Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus ; omnium SS patrum, doctorum scriptorumque ecclesiasticorum"

See other formats 


Google 


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 


Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 


* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 


* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


* Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 
a[nttp: //books . google. com/] 




















V, 
PIN Y 
ALLIES, 








κ... QM doque | ο“ ο 


PATROLOGIZ/E 


CURSUS COMPLETUS, | 


SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, 


OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE. EGCLESIASTICORUM, 


8$81IVE LATINORUM, 8IYVE GR/ECORUM, 


ουι AB ΔΥΟ APOSTOLICO AD TEMPORA CONCILII TRIDENTINI (ANNO 1545) PRO LATINIS, 
ET CONCILII FLORENTINI (ANN. 1459) PRO GR.ECIS FLORUERUNT : 


RECUSIO CHRONOLOGICA 


OMNIUM QU/E EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC/E TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIMA 
KCCLESLE SAECULA ET AMPLIUS, 


JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER δε CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN- 
TER CASTIGATA ; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTHATA; OMNIBUS 
OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUA TRIBUS NOYISSIMIS S/ECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA ; 
INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS 8IVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTI- 
BUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE BiSPOSITIS, NECNON ET TITULIS BINGULARUM PAGINARUM 
MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OPKKIBUS 
CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTI- 

CAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ; 

PUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CIIRONOLOGICIS, STATI* 
$TICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITUR- 
GICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE; BED PR/EBERTIM 
DUOBUS INDICIBUS IMMENSIB ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET RREILUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID 
NON SOLUM TALIS TALISVE PATER , VERUM ETIAM UNUSQUISOUE PATRUM, κε UNO QUIDEM οΝ!580, 

JN QUODLIBET THEMA SCMIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO SCILIPTUILE 
SACIULE, ex QUO LECTOR! COMPERIRE $IT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM 
SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM 8. SCRIPTURAK VERSUS, A PRIMO 
GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPBSIS, COMMENTATI! SINT: 

EDITIO ACCURATISSIMA, CETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, $1 PERPENDANTUR CIIAARACTERUM NITIDITAS, 
CHART.E QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, 
TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA 81BIQUE IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER 
SIMILIS, PRETI! EXIGUITAS, PRUESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, 
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM , 

PAIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET M8S. AD OMNES KTATES, 

LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM, 


SERIES GEJECA PRIOR, 


IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIE GRAECA 
. BARNABA AD PHOTIUM, 


AGCURANTE J.-P. MIGNE, 
Bibliothece Cleri universe, 
SIVÉ CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA RAMOS FDITORk. 


PATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIA, JN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRUECO-LATINA. 
LATINA, JAM PENITUS EXARATA, QUOAD PRIMAM SERIEM, VIGINTI-QUINQUE ET DUCENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA 
STAT, MOXVE POST PERACTOS INDICES STABIT, AC QUINQUE- Y!GINTI-CENTUM ET MILLE FRANCIS VENIT. GRAECA 
DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PIUOR GRACUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALIS AMPLE- 
CTITUR , ET AD NOVEM ET CENTUM VOLUMINA PERVENIT, SED SINE INDICIBUS ; POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONEM 
TANTUM EXHIBET. IDEOQUE INTRA QUINQUE ET QUINQUAGINTA YOLUMINA RETINETUR ; UTRAQUE VIGESIMA QUARTA. 
DIE DECFMBRIS 1860 oMNINO APPARUERAT. UNUMQUODQUE YOLUMEN GRACO-LATINUM OCTO, UNUMNQUODQUE MERE 
LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII JHUJUS BENEFICIO FRUATUR EM- 
TOR, COLLECTIONEM INTEGRAM SIVE GRAECAM SIVE LAT(NAM, 526 vOLUMINIBUS PRO AMPLIORI EDITIONE ET 2723 
PhAO MINORI ABSQUE INDICIBUS CONSTANTEM, COMPARET NECESSE ERIT, SECUS ENIM CUJUSQUE VOLUMINIS AMPLI- 
TUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA AQUABUNT. ΑΤΤΑΝΕΝ. 81 QUIS EMAT INTEGRE ET SEORSIM 
COLLECTIONEM GR/ECO-LATINAM, VEL EAMDEM EX GRJECO LATINE VERSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PRO NOVEM VEL 
PRO SEX FRANCIS OBTINXEBIT. ISTA CONDITIONES SERIEBUS PATROLOGIA NONDUM EXCUSIS APPLICANTUR. 


— HERREN 


PATROLOGIXE GRECE TOMUS LXI. 
S. JOANNES CHRYSOSTOMUS. 


EO 


EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOKEM, 


IN ΥΙΑ DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETL£ PARISIORUM VULGO D'ENFER 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUCE, | NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 


" 1862 





SAECULUM V, ANNUS 07. 


TOY EN ATIOIZ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ 


ΙΩΑΝΝΟΥ 


ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΧΠΟΛΕΩΣ, 


TOY ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, 


ΤΑ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ. 


S. P. A. JOANNIS CHRYSOSTOMI, 


ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI , 


OPERA OMNIA QUAE EXSTANT, 


VEL QUAE EJUS NOMINE CIRCUMFERUNTUR, 


AD MSS. CODICES GALLICOS, VATICANOS, ANGLICOS GERMANICOSQUE; NECNON AD 8AVILIANAM ET FRONTONIANAM 
EDITIONES CASTIGATA, INNUMERIS AUCTA ; NOYA INTERPRETATIONE UBI OPUS ERAT, PRAEFATIONIBUS, MONITIS, 
NOTIS, VARIIS LECTIONIRUS ILLUSTRATA ; NOVA SANCTI DOCTORIS VITA, APPENDICIBUS, ONOMASTICO ET COPIO- 
SISSIMIS INDICIBUS LOCUPLETATA ; 


OPERA ET STUDIO D. BERN. DE MONTFAUCON, MONACHI BENEDICTINI E CONGR. S. MAURI. 


EDITIO NOVISSIMA, is, DMNIBUS ILLUSTRATA QU.E RECENTIUS TUM ROM.E, TUM OXONII, 
TUM A A DIVERSIS IN LUCEM PRIMUM EDITA SUNT, 
VEL JAM EDITA, 4b MAN USCRLP TORUM DILIGEN TIOREM CRISIM REVOCATA SUNT, 


ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCEN'TE. J.-P. MIGNE, 
BIBLIOTHECAE CLERI UNIVERS. ti: D. 
SIVE SQ. LOS OE, 


ο φὸ "- MSS 
.. ο ου * : ur 


CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIXSEICS Lai EDITORE. 


— — D. Ou RÁ— 


TOMUS DECIMUS. 


————— EBD. O« m ————— 


YVENEUNT 18 voLuMiNA 160 ΕΒΑΝΟΙ5 GALLICIS. 


EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 
IN VIA DICTA IDAMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETI/E PARISIORUM VULGO D'ENFER 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE 2 026 VERO INTRA MOENIA PARISINA. 
8 


SAECULUM V. ANNUS &Q9'i, 


ELENCHUS 


OPEHUM QUJE IN HOC TOMO LX$ CONTINENTUR. 





Homilie XLIV in Epistolam primam ad Corinthios. 
Homilie XXX in Epistolam secundam ad Corinthios. 
Commentarius in Epistolam ad Galatas. 

Spuria. 


Parisiis. — Ex Typis J.-P. MIGNE. 


-— ο 





AD HOMILIAS CHRYSOSTONI 


IN BINAS 
AD CORINTHIGS EPISTOLAS. 


ΕΙ. — 1. De Homiliarum harumce prestantia, 2. deque prologo ad easdem. 3. Quidam eum 
negant esse Chrysostomi. 


1. Inter praestantissima Joannis Chrysostomi opera accensentur Ποπ] in Epistolam 
utramque Pauli ad Corinthios, ac cum priinis elegantia et gravitate concertare possunt ; 
maxime vero Homilie in primam Epistolam, quas Homiliis ad secundam mmulli putant esse 
anteferendas , si tropos et accurationem spectaveris. In prioribus namque diligcnter omnia 
fusioreque stylo persequitur, salibusque frequenter utitur, ac vel minutiora discutit; nus- 

uam certe majori studio elaboratas homilias deprehendas : qua in re forlasse quidam ho— 
dierni lectores redundare illum et ultra metas nonnumquam progredi dixerint. Verum ille, 
quod praecipuum est oratoris munus, auditorum ingenium et captum tam solerter explora- 
veral, ut sibi eorum animos conciliaret, gratam concionis admurmurationem plaususque 
frequentes, ut in ora:ionum decursu videas. Ad hzc vero in Homiliis ad primam Epistolam 
plurima occurrunt, pugna nempe et velitationes frequentes contra philosophos exteros et 
falsorum deorum cultores et contra hereticos nonnullos, ac singularia quadam ad istius 
svi mores et usum pertinentia, aliaque de quibus mox carptim agemus. 

9. Antequam enim ulterius progrediamur, ipsum operis exordium, sive prologus concio-— 
nibus przemissus, moram infert, nec parum negotii facessit. Sub initium enim ista legimus: 
Multa autem in hac urbe, nempe Corintho, passus est Paulus, et Christus in illa apparens ei , 
dixit : « Ne taceas, sed loquere : quia multus est mihi populus in hac civitate.» Et mansit ibi duos 
annos. In hac quoque demon exiit, quem Judei adjurantes, gravia ab illo passi sunt : in hac 
item quidam paniteniia ducti libros magicos combusserunt ; et visa su&t quinquaginta millia 
(denariorum) : in hac demum , Gallione proconsule in tribunali sedente, Paulus verbera— 
tus est. 

3. His conspectis quidam viri docti, an Chrysostomus prologi hujusce auctor fuerit, du- 
bitavere. Num Chrysostomus, inquiunt, in leclione sacra Scripture ita versatus, ignorare po- 
tuit, hzc qui? referuntur de Judais filiis Scevie, ut dd&emonem ejiccrent nomen Domini Jesu 
invocantibus et male multalis; deque iis qui libros magicos combusserunt, quorum pretium 
erat quinquaginta millium denariorum : hac, inquam, non Corinthi, sed Ephesi gesta esse, ut 
ex Actuum libro, cap.19, liquet?An Chrysostomus dixerit etiam Paulum in conspectu Gallionis 
verberatum fuisse ? id quod in 18 Actuum capite non de Paulo, sed de Sosthene dicitur ? Fa- 
tcor certe his continenter positis erroribus me non parum moveri. Licet euim Chrysostomus 
non infrequenter memoria labatur, et alium pro alio Scriptura libruni commemoret, hic certe 
major lapsus deprehenditur.Verum, hoc dempto loco, prologus tam apte concinnatus est, ut 
mihi ipse Chrysostomus loqui videatur ; et quod me magis, ut ne doctis illis viris omnino as- 
sentiar, detinet, ita desinit prologus, ut idem scriptor homiliam primam incipiens eadem se- 
rie pergere deprehendatur. Quod enim aliquando memoria labatur in hoc ipso Tomo videre 
potes, col. 61^, lin. 56, ubi Milesios pro Ephesiis posuit, similiaque alibi non raro deprehen- 
das. Retn tamen eruditi lectoris judicio permitto. 


&£H. — 1. Honilie in Epistolam primam ad Corinthios Antiochie habite fuere, ipso teste Chry- 
sostomo. 2. Multa scitu dignissima complectuntur circa philosophos exteros : 3. circa here- 
ticos, Manichaeos nempe et Marcionistas. . Ridiculus Marcionistarum ritus. 5. Contra An- 
liochenorum Christianorum mores. 6. Alia quedam observantur. 


1. Non abs re fuerit hic referre qua permotus occasione Chrysostomus in Homilia vige- 
sima prima se Antiochi: concionari declaraverit, col. 178. Divites multi erant in istac urbe, 
avari, neque ad stipem pauperibus erogandam propensi. Isti inopes quosque obvios , ne 
teruncio quidem oblato abigebant. Illi vero ut opulentos illos flecterent, dira quieque tenta- 
bant. Alii filios exczecare , ut ad cominiserationem moverent ; alii spectacz! causa , detrito— 
rum calceorum coria mandere; alii acutos clavos in caput infigere ; hi in aquis gelu concre- 
tis nudo ventre immorari ; illi his etiam absurdiora ct acerbiora sustinere. Hujusmodi vero 
spectaculis illi opibus circuimnfluentes commoti, pecuuiam largiter effundebant iis, quos ob— 
secrantes antea repulerant. Illos autem acerrime , ut par erat, insectatur S. doctor ; utque 
exemplo illos ad meliorem frugem reducat, Antiochenos illos priscos in memoriam revocat, 
qui temporibus apostolicis floruerant, et qui primi Christianorum nomineappellati, bona sua 


1e PaTBROL. Gn. LXI. 1 
D^ | 
νά 


7 PR EFATIO. 3 


Jargiter in pauperum et ecclesiarum usum effundebant ; ut hinc hodiernis pudorem incute— 
rel. Quia vero divites illi inopes οἱ mendicos ad Ecclesiam Antiochenam , quae amplissimis 
reditibus instructa erat, remittere solebant, obnititur ille, aitque, stipem ab Ecclesia erosa- 
tam opulentis nihil meriti conferre nisi et ipsi largiter spargerent. In quadam autem concione 
superioribus inserta Tomis dixerat ille, Ecclesiam Antiochenam ex proventu suo inopes, 
viduas οἱ virgines ad ter mille numero quotidie alere. Has igitur Conciones in Epistolam 
primam Antiochi: habitas fuisse ex ipsius Chrysostomi testimonio certo constat. 

9. Occasione sumpta ex apostolicis verbis, multa sepe interserit contra philosophos exte- 
ros et contra idolorum cultores. Primo disputationem quamdam Platonici cum Christiano 
refert, col. 27, ubi ita inconsulto utrinque adhibentur argumenta , ut ambo contrariam sen- 
tentiam asserere, suam impugnare deprehendantur. Platonem non raro aggreditur, quem 
dicit male de diis sentientem ipsos tamen coluisse, col. 2^1, iter in Siciliam instituisse, col. 36, 
multumque laborasse circa lineam, angulum et punctum, col. 34. Poeti cujusdam profani οἱ 
ignoti versus affert et Pythie turpitudinem historiamque traducit, col. 941 οἱ 249. Socratis 
exemplum affert, qui dicacem et procacem uxorem patienter ferre solebat: et cum auditores 
in clamorem et risum erupissent, ipsos compressit Chrysostomus dicens : Magna voce ex- ' 
clamastis : sed ego valde nunc ingemo, cum videam Graecos magis philosophos esse, quam nos, 
qui jubemur angelos imitari, imo qui jubemur ipsum emulari Deum in mansuetudinis ratione; 
col. 995. De Diagora item et Theodoro atheis, col. 36 et 37. Deque Pythagora quadam inter— 
serit, col. 62 et 63. De Diogene Cynico ait, ipsum inanis glorizi causa et in dolio habitasse οἱ 
pannis obsitum sese ostentavisse, col. 302. Aliosque philosophos Gricos pari modo carpit. 

3. Manichaos hic non semel impugnat , col. 61, 324, 326, 335, ut etiam in aliis operibus 
suis. Nam hujus hzreseos virus passim per Orientem serpebat. Puto autem hereticos 
illos, qui Chrysostomo teste, col. 356, dicebant aliud corpus a priore diversum resurgere , 
Manichzos esse , qui cum assererent corpus humanum a malo deo seu a diabolo creatum 
fuisse, aliud et diversum ab illo resurrecturum esse comminiscebantur : hanc hereticorum, 
tacito nomine, opinionem memorat etiam in Homiliis ad secundam Epistolam, col. 470. 

h. Marcionistas quoque insectatur, maxime vero cum ad eum locum pervenit, ubi Paulus 
hiec explicatu difficilia profert : Alioqui quid facient qui baptizantur pro mortuis. Ubi quid ca 
de re sentiant, el quomodo id exsequantur Marcionistee, sic effert Chrysostomus : Vultis pri- 
mum dicam quomodo hanc dictionem adulterant qui morbo laborant Marcionis ? Atque scio 
fore ut risum multum moveam ; ideo tamen dicam, ut illorum morbum magis fugiatis. Nam 
postquam catechumenus quispiam apud illos excesserit, sub lecto mortui absconso aliquo vi—- 
vente, accedunt ad mortuum et alloquuntur, rogantque celitne accipere baptismum. lllo nihil 
respondente, qui est absconsus inferne pro illo dicit se velle baptizari ; et sic eum baptizant pro 
eo qui excessit, ac si in scena luderent : tantum valuit diabolus in ignavorum animis. Deinde 
cum accusantur, adducunt hoc verbum, dicentes Apostolum dixisse, Oui baptizantur pro mor- 
(uis. Contra Pneumatomachos, qui negabant Spiritum sanctum csse Deum, pugnat Chryso- 
stomus, col. 245. Sed ea in re non multum immoratur: 

9. Antiochenorum etiam Christianorum dissolutos mores orationis vi compescere nititur 
Chrysostomus. Etenim in connubiorum celebritate, chore:, cymbala, tibize, verba et cantica 
obsciena turpiaque adhibebautur, multaque diaboli colluvies erat, inquit ille, col. 103, 104, 
105. Hinc appetente nocte nova sponsa cum lucernis in forum ducebatur, comitantibus ver- 
beronibus ct fugitivis, qui turpia et obscena quique proferebant; nam diebus istis omnia 
licebant : presentibus etiam virginibus, qua turpes illas cantilenas exciperent. Deinde vero 
si infans ex tali connubio nasceretur, superstitiosa multa videre erat : accensis enim lucer- 
nis, queis nomina indita erant, nato nomen ejus dabant , que diutius lumen dedisset , hinc 
conjicientes futurum esse ut infans diutius viveret. Insuperque περίαπτα seu ligamina et cre- 
pitacula superstitiose appendebantur, stamenque coccineum et similia. Nutrices autem et 
ancilla, lutum ex balneo sumentes digitoque tingentes, in pueri fronte imprimebaut, putan- 
tes hinc malum oculum, livorem et invidiam depelli. Multa quoque alia superstitiosa usu 
veniebant in partus doloribus, maxime autem in funeribus , ubi preficarum agmen videre 
erat, more veterum gentilium, col. 105, 106. 

Multi etiam apud Christianos Antiochenos erant, qui resurrectioni non credebant, qui ge- 
nesim observabant : alii dierum observationibus, vaticiniis, auguriis et symbolis; alii liga— 
ininibus et incantationibus dediti erant. Hincque videas Oratori nostro non modicam fuisse 
declamandi, arguendi, et objurgandi materiam, col. 38. 

6. Alia quaedam a Chrysostomo sparsim dicta et enuntiata, hic paucis afferenda duximus, 
in Homilia decima nona, col. 160, postquam de virginitate plurima dixerat, se tamen plurima 
prietermisisse ratus, ad librum de Virginitale ab se editum remittit, quem librum nos Tomo I, 
col. 533, edidimus, Homilia autem vigesima quarta, col. 203 el sqq., prisentiam corporis 
Christi in. Eucharistia tam aperte declarat ac repetit , ut nemo, nisi prejudicata opinione 
admodum detinealur, negare possit eam vere fuisse istius cvi sententiam. Homilia vero qua- 
dragesima tertia ait Christianum neminem ad precationem illotis manibus accedere , qui ex- 
terior cultus majorem anirmi praeparationem adhibendam esse indicabat. 

j (II.— 1. De Homiliis in secundam ad Corinthios Epistolam. 2. Probatur illas etiam Antiochi 
habitas fuisse. 3. Marcion, Manicheus aliique heretici confutantur. &. Alia quedam obser— 


eatu digna. ] , 
1. Homilias in secundam ad Corinthios Epistolam non pari elegantia atque priores , de 


ν 


fe 


4. 


4 PR.EFATIO. & 


uibus jam actum est, scriptas fuisse quidam opinantur. Breviore utique stylo explanantur. 
Yt quia Chrysostomus in priore epistola Paulum apostolum sequutus, qui Christianos illos, 
in Ecclesia tumultus et dissidia moventes, vehementer insectabatur, cum acrimonia majore 
loquitur, in secunda vero cum Apostolo pacatius agit, nec tropis tam frequentibus utitur : noii 
parem certe operam in ambabus adhibuisse videtur. 

2. De Homiliis autem in secundam hzc habet Savilius in notis p. 927 : De postericre atl 
Corinthios subdubitare me cogit dictio, quam in proxime memoratis paulo accuratsor. Si tomen 
genuinum est Ethicon illud vigesimum sertum, quod. inter doctos disceptari video , verba certe 
tlla (col. 582, lin. 30) : Nam et hic quoque Constantinum Magnum, etc. Constantinopoli clare in- 
dicant. Quae ut intelligantur , hiec enim obscurius prolata jacent, hoc modo sunt intelligenda. 
Savilius Photium sequutus, qui dixerat eas homilias, quas Antiochicee habuit Chrysostomus, 
accuratius elaboratas esse quam eas, quas Constantinopoli emiserat, Homilias in Epistolam 
ad Colossenses, in utramque ad Thessalonicenses, ct in Epistolam ad Hebrwos, minus elabo- 
ratas, Constantinopoli emissas csse dixit; de Homiliis autem in secundam ad Corinthios 
subdubitare se ait Antiochiene an Constantinopoli habitz; fuerint, quia majori cum accura- 
tione compositae sunt, quam ille ad Colossenses, etc. Si tamen illud, inquit, quod in Homilia 
vigesima sexta legitur de Constantini sepulcro, vere Chrysostomi sit, qua de re multi dubi- 
tant, Constantinopoli habite fuerint. Sic ille de loco illo dubitari an vere Chrysostomi sit 
necne asserit, neminemque tamen ex dubitantibus nominat : neque ulla dubitandi vel 
disceptandi causa comparet; in omnibus namque tum Editis tum Manuscriptis habetur, ct 
optime ad seriem quadrat. 

Locum vero illum pessime intellexit Savilius, cum putavit illo probari has homilias Con- 
stantinopoli fuisse habitas, cum contra probetur illas Antiochiz dictas fuisse. En ipsum 
locum Homilis vigesime sextz, col. 582, lin. 28: Atque id non Rome solum fieri quispiam οἱ-- 
derit, sed etiam Constantinopoli. Nam et hic quóque Constantinum Magnum filius tta se ingenti 
honore affecturum existimavit, si eum in Piscatoris vestibulo conderet. His porro verbis, JVon 
Rome solum, sed etiam Constantinopoli, aperte declarat se Constantinopoli tunc non fuisse ; 
nusquam enim illum de urbe in qua degit sic loquutum deprehendas. Savilium decepit id 
quod sequitur, Nam et hic; putavit enim illud, Et hic, locum in quo tunc praedicabat Chry- 
sostomus indicare. Verum et hocloco et paucis postea versibus, et sexcenties alibi Hic signi- 
ficat locum de quo loquitur. non locum in quo versatur. ltaque hz posteriores homilie Án- 
tiochiz, non Constantinopoli habitze fuere : quee item fuit Tillemontii Cl. V. sententia. 

3. Ut in prioribus homiliis Marcionistas exagitat, col. &55, qui dicebant rerum opificem 
justum esse, sed non bonum ; Manichaos item insectatur, qui ore impio hunc rerum opi- 
ficem diabolum esse pronuntiabant. Heereticos etiam istos aliquot in locis insectatur, col. 546: 
necnon et alios qui dicebant mundum ipsum esse deum, qui error etiam evo nostro renova- 
tus fuit. 

5. Alia quoque observatu digna in hisce posterioribus homiliis occurrunt. Opinatur Chry - 
sostomus fratrem illum, de quo dicit Paulus, Cujus laus est in. Evangelio, essc Barnabam : 
vulgarior tamen sententia est Lucam esse ab Evangelio quod descripsit laudandum, col. 
923, 52^. Affirmat quoque S. doctor Alexandrum Magnum a senatu Romano tertium deci- 
mum deum declaratum fuissc, col. 581, id quod nuspiam memini me legere. Tertius decimus 
autem deus dictus fuerit, quia duodecim deos Romani admittebant, his duobus versibus com- 

rehensos: 
d Juno, Vesta. Minerva, Ceres, Diana, Venus, Mars, 
Mercurius, Jovis, Neptunus, Vulcanus, Apollo. 

Ritum porro singularem et usus frequentis commemorat, quod scilicet ii, qui in Ecclesiam 
ingrediebantur, Ecclesie vestibula oscularentur. 

Homiliarum in primam Epistolam interpretationem Latinam, quod non accurata esset, 
pene totam mutavimnus ; in secunda autem multa correximus. 


ΤΟΥ EN ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ 


IOANNOY, 


ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ KONXTANTINOYIIOAEQZ, 


TOY ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, 


YHOOEZIZ ΤΗΣ ΠΡΟΣ KOPINOGIOYZ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. 


[1] Ἡ Κόρινθός ἐστι μὲν vov πόλις τῆς Ἑλλάδος 
ἡ πρὠτη, πολλοῖς δὲ τὸ παλαιὸν πλεονεχτήμασι 
βιωτικοῖς ἑχόμα, xaX πρὺ τῶν ἄλλων πάντων τῇ τῶν 
χρημάτων περιουσίᾳ * 0:5 xal τις τῶν ἔξωθεν συγ- 
γραφέων ἀφνειὸν ἐχάλει τὸ χωρίον. Ἐν γὰρ τῷ 


Ἱσθμῷ χεῖται τῆς Πελοποννήσου, χαὶ πολλὴν εἴχεν 
ἐμπορίας ὑπόθεσιν. "Hy δὲ καὶ ῥητόρων πολλῶν Ep- 
πλεως ἡ πόλις χαὶ φιλοσόφων’ xal τις τῶν ἑπτὰ χα» 
λουµένων σοφῶν ἀπὺ τῆς πόλεως ταύτης ἣν. Ταῦτα 
bk ἡμῖν οὗ φιλοτιμίας ἕνεχεν εἴρηται, οὖδε προς 


* Nora. — Si quando italico charactere in margine notaverimus : « Legebatur. stc vel sic ; » aut: « Deerat harc vel 
ilia vox : » intelliget lector, textum vulgatum sive mutatum, sive auctum, sive etiam contractum fuisse ve! ex codJ. 
vel eti. m ex edd. anterioribus. Multa preterea ex iisdem subsidiis taciti correvimus. Epir. lPAraoroci sg, 


SANCTI PATRIS 


NOSTRI 


JOANNIS CHRYSOSTOMI 


ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI , 


ARGUMENTUM EPISTOLAE PRIMAE AD CORINTHIOS /α), 


" 


Corinthi dignitas. — Corinthus nunc prima Gr:- 
ciz civitas multis olim florebat ornamentis et com- 
modis, atque opum abundantia cseteris omnibus ργῶ- 
stabat : quapropter ex scriptoribus exteris quispiam 


(α) Totum opus a Montf. collatum cum cod. Reg. 1818; 
-» ex 'duobus aliis raulta addita vel correcta sunt. Epi, 


locum vocabat Αρνεων (5) , id est opulentum. Sita est 
enim in Isthmo Peloponnesi et ad mercimonia ad- 
modum opportuna erat. Oratoribus autem et philo- 
sophis plena erat : atque ex septem illis, qui sapien- 


b) lw». Kópotos, inquit Homerus Il. B, v. 570. 


( 
et post eum Thucydides I , er ex opulentia hoc nomen 


Corintho initum dicit. Homeri locum refert Strabo 1. 8. 


1"! S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHEP. CONSTANTINOP. m 


tes voeabantur, quidam Corinthius erat (e). Hxc 
porro a nobis non ostentationis causa, nec ad eru- 
ditionem exbibendam dicta sunt: quid enim juvat 
h:ec nosse ? sed h:zec ad. epistole argumentum nobis 
conferunt. Multa autem in hac urbe passus est Pau- 
lus, et Christus in illa apparens ei, dixit : Ne taceas, 
sed loquere : quia multus est mihi populus in hac civi- 
tate (Act. 48. 9. 10). Et mansit ibi duos annos. In 
hac quoque daemon exiit, quem Judzei adjurantes gra- 
via ab illo passi sunt : in hac item quidam poeniten- 
tia ducti libros magicos combusserunt; el visa sunt 
quinquaginta millia : in hac demum , Gallione pro- 
consule in tribunali sedente, Paulus verberatus est. 
Videns ergo diabolus civitatem magnam ct populo- 
sam veritatem accepisse ; illam, inquam , divitiis et 
sapientia mirabilem , Grecieque precipuam; res 
enim Atheniensium et Lacedz:moniorum , sublato 
jam olim ipsis imperio, misere jacebant : videns item 
Coriuthios alacri animo verbum Dei suscepisse; quid 
facit? Homines dividit: sciebat. enim regnum om- 
nium potentissimum in seipsum divisum slare non 
posse. Occasionem autem habuit ad insidias paran- 
das, liabitantium divitias atque sapientiam. Hinc illis 
in factiones adversum se mutuo divisis , cum quidam 
eorum se suopte arbitrio delegissent , multitudini 
prefuerunt; et alii quidem his , alii illis sese dedide- 
runt , illis ut divitibus, his ut sapientibus qui plus 
possent docere : qui, adjunctis sibi illis, gloriabantur 
se plura dicere, quam Apostolus ; id quod etiam ille 
subindicans dicebat : Non potui vobis loqui tamquam 
spiritualibus ( 1. Cor. 5. 1 ). Certe non ex Pouli pe- 
nuria, sed ex illorum infirmitate factum est , ut. non 
multa audirent 5 et hoc indicat illud, Sine nobia 
divites facli estis (4. Cor. 4. 8). Qux res non par- 
va, sed omnium perniciosissima erat , quod Ecclesia 
discinderetur. Ad hzc autem aliud scelus admitteba- 
tur, quod quidam , qui cuin noverca sua coireL, nec 
inodo non corriperetur, sed etiam coetus cogeret, et se- 
quacibus suis suaderet ut. altum saperent. Ideo ait : 
Et vos. inflati estis , et non magis luxistis (4. Cor. 5. 


9). Ad hzc autem quidam ex iis qui perfectiores ha-. 


bebantur, cum ob ingluviem ea quz idolis immolata 


fuerant degustarent, et in templis accumberent, om-. 


nia pessumdabant. Alii rursum lites et contentiones 
habentes pro pecuniis , externis tribunalibus negotia 


(a) Periander Corinthius septem illis Graeciae sapientibus 
ennumeratur a quibusdam. Non una quippe est in septem 
sapientium recensione seutentia. 


509 permittebant. Multi qnoque comau apud illos 
circuibant, quos etiam tonderi jubet. Aliud quoque. 
delictum erat non parvum, quod in ecclesiis scorsi 
comederent, neque egenis impertirent. In alia etiam 
re peccabant, quod de charismatibus altum saperent, 
indeque inter illos zemulatio oriretur : quod ipsum 
quoque Ecclesiam scindebat. Resurrectionis quoque. 
doctrina apud illos claudicabat : quidam enim apud 
illos futuram corporum resurrectionem non admo- 
dum credebant , Graecze adhuc stultitiz: morbo labo- 
rantes. Ἠαιο quippe omnia ortum habebant ex philo- 
sophie externe stulütia : et hxc erat malorum 
mater : hinc discindebantur, quod ipsum a philosophis. 
didicerant. Nam et illi sibi mutuo adversabantur, 
imperii et vanze glorizx causa aliorum semper senten- 
tiam impugnantes, et nova prioribus addere studen- 
tes. Sic autem affecti erant , quia ratiociniis sua per- 
mittebant. Illi autem scripserunt ei per Fortunatuin, 
Stephanam et Achaicum mittentes, quorum opera et 
ipse Epistolam misit. Et hoc indicavit in fine Epi- 
Stolz , non de omnibus loqueus , sed de connubio et 
de virginitate. fdeo dicebat : De quibus autem scripsistis. 
mihi (4. Cor. 7. 41). llle porro et de quibus scripse- 
runt, et de quibus non scripserunt , epistolam texit, 
cum omnia illorum vitia edidicisset. Et cum literis 
Timotheum mittit, gnarus vim magnarn habituras lite- 
ras esse, nec parvam accessionein allaturam discipuli 
presentiam. Quia vero ii, qui Ecclesiam diviserant, 
verentes ne ambitionis causa id fecisse viderentur, 
propositi sui obtentus excogitaverunt, quod nimirum 
perfectiora docerent et sapientiores alils essent; con- 
γα hunc morbum primo insurgit Paulus, radicem 
malorum deprimens, necnon dissensionem inde sub- 
ortam : multaque loquendi fiducia utitur. Hi enim 
maxime omnium discipuli sui erant ; idcirco ait : Si 
aliis non sum apostolus, vobis certe sum : vos enim estis, 
signaculum apostolatus mei (4. Cor. 9.2) : et aliis iu- 
firmiores erant; ideo dicit : Non erim ut spirituali- 
bus loquutus sum : nondum enim poteralis, sed nec 
nunc potestis ( 4. Cor. 5. 2). lloc autem dicit, ne pu- 
tarent eum ita loqui de tempore przterito. Czeterum 
verisimile est non corruptos omnes fuisse , scd quos- 
dam inter illos fuisse admodum sanctos. Et hoc in 
medio Epistolz significavit dicens : Mihi autem pro 
minimo est ut a vobis judicer; eL adjiciens : Hec autem 
transfiguravi in me et Apollo (1. Cor. 5. 0). Quia igitur 
ex arrogantia omnia gignebantur mala , et quod exi- 
stimarent se quid ainplius scire, liunc morbum antc 
alios tollit, et incipiens dicit : 





MOMILIA I. 


Cap. 1. v. 1. Paulus vocatus apostolus Christi Jesu 
per voluntatem Dei , et Sosihenes frater, 9. Ecclesie 
Dei , que est Corinthi , sanctificatis in Christo Jesu , 
vocatis sunclis cum omnibus invocantibus nomen Do- 
uiid uostri. Jesu Christi in. omni loco et ipsorum et 


nosiro.: o. graiia vobis et pax a Deo Patre kostro e& 

Domino Jesu Christo. 

1. Vide quomodo statim a principio arrogantiam 
dejecit , et humi stravit omnem illorum existimatio- 
nem, vocatum se dicens. Neque enim inveni, inquit, 


11 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIT.. 1. ' 48. 


επίδειξυ πολυµαθείας * (c£ γὰρ δὴ xaX ἔστι τὸ ταύτα 
εἰδέναι;) ἁλλὰ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ἡμῖν συντελεῖ τῆς 
Ἐπιστολῆς. Πολλὰ δὲ χαὶ αὐτὸς ἔπαθεν ὁ Παῦλος ἓν 
ταύτῃ τῇ πόλει, xai ὁ Χριστὸς δὲ ἐν ταύτῃ αὐτῷ 
φανείς qncv M^ σιγήσῃς, ἁνλὰ «Ἰάάει' διότι 
JAaóc pei πο.λύς ἐστιν ἐν τῇ πό.1ει ταύτῃ. Καὶ 
ἔμεινεν ἐχεῖ 620 ἔτη. Ἐν ταύτῃ καὶ ὁ δαίµων ἑξ- 
ζλθεν, ὃν oi Ἰουδαῖοι ἑφορχίκοντες, τὰ ἀνήχεστα 
ἔπαθον παρ) αὐτοῦ. ἐν ταύτῃ τὰς βίθλους συναγα- 
γόντες τῶν γοήτων οἱ ' μετανοῄήσαντες χατέχαυσαν, 
καὶ ὤφθησαν μυριάδες πέντε. ἓν ταύτῃ xoi ἐπὶ 
Γαλλίωνος τοῦ ἀνθυπάτου ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ Παῦλος 
[3| ἑτύπτετο. Ορῶν τοίνυν ὁ διάδολος πόλιν μεγάλην 
xai πολυάνθρωπον τῆς ἀληθείας ἐπειλημμένην, xai 
πλούτου xai σοφίας ἕνεκεν θαυμαστὴν οὖσαν, xal 
τῖς Ἑλλάδος τὸ χεφάλαιον (τὰ γὰρ. Αθηναίων xal 
Λακεδαιμονίων ἁθλίως διέχειτο λοιπὺὸν, τῆς ἀρχῆς 
πάλαι μετακεσούσης), καὶ θεασάµενος, ὅτι μετὰ 
πολλῆς tnc προθυµίας ἐδέξαντο τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, 
τί motel ; Διαιρεῖ τοὺς ἀνθρώπους * δει γὰρ, ὅτι xal 
Βασιλεία ἡ πασῶν ἰσχυροτέρα ἐφ᾽ ἑαυτὴν μερισθεῖσα, 
ob σταθήσεται. Εἶχε δὲ ἀφορμὴν πρὸς τὴν ἐπιθουλὴν 
ταύτην τὸν πλοῦτον καὶ τὴν σοφίαν τῶν αἰκούντων. 
Ἐντεῦθεν συµµορίας ποιησάµενοι χαθ᾽ ἑαυτοὺς καὶ 
αὐτοχειροτόνητοι Ὑενόμενοί τινες, Ἁπροξ,στῆχεσαν 
τοῦ πλίθους, χαὶ οἱ μὲν τοῦτοις, οἱ δὲ ἐχείνοις ἑαυ- 
τοὺς προσένεµον, τοῖς μὲν ὡς πλουσίοις, τοῖς δὲ ὡς 
σοφοῖς xai πλέον τι δυναµένοις διδάσχειν * o? δῇ xal 
παραλαθόντες αὐτοὺς, ἐφιλοτιμοῦντο πλέον c, τοῦ 
Αποστόλου δῦθεν λέγειν ' ὅπερ οὖν καὶ αἰνιττόμενος 
ἔλεγεν ' Οὐκ ἠδυνήθην ὑμῖν Aa.tijcat ὡς πγευ- 
(«ατικοῖς. Δηλονότι οὐ παρὰ τὴν οἰκείαν ἀπορίαν, 
ἀλλὰ παρὰ τὴν ἐχείνων ἀσθένειαν τὸ μὴ πολλὰ ἀχοῦ- 
σαι Ὑέγονε" xai τὸ, Χωρὶς ἡμῶν ἐπ.τουτήσατε, 
τοῦτό ἐστιν ἐνδειχνυμένου. Καὶ fjv τοῦτο 0). μικρὸν, 
ἀλλὰ πάντων ὀλεθριώτερον, τὸ διεσπάσθαι τὴν Ἐχ- 
κλησίαν. Καὶ ἕτερον δὲ μετὰ τούτων ἁμάρτημα 
ἐτολμᾶτο αὐτόθι, τὸ μητρυιᾷ τινα συγγενόµενον ut 
µόνον μὴ ἐπιπλήττεσθαι, ἀλλὰ xaX ὀχλαγωγεῖν, καὶ 
τοῖς µετ᾽ αὐτοῦ παρέχειν µέγα qpovsiv* δ. φησι" 
Καὶ ὑμεῖς πεφυσιωμµέγοι ἐστὲ, καὶ οὐχὶ uaAAor 
ἐπενθήσατε. Καὶ μετὰ τοῦτο πάλιν τινὲς τῶν δη- 
θεν τελειοτέρων, xa ὑπὸ Υαστριµαργίας τῶν εἶδω- 
Ἀοθύτων ἀπογευόμενοι, xal ἐν τοῖς ἱεροῖς χαταχλι- 
νόμενοι, τὰ πάντα ἑλυμαίνοντο. "Αλλοι πάλιν µάχας 
ἔχοντες xaX Φφιλονεικίας ὑπὲρ χρημάτων, τοῖς ἔδωθεν 
διχαστηρίοις τὰ καθ) ἑαυτοὺς ἐπέτρεπον ἄπαντα 3. 
Καὶ νομᾶται δὲ πολλαὶ παρ αὐτοῖς περιῄεσαν, οὓς 
καὶ ἁποχείρασθαι χελεύει. "Ην τι καὶ ἕτερον πληµ- 
μέλημα οὐ μικρὸν, τὸ χκαθ᾽ ἑαυτοὺς ἑἐσθίειν ἐν ταῖς 


Legebatur τὰ καθ) ἑαυτοὺς ἅπαντα ταῦτα ἐπέτρεπον. 


ἐχχλησίαις, xa* μὴ µεταδιδόναι τοῖς δεοµένοις. Mac. 
δὲ τοῦτο xal ἕτερον ἐπλημμέλουν, ἐπὶ τοῖς yapi- 
σµασι μέγα φρονοῦντες, καὶ πρὸς ἀλλήλους ἐντεῦθεν 
ζηλοτύπως ἔχοντες, ὅπερ xal αὐτὸ µάλιστα διέσπα: 
τὴν Ἐχχλησίαν. Καὶ ὁ περὶ τῆς ἀναστάσεως δὲ λό- 
γος ἐχώλενε παρ) αὐτοῖς' ἔνιοι γὰρ αὐτῶν οὐ σφόδρα; 
ἐπίστευον ἀνάστασιν εἶναι σωμάτων, τὰ τῆς Ἑλλη- 
νικῆς µωρίας ἔτ, νοσοῦντες. Καὶ γὰρ ἅπαντα ταῦτα 
ἀπὺ τῆς χατὰλ τὴν φιλοσοφίαν τὴν ἔξωθεν ἀνοίας 
ἑτίχτετο, καὶ αὕτη ἣν τῶν καχῶν ἡ uftrp: ἐντεῦθεν 
καὶ διῄρηντο, χαὶ αὑτὸ τοῦτο ἀπὸ τῶν φιλοσόφων 
µαθόντες. Καὶ γὰρ ἐχεῖνοι χα: ἀλλήῆλων ἕστησαν, 
ἀεὶ ὑπὲρ φιλαρχίας xai χενοδοςίας ἕκαστος b τοῖς 
ἀλλήλων ἐναντιηύμενοι δόγµασι, xal σπονυδάξοντες 
ἐφευρεῖν τι τοῖς προτέροις. Ταῦτα δὲ ἔπασχον, ἔπει- 
6h λογισμοῖς ἐπέτρεπον τὰ xa0' ἑαυτούς. Ἔγραφαν 
μὲν οὖν αὐτῷ διὰ Φηρτουνάτου xal Στεφανᾶ [5] καὶ 
'Ayaixoo, δι ὧν καὶ αὐτὸς γράφει. Καὶ τοῦτο ἑἐδή - 
λωσεν ἐν τῷ τέλει τῆς Ἐπιστολῆς, οὐ μὴν περὶ 
πάντων, ἁλλὰ περὶ γάμου xal παρθενίας' δι» καὶ 
ἔλεγε - Περὶ δὲ ὧν ἐγράψατέ µοι. Λὐτὸς μέντοι, 
καὶ ὑπὲρ ὧν ἔγραναν, xaX ὑπὲρ ὧν οὐκ ἔγραφαν, 
ἐπιστέλλει, πάντα μετὰ ἀχριθείας μαθὼν αὐτῶν τὰ 
ἑλαττώματα. Καὶ τὸν Τιμόθεον δὲ ἀποστέλλει μετὰ 
τῶν γραμμάτων, εἰδὼς ὅτι πολλὴν μὲν ἰσχὺν ἔχει . 
χαὶ τὰ γράμματα, οὐ μιχρὰν δὲ αὐτοῖς οἴσει προσ- 
θήχην xai fj παρουσία τοῦ μαθητοῦ. Ἐπειδὴ δὲ αἱ- 
σχυνόµενοι οἱ διανειμάμενοι τὴν Ἐχχλησίαν, μὴ δό- 
ξωσι φιλοτιµίας ἔνεχεν τοῦτο πεποιηχέναι, προχα- 
λύμματα τοῦ πάθους ἐπενόησαν, τὸ τὰ τελειότερα. 
δῃθεν ὑιδάσχειν, xal σοφώτεροι τῶν ἄλλων εἶναι » 
xav' αὐτοῦ πρῶτον ὁ Παῦλος ἵσταται τοῦ νοσήµατος, 
τὴν ῥίζαν τῶν καχῶν ἀναστέλλων, xal τὴν ἑντεῦθεν 
φυεῖσαν διχόνοιαν καὶ πολλῇ χέχρηται τῇ παῤῥησίᾳ. 
σαν γὰρ αὐτῷ χαὶ μαθηταὶ οὗτοι μάλιστα πάν- 
tov: διό φησιν * El dAAotc οὐχ εἰμὶ ἁἀπόστο.ος, 
dAÀá γε ὑμῖν εἰμι' ἡ γὰρ σφρατὶς τῆς ἐμῆς 
ἀποστο.λῆς ὑμεῖς ἐστε. Καὶ ἀσθενέστερόν γε τῶν 
ἄλλων διέχειντο" διό φῆσιν, Ob γὰρ ὡς zrevyart- 
χοῖς ἐά-ησα  οὕπω }ὰρ ἑδύνασθε, d AX οὐδὲ 
ἔτι vvv δύνασθε. Τοῦτο δὲ λέγει, ἵνα μὴ νοµίσωσιν, 
ὅτι ὑπὲρ τοῦ παρελθόντος touto λέχει χρόνον. Διὸ 
ἐπήγαχε' "AAA" οὐδὲ ἔτι vov. δύνασθε 9. Πλὴν 
ἁλλ᾽ οὐδὲ πάντας εἰχὸς ἣν διεφθάρθαι, ἀλλ εἶναί 
τινας Ev αὐτοῖς καὶ σφόδρα ἁγίους. Καὶ τοῦτο ἓν 
µέσῳ τῆς Ἐπιστολῆς ἑδήλωσεν εἰπών ΄ Ἑμοὶ δὲ εἰς 
ἑλάχιστόν ἐστιν, ἴγα óg' ὑμῶν ἀναχριθῶ, καὶ 
ἐπαγαγὼν, Tavca δὲ μετεσχηµάτισα εἰς ἐμαυτὸν 
xal Ἀπο.]ὠ. Ἐπεὶ οὖν ἐξ ἀπονοίας πάντα ἑτίκτετ» 
τὰ χαχὰ xaX τοῦ νοµίζειν εἰδέναι τι πλέον, ταύτην 
πρὸ τῶν ἄλλων χαθαιρεῖ, xax ἀρχόμενός φησι; 
b Deerat ἕκαστος. 5 Verba διὸ... δύνασθε deerant. 





OMIAIA A'. 


llavÀcc χ.Ίητὸς ἁπέστο.ος Χριστοῦ "Incov διὰ 

θε Ιήματος θεοῦ, xal δωσθένγης à dóeAzóc, τῇ 

᾽Εκκ.]ησίᾳ τοῦ Θεοῦ τῇ οὔσῃ &v Κορίνθῳ, 
ἡγιασμέγοις £v Χριστῷ Ἰησοῦ, xAncoic ἁγίοις 
σὺν πᾶσι τοῖς ἐπικα.Ίουμένοις τὸ ὄνομα τοῦ 
Kvpíov ἡμῶ» 'Incov Χριστοῦ ἐν παντὶ τόπῳ 
αὐτῶν τε καὶ ἡμῶν χὰρις ὑμῖν καὶ εἱρήνη 
ἀπὸ Θεοῦ lluzpóc ἡμῶν xal Κυρίου 'Incov 
Χριστοῦ. 


a'. "Opa πῶς εὐθέως Ex προοιµίων τὺν τΌφον κατ- 
έδαλε, καὶ γαμα" Ξλῥιψε πᾶσα) αὐτῶν την οἴησιν, 


πλητὸν ἑαυτὸν εἰπών. Οὐ γὰρ αὐτὸς εὗρον, φησὶν, 
ὅπερ ἔμαθον, οὐδὲ οἰχείᾳ χατέλαθου σοφίᾳ, ἀλλὰ 
διώκων xal πορθῶν τὴν Ἐκχχλησίαν, ἐκλῆθην *. 
Ἐνταῦθα δὲ τοῦ μὲν καλοῦντος τὸ màv* τοῦ δὲ κλι- 
θέντος οὐδὲν, ὡς εἰπεῖν, vívsta:, ἢ τὸ ὑπαχοῦσα» 
µόνον. Χριστοῦ Ἰησοῦ. Ὁ διδάσχαλος ὑμῶν Χρι- 
στός' καὶ ὑμεῖς ἀνθρώπους ἐπιγράφεσθε τῆς διδα- 
σχαλίας προστάτας: Aut θεήἠματος θεοῦ. Ὁ γὰρ 


* Deerat ἐκλήθην. 


45 $. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. LONSTANTINUP. 'T! 


Θιὸς τοῦτο ἠθέλησε τὸ οὕτως ὑμᾶς σωθῆναι. Οὐδὲν 
γὰρ ἡμεῖς κατωρθώσαμεν, ἀλλὰ διὰ τοῦ θελήµατος 
φοῦ Θεοῦ τὴν σωτηρίαν [4] εὑράμεθα. xat ἐπειδὴ 
αὐτῷ ἔδοξεν, ἀχλήθημεν, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιοι ημεν. 

Πάλιν µετριάζει, συντάττων ἑαυτῷ τὸν ἑλάττονα 
πολλῷ  * xal γὰρ πολὺ τὸ μέσον ἣν 122109 xat Σωσθέ- 
νους. El δὲ, ἔνθα τοσοῦτον ἣν «b µέσον, συνέταξεν 
ἑαυτῷ τὸν χαταδεέστερον, τί àv ἔχοιεν εἰπεῖν ἐχεῖνοι 
οἱ τοὺς ὁμοτίμους ὑπερορῶντες; Tq Ἐκκ.]ησίᾳ τοῦ 
6507.02 τοῦδε xai τοῦδε, ἁλλὰ τοῦ θεοῦὺ. Ti οὔσῃ &v 
Κορίνθφ. Ορᾶς πῶς καθ) ἑκάστην λέξιν χατέθαλεν 
αὐτῶν τὸ φύσημα, τὴν διάνοιαν ἐθίκων Ori πάντων 
πρὸς τὸν obpavóv; Ἐκχκλησίαν δὲ Θεοῦ καλεῖ, δει- 
χνὺς ὅτι ἡνῶσθαι αὐτὴν yph. El γὰρ coU ἔστιν, 
Ίνωται, καὶ µία ἐστὶν, οὐχ ἐν Κορίνθῳ µόνον, ἀλλὰ 
xai ἐν πάσῃ τῇ οἰχουμένῃ. Τὸ γὰρ τῆς Ἐκχλησίας 
ὄνομα οὐ χωρισμοῦ, ἀλλὰ ἑνώσεώς ἐστι καὶ συµμφω- 
νίας ὄνομα. Ἡγιασμένοις £r. Χριστῷ Ἰησοῦ. Πάλιν 
τοῦ Ἰησοῦ τὸ ὄνομα. οὐδαμοῦ ἀνθρώπων τίθησι. TIL 
δέ ἐστιν ὁ ἁγιασμός; Τὸ λουτρὸν, ὁ χαθαρισµός. 
ἸΑναμιμνήσχει γὰρ αὐτοὺς τῆς οἰχείας ἀχαθαρσίας, 
Ἶς ἀπήλλαξε, xai πείθει μιχρὰ φρονεῖν' o0 γὰρ ἓν 
τοῖς οἰχείοις χα:ορθώμασιν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ 
Φιλανθρωπίᾳ ἡγιάσθησαν. Κ.λητοῖς ἁγίοις. Καὶ γὰρ 
τοῦτο αὑτὸ τὸ πίστει σωθῆναι, φησὶν, οὐχ ἐξ ὑμῶν" 
οὐ yàp προσήλθετς πρῶτοι, ἁλλ᾽ ἐχλήθητε. "oce 
οὐδὲ τὸ μιχρὸν τοῦτο, ὑμέτερον ὅλον. Καΐτοι εἰ xal 
προσήλθετε, µυρίων ὄντες ὑπεύθυνο, χαχῶν, οὐδὲ 
οὕτως ὑμῖν χάρις, ἀλλὰ τῷ θεῷ. 

Διὰ τοῦτο xal Ἐφεσίοις γράφων ἔλεγε' λάριτἰ 
ἐστε σεσωσµέγοι διὰ πἰστεως, xal τοῦτο ovx é£ 
ὑμῶν. Οὐδὲ ἡ πίστις ὑμῶν ὁλόχληρος " οὗ γὰρ ὑμεῖς 
ἑπιστεύσατε προλαθόντες, ἀλλὰ χληθέντες ὑπηχού- 
σατε. Σὺν πᾶσι τοῖς ἐπιχαἸουμέγοις τὸ ὄνομα τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν ἸΙΙησοῦ Χριστοῦ. OU τοῦ δεῖνος καὶ 
κοῦ δεῖνος, ἀλλὰ Τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Ἐν παντὶ 
τόπφ αὐτῶν τε καὶ ἡμῶν. El γὰρ xai πρὸς Κοριν- 
θίονς τὰ γράμματά ἔστι γεγραμμένα µόνον, ἀλλὰ 
xaX πάντων τῶν ἐν máor) τῇ YT] µέμνηται πιστῶν, 
δειχνὺς ὅτι τὴν ἐπὶ τῆς οἰχουμένης μίαν δεῖ εἶναι 
Ἐκχχλησίαν, χαΐτοι τόποις πολλοῖς χεχωρισµένην, 
χαὶ πολλῷ μᾶλλον την ἐν Κορίνθῳ. El δὲ 6 τόπης 
χωρίζει, ἀλλ' ὁ Κύριος αὐτοὺς συνάπτει κοινὸς Gv: 
διὸ χαὶ ἑνῶν αὐτοὺς ἐπήγαγε τὸ, Ἡμῶν τε xal αὐ- 
τῶν». Πολὺ δὲ τοῦτο ἐχείνου χυριώτερον. Ὥσπερ γὰρ 
οἱ £y ἑνὶ τόπῳ ὄἕντες, ὅταν πολλοὺς ἔχωσιν ἑναντίους 
δεσπότας, διεσπασµένοι clot, καὶ οὐδὲν ümb τοῦ τό- 
που Slc ὁμόνοιαν ὠφελοῦνται, διάρορα τῶν δεσποτῶν 
ἐπιταττόντων, xal πρὸς ἑαυτοὺς ἑλχόντων (0D δύ- 
γασθε γὰρ, qnoi, Θεῷ δου.1εύει καὶ µαμμωνᾳ) * 
οὕτως οἱ iv διαφόροις τόποις bvvec, ἐὰν pit] διαφό- 
ρους ἔχιυσι κυρίους, ἁλλ᾽ ἕνα µόνον, οὐδὲν ἀπὸ τῶν 
τόπων εἰς ὁμένοιαν παραθλάπτονται, τοῦ Kuplou τοῦ 
ἑνὸς συνάπτοντος αὐτούς. Οὐ λέγω τοίνυν, φησὶν, ὅτι 
πρὸς Κορινθίους Κορίνθιοι ὄντες ὁμονοεῖν ὀφείλετε 
µόνον, ἀλλὰ χαὶ πρὸς πΆντας τοὺς ἐν τῇ οἰχουμένῃ 
πάση, xowby ἔχοντες Δεσπότην. Διὰ τοῦτο χαὶ ἐχ 
δευτέρου προσέθηκε τὸ, Ημῶνγ. Ἐπειδὴ γὰρ sims, 
Τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ιησοῦ Χριστοῦ, ἵνα 
μὴ δόξη χωρίζειν παρὰ τοῖς ἀνοήτοις, ἐπάγει πάλιν, 
Κυρίου ἡμῶν τε xal αὐτῶν. Καὶ ἵνα [5] σαρέστερον 
ὃ λέγω γένηται, ἀναγνώσομαι χατὰ τὸ νόηµα οὕτω": 
Παῦλος xai Σωσθένης τῇ Ἐκχλτσίᾳ τοῦ zov τῇ o5- 
σῃ ἐν Κορίνθῳ, xal πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ 
ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν τε χαὶ αὐτῶν ἐν παντὶ τόπῳ, 


5 Legebatur ᾿Απολλῶ, 


κἂν tv "Popup, xàv ὅπου δήποτε ἂν ὥσι' Χάρις 
ὑμῖν καὶ εΙρήνη ἀπὸ θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυ- 
ρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἡ οὕτω πάλιν, ὃ xal μᾶλλον 
ἡγοῦμαι ἀληθέστερον εἶναι Παῦλος καὶ Σωσθένης 
τοῖς ἓν Κορίνθῳ ἡγιασμένοις, χλητοῖς ἁγίοις σὺν 
πᾶσι τοῖς ἐπιχαλουμένοις τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ ἓν παντὶ τόπῳ αὐτῶν τε xal ἡμῶν. 
Τουτέστι, Χάρις ὑμῖν xa εἰρήνη ὑμῖν τοῖς ἓν Ko- 
ρἶνθῳ ἡγιασμένοις, xal χλητοῖς Υενομένοις ' οὐ µό- 
νοις, ἀλλὰ μετὰ πάντων τῶν Ev παντὶ τόπῳ ἔπικα- 
λουµένων τὸ ὄνομα τοῦ Kuplou ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 
καὶ αὐτῶν. El δὲ ἀπὸ χάριτος ἡ εἱἰρήνη, τί µέγα 
φρονεῖς, τί μέγα φυσᾷς, χάριτι σωθείς ; εἰ δὲ cipf.- 
νην ἔχεις πρὸς τὸν θεὸν, τί ἑτέροις σεαυτὸν προσνέ- 
µεις b; τοῦτο γὰρ διαστασιάζειν ἐστι. Τί γὰρ, εἰ πρὺς 
τόνὸς εἰρπυεύετε xai πρὸς τόνδε, xai χάριν ἔχετε, 
Ἐγὼ δὲ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ αἰτῶ ταῦτα ὑμῖν ἀμφότερα 
γενέσθαι, xal ἀπ᾿ αὑτοῦ χαὶ πρὸς αὐτόν. Οὔτε γὰρ 
βεθαία μένει ο, ἂν μὴ τῆς ἄνωθεν ἁπολαύαῃ ῥοπΏς' 
οὔτε, ἐὰν μὴ πρὸς αὑτὸν ᾗ, ἔσται τι πλέον ὑμῖν. 
0ὐδὲν γὰρ ὄφελος ἡμίν, κἂν πρὸς πάντας ὤμεν slpn- 
νικοὶ, πρὸς δὲ τὸν θεὺν ἐχπεπολεμωμένοι' ὥσπερ 
οὐδὲν βλάδος ἡμῖν, xàv παρὰ πάντων πολεμώμεθα, 
τῷ δὲ θεῷ εἰρηνεύωμεν" xal πάλιν οὐδὲν ὄφελος, 
xàv παρὰ πᾶτιν εὐδοχιμῶμεν, τῷ δὲ Κυρίῳ προ”- 
κρούωμεν ' ὥσπερ οὐδεὶς χίνδυνος, χᾶν πάντες ἡμᾶς 
ἁποστρέφωντα: xal μισῶσιν. ὁ δὲ θεὸς ἀποδέχτται 
xai QUT. Ἡ γὰρ ὄντως χάρις, ἡ ὄντως εἱρῆντ, 
παρὰ τοῦ θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ τὴν παρὰ τῷ θεῷ χάριν 
ἔχων, οὐδένα δέδοιχε, χἂν µυρία πάσχῃ δεινά ' οὐ 
λέγω ἄνθρωπον, ἁλλ᾽ οὐδὲ αὐτὸν τὸν διάδολον ^ ὁ ὃξ 
τούτῳ προσχεχρουχὼς, πάντας ὑποπτεύει, γᾶν ἐν 
ἀσφαλείᾳ εἶναι box]. "Αστατον γὰρ τὸ τῶν ἀνθρώ- 
πων Ὑένος, xat οὐ φίλοι µόνον xat ἁδελφοὶ, ἀλλ δη 
xai πατέρες µεταθαλλόμενοι, πολλάχις ἀπὸ πικρᾶς 
αἰτίας τοῦτον, ὃν ἐγέννησαν, ὃν ἐφύτευσαν, πάντων 
πολεμίων μᾶλλον Ίλασαν ᾿ xal παῖδες πατέρας t$- 
ἐδαλον. Σχόπει δέ. 

β’. Εἶχε χάριν ὁ Δαυ]δ παρὰ τῷ θεῷ * εἶχε χάριν ὁ 
Αθεσαλὼμ παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ' olov οὖν τέλος 
ἑχάτερος Éays, χαὶ τίς ηὐδοχίμησε μᾶλλον, ἴττε. 
Elye χάριν ὁ ᾿Αδραὰμ παρὰ τῷ θεῷ, ὁ δὲ Φαραὼ 
παρὰ τοῖς ἀνθρώποις χαριζόμενοι γὰρ αὐτῷ, την 
γυναῖχα τοῦ δικαίου προὔδωχαν. Tis οὖν λαμπρότε- 
poc Ὑέγονε xal µαχάριος, Tavtl που δῆλον. Καὶ τί 
λέγω περὶ διχαίων» Εἶχον χάριν οἱ Ἰσραπλῖται παρὰ 
τῷ θεῷ, ἐμισοῦντο δὲ παρὰ ἀνθρώπων τῶν Αἱἰγυ- 
πτίων΄ ἁλλ᾽ ὅμως τῶν μισούντων περιεγένοντο, xal 
ἐχράτησαν, μεθ) ὅσης ἅπαντες ἴστε περιφανξίας. 
Τοῦτο τοίνυν σπουδάζωµεν ἅπαντες ' x&v δοῦλος ᾖ. 
τις, τοῦτο εὐχέσθω, πρὸ τοῦ δεσπότου παρὰ τῷ Oeo 
χάριν εὑρεῖν [0] xàv γυνἠ τις ᾗ, pb τοῦ ἀνδρὺς 
παρὰ τοῦ ΣκυτΏρος θεοῦ ζπτείτω χάριν ^ κἂν στρα- 
τιώτης ᾗ, πρὸ τοῦ βασιλέως xai πρὸ τοῦ ἄρχοντος 
viv ἄνωθεν εὔνοιαν ζητείτω᾽ οὕτω γὰρ καὶ παρὰ 
ἀνθρώποις ἑπέραστος Ear. Πῶς ó' ἄν τις epo: yà- 
ριν παρὰ τῷ θεῷ; IIo; δὲ ἑτέρως, εἰ µη ἀπὸ casse 
νοφροσύνης; 'O θεὸς γὰρ, φησὶν, ὑπερηφάνοις 
ἀντιτάσσεται, ταπειγοῖς δὲ δίδωσι χάρυ" xaX, 
6vc(a τῷ θεῷ απγεῦμα συντετριμµένον, xal τετα: 
πεινωμέγη» καρδίαν ὁ θεὺς οὐκ ἐξουδεγώσει. Et 
γὰρ παρὰ ἀνθρώποις οὕτω ποθεινὺν τὸ ταπεινὸν, 
πολλῷ μᾶλλον παρὰ θεῷ. Οὕτω καὶ οἱ ἐξ ἐθνῶν yá&- 
ριν εὗρον, οὕτω xai οἱ Ἰουδαῖοι τῆς χάριτος ἐξέπε- 
cov Tj γὰρ δικαιοσύνη τοῦ 6600 οὐχ ὑπετάγῃ- 
* Savilius legcndum puta 


b [egebatur. προσνέµοις. 
Uévot. 


I3 . 


id quod didici, neque ex mea sapientia appreheudi , 
&cd cun Ecclesiam persequerer et devastareimn, voca- 
vus sum. Hic autem totum vocantis est, vocati nihil , 
ui jta dicam, nisi quod obediat. Christi Jesu. Magister 
vester Christus est : et vos inscribitis homines do- 
cirinze przfectos? Per voluntatem Dei. Deus enim hoc 
voluit ut vos sic salvi essetis. Nos enim nihil przclare 
egimus, sed per voluntatem Dei salutem inveuimus ; 
et quia id ipsi placuit, vocati sumus , uon quod «digni 
essemus. 

Pauli modestia. — Et Sosthenes frater. Rursus 'mo- 
deste agit, minorem in eodem secum ordine poueus : 
nam multum spatii erat Paulum inter et Sosthenem. 
Quod si cum tantum interesset discriminis, iuferio- 
rem sibi adjunxit, quid dicere possint illi, qui lo- 
nore sibi pares despiciunt? Ecclesie Dei. Non hujus aut 
illius, sed Dei. (Qua est Corinihi. Viden' quomodo in 
singulis dictionibus illorum fastum dejiciat, per omnia 
mentem czlo assuefaciens. Ecclesiam autem Dei vo- 
cat, ostendens eam oportere esse unitim. Si enim Dei 
est, unila et una est, non Corinthi soluin , sed etiam 
in toto orbe. Ecclesix: quippe nonien non scparatio- 
nis, sed unionis et concordie nomeu est. Sanciifi- 
catis in Christo Jesu. Rursus nomen Jesu, et nusquam 
hominum nomen ponit. Quid est autein sanctificatio? 
Lavacrum , purgatio. In memoriam enim illis revo- 
cat immunditiam suam , a qua liberavit eos, ct sua- 
det ut humiliter sentiant : non enitn ex praeclaris suis 
gestis, sed ex Dei clementia sanctificati sunt. Vo- 
catis sanctis. Etenim hoc ipsum, inquit , ex fide salu- 
tem consequi, non ex vobis est : non enim primi ac. 
cessistis, sed vocati estis. Itaque neque illud exiguum 
a vobis totum est. Quamquam etiamsi accesseritis in- 
numeris obuoxii malis, neque sic vobis gratia ha- 
benda est , sed Deo. 

Ecclesi& unitas. — Quapropter ad Ephesios scri- 
bens dicebat : Gratia salvi facti estis, per fidem, et hoc 
non ex vobis ( Ephes. 2. 8). Neque fides vestra tota 
ex vobis : neque enim vos credendo praevenistis, «ed 
vocati obedistis. Cum omnibus invocantibus nomen Do- 
mini nostri Jesu Christi. Non hujus aut illius, sed No- 
men Domini. 1n omni loco et ipsorum el nostro. Etiam- 
si enim literxz ad Corinthios solum scripue sint ; al 
omnes in universa terra fideles memorat , ostendens 
unam esse debere in orbe Ecclesiam, licet multis in lo- 
cis separatam , multoque magis eam qu:e est Corinthi, 
Quod si locus separat, at Dominus | illos conjuugit, 
communis cum sit : ideo conjungens illos subjunxit, 
Ei nostri et. ipsorum. Est autem hoc illo magis pro- 
prium. Sicut enim ii, qui uno in loco sunt, cum plu- 
rimos habent dominos contrarios, divisi sunt et nihil 
ad concordixm a loco juvantur, dominis diversa ju- 
bentibus et ad se trahentibus : Non potestis enim, in- 
quit, servire Deo et mamong ( Matih. 6. 24 ) : sic qui 
in diversis locis sunt, si non diversos habebant 40 - 
minos, sed unum tantum, nihil ad concordiam ser- 
vandam a locis l:eduutur, uno domino illos copulaute. 
Non dico igitur, inquit, vos, Corinthii cum sitis, cum 

Coripntbiis tantum concordes esse debere, sed cum 


IN EPIST. I. AD COR. HOBMIL. 1. 14 


omnibus qui in orbe sunt , cum conimunem habeatis 
Dominum. Ideo secundo adjecit, Nostri, Quia enim 
dixit, Nomen Domini nostri Jesu Christ ; ne apud in- 
sipientes separare videretur, rursus adjicit, Domini 
nostri et ipsorum. Et ut clarius evadat jd quod dico, 
sic legam ut sensus postulat : Paulus et Sosthenes 
Ecclesixs Dei, qux est Corinthi, et omnibus invocau- 
übus nomen Domini nostri et ipsorum in omni loco, 
Sive Rom, sive ubicumque fuerint : Gratia vobis εἰ 
pax a Deo Paire nostro et Domino Jesu Christo. Vel 
sic rursum, ut etiam inelius esse existimo : Paulus et 
Sosthenes iis qui Corinthi sunt sanctificatis, vocatis 
sauclis cum omnibus qui invocant nomen Domini no- 
stri Jesu Christi in omni loco ipsorum et nostri. Id 
est, Gratia vobis et pax vobis, qui Corinthi estis san- 
ctificati et vocati ; non solis, sed cum ouibus qui in 
omni loco invocant noinen Domini nostri Jesu Christi 
et ipsorum. Si autem ex gralia pax est, cur magnum 
sapis? cur tantum inflaris, cum per gratiam servatus 
sis? Si vero pacem habes apud Deum, cur te aliis 
adscribis? hoc enim est dissidere. Quid enim, si cum 
hoc et cum illo gratiam habetis ? Ego autem peto, ut 
a Deo hzc vobis utraque flant, et ab illo et ad illum. 
Nequc enim firma manserint, nisi superua gratia 
fruantur : neque si non sint ad ipsum, nobis quidquam 
proderunt, si cum omnibus pacem habentes, cut Deo 
bellum habeamus ; ut nihil nocumenii nobis erit, si ab 
emuibus impugnemur, et cum Deo pacem liabeamus: 
ac rursum nulla utilitas si ab omnibus celebremur, 
et Dominum offendamus ; ut etiam nullum periculum, 
8i omnes nos aversentur et odio liabeant, Deusque nos 
approbet et diligat : vera enim gratia et vera pai a 
Deo est. Nam qui gratiam quie a Deo est liabet, nemi« 
nem timet, etiamsi innumera gravia patiatur ; nec dico 
hominem, sed neque etiam diabolum. Qui vero Deuin 
offendit, omnes suspectos habet, etiamsi in tuto esse 
videatur. Instabile namque est genus honiinum ; et 
non solum amici et fratres, sed etiam patres, parva 
$pe de causa mutati, quem genuerunt, quein pr.- 
crearunt, magis quam omnes hostes abjeceruut; οἱ 
filii patres extulerunt. Animum adhibe. 

3. Gratia Dei qu&renda, non hominum. — Gratiaun 
habuit David apud Deum ; gratiam babuit Absalom 
apud homines : quem finem uterque habuit, et uter 
magis probatus et clarus fuerit, nostis. Gratiam habuit 
Abraham apud Deui, Pharao autem apud liomines ; 
hi namque gratiam ejus aucupantes uxorem justi ifsi 
prodiderunt : uter igitur splendidior, uter beatus fue- 
rit, cuivis perspicnum est. Ecquid de justis loquor? 
Gratiam apud Deum hliabuere I5raelit:e, et odio habe- 
bantur ab hominibus /Egyptiis : et eos qui se odio 
liabebant superarunt, idque conspicuo quo scitis om- 
nes modo. lloc ergo curemus omnes : quamvis servus 
quis sit, hoc precetur ut apud Deum magis quam apud 
lieruim suum gratiam inveniat; quamvis uxor fuerit, 
plus quam conjugis Servatoris sui Dei gratiam qu:e- 
rat; quamvis miles, magis quam Imperatoris aul 
principis , supernam benevolentiani expetat : sic enim 
etiam apud homircs amabilis eris. Quomodo autem 


15 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 16 


quis gratiam inveniat apud Deum? Quo alio modo, 
quam ab humilitate? Deus enim, inquit, superbis re- 
sistit, humilibus autem dat. gratiam (Prov. $5. 94) ; el, 
Sacrificium | Deo spiritus contribulatus, et, Humiliatum cor 
Deus non despiciet (Psal. 50. 19). Nam si apud homi- 
nes lam desiderabilis est humilitas, multo magis apud 
Deum. lta et gentiles gratiam invenerunt, it et Judai 
gratia exciderunt : Justitig namque Dei non subjecti 
fuerunt (Rom. 10. 2). Humilis gratiosus et suavis om- 
nibus est, perpetuo in pace vivens, nullamque ha- 
bens belli occasionem. Etiamsi enim illum contumelia 
et conviciis afficias, etiamsi quidvis dixeris, tacebit 
ille et leniter feret; et tantam servahit apud onmes 
pacem, quantam ne dicere quidem possis, etiamque 
apud Deum. Mandata quippe Dei eo tendunt, ut cum 
hominibus pax habeatur : et vitam nostram ita recte 
iransigimus, si mutua cum aliis pace fruamur. Deum 
enim nemo ledere poterit : natura quippe illa perni 
οἷοί obnoxia non est el omni passioni superior. Nihil 
ita mirabilem Christianum reddit ut humilitas. Audi 
enim Abrahamum dicentem : Ego autem sum terra et 
cinis (Gen. 48. 27) ; ei Deum rursus de Moyse, quod 
fuerit omnium hominum mitissimus, Nibil enim illo 
humilius fuit, qui cum tanti populi dux esset, cum 
regem et exercitum /Egyptiorum omnium quasi mu- 
8038 iu mare deniergisset, et tanta in /Egypto, tanta 
in mari Rubro et in deserto perpetrasset, tantarumque 
rerum testimoniis frucretur, sic affectus erat quasi 
unus ex plebe ; eratque socero gener humilior, illius- 
que consilium accepit. Non moleste tulit, non dixit : 
Quid lioc? post tot tantaque praeclare gesta venisti 
nobis consilia daturus? Quod tamen multi faciunt, 
οἳ αιησὶ quis optimum del consilium, person: humi- 
litatem despectui habentes. Át non sic ille, sed per 
humilitatem ownia recte agebat. Hinc aulas despexit 
regias, quia vere humilis erat : mentem euim sanam 
et excelsam facit humilitas. Quant: enim et mentis 
et animi maguitudinis fuerit et domum et mensam 
regiam despicere ? Reges enim quasi dii colebantur 
apud JEgyptios, ac divitiis thesaurisque fruebantur 
innumeris. AUuamen ille bis. omnibus dimissis, abje- 
ctisque /Fgypti sceptris, ad captivos et oppressos, 
qui in luto et lateribus versabantur, quos servi regis 
horrebaut : nam illos abominabantur /Egyptii (Exod. 
4. 15), inquit : ad bos confugit, illosque dominis 
praposuit. Unde palam est, hunc humilem, excelsum 
magnanimumque esse. Arrogantia enim ex vili mente 
οἱ illiberali animo nascitur; mansuetudo autem ex 
magno et excelso animo. ' 

$. Ilumilitas commendatur. — Et si placet, utrum- 
que exemplis discntiamus. Die enim mihi, qui Abra- 
hamo excelsius fuit? Atqui ille erat qui dicebat, Ego 
eum terra el ciuis ( Gen. 19. 97) : ille erat qui dice- 
bat, Nesit pugna. inter me et te (Gen. 15. 8). Verum 
hic humilis manubias despexit Persicas, et barba- 
rica contempsit trop:xa. H«c porro ex animi magni- 
wdine et sublimitate faciebat. Ille namque vere su- 
blimis est, qui sincere est humilis, non adulator, 
non qui ironia utitur. Aliud enin est magnanimitas, 


aliud arrogantia : hoc autem hine manifestum est. 
Sit quis lutum esse lutum putans et illud despiciat ; 
alius autem qui lutum pro auro habeat , admiretur 
et magni faciat : uter excelsi animi est? annon is, qui 
lutum non admiratur? uter vero abjecti animi et vi- 
lis est? nonne qui illud adiniratur et magni facit? la 
liic etiom reputa : eum nempe, qui se terram et ci- 
nerem dicit, excelsum esse, quamvis hoc dicat ex liu- 
militate ; illum vero, qui se nec terram nec cinerem 
esse putat, sed seipsum colit et altum de se sapit, vi- 
lem utique esse, qui parva niagni faciat. Unde palam 
est ex magna animi sublimitate patriareliam. haue 
emisisse vocero, Kgo autem sum terra el cinis; ex 
mentis sublimitate, non ex arrogantia. Quemadino- 
dum enim in corporibus aliud est. vcgetum et bona 
carnis habitudine esse, aliud esse humore inflatom, 
licet in utroque caro promineat ; at in hoc corrupta, 
in illo sana: ita etiam aliud e«t esse arroganter, 
quod est esse humore turgentem ; aliud esse subli- 
mem, quod est vegetum esse. Et rursus, est quidam 
corporis statura procerus; alius autem brevis sta- 
tura, acceptis calceis fit altior : utrum ergo vocabi- 
mus procerum et magnum, quieso 7 annon eum, qui 
ex natura sua procerus est ? llle enim alienum boc ha- 
bet, et super humilia ascendeus, sic procerus cffectus 
est : id quod etiam multi homines faciunt, qui pecu- 
niis et gloria sese extollunt , idque non est altitudo. 
Escelsus enim est ille, qui horum nullo opus habeus, 
sed omnia despiciens, in se magnitudinem obtinet. 
Simus ergo humiles, ut sublimes efficiamur : nam 
Qui se humiliut, exaltabitur (Matth. 30. 12), inquit. 
Sed non ille arrogaus talis est; omnium quippe est 
vilissiius : bulla cnim inflatur, sed h:ec inflatio non 
solida est. Ideo hujusmodi homines inflatos voca- 
mus. Qui enim moderate sentit, ne in magnis qui- 
dem altum sapit, vilitatem suam notam habens : qui 
autein vilis est, etiain in parvis magnum sapit. Adi- 
piscamur ergo ex humilitate sublimitatem : conside- 
remus humanarum rerum naturam, ut futurorum de- 
siderio incendamur. Non alio quippe modo potest quis 
humilis fieri, quam per divinarum rerum amorem et 
presentium despectum. Ut enim si quis regnum sit 
assequuturus, deindeque pro illa purpura aliquis ei 
vulgarem exhibeat honorem, illum nihili faciet : ita 
et nos przsentia omnia deridebimus, si honorem il- 
lum concupiscamus. Non videtis pueros, cuu ludentes 
aciem statuunt et milites, praecedentibus prz:conibus 
et lictoribus, et puer medius instar ducis incedit, et 
quam sint illa puerilia? Talia sunt humana, et his 
viliora, qu: bodie sunt, οἱ cras non erunt. Simus ergo 
his altiores, et non solum h:ec. non coucupiscamus, 
sed etiam erubescamus, si quis nobis illa tribuat. lta 
enim horum depulso amore, divinum illum conse- 
quemur, et immortali fruemur gloria : quam nos om- 
nes assequi contingat gratia el benignitate Domini no- 
stri Jesu Christi, quicum Patri unaque Spiritui sancto 
gloria, imperium, &ionor, nunc et semper, et in saecula 
seculorum. Amen. . 


15 


σαν. Ὁ «anecb; οὗτος, καὶ ἐπίχαρις γίνεται xoi 
πᾶσιν ἡδὺς, χαὶ εἰρήνῃ σύντροφος διηνεχεῖ, χαὶ οὐ- 
δεµίαν ἔχων πολέμων ὑπόθεσιν. Κὰἂν γὰρ ὑδρίσῃς, 
χᾶν λοιδορἠσῃς, xàv ὁτιοῦν εἴπῃς, σιγήσεται xai 
πράως οἴἶσει, xai τοσαύτην Έξει τὴν εἰρήνην πρὸς 
πάντας, ὅσην οὐδὲ ἔστιν εἰπεῖν, xal πρὸς τὸν θΘεὺν 
δέ. Τὰ γὰρ τοῦ Θεοῦ προστάγµατα, μετὰ ἀνθρώπων 
εἰρηνεύειν ἐστὶ, xal ὁ βίος ἅπας ἡμῖν οὕτω χατορ- 
θοῦται Ev τῇ πρὸς ἀλλήλους εἰρήνῃ οὗ γὰρ δὴ θεόν 
τις ἁδιχῆσαι δυνῄσεται» ἀνώλεθρος γὰρ ἡ φύσις 
ἐχείνη, xal παντὸς ἀνωτέρα πάθους. Οὐδὲν οὕτω 
θαυμαστὸν ποιεῖ τὸν Χριστιανὸν, ὡς ταπεινοφροσύνη. 
Ἄχουσον γοῦν τοῦ ᾿Αόραὰμ λέγοντος Εγὼ δέ εἶρι 
T" xal σποδός' xaX τοῦ θεοῦ περὶ Μωῦσέως πά- 
λεν, ὅτι πραότατος ἣν πάντων ἀνθρώπων. Οὐδεὶς γὰρ 
ἐχείνου ταπεινότερος α γέγονεν, ὃς δῆμον τοσοῦτον 
ἄγων, καὶ τὸν βασιλέα χαὶ τὸ στρατόπεδον ἅπαν 
τῶν Αἰγυπτίων χαθάπερ µνίας χαταποντίσας, xai 
τοσαῦτα μὲν ἐν Αἰγύπτῳ, τοσαῦτα δὲ ἐπὶ τῆς "Epu- 
θοᾶς θαλάσσης ἑργασάμενος καὶ ἐπὶ τῆς ἐρήμου, 
xat τοσαύτης ἁπολαύσας μαρτυρίας, ὡς elc τῶν πολ- 
λῶν ὧν, οὕτω διέχειτο" xal τοῦ χηδεστοῦ γαμθρὸς 
ταπεινότερος Tfjv, χαὶ ἑδέχετο τὴν παρ) ἐχείνου γνώ- 
µην. Καὶ οὐδὲ ἑδυσχέραινεν οὐδὲ εἶπε' Τί τοῦτο; 
μετὰ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα χατορθώματα Άλθες ἡμῖν 
συμδουλεύων; ὅπερ πάσχουσιν οἱ πολλοὶ, κἂν ἁρί- 
σττν τις εἰσηγήσηται γνώµην, διὰ τὸ τοῦ προσώπου 
ταπεινὺν χαταφρονοῦντες. ᾽Αλλ' οὐχ ἐχεῖνος οὕτως, 
ἀλλὰ διὰ ταπεινοφροσύνης πάντα χατώρθου. Ἐντεῦ- 
θεν καὶ τῶν βασιλικῶν χατεφρόνησεν αὐλῶν, ἐπειδὴ 
ταπεινὸς ἣν ὄντως' τὸ yàp ὑγιὰς φρόνηµα xai τὸ 
ὑπηλὸν f; ταπεινοφροσύνη ποιεῖ. Πόσης γὰρ οἵἴει 
μεγαλοφροσύνης εἶναι xal µεγαλοψυχίας τὸ καὶ οἱ- 
χίας xai τραπέζης ὑπεριδεῖν βασιλιχῆς; Καὶ γὰρ 
ὡς 0εοὶ τιμῶνται οἱ βασιλεῖς παρ᾽ Αἰγυπτίοις, καὶ 
πλούτου xal θησαυρῶν ἀπολαύουσι µυρίων. ἸΑλλ' 
ὅμως πάντα ἀφεὶς ἐχεῖνα, χαὶ αὐτὰ τῆς Αἰγύπτου 
ῥίφας τὰ σκῆπτρα, τοῖς αἰχμαλώτοις καὶ χαταπονου. 
µένοις, τοῖς bv τῷ πηλῷ xal τῇ πλινθείᾳ δαπανωµέ- 
vote, οὓς οἱ δοῦλοι αὐτοῦ ἑθδελύττοντο (ἑθδελύττοντο 
τὰρ αὐτοὺς οἱ Λἰγύπτιοι, φησὶ), τούτοις προσέδραµε, 
xa τῶν δεσποτῶν αὐτοὺς προετίθει. Ὃθεν δήλον, ὅτι 
ὁ ταπεινὸς, οὗτός ἐστιν ὁ ὑψηλὸς καὶ µεγαλόφρων. 
Καὶ γὰρ ἡ ἀπόνοια ἀπὸ εὐτελοῦς γίνεται διανοίας xai 
ἀγεννοὺς ψυχῆς, xa ἡ [7] ἐπιείχεια ἀπὸ µεγαλόφρο- 
vos, ἀπὸ μεγαλοφύχου γνώμης. 

* Υ. Καὶ εἰ βούλεσθε, ἐπὶ τῶν ὑποδειγμάτων ἑχάτερα 
ἐξετάνωμεν, Εἰπὲ γάρ pot, τί τοῦ ᾿Αθραὰμ γέγονεν 
ὑφηλότερον; χαίτοι γε ἐχεῖνος ἣν ὁ λέγων" Ἐγώ εἰ- 
µι γη καὶ σποδός' ἐχεῖνος ἣν ὁ λέγων Mi] ἔστω 
μάχη ἀγά µέσον ἐμοῦ, xal ἀνὰ µέσον cob. 
Αλλ᾽ οὗτος ὁ οὕτω ταπεινὸς λαφύρων χατεφρόνησε 
Περσικῶν, xai τροπαίων ὑπερεῖδε βαρθαριχῶν. 
Τούτο δὰ ἀπὸ πολλῆς ὑψηλοφροσύνης xai µεγαλο- 
quos; διανοίας ἐποίε.. Ἐχεϊνος γάρ ἐστιν ὑψηλὸς ὁ 
Υνησίως ταπεινὸς, οὐχ ὁ χόλαξ οὐδὲ ὁ εἴρων. ἝἜτερον 
Υὰρ μεγαλοφροσύνη, καὶ ἕτερον ἀπόνοια  χαὶ τοῦτο 
δηλον ἐχεῖθεν. Εἶ τις γὰρ τὸν πηλὸν πηλὸν ἡγοῖ- 
το b xal χαταφρονοῖ, ἕτερος δέ τις τὸν πηλὺὸν ὡς Xpu- 


5 Legebatur οὐδὲν... ταπειγότερον, et infra, τὸ στρατό- 
πεζον ον τῶν Aly. ἁπάντων. ὃ Legebatur : € τις γὰρ πηλὸν 
'Υδιτο. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. 1 


|) 


16 


σὺν θαυμάζοι xal μέγα ἄγοι, τίς ἄρα ἐστὶν ὁ ὑφηλύς; 
οὐχὶ ὁ τὸν πηλὸν μὴ θαυμάζων ; τίς δὲ ὁ ταπεινὺὸς 
xaX εὐτελής ; οὐχὶ ὁ θαυμάζων αὐτὸν , xol μέγα τι. 
θέµενος ; Οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα λογίζου, ὅτι ὁ μὲν γῆν 
xai σποδὺν ἑαυτὸν λέγων, ὑψηλὸς ἂν εἴη, χαἰτοι γε 
ἀπὺ ταπεινοφροσύνης λέγει ' ὁ δὲ μὴ γῆν xai σπο- 
δὺν ἑαυτὸν νοµίζων, ἀλλὰ περιέπων ἑαυτὸν, xal 
μεγαλοφρονῶν, οὗτος μὲν οὖν ἂν εἴη εὐτελῆς τὸ 
μικβὰ μεγάλα τιθέµενος. Όθεν δῆλον, ὅτι ἀπὸ πολ- 
λοῦ διανοίας ὕφους ἐφθέγγετο τὸ ῥῆμα ἐχεῖνο ὁ πα- 
τριάρχης, Ἐγὼ δέ εἰμι và καὶ σποδός * ἀπὸ ὄφους, 
οὐχ ἀπὸ ἀπονοίας. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ σωμάτων ἄλλο 
μὲν ἔστιν, εὐεχτοῦντα xal σφριγῶντα εἶναι, ἄλλυ δὲ 
Φλεγμαίνοντα * καἶτοι γε ἀμφότερα ὑψηλῆς ἐστι σαρ- 
χὸς, ἀλλὰ τὸ μὲν διεφθαρµένης, τὸ δὲ ὑγιοῦς * οὕτω 
xai ἐνταῦθα ἕτερόν ἐστιν εἶναι ἀπονενοημένον, ὅπερ 
bati φλεγμαίνοντα εἶναι * xal ἕτερόν ἐστιν ὑφηλὸν, 
ὅπερ ἐστὶν εὐεχτοῦντα εἶναι. Kal πάλιν ἑστίτις ὑψη- 
λὸς τῷ µέτρῳ τοῦ σώματος" ἄλλος δὲ βραχὺς ὧν, 
προσλαθὼν ἑμθάδας ὑψηλότερος γίνεται * τἰνα οὖν 
χαλέσομεν ὑψηλὸν xal µέγαν, εἰπέ µοι; οὐκ εὔδηλον 
ὅτι τὸν οἴχοθεν τὸ ὕψος ἔχοντα; .Ἐχεῖνος γὰρ ἀλλό- 
τριον ἔχει τοῦτο, xaX τῶν ταπεινῶν ἐπιβάς, οὕτω γέ- 
γονεν ὑψηλός * ὃ πολλοὶ πάσχουσι τῶν ἀνθρώπων, 
ἐπὶ χρημάτων xal δόξης ἑαυτοὺς ἀναθιθάζοντες, 
ὅπερ οὐχ ἔστιν ὕψος. 'Ὑψηλὸς γάρ ἐστιν ὁ μηδενὸς 
δεόµενος τούτων, ἀλλὰ χαταφρονῶν ἁπάντων, xal οἵ- 
χοθεν ἔχων «b μέγεθος. Γενώμεθα τοίνυν ταπεινοὶ, 
(va γενώµεθα ὑψηλοί» 'O γὰρ ταπειγῶν ἑαυτὸν, 
ὑψωθήσεται, φησί. 'AXX οὐχ ὁ ἀπονενοημένος 
τοιοῦτος, ἀλλὰ πάντων ἐστιν εὐτελέστερος * xai γὰρ 
1j πομφόλυξ πεφρύσηται, ἀλλ' οὐκ ἔστιν ὑγιὲς τὸ φύ- 
σηµα. Διὰ τοῦτο xal τούτους πεφυσιωµένους καλοῦ- 
μεν. 'O μὲν γὰρ μετριοφρονῶν οὐδὲ ἐπὶ τοῖς µεγάλοις 
μέγα φρονεῖ, τὸ ταπεινὸν εἰδὼς τὸ ἑαυτοῦ * 6 δὲ εὖ- 
τελὴς καὶ ἐπὶ τοῖς μικροῖς µέγα φαντάζεται. Κτη- 
σώμεθα τοίνυν τὸ διὰ ταπεινοφροσύνης ὕψος * ἔπι- 
σχεψώμεθα τῶν ἀνθρωπίνων τὴν φύσιν, ἵνα ἐχχαῶ- 
μεν τῷ πόθῳ τῶν µελλόντων. Ἑτέρως γὰρ οὐκ ἔστι 
γενέσθαι ταπεινὸν, ἀλλ ἢ διὰ τοῦ τῶν θείων ἔρωτος 
[8] καὶ τῆς τῶν παρόντων ὑπεροψίας. Ὥσπερ γὰρ 
s! τις βασιλείας ἐπιτυγχάνειν µέλλοι, εἶτα ἀντὶ τῆς 
ἁλουργίδος ἑχείνης ἰδιωτικήν τινά τις αὐτῷ mapá- 
σχοι τιμὴν, οὐδὲν αὐτὴν εἶναι ἠγήσεται ' οὕτω καὶ 
ἡμεῖς πάντων καταγελασόµεθα τῶν παρόντων, εἰ τῆς 
τιμῆς ἐπιθυμήσα:μεν ἑχείνης. Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς παῖ- 
δας, ὅταν παίζοντες τάξιν ποιῶσι, xal στρατιώτας, 
καὶ προηγῶνται αὐτῶν χήρυχες xat ῥαδδοῦχοι, καὶ 
µέσος ὁ παῖς ἐν χώρᾳ ἄρχοντος βαδίζῃ, ὡς παιδικὰ τὰ 
γινόμενα ; Τοιαῦτά ἐστι τὰ ἀνθρώπινα, xal τούτων 
εὐτελέστερα, σήμερον ὄντα xal αὔριον οὐκ ὄντα. 
Ὑψηλότεροι τοίνυν γενώμεθα τούτων, xat μὴ µόνον 
αὐτῶν μὴ ἐπιθυμῦ », ἀλλὰ xal αἰσχυνώμεθα εἴ τις 
ἡμῖν ταῦτα προτεινοι. Οὕτω Υὰρ τὸν τούτων ἔχδα- 
λόντες ἔρωτα, τὸν θεῖον ἐχεῖνον ἕδομεν, καὶ τῆς ἆθα- 
νάτου δόξης ἀπολαύσομεν ' ἧς “ένοιτο πάντας ἡμᾶς 
ἐπιτυχεῖν, χάριτι xat φιλανθρωτίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ τξ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, κράτος, "tym, νῦν καὶ ἀεὶ, xai εἰς 
φοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Àuh. 


17 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


18 


———— ÓY'JDp——Á——————!—————————ÀÀ'————————————————— SOXO&FopóiáÁ qi'Í»Sscáóizá!ózà L' (UG (1 |" 1 '' ο ———— 
OMIAIA B. 


Κὐχαριστῶ τῷ θεῷ µου zárcoce περὶ ὑμῶν , ἐπὶ 
τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ 
Ἱησοῦ * ὅτι ἐν παντὶ ἐπ.λουτίσθητε ἐν αὐτῷ. 
&.' Ὢ τοῖς ἄλλοις παραινεῖ ποιεῖν, λέγων, "Ev εὖ- 

χαριστίᾳ τὰ αἰτήματα ὑμῶν γγωριζέσθω πρὺς τὸν 

Geóv, τοῦτο καὶ αὐτὸς ἔπραττε, διδάσκων ἡμᾶς ἀπὺ 

τούτων ἄρχεσθαὶ τῶν λόγων ἀεὶ, χαὶ πρὸ πόντων εὖ- 

χαριστεῖν τῷ θεῷ. Οὐδὲν γὰρ οὕτω τῷ θεῷ oiov, ὡς 
τὸ εὐχαρίστους εἶναι, xal ὑπὲρ ἑαυτῶν χαὶ ὑπὲρ ἅλ- 

Av. Διὸ xal πάσης σχεδὸν Ἐπιστολῆς τοῦτο προτίθη- 

σιν * ἐνταῦθα δὲ χαὶ ἀναγχαιότερον ἢ ἓν ταῖς ἄλλαις 

αὐτὸ πράττει. Ὁ γὰρ εὐχαριστῶν, xai ὡς eo παθὼν 
εὐχαριστεῖ, xal ἐπὶ χάριτι εὐχαριστεῖ ^ dj δξ χάρις 
οὐκ ὀφειλὴ οὐδὲ ἁμοιδὴ οὐδὲ ἀντίδοσις ' ὃ πανταχοῦ 
μὲν ἀναγχαῖον λέγειν, πολλῷ 68 πλέον ἐπὶ Κορινθίων 
τῶν χεχηνότων πρὸς τοὺς διατεµόντας τὴν Ἐκκλη- 
σίαν. Τῷ Θεῷ µου. ᾿Απὸ πολλῆς τῆς διαθέσεως τὸ 
κοινὸν ἁρπάξει xat ἰδιοποιεῖτα,, ὃ χαὶ προφήταις 
ἔθος ἀεὶ λέγειν ' Ὁ θεὸς, ὁ θεός µου. Καὶ εἰς προ- 
τροπὴν αὐτοὺς Σνάγει α τοῦ xal αὐτοὺς τοῦτο λέγειν. 

'O γὰρ οὕτω λέγων, ἀπὸ πάντων τῶν ἀνθρωπίνων 

ἀναχωρεῖ, χαὶ χωρεῖ πρὸς ἐχεῖνον, ὃν μετὰ πολλῆς 

χαλεῖ τῆς διαθέσεως. Τοῦτο γὰρ δύναται λέγειν γνη- 

Clo; ὁ ἀπὸ τῶν βιωτικῶν ἀναθαίνων ἀεὶ πρὺς τὺν 

θεὸν, χαὶ ἁπάντων αὐτὸν προτιθεὶς πάντοτε, xal εὖ- 

χαριστῶν διηνεχῶς, οὐχ ὑπὲρ τῆς ἤδη δοθείσης χάρι- 
τος, ἀλλ' εἴ ποτέ τι xal μετὰ ταῦτα ἀγαθὸν γέγονε, 
xal ὑπὲρ τούτου thv αὐτὴν ἀναφέρει εὐφημίαν αὐτῷ. 

Διὰ τοῦτο οὐχ ἁπλῶς εἶπεν, Εὐχαριστῶ, ἀλλὰ, Πάν- 

τοτε ὑπὲρ ὑμῶν, παιδεύων αὑτοὺς xal ἀεὶ εἰδέναι 

χάριν, χαὶ μηδενὶ ἑτέρῳ [9], ἁλλ' ἡ τῷ θεῷ µόνον. 

Επὶ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ. 'Opdg πῶς πανταχόθεν 

αὐτοὺς διορθοῦται; Ἔνθα γὰρ χάρις ἐστὶν, ἔργα οὐχ 

ἔστιν * ἔνθα ἔργα, οὐχέτι χάρις ἑἐστίν. El τοίνυν χά- 
ρις, τί μέγα φρονεῖτε; πόθεν πεφυσιωμένοι ἑστέ; Tm 
δοθείσῃ ὑμῖν. Καὶ διὰ τίνος ἐδόθη; &pa δι ἐμοῦ, 
$j 9v ἑτέρου ἁποστόλου: Οὐδαμῶς, ἀλλά διὰ Ἰησοῦ 

Χριστοῦ * τὺ γὰρ, 'Ev Χριστῷ Ἰησοῦ, τοῦτό στιν. 

"Opa πῶς πολλαχοῦ τὸ, ἐν, ἀντὶ τοῦ, δι οὗ, Eoxlv. 

Oóx ἄρα ἔλαττον τοῦτο τοῦ, διά. "Οτι ἐν παντὶ 

ἀπ. 1ουτίσθητε. Πάλιν διὰ τίνος; Ἐν αὐτῷ, φητσἰ. 

Καὶ οὐχ ἁπλῶς ἐπλουτίσθητε, ἀλλὰ καὶ "Er παντἰ. 

Ὅταν οὖν xai πλοῦτος ᾗ, xal Θεοῦ πλοῦτος, xai Év 

παντὶ, καὶ διὰ τοῦ Μονογενοῦς, ἐννόησον τὸν ἄφατον 

θησαυρόν. "Ev παντὶ .1όγῳ καὶ πάσῃ γνώσει. Λόγῳ 
οὗ τῷ ἔξωθεν, ἀλλὰ τῷ τοῦ Θεοῦ. "Ἔστι γὰρ γνῶσις 


λόγου χωρὶς, καὶ ἔστι γνῶσις μετὰ λόγον. Καὶ γὰρ . 


εἰσὶ πολλοὶ γνῶσιν μὲν ἔχοντες, λόγον δὲ οὐχ ἔχοντες, 
olov οἱ ἰδιῶται, xat μὴ δννάμενοι παραστῆσαι σαφῶς 
ἅπερ ἔχουσιν ἐν διανοίχ. 'AXA' οὐχ ὑμεῖς τοιοῦτοι, 
φησὶν, ἀλλὰ xal vorat χαὶ εἰπεῖν ixavol. Καθὼς τὸ 
μαρτύριο» τοῦ Χριστοῦ ἐθεθαιώθη ἐν ὑμῖν. Ἐν 
πάξει ἑπαίνων xai εὐχαρ.στίας σφόδρα αὐτῶν χαθ- 
άπτεται. Οὐ γὰρ διὰ τῆς ἔξωθεν φιλοσοφίας, φησὶν, 
οὐδὲ διὰ τῆς ἔξωθεν παιδεύσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς χάρι- 
τος τοῦ Θεοῦ, xal τοῦ πλούτου καὶ τῆς γνώσεως xai 
τοῦ λόγου τοῦ παρ᾽ αὑτοῦ δοθέντος ἠδυνήθητε μαθεῖν 
τὰ τῆς ἀληθείας δόγµατα xa βεθαιωθῆναι εἰς τὸ 
μαρτύριον τοῦ Κυρίου, τουτέστιν, εἰς τὸ χήρυγµα. 
Πολλῶν γὰρ ἀπελαύσατε σημείων, πολλῶν θαυμά- 
των, ἀφάτου χάριτος, ὥστε δἐξασθαι «b χήρυγµα. El 
τοίνυν ἐθεθαιώθητε διὰ σηµείων xal χάριτος, τίνος 
ἕνεχεν παρασαλεύεσθε ; Ταῦτα δὲ ὁμοῦ καὶ χαθαπτο- 


* Alii, ἀνάγει. 


µένου, xal προχαταλαμδάνοντος αὐτούς ἐστι τὰ ῥή- 
µατα. "Dots ὑμαᾶς μὴ ὑστερεῖσθαι ἐν μηδεγὶ χα- 
ρίσµατι. Μέγα ἐνταῦθα ζητεῖται ' εἰ οἱ πλουτισθέντες 
Ev παντὶ λόγῳ, ὡς μηδὲν ὑστερεῖσθαι Ev μηδενὶ χα- 
ρίσματι, πῶς οὗτοι σαρχιχκοί εἰσιν. El γὰρ παρὰ τὴν 
ἀρχὴν τοιοῦτοι σαν, πολλῷ μᾶλλον νῦν. Πῶς οὖν αὖ - 
τοὺς σαρχιχοὺς χαλεῖ; Ob γὰρ ἠδυνήθην ὑμῖν Aa- 
1ῆσαι, qno, ὡς πνευματικοῖς, ἀ. ὡς σαρκι- 
κοῖς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; "Οτι παρὰ τὴν ἀρχὴν πι- 
στεύσαντες, καὶ παντοίων b ἐπιτυχόντες χαρισµάτων 
(καὶ γὰρ ἐζήλουν αὐτὰ), ὕστερον ῥᾳθυμότεροι γεγό- 
νασιν * fj εἰ μῆ τοῦτο, ὅτι οὗ πρὸς ἅπαντας οὔτε 
ταῦτα οὔτε ἐχεῖνα λέγεται" ἀλλὰ τὰ μὲν πρὸς τοὺς 
ὑπευθύνους ταῖς χατηγορίαις, τὰ δὲ πρὸς τοὺς xo- 
μῶντας τοῖς ἐπαίνοις. "Oct γὰρ εἶχον ἔτι χαρἰσµατα, 
YTaAuór. τις ἔχει, φησὶν, dxoxdAvyuy ἔχει, yAGc- 
σα» ἔχει, ἑρμηγείαν ἔχει πάντα πρὸς οἱκοδομὴν 
γώ έσθω * καὶ, Προφηται δὲ δύο 1) τρεῖς «ἰα.λείτω- 
σαν. "Εστι δὲ xai ἕτερόν τι εἰπεῖν, ὅτι ὥσπερ ἔθος 
ἡμῖν λέγειν τὸ πλέον ἅπαν, οὕτω χαὶ ἐνταῦθα εἴρηχε. 
Μετὰ δὲ τούτων οἶμαι καὶ τὸ ἑαυτοῦ αὐτὸν αἰνίττε- 
σθαι, ὅτι xal αὐτὸς τὰ σημεῖα ἐπεδείξατο, χαθάπερ 
χαὶ ἓν τῇ δευτέρᾷ πρὸς αὐτοὺς Ἐπιστολῇ λέγει ' Τὰ 
µέντοι σηµεῖα τοῦ ἀποστό.ου κατειργάσθη ἐν 
ὑμῖν ὀν πάσῃ ὑπομονῇ ' xaX πάλιν, Τί γάρ ἐστιν 
ὃ ἠττήθητε ὑπὲρ τὰς «Ἰοιτὰς Εκκλησίας; 'H, 
[40] ὅπερ ἔφην, καὶ τῶν ἑαυτοῦ ἀναμιμνήσχει, f; xat 
πρὸς τοὺς ἔτι ὄντας δοκ{µους ταῦτα λέγει. "Hoav γὰρ 
φολλοὶ ἅγιοι ἐχεῖσε, οἵτινες χαὶ ἔταξαν ἑαυτοὺς εἰς 
διακονίαν τῶν ἁγίων, xai ἁπαρχὴ Ὑεγόνασι τῆς 
Αχαῖας, χαθάπερ πρὸς τῷ τέλει δηλοῖ. "Αλλως δὲ, 
x&v uh σφόδρα τῆς ἀληθείας ἔχωνται οἱ ἔπαινο:, 
ἀλλ᾽ ὅμως οἰχονομικῶς ἔγχεινται προοδοποιοῦντες τῷ 
λόγῳ. 'O μὲν γὰρ Ex προοιµίων εὐθέως φορτικὰ 
φθεγγόµενος, ἀπέχλεισε τοῖς λόγοις τὴν ἀχοην παρὰ 
«olg ἀσθενεστέροις. "Av τε yàp ὁμότιμοι ὧσιν οἱ 
ἀχούοντες, ὀργίζονται * ἄν τε σφόδρα ἑλάττους, λυπη- 
θήσονται. "Iv' οὖν μὴ τοῦτο γένηται, ἀπὸ ἐγχωμίων 
δοκούντων εἶναι ποιεῖται τὴν ἀρχήν. Οὐδὲ γὰρ ἐγ- 
χώμιον τοῦτο Ἶν αὐτῶν, ἀλλὰ τῆς τοῦ θεοὺ χάριτος” 
τὸ γὰρ ἁμαρτημάτων ἀφεθῆναι xal δικαιωθΏναι, 
τοῦτο τῆς ἄνωθεν ἣν δωρεᾶς. Διά του τοῦτο xal ἓν - 
διατρίδει τούτοις, ἃ τοῦ Θεοῦ δείχνυσι τὴν φιλανθρω- 
mías, ἵνα ἐπιπλεῖου αὐτῶν ἐχγαθάρῃ τὸ νόσημα. 
Ἀπεχδεχομένους τὴν) dzxoxdáAvyur τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Tl θορνθεῖσθε, φησὶ, τί τα- 
ῥάσσεσθε, ὅτι οὐ πάρεστι Χριστός, Πάρεστι μὲν 
οὖν, xat fj ἡμέρα λοιπὸν ἐπὶ θύραις. Καὶ σχόπει τὴν 
σοφίαν, πῶς αὑτοὺυς ἀπαγαγὼν τῶν ἀνθρωπίνων, ἐφό- 
6ησεν ἀναμνήσας τοῦ βήματος τοῦ φοθεροῦ, καὶ δεί- 
ξας, ὅτι οὐ προοιµίων δεῖ µόνον χρηστῶν, ἀλλὰ καὶ 
τέλους. Asl γὰρ μετὰ τῶν χαρισµάτων τούτων, val 
τῆς ἄλλης ἀρετῆς, τὴν ἡμέραν ἀναμνῆσαι ἐχείνην * 
χαὶ πολλῶν χρεία πόνων, ὥστε δυνηθῆναι πρὺς τὸ 
πέλος ἐλθεῖν. 

β’. Αποχάλυψιν δὲ λέχει, δειχνὺς ὅτι εἰ καὶ μὴ 
ὁρᾶται, ἁλλ᾽ ἔστι, xal πάρεστι καὶ νῦν, καὶ τότε φανή- 
σεται. Υπομονῆς οὖν χρεία ΄ διὰ τοῦτο yàp ἑλάθετε 
τὰ θαύματα, ἵνα µείνητε βἐδαιοι. "Oc καὶ βεθαιώσει 
ὑμᾶς ἕως τέλους ἀνεγχάήτους. Ἔνταυθα δοχεῖ 
μὲν αὐτοὺς θεραπεύειν, πάσης δὲ κολαχείας ἀπήλ- 
λαχται τὸ λεγόµενον. Καὶ γὰρ οἶδεν αὐτῶν καθἀπτε- 
σθαι, ὡς ὅταν λέγῃ᾽ Ὡς μὴ ἑρχομένου δέ(ιου αι ὃς 


e sY 


b Legehatur πάντων, εἰ mos, xai γὰρ ἐζηλαῦ ντο. 


"^ 


11 IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. Π. 18 
HOMILIA ΙΙ. 





Car. 1. v. 4. Gratias ago Deo meo semper pro vobis , 
de gratia Dei, que data est vobis in. Christo Jesu : 

5. quia in omni divites facti estis in illo. 

4. Graiie Deo agende. — Quod alios hortatur ut 
faciant cum dicit : In gratiarum actione petitiones ve- 
sir. innolescant apud Deum ; hoc ipsum ille faciebat, 
docens nos ab hujusmodi semper verbis incipere, et 
ante omnia Deo gratias agere. Nihil enim tam amat 
Deus, quam ut grato animo simus, et pro nobis et 
pro aliis. Ideoque in omni fere epistola hoc przmit- 
tit; hic vero magis necessario hoc facit, quam in alis. 
Nam qui gratias agit, ut beneficio affectus id agit , εί 
gratiam gratia rependit. Gratia vero nec debitum nec 
merces nec retributio es*. Quod ubique dicere neces- 
se erat, maxime vero Corinthiis , qui inhiabant ad 
eos, qui scindebant Ecclesiam. Deo meo. Ex ingenti 
affectu quod commune erat rapit, et sibi proprium 
facit ; quod etiam prophetze semper dicere solebant : 
Deus, Deus meus. Hortaturque illos ut hoc ipsum di- 
cant. Nam qui ita loquitur , ab lumanis omnibus re- 
cedit, et ad illum tendit, quem cum affectu multo 
vocat. Hoc enim proprie et vere dicere potest is, qui 
4 secularibus rebus ad Deum semper ascendit , et 


ubique illum omnibus przpouit, ipsique perpetuo , 


gratias agit, non solum de gratia jam data ; sed si 
quid postea boni factum sit, pro eo etiam laudem ipsi 
refert. Ideo non solum dixit, Gratias ago, sed etiam, 
Semper pro vobis, nos iustituens , ut illi semper gra- 
tias habeamus , neminique alteri , sed Deo tantum. 
Dc gratia Dei. Viden' quomodo illos ubique corrigat? 
Ubi enim est gratia, non sunt opera : ubi sunt opera, 
non est amplius gratia. Si ergo gratia, quare altum 
sapitis ? cur inflati estis ? Que dala est vobis. Et per 
quem data est ? an per me, an per alium apostolum ? 
Nequaquam , sed per Jesum Christum : illud enim, 
In Christo Jesu , hoc significat. Vide quomodo sz pe 
illud, in, pró illo, per quem, ponatur. Non minus er- 
go est quam per. Quod in omni divites. facti. estis. 
ursus per quem ? In ipso, inquit : nec modo divites 
facti estis, sed etiam in omni. Cum ergo divitix sunt, 
el Dei divitiz, et in omni, et per Unigenitum, cogita 
quam ineffabilis sit thesaurus. 4n omni verbo et in 
omni scientia. Verbo, non externo, sed Dei. Est enim 
scientia sine verbo , οἱ est scientia cum verbo. Suut 
namque plurimi qui scientiam nacti, verbum non ha- 
bent, ut idiot:e, et qui non possunt ea, qux in mente 
habent, clare exprimere. Αἱ non vos tales estis, in- 
quit, sed et cogitandi et loquendi facultatem habetis. 
6. Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis. 
In laudum et gratiarum actionis ordine et modo val- 
de i:los tangit. Non enim per externam philosophiam, 
inquit, neque per externam eruditionem , sed per 
gratiam Dei et divitias et scientiam et verbum ab 
ipso datum potuistis veritatis doginata discere et con- 
linnari in. testimonium Domini , id est, in prxdica- 
tionem. Multa enim habuistis signa, multa miracula, 
ineffabilem gratiam , ita ut praedicationem acceperi- 





Us. Si ergo confirmoti estis per signa et gratiam, cur 
vacillatis ? Hiec porro simul sunt et increpantis et 
przvenientis dicta. 7. Πία ut nihil vobis desit in ulla 
gratia. Magnum quidpiam hic queritur : si qui divites 
sunt in omni verbo, ila ut nihil desit illis in ulla gra- 
tia, hi carnales sunt. Nam si tales fuerunt in princi- 
pio, multo agis nuuc. Quomodo ergo illos carnales - 
vocat? Non enim potui vobis loqui, inquit, ut spiritua- 
libus, sed wt curnalibus (4. Cor. 3. 1). Quid ergo 
dicendum est ?* Quod cum ab initio credidissent, et 
charismata omnia consequuti essent ; nam zelo in- 
censi erant, negligentiores postca evaserint. Aut si 
hoc non ita se habeat , quod non omuibus hiec vel 
illa dicantur, sed alia iis qui in culpa erant , alia iig 
qui laudibus insignes erant. Nam quod adhuc charis- 
mata haberent Psalmum habet aliquis, inquit, revela - 
tionem habet , linguam habet , interpretationem habet : 
omnia ad edificationem fiant ; et, Prophet autem duo 
vel tres loquantur (1bid. 14. 26. 29). Aliud quid- 
piain dici potest : ut moris est apud nos id quod plus 
est , totum dicere , ita etiam hic ille dixit. Ad hzc 
autem puto illum etiam qu:e sua sunt. subindicare, 
utet in secunda ad eosdem Epistola dicit : Signa 
quidem apostoli facta sunt in vobis in omni patientia ; 
el rursum : Quid enim est, quod minus habuisiis quam 
celere Ecclesie (2. Cor. 19. 19. et 45)? Vel , ut jom 
dixi, qux ab se facta sunt coinmemorat ; vel hzc iis, 
qui adhuc probati erant, dicit. Erant quippe ibi sancti 
multi, qui ad sanctorum ministerium se dediderant , 
el primiti:& Aclai» [αεί] sunt , ut in fine declarat. 
Alioquiu vero etiamsi laudes non omnino affines suut 
veritati , attamen prudenter adlibentur, ut viam pa- 
rent 1ἱ5 qux dicenda sunt. Nam qui statim a principio 
importuna loquitur, infirmioribus auditum claudit ad 
είνα verba : si enim auditores honore pares sint, 
irascuntur ; 5i admodum inferiores , dolore aflicien- 
tur. Ne igitur hoc eveniat, ab iis qux encomia viden- 
tur esse initium ducit. Neque cnim hoc encomium 
illormn erat , sed grati: Dei. Nam quod peccata re- 
inissa ipsis essent, et quod justificati essent, hoc su- 
perni doni erat. Propterea in iis immoratur, qux Dei 
benignitatem ostendunt , ut morbum eorum magis 
curet. Exspectantibus revelationem Domiui nostri Jesu 
Christi. Quid tumultuamini , inquit, quid turbamini , 
quod non adsit Christus? Adest quidem, οἱ dics jam 
pro foribus est. Et considera sapientiam , quomodo 
illos, cum ab liumanis abduxisset , exterruit tremen- 
dum tribunal commemorans , et ostendens non bona 
tantum initia requiri, sed finem quoque. Nam cum 
bis charismatibus et aliis virtutibus , oportet etiam 
diei illius reminisci : multisque laboribus est opus , 
uL possit quis ad finem pervenire. 

2. Revelationem autem. commemorat. ostendens 
illam, etiamsi non vidcatur, sed esse tamen, et nunc 
adesse, et tunc apparituram esse. l'atientia igitur cst 
epus : ideo enim miracula accepistis , ut firmi mae 
neatis. 8. Qui et confirmabit vos. usque in finem sine 


4o 


crimine. Hic videtur quidem illos demulcere ; sed 
quod dicitur omni adulatione vacat. Solet enim illos 


tangere, ut cum dicit : Tamquam non venturus sim ad: 


vos, inflati sunt quidam ; ct rursum, Quid vultis? in virga 
veniam ad vos , an in caritate el spiritu mansuetudinis (1. 
Cor. 4. 18. et 21)?et, An experimentum quaeritis ejus qui 
in me loquitur Christi ($. Cor. 15. 5) ? Latenter au- 
tem ipsos accusat : eum dicit enim, Confirmabit , et , 
Sine crimine, ostendit illos adhuc fluctuare, et crimi- 
ni esse obnoxios. Tu vero consideres velim, quomo- 
do illos semper nomini Christi affigat, et nullius 
hominis, neque apostoli, neque magistri, sed frequen- 
ter dilecti illius mentionem faciat , quasi ab ebrietate 
quadam temulentos educere parans. Nusquam enim 
in alia epistola tam frequenter nomen Christi jacet : 
hic vero in paucis versibus s:epe , et hoc nomine fere 
totum contexit procemium. Considera autem superius. 
« Paulus , vocatus apostolus Jesu Christi , sanctifi- 
catis in. Christo Jesu , invocantibus nomen Domini 
nostri Jesu Christi : gratia vobis et pax a Deo Patre 
et Domino Jesu Cliristo. Gratias ago Dco meo de 
gratia , quee. data est vobis in Christo Jesu : sicut 
testimonium Christi confirmatum est in vobis : ex- 
spectantibus revelationem Domini nostri Jesu Chri- 
sii , qui et confirmabit vos sine crimine in die Domi- 
ii nostri Jesu Christi. 9. Fidelis est Deus, per quem 
vocati estis in societatem Filii ejus Jesu Christi Do- 
mini nostri. 10. Obsecro autem vos per nomen Do- 
mini nostri Jesu Christi. » Viden' frequentiam nomi- 
nis Christi? Unde palam est etiam illis, qui admodum 
insipientes sunt , ipsum non sine causa ncc casu ita 
facere ; sed hujus pulchri nominis frequentia illorum 
tumorem exhaurit, eL saniem morbi expurgat. Fidelis 
Deus , per quem vocati estis. in societatem Filii ejus. 
Pape ! quantam hic rem dicit ! quantam doni ma- 
gnitudinem exhibet! In societatem Unigeniti vocati 
estis , et vos hominibus addicitis? quid hac mí-eria 
pejus ? Et quomodo vocati estis? Per Patrem. Quia 
enin per illum et in illo frequenter dicebat de Filio, 
ne putarent seillum ut minorem commemorare,id Patri 
adscribit. Non per hunc vel alium, inquit, sed per Ρα - 
trem vocati estis : per ipsum etiam divites facti estis. 
Rursus vocati estis, non ipsi accessistis. (Quid vero sibi 
vult illud, Σπ societatem Filii ejus ? Audi illum hoc cla- 
rius alibi dicentem : Si sustinemus, et conregnabimus : 
si commorimur, simul vivemus (2. Tim. 2. 12). Deinde, 
quia rem magnam dixit , addidit etiam ratiocinium 
certum , cui non possit contradici : nam ait, l'idelis 
Deus ; id est, verus. Si verus , qux promisit faciet : 
promisit autem se nos socios facturum unigeniti Filii; 
ad hoc quippe nos vocavit : dona enim et charismata 
ejus sine poenitentia sunt , necnon Dei vocatio. Hxc 
autem nunc prius ordine ponit in sermone , ut ne 
post vehementem accusationem in desperationem 
. cadant. Qu:e enim a Deo sunt promissa omnino com- 
parebunt , nisi nos admodum effrenes fuerimus : 
quemadmodum Judzxi vocati noluerunt bona accipere. 
Deo vocanti obtemperandum.—Hoc vero jam non vo- 
eantis erat, sed ingrati illorum animi. lpse namque 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


e 


20 


dare volebat ; illi vero nolentes accipere , seipsos 
ejecerunt. Nam etiamsi ad rem laboriosam et aspe- 
ram vocassel , recusantes venia digni non fuissent , 
sed potuissent saltem hoc obtendere : si autem ad 
purgationem , ad justitiam , ad sanctificationem , ad 
redemptionem, gratiam , donum et prsparata bona , 
quixe oculus non vidit, nec auris audivit, et Deus est 
qui vocat , et. per seipsum vocat ; qua venia digni 
fnerint qui non. accurrunt ? Ne quis ergo in Deum 
culpam referat. Non enim ex vocante fit quod non 
credatur, sed ex iis qui resiliunt. Sed oportebat, in- 
quies, vel invitos inducere. Apage : non enim vim vel 
necessitatem infert. Quis enim ad lionores et coronas 
et convivia et celebritates vocans , invitos el vinctos 
trahit ? Nemo certe : hoc enim esset injuriam facerc. 
Ad gehennam invitos mittit ; ad regnum lubentes 
vocat : ad ignem ligatos ducit, etiam ejulantes ; sed 
innumera bona non sic. Nam hoc ipsa quoque hona 
odiosa reddat, nisi talis sit illorum natura , ut ad illa 
Sponte aecurratur , et gratiam habeant maximam. 
9. Et qui fit, inquies, quod non omnes ipsa eligant? 
Ob propriam infirmitatem. Et cur illorum infirmita- 
tem non abscindit ? Et quo pacto , dic mihi , exscin- 
dere opus est? annon creaturam condidit docentem 
ejus benignitatem , et potentiam ? nam Celi , inquit, 
enarrant. gloriam Dei (Psal. 18. 9). Annon prophetas 
misit ? annon vocavit et honoravit ? annon miracula 
fecit ? annon legem dedit et scriptam οἱ naturalem ? 
annon Filium suum misit? annon etiam apostolos ? an- 
non signa Fecit? annon gehennam comminatus est ? 
nonne regnum promisit ? nonne quotidie soleu suum 
criri facit? nonne qua przcepit ita facilia sunt , ut 
multi vi philosophi: sux ejus mandata superent ! 
Quid oportebat facere vinec, el non feci ( Isai. 5. 4 )? 
Et cur non fecit nobis, inquies, scientiam et virtutem 
naturalem? Quis hxc dicit? Grax:cusne an Christianus? 
Ambo quidem , sed non eadem de causa : verum al- 
ter de scientia, alter de vita contendit. Primum igi- 
tur nostro respondebimus : non enim mihi tanta cura 
est de exteris, quanta de propriis membris. Quid 
ergo dicit Christianus ? ipsam nobis virtutis scientiam 
indi oportebat. Indidit certe : nisi enim indidisset , 
unde nossemus ea qui agenda etl qux non agenda 
sunt ? undenam leges et tribunalia ? At non scien- 
tiam, sed ipsam actionem dare oportuit. Et cujusnam 
rei mercedem accepturus eras, si totum ex Deo fuis- 
sct? Dic enim mihi , tene et Grxcum peccantes si- 
militer punit. Deus? Minime : habes enim interim 
cam que ex scientia. manat fiduciam. Quid ergo , 
Si quis nunc diceret tibi, et te ct Gri:cum pro scien- 
tia eadem consequuturos esse, annon id xgre ferres! 
Arbitror sane : diceres cnim , cum Grecus οχ se 
posset scientiam invenire, noluit. Si ergo ille diceret, 
oportebat Deum nobis scientiam uaturaliter inderc , 
aunon irrideres, diceresque οἱ, Cur non quzsivisii * 
cur non conatus es ut ego ? ac cum multa starcs li- 
ducia , diceresque extreuie esse. insipientie Deum 
incusare , quod natur: scientiam non indiderit. [ος 
autem diceres, quia illa, qux ad scicntiam spcetant. 


19 


ὑμᾶς. ἐφυσιώθησάν τινες ' χαὶ πάλιν, Tí θέλετε, 
ἐν ῥάδδῳ EA00 πρὸς ὑμᾶς, ἡ ἐν ἁγάπῃ xrevpact 
τε απραόζητος; xat El δοχιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν 
ἐμοὶ «ἰαἱοῦγτος Χριστοῦ; Λανθανόντως δὲ αὐτῶν 
xai χατηγορεῖ ' τῷ γὰρ εἰπεῖν, Βεδαιώσει, χαὶ τῷ, 
Ανεγχ.]ήτους, δείχνυσι καὶ σχλευοµένους ἔτι, xal 
ἐγχλήματος ὑπευθύνους ὄντας. Xu δὲ σχόπει πῶς αὖ- 
τοὺς τῷ ὀνόματι ἀεὶ τοῦ Χριστοῦ προσγλοϊ. Καὶ ἀν- 
θρώπου μὲν οὐδενὸς, οὔτε ἁποστόλου οὔτε διδασκάλου, 
σωνεχῶς δὲ αὐτοῦ τοῦ ποθουµένου µέμνηται, χαθά- 
περ ἀπὸ µέθης τινὸς τοὺς χαρηθαροῦντας ἀνενεγχεῖν 
παρασκευάκων. 0ὐὑδαμοῦ γὰρ ἐν ἑτέρᾳ Ἐπιστολῇ οὕτω 
συνεχῶς χεῖται τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ: ἐνταῦθα 
αέντοι ἓν ὀλίγοις στίχοις πολλάκις, xal διὰ τούτου 
σχεδὸν τὸ πᾶν ὑφαίνει προοίµιον. Σχόπει δὲ ἄνωθεν' 
Παῦ.]ος. κ.λητὸς ἁπόστοος ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. 
ἡγιασμένοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. τοῖς ἐπιχα-ου- 
µέγοις τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν "Incov Xpi- 
στοῦ ' χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ Πατρὸς 
xal Κυρίου Ιησοῦ Χριστοῦ. Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ 
µου ἐπὶ τῇ χάριτι τῇ δοθείσῃ ὑμῖν iv. Χριστῷ 
᾿Ιησοῦ: καθὼς τὸ [13] μαρτύριον τοῦ Χριστοῦ 
ἐβείαιώδη ἐν ὑμῖν ἀπεχδεχομένους τὴν ἁποκά- 
Avy* τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ' ὃς xal 
Αεδαιώσει ὑμᾶς ἀνεγκ.ήτους ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πιστὸς ὁ θεὸς, 00 
οὗ ἐχ.1ἠθητε εἰς χοινωνίαν τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ Tucov 
Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν: παρακαλῶ δὲ ὑμας 
διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ. Ὁρᾷς την συνέχειαν τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἆρι- 
στοῦ; "005ν δηλον xai τοῖς σφόδρα ἀνοήτοις, ὅτι οὖχ 
tix; 020i ἁπλῶς τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ τῇ πυχνότητι τῆς 
καλῆς ταύτης προσηγορίας τὴν φλεγμονὴν αὐτῶν 
ἁπαντλῶνι καὶ τὴν σηπεδόνα τοῦ νοσήµατος ἐχκχαθαί- 


ρων. Πιστὸς ὁ θεὸς, δι οὗ ἐκ.λήθητε εἰς χοινω-. 


νίαν' τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Βαθαὶ, πόσον ἐνταῦθα εἶπεν] 
τόσων μέγεθος δωρεᾶς ἐνέφηνεν | Elg χοινωνίαν τοῦ 
Μονογενοὺς ἐχλήθητε, χαὶ ἀνθρώποις ἑαυτοὺς προσ- 
. νέµετε; τί ταύτης τῆς ἁθλιότητος yelpov ; Καὶ πῶς 
ἐκλίθητε; Διὰ τοῦ Πατρός. Ἐπειδὴ γὰρ δι’ αὐτοῦ 
xai ἓν αὐτῷ συνεχῶς ἔλεχε περὶ τοῦ Υἱοῦ, ἵνα μὴ 
νομίσωσιν, ὅτι ὡς ἐἑλάττονος αὐτοῦ οὕτω μέμνηται, 
προσένειµεν αὐτὸ τῷ Πατρί. Oo γὰρ διὰ τοῦδε xai 
τοῦδε, φηοσὶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ Πατρὸς ἐχλήθητε, δι) αὑ- 
τοῦ καὶ ἐπλουτίσθητε. Πάλιν ἐχλήθητε, οὖκ αὗτοὶ 
προτίλθετε. Τί δέ ἐστιν, Elc κριγωγίαν τοῦ Υἱοῦ 
αὐτοῦ; "Ακοὺσον αὐτοῦ τοῦτο αὐτὸ σαφέστερον ἑτέ- 
ρωθι λέγοντος’ El ὑπομέγομεν, καὶ συμόθασι.1εύσο- 
pev: εἰ συγαποθγήσκοµε», xal συζήσοµε». Εἶτα. 
ἐπειδὴ μέγα εἴρηχε, προσέθηχε xai λογισμὸν πλη- 
ροφορίαν ἔχοντα ἀναντίῤῥητον, Πιστὸς γὰρ, quat, 
ὁ Θεός ' τουτέστιν ἁληθῆς. EL δὲ ἀληθῆς, ἃ ἐπηγ- 
γείατο χαὶ ποιῆσει " ἐπηγγείλατο δὲ κοινωνοὺς ἡμᾶς 
ποιῆσειν τοῦ μονογενοὺῦς Yiou* Emi τοῦτο γὰρ xat 
ἐχάλεσεν ' ἀμεταμέλητα γὰρ τὰ χαρίσματα αὐτοῦ, 
xit χλῆσες τοῦ θεοῦ. Ταῦτα δὲ προοικονομεῖ νῦν 
ἓν τῷ λόγῳ, ὥστε pd μετὰ τὸ σροδρὺν τῶν ἐγκλη- 
µάτων εἰς ἀπόγνωσιν αὐτοὺς ἐμπεσεῖν. Πάντως γὰρ 
τὰ παρὰ τοῦ θεοῦ ἕψεται, ἂν μὴ σφόδρα ἡμεῖς ἀφ- 
π, άσωμεν χαθάπερ οἱ Ἰουδαῖοι χαλούμενοι οὐκ 
f,üzAov δέφασθαι τὰ ἀγαθά. 

Τοῦτο δὲ οὐχέτι τοῦ χαλοῦντος ἣν, ἀλλὰ τῆς ἑχείνων 
ἀγνωμοσύνης. Αὐτὸς μὲν γὰρ ἐθούλετο δοῦναι, ἐχεῖνοι 
65, μὴ θελέσαντες λαθεῖν, ἑαυτοὺς ἐξέδαλον. El μὲν γὰρ 
εἰς ἐπίπονον καὶ ἐπέμοχθον ἀκάλει πρᾶγμα, οὐχ ἦσαν 

μὲν οὐδξ οὕτω συγγνώµης ἄξιοι παραιτούμενο:, πλὴν 
ἀλλ εἶχον αὐτὸ τοῦτο λέχειν * EL δὲ ἐπὶ καθαρμὸν xal 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOXMIL. if. 


διχαιοσύνην xat ἁγιασμὸν xal ἀπολύτρωσιν χαὶ χάριν 
χαλα δωρεὰν, xal τὰ παρεσχευασµένα ἀγαθὰ, ἃ 
ὀφθαλμὸς οὐχ. εἶδε, χαὶ οὓς οὐχ ἤχουσε, xal Geb; ὁ 
καλῶν. xai δι ἑαυτοῦ χαλῶν, ποίας ἂν elev συγγνώ- 
µης ἄξιοι οἱ μὴ προστρέχοντες; Mi) τοίνυν τὸν Θεὸν 
αἰτιάσθω τις. Οὐ γὰρ παρὰ τὸν χαλοῦντα γίνεται τὸ 
pi πιστεῦσαι, ἀλλὰ παρὰ τοὺς ἀποπηδώντας. Αλλ' 
ἔδει, φησὶ, xat ἄχοντας ἐναγαγεῖν. "Απαγε᾿ οὐ γὰρ 
βιάζεται οὐδὲ ἀναγχάζει. Τίς γὰρ ἐπὶ τιμὰς xal 
στεφάνους xai εὐωχίας χαὶ πανηγύρεις χαλῶν, ἄχον- 
τας xai δεδεµένους ἕλκει;, Οὐκ ἔστιν οὐδείς. τοῦτο 
γὰρ ὑθρίζοντός ἐστιν. Εἰς γέενναν ἄχοντας πέμπει, 
εἰς δὲ [12] βασιλείαν ἑχόντας χαλεῖ ' εἰς τὸ mop δεδε. 
µένους ἄγει xal οἰμώζοντας, εἰς δὲ τὰ µυρία ἀγαθὰ 
οὐχ οὕτως ' ἐπεὶ τοῦτο xat αὑτὰ δ,αθάλλει τὰ ἀγαθὰ, 
εἰ μὴ τοιαύτη αὐτῶν ἐστιν ἡ φύσις, ὡς xal ἑχόντας 
προσδραμεῖν, xat χάριν εἰδότας πολλην. 

Υ. Καὶ πόθεν οὐ πάντες αὐτὰ αἱροῦνται, φησί; Παρά 
τὴν οἰχείαν ἀσθένειαν. Καὶ τίνος ἕνεχεν αὐτῶν οὐχ 
ἑχχόπτει τὴν ἀσθένειαν; Καὶ πῶς, εἰπέ pot, xal τίνι 
τρόπῳ ἐχχόφαι ἐχρην; οὐχὶ χτίσιν εἰργάσατο διδά- 
σχουσαν αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν xal τὴν δύναμιν; 
Οἱ οὐραγοὶ γὰρ, Φησὶ, διηγοῦνται δόξα» Gsov. 

, Οὐχὶ xal προφήτας ἔπεμψεν;, οὐχὶ xai ἐχάλεσε xal 
ἐτίμησεν; οὐχὶ ἐθαυματούργησεν; οὐ νόµον Ens 
xal γραπτὸν xal φυσιχόν; οὗ τὸν Υἱὸν ἀπέστειλεν ; 
οὐχ ἀποστόλους ἔπεμφεν; o) σημεῖα εἱργάσατο; οὗ 
γέενναν Ἠπείλησεν; οὐ βασιλείαν ἐπηγγείλατο; οὗ 
χαθ) ἑκάστην ἡμέραν ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ; 
οὐχὶ ἅπερ ἐπέταξεν, οὕτως εὔχολα χαὶ ῥάδια, ὡς 
πολλοὺς ὑπερθαίνειν αὐτοῦ τὰ πρυστάγµατα τῇ m&- 
ριουσίᾳ τῆς φιλοσοφίας; Τί ἔδει ποιῆσαι τῷ ἆμπε- 
Aevi, καὶ οὐκ ἐποίησα; Καὶ διὰ cl p ἐποίησεν 
ἡμῖν φυσιχὴν τὴν Υνῶσιν, qnot, xat τὴν ἀρετήν; Τίς 
ταῦτά φησιν; ὁ Ἕλλην ἡ ὁ Χριστιανός; ᾽Αμϕότεροι 
μὲν, ἁλλ᾽ οὐχ ὑπὲρ τῶν αὐτῶν ᾿ ἀλλ᾽ ὁ μὲν ὑπὲρ τῆς 
γνώσεως, ὁ 5k ὑπὲρ τοῦ βίου φιλονεικεῖ. Ούχουν 
πρῶτον πρὸς τὸν ἡμέτερον ἑροῦμεν ' οὗ τοσοῦτον 
γάρ pot ἐστιν τῶν ἔξω λόγος, ὅσον τῶν οἰχείων μελῶν. 
Τί οὖν φησιν ὁ Χριστιανός; Λὐτὴν ἔδει τὴν γνῶσιν 
ἡμῖν ἐνθεῖναι τῆς ἀρετΏς. Ἐνέθηχε μὲν οὖν ' ei γὰρ 
μὴ ὀνέθηχε, πὀθεν ᾖδειμον τὰ πραχ-έα xa τὰ μὴ 
mpaxtía; πόθεν οἱ νόμοι xoi τὰ δικαστήρια; Αλλ' 
oU τὴν vot, ἀλλὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Καὶ τίνος 
ἔμελλες λαμθάνειν τὸν μισθὸν, εἰ τὸ πᾶν ἔμελλεν 
ἔσεσθαι τοῦ θςοῦ; Εἰπὲ γάρ uot, ab χαὶ τὸν Ἕλληνα 
ἁμαρτάνοντας ὁμοίως ὁ θεὸς χολάζει; Οὐδαμῶς * 
ἔχεις γὰρ τέως τὴν ἀπὸ τῆς Υνώαεως παῤῥησίαν. TE 
οὖν, εἴ τις ἄρα εἶπε νῦν, ὅτι ὑπὲρ τῆς Υνώσεως xal 
σὺ xal ὁ Ἕλλην τῶν αὐτῶν ἀξιωθήσεσθε, ἄρα οὐχ ἂν 
ἑδυσχέρανας:; ΕΥωΥε otpat* εἶπες yàp ἂν, ὃτι ἔχων 
εὐρεῖν οἴχοθεν ὁ Ἕλλην τὴν Υνῶσιν, οὐκ ἠθέλησεν. 
"Av ον xai ἐχεῖνος λέγη, ὅτι Ἔδει τὸν θεὸν ἐνθεῖνα. 
τὴν γνῶσιν ἡμῖν φυσικῶς, οὐχὶ καταγελάσῃ. xat 
πρὸς αὐτὸν ἐρεῖς, Διὰ xL. yàp μὴ ἐξήτησας; διὰ τί 
pA ἐσπούδασας, καθάπερ Σγώ; xoi μετὰ πολλῆς 
στήση τῆς παῤῥησίας, xal ἐρεῖς, ὅτι ἀνοίας ἑσχάτης 
Tv τὸ ἐγχαλεῖν τῷ 8:0, ὅτι μὴ τῇ φύσει τὴν γνώσιν 
ἐνέθηχε; Ταῦτα δὲ ἐρεῖς, ἔπε:δή σοι κατώρθωτα, τὰ 
τῆς γνώσεως οὕτω καὶ τὰ τοῦ βίου εἰ χατύρθωτο, 
οὐχ ἂν ταῦτα ἐζήτησας, dX ἐπειδῆ ἀποκάμνεις πρὸς 
τὴν ἀρετὴῆν, διὰ τοῦτο τοὺς ἀνοήτους τούτους προ- 
θάλλῃ λόγους. Πῶς δὲ καὶ ἐχρΏν ποιῆσαι ἀνάγχῃ 
γίνεσθαι xaXóv; Οὐχοῦν ἔμελλεν ἡμῖν τὰ ἄλογα qv. 
Ἰονειχεῖν τῆς ἀρετῆς, ἅτε ἡμῶν [45] σωφρονέστερα 


5 Alius addit καὶ νἰοθεσίαν. 


?1 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. . 29 


ἔνια ὄντα. Ἁλλ' ἐθουλόμην, φπσὶν, εἶναι ἀνάγχῃ 
χαλὸς, xai πάντων ἀποστερεῖσθαι τῶν μισθῶν, ἢ 
προαιρέσει φαῦλος. xaX χρλάξεσθαι xat τιμωρεῖσθα.. 
'AAX οὐκ ἔστιν ἀνάγχη ποτὸ χαλὸν εἶναι. El. μὲν οὖν 
ἀγνοξις τὸ πραχτέον, δτῖξον, καὶ τότε ἐροῦμεν ὅπερ 
εἰπεῖν δεῖ * εἰ δὲ οἶδας πονηρὰν τὴν ἀσέλγειαν οὖσαν, 
τίνος ἔνεχεν οὗ φεύγεις τὸ πονηρὀν;, Οὐ δύναμαι, 
φησίν. 'AJA' ἕτεροι οἱ τὰ µείζω κατορθώσαντες xac- 
τγορῄσουσί σου, καὶ ἐπιστομίσουσί σε Ex περιουσίας 
πολλῆς. Σὺ μὲν γὰρ ἴσως xai μετὰ γυναιχὸς Qv οὗ 
σωφρονεῖς, ἄλλος δὲ χαὶ χωρὶς Ὑυναιχὸς ἀχέραιον 
διατηρεῖ τὴν ἀγνείαν. Τίνα οὖν ἔχεις ἀπολογίαν ^, τὸ 
µέτρον o) φυλάττων, ἑτέρου ὑπὲρ τὰ σχάµµατα πη- 
δῶντος; ᾽Αλλ) οὐκ εἰμὶ τοιοῦτος, φᾳησὶ, τοῦ σώματος 
τὴν φύσιν f] τὴν προαίρεσιν. 'Επειδὴῆ μὴ θέλεις, οὖχ 
ἐπειδῃ μΏ δύνασαι' xal γὰρ δείχνυµι πάντας ἔπιτη- 
δείως πρὸς ἀρετὴν ἔχοντας. "O γὰρ μὴ δύναταί τις 
ποιῆσχι. οὐδὲ ἀνάνγχης ἐπιχειμένης δυνῄσεται ποιη- 
σαι’ εἰ δὲ ἀνάγχκης ἐπ'χειλένης δύναται ὁ μὴ ποιῶν, 
παρὰ προαίΐρεσιν 0) mo:st. Οἷόν τι λέγω" ᾿Αναπτῆναι 
xdi πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀρθῆναι σῶμα ἔχοντα, βαρὺ 
πάντως xai ἀδύνατον. Τί οὖν, εἰ βασιλεὺς ἐπιτάτειε 
τοῦτο ποιῆσαι, xal θάνατον Ἠπείλησε λέγων, ὅτι Τοὺς 
pj πετοµένους ἀνθρώπους ἀποτέμνεσθαι χελεύω καὶ 
χαίεσθα:, ἡ ἄλλο τι πάσχειν τοιοῦτον, ρα ἄν τις 
ὑπήχουσεν; Οὐδαμῶς' o) δέχεται γὰρ fj φύσις. "Av 
δὲ ἐπὶ σωφροσύνης τὸ αὐτὸ τοῦτο γένηται, xal θῇ 
διατάγµατα, ὥστε τὸν ἀσελγαίνοντα κολάζεσθαι, 
καΐεσθαι. µαστἰζεσθαι, pupla πἀσχειν δεινὰ, ἄρα 
οὐχ ἂν ἐπείσθησαν πολλοὶ τῷ προστάγµατι; Οὐγχὴ, 
φησ!' xal γὰρ χεῖται xal νῦν νόμος ὁ χελεύων μὴ 
μο͵χεύειν, καὶ οὗ πάντες πείθονται. Οὐκ ἐπειδὴ ὁ φό- 
6o; ἠσθένησεν, ἀλλ᾽ ἐπειδῇ λήσεσθαι προσδοχῶσιν ol 
πολλοί: ὡς εἰ παρῆν αὐτοῖς ἀσελγαίνειν μέλλουσιν ὁ 
νομοθέτης xat ὁ διχάζων, ἴσχυσεν ἂν ὁ φόθος ἔχθα- 
λεῖν τὴν ἐπιθυμίαν. Ἐπει xiv ἑλάττονα ταύτης ἑτέ- 
pav ἀνάγχην ἑἐπαγάγω, χαὶ λαθὼν αὐτὸν ἀπὸ τῆς 
ἑρωμένης Yovatxb; ἁπαγάγω χαὶ δήσας χαθείρξω, 
δυνήσεται ἑἐνεγχεῖν, χαὶ μηδὲν παθεῖν ἀπηδές. 

M τοίνυν Ἰέγωμεν, ὅτι ὁ δεῖνα φύσει χαλὸς, xaX ὁ 
δεῖνα φύσει xaxó;. El yàp φύσει ἀγαθὸς, οὐδέποτε 
δυνῄσεται γενέσθαι καχός ' xa εἰ φύσει χαχὺς , οὐκ 
ἄν ποτε γένοιτο ἀγαθός. Nov δὲ ὁρῶμεν ὀξυῤῥόπους 
τὰς μεταθολὰς, καὶ ἀπὸ τούτων εἰς θάτερα μεταθάλ- 
Άοντας, καὶ ἀπ ἐχείνων εἰς ταῦτα µεταπίπτοντας. 
Καὶ ταῦτα οὐκ ἐν ταῖς Γραφαϊῖς ἔστιν ἰδεῖν µόνον, 
οἷον ὅτι τελῶναι γεγόνασιν ἀπόστολοι, xal µαθηταὶ 


* Alii τίνα ἕξεις οὖν ἆπολ 


μπι μοι μμ μμ μμ μμ KENN νο. c 


προδόται, xal πόρναι γυναῖχες σώφρονες, xal λῃσταὶ 
εὐδοχίμησαν, xaX μάγο: προσεχύνησαν, xal ἀσεθεῖς 
εἰς εὐσέθεια» µετέθαλον., ἐπί τε τῆς Καινῆς ἐπί τε 
τῆς Παλαιᾶς ' ἁλλὰ xai xa0' ἑχάστην ἡμέραν πολλά 
τοιαῦτα συµβθαίνοντα ἴδοι τις ἄν. El δὲ φυσικά ἦν, 
οὐχ ἂν µετέπεσον. Καὶ γὰρ φύσει παθητοὶ ὄντες, οὐχ 
ἄν ποτε ἀπὸ σπουδῆς γενοίµεθα ἁπαθεῖς. Τὸ γὰρ φύ» 
σει τι ὃν, οὐχ ἂν ἐχπέσῃ τοῦ χατὰ φύσιν. Οὐδεὶς 
γοῦν ἀπὸ τοῦ χαθεύδειν ἐπὶ τὸ μὴ χαθεύᾶσιν µετ- 
έπεσεν b, οὐδεὶς ἀπὸ τοῦ [14] «θείρεσθαι ἐπὶ τὸ μὴ 
φθείρεσθαι, οὐδεὶς ἁπὸ τοῦ πεινῃν ἐπὶ τὸ µηδέποτε 
τοῦτο πἀσχειν. Au τοῦτο οὐδὲ ἐγχλέματα ταῦτά ἔστιν, 
οὐδὲ ὀνειδίζομεν ἑαυτοὺς ἐπὶ τούτοις. 0ὐδὰ µέλλων 
τίς τινι ἐγχαλεῖν εἶπεν, "U φθαρτὲ καὶ παθητέ’ ἀλλ' 
f| µο:χείαν 1) πορνείαν fj τι τῶν τοιούτων ἀεὶ προ- 
φέροµεν τοῖς ὑπευθύνοις, χαὶ δικασταῖς προσάγοµεν 
τοῖς ἐγχαλοῦσι xal κολάσουσι, χαὶ ἐπὶ τοῖς ἑναντίοις 
τιμῶσιν. "Όταν οὖν καὶ ἐξ ὧν πρὸς ἀλλήλους ποιοῦ- 
μεν, xai ἐξ ὧν δικαζάµενοι πάσχοµεν, καὶ ἐξ ὧν vó- 
µους ἐγράφαμεν, xaX ἐξ ὧν ἑαυτῶν καταγινώσχοµεν, 
xi» urbs; ὁ χατηγορῶν T. καὶ ἐξ ὧν ῥᾳθυμοῦντες 
μὲν γείρους, φοθούμενοι δὲ βελτίους Υινόμεθα, καὶ EG 
Qv ἄλλους ὁρῶμεν κατορθοῦντας καὶ πρὸς ἄκρον 
φιλοσοφίας ἀφικομένους. εὔδηλον ὅτι xa ἐφ᾽ ἡμῖν 
χεῖται τὸ κατορθοῦν. τί μάτην Φφυχραῖς ἑαντοὺς 
ἁπατῶμεν οἱ πολλοὶ προφάπεσι xal ἀπολογίαις , uf 
µόνον συγγνώµην οὐ φερούσαις, ἀλλὰ καὶ κόλασιν 
ἀφόρητον., δέον τὴν ἡμέραν ἐχείνην «fjv φοθερὰν πρὸ 
τῶν ὀφθαλμῶν ἔχοντας ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, καὶ 
μικρὰ πονέσαντας , τοὺς ἀκπράτους λαθεῖν στεφἀ- 
νους; Οὐδὲν γὰρ ἡμῶν ταῦτα προστήσεται τὰ ῥῇ- 
pata* ἀλλ' οἱ αύνδουλοι xat τὰ ἐναντία κατωρθωχότες 
χαταχρινοῦσι τοὺς διαμαρτάνοντας πάντας, τὸν ὠμὸν 
ὁ ἐλεήμων, τὸν πονηρὸν ὁ χρηστὸς, tbv θρασὺν ὁ 
ἐπιειχῆς, τὸν βάσχανον ὁ φιλόφρων, τὸν κενόδοξον ὁ 
φιλόσοφης, τὸν ῥάθυμον ὁ σπουδαῖος, τὸν ἀχόλαστον 
6 σώφρων. Όὔτως οἴσει τὴν xplow ἡμῖν ὁ Oc, 
ἑχάτερά τε στήσει τὰ τάγματα, τοὺς μὲν ἐπαινῶν » 
τοὺς δὲ κολάζων. ᾽Αλλὰ μὴ Ὑένοιτό τινα τῶν παρὀν- 
των γενέσθαι τῶν κολαζομένων xal ἡτιμωμένωνν 
ἀλλὰ τῶν στεφανουµένων καὶ τῶν τῆς θείας βασιλείας 
ἐπιτυγχανόντων' ἧς Ὑένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, 
χάριτι xa φιλανθρωπίᾳ τοῦ Μυρίου ἡμῶν Ἱησου 
Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματε, 
δύξα, χράτος, τιμῆ, νῦν xai ἀεὶ, xa εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. Αμήν 

b Regius bene ἀπὸ τοῦ χαθεύδειν sl; τὸ p καθεύδειν µετ» 
έπεσεν. [n editis sententia manca erat ὂι ὁμοιοτέλεντον. 





OMIAIA T". 


Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς. ἀδε-λφοὶ, διὰ τοῦ ὀνόματος 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν "Incov Χριστοῦ. lva τὸ αὐτὸ 
Λέγητε πάντες, xal μὶ ᾗ ἐν ὑμῖν σχίσµατα, 
ήτε δὲ κατηρτισµένοι ἐν τῷ αὐτῷ vot καὶ ἐν τῃ 
αὑτῃ Tropum. 


a'. Ὅπερ ἁθὶ ἔλεχον, ὅτι Ἰρέμα καὶ κατὰ pu pov δεῖ 
τὰς ἐπιπλήξεις ποιεῖσθαι, τοῦτο xai ὁ Παῦλος ἐν- 
ταῦθα ποιεὶ. Μέλλων γὰρ εἰς πρᾶγμα ἑἐμδαίνειν πολ- 
λῶν κινδύνων γέµον, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἐκ βάθρων 
ἰχανὺν ὃν ἀνασπάσαι, προσηνέστερον τῷ λόγῳ χέχρη- 
ται. Prol γὰρ παραχαλεῖν αὐτοὺς, παρακαλεῖν δὲ διὰ 
τοῦ Χρ.στοῦ, ὡς οὐδὲ αὑτὸς ἀρχῶν póvog ταύτην 
θἐσθαι τὴν ἱχετηρίαν, χαὶ πεῖσαι. Τί δέ ἐστι, Παρα. 
καλῶ διὰ τοῦ Χριστοῦ; Τὸν Χρ.στὸν λαμθάνω σύμ- 


µαχον, καὶ βοηθὸν [15] αὐτοῦ τὸ ὄνομα τὸ Ἱδιχημένον 
xa ὑθρισμένον σφόδρα ἐντρεπτικῶς, ὥστε μὴ 
ἀπαναισχυντῆσαι αὐτούς' ἰταμοὺς γὰρ ij ἁμαρτία 
ποιεῖ. Διὰ τοῦτο ἂν μὲν α εὐθέως σροδρῶς ἐπιπλήξῃς, 
ἀπηνῃ καὶ ἀναίσχυντον εἰργάσω᾽ ἂν δὲ ἐντρέψῃς, 
χατέχαµφας τὸν αὐχένα, χατέσπασας τὴν παῤῥησίαν, 
χάτω νεύειν ἑποίησας. Ὅπερ xai ὁ Παῦλος χατα- 
σχευάζων, παραχαλεῖ τέως διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ 
Χριστοῦ. Καὶ τὶ ποτέ ἐστιν ὃ mapaxalei; Ἵνα τὸ 
αὐτὸ .Ίέγητε πάντες, καὶ μὴ ᾗ ἐν ὑμῖν σχίσµατα. 
Τοῦ σχίσματος d ἔμφασις καὶ αὐτὸ τῆς κατηγορίας 


* Legebatur uf 


E-| 
t5 te reete $e habent. Sic etiam &i ea, quz ad vitam 
pertinent, recte se liaberent , non talem quxstionem 
moveres; verum quia circa virtutem socors οἱ igna- 
γα: es , ideo insanos hosce profers sermones. Quo- 
modo autem oportuit ex necessitate fieri bonum? 
Ergo futurum erat , ut bruta animalia nobiscum de 
virtute. certarent cum quxdam eorum nobis tempe- 
rantiora sint. Sed mallem , inquies , ex necessilate 
bouus esse, et omni mercede privari, quam ex libero 
arbitrio malus, puniri et supplicio affivi. Sed non est 
umquam necessitas esse bonum. Si ergo ignoras quid 
agendum sit, ostende , et tunc dicemus id quod opus 
est dicere : si vero libidinem malam esse nosti , cur 
malam rem non fugis * Non possum, iuquies. Verum 
alii, qui majora recte gesserunt, te accusabuut, übi- 
que vi magna 95 obstruent. Tu enim fortasse etiam 
eum uxore tua non caste agis; alius vero absque 
uxore integram servat castitatem. Quam ergo habes 
defensionem, qui modum non serves, dum alius ipsa 
septa transiit ? At non parem, inquies, habeo corpo- 
ris naturam, non par propositum voluntatis. Quia non 
vis, non quia non potes: ostendo namque omnes esse 
ad virtutem idoneos. Nam quod non potest quis (a- 
Cere, neque instante necessitate poterit : quod si in- 
stante necessitate possit, qui non facit, ος proposito 
voluntatis non facit. Exempli causa, volare et ad cz- 
lum ferri gravi corpore przeditum, omnino fieri ne- 
qnit. Quid ergo, si rex jusserit hoc facere, et mor- 
tem comminetur dicens : llomines non volantes jubeo 
concidi vel uri , vel quid simile pati : num quis» ipsi 
obediet? Nequaquam . hoc enim natura ferre nequit. 
Sin autem de castitate idipsum statuat, justaque pu- 
saL, ot libidinosus puniatur , uratur , flagelletur et 
enille tormenta patiatur, annon multi edicto pareant? 
Non, iuquies : nam lex est, qus jubet non mechari, 
neque omnes obsequuntur. Non quod infirmus et levia 
sit timor, sed quia multi se latere posse sperent. 
Quod si legislator et judex adessent libidinem imple- 
turis, posset tunc metus libidinem arcere. Nam si 
aliam minorem neces;itatem induxero , et ab amata 
zBuliere abstracium abduxero, et vinctum inclusero, 
poterit ferre , et nihil grave pati. 

Nemo natura bonus vel natura malus. — Ne crgo 
dicamus, hunc natura bonum , illum natura malum 
esse. Naim si natura bonus sit, numquam poterit 
malus fieri ; et si natura inalus, numquam bonus 
erit. Nuuc autem videmus celeres mutationes, et ab 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. Π. 


93 


his in alia mutari , et ab illis io alia cadere. Et Ίος 
non in Scripturis tantum videre est : exempli cau- 
sa, quod publicani facti sint epostoli , et discipuli 
proditores , et meretrices caste mulieres, et 
latrones prxclare agentes, et magi adorantes, οἱ 
impii in piet4tem conversi, idque tam in Veteri, 
quam in Novo Testamento : imo quotidie similia 
accidere videmus. Si vero naturalia hxc essent , 
non mutarentur. Nam cum simus natura passibiles, 
nullo umquam studio impassibiles erimus. Quod 
enim natura tale est , numquam excidet a naturali- 
bus. Nullus a dormiendo abstinuit , nullus a corru- 
ptione ad incorruptionem transire potuit, nullus ab 
esurie liberatus est, ita ut non ultra esuriat. Ideo hxc 
non in crimen vertuntur , ueque nobis ca exprobra- 
mus. Neque aliquem accusaturus quispiam dixit : O 
impure , et passionibus obnoxie ; sed aut adulteriuin 
aut stuprum aut quid simile semper obnoxiis proferi- 
mus, et ad judices adducimus qui criminentur et 
puniant, et pro contrariis honore afficiant. Cum ergo 
tum ex iis qux inter nos mutuo facimus , tuin. ex iis 
quz in judizio patimur , et in legibus descripsimus , 
tum ex iis de quibus nos ipsos damnamus, licet nul- 
lus accuset ; ex eo uod etiam per ighaviam pejores, 
per timorem meliores efficiamur , demumque ex co 
quod alios videamus prwclare agentes ad philoso- 
phi culmen venisse , palam sit penes nos esse ut 
recte agamus ; cur nos frustra frigidis obtentibus οἱ 
excusationibus decipimus , qux: non modo nobis ve- 
niam non concilient , sed potius intolerabile suppli- 
cium ; cuin oporteret diem illum terribilem pra ocu- 
lis habentes, virtutis curam gerere et post modicum 
laborem incorruptibiles coronas accipere ? Nihil enim 
nobis proderunt hec verba ; sed conservi, qui contraria 
recte egerunt, peccatores omnes damnabunt, cru- 
delem misericors, malum bonus, audacem modestus, 
invidum benevolus, vauzx glori: cupidum philoso. 
phus , segnem studiosus , lascivum castus. Sic nobis 
judicium Deus feret, utrumque statuet ordinem, hos 
laudans , illos puniens. Verum absit , ut presentium 
quispiam ex numero eorum sit qui punientur et 
ignominia afficientur ; sed sint potius ex numero eo- 
rum qui coronautur, et. divinum regnum obtinent ; 
quod nos omnes assequi contingat, gratia el beni- 
gnitate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri 
unaque Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc 
et semper, el in secula s:eculorum. Amen. 





HOMILIA III. 


Ca». 1. v. 10. Obsecro autem vos, fratres, per nomen 
Domini nostri Jcsu Christi , ut idem dicatis omnes , 
et non ail in. vobis schismata; sitis autem. perfecti 
in eadem tenule et in eadem sententia. 

4. Jncrepationes sensim et moderate fieri oportet. — 
Quod semper dicebam , sensim et paulatim increpa- 
tiones fieri oportere, hoc et Paulus hic facit. ltem 
enim magnam ingressurus multis plenam periculis , 
εἰ qux posset. Ecclesiam funditus evertere, mitiore 


PATROL. Gn. LXI. 


utitur sermone. Ait enim se obsecrare illos; obse- 
crare autem per Christum , quasi ipse solus non suf- 
ficeret ad talem supplicationem, et ad persuadendum. 
Quid est autem , Obsecro per Christum? Christum 
adhibeo socium, οἱ in auxilium cjus nomen injuria 
et contumelia affectum. Admodum apposite, ut ne 
illi impudenter agerent: impudentes enim pecca- 
tum | facit. Ideo si statim quidem veliementer. incre- 
paveris, immitem et impudentem  efficis : si incre- 


2 


25 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 91 


paveris, cervicem flexisti, loquendi libertatem abs- 
traxisti , ut deorsuim aspiceret fecisti. Quod efficiens 
Paulus interim obsecrat per nomen Christi. Et quid- 
nam obsecrat ? Ut idem dicatis omnes , et non sint in 
vobis schismata. Schismatis empliatica vis ipsumque 
accusationis nomen satis eraut, ut illos acriter per- 
stringerent. Non enim fuerunt multz parles integra, 
sed etiam una perierat. Nam si Ecclesi: essent inte: 
gro, multi essent ccelus : si autem schismata, unum 
perisset. Nam quod integrum est, cum in multa di- 
viditur, non modo non multa efficitur, sed quod 
unum erat perit. Talis est schismatum natura. Dein- 
de quia admodum perstrinxerat schismatis nomine , 
rursus lenit et mitigat his verbis : Sitis autem perfe- 
cti in. eadem mente et. in eadem sententia. Quia enim 
dixerat, Ut idem dicatis ; Ne putetis, inquit, me con- 
cordiam dixisse in verbis solum sitam : eam enim 
quie in mente est concordiam requiro. Sed quia fleri 
potest, ut idipsum mente dicant , sed non in rebus 


omnibus , ideo illud etiam addidit, Sitis autem perfe . 


cti. Qui enitn in aliquo junctus est, in aliquo autem 
dissidel, non utique perfectus est, neque in toto 
cousentit, Fieri autem potest , ut quis cogitatione 
concordet, neque tamen sententia : uL cum eam- 
dem habentes fidem, caritate juncti non sumus. 
Sic enim sccundum cogitata juncli sumus ( ea- 
dem quippe cogilamus) , senteniia vero non item : 
quod etiam tunc factum est , cum hie quidem ilium, 
ille alium eligeret. Ideo ait et mente οἱ sententia 
jungi debere. Neque enim quod in fide dissiderent, 
schismata erant; sed quod sententia dirimerentur 
secundum liuma:sam contentionerh, Sed quoniam is , 
qui accusatur, donec testes non habet , impudenter 
agit; vide quomodo non concedens ut negent, testes 
adducat. 11. Significatum enim est mihi de vobis , 
fratres , ab. iis qui sunt Chloes. Neque statim hioc di- 
xerat, sed primo accusationem posuerat, quod ipsum 
sigznificantibus credidisse probat : nisi enim hoc fuis- 
$et, non accusasset : ΠΟΠ temere enim Paulus cre- 
didisset. Neque statim dixit sibi significatum esse, 
nc videretur quasi ab illis inductus accusare : neque 
tacui eorum nomen, ne videretur ex se solo dicere. 
ursus illos fratres nominat. Licet cnim peccatum 
wanifestum esset, nihil impediebat quominus illos 
adhuc fratres vocaret. Considera autem prudentiam, 
quomodo non separatam personam posuerit, sed do- 
inum totam, ne ipsi impeterent eum qui id dixisset : 
ita enim et illum texit, el accusationem sine metu 
aperuit. Non. vidit enim solum quod illis, sed etiam 
quod his expediret. Ideo non dixit , Significatum ini- 
hi est a quibusdam ; sed etiam domum indicavit , ut 
ne videretur commiuisci. Quid significatum est ? Quod 
. contentiones sint in vobis. Quando illos increpat, di- 
cit : Ne sint in vobis schismata; cum autem qui» alio- 
rum sunt annuntiat , mitius effert his verbis : Signi- 
ficatwun. enim est milii, quod contentiones sunt in vobis ; 
ut ne eos qui dixerant , una impeteret. Deinde genus 
contentionis dicit : (2. Quod unusquisque vestrum di- 
cit , Ego quidem sum Pauli , cgo autem Apollo , ego 


vero Cephe. Contentiones enim dico, inquit., uon eas 
qux de rebus privatis sunt, sed graviores. Quod 
unusquisque vestrum dicit. Non enim partem, sed to- - 
tam Ecclesiam corruptio devastabat. Atqui nec de 
seipso, nec de Petro, nec de Apollo dicebant ; scd 
ostendit, quod si his innitendum non est, multo 
minus aliis. Quod autem non de bis dicerent , infra 
dicit : [lec autem transfiguravi in. me et Apollo, ut in 
nobis discatis non supra id quod scriptum est supere 
(1. Cor. 4. 2). Quod si Pauli , Apollo et Cephze non 
oportebat sibi nomina adscribere, multo minus alio- 
rum. Si doctorem et primum apostolorum , qui tan- 
tum instituerat populum , non oportebat sibi adscri- 
bere, multo minus eos qui niliil erant. Cut hyperbole 
itaque illos a morbo abducere studens hxc nomina 
ponit. Alioquin vero etiam minus molestam oratio- 
nem reddit, non nominatim recensens eos qui scin- 
debant Ecclesiam , sed quasi larvis quibusdam apo- 
stolorum nominibus ipsos obtegens : Ego quidem sum 
Pauli , ego autem Apollo , ego vero Cepha. 

9. Paulus non ρτα[ετί se Petro. — Non praferens 
se Petro, posuit illun ultimum ; ino vero Petrum 
sibi valde preponens, per amplificationem loquutus 
est, ne putaretur hoc per invidiam facere, et prz 
livore ipsis honorem auferre. deo seipsum primum 
posuit. Nam qui se primum reprobat, non quod ho- 
norem amet hoc facit, sed quod talem gloriam ad- 
niodum despiciat. Totum crgo impetum primus exci- 
pit, tuncque ponit Apollo, postea Cepham. Non ergo 
sese extollens jd fecit ; sed in iis, qu:e fieri non opor- 
tebat , per propriam personam primo correctionem 
facit. Sed quod ii quidem, qui huic vel alii se adscri- 
berent, peccarent, palam est : ac recte illos corrigit 
dicens : Non bene facitis dicentes, Ego quidem sum 
Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cepha. Cur autem 
addidit, Ego vero Christi ? Nam si ii qui se hominibus 
adscripserunt peccavere, non certe ii qui sc Christo 
addicebant. Sed non cos hac de re accusabat, quod 
sc Christo adscrib:rent, sed solum quod non omnes. 
Puto autem ipsum hoc cx se adjecisse, ut graviorem 
faceret accusationem , et. ostenderet Christum uni 
datum esse parti, etiamsi illi hoc non sic facerent. 
Quod enim hoc subindicaverit, per ea quie sequun- 
tur ostendit diceus : 15. Divisus est Christus ? ld est, 
Christum concidistis, et corpus ejus divisistis. Vides 
iram, vides increpationem, vides sermonem indigna- 
tione plenum? Cum enim non probatione utatur, sed 
interroget tantum , hoc ficit quasi absurditas illa in 
confesso sit. Quidam vero aliud subindicare putant , 
cum ait: Divisus est Christus ; nempe dispertiit apud 
homines et divisit Ecclesiam, et partem quidein ipse 
ceyit, aliamque illis dedit. Deinde absurditatem illam 
tollit diceus : Numquid Paulus crucifixus est pro vo- 
bis, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide mentem 
Christi amantem , quomodo in nomen suum dein- 
ceps totum adducat , ubertim ostendens hunc hono- 
rem nemini competere. Ac ne videatur invidia motus 
hzc dicere, ideo 5ο frequenter circumversat : et 
prudentiam considera. Non enim dixit, Num Paulus 


95 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. Ill. 91 


τὸ ὄνυμα ἰκανὰ σφόδρα αὐτῶν α καθάψασθαι. O5 γὰρ 
πολλὰ ὙΥέγονεν ὁλόχληρα µέρη, ἁλλά xal τὸ ἓν àz- 
ὤλετο. El. μὲν γὰρ Ἐχχλησίαι ἦσαν ὁλόκληροι, ἣν 
πολλὰ τὰ συστήµατα” εἰ δὲ σχίσµατα, xal τὸ ἓν 
διεφθάρη. Τὸ γὰρ ὁλόχληρον, ὅταν εἰς πολλὰ διαιρεθῇ, 
οὐ µόνον πολλὰ οὐ γίνεται, ἀλλὰ xal τὸ ἓν ἀπύλλυ- 
ται. Τοιαύτη τῶν σχισµάτων ἡ φύσις. Εἶτα, ἐπειδὴ 
αφόδρα καθἠφατο τῇ προσηγορίἰᾳα τοῦ σχίσματος, πάλιν 
λεαίνει xal πραῦνει λέγων * Ἡτε δὲ κατηρτισµένοι 
ἐν τῷ αὐτῷ vot xal ἐν τῇ αὐτῃῇ Troy. Ἐπειδὴ 
γὰρ εἶπεν, "Iva τὸ αὐτὸ Aérnre, Mh νοµίσητε, φπσὶν, 
ὅτι µέχρι ῥγμάτων εἶπου εἶναι τὴν ὁμόνοιαν' την γὰρ 
ἀπὸ διανοίας συµφωνίαν ἐπιζητῶ' à) ἐπειδὴ ἔστι 
χα) λέγειν ἀπὸ διχνοίας τὸ αὐτὸ, οὗ μὴν &v πᾶσι τοῖς 
πράγµασι, διὰ τούτο xal τοῦτο προσέθηχε, τὸ, "Hee 
δὲ κατηρτισµένοε. 'O γὰρ ἠνωμένος Ev τινι͵ Ev τινε 
δὲ δ:χονοῶν b, οὐχέτι χατέρτισται, οὐδὲ ἀπίρτισται 
εἰς ὁμοφροσύνην. Ἔστι δξ xa τοῖς νοήμασ. cup. 
φωνοῦντα., µηδέπω xal τῇ γνώμῃ συμφωνεῖν * ofov, 
ὅταν τὴν αὐτὴν πίστιν ἔχοντες, μῆ ὤμεν συνημμµένοι 
νατὰ τὴν ἀγάπτν. Οὕτω γὰρ χατὰ μὲν τὰ νοήματα 
ἠνώμεθα (τὰ γὰρ αὑτὰ νοοῦμεν ), χατὰ δὲ τὴν γνώ- 
μτν οὐχέτι ὅπερ οὖν καὶ τότε ἐγένετο, τοῦ μὲν τὸν 
δεῖνα, τοῦ δὲ τὸν δεἵῖνα αἱρουμένου. Διὰ τοῦτό φησιν, 
ὅτι καὶ τῷ vot xai «fj γνώµη δεῖ συμφωνεῖν. 0ὐδὲ 
γὰρ ἀπὸ τοῦ διεστάναι χατὰ τὴν πίστιν τὰ σχίσµατα 
ἐγίνετο, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ τὴν γνώμην διηρῆσθαι κατὰ 
ἀνθρωπίνην φιλονειχίαν. ᾽Αλλ' ἐπειδὴ ὁ ἐγχαλούμε- 
v^:, ἕως ἂν μὴ ἔχῃ τοὺς μάρτυρας, ἀπαναισχυντεῖ, 
ὅρα πῶς uh σ,γχωρῶν εἰς ἄρντσιν ἐξελθεῖν µάρτν- 
ρας παρήγαχεν. ᾿Εδηήώθη γὰρ µοι περὶ ὑμῶν, 
ἁδελφοί µου, ὑπὸ τῶν Χ.]όης. Καὶ οὔτε εὐθέως 
τοῦτο εἶπεν, ἀλλά πρότερον τὸ ἔγχλημα τέθειχεν, 
ὅπερ πεπιστευχότος ἣν τοῖς δηλώσατσιν’ εἰ γὰρ ud 
τοῦτο ἂν, οὐδ' ἂν ἑνεχάλεσεν' οὗ γὰρ ἂν ἁπλῶς ὁ 
Παῦλος ἐπίστευσεν. Οὖτε οὖν εὐθέως εἶπεν ὅτι ἑδη- 
^7, ἵνα μὴ 6025 ὡς ἐξ ἐχείνων ἐγχαλεῖν, οὔτε 
ἀπεσιώπτσεν, ἵνα gud δόξη ἐς ἑαυτοῦ µόνον λέγειν. 
Kat πάλιν ἀδελφοὺς αὐτοὺς ὀνομάζει. Κἄν γὰρ f) δῆη- 
λου τὸ ἁμάρτημα, οὐδὲν χωλύει ἁδελφοὺς χαλεῖν Ex:. 
Σχότσει δὲ την σύνεσιν, πῶς οὐ χεχωρισμένον ἔθηχε 
τὸ πρόσωπον, ἀλλ᾽ ὁλόχληρον οἰχίαν, ὥστε μὴ ἔχπο- 
λεμῶσαι αὐτοὺς πρλς τὸν εἱρηχότα’ οὕτω γὰρ xai 
περιέστειλεν [16] ἐχεῖνον, xaX τὴν χατηγορίαν ἀδεῶς 
ἐξεχάλυψεν. Οὐ γὰρ «b ἐχείνων εἶδε µόνο», ἁλλὰ καὶ 
τὸ τούτων συμφέρον. Διὰ τοῦτο οὐκ εἶπεν Ἐδηλώθη 
µοι παρά τινων, ἀλλὰ xal τὴν οἰχίαν δήλην ἐπο:ησεν, 
ὥστε μὴ νοµίζεσθα! πλάττειν. Τί ἑδηλώθη; "Ort Epi- 
δες ἐν ὑμῖν slciw. Ὅτε μὲν οὖν αὐτοῖς ἐπιτιμᾷ, λέ- 
qev "Ίνα μὴ ἐν ὑμῖν σχἰσµατα jy. ὅτε δὲ τὰ ἑτέρων 
ἁπαγγέλλει, πραότερον ἀπαγγέλλει λέγων, 'EÓnAo0n 
γάρ μοι, ὅτι ἔριδες ἐν ὑμῖν εἶσιν, ὥστε uh συγχροῦ- 
σα: τοὺς εἰρηχότας. Εἶτα λέγει xai τῆς Epio; τὸ 
εἶδος. Ὅτι ἕκαστος ὑμῶν «Ἰέγει' "Eyó μὲν εἰμὶ 
Παύλου, ἐγὼ δὲ Αποι.ὼ, ἐγὼ δὲ Κηφᾶ. Ἔριδας 
γὰρ οὔ φημι, qnol, τὰς περὶ ἰδιωτικῶν πραγμάτων, 
ἀλλὰ τὰς χαλεπωτέρας. "Ort ἕκαστος ὑμιῶν Aéyet. 
Οὐ γὰρ µέρος, ἀλλὰ τὸ πᾶν ἐπενέμετο τῆς Ἐκκλη- 
σίας ἡ φθορά. Καΐτοι γε οὐδὲ περὶ ἑαυτοῦ, οὐδὲ περὶ 
Πέτρου, οὐδὲ περὶ Απολλὼ ἔλεγον' ἁλλά δείχνυσιν, 
ὅτι εἰ τούτοις ἑπερείδεσθαι οὐ χρὶ. πολλῷ μᾶλλον 
τέροις. Ὅτι γὰρ οὔτε περὶ αὐτῶν ἔλεγον, προϊών 
στσι’ Ταῦτα δὲ µετεσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ 


"ες, ἡ τς. ἱχανὸν xal αὐτὸ εἰς χατηγορίας ὄνομα" 
320v δὲ ἀρχεῖ ἡ τοῦ σχίσματος προσηγορία σφόδρα αὐτῶν. 

Διγονοῶν Regius cod., opüme. Editi διαχέων, mi- 
pus recte, 


AaoAAO, ἵνα ἐν ἡμῖ μάθητα τὸ ui, ὑπὲρ D vé- 
Ίρασται, Φρονεἴῖν. El γὰρ Παύλου xaX ᾽Απολλὼ xal 
Κηφᾶ οὐχ ἐχρην ἐπιφημίζειν ἑαυτοῖς τὰ ὀνόματα, 
πολλῷ μᾶλλον ἑτέρων. Ei. τὸν διδάσκαλον, καὶ πρῶ- 
τον τῶν ἁποστόλων, xat τοσοῦτον χατηχήσαντα δῆµον, 
οὐχ ἐχρῆν ἐπιγράφεσθαι, πολλῷ μᾶλλον τοὺς οὐδὲν 
ὄντας. Μεθ) ὑπερθολῆς τοίνυν, ἁπαγαγεῖν αὐτοὺς» τοῦ 
νοσήµατος σπεύδων, ταῦτα τίθησι τὰ ὀνόματα' ἄλλως 
δὲ xal ἀνεπαχθέατερον ποιξῖ τὸν λόγον, οὐχ ὀνομαστὶ 
μεμνημένος τῶν διατεµνόντων τὴν Ἐχκλησίαν, ἀλλ᾽ 
ὥσπερ τισὶ προσώποις 3 ταῖς τῶν ἁποστόμυν προσ- 
ηγορίαις χρύπτων αὐτούς' Ἐγὼ μὲν εἰμὶ Παύ.Ίου, 
ἐγὼ δὲ ἍπολΛλὼ, ἐγὼ δὲ Κηφα. 

β’. 0ὐ προτιμῶν ἑαυτὸν τοῦ Πέτρου τέθειχεν ἔσχα; 
τον ἐχεῖνον, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα τὸν Πέτρον ἑαυτοῦ προ- 
τιθείς. Κατὰ γὰρ αὔξητιν προἠγαγε τὸν λόγον, ἵνα μὴ 
νομισθῇ φθόνῳ τοῦτο ποιεῖν καὶ ἀφαιρεῖσθαι ἐχεί- 
νους € τὴν τιμὴν διὰ βασχανίαν. Διὰ τοῦτο xal ἑαυτὸν 
τέθειχε πρῶτον. 'O γὰρ πρῶτον ἑαυτὸν ἀποδοχιμά- 
ζων, οὐκ ἀπὺ τοῦ τιμῆς ἐρᾷν τοῦτο ποιεῖ, ἀλλ) ἀπὸ 
τοῦ σφόδρα καταφρονεῖν τῆς τοιαύτης δόξης. Την 
τοίνυν ἅπασαν προσθολὴν αὐτὸς δέχεται, xat τότε τί- 
θησι τὸν ᾽Απολλὼ, xal τότε τὸν Κηφᾶν. Ob τοίνυν 
ἑπαίρων ἑαυτὸν τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλ᾽ Ev οἷς οὑχ Ey plv 
γίνεσθαι, διὰ τοῦ οἰχείου προσώπου πρῶτον ποιεῖται 
τὴν διόρθωσιν. ᾽Αλλ' ὅτι μὲν οἱ τῷ δεῖνι καὶ τῷ δεῖνε 
προσνέµοντες ἑαυτοὺς ἡμάρτανον, δῆλον * xal καλῶς 
ἐνεχάλεσεν εἰπὼν, ὅτι Οὐ χαλῶς ποιεῖτε λέγοντες, 
Ἐχὼ μὲν εἰμὶ Παύ.ου, ἐγὼ δὲ 'AzoAAo, ἐγὼ δὲ 
Κηφᾶ ' τίνος δὲ ἕνεχεν προσέθηκεν, Ἐ]ὼ δὲ Ἆρι- 
στοῦ; El γὰρ οἱ ἀνθρώποις προσνέµοντες ἑαυτοὺς 
ἡμάρτανον, οὐ δήπου xal οἱ τῷ Χριστῷ ἑαυτοὺς &va- 
τιθέντες. 'AXA! οὐ τοῦτο ἑνεχάλει, ὅτι τὸν Χριστὸν 
ἑαυτοῖς ἐπεφήμιζον, ἀλλ᾽ ὅτι μὴ πάντες µόνον. Οἶ- 
μαι δὲ αὐτὸν xal οἴχοθεν αὐτὸ προστεθεικέναι βου- 
λόμενον βαρύτερον τὸ ἔγχλημα ποιῆσαι, xai δεῖξαι 
οὕτω xal τὸν [171] Χριστὸν εἰς µέρος δοθέντα ἓν, εἰ 
καὶ μὴ οὕτως ἐποίουν τοῦτο ἐχεῖνοι. "Ότι yàp τοῦτο 
ἠνίξατο, διὰ τῶν ἑξῆς ἑδήλωσεν εἰπών ' Μεμέρισται 
ὁ Χριστός; Ὁ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι ' Κατετέµετε 
τὸν Χριστὸν xai διείλετε αὐτοῦ τὸ σῶμα. Ορᾶς ϐυ- 
μὸν, ὁρᾷς ἐπίπλτξιν, ὁρᾶς λόγον Υέµοντα ἀγανακτή- 
σεως; Ὅταν γὰρ ph χατασχευάσῃ, ἀλλ ἐρωτᾷ µό- 
vov, ὡς ὡμολογημένου τοῦ ἁτόπου τοῦτο ποιξῖ. Τινὲς 
δὲ καὶ ἕτερον αὐτόν φασιν αἰνέττεσθαι διὰ τοῦ λέγειν * 
Μεμέρισται ὁ Χριστός ' olov, διενείµατο πρὸς ἀν- 
θρώπους καὶ ἐμερίσατο τὴν Ἐκχλησίαν, xai μοῖραν 
τὴν μὲν αὐτὸς ἔλαδε, τὴν δὲ Σχείνοις ἔδωχεν. Εἶτα 
ἐργάζεται λοιπὸν τὴν ἀναίρεσιν τοῦ ἁτόπου, λέγων 
Mi] Παῦ.Ίος ἑσταυρώθη ὑπὲρ ὑμῶν, ἡ εἰς có ὄνο- 
ια Παύ.Ίου ἑδαπτίσθητε ; "Opa φιλόχριστον γνώ- 
µην, πῶς ἐπὶ τοῦ οἰχείου λοιπὸν ὀνόματος προσάγςι 
τὸ πᾶν, kx περιουσίας δειχνὺς, ὅτι οὐ προσέχει οὗ- 
δενὶ αὕτη ἡ τιµή. Καὶ ἵνα μὴ δόξῃ φθόνῳ χινούμε- 
vog ταῦτα λέχειν, διὰ τοῦτο συνεχῶς ἑαυτὸν περι” 
στρέφει" xal σχόπει τὴν σύνεσιν. Οὐ γὰρ eine, Mt 
Παζλος τὸν χόσμον ἑποίησε; μὴ Παῦλος ὑμᾶς ἀπὸ 
τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν; ἁλλ᾽ ἃ ἣν τῶν 
πιστῶν ἑξαίρετα µόνον xal πολλῆς κηδεµονίας, 
ταῦτα τίθησι, τὸν σταυρὸν καὶ τὸ βάπτισμα, καὶ τὰ 
bx τούτων ἀγαθά. Δείχνυσι μὲν yàp τοῦ Θεού τὴν 
φιλανθρωπίαν καὶ ἡ τοῦ κόσμου δηµιουργία, μάλι- 


d Suspicatur Savilius legen- 


ε Legeba'ur ἀπαγαγών. 
e Lege- 


dum είοις. Sed puto locum bene habere 
batur ἐχείνον. 


25 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 9^ 


στα Ci ἡ àiX τοῦ σταυροῦ συγκατάδασις. Καὶ οὖκ 
εἶπε, Mh Ι]αῦλος ἀπέθανεν ὑπὲρ ὑμῶν; ἀλλὰ, Mi) 
Παῦ.ῖος ἑσταυρώθη; καὶ τὸ εἶδος τοῦ θανάτου τι- 
θείς» 7) εἰς τὸ ὄνομα Παύ.ου ἐθαπτίσθητε; Καὶ 
οὐχ εἶπε, Mh Παῦλος ἐθάττισεν ὑμᾶς; ἐθάπτισε 
qàp πολλούς: ἀλλ’ οὗ τὸ ζητούμενον τοῦτο fjv, ὑπὸ 
τίνος ἐδαπτίσθησαν, ἀλλὰ τὸ εἰς τίνος ὄνομα ἐθαπτί- 
σθησαν. Ἐπειδὴ Υὰρ καὶ τοῦτο avtov ἐγένετο σχισµά- 
των, τὸ ἀπὸ τῶν βαπτισάντων χαλεῖΐσθαι, xal τοῦτο 
διορθοῦται λέγων, Mi] εἰς τὸ ὄνομα Παύ.ου ἐδα- 
Ἀτίσθητε; Καὶ μὴ γὰρ εἴπης, qnot, Τίς ἐθάπτισεν, 
ἀλλ', Εἰς τὸ τίνος ὄνομα; Οὐ γὰρ ὁ βαπτίσας, ἀλλ᾽ ὁ 
χαλούμενος εἰς τὸ βάπτισμα ζητεῖται' οὗτος γὰρ 
ἀφίησι τὰ ἁμαρτήματα. Καὶ ἄχρι τούτου στῄσας τὸν 
λόγον, οὐχέτι τοῖς ἕξης ἐπεξέρχεται. Οὐ γὰρ λέγει, 
Μὴ Παῦλος ὑμῖν ἐπηγγείλατο τὰ μέλλοντα ἀγαθάς 
μὴ Παῦλος ὑμῖν ὑπέσχετο βασιλείαν οὐρανῶν; Τί 
δήποτε οὖν οὐχὶ xal ταῦτα προστίθησιν; "Oct οὐχ 
ἔστιν ἴσον βασιλείαν ἐπαγγείλασθαι, χαὶ σταυρωθήη- 
ναι. Ἐχεῖνο μὲν γὰρ οὔτε χίνδυνον εἶχεν, οὗτα αἰ- 
σχύνην ἔφερε' τοῦτο δὲ ἅπαντα ταῦτα" ἄλλως δὲ xaX 
ἐχεῖνα ἀπὸ τούτων χατασχεύάζει. Εἰπὼν γὰρ, "Oc 
γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἐπήγαγε, Πῶς 
υὑχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται; 
καὶ πάλιν, El γὰρ ἐχθροὶ ὄντες xacn.Uáynyer τῷ 
Θεῷ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ, πο. 1ῷ 
ga Aor κατα λαγέντες σωθησόµεθα. Τούτου ἕνε- 
xcv οὐχ ἐπήγαγεν ἐχεῖνα καὶ ὅτι τὰ μὲν οὑὐδέπω 
εἶχον, τῶν δὲ ἤδη πεῖραν εἰλήφεσαν, xal τὰ μὲν ἣν &v 
ἐπαγγελίαις, τὰ δὲ ἤδη Υεγένητο. Εὐχαριστῶ τῷ 
Θεῷ, ὅτι οὐδέγα ὑμῶν ἑἐδάπτισα, εἰ μὴ Kplozor 
xal Kdtov. [18] Τί µέγα φρονεῖτε ἐπὶ τῷ βαπτίσαι, 
ὅπου γε ἐγὼ xal εὐχαριστ, ὅτι οὐχ ἐποίησα τοῦτο; 
Ἱαῦὔτα δὲ λέγων, χκαθαιρεῖ τὸ ἐπὶ τούτῳ φύσημα 
οἰχονομιχῶς, οὐχὶ «qv δύναμιν τοῦ βαπτίσματος, μὴ 
Υένοιτο, ἀλλὰ τὴν ἀπύνοιαν τῶν µέγα ἐπὶ τῷ βαπτί- 
σαι φρονούντων, πρῶτον μὲν τῷ δεικνύναι, ὅτι αὐχ 
αὐτῶν ἐστι τὸ δῶρον, δεύτερον δὲ τῷ εὐχαριστεῖν 
τῷ θεῷ διὰ τοῦτο. Μέγα μὲν γὰρ τὸ βάπτισμα, ἀλλὰ 
μέγα αὑτὸ οὐχ ὁ βαπτίζων ποιεῖ, ἀλλ᾽ ὁ καλούμενος 
εἰς τ) βάπτισμα" ἐπεὶ τὸ βαπτίσχι οὐδέν ἐστιν ὅσον 
εἰς ἀνθρώπινον πόνον, ἀλλὰ πολλῷ ἔλαττον τοῦ εὑ- 
αγγελίσασθαι. Μέγα μὲν γάρ ἐστι, πάλι φημὶ, τ 

βάπτισμα, xal ἄνευ βαπτίσματος ἀμήχανον βασι- 
λείας ἐπιτυχεῖν ' ἀλλὰ δύναται αὐτὸ xal ἀνῆρ οὐ 
σφόδρα γενναῖος ποιῆσαι, τὸ δὲ εὐαγγελίσασθαι πολ- 
λοῦ δεῖται πόνου. 

Y. Λέγει δὲ xal τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν εὐχαριστεῖ, ὅτε 
οὐδένα ἑἐθάπτισε. Τίς οὖν ἐστιν αὕτη; "Ira µή τις 
εἴπῃ, qnoi, ὅτι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα ἑδαπτίσθητε. 
1{ δαί; περὶ γὰρ ἑκείνων τοῦτο Ελεγον * ; Οὐδαμῶς: 
ἀλλὰ δέδοιχα, φησὶ, μὴ xal εἰς τοῦτο προθῇ τὸ νόση- 
μα. El γὰρ εὐτελῶν ἀνθρώπων καὶ οὐδενὸς ἀξίων λόγου 
βαπτιζόντων, αἴρεσις Υέγονεν, εἰ ἐγὼ ὁ καταγγείλας 
τὸ βάπτισμα πολλοὺς ἐθάπτισα, εἰχὸς ἦν συστάντας 
μὴ µόνον ἐπὶ τῷ ὀνόματί µου χαλεῖσθαι, ἀλλά xal τὸ 
βάπτισμα ἐμοὶ ἐπιφημίζειν. El γὰρ ἀπ)λ τῶν ἑλαττό- 
νων τοσοῦτον ἐγένετο xaxbv , ἴσως ἂν xal ἔτι πολλῷ 
:.Χαλεπώτερον ἀπὸ τῶν µειζόνων προὔδη. Ἐντρέψας 
τοίνυν τοὺς διεφθαρµένους ταύτῃ, xal προσειπὼν, 
Εδάπεισα δὲ καὶ τὸν Στερανᾶ οἶκον, πάλιν αὖὐ- 
τῶν ὑποσύρει τὸν τῦφον λέγων Λοιπὺν οὐκ οἶδα set 
tua áAAor ἑδάπτισα, Ἐντεῦθεν γὰρ δείχνυσιν, ὅτι 
οὐδὲ περισπούδαστον ἣν αὐτῷ τῆς &nb τούτου τιμῆς 
ἁπολαύειν παρὰ τῶν πολλῶν, οὐδὲ δόξης ἕνεχεν ἐπὶ 


* Sic Reg. Editi Ώεγεν. Paulo ante deerat τί δαί. 


τοῦτο ἤρχετο. Οὐ τούτοις δὲ µόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς 
ἑξῆς σφόδρα αὐτῶν καταστέλλει τὴν φλεγμονὴν, λά- 
Yov* Οὗ γὰρ ἀπέστει]έ µε Χρισεὺς βαπτίζευ», 
ἀ.1.λὰ εὐαγγεΊίζεσθαι.Ί1ὸ γὰρ ἐπιπονώτερον καὶ πολ- 
λοῦ δεόμενον μόχθου xa φυχῆς σιδηρᾶς, xat ὃ πάντα 
συνεῖχε , τοῦτο T;v. Διὸ χαὶ Παῦλος αὐτὸ ἐνεχειρίζετο. 
Καὶ τίνος ἕνεχεν μὴ ἀποσταλεὶς βαπτίσειν, ἐθάπτι - 
ζεν; O0 μαχόμενος τῷ ἀποστείλαντι, ἀλλ Ex meptov- 
σίας τοῦτο ποιῶν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ἐχωλύθην, ἁλλ᾽ 
ὅτι Οὐχ ἀπεστάλτν ἐπὶ τούτῳ, ἀλλ) ἐπὶ τῷ ἀναγχαιο- 
τάτφ. Τὸ μὲν γὰρ εὐαγγελίζεσθαι ἑνός που xol 
δευτέρου, τὸ δὲ βαπτίξειν παντὸς ἂν εἴη τοῦ τὴν 
ἱερωσύνην ἔχοντος. ΄Ανθρωπον μὲν γὰρ χατηχούμµε- 
vov λαθόντας xal πεπεισµένον βαπτίσαι, παντὺς 
οὐτινοσοῦν ἐστιν dj yàp προαίρεσις τοῦ προσιόντος 
λοιπὸν ἐργάζεται τὸ πᾶν, xal ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις’ ὅταν 
δὲ ἀπίστους δέῃ χατηχῆσαι, πολλοῦ δεῖ πόνου, πολλῆς 
τῆς σοφίας’ τότε δὲ χαὶ τὸ χινδυνεύειν προσήν. Ἐκεῖ 
μὲν γὰρ τὸ πᾶν γέχονε, xal πέπεισται ὁ μυσταγω- 
γεῖσθαι µέλλων, χαὶ οὐδὲν µέγα, πεισθέντα βαπτίσαι’ 
ἐνταῦθα δὲ πολὺς ὁ πόνος ὥστε µεταπεῖσα. mpoaípz- 
σιν, xaX μεταθεῖναι γνώµην, xal ἀναμοχλεῦσαι τ)ά- 
νην, xai χαταφυτεῦσαι τὴν ἀλήθειαν. [19] ᾽Αλλ’ οὐ 
λέγει ταῦτα οὕτως, οὐδὲ χατασχευάζει xal φησιν, ὅτι 
οὐδένα πόνον ἔχει τὸ βαπτίσαι, ἀλλὰ τὸ εὐαγγελίσα- 
σθαι' οἵδε γὰρ ἀεὶ µετριάξειν’ ἁλλ' ἓν τῇ συγχρίσει 
τῆς ἔξωθεν σοφίας σφόδρα ἁποτείνεται, ἔνθα χατα- 
φοριχωτέρῳ ἡδύνατο χρήσασθαι λόγῳ. Οὐ τοίνυν 
ἐναντιούμενος τῷ πέµποντι ἐθάπτιζεν᾽ ἀλλ ὥσπερ 
ἐπὶ τῶν χηρῶν, εἱπόντων τῶν ἁποστόλων, Οὐκ ἔστιν 
ἀρεστὸν κατα.]ιπόγτας ἡμᾶς τὸν Aóyov τοῦ θεοὺ 
διακογεἴν τραπέζαις, διηκονῄσατο, οὐχ ἐναντιούμε- 
νος ἐχείνοις, ἀλλ᾽ &x περιρυσἰας ποιῶν * οὕτω xal iv- 
caua. Ἐπεὶ xal νῦν τοῖς μὲν ἀφελεστέροις τῶν 
πρεσθντέρων τοῦτο ἐγχειρίζομεν , τὸν δὲ διδασχαλι- 
xbv λόγον τοῖς σοφωτέροις' ἐχεῖ Υάρ ἐστιν ὁ πένος 
xal ὁ ἱδρώς. Διὸ xal αὑτός φησιν. Οἱ χκα.)ῶς προ: 
εστῶτες πρεσδθύτεροι Ox Asc τιμῆς ἀξιούσθωσαν, 
μάἀ.Ίιστα οἱ κοπιῶντες ἐν Αόγῳ xal διδασκα.1{ᾷ. 
Ὥσπερ γὰρ τὸ μὲν διδάξαι τοὺς παλαίοντας, ἀνδρός 
ἐστι Yevvalou καὶ παιδοτρίθου σοφοῦ, τὸ δὲ ἐπιθεῖνα: 
τὸν στέφανον τῷ νιχήσαντι xal τοῦ μὴ δυναµένου 
παλαίειν ἐστλ, καΐτοι ys ὁ στέφανος λαμπρότερον 
motel τὸν νικήσαντα, οὕτω χα) ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος 
ἀδύνατον μὲν γὰρ χωρὶς αὐτοῦ σωθῆναι, οὐδὲν δὲ 
μέγα ὁ βαπτίζων ποιεῖ, προαἰρεσιν παρεσχευασµένην 
λαθών. Οὐκ év σοφἰᾳ Aórov, iva μὴ xsroün ὁ 
σταυρὺς τοῦ Χριστοῦ. Καθελὼν τὸ φύσημα τῶν 
διὰ τὸ βαπτίζειν µέγα φρονούντων, µεθίσταται λοιπὶν 
πρὸς τοὺς ἐπὶ σοφίᾳ τῇ ἔξωθεν χομπάζοντας, χαὶ 
xav αὑτῶν ὀπλίζεται σφοδρότερον. Πρὸς μὲν γὰρ 
τοὺς ἐπὶ τῷ βαπτίζειν πεφυσιωµένους ἔλεχεν, Εὺ- 
χαριστῶ, ὅτι οὐδέγα ἐθάπτισα, xaX ὅτι οὐχ ἁπ- 
ἐστειλέ µε ὁ Ἀριστὸς βαπτίνειν ' xai οὔτε σφοδρῶς 
οὔτε χα-ασχευαστικῶς χέχρηται τῷ λόγῳ, ἀλλ᾽ αἰνι- 
ξάμενος δι ὀλίγων ἅπερ ἐδούλετο, παρέδραμεν * ἓν- 
ταῦθα δὲ &x προοιµίων χαλεπὴν δίδωσι τὴν πληγὴν 
λέγων "Ira μὴ κενγωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστου. TIL 
τοίνυν µέγα φρονεῖς, ἐφ᾽ ᾧ ἐγχαλύπτεσθαι b ἔδει; El 
γὰρ πολεμεῖ τῷ σταυρῷ χαὶ μάχεται τοῖς Εὐαγγελίοις 
à σοφία αὕτη, οὐχ αὐχεῖν ἐπ᾽ αὐτῇ, ἀλλὰ xal χατα- 
δύεσθαι δεῖ. Τοῦτο γὰρ αἴτιον τοῦ «xh γενέσθαι τοὺς 
ἁποστόλους σοφοὺς., οὐχ ἀσθενείᾳ τοῦ χαρίσματος, 
ἀλλ' ἵνα μὴ βλαθῇ τὸ χήρυγµα. Οὐχ ἄρα ἐχεῖνοι σαν 
οἱ συνιστῶντες τὸν λόγον, ἀλλὰ xot λυµαινόµενοι: οἱ 


b Sic Reg. Editi vero καλύπτεσθαι, male. 


9t IN EPIST. 1. AD COR. fIOMIL. Itl. 28 


mundum condidit? num Paulus vos. ex nibilo pro- 
duxit? sed quz in fidelibus erant exunia, et magnz 
providenti», ea ponit, erucem et baptismum, et bona 
inde parta. Nam Dei erga homines amorem ostendit 
mundi creatio, maxime vero illa per crucem demis- 
«io. Et non dixit, Num Paulus mortuus est pro vobis? 
sed, Num Paulus crucifixus οεί ? moris quoque genus 
indicans? et in nomine Pauli baptizati estis? Nec dixit, 
Num Paulus vos baptizavit? multos enim ille baptiza- 
vit : verum id non qu:rebatur, a quo nempe baptizati 
fuissent, sed in. cujus nomine baptizati essent. Quia 
enim hoc schismatum causa fuerat, quod ex bapti- 
zantibus nomen acciperent, hoc etiam corrigit dicens, 
An in. nomine Pauli baptizati estis ? Et. ne dixeris, 
in4uit, Quis baptizavit, sed, la cujus nomine. Non 
euim quiritur quis baptizet, sed quis in baptismate 
vocetur : hic enim peccata dimittit. Hic gradum si- 
slit, ncc qux? sequuntur persequitur. Non enim dicit, 
Num Paulus vobis futura bona promisit ? num Paulus 
vobis promisit regnum czelorum ? Cur ergo hxc non 
adjicit? Quia non par res est regnum promittere et 
crucifigi. lllud enim nec periculum habebat, nec affe- 
rebat ignominiam : boc vero hac omnia. Alioquin 
autem ab his illa probat. Cum dixisset emm , Qui 
proprio Filio suc non pepercit, adjicit, Quomodo non 
eliam cum illo omnia nobis donabit (Rom. 8. 52)? el 
rursum, $i enim inimici cum essemus, reconciliati su- 
9»us Deo per mortem Filii ejus, mullo magis reconci- 
liati salvabimur (1d. 5. 10). ldeo non illa sub- 
junxit, et quod illa quidem nondum liaberent, horum 
autem jam experientiam accepissent; et quod illa 
quidem in promissionibus , h»c vero jam facta es- 
sent. 14. Gratias ago Deo meo , quia neminem vestrum 
oaplizavi, nisi Crispum et Gaium. Cur altum sapitis , 
quod baptizetis, quando ego gratias ago, quod hoc 
non fccerim? Cum hzc autem dicit, illorum tumorem 
prudenter tollit ; non vim baptismatis, absit, sed ar- 
rogantiam corum, qui de dato baptismate gloriaban- 
tur ; primo ostendens non ipsorum esse donum ; se- 
cundo gratias agens Deo ea de causa. Nam magnum 
quidem est baptisma, sed non illum magnum facit is 
qui baptizat, sed qui in baptismate invocatur. Bapti- 
zare enim nihil est, quod ad humanum attinet labo- 
rem ; sed multo minus est, quam evaugelizare. Nam 
magna quidem res est baptisma, iterum dico, elsine 
baptismate non possumus regnum consequi : sed po- 
test hoc facere vir non admodum przclarus; evange- 
lizare autem multi labo*is est. 

5. Causam vero dicil cur gratias agat, quod nul- 
luin baptizaverit. Qux:enam illa est? 15. Ne quis dicat, 
inquit, quod in nomine meo baptizali estis. Quid vero? 
de illisne hoc dicebant ? Minime : sed timeo, inquit, 
ne eo morbus deveniat. Nam si cum viles el nullius 
pretii homines baptizarent , haeresis nata est ; si ego 
qui baptismum anguntiavi multos baptizassem , ve - 
risimile erat eos qui convenerant, non modo nomine 
meo vocandos fore, sed etiain baptisma mihi adscri- 

Wuros fuisse. Si enim a minimis tantum ortum est 
malum, forte longe gravius a majoribus provenisset. 


Cum igitur eos qui corrupti erant hoc modo incre- 
passet , ac dixisset, 16. Baptizavi autem ct Stephanas 
domum; illorum fastum rursus deprimit, diceus, 
Ceterum nescio. an aliquem alium baptizaverim. line 
enim ostendit non curze illi fuisse hoc frui apud vul- 
gus honore, ncc glori: causa ad hoc venisse. Non 
his tantum , sed etiam in sequentibus illorum fastum 
deprimit , dicens: 17. Non enim misit me Christus 
baptizare, sed. evangelizare. Nam hoc et laboriosius 
erat , sudore multo opus habebat ferreoque animo , 
omniaque continebat : ideoque Paulo commissurn 
fuit. Et cur ad baptizandum non missus, baptizabat ? 
Non pugnans adversus eum qui se miserat, sed ex 
abundanti hoc faciebat. Non enim dixit, prohibitum 
mihi fuit, sed, Non sum missus ad hoc, sed ad rem 
maxime necessariam. Nam evangelizare unius aut 
duorum erat; baptizare autem cujuslibet est , qui 
przditus sit sacerdotio. llominem namque catechu- 
menum et persuasum baptizare cujuslibet est : vo- 
luntas enim  accedentís deinceps totum efficit, cum 
Dei gratia. Cum autem infideles sunt ad fldem insti- 
tuendi, multo opus est labore, multa sapientia : tune 
autem etiam subeundum erat periculum. [n baptizan- 
do enim totum factum est, et persuasus est is qui in 
mysterium est admittendus; nihilque magnum est 
persuasuin baptizare : hic. vero multus labor, ut vo- 
luntas e! propositum mutetur, error convellatur, et 
veritas inseratur. Verum hzc ille non ita dicit, ne- 
que probatione utitur, nec dicit, nullum esse laborem 
baptizare, sed evangelizare secus : scit enim seimnper 
modum tenere: sed in comparatione cum externa 
sapientia valde contendit, ubi vehementiore uti po- 
tuit oratione. Non ergo contra jussum mittentis ba- 
plizabat ; sed sicut cum de viduis dixissent apostoli, 
Non expedit nobis relicto verbo Dei ministrare mensis 
(Act. 6. 2), ille ministravit non illis repugnans, sed. 
ex abundantia fervoris id fecit: ita et liic quoque. 
Nunc enim simplicioribus presbyteris hoc committi- 
mus, el docirinz verbum sapientioribus : illic enim 
labor et sudor est. Quapropter et ipse ait : Qui reete 
praesunt presbyteri, duplici honore digneniur ; maxime 
autem qui laborant in. verbo εἰ doctrina( 4. Tim. 5. 
41). Quemadinodum enim docere eos , qui ludiera 
certamina adeunt, viri strenui est et sapientis pedo- 
trib» ; coronam autem victori imponere , ejus etiam 
est qui cerlare nequit, etsi corona victorem reddit 
splendidiorem : sic de baptismo dicendum : nallus 
euim potest sine illo salutem consequi ; nihil tamen 
magnum facit is qui baptizat, cum voluntatis propo-. 
situm paratum invenit. Non in sapientie verbi, ut non. 
evacuetur cruz Christi. Cum depressisset illorum tu- 
morem, qui quod baptizarent altum sapiebant ; trans - 
it postea ad illos, qui de externa sapientia gloria- 
bantur, et adversus illos vehementius armatur. Ad- 
versus illos enim, qui quod baptizarent inflabantur, 
dicebat, Gratias ago, quod nullum baptizaverim , et 
quod Christus me ad baptizandum non miserit; nec 
veliementibus usus est argumentis, sed quz velebat 
paucis subindicans, prastercurrit : hic autem a prin- 


97 S. JOANNIS CIRYSOSTO'SI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 23 


cipio gravem infligit plagam dicens, ut non evacuetur 
erux Christi. Cur ergo altum sapis de iis, ob qux pu- 
dore suffundi oporteret ? Si enim hiec sapientia cum 
eruce pugnat et cum Evangeliis concertat, non glo- 
riari de illa, sed pudore affici oportet. Hiec enim 
causa fuit, cur apostoli non sapientes sive philosophi 
fuerint, non ex charismatis imbecillitate, sed ut ne 
proedicatio lzderetur. Non ergo illi verbum contir- 
mabant, sed labefactabant ; at idiot:e vere confirma- 
bant. Hoc retundit fastum, hoc tumorem comprimit, 
hoc modeste agere suadet. At si non in sapientia 
verbi, inquies, cur Apollo virum doctum miserunt ? 
Non vi orationis confidentes, sed quia potens erat in 
Scripturis, et confutabat Judzos. Alioquin autem id 
quod quirebatur erat , ut qui primas tenebant et 
verbuin serere cceperunt, non essent docti. Hi magna 
virtute opus liabebant, ut a. principio errorem depel- 
lerent, οἱ tuuc in ipso ingressu magna fortitudine 
opus erat. 

4. Qui ergo eruditis ab initio opus non habuit ut 
errorem depelleret , 8i postea eruditos adimisit , non 
quasi illis indigens lioc fecit, sed quasi non discer- 
nens.' Sicut enim sapientibus hujusmodi non cgebat 
ad id quod volebat perficiendum : ita si postea illos 
inveniret, non rejiciebat. Tu vero mihi illud ostende, 
an Petrus et Paulus eruditi essent. Sed non poteris : 
erant euim idiot:e et illiterati. Quemadmodum igitur 
Christus quando discipulos inisit in orbem , cum po- 
tentiam suam primum in Palxstina ostendisset illis , 
εἰ dixisset : Quando misi vos sine crumena et pera εἰ 
calceis, numquid vobis aliquid defuit ( Luc. 23. 55)? 
tunc permisit ut deinceps et perain et crumenam ha- 
berent : ita hic quoque fecit. Nam id, quod quxre- 
batur, erat ut. Christi potentia ostenderetur ; non ut 
propter externam sapientiam a fide ejicerentur ii qui 
accederent. Cum ergo Graeci discipulos accusabunt 
ut idiotas, nos, plus quam illi, accusemus ipsos. Nec 
quis dicat Paulum sapientem, id est, doctum fuisse ; 
sed cos, qui apud illos ob sapientiam et eloquentiam 
celebres sunt, extollentes , illos omnes qui apud nos 
fuere, rudes fuisse dicamus. Non parum enim in hac 
quoque parte illos dejiciemus : sic quippe splendida 
erit victoria. 

Disputatio circa Puvlum et Platonem. — Hxc autem 
dixi, quia Christianuiuu. quempiam aliquando audivi 
contra Graecum ridicule disputantem : ambo nanque 
in disputatione rem suam confutabant et pessumda- 
bant. N:m qua Christianum dicere oportuisset , illa 
dicebat Graecus ; et αυ Graecum dicere par erat, hzc 
Christianus opponebati. Nam cum de Paulo ct de Pla- 
tone quzestio esset , Graecus ille ostendere conabatur 
Paulum indoctum et rudem fuisse : Christianus vero 
ex simplicitate probare contendebat, Platoue doctio- 
rem et disertiorem fuisse Paulum. Ita porro Grxcus 
victor fuisset, si h:ec vicisset propositio. Nam si Pla- 
tone doctior et eloquentior fuit Paulus , multi, ut ve- 
risimile est, opponent, illum non gratia, sed eloquen- 
tia superassc. Itaque sic loquens Christianus, pro 
Graco stabat : quod autem Gracus. dicebat, pro 


Christiano faciebat. Nam si, ut dicebam , ineruditus 
erat Paulus, et tamen Platonem vicit, splendida 
fuit victoria : indoctus quippe ille , omnes discipulos 
ejus adortus, persuasos secum abdnxit. Unde pa- 
lam est non in sapientia humana pr:edicationem 
prz valuisse , sed per Dei gratiam. Ne igitur in eadem 
incidamus, neve irrideamur, cum contra Graxcos sie 
disputamus, apostolos tamquam indoctos accusemus : 
talis enim accusatio encomium est. Et cum dixerint 
illi, agrestes fuisse apostolos, nos addamus etiam 
fuisse indoctos, illiteratos, pauperes , viles et obscu- 
ros. Non sunt h:ec maledicta apostolis illata , sed ad 
illorum gloriam cedit, quod tales cum essent, toto 
orbe terrarum fuerint clariores, Hi enim idiote, 
agrestes, indocti, sapientes illos, potentes, tyrannos, 
qui divitiis, gloria et externis cateris rebus frueban- 
Lar et gloriabantur, quasi nec viri essent profligarunt. 
Unde palam est magnam esse crucis potentiam, ct 
hzc non humana vi facta esse. Non enim η 
naturx sunt illa, sed supra naturam patrata sunt. 
Cum autem supra naturam et admodum ultra naturam 
quadam efíficiuntur cum decoro et utilitate; palam 
est illa ex divina quadam virtute et operatione facta 
esse. Animadverte autem : piscator, tentoriorum ar- 
tifex, publicanus, imperitus, illiteratus, ex Pal:stina 
regione longinqua venientes, pliilosophis, oratoribus, 
dicendi peritis, ex patria expulsis omnibus, brevi 
temporis spatio illos vicerunt, cum periculis multis , 
populis et regibus ipsos oppugnantibus, ipsa pugnante 
natura ; temporis antiquitate, obsistente etiam longa 
consuetudine, armatis dxmonibus, diabolo in acie 
stante el omnia movente, reges, principes, populos , 
gentes, urbes , barbaros , Grxcos, pliilosophos, ora- 
lores, sophistas, scriptores, leges, tribunalia, suppli- 
cia varia, mortes innumeras et diversas. Attamen 
liec omnia ita repulsa sunt et cesserunt, loquentibus 
piscatoribus , periude ut tennis pulvis, qui vehemen- 
tium ventorum impetum ferre nequit. Discamus ergo 
sic cum Grzcis disputare, ut ne simus tamquam be- 
stie et pecora; sed parati semper ad spem nostram 


luendam. Et interim hoc caput meditemur, quod non 


parvum est, illisque dicamus : Undenam infirmi for- 
tes illos vicerunt, duodecim universum orbem ? iique 
uon iisdem utentes armis, sed nudi contra armatos 
pugnantes? 

9. Apostolorum victoria mirabilis ; exemplo magis 
quam philosophia predicandum. — Dic enim, si duo- 
decim viri rei militaris imperiti in armatam pugnato- 
rum innumerabilium acieni irrumpentes, non inermes 
tantum, sed etiam corpore infirmi, ab illis nihil male 
paterentur, neque innumerabilibus telis impetiti sau- 
ciarentur ; habentes autein tela infixa corpori nudo, 
omnes prosternerent , non armis uteutes , sed manu 
fericntes ; deinde alios occiderent, alios captivos ab- 
ducerent, nullis acceptis vulneribus : an quis diceret 
rem talem gestam humanam esse? Aiqui apostolicum 


trop:zeum longe illo mirabilius est. Longe enim mira- 


bilius est quam nudum non vulnerari, quod imperitus 
ct illiteratus atque piscator tantam superet dicendi 


21 IN EPIST. I AD COR. HOMIL. il. . 98 


δὲ ἰδιῶται ol βεδαιοῦντες. Τοῦτο olbs χολάσαι * τῦ- 
φον, τοῦτο χαταστεῖλαι φλεγμονὴν, τοῦτο πεῖσαι 
µετριάζειν. Καὶ εἰ οὐχ ἓν σοφἰᾳ λόγου, τίνος ἕνεχεν 
τὸν ᾽Απολλὼ λόγιον ὄντα ἔπεμφαν, φησί b; Οὐ τῇ 
τῶν λόγων δννάµει θαῤῥοῦντες, ἀλλ᾽ ὅτι δυνατὸς ἣν 
&v ταῖς Γραφαῖς, xaX Ίλεγχε τοὺς Ἰουδαίους. "Αλλως 
δὲ τὸ ζητούμµενον ἣν, τὸ τοὺς πρωτοστάτας χαὶ άρξα- 
µένους σπεἰρειν τὸν λόγον μὴ εἶναι λογίους. υὗτοι 
Tip ἦσαν οἱ πολλῆς δεόµενοι δυνάμεως, ὥστε ἁπ- 
ὡὦσασθαι τὴν πλάνην Ex προοιµίων, xal τότὲ πολλῆς 
ἔδει της ἰσχύος εἰς αὐτὴν τὴν εἴσοδον. 


&. Ὁ τοίνυν μὴ δεηθεὶς εὐπαιδεύτων ix προοι- 
pio, εἰ [20] μετὰ ταῦτα λογίους ἐδέξατο, οὐχ ὡς δεόµε- 
vog τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ὡς οὗ διαχρινόµενος. Ὥσπερ 
γὰρ οὑχ ἑδεῖτο σοφῶν * εἰς τὸ χατορθῶσαι ἅπερ 
ἐθούλετο, οὕτως οὐδὲ μετὰ ταῦτα εὑρεθέντας διὰ 
τοῦτο ἐξέδαλε. Eu δὲ ἐχεῖνό µοι δεῖζον, εἰ Πέτρος 
λόγιος ἣν xai Παῦλος. ᾽Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοις' ἰδιῶται 
γὰρ σαν, xaV ἀγράμματοι, Ὥσπερ οὖν ὁ Χριστὸς, 
ὅτε τοὺς μαθητὰς ἔπεμπεν εἰς τὴν οἰχουμένην, δείξας 
αὐτοῦ τὴν δύναμιν αὐτοῖς ἐν Παλαιστίνη πρῶτον, 
xa εἰπὼν, "Ore ἀπέστει]α ὑμᾶς χωρὶς BaAavciov 
xal πήρας καὶ ὑποδήματος, pi] τινος ὑστερήσατε; 
τότε ἑπέτρεφε λοιπὸν χαὶ πήραν xaX βαλάντιον ἔχειν * 
οὕτω xal ἐνταῦθα ἑποίησε, Τὸ γὰρ ζητούμενον ἣν 
δειχθηναι τοῦ Χριστοῦ τὴν δύναμιν, οὐ διὰ τὴν ἔξωθεν 
σωρίαν ἐχθάλλεσθαι τῆς πἰστεως τοὺς προσιόντας. 
"Όταν οὖν Ἕλληνες κχατηγορήῄσωσι τῶν μαθητῶν ὡς 
ἰδιωτῶν, πλέον ἡμεῖς ἐχείνων χατηγορῶμεν ἆ αὐτῶν. 
Μηδὲ λεγέτω τις, ὅτι σοφὸς ἦν ὁ Παῦλος ' ἀλλ ἑπαί- 
ροντες ἐπὶ σοφίᾳ τοὺς μεγάλους παρ ἐχείνοις xai 
ἐπὶ εὐγλωττίᾳ θαυµασθέντας, τοὺς cap! ἡ αῖν ἅπαν- 
τας λέγωμεν ἰδιώτας γεγονέναι. Οὐ μιχρῶς γὰρ αὐ- 
τοὺς xal χατὰ τοῦτο χαταθαλοῦμεν τὸ µέρος ᾽ οὕτω 
γὰρ ἔσται λαμπρὰ τὰ νικητήρια. 


Ταῦτα δὲ εἶπον, ἐπειδή τινος Ἠκουσά ποτε Xpt- 
στιανοῦ πρὸς Ἕλληνα χαταγελάστως διαλεγοµένου, 
xal ἀμφοτέρων ἐν τῇ πρὸς ἀλλήλους μάχη τὰ ἑαυτῶν 
χαταλυόντων. "A γὰρ ἔδει τὸν Χριστιανὸν εἰτεῖν, 
ταῦτα ὁ Ἕλλην ἔλεγε' xal ἃ τὸν Ἕλληνα εἰχὸς ἣν 
εἰπεῖν, ταῦτα ὁ Χριστιανὸς προεθάλλετο. Περι Παύ- 
Aou γὰρ χαὶ Πλάτωνος ζητήσεως οὔσης, ὁ μὲν "Έλλην 
ἐπειρᾶτο δειχνύναι, ὅτι ὁ Παῦλος ἦν ἀμαθῆς xai 


ἰδιώτης' ὁ δὲ Χριστιανὸς ὑπὸ ἀφελείας ἑσπούδαζε 


χατασγευάζειν, ὃτι Πλάτωνος λογιώτερος ἣν ὁ Παῦ- 
Aog. Οὕτω δὲ τοῦ Ἕλληνος ἐγίνετο τὰ νιχητήρια, 
τούτου χρατοῦντος τοῦ λόγου. El γὰρ Πλάτωνος ἑλ- 
λοχιμώτερας fv ὁ Παῦλος, πολλοὺς εἰκὸς ἀντιλέχειν, 
ὅτι οὗ τῇ χάριτι, ἀλλὰ τῇ εὐγλωττίχ περ:εγένἑτο, 
Ὥστε ὑπὲρ τοῦ Ἕλληνος ἣν τὸ λεγόµενον ὑπὸ toU 


Χριστιανοῦ' ὃ δὲ ἔλεγεν ὁ Ἕλλην, ὑπὲρ τοῦ Χρι- . 


στιανοῦ 3». El γὰρ Παῦλος ἀπαίδευτος ἣν, ἑχράτησε 
6x Πλάτωνος, ὅπερ ἔλεγον, λαμπρὰ Ὑγέγονεν ἡ νίχη. 
Τοὺς γὰρ ἐχείνου μαθητὰς λαθὼν ὁ ἁμαθὴῆς ἅπαντας 
ἔπεισε, xal πρὸς ἑαυτὸν ἤγαγεν. "Όθεν δῆλον, Ott 
οὗ χ Ev σοφίᾳ ἀνθρωπίνῃ, τὸ κήρυγμα περιχέχονεν, 
ἀλλά θεοὺ χάριτι. "Iv' οὖν μὴ ταυτὰ πάσχωμεν, μηδὲ 
χαταγελώμεθα οὕτω διαλεγόµενοι πρὸς ἝἛλληνας, 
ἐπειδὰν ἡμῖν πρὸς αὐτοὺς ἀγὼν f], κατηγορῶμεν τῶν 
ἁποστόλων ὡς ἀμαθῶν' fj γὰρ κατηγορία αὕτη Eyxu- 


* Le 
Legebatar luec vox, φησί, ies! θαῤῥοῦντες. 
babet σοφιστῶν pro σοφῶν. d 
quam editi κχαιηγ2ροῦμε». 


batur τοῦτο διέχλασε, et mox, χατέστειλε... ἔπεισε. 
5 Alius 
Cg., κατηγορῶμεν, melius 


piov. Καὶ ὅταν εἴπωσι» ixztvot, ὅτι ἄγροιχκοι Ἆσαν oi 
ἁἀπόστολοι, προσθῶμεν ἡυεῖς, xat εἴπωμεν, ὅτι xal 
ἀμαθεῖς χαὶ ἀγράμματοι: xay πἐνητές xal εὐτελεῖς 
χαὶ ἀσύνετο: καὶ ἀφανεῖς. Οὐκ ἔστι βλασφημία τῶν 
ἁποστόλων ταῦτα, ἀλλά vai δόξα, τὸ τοὺς τοιούτυς 
τῆς οἰκουμένης πάσης λααπροτέρους φανΏναι. θὗτοι 
γὰρ οἱ ἰδιῶται xai ἄγρνιχοι xaX [21] ἁμαθεῖς τοὺς 
σοφοὺς xal δυνατοὺς xaX τοὺς τυράννους, χα) τοὺς 
ἐπὶ πλούτῳ χαὶ δόξη καὶ τοῖς ἔξωθεν πᾶσι χοµμπά- 
ζοντας, ὡς οὐδὲ ἄνδρας, οὕτω κατηγωνἰσαντο. "00εν 
δῆλον, ὅτι µεγάλη d τοῦ σταυρού δύναμις, χαὶ οὐκ 
ἀνθρωπίνῃ ἰσχύῖ ταυτα ἐγίνξτο. Οὐ γὰρ ἔχει quate 
τὰ γινόμενα, ἀλλ ὑπὲρ φύσιν f» τὰ χατορθούμενα. 
Ὅταν δὲ ὑπὲρ φύσιν τι γένηται, xal ὑπὲρ φύσιν 
παρὰ πολὺ μετὰ τοῦ προσήχοντος χαὶ τοῦ χργσίµον, 
εὔδηλον ὅτι θείᾳ τιν) ταῦτα δυνάµει χαὶ συνεργεία 
γίνεται. Σχόπει δέ᾽ Ὁ ἁλιεὺς, ὁ σχηνοποιὸς, ὁ τελώνης, 
ὁ ἱδιώτης, ὁ ἀγράμματος, £x Παλαιστίνης τῆς χώρας 
μαχρὰν χειµένης ἑλθόντες, τοὺς φιλοσόφους, τοὺς 
ῥήτορας, τοὺς δεινοὺς εἰπεῖν Ex τῆς οἰκείας ἁπωσά- 
μενοι πάντας, αὐτοὶ τούτων ἐκράτησαν Ev χρόνῳ 
βραχεῖ μετὰ κινδύνων πολ)ῶν, δήμων, βασιλέων àv- 
τιπιπτόντων, τῆς φύσεως αὐτῆς µαχοµένης, του 
χρόνου τῆς παλαιότητος, τῆς πολλῆς συνηθείας àv- 
τιπαλαιούσης * σφοδρῶς, δα'µόνων ὁπλιζομένων, 
διαθόλου παραταττοµένου xai πάντα χινοῦντος, βασι- 
λέας, ἄρχοντας. δήμους, ἔθνη, πόλεις, βαρθάρους, 
Ἓλληνας, Φιλοσήφους, ῥήτορας, σοφιστᾶς, λογογρά- 
φους, νόµους, δικαστήρια, χολάσεις ποιχίλας, θανά- 
τους µνυρίους καὶ παντοδαπούς. ᾽Αλλ’ ὅμως ἅπαντα 
ταῦτα οὕτως Ἰλέγχετο xal παρεχώρει, τῶν ἁλιέων 
φθεγγοµένων, ὡς χόνις λεπτὴ σφοδρῶν ἀνέμων ἐμ- 
θολὴν ἐνεγχεῖν μὴ δυναµένη. Μάθωμεν τοίνυν οὕτω 
πρὸς Ἕλληνας διαλέγεσθαι, ἵνα μὴ ὤμεν ὡς θρέµ- 
µατα xaY βοσχήµατα, ἀλλ ὦμεν παρεσχευασμένο. 
περὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἑλπίδος. Kal τέως τοῦτο τὸ χεφά- 
λαιον µελετήσωμεν οὐχ ὃν μιχρὸν, xa λέγωμµεν πρὸς 
αὑτούς ' Πόθεν οἱ ἀσθενεῖς τῶν ἰσχυρῶν περιεγένοντο, 
οἱ δώδεχα τῆς οἰχουμένης, οὐχὶ τοῖς αὑτοῖς ὅπλοις 
χεχρηµένοι, ἀλλὰ γυμνοὶ πρὸς ἑνόπλους μαχόμενοι, 


ε’. Εἰπὲ γὰρ, el δώδεχα ἄνδρες πολεμιχῶν ἄπειροι 
πραγμάτων εἰς παράταξιν ατρατιωτῶν ἄπειρου καὶ 
ὠπλισμένην εἰσπηδήσαντες, οὐχ ἄοπλοι µόνον, ἀλλὰ 
xa ἀσθενεῖς τὸ σῶμα, ὑπὸ μὲν ἐκείνων οὐδὲν ἔπαθον, 
μηδὲ µυρίοις βαλλόμενοι βέλεσιν f ἐτρώθησαν, ἔχον- 
τες δὲ ἐμπεπερονημένα τὰ βέλη Yopvip τῷ σώματι 
πάντας κατέδαλλον, οὐχ ὅπλοις χεχρηµένοι, ἀλλὰ τῇ 
χειρὶ παίοντες, εἶτα τοὺς μὲν ἀνεῖλον, τοὺς δὲ αἰχμ- 
αλώτους λαθόντες ἀπήγαγον, μηδὲ τραύματα αὖ- 
τοὶ δξξάμενοι, ἄρά τις τὸ γινόμενον ἀνθρώπινον εἶναι 
ἔφησε; Καΐτοι τὸ τῶν ἀποστόλων τρόπαιον πολλῷ 
ἐχείνου θαυµμαστότερον. Too γὰρ γυμνὸν μὴ τρωθῆναι, 
πολλῷ παρᾶδοξότερον τὸ τὸν ἰδιώτην χαὶ ἀγράμμα- 
τον xal ἁλιέα τοσαύτης δεινότητος περιγενέσθα!., καὶ 
μήτε ὑπὸ τῆς ὁλιγότητος, μήτε ὑπὸ τῆς πενίας, μήτε 
ὑπὸ τῶν χινδύνων, µήτε ὑπὸ τῆς συνηθείας τῆς προ- 
κατειληφυίας, μήτε ὑπὸ τῆς τοσαύτης αὐστηρότητος 
τῶν πραγμάτων ὧν ἐπέταττον, μήτε ὑπὸ τῶν 
καθημερινῶν θανάτων, μήτε ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν 
ἁπατηθέντων, μήτε ὑπὸ τοῦ ἀξιώματος τῶν ἆπα- 
τησάντων διαχωλυθῆναι. Οὕτω τοίνυν αὑτοὺς χατα» 
θάλωμεν, xaX μαχώμεθα πρὸς ἐχείνους, καὶ πρὸ τῶν 
λόγων διὰ τοῦ βίου χαταπληξώµεθα. Αὔτη [22] γάρ 
ἐστιν ἡ µεγάλη μάχη, οὗτος ὁ συλλογ:ισμὸς ὁ ἆναν- 


* Legcbatur ἀντιπιπτούσης. ἵ Deerat βέλεσιν. 


0 S. JOXNNIS CHRYSOSTOMI ARCIHUEP. CONSTANTINOP. 20 


τίῤῥητος ὁ διὰ τῶν ἔργων ΄ ἐπεὶ κἂν µυρία φιλοσο- 
φήσωμεν διὰ τῶν λόγων, βίον δὲ p παρεχώμεθα 
ἐχείνων βελτίονα, τὺ χέρδος οὐδέν. Ob γὰρ τοῖς λε- 
γομένοις προσέχουσιν, ἀλλ᾽ ἃ πράττοµεν ἑἐξετάτουσι, 
xalqaot* Σὺ πρότερος τοῖς aoi; ῥήμασι πείθου, καὶ 
τότε ἑτέροις παραίνει. El δὲ λέγεις μὲν µυρία εἶναι 
ἀγαθὰ ἐν τῷ μέλλοντι, ὡς οὑκ ὄντων δὲ οὕτω φαίνοιο 
τοῖς παροῦσι προσηλωµένος, τὰ Épya σου τῶν ῥημά- 
τῶν ἐμοὶ πιστότερα. "Οταν γὰρ [bw σε ἁρπάζοντα 
τὰ ἑτέρων. θρηνοῦντα ἀμέτρως ἐπὶ τοῖς ἀπελθοῦσι, 
πολλὰ ἕτερα πλημμελοῦντα, πῶς σοι πιστεύσω ὅτι 
ἔστιν ἀνάστασις: Kàv γὰρ μὴ λέγωσι ταῦτα. ὅμως 
ἐννοούσι ταῦτα, xal περιστρέφουσιν ἐπὶ τῆς διανοίας. 
Καὶ τοῦτό ἔστι τὸ χωλύον, τοὺς ἀπίστους γενέσθαι 
Χριστιανούς. Ἐναγάγωμεν " τοίνυν αὐτοὺς διὰ τῆς 
ζωῆς τῆς ἡμετέρας. Πολλοὶ xat ἰδιῶται ἄνδρες φιλο- 
σόφων οὕτω χατέπληςσαν τὴν διάνοιαν, ὡς xal τὴν 
τῶν ἔργων ἐπιδειξάμενοι φιλοσοφίαν, xal φωνὴν 
σάλπ,γγος λαμπροτέραν διὰ τῆς πολιτείας xa φιλο- 
σοφίας ἀφέντες * αὕτη γὰρ τῆς γλώττης ἰσχυροτέρα. 
"Όταν δὲ εἴπω, ὅτι οὗ χρὴ μνησικαχεῖν, εἶτα τὸν 
Ἓλληνα uupla ἑργάσωμαι καχὰ, πῶς δυνῄσοµαι τοῖς 
λόγοις αὑτὸν ἐναγαγεῖν, διὰ τῶν ἔργων αὐτὸν ἆποσο- 
6ών; θηρεύσωμεν τοίνυν αὐτοὺς διὰ τῆς πολιτείας, 
xax διὰ τῶν ψυχῶν τούτων οἰχοδομῶμεν τὴν Ἐκκλη: 
σίαν, xal τούτων συναγάγωµεν τὸν πλοῦτον. Οὐκ 
ἔστι ψυχΏης οὐδὲν ἀντάξιον, οὐδὲ ὁ xócuo; ἅπας. 
ἜὭστε xà» uvpla δῷς χρήματα πένησιν, οὐδὲν τοιοῦ- 
τον ἐργάσῃ, olov ὁ µίαν ψυχὴν ἐπιστρέφων. Ὁ γὰρ 
ἐξάγων τίµιον ἐξ ἀναξίου, ὡς στόμα pov ἔσται, 
φησί. Méya μὲν γὰρ ἀγαθὸν xal τὸ ἐλεεῖν τοὺς 
πενοµένους" ἀλλ οὐδὲν τοιοῦτον, οἷον τὸ πλάνης ἁπαλ- 
λάττειν' ὁ γὰρ τοῦτο ποιῶν, κατὰ Παὔῦλον γίνεται xal 
Πέτρον. Ἔξεστι Ὑὰρ ἀναδέξασθαι τὸ ἐχείνων 
χήρυγμα, οὐχ ἵνα κινδυνεύωμεν καθάπερ ἐκεῖνοι, xal 
λιμοὺς χαὶ λοιμοὺς καὶ τὰ ἄλλα ὑποφέρωμεν (εἰ- 


ᾱ Alii ἀναγάγωμεν. 





ρήνης γὰρ ὁ παρὼν καιρὸς). ἀλλ᾽ ἵνα τὴν ἀπὸ προθν- 
µίας σπουδην ἐπιδειξώμεθα. Καὶ yàp ἔξεστιν οἴχοι 
καθηµένους ταύτην τὴν ἀλείαν ἐργάζεσθαι. EU τις 
ἔχει φίλον xai συγγενῆ xal οἰχεῖον, ταῦτα ποιείτω, 
ταῦτα λεγέτω’ χαὶ ἔσται κατὰ Πέτρον xal Παῦλον. 
Καὶ τί λέγω Πέτρον xal Παῦλον; Στόμα ἔσται τοῦ 
Χριστοῦ: 'O γὰρ ἐξαγαγὼν τἰµιον ἐξ ἀγαξίου, ὡς 
στόμα µου ἔσται, qnot. Κὰν μὴ σήμερον πείσῃς, 
αὗριον πείσεις' χᾶν µηδέποτε πείσῃς , σὺ τὸν μισθὸν 
ἕξεις ἀπηρτισμένον’ xiv uj πάντας πείσῃς, ὀλίγους 
ἀπὸ πολλῶν δυνἠσῃ᾽ ἐπεὶ καὶ οἱ ἁπόστολοι οὐχὶ πάν- 
τας τοὺς ὄντας ἀνθρώπους ἔπεισαν, ἀλλ ὅμως πᾶσι 
διελέχθησαν, xax τὸν ἐπὶ πᾶσι μισθὸν ἔχουσιν. Οὐ γὰρ 
πρὸς τὸ τέλος τῶν χατορθουµένων, ἀλλὰ πρὸς τὴν γνώ- 
µην τῶν χατορθούντων ὁ Θεὸς τοὺς στεφάνους ὁρίξειν 
εἴωθε. Kàv δύο χαταθάλῃς ὁθολοὺς, δέχεται" xal ὅπερ 
ἐπὶ τῆς χήρας ἐποίησε, τοῦτο xax ἐπὶ τῶν διδασχόν- 
των [20] ἐργάζεται. Mi] τοίνυν, ἐπειδὴ τὴν olxoupé- 
νην οὐ δύνασαι σῶσαι xaX τῶν ὀλίγων καταφρόνει, 
μηδὲ τῇ τῶν μεγάλων ἐπιθυμίᾳ τῶι μικρῶν ἀφελ- 
χύσῃς σεαυτὀν. Κὰν ἐχατὸν μὴ δυνηθῇς, τῶν δέχα 
ἐπιμελήθητι ’ χἂν δέχα μὴ δυνηθῇς, μηδὲ τῶν πέντε 
χαταφρονήσης' xÀv πέντε μὴ δυνηθῆς, τοῦ ἑνὸς μὴ 
ὑπερίδῃς xàv τὸν ἕνα μὴ δννηθῆς, μηδὲ οὕτως 
ἀθύμει, μηδὲ τὰ παρὰ σαυτοῦ χωλύσῃς. Οὐχ ὁρᾷς, 
ὅτι xaX ἓν τοῖς συναλλάγµασιν οὗ µόνον ἀπὸ χρυσίου, 
ἀλλὰ xai £& ἀργυρίου τὰς ἑμπορίας ποιοῦνται οἱ περὶ 
ταῦτα σχολάζοντες; ἊΑν μὲν γὰρ µηδέπω τῶν μικρῶν 
χαταφρονῶμεν , xal τῶν μεγάλων ἀνθεξόμεθα, ὃν δὲ 
τῶν μικρῶν ὑπερίδωμεν, οὐδὲ ἐχείνων ἐπιληφόμεθα 
εὐχόλως. Οὕτως ἕχαστος πλούσιος γίνεται, καὶ μικρὰ 
xai μεγάλα συλλέγων’ οὕτω χαὶ ἡμεῖς ποιῶμεν , ἵνα 
ἐν πᾶσι πλουτήσαντες, ἐπιτύχωμεν τῆς βασιλείας 
τῶν οὐρανῶν , χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι οὗ καὶ μεθ οὗ τῷ Πατρὶ 
ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, vov xat 
ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


—————Á MÀ — A μμ ο ο ο HQ. 


OMIAIA 4. 


O Aóroc yàp ὁ τοῦ σεαυροῦ τοῖς μὲν ázxo.lvpé- 
voic µωρία ἐστὶ, τοῖς δὲ σωζοµένοις ἡμῖν δύ- 
γαµμις 850v ἐστι. Γέγραπται γάρ) ᾽Αποῶ τὴν 
σοφίαν τῶν Cog, xal τὴ» σύνεσωο τῶν cvr- 
ετών ἀθετήσω' ποῦ σοφὀς; ποῦ γραμματεύς; 


ρ 


zov συζητητὴς τοῦ alovoc τούτου; 

a'. Tol; χάμΌυσι xa! φυχοῤῥαγοῦσι χαὶ αἱ τροφαὶ 
αἱ ὑγιεῖς ἀηδεῖς, οἱ φίλοι xal οἱ προσήχοντες ἑἐπ- 
αχθεῖς, xat οὐδὲ γνωρίζονται πολλάχις, ἀλλὰ xal 
ἐνοχλεῖν δοχοῦσιν. Οὕτω 6h καὶ τοῖς τὰς φυχὰς ἀπολ- 
λυμµένοις συµθαίνειν εἴωθε' τὰ γὰρ πρὺς σωτηρίαν 
φέροντα ἀγνοοῦσι, χαὶ τοὺς χηδοµένους αὐτῶν ἐν- 
οχλεῖν νοµίζουσι. Γίνεται 68 τοῦτο οὐ παρὰ τὴν τοῦ 
πράγματος φύσιν, ἀλλὰ παρὰ τὴν ἐχείνων νόσον. Καὶ 
ὅπερ ol παραπαίοντες ποιοῦσιν, ἀπεχθανόμενοι πρὸς 
τοὺς ἐπιμελομένους αὐτῶν, xal λοιπὸν λοιδορούµενοι’ 
τοῦτο xal οἱ ἄπιστοι πἀσχουσιν. Αλλ ὥσπερ Ev 
ἐχείνων οἱ ὑθριζόμενοι τότε μάλιστα αὐτοὺς ἑλεοῦσι 
xat δαχρύουσι, δεῖγμα ἔσχατον τῆς ἐπιτεταμένης 
ἀῤῥωστίας τοῦτο ποιούμενοι, ὅταν τοὺς φιλτάτους 
ἀγνοῶσιν' οὕτω χαὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῶν Ἑλλήνων ποιῄσω- 
μεν, xal μᾶλλον τῶν γνναικῶν ὀλολύξωμεν ἐπ᾽ αὖ- 
τοῖς, ὅτι τὴν χοινἣν ἀγνοοῦσι σωτηρίαν. Οὐ γὰρ οὕτω 
Ὕυναῖκα ἄνδρα δεῖ φιλεῖν, ὡς ἡμᾶς πάντας ἀνθρώ- 
Χους, xai πρὸς σωτηρἰαν Ἐφέλχεσθαι, xày Ἕλλην f], 


χᾶν ὁστισοῦν. θρηνώμεν τοίνυν αὐτοὺς, ox: ὁ λόγος 
τοῦ σταυροῦ µωρία αὐτοῖς ἐστιν, ὁ αὐτὸς σοφία xal 
δύναμις ὤν' 'O Aóyoc γὰρ ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν 
ἀπο.]1υμένοις, qnot, µωρία ἐστίν. Ἐπειδὴ γὰρ 
εἰχὸς fjv ἐχείνους, τοῦ σταυροῦ παρὰ τῶν Ἑλλήνων 
χλευαζοµένου, τῇ σοφίᾳ τῇ δῆθεν παρ) ἑαυτῶν ἀνθ- 
ίστασθαι χαὶ πολεμεῖν θορυθουµένους τοῖς παρὰ 
τῶν Ἑλλήνων λεγομένοις, παραμυθούμενος ὁ Παῦλός 
φησι Mi, νοµίσητε ξένον |24] γίνεσθαι καὶ παράδο- 
Gov. Ταύτην ἔχει τν φύσιν τὸ πρᾶγμα, ὥστε ὑπὸ τῶν 
ἀπολλυμένων μὴ Ὑγνωρίζεσθαι αὐτοῦ τὴν δύναμιν’ 
ἐξεστήχασι γὰρ xaX παραπαίουσι, Διὰ τοῦτο xat λοι- 
δοροῦνται καὶ ἑπαχθῶς ἔχουσι πρὸς τὰ σωτήρια 
φάρμαχα. TL δὲ λέγεις. ἄνθρωπε ; δοῦλος ὁ Χριστὸς 
ἐγένετο διὰ σὲ μορφὴν δούλου λαθὼν, χαὶ ἑσταυρώθη 
xal ἀνέστη xal δέον ἁναστάντα προσχυνῆσαι διὰ 
τοῦτο, xai θαυμάσαι τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι ὅπερ 
οὔτε πατῆρ οὔτε φίλος οὔτε υἱὸς ὑπὲρ aou ἐποίησε, 
ταῦτα ὁ Αεσπότης πάντα εἰργάσατο ὑπὲρ σοῦ τοῦ 
ἐχθροῦ χαὶ προσκεχρουχότρς * δἐον τοίνυν θαυμάζειν 
ὑπὲρ τούτων αὐτὸν, σὺ δὲ µωρίαν χαλεῖς πρᾶγμα 
τοσαύτης σοφίας Υέμον; ᾽Αλλ οὐδὲν θαυμαστό» τῶν 
γὰρ ἀπολλυμένων ἑἐστὶ μὴ ἐπιγινώσχειν τὰ πρὸς σω- 
τηρίαν φέροντα. 


90 IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. 1V. 30 


vim, ac neque a paucitate, neque a. paupertate, neque 
a periculis, neque a przvia consuetudine, nec a seve- 
ritate rerum quas przcipiebant , ncque a quotidianis 
mortibus, neque ab eorum qui decepti fuerant multi- 
tudine , neque 5b eorum qui deceperant auctoritate , 
impedirentur. Sic ergo illos prosternamus et contra 
ipsos pugnemus : ac vila prius, quam sermone, im- 
petamus illos. Που enim magnum certamen est , hec 
ratiocinatio est, cui contradici non possil, qux per 
opera procedit. Etiamsi enim innumera verbis philo- 
sophemur , si non meliorem quam illi vitam exhibea- 
mus, nullum est lucrum. Non enim dictis attendunt , 
sed facia nostra examinant, et dicunt : Tu prior ver- 
bis tuis obtempera, et tunc alios admone. Quod si 
cum dicis innumera esse bona in futuro szxculo, quasi 
illa non sint, przssentibus addictus videaris, credibi- 
liora mili sunt facta quam dicta tua. Cum enim video 
te aliena rapientem, de iis qui defuncti sunt ultra 
modum lugentem, aliaque multa prave agentem, 
quoniodo tibi credam dicenti resurrectionem esse? 
Etiamsi enim hxc non dicant, hiec cogitant et in 
 snenie. versant. Et hoc impedit, quominus infideles 
Christiani fiant. Inducamus ergo illos per vitam no- 
stram. Multi et illiterati viri philosophorum mentem 
ita perculsere, utpote qui operum philosophiam exhi- 
berent, et vocem tuba clariorem per vitze institutum 
et philosophiam emitterent : hxc quippe lingua for. 
tior est. Cum enim dicam, non oportere injuriarum 
meminisse, deindeque Grz::co innumera inferam ma- 
Ja, quomodo potero verbis illum inducere, cum gestis 
ipsum depellam? Venemur ergo illos per vit: iusti- 
tutum, et per hasce animas xdificemus Ecclesiam, et 
lias congeramus divitias. Nihil est anima: »quiparau- 
duin, ne totus quidem mundus, ltaque etiamsi innu- 
pmieras pauperibus pecunias erogaveris, nihil tale efli- 
cies quale is, qui vel unam animam convertit. Qui 
enim educit pretiosum ex vili, quasi os meum erit (Jer. 
15. 19), inquit. Magnum quidem bonum est egeuorum 


misereri ; sed niliil tautum , quantum ab errore libe- 
rare : qui enim hoc facit , Paulo et Petro similis est. 
Licet enim illorum praedicationem suscipere , non ut 
periclitemur quemadmodum illi, ei famem, pestem 
ceteraque toleremus; jam enim pacis tempus est; 
sed ut alacriter studium ex liibeamus. Licet enim domi 
sedentes hanc exercere piscationem. Si quis habet 
amicum, aut cognatum , aut familiarem , hc faciat, 
μα dicat ; et similis erit Petro et Paulo. Quid dico, 
Petro et Paulo? Os erit Christi : nam Qui educit pre- 
liosum a vili, quasi os meum crit , inquit. Etiamsi ho- 
die non persuaseris, cras persuadebis : etiamsi num- 
quam persuaseris, tu perfeciam habebis mercedem : 
etiamsi non omnibus persuaseris, ex multis paucos 
attrahere poteris ; quandoquidem apostoli non omni- 
bus hominibus persuasere, omnes tamen alloquuti 
sunt, et de omnibus mercedem habent. Non enim ab 
exitu recte f:ctorum, sed a mente reete operantium 
coronas decernere Deus solet. Etiamsi duos jeceris 
obolos, accipit, οἱ quod erga viduam fecit, hoc et erga 
doctores operatur. Ne itaque , quia non potes orbem 
terrarum servare, paucos despicias, neque ex niagno- 
rum desiderio, a minoribus te abstrahas. Si centum 
non potueris, decem cures ; si denos non possis, nec 
quinos spernas ; si quinos non possis, ne unum de- 
spicias ; $i unum non potueris, neque sic animo defi- 
cias, nec qus penes te sunt cohibeas. Non vides 
quomodo in contractibus, non solum ex auro, sed 
etiam ex argeulo mercatores commercia exercere 60- 
leant ? Nam si ne parva quidem despiciamus , magna 
etiam apprehendemus : si vero parva contemnamus, 
neque illa ipsa facile percipiemus. Sic quisque dives 
eflicitlur parva et magna colligens : sic et nos facia- 
mus, ul in omnibus divites facti, reguum cxlorum 
consequamur, gratia ct benignitate Domini nostri Jesu 
Christi, per quem et cun quo Patri unaque Spiritui 
sancto gloria, imperium, honor, nunc et semper, et 
in $xcula szeculoruim. Amen. 





HOMILIA IV. 


Ca». 4. v. 18. Verbum euim crucis pereuntibus quidem 
stultitia est ; iis vero qui salvi fiunt, nobis, virtus Dei 
est. 19. Scriptum est enim, Perdam sapientiam sa - 
pientium , et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi 
sapiens ? ubi scriba ? 20. ubi inquisitor seculi hujus? 
4. Laborantibus et animo fractis etiam salubres 

cibi insuaves sunt, amici et necessarii importuni, ne- 

que spe cognoscuntur, ac videntur inferre mole- 
stiam. Sic quoque solet accidere iis qui animas per- 
dunt : uam qux ad salutem ducunt ignorant , et illos 
qui ipsorum curam gerunt molestos esse putant. lloc 
autem fit, non ex ipsa rei natura, sed ex illorum 
morbo. Et quod insani faciunt, cum illos odio habeut 
qui ipsorum curam gerunt, illosque conviciis impe- 
tunt : hoc quo.ue faciunt infideles. Sed quemadmo- 
dun in illis qui conviciis impetuntur tum maxime 
eorum miserentur οἱ lacrymautur, utpote qui lioc ex- 
Vemum esse :gritudinis indicium putent , quod illi 


^ 


amicissimos sibi non noscant : ita et nos circa Grz- 
cos faciamus, et magis quam propter uxores circa 
illos ejulemus, quia communem ignorant salutem. 
Non enim ita vir uxorem debet amare , ut nos liomi- 
nes omnes, illosque ad salutem attrahere, sive Grz- 
cus sit, sive quisquis alius. Lugeamus ergo illos, quia 
verbum crucis stultitia ipsis cst, cum ipsum sapientia 
et virtus siL : nam Verbum crucis pereuntibus , inquil , 
stultitia est, Quia enim verisimile est illos, cum crux 
a Gr:ecis irrideretur, ei quxe apud illos habebatur sa- 
pientia obstitisse οἱ Graecorum dictis, cousolans ipsos 
Paulus dicit : Ne putetis rem esse insolitam ac stu- 
peundam. Hanc res isth:ve habet naturam, vt a per- 
euntibus virtus ejus non cognoscatur : mente namque 
c ipti sunt ac desipiunt. Ideo convicia efferunt, et sa- 
lutaria pharmaca moleste ferunt. Quid vero dicis, o 
homo? Servus propter te Cliristus factus est, for- 
mam Servi accipiens, crucifixus est οἱ resurrexit : et 


δι S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOD. | 32 


cum oporteret illum resuscitatum ideo adorare, et 
ejus benignitatem admirari; quia qu:e nec pater nec 
amicus nec filius pro te fecit, hz:ec omnia Dominus 
operatus est propter te inimicum , qui illum offende- 
ras : cum oporteret ergo illum propterea admirari, ut 
rem tanta sapientia plenam, stultitiam appellas? Sed 
nihil mirum : nam pereuntium est non agnoscere ea, 
qua ad salutem ducunt. 

Rutiociniis ea que fidei sunt sepe labefactantur. — 
Ne turbemini igitur : non enim novum neque inex- 
spectatum est illud, quod nempe a desipientibus 
magna derideantur. ο vero qui sic affecti sunt, 
per humanam sapientiam persuadere non licet : imo 
si ila persuadere volueris, contrarium efficis : nam 
ca, quie. rationem superant, sola lide opus habent. 
Etenim si ratiociniis persuadere voluerimus, quomodo 
Deus factus sit homo, et in vulvam virginalem in- 
gressus sit; et si rem fidei non permittamus, magis 
irridebunt illi. Ergo qui ratiociniis id quxrunt, illi 
sunt qui pereunt. Ecquid dico de Deo? Nam si circa 
creaturas hoc faciamus, multus sequetur risus. Sit 
enim homo, qui velit omnia ratiociniis ediscere, et 
tentet tua persuaderi ratione, quomodo lucem aspi- 
ciamus ; tu autem r.tiocinio illi persuadere conare. 
Sed non poteris : si enim dixeris, quod sufficiat ocu- 
los aperire ad videndum, non modum dixisti, sed 
quod fieri solet. Cur euim non auribus videmus, in- 
quiet, nec oculis audimus? cur non naso audimus, 
nec auribus olfacimus ? Si ergo illo ea de re qux- 
rente, non possumus horum rationem reddere, et 


ille rideat, annon magis nos ridebimus ? Nam si ambo - 


ex eodem cerebro principium babent, amboque 
menbra vicina sunt, quomodo non eadem ipsa pos- 
sunt facere? Sed non poterimus causam dicere. neque 
modum ineffabilis et varize operationis ; et si tente- 
mus, irridebinur. ldeo Dei potentie et immens:e 
sapienti: cedentes, taceamus. [ta ergo si ea, qux 
Dei sunt, per externam sapientiam explicare velimus, 
niultus sequetur risus, non propter rerum imbecillie 
tatem, sed propter hominum amentiam. Res enim 
maguas nullus sermo potest explicare. Animum au«- 
tein. adhibe : cum dixero, Crucifixus est, Graecus 
dicit : Et quomodo hoc rationi cousentaneuin. est? 
sibi non opem tulit cum crucifigeretur et tentaretur 
tempore crucis; et quomodo postea resurrexit, οἱ 
aliis opem tulit? nam si poterat, oportebat ante 
mortem agere (nam boc quoque dicebant Judei) : 
qui autem sibi ipsi opem uon tulit, quomodo aliis 
tulit ? non est lioc, inquit, rationi consentaneum. Jure: 
est enim crux, o liomo, supra rationem et incffabilis 
virtutis. Nam in malis gravibus constitutum, iis ma- 
lis superiorem apparere, et sic congressum vincere, 
immens:e virtutis est. Ut enim in. tribus pueris, in- 
gressos in fornacem conculcasse flammam mirabilius 
erat, quam οἱ ingressi non fuissent; et in Jona, in 
cetum incidentem a bellua nihil passum esse multo 
majus erat, quam $i non incidisset ; sic et in Christo 
longe mirabilius fuit mortuum solvisse mortem, quam 
si mortuus non fuisset. Nc dicas ergo, Cur sibi opem 


non tulit in cruce? Nam cum morte confligere vole- 
bat. Non descendit de cruce, non quod non posset, 
sed quod nollet. Eum enim quem mortis tyrannis de- 
ünere non potuit, quomodo clavi crucis detinere 
potuissent ? 

2. Sed hzc nobis nota sunt, infidelibus non iten. 
Ideo dicebat, verbum crucis pereuntibus stultitiam 
esse, nobis autem salutem consequentibus, virtutem 
esse Dei. Scriptum est enim : Perdum sapientiam sa- 
pienlium, εἰ prudentiam prudentium reprobabo. Nihil 
grave hactenus posuit, sed primo ad Scriptura testi- 
monium venit, et tunc fiducia inde assumpta, vehe- 
mentiore utitur sermone, et ait: Nonne stultam [ecit 
Deus sapientiam hujus mundi? ubi sapiens? ubi scriba ? 
ubi conquisitor hujus seculi? nonne stultam fecit Deus sa- 
pientiam hujus mundi? 21. Nam quia in sapientia Dei non 
cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per 
stultitiam predicationis salvos facere credentes. Cum 
dixisset, Scriptum est, Perdam sapientiam spicntium, 
ex rebus demoustrationem iuducit, dicens : Ubi sa- 
piens? ubi scriba? simul et Judzos ct Grocos ycr- 
stringens. Quis enim philosophus, quis eorum qui in - 
syllogismis versati sunt, quis ex iis qui Judaica no- 
runt, salutem dedit et veritatem docuit ? Nemo ; sed 
totum piscatorum fuit. Cum propositum ergo conclu- 
sissel, illorumque fastum depressisset, ac dixisset : 
Noune infatuavit Deus sapientiam hujus mundi ? cau- 
sam etiam dicit propter quam hzc ita facta sunt. Quia 
enim in sapientia Dei, inquit, non cognovit mundus 
per sapientiam Deum ; crux apparuit. Quid sibi vult 
autem, 1n sapientia Dei? In ea qux: apparuit per 
opera, per qu:e cognosci voluit. Propterea enim et 
hzc et similia probavit, ut convenienter ex iis quie 
cernuntur Conditor in admiratione haberetur. Ma- 
gnum est czelum, et immenaa terra : Conditorem ergo 
mirare. Nam magnum hoc czlum non modo ab eo 
factum, sed facile faetum est, et immensa terra quasi 
nihil producta fuit. Ideo de illo quidem dicit, Opera 
digitorum. tuorum sunt celi (Psal. 101. 96), dc terra 
autem, Qui terram fecit tamquam nihil. Quia ergo per 
hanc sapientiam noluit Deum cognoscere, per stulti- 
liam, quie esse videtur, przdicationis persuasit ; non 
per ratiocinia, sed per fidem. De czxtero ubi sapientia 
Dei est, humana non ultra est opus. Nam dicere eum, 
qui hunc tantum mundum creavit, Deum esse oportere 
immensa οἱ iueffabili virtute przeditum, human: sa- 
pientixze erat sie ratiocinari, et per haec illum com- 
prehendere : nunc. autem. non. ratiociniis, sed fide 
sola opus est. Nam in crucifixum et in sepultum 
credere, et certum habere eumdem ipsum resur- 
rexisse ac superne sedere, id sapientia non eget ne- 
que ratiociniis, sed fide. Apostoli enim non cum 
sapientia prodiere, sed cum (ide, fueruntque externis 
sapientibus sapientiores et sublimiores, et tanto ma- 
gis, quanto majus est ea qux Dei sunt fide suscipere, 
quam ratiocinia movere : hoc enim humanam supe- 
rat mentem. Quomodo autem pcrdidit sapientiam ? 
Per Paulum οἱ similes nobis coguitus, ostendit illam 
inutilem essc. Ad suscipiendam cnim evangelicam 


Σι IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. IV. ο] 


Mt θορυδεῖσθε οὖν * οὗ γὰρ ξένον οὐδὲ παρὰ προσ- 
δοχίαν τὸ γινόμενον, τὸ χλευάζεσθαι τὰ μεγάλα παρὰ 
«Gv ἑςεστηχότων. Τοὺς δὲ οὕτω διαχειµένους διὰ 
σοφίας ἀνθρωπίνης πείθειν οὐκ ἔνι ' ἀλλά, χἂν βου- 
λτηῦς οὕτω πεῖσαι, τὸ ἑναντίον ποιεῖς * τὰ γὰρ ὑπερ- 
θαΐνοντα λογισμὸν πίστεως δεῖται µόνης. Καὶ γὰρ. 
ἂν θέλωµεν πείθειν διἁ λογισμῶν, πῶς ἄνθρωπος 
ἐγένετο ὁ θεὸς, xal εἰς µήτραν εἰσῆλθε παρθενικῆν, 
καὶ μὴ τῇ πίστει τὸ πρᾶγμα ἑπιτρέφωμεν, μᾶλλον 
ἐχεῖνοι χαταγελάσονται. "Apa οἱ λογισμοϊῖς ζητοῦντες, 
οὗτοί εἶτιν οἱ ἀπολλύμενοι. Καὶ τί λέγω περὶ θεοῦ ; 
'Ez γὰρ τῶν χτισµάτων ἂν τοῦτο πο,ήῄσωμεν, πολὺς 
ἕψεται γέλως. Ἔστω γὰρ ἄνθρωτος πάντα βουλόμε- 
voc λογισμοῖΐς µανθάνειν, xal πειράσθω τῷ παρὰ σοῦ 
λόγω πείθεσθαι, πῶς βλέπομεν τὸ φῶς ' σὺ δὲ αὐτὸν 
λογισμῷ πείθειν πειρῶ. Αλλ᾽ οὐχ ἂν ἔχοις * ἂν γὰρ 
εἴπτς, ὅτι ἀρχεῖ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀνοίξαντα βλέπειν, 
οὗ τὸν τρόπον εἴρηχας, ἀλλὰ τὸ vivópevov. Διὰ τί 
1Xp μὴ τῇ ἀχοῇ βλέπομεν, φησὶ, xaX τοῖς ὀφθαλμοῖς 
ἀκοῦομεν; διὰ τί γὸρ uh τῇ ῥινὶ ἀχούομεν, χαὶ τῇ 
ἀχοῇ ὀσφραινόμεθα; "Av τοίνυν, ἀποροῦντος αὐτοῦ 
περὶ τούτων, μὴ δυνώµεθα τὸν λόγον ἁἀποδοῦναι τού- 
των, ἐχεῖνος μέλλει γελᾷν; οὗ µειζόνως ἡμεῖς χατα- 
γελασόμεθα; El γὰρ ἀμφότερα ἐξ ἑνὺὸς ἐγχεφάλου 
τὴν ἀρχὴν ἔχει, xat ἁμφότερα ἀλλήλοις γειτνιάζει τὰ 
µέλη, πῶς οὗ τὰ αὐτὰ δύναται motelv ; "AX" οὗ δυ- 
νησόµεθα εἰπεῖν τὴν αἰτίαν οὐδὲ τὸν τρόπον τῆς 
ἁφάτου xaX ποικίλης ἑνεργείας, ἀλλὰ, xÀv ἐπιχειρή- 
σωµεν, χαταγελώμεθα. Διά τοι τοῦτο τῇ τοῦ θεοῦ 
δυνάμει xaY τῇ ἀπείρῳ σοφἰᾳ παραχωροῦντες, σιγἠ- 
σωµεν. Οὕτω τοίνυν χαὶ τὰ τοῦ Θεοῦ ἐὰν τῇ ἔξωθεν 
σοφἰᾷ βουληθῶμεν παραστῆσαι, πολὺς ἕψεται γέλως, 
οὗ παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀσθένειαν, ἀλλὰ παρὰ 
την τῶν ἀνθρώπων ἄνοιαν. Τὰ γὰρ μεγάλα λόγος οὗ- 
blc παραστῆσαι δύναται. Σχόπει δέ’ "Ὅταν εἴπω, 
Ἐσταυρώθη, ὁ Ἕλλην λέχει’ Καὶ πῶς ἄν ἔχοι λό- 
γον τοῦτο; ἑαυτῷ οὐκ Άμυνε σταυρουµένῳ xal πειρα- 
ζομένῳ xav τὸν καιρὸὺν τοῦ σταυροῦ, xal πῶς μετὰ 
ταῦτα ἀνέστη, χαὶ ἑτέροις ἤμυνεν; εἰ γὰρ ἐδύνατο, 
πρὸ τοῦ θανάτου ἔδει (τοῦτο γὰρ xaX Ἰουδαῖοι ἔλεγον)» 
ὁ δὲ ἑαυτῷ μὴ ἀμύνας, πῶς ἄλλοις Ίμυνεν ; οὑκ ἄν 
[25] ἔχοι λόγον, qnot. Εἰχότως ** xat γὰρ ὑπὲρ λόγον 
ἐστιν, ἄνθρωπε, χαὶ ἀφάτου δυνάµεως ὁ σταυρός. Τὸ 
γὰρ ἐν τοῖς δεινοῖς γενόµενον, ἀνώτερον φανῆνα! τῶν 
δε,νῶν, xai συμπλακέντα νικῆσαι, δυνἀάµεώς ἐστιν 
ἀπείρου. Ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν τριῶν παίδων, τοῦ μὴ 
ἑμθηναι εἰς τὴν χάµινον, τὸ ἐμθάντας χαταπαττσαι 
«ἣν φλόγα, θαυµαστότερον ἣν * χαὶ ἐπὶ τοῦ Ἰωνᾶ, τοῦ 
ph ἐμπεσεῖν εἰς τὸ χκῆτος, τὸ ἐμπεσόντα μηδὲν ἀπὸ 
τῷ θηρίου παθεῖν ἀπδὲς, πολλῷ μεῖζον ἣν * οὕτω xai 
ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ μὴ ἁ ποθανεῖν, τὸ ἁποθανόντα δια- 
λῦσαι τὸν θάνατον, παραδοξότερον ἣν. Mf τοίνυν λέγε" 
Διὰ τί οὖχ ἤμυνεν ἑαυτῷ ἐν τῷ σταυρῷ; αὐτῷ γὰρ 
συμπλαχῆναι Ἠπείγετο τῷ θανάτφ. Οὐ κατέδη ἀπὸ 
τοῦ σταυροῦ, οὐκ ἐπειδὴ οὐχ ἠδύνατο, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ 
οὐχ ἠθούλετο. "Ov γὰρ fj τυραννὶς οὗ χατέσχε τοῦ θα- 
γάτου, πῶς fot σταυροῦ χατασχεῖν Ἰδύναντο; 

f. ᾽Αλλὰ ταῦτα ἡμῖν γνώριµα, τοῖς δὲ ἀπίστοις 
οὐχέτι. Διὰ τοῦτο ἔλεγεν, ὅτι ὁ λόγος ὁ τοῦ σταυροῦ 
τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις utopía ἐστ), τοῖς δὲ σωνοµένοις 


5 Aberat εἰχότως. 


ἡμῖν δύναμις θεοῦ ἐστι. Γέγραπται γάρ ' ᾿Αποιῶ 
τὴν σοφἰανγ τῶν cogor, καὶ τὴν σύνεσιν τῶν cvy- 
ετῶν ἀθετήσω. Οὐδὲν παρ) ἑαντοῦ φορτικὸν τέως 
τίθησιν, ἀλλὰ πρότερον ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν ἔρχεται 
τῆς Γραφῆς, xaX τότε τῶν ἐχεῖθεν παῤῥησίαν λαθὼν 
χαταφορικώτερον χέχρηται τοῖς λόγοις, xal φησιν ᾿ 
Οὐχὶ ἑμώρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου 
τούτου ; ποῦ σοφδς; ποὺ γραμματεύς; ποῦ συ- 
ζητητής τοῦ αἰῶνος τούτου; οὐχὶ ἑμώρανεν ὁ 
θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ xócpov τούτου; Ἐπειδὴ 
γὰρ ἐν τῇ σοφίἰᾳ τοῦ 650v οὐκ ἔγγω ὁ xócpoc διὰ 
τῆς σοφίας τὸν θεὺν, εὐδόκησεν ὁ θεὸς διὰ τῆς 
/ιωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας. 
Εἰπὼν ὅτι Γέγραπται, ᾽Αποιῶ τὴν σοφίαν τῶν 
σοφῶν, τὴν ἀπὸ τῶν πραγμάτων ἀπόδειξιν ἑπάγει 
λέγων Ποῦ σοφός; zov γραμματεύς; ὁμοῦ καὶ 
Ἑλλήνων καὶ Ἰουδαίων καθαπτόµενος. Ποῖος γὰρ 
Φιλόσοφος, τίς τῶν περὶ τοὺς αυλλογισμοὺς ἑσχολα- 
χότων, tlc τῶν τὰ Ἱουδαίων εἱδότων ἔσωσε, xoi τὴν 


. ἀλήθειαν ἑγνώρισεν; Οὐχ ἔστιν οὐδεὶς, ἀλλὰ τῶν 


ἁλιέων τὸ πᾶν γέγονε. Συµπεράνας τοίνυν τὸ προ- 
χείµενον, xal χατενεγχὠν αὐτῶν τὸν τῦφον, xal ci- 
πών * Οὐχὶ ἑμώραγεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ xó- 
σµου τούτου; λέγει καὶ τὴν αἰτίαν, δι ἣν ταῦτα ví£- 
γονεν οὕτως. Ἐπειδὴ γὰρ &v τῇ σοφίᾳ τοῦ θεοῦ, φη- 
oi, οὐχ ἔγνω ὁ χόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν θεὺν, Ó 
σταυρὸς ἐφάνη. TL δέ ἐστιν, 'Ev τῇ σοφἰᾳ τοῦ 
θεοῦ; Tf διὰ τῶν ἔργων φαινοµένῃ, δι ὧν Ἠθέλησε 
γνωρισθῆναι. Διὰ τοῦτο γὰρ αὑτὰ καὶ τοιαῦτα xot- 
εσχεύασεν, ἵνα ἀναλόγως Ex τῶν ὁρωμένων ὁ ποιητὴς 
θαυμάζηται. Μέγας ὁ οὐρανὸς, χαὶ ἀπειροπλιηθὺς ἡ 
γη θαύμασον τοίνυν τὸν πεποιηκότα. Καὶ γὰρ ὁ 
μέγας οὗτος οὐ µόνον ἐγένετο ὑπ' αὐτοῦ, ἀλλά xal 
pev. εὐχολίας, xal fj ἄπειρος &xelvr γή xal αὐτὴ ὡς 
οὐδὲν παρήγετο. Διὰ τοῦτο περὶ μὲν ἐχείνου φησὶν, 
ὅτι Ἔργα τῶν δακτύ.Ίων σού εἶσιν οἱ οὐρανοί * 
περὶ δὲ τῆς γῆς, 'O ποιήσας τὴν γῆν ὡς οὐδέ». 
Ἐπεὶ οὖν διὰ τῆς σοφίας ταύτης οὐχ Ἰθέλησε γνωρί- 
σαι τὸν θ:ὸν, διὰ τῆς δοχούσης µωρίας εἶναι τοῦ χη- 
ρύγματος ἔπεισεν, οὐ διὰ λογισμῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς 
πίστεως. Λοιπὸν ὅπου σοφία θεοῦ, οὐχέτι χρεία &v- 
θρωπίνης. Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν, ὅτι τὸν χτίσαντα τὸν 
[90] χόσμον τὸν τοσοῦτον καὶ οὕτω µέγαν, θεὸν εἶναι 
εἰκὸς δύναμιν ἀμήχανόν τινα ἔχοντα χαὶ ἀπόῤῥητον, 
σοφίας ἀνθρωπίνης λογίζεσθαι ἣν, καὶ διὰ τούτων 
αὐτὸν χαταλαμθάνειν ' νῦν δὲ οὐχέτι λογισμῶν, ἀλλά 
πίστεως δεῖ µόνης. Τὸ γὰρ εἰς τὸν σταυρωθέντα xal 
ταφέντα πιστεύειν xai πεπληροφορῆσθαι, ὅτι οὗτος 
αὐτὸς xal ἀνέστη καὶ ἄνω κάθηταιε, τοῦτο σοφίας οὐ 
δεῖται οὐδὲ λογισμῶν, ἀλλὰ πίστεως. Καὶ γὰρ οἱ ἁπό- 
στολοι οὐ σοφίᾳ προσηλθον, ἀλλὰ πίστει, xol Υεγό- 
νασι τῶν ἔξω σοφῶν σορώτεροι xal ὑφηλότεροι, xat 
τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ τοῦ λογισμοὺς χινεῖν τὸ πίστει 
τὰ τοῦ Θεοῦ δέχεσθαι μεῖνον ’ τοῦτο γὰρ ἀνθρωπίνην 
ὑπερθαίνει διάνοιαν. Πῶς δὲ ἀπώλεσε τὴν σοφίαν ; 
Διὰ Παύλου καὶ τῶν τοιούτων γνωρισθεὶς ἡμῖν, ἔδει- 
ξεν αὐτῖν οὗταν ἀνόνητον b. Πρὸς γὰρ xb δέξασθαι 
τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελιχὸν οὔτε ὁ σοφὸς ὠφελεῖταί 
τι παρὰ τῆς σοφίας, οὔτε ὁ ἰδιώτης ἐθλάθη τι παρὰ 
τῆς ἁμαθίας &AX εἰ δεῖ τι xax θαυμαστὸν εἰπεῖνν 


b Alius, Xonio. 


» S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 54 


μᾶλλον ἰδιωτεία, ἢ σοφία πρὸς τὴν ὑποδοχὴν ἔστιν 
ἐπιτήδειον xal εὐχολώτερον. 'O γὰρ ποιμὴν καὶ 
ἄγροιχος ταύτην θᾶττον ὑποδέξεται, χαθάπαξ xal 
τοὺς λογισμοὺς καταστέλλων, xat τῷ Δεσπότῃ ἑαυτὸν 
«αραδιδούς. Οὕτω τοΐνυν τὴν σοφίαν ἀπώλεσεν. 
Ἐπειδὴ yàp προτέρα ἑαυτὴν χατέδαλε, πρὸς οὐδὲν 
χρησίµη λοιπὀν ἐστιν. Ὅτε γὰρ ἔδει τὰ ἑαυτῆς ab- 
τὴν ἑνδείξασθαι χαὶ διὰ τῶν ἔργων ἰδεῖν τὸν Δεσπό- 
την, οὐχ Ἠθέλησε. Διὰ τοῦτο, χᾶν θέλῃ vuv ἔπεισα- 
γαγεῖν ἑαυτὴν, οὐ δύναται ᾿ οὐ γὰρ τοιαῦτα τὰ πράγ- 
µατα ᾿ fj γὰρ ὁδὺς ἡ τῆς θεογνωσίας πολλῷ μείζων 
ἐχείνης αὕτη. Διά τοι τοῦτο πίστεως xal ἀφελείας 
χρεία, καὶ ταύτην πανταχοῦ ζητεῖν δεῖ, xal τῆς ἔξω- 
θεν προτιμᾷν σοφίας ' ᾿Εμώρανε γὰρ ὁ θεὺς, qnot, 
τὴν σοφίαν. Τί δὲ ἐστιν, Εμώρανε; Μωρὰν ἔδει- 
ξεν οὖσαν πρὸς τὴν τῆς πίστεως κατάληψιν. Ἐπειδὴ 
Y*p µέγα ἑφρόνουν ἐπ αὐτῇ, Ίλεγξεν αὐτὴν ταχέως. 
Ηοία γὰρ σοφία, ὅταν τὸ χαφάλαιον τῶν ἀγαθῶν uti 
εὑρίσχη; Ἐποίησε τοίνυν φανΏναι μωρὰν, ἐπειδὴ 
ἑαυτὴν ἐχείνη πρώτη Ἠλεγξεν. El γὰρ ὅτε λογισμοϊῖς 
ἦν εὑρεῖν, οὐδὲν ἔδειξε, νῦν ὅτε μείζονα φέρεται τὰ 
πράγματα, πῶς ἀνῦσαί τι δυνῄσεται, ὅτε matte 
χρεία µόνης, καὶ αὐχὶ δεινότητος; Μωρὰν τοίνυν αὖ- 
τὴν ἔδειξεν ὁ θεός: ηὐδόχησε δὲ διὰ τῆς µωρίας τοῦ 
κηρύγματος σῶσαι, µωρίας δὲ οὐχὶ τῆς οὔσης, ἀλλὰ 
τῆς εἶναι δοχούσης. Τὸ γὰρ μεῖζον τοῦτό ἐστιν, ὅτι 
οὐχ ἑτέραν σοφἰαν τοιαύτην ἐχείνης πλείονα εἰσαγα- 
qv, ἀλλὰ τὴν δοχοῦσαν εἶναι µωρίαν, οὕτω περιγέ- 
Ύονε. Καὶ γὰρ Πλάτωνα ἐξέθαλεν, οὐχὶ δι ἑτέρου 
Φιλοσόφου σοφωτέρου, ἀλλὰ διὰ ἁλιέως ἁμαθοῦς. O0- 
τω γὰρ Ὑέγονε μείζων dj ἧττα, xal λαμπροτέρα ἡ 
νίχη. Eíxa δεικνὺς τοῦ σταυροῦ τὴν δύναμιν, φησίν ’ 
Επειδὴ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι σηµεία αἰτοῦσι, καὶ "EA- 
qrec σοφίαν ζητοῦσι" * ἡμεῖς δὲ χηρύσσομεγ' 
Ἀριστὺν ἑσταυρωμένο», Ἰουδαίοις μὲν σκάνδα- 
Aor, "EAJmc't δὲ μωρία», αὑτοῖς δὲ τοῖς xAncoic 
Ἰουδαίοις τε καὶ Ἔ.1λησι Χριστὸν 8600 δύναμιν» 
xal θεοῦ σοφίαν. 


Υ’. [21] Πολλή τῶν εἰρημένων f, σύνεσις. θέλει γὰρ 
εἰπεῖν, πῶς διὰ τῶν ἑναντίων ἐχράτησεν ὁ eb, xal 
πῶς οὐχ ἔστιν ἀνθρώπινον τὸ κήρυγμα. “Ὁ δὲ λέγει, 
τοιοῦτόν ἐστιν" "Όταν εἴπωμεν, φησὶν, Ἰουδαίοις, Πι- 
στεύσατε, λέγουσιν, ᾿Αναστήσατε νεχροὺς, ἰάσασθε 
δαιμονῶντας, δείξατε ἡμῖν σημεῖα. Ἡμεῖς δὲ ἀντὶ 
τούτων τί λέγομεν ; "Oct ἑσταυρώθη xal ἀπέθανεν ὁ 
χηρυττόµενος. Τοῦτο δὲ ixavbv οὐ µόνον τοὺς μὴ βου- 
λομένους p.) ἐφέλχξσθαι, ἀλλὰ xal τοὺς βουλομένους 
διιχρούσασθαι ' ἁλλ᾽ ὅμως οὗ διαχρούεται, ἀλλὰ 
ἐφέλκεται χαὶ κρατεῖ χαὶ περιγίνεται. Πάλιν Ἕλλη- 
vig ἁπα,τοῦσιν ἡμᾶς ῥητορείαν λόγων xaX δεινότητα 
σοφισµάτων * ἡμεῖς δὲ xal τούτοις σταυρὸν χκηρύττο- 
μεν ' xaY ὅπερ ἐπὶ Ἰουδαίων δοχεῖ ἀσθενείας εἶναι, 
τοῦτο ἐπὶ Ἑλλήνων µωρία. "Ozav οὖν μὴ µόνον & 
αἰτοῦσι μὴ παρέἐχωµεν, ἀλλὰ καὶ ἑναντία ὧν αἱτοῦ- 
σιν’ ὁ γὰρ σταυρὺὸς οὐ µόνον οὗ δοχεῖ σημεῖον εἶναι 
xatà λογισμὸν ἐξεταζόμενον, ἀλλὰ xal σηµείου ἀναί- 
ρεσις  χαὶ οὗ µόνον οὗ δοχεῖ δυνάµεως ἀπόδειξις, 
ἀλλά xal ἀσθενείας ἔλεγχος * οὗ µόνον οὐ δοχεῖ σο- 
φίας ἐπίδειξις εἶναι, ἀλλά καὶ µωρίας ὑπόληψις ' ὅταν 
οὖν οἱ σημεῖα xal σοφίαν ζητοῦντες μὴ µόνον μὴ 
λαμβάνωσιν ἅπερ αἰτοῦσιν, ἀλλὰ xal τὰ ἑναντία ὧν 
ἐπιθυμοῦσιν ἀχούωσιν, εἶτα διὰ τῶν ἐναντίων πείθων- 
ται, πῶς o0x ἄφατός ἐστιν ἡ τοῦ χηρυττοµένου 55- 
ναμις ; 


ἝὭσπερ ἂν eU τινι τῶν κλυδωνιζομένων xat λιµέ- 
vog ἐπιθυμούντων μὴ λιμένα δείξας, ἀλλ᾽ ἕτερον µέ- 


pog τοῦ πελάγους ἀγριώτερον, δυνηθῇς ποιῆσαι e 
μετὰ χάριτος ἔπεσθαι' f] ἰατρὸς τὸν τετρωµένον xal 
φαρμάκων ἐπιθυμοῦντα μὴ διὰ φαρµάχων, ἁλλὰ διὰ 
τοῦ χαίΐειν πάλιν ἑπαγγελλόμενος ovi] ποιεῖν, ἑφέλ- 
χοιτο πρὸς ἑαυτὸν (μεγάλης γὰρ τοῦτο δυνάµεως) ᾿ oD- 
τω xat οἱ ἁπόστολοι οὐ µόνον οὗ b διὰ σημείου, ἀλλά 
χαὶ διὰ πράγματος δοχοῦντος ἑναντίου εἶναι τοῖς ση- 
µείοις περιεγένοντο’ ὅπερ xal ἐπὶ τοῦ τυφλοῦ πε- 
ποίηχεν ὁ Χριστός. Βουλόμενος γὰρ αὐτὸν θεραπεῦ- 
σαι, διὰ πράγματος ἐπιτείνοντος τὴν πέρωσιν ἀνεῖλς' 
πηλὸν γὰρ ἐπέθηχεν. Ὥσπερ οὖν διὰ πηλοῦ τὸν τυ- 
φλὸν ἐθεράπευσεν, οὕτω καὶ τὴν οἰχουμένην διὰ 
σταυροῦ προσηγάγετο' ὅπερ προσθήχη ἣν σχανδάλου, 
οὐχ ἀναίρεσις σχανδάλου. Οὕτω xal ἐπὶ τῆς χτίσεως 
ἑποίησε, τὰ ἐναντία διὰ τῶν ἐναντίων χατασχευάζων. 
Ὑάμμῳ γοῦν θάλασσαν ἑτείχισε, τῷ ἀσθενεῖ τὸ ἰσχυ- 
ρὸν χαλινώσας' ὕδατι γῆν ἐπέθηχε, τῷ χαύνῳ καὶ 
διαῤῥέοντι τὸ βαρὺ xai muxvóv ἐποχεῖσθαι παρα- 
σχευάσας. Διὰ τῶν προφητῶν πάλιν ξύλῳ μιχρῷ σί» 
δηρον ἐμετεώρισεν. Οὕτω 63) xal σταυρῷ τὴν oixou- 
µένην ἑπεσπάσατο. Ὥσπερ γὰρ τὸ ὕδωρ βαστάζει 
την γῆν, οὕτω xat ὁ σταυρὸς βαστάζει τὴν οἰχουμέ- 
νην. Μεγάλης τοίνυν δυνάµεως χαὶ σοφίας ἀπόδειξις 
τὸ διὰ τῶν ἑναντίων πείθειν. Καὶ yàp σκανδάλου 
πρᾶγμα ὁ σταυρὸς εἶναι δοχεῖ, ἀλλ' ὅμως οὐ µόνον οὐ 
σχανδαλίζει, ἀλλὰ xal ἐφέλχεται. Ταῦτ) οὖν ἅπαντα 
ἐννοῆσας ὁ Παῦλος xai ἐχπλαγεὶς, ἔλεγεν, ὅτι Τὸ 
μωρὸὺν τοῦ θεοῦ σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων éctl, 
[98] xal τὸ ἀσθενὲς τοῦ 8600 loxvpócepor τῶν 
ἀνθρώπων ἑστί' περὶ τοῦ σταυροῦ λέγων τὸ μωρὸν 
καὶ τὸ ἀσθενὲς, οὗ τὸ ὃν, ἀλλὰ τὸ δοχοῦν' πρὸς γὰρ 
την ἐχείνων ὑπόληψιν ἀποχρίνεται. "O γὰρ οὐχ ἴσχυ- 
σαν φιλόσοφοι διὰ τῶν συλλογισμῶν ποιῆσαι, τοῦτο 
ἡ δοχοῦσα εἶναι µωρία κατώρθωσε; Τίς οὖν σοφώτε- 
τερος; ὁ τοὺς πολλοὺς πείθων, 3j ὁ ὀλίγους, μᾶλλον 
ὃξ οὐδένα; ὁ περὶ τῶν µεγίστων πείθων, f) ὁ περὶ 
τῶν ph δεόντων * ; Πόσα ἔκαμε Πλάτων καὶ οἱ χατ᾽ 
αὐτὸν περὶ Ὑραμμῆς xai γωνίας καὶ στιγμῆς xal 
ἀριθμῶν ἁρτίων xal περιττῶν, χαὶ ἴσων ἀλλήλοις 
καὶ ἀνίσων. xa τῶν τοιούτων διαλεγόµενος ἡμῖν 
ἁραχνίων (καὶ γὰρ τῶν ὑφασμάτων ἐχείνων ἀχρηστό- 
τερα ταῦτα τῷ Blu), καὶ οὗ µέγαν, οὗ μιχρὸν ἐντεῦ- 
θεν ὠφελήσας οὕτω τὸν βίον χατέλυσε ] πόσα ἔχαμα 
δεῖξαι ἐπιχειρῶν ὡς ἀθάνατος f) duyt, χαὶ οὐδὲν σα- 
φὲς εἰπὼν, οὐδὲ πείσας τινὰ τῶν ἀχουόντων οὕτως 
ἀπῆλθεν | Ὁ δὲ σιαυρὸς διὰ ἰδιωτῶν ἔπεισε, xal τὴν 
οἰχουμένην ἅπασαν ἐπεσπάσατο b, xal οὐχ ὑπὲρ τῶν 
τυχόντων πραγμάτων, ἀλλὰ περὶ Θεοῦ διαλεχθεὶς xal 
τῆς κατὰ ἀλήθειαν εὐσεθείας, xai τῆς εὐαγγελιχῆς 
πολιτείας, xal τῆς τῶν μελλόντων χρίσεως' xaX πάν- 
τας ἑποίησε Φιλοσόφους, τοὺς ἀγροίχους, τοὺς ἱδιώ- 
τας. "Opa πῶς τὸ μωρὸν τοῦ Θεοῦ σοφώτερον τῶν 
ἀνθρώπων, καὶ τὸ ἀσθενὲς ἰσχυρότερον. Πῶς ἰσχυρό- 
τέρον; "Ott τὴν οἰχουμένην ἑπέδραμεν ἅπασαν, xal 
πάντας χατὰ χράτος eTÀe, χαὶ µυρίων ἐπιχειρούντων 
σθέσαι τοῦ σταυρωθέντος τὸ ὄνομα, τοὐναντίον Evéve- 
το. Τοῦτο μὲν γὰρ ἤνθησε χαὶ ἐπέδωχεν ἐπὶ μεῖζον, 
ἐχεῖνοι δὲ ἀπώλοντο xat διεφθἀάρησαν, καὶ οἱ ζῶντες 
τῷ νεχρωθέντι πολεμοῦντες, οὐδὲν ἴσχυσαν. Ὥστε 

πειδὰν εἴπῃ µε μωρὸν ὁ "Ελλην, τότε δείχνυσιν 
ἑαυτὸν μεθ) ὑπερθολής μωρόν’ ὅταν ἐγὼ νοµιζόμενος 
εἶναι παρ) αὑτῷ μωβρὸς, τοῦ σοφοῦ φαίνωμαι σοφώτε- 
ρος" ὅταν ἐμὲ χαλέσῃ ἀαθενῃ. τότε ἑαυτὸν ἀσθενέστε”. 


4 Reg. δυνηθῆς πεῖσαι. b Aberat οὐ. ϐ Beg., τῶν μηδὲ 
ὅντων, non male. d Legebatur ἔπεισε ex praxedentibus vi- 
delicel repetitum. ; 


c3 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. IV. 3* 


przxxiea'ionem neque sapiens juvatur a sapientia, 
neque imper:tus lzedi ur ab. ignorantia. Sed si quid 
eporte:t admirabile dicere, imperitia ad suscipiendum 
epportunior et facilior est, quam sapientia. Pastor 
evim et rusticus hanc citius suscipiet, raliocinia 
eomprimens, εἰ Domino se dedens. Sic ergo ille sa- 
pientiam perdidit. Quia enim prior seipsam dejecit, 
ad nihil deinceps utilis est, Cum oporteret enim eam 
sua indicare et per opera Deum videre, noluit. ldeo 
si se jam inducere vellet, non potest; non eniin res 
ita se habent : hzc enim ad roguaitionem Dei via longe 
major illa est. Ideo fide et simplicitate opus est : il- 
lam oportet semper quarere et externae sapientis 
anteponere; nam Stultam fecit Deus, inquit, sapien- 
tiam. Quid est autem, Stullam fecit? Stultam esse 
ostendit ad fidem comprehendendam. Quia enim 
altum sapiebant de illa, ipsam cito confutavit. Quz- 
nam iila sapientia, qu:e caput bonorum non inveniat ? 
Effecit igitur, ut illa stulta appareret, quia illa se 
primam refellit. Si enim quando ratiociniis licebat 
invenire, nihil ostendiL: nunc cum res feruntur ma- 
jores, quomodo quidpiam perficere poterit, cum sola 
file opus est, non facundia? Siultam ergo illam 
ostendit Deus. Placuit autem ipsi per stultitiam prie- 
dicationis salutem donare; stultitiam quie vere non 
lalis est, scd talis esse videtur. lloc porro majus est, 
quod non aliam sapientiam illa excelleutiorem indu- 
ceus, per cam, quie stultitia videbatur esse, supera- 
vit. Platonem quippe cjecit, non per alium sapien- 
tiorcin. philosopnum, sed per ignarum piscatorem : 
ita enim et major clades fuit οἱ splendidior victoria. 
Deinde crucis virtutem ostendens ail : 292. Quoniam 
ei Judai signa petunt, el. Graci sapientiam querunt : 
93. nos autem predicamus Christum crucifixum, Judais 
quidem scandalum, gentibus autem slultitium, 24. ipsis 
untem vocalis, Judaeis εἰ Graecis, Christum Dei virtu- 
lem εἰ Dei sapientiam. 

5. Magna est dictorum prudentia. Vult enim di- 
cere quomodo per contraria vicit. Deus, et quomodo 
pri dicatio non sit humana. Hoc autem vult signifi- 
eare : Cum dicimus, inquit, Judxis, Credite, respon- 
dent, Mortuos suscitale, sanate darmoniacos, osteu- 
dite nobis signa. Nos autem quid ad huc dicimus? 
Crucifixus et mortuus est is qui praedicatur. lloc 
vero pessit non. modo nolentes non attrahere, sed 
cti.m volentes repellere : attamen non repellit, sed 
aurahit οἱ detinet e& vincit. Rursum Grzci a nobis 
exiguut cloquentiam et sophismatum gravitatem. Nos 
auem his quoque erucem przedicamus : et. quod 
judzis imbecillitas esse videtur, hoc Gracis est 
stultitia. Cum autem illis non modo ea qux petunt 
mou pribemus, sed ciiam pelitis contraria damus ; 
erux enim non modo signum non videlur esse, sed 
etiam, si ratione examincetur, signi ademptio putatur ; 
mec modo nou videtur virtutis demonstratio, sed 
etiam imbecillitatis argamentuin, nec modo non Sa- 
pentiz ostensio, sed eliam stullili:e suspicio : cum 
ergo signa et sapienliam quirentes, non solum 
non accipiant ea quz petunt, $ed contraria iis qua 


desiderant audiant, ac deinde per contraria persua- 
deantur ; quomodo non ineffabilis fueritejus qui prae- 
dicatur virtus? 

Christus per contraria persuadet, quomodo. — 
Quemadmodum 5i cui eorum, qui fluctibus jactan- 
tur et portum desiderant, non ostendens portum, scd 
aliam pelagi partem saviorem, posses efficere, ut 
gratias agens sequeretur ; vel si medicus saucium et 
medicamenta cupientem, non plarmacis, scd iterum 
ureudo pollicens se sanum redditurum esse, ad. se 
illum attraheret; hoc. euim Ιάβα virtutis esset : 
ita et apostoli non modo non per signum, sed etiam 
per rem, qu:& signis contraria esse videbatur, su- 
peraverunt. Quod etiam in οσο Christus fecit. Cum 
velleL enim ipsum curare, per rem quas c:zcitatem 
augeret, illam sustulit; nam lutum imposuit. Ut 
ergo per lutum ciecum sanavit, sic orbem terre per 
erucem adduxit : id quod scandali additio erat, non 
sublatio scandali. Sic etiam in creatione fecit, con- 
traria contrariis apparans. Arena quippe mare cinxit, 
infirino. validum refrenans : aqua terram | imposuit, 
molli et fluido densum et solidum imponens. Per 
proplietas quoque parvo ligno ferrum eduxit. Sic et 
cruce orbem attraxit. Queinadmodum enim aqua ter- 
ram gestat, ita crux orbem terrz portat. Magni igitur 
virtutis et sapientie. argumentum est. per contraria 
persuadere. Crux enim scandalum esse videtur ; et 
Linen. non. solum non offendiculo cst, sed etiam 
traliit. l:ec itaque omuia. cogitans Paulus, et obstu- 
pescens dicebat : Quod stultum. est. Dei, sapientits 
est hominibus ; et quod infirmum est Dei. fortius est 
hominibus. Swultum et. infirmum dicens, de cruce lo- 
quiiur, non quod est, sed. quod videtur esse signifi- 
cans ; nam. secundum illorum opinionem respondet: 
Etenim quod per syllogismos plilosophi facere non 
potuere, hoc perfecit ea quie videbatur esse stultitia. 
Quis ergo sapientior, is qui multis persuadet, an is 
qui paucis, imo vero nuili? i$ qui de rebus maximis 
persuadet, an is qui de iis, que non oporteret '? 
Quantum laboravit Plato cirea lineam et avgulum 
et puactum, ac de numeris paribus et. imparibus, et 
inter se »qualibus et inzequalibus ac de similibus ara- 
nearum telis (hac enim in utiliora vitz sunt, quam 
liujusmodi textura ), et cum nec parvum nec magnum 
inde fructum attulisset, sic vitam finivit? quantum 
laboravit ut ostenderet animam essc immortalem, οἱ 
nihil clarum dixit, ac cum nemini auditorum id per- 
suasisset, sic diem obiit ? Crux autem per ignaros lio- 
mines persuasit, imo persuasit toti orbi terrarum; 
non de levibus rebus disserens, sed de Deo et de 
vera religione, deque evangelico vitz instituto, ae 
de futuro judicio, atque rusticos indoctosque omnes 
fecit philosophos. Vide quomodo quod. stultum est 
Dei, sapicntius sit hominibus, et infirmum fortius, 
Quomodo fortius ? Quod totum orbem pervaseri!, el 
omnes vi ceperit, et quod innumeris Crucifixi nomen 
exsünguere conantibus, contrarium evenerit : hoc 


! neg. liabet, qua? non sunt, j ro, qua? noit oporteret. 


35 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 56 


nomen floruit, et majorem in modum accrevit ; illi 
vero perierunt et in exitium ruerunt : ac viventes ad- 
versus mortuum bellum gerentes, nihil potuere. Ita- 
que quando me mortuum Grzcus dicit, tunc ostendit 
se admodum stultum esse ; quando ego, qui ab illo stul- 
tus esse existimor, sapiente sapientior appareo : cum 
me vocabit infirmuim, tunc seipsum infirmiorem osten- 


det. Qu: enim per Dei gratiam recte agere potuerunt 


publicani et piscatores, πο philosophi, tyranni, et 
ut ita dicam, totus orbis innumera circumcurreus, 
ne imaginari quidem potuit. Quid enim crux non in- 
duxit? De immortalitate animz sententiam, de rc- 
surreclione corporum, de despectu prasentium et 
de futurorum desiderio. Homines angelos fecit, et 
omnes ubique plilosophautur, omnemque virtutem 
exhibent. 

4. Sed etiam apud illos, inquies, multi mortem 
contempsere. Quinam, quxso? an ille qui cicutam 
bibit? Sed si velis, innumeros tales ex Ecclesia pro- 
feram. Si enim liceret ingruente persequutione epota 
cicuta excedere, essent omnes illo clariores. 

Socrates coactus cicutam bibit. Martyrum cruciatus. 
— Alioquin autem bibit ille, cum non liceret sibi 
aut bibere aut non bibere; sed vellet nollet haec 
oportuit facere : quod noh virtutis, sed necessitatis 
erat. Nam latrones et homicidze , sententia judicum 
damnati, graviora passi sunt. Apud nos autem con- 
trario modo res se habet : non enim inviti martyres 
passi sunt, sed sponte, et cum pencs illos essel non 
pati , adamante quolibet firmiorem exhibuere virtu- 
tem. Non mirum ergo est, si ille cicutam biberit , 
cum non posset a tali potu abstinere, et ad extremam 
provectus esset senectutem : dicebat enim se annos 
&eptuaginta natum quando vitam contempsit, «i tamen 
hoc sit contemnere : non enim cgo illud dixerim , 
imo ueque ullus alius. Sed osteude mihi aliquem in 
tormentis pro pia religione perseverantem , ut ego 
innumeros ubique per orbem proferam. Quis effossis 
unguibus, id fortiter tulit ? quis , cum eruerentur ar- 
ticuli ? quis, cuin eorpus ejus discerperetur et separa- 
tur a capite? quis, cum ossa capitis extraherentur ? quis 
in sartagine frequenter positus ? quis in lebetein inje- 
ctus? Hxc inihi ostende. Nam ex cicuta mori perinde 
est atque dormientem permanere : mors enim hujus- 
modi somno suavior esse dicitur. Quod si qui etiam 


tormenta pertulerunt, horum certe laus periit : pro — 


turpi eniin causa perierunt ; alii ut qui secreta reve- 
lassent, alii ut qui Lyranuideimn affectassent, alii in 
turpissimis rebus deprehensi : alii frustra et temere, 
nulla de causa, sesc detulerunt. Scd non ita. apud 
nos. ldeo illorum quidem gesta tacentur; hac vero 
florent et in dies accrescunt. Quod cogitans Paulus 
dicebat : Infirmum Dei fortius est omnibus homini- 
bus. Quod enim divina sit pradicatio, inde etiam ma- 
nifestum est. Undenam in inentem venit duodecim 
hominibus iisque ignaris, in lacubus, fluviis ct deserto 
manentibus , ul res tantas aggrederentur ; et iis qui 
nuinquain fortasse in urbem et in forum venerant , ut 
contra totum orbem aciem instruerent ? Quod. enim 


formidolosi essent et pusilli animi , ostendit ille, qui 
de iis scripsit, qui id non recusavit, neque illorum 
obtegere vitia voluit : quod maximum est veritatis 
argumentum. Quid igitur ille de illis dicit? Quod 
Christo comprehenso, post innumera edita miracula 
alii fugerint , ille vero aliorum coryphzeus ipsum ne- 
gaverit. Undenam ergo illi , qui vivente Christo Ju- 
diorum impetum non tulerant, illo mortuo et sepulto, 
cum non resurrexisset, ut vos dicitis, neque alloquu- 
tus illos fuisset, neque animum indidisset, contra 
tantum orbem terrz aciem instruxerunt? Annon apud 
se dixissent, Quid hoc est? seipsum non potuit ser- 
vare , et nos proteget? sibi opem non tulit vivus , ct 
nobis manum tendet mortuus ? ipse vivus nullam sub- 
egit. gentem, et nos toti orbi, ipsius prolato nomine, 
persuadebimus? et quomodo non contra rationem 
fuerit, hiec non solum facere, sed etiam cogitare ? 
Quamobrem palam est, si non vidissent il'um resur- 
rexisse , magnumque potentiz ejus habuissent argu- 
mentum , non tantam jacturos fuisse aleam. Etiaasi 
enim anmiicos habuissent innumerabiles, annon statim 
omnium sibi inimicitiam attraxissent , dum antiquos 
mores amoverent , et patrios terminos transferrent ? 
nunc autem omnes habuere sibi liostes et proprios et 
alienos. Etiamsi enim propter externa omnia venera- 
biles fuissent, annon omnes ipsos exsecrati fuissent , 
quod novuni vitae institutum inducerent ? nunc autem 
deserti erant ab omnibus , et consentaneum erat, ut 
vel indein omnium odiumet contemptum incurrereni., 
Quos enim vis dicere? Jud:ros ? At ingenti illos odio 
prosequebautur ex iis, qux: contra magistrum facta 
fuerant. An Gr:ecos ? At hi non minus quam illi ipsos 
aversabantur ; idque norunt maxime omnium Greci. 
Plato enim, qui novam voluit instituere remp:iblicam, 
vel potius partem reipublic:o , qui non. deorum no- 
mina mutavit, scd acta et gesta alia pro aliis induxit, 
in periculum venit, ue ex Sicilia ejectus (a) morte 
afficeretur : quia autem hoc non accidit, libertatem 
ipse amisit. Et nisi barbarus quidam Sicili:e tyranno 
mitior fuisset, nihil prohibuisset quominus pbhiloso- 
plius in aliena terra servituti addictus esset. Atqui 
non par res est, ea qux: ad regnum pertinent inno- 
vare, ei quxe ad religionem : hoc enim maxime homi- 
nes conturbat -et commovet. Nam dicere , Ilic et iste 
hanc uxorem ducant, et, Custodes hoc modo siut 
custodes, non multum turbare possunt , cum maxime 
in libro scripla sunt, nec multum curat legislator, ut 
scripla in opus exeant : at dicere, eos qui coluntur 
uon esse deos, sed d:einonas, cum qui crucifixus fuit 
Deu esse, scitis quantam accenderit iram , quantum 
excitaverit bellum. 

5. Protagoras et T heodorus athei. — Nam apud illos 
Protagoras (b), quia ausus est dicere, Non novi deos, 

(a) De Platone ejusque in Siciliam transitu, et de reditu 
ex eadem, vide Plutarchum in Vita Dionis, et Diogenem 
Laertium in Platone. 

(b) De Protagora ιο habet Cieero lib. 1 de Natura deo- 
rum, c. 25: vam .ibderiles quidem Protagoras , cujus a te. 
modo mentio facta est, sophistes temporibus illis vel maxi- 


mus, cim in principio libri sui sic posuisset de diis, neque 
ut sin!, neque wt mon. sint, -etheniensium. jussu «urbe atque 


$5 . 
pov δείχνυσιν. "A γὰρ ἴσχυσαν κατορθῶσαι τῇ τοῦ 
Θεοῦ χάριτι τελῶναι xat ἁλιεῖς, ταῦτα φιλόσοφοι xal 
(ήτορες xaX τύραννοι καὶ πᾶσα ἁπλῶς fj οἰχουμένη 
μυρία περιδραμοῦσα οὐδὲ φαντασθῆναι ἴσχυσαν. Τί 
ὰρ οὐχ εἰσήγαγεν ὁ σταυρός; Τὸν περὶ ἀθανασίας 
φυχῆς λόγον, τὸν περὶ τῆς ἁἀναστάσεως τῶν σωµά- 
των, τὸν περὶ της ὑπεροψίας τῶν παρόντων, τὸν περὶ 
τῆς ἐπιθυμίας τῶν µελλόντων. Καὶ ἀγγέλους τοὺς 
ἀνθρώπους ἑποίησε, xal πάντες πανταχοῦ φιλοσο- 
ςοῦσι, xai πᾶσαν ἀνδρείαν ἐπιδείχνυνται. 


δ'. ᾽λλλάἁ χαὶ παρ) αὐτοῖς, qnoi, πολλοὶ θανάτου 
χαταφρονοῦντες γεγόνασι. Τίνες, εἰπέ por; ἄρα ὁ τὸ 
χώνειον πιών» ΆΑλλ' εἰ βούλει, τοιούτους µνρίους 
ἀπὸ τῆς Ἐκχλησίας. παράσχωµαι. El γὰρ ἑνῆν, 
δ.ωγμοῦ χαταλαθόντος, χῶνειον πιόντας ἀπελθεῖν, 
πάντες ἂν ἐχείνου λαμπρότεροι γεγόνασι. 


Ἕλλλως δὲ ἐχεῖνος οὐχὶ χύριος ὧν τοῦ μὴ πιεῖν 1j 
π.εῖν, ἔπιεν ΄ ἀλλὰ xai ἄχοντα χαὶ ἑχόντα ἔδει τοῦτο 
παθεῖν, ὅπεο οὐκ ἣν ἀνδρείας, ἀλλὰ ἀνάγχης λοιπόν. 
Καὶ γὰρ xai λησταὶ xal ἀνδροφόνοι ὑπὸ τῇ φήφῳ Υγε- 
νόµενο. τῶν δικαξόντων χαλεπώτερα ἔπαθον, Παρ) 
ἡμῖν δὲ τοὐναντίον ἅπαν, οὐ γὰρ ἄχοντες οἱ μάρτυρες 
ὑπέμειναν, ἀλλ) ἑχόντες καὶ κύριο, τοῦ μὴ παθεῖν 
ὄντες, [29] ἁδάμαντος παντὸς στεῤῥοτέραν ἔπιδει- 
χνύντες thv ἀνδρείαν. Oo τοίνυν τοῦτο θαυμαστὸν, εἰ 
κώνειον ἔπιεν ἐχεῖνος, xal µηχέτι χύριος Gv τοῦ μὴ 
«lv, xal πρὸς ἔσχατον γῆρας ἑληλαχώς' χαὶ γὰρ 
ἔλεγεν ἐτῶν ἑθδομήχοντα εἶναι, ὅτε χατεφρόνησε 
ζωῆς, eU ye xal τοῦτο χαταφρονῆσαί ἐστιν οὐ γὰρ 
ἔνωγε ἂν εἴποιμι, μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἄλλος οὐδείς. ᾽Αλλά 
δεῖξόν µοί τινα ὑπὲρ εὑσεθείας βασάνοις ἐγχαρτερη- 
σαντα, χαθάπερ ἐγὼ µυρίους πανταχοῦ τῆς οἰχου- 
µένης. Tí; τῶν ὀνύχων ἀνορυττομένων, γενναίως 


Ίνεγκε; τίς τῶν ἄρθρων ἀνασκαπτομένων; τίς τοῦ. 


σώματος αὐτοῦ χατὰ µέρος πορθουµένου; τίς τῶν 
ὁστέων τῆς χεφαλΏς ἀναμοχλενομένων;, τίς ἐπὶ τή- 
γανα συνεχῶς τιθέμενος ; τίς εἰς λέθητα ἐμβαλλόμε- 
voe; Ταῦτά pot δεῖξον. Τὸ γὰρ χωνείῳ τελευτῆσαι, 
ἴσον ἐστὶ τῷ χαθευδήσαντα ἐναπομεῖναι’ χαὶ γὰρ 
Όπνου ἡδίων οὗτος ὁ θάνατος λέγεται εἶναι. El δὲ τι- 
ves χαὶ βασάνους ὑπέμειναν, ἀλλὰ xai τούτων τὸ ἐγ- 
χώμιον ἁπόλωλεν’ ὑπὲρ γὰρ αἰσχρᾶς αἰτίας ἀπώλον- 
το, οἱ μὲν ὡς ἀπόῤῥητα ἐξειπόντες, οἱ δὲ ὡς τυραν- 
νίδι ἐπιθέμενοι, οἱ δὲ ἐπὶ τοῖς αἱσχίστοις ἁλόντες' οἱ 
δξ εἰχή xai µάτην χαὶ ἁπλῶς, αἰτίας μὴ οὔσης, ἔαυ- 
τους ἀπήνεγχαν. 'AXX οὐχὶ παρ ἡμῖν οὕτω. Διά 
τοῦτο τὰ μὲν ἐχείνων σεσίγηται, ταῦτα δὲ ἀνθεῖ καὶ 
χαθ᾽ ἑχάστην ἐπιδίδωσι τὴν ἡμέραν. Ὅπερ ἐννοῶν ὁ 
Ἡ]αῦλος ἔλεγε' Τὸ ἀσθενὲς τοῦ θεού πάντων ἰσχυρότε- 
pé» ἐστι τῶν ἀνθρώπων. "Οτι γὰρ θεῖον τὸ χήρυγµα, 
χαὶ ἐντεῦθεν 55Aov. Πόθεν γὰρ ἐπήλθεν ἀνθρώποις 
δώδεχα xaY ἰδιώταις πράγµασιν ἐπιχειρῆσαι τοσού- 
τοις, ἓν λίµναις, £v. ποταμοῖς, ἐν ἑρημίαις διατρί- 
6ουσιν, οὐδέποτε εἰς πόλιν ταχέως οὐδὲ εἰς ἀγορὰν 
ἑμδεθληχόσ: *; πόθεν ἐπῆλθε πρὸς τὴν οἰχουμένην 
φπᾶσαν παρατάξασθαι; "Oct γὰρ δειλοὶ σαν χαὶ &v- 


5 Legebatur ἐμβεθηχόσι. 


IN EPIST. I AD COR. HOMLIL. IV. 36 


ανδροι, 6clxvucty ὁ περὶ αὐτῶν γράψας, xal ur) nap. 
αι:ησάµενος, μηδὲ ὑπομείνας συσκιάσαι αὐτῶν τὰ 
ἑλαττώματα, ὅπερ µέγιστον xal τοῦτο τῆς ἀληθείας 
ἐἑστὶ τεχµήριον. Τί οὖν οὗτός φησι περὶ αὐτῶν; "Ott 
τοῦ Χριστοῦ συλληφθέντος, μετὰ µυρία θαύματα οἱ 
μὲν ἔφυγον, ὁ δὲ µείνας χορυφαῖος ὢν τῶν ἄλλων 
ἠρνήσατο. Πόθεν οὖν ol ζῶντος τοῦ Χριστοῦ τὴν "lou- 
δαϊχὴν ὁρμὴν οὐκ ἐνεγχόντες, τελευτήσαντος xal τα- 
φέντος xal μὴ ἀναστάντος, ὥς φατε, i mób διαλεχθέν- 
τος αὐτοῖς, μηδὲ θάρσος ἐνθέντος, πρὸς τοσταύττν 
παρετάττοντο οἰχουμένην; Οὐκ ἂν εἶπον πρὸς ἑαυτοὺς, 
Τί à τοντό ἐστιν, ἑαυτὸν οὐχ ἴσχυσε σῶσαι, καὶ 
ἡμῶν προστήσεται; ἑαυτῷ οὐκ ἤμυνε Gov, χαὶ ἡμῖν 
χεῖρα ὀρέξει τετελευτηχώς αὐτὸς ζῶν οὐδὲ ἓν ἔθνος 
ὑπέταξε, xal ἡμεῖς τὴν οἰκουμένην ὅλην πείσοαεν τὸ 
ἐχείνου λέγοντες ὄνομα; xal πῶς ἂν ἔχοι λόγον οὐχὶ 
ποιῆσαι ταῦτα µόνον, ἀλλ ἐννοῆσαι γοῦν; "O0zv ἑτ- 
λον ὅτι, εἰ μὴ εἶδον ἀναστάντα xa τῆς δυνάµεως a- 
τοῦ µεγίστην ἔλαθον ἀπόδειξιν, οὐκ ἂν τοσοῦτον àv- 
ἐῤῥιψαν χύδον. [50| El γὰρ xa φίλους εἴχον µυρίους, 
οὑχ ἂν εὐθέως ἐχθροὺς ἐχτήσαντο πάντας, παλαιὰ 
ἔθηπ κινοῦντες χαὶ πατρῷα ὅρια µεταίροντες b; νυνὶ δὲ 
xoi πάντας πολεμίους ἐχέχτηντο, χαὶ τοὺς ἰδίους xal 
τοὺς ἀλλοτρίους. El γὰρ χαὶ αἰδέσιμοι πάντων ἕνεχεν 
σαν τῶν ἔξωθεν, οὖν ἂν πάντες αὐτοὺς ἑθδελύξαντο 
χαινἣν πολιτεία» εἰσάγηντας ; νῦν δὲ καὶ ἔρημοι πάν- 
τῶν ἐτύγχανον, xaX εἰχὸς Tiv χἀντεῦθεν μισητοὺς ΥΣ- 
νέσθαι παρὰ τᾶσι xai εὐχαταφρονήτους. Τίνας γὰρ 
βούλει εἰπεῖν; Ἰουδαίους; 'AXÀ' ἄφατον εἶχον πρὸς 
αὐτοὺς pisog ix τῶν πρὸς τὸν διδάσχαλον γεγενημέ- 
vov. 'AXX Ἕλληνας, ᾽Αλλά xal οὗτοι οὑχ ἐλάττονα 
ἐχείνων ἀπεστράφησαν, χαὶ ἴσασι ταῦτα μάλιστα " EA- 
ληνες. Πλάτων γὰρ ὁ πολιτείαν τινὰ χαινοτομῖσαι 
βουληθεὶς, μᾶλλον δὲ µέρος πολιτείας, καὶ οὐ τὰ τῶν 
θεῶν μετατιθεὶς νόµιµα, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πράξεις εἶταγα- 
γὼν ἑτέρας ἀνθ᾽ ἑτέρων, ἐχινδύνευσε Σ'χελίας ix- 
πεσὼν ἀποθανεῖν' ἐπειδὴ δὲ τοῦτο οὐ γέγονε, τῆς 
ἐλευθερίας ἐξέπεσεν αὐτῆς. Καὶ εἰ μὴ βάρόέαρός τις 
τοῦ Σικελίας τυράννου véyov:v ἡμερώτερο:, οὐδὲν 
ἐχώλυε διαπαντὸς δουλεύειν τὸν φιλόσοφον ἐν ἁλλο- 
τρία. Καΐνοιγε οὐκ ἴσον ἐστὶ τὰ περὶ βασιλείας χαι- 
νοτομεῖν, καὶ τὰ περὶ θρησκείας' τοῦτο γὰρ μάλιστα 
θορυθεῖ xai ταράττει τοὺς ἀνηρώπους. Τὸ γὰρ εἰπεῖν, 
ὅτι Ὁ δεῖνα xal ὁ δεῖνα τὴν δεῖνα γαµείτωσαν, xal 
Οἱ φύλαχες τοῦτον τὸν τρόπον ἔστωσαν φύλαχες, οὐ 
σφόδρα ἱκανὸν θορυθΏσαι' καὶ μάλιστα, ὅταν Ev βι- 
θλίῳ ᾗ ταῦτα κείµενα, χαὶ μὴ πολλὴ σπουδῆ τοῦ vo- 
μοθετοῦντος Ὑένηται εἰς ἔργον ἄγειν τὰ λεγόμενα" τὸ 
μέντοι & λέγειν, ὅτι οὐχ εἰσὶ οἱ οἱ θεραπευόµενοι, 
ἀλλ) ὅτι δαἰμονές εἶσιν, ὅτι ὁ ἑσ-αυρωμένος θεὸς, 
ἴστε πόσην ἀνηψεν ópynv, πόσην ἂν ἐποίησε δοῦναι 
δίκην, πόσον ἀνεῤῥίπισε πόλεμον. 


ε’. Καὶ γὰρ Πρωταγόρας παρ αὐτοῖς, ἐπειδὴ ἑτόλμη- 
σεν εἰπεῖν, ὅτι οὐχ Οἶδα θεοὺς, οὐ τὴν οἰχουμένην περι; 
ιὼν καὶ κηρύττων, ἀλλ ἐν μιᾷ πόλει, περὶ τῶν ἑσχάτων 
ἐχινδύνευσε. Καὶ Διαγόρας ὁ Μιλήσιος, χαὶ Θεόδωρος 


b Sic Reg. bene. Editi aulem πατρῶα ἔθη µεταίροντες, 
repelita voce ἔθη. 


91 
ὁ λεγόμενος 'Άθεος, χαίτοι φίλους εἶχον xaX δύναμιν 
τὴν ἀπὸ τῶν λόγων, καὶ ἐπὶ φιλοσοφίᾳ ἐθαυμάσοντο, 
ἀλλ᾽ ὅμως οὐδὲν τούτων αὐτοὺς ὤνησε' xal ὁ µέγας 
| 6k Σωκράτης xal πάντων τῶν παρ᾽ αὐτοῖς Φιλοσοφία 
κρατῶν διὰ τοῦτο τὸ χώνειον ἔπιεν, ἐπειδὴ Ev τοῖς 
περὶ θεῶν λόγοις pix póv τι παραχινεῖν ὑπωπτεύετο. 
El δὲ ὑπόληψις μόνη καινοτομίας τοσοῦτον κίνδυνον 
ἤνεγχε «φιλοσόφοις ἀνδράσι xai σοφοῖς καὶ µυρίας 
ἀπολελαυχόσι θεραπείας, καὶ οὐ µόνον οὐχ ἴσχνσαν 
ἅπερ ἤθελον, ἀλλά xaX αὐτοὶ xaX ζωῆς χαὶ πατρίδος 
[51] ἐξέπεσον, πῶς οὐ θαυμάζεις xat ἐχπλήττηῃ, τὸν 
ἁλιέα ὁρῶν ἐπὶ τῆς οἰχουμένης τοσαῦτα ἑργασάμε- 
voy, xat κατορθώσαντα ἅπερ ἑσπούδασε, καὶ περι- 
Υενόμενον xal βαρδάρων xal Ἑλλήνων ἁπάντων ; 
Ἁλλ' οὗτοι, φησὶν, οὐχὶ θεοὺς εἰσήγαγον ξένους, ὥσ- 
περ ἐχεῖνοι. Αὐτὸ μὲν οὖν μάλιστα τὺ θαυμαστόν pot 
λέχεις, ὅτι διπλῆ dj καινοτομία, καὶ τὸ τοὺς ὄντας 
χαθαιρεῖν, καὶ τὸν ἑσταυρωμένον ἀναγγέλλειν. Πόθεν 
γὰρ αὐτοῖς ἐπῆλθε τοιαῦτα χηρύττειν ; πόθεν ὑπὲρ 
τοῦ τέλους αὐτῶν Gapótiv; τίνας τῶν πρὸ αὐτῶν 
τοιοῦτόν τι χατορθωχότας εἶχον ἰδεῖν;, οὗ πάντες 
δαίµονας προσεχύνουν ; οὐ πάντες τὰ στοιχεία ἐθεο- 
ποίουν; οὗ διάφορος ἣν τῆς ἀσεθείας ὁ τρόπος; Αλλ' 
ὅμως τὰ πάντα ἐπῆλθον, xal χατέλυσαν ταῦτα, xol 
ἐπέδραμον ἐν βραχεῖ χαιρῷ τὴν οἰχουμένην ἅπασαν, 
καθάπερ ὑπόπτεροί τινες, οὐ χινδύνους λογιζόµενοι, 
οὐ θανάτους, οὐ τὴν τοῦ πράγµατος δυσχολίαν, οὐ «hv 
ὁλιγότητα τὴν ἑαυτῶν, οὐ τὸ πλῆθος τῶν ἑναντιουμέ-- 
νων, οὐ τὴν ἐξουσίαν, οὗ τὴν δυναστεἰαν, οὗ τὴν σοφίαν 
τῶν πολεμούντων. Εἶχον γὰρ τούτων ἁπάντων μείζονα 
συμµαχίαν, τὴν τοῦ σταυρωθέντος xal ἁἀναστάντος 
δύναμιν. Οὐκ ἣν οὕτω θαυμαστὸν, εἰ πολεμῆσαι st. 
λοντο τῇ οἰχουμένῃ πόλεμον αἰἱσθητὸν, ὡς τοῦτο τὸ γε- 
γενηµένον νῦν. "Eri μὲν γὰρ τοῦ νόµου τῆς μάχης 
ἑξην ἀπεναντίας ἵστασθαι τῶν πολεμίων, xal χώραν 
ἀπολαμθάνοντας ἑναντίαν οὕτω παρατάττεσθαι πρὸς 
τοὺς ἐναντιουμένους, xat χαιρὸν ἔχειν ἐπιθέσεως xal 
συµθολῆΏς' ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως' οὗ γὰρ στρατότε- 
δον ἴδιον εἶχον, ἀλλὰ αὐτοῖς ἀνεμίγνυντο τοῖς πολε- 
µίοις, xat οὕτως αὐτῶν ἑχράτουν * χαὶ ἐν µέσοις τοῖς 
ἐχθροῖς ἀναστρεφόμενοι, διωλίσθαινον αὐτῶν τὰς λα- 
θὰς *, xal περιεγίνοντο χαὶ ἑνίχων νίχην λαμπρὰν 
πληροῦσαν προφητείαν λέγουσαν ' Kal κατακυριεύ- 
σεις ἐν µέσῳ τῶν ἐχθρῶν σου. Τοῦτο γὰρ ἣν τὸ 
πολλής ἐχπλήξεως Ὑέμον, ὅτι χατέχοντες αὐτοὺς οἱ 
ἐχθροὶ, xaX εἰς δεσµωτήριον ἐμθάλλοντες χαὶ δε- 
σμοὺς, οὗ µόνον αὐτῶν οὐ περιεγένοντο, ἀλλὰ καὶ 
αὗτοὶ μετὰ ταῦτα αὐτοῖς ὑπέχυπτον, οἱ µαστίζοντες 
τοῖς µαστιζοµένοις, οἱ δεσμοῦντες τοῖς δεδεµένοις, οἱ 
διώκοντες τοῖς ἑλαυνομένοις. Ταῦτα δῆ πάντα πρὸς 
Ἓλληνας λάγομεν, μᾶλλον δὲ xai τούτων πλείονα’ 
πηλλὴ γὰρ τῆς ἁἀληθείας fj περιουσία. Kàv γὰρ 
γαρακολουθΏητε τῇ ὑποθέσει, πᾶσαν ὑμᾶς thv πρὺς 
αὐτοὺς ὃ.δάζοµεν µάχην΄ τέως δὲ ταυτὶ δύο δια- 
τηρῶμεν χεφάλαια, πῶς οἱ ἀσθενεῖς τοὺς ἰσχυροὺς 
ἑνίχτσαν, xal πόθεν αὐτοῖς ἐπηλθε τοιούτοις οὔσι 
τοιαῦτα βουλεύσασθαι, εἰ pi θείας ἀπέλανον συµ- 


μαχίας. : 
5 Legebatur βλάδα-ς. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


-- 


oN 

α’. Καὶ τὰ παρ᾽ ἡμῶν ὧδε. Παρεχώμεθα δὲ ἐπὶ τῶν 
ἔργων b τὰ τοῦ βίου κατορθώματα, xol δαψιλὲς τὸ 
TUp ἀνάπτωμεν τῆς ἀρετῆς. Φωστῆρες γάρ ἔστε, 
φηαὶν, ἓν µέσῳ τοῦ χόσµου λάμποντες' καὶ μείζονα 
ἡμῶν ἑχάστῳ χρείαν ἐνεχείρισεν ὁ θεὸς, f) τῷ ἡλίῳ, 
µείξονα οὐρανοῦ xaX γῆς xat θαλάττης, xal τοσούτῳ 
[022] μείζονα, ὅσῳ τὰ πνευματικὰ τῶν αἰσθητῶν δι- 
ενήνοχεν. "Όταν οὖν πρὸς τὸν ἡλιαχὸν ἴδωμεν κύχλο», 
xai θαυμάσωμεν τὸ κάλλος καὶ τὸ copa xal την qat- 
ὁρότητα τοῦ ἄστρου, λοχιζώμεθα πάλιν, ὅτι μεῖζον 
xai ἄμεινον τὸ Ev ἡμῖν qe, χαθάπερ xal τὸ σχότος 
χα)επώτερον, ἂν μὴ προσέχωμεν᾽ χαὶ γὰρ νὺξ βα- 
θεῖα κατέχει τὴν οἰχουμένην ἅπασαν. Ταύτην τοίνυν 
ἀνατρέφωμεν χαὶ λύσωμεν. Νὺξ οὐκ iv αἱρετικοῖς 
οὐδὲ ἐν Ἕλλησι µόνον, ἀλλὰ xai πολλοῖς τοῖς παρ 
ἡμῖν δογμάτων ἕνεχεν χαὶ βίου. Πολλοὶ γὰρ τῇ àva- 
στάσει διαπιστοῦσ., πολλοὶ xal γένεσιν ἑαυτοῖς ἔπι- 
τειχίζουσι, πολλοὶ χαὶ παρατηρήσεις φυλάττουσι, xal 
κληδωνισμοῖς xat οἰων.σμοῖς xat συµθόλοις: οἱ δὲ xal 
περιάπτοις xal ἐπῳδαῖς χέχρηνται. ᾽Αλλά xal πρὺς 
τούτους μὲν ὕστερον ἐροῦμεν, ὅταν τὰ πρὸς Ἕλλη- 
va, διανύσωμεν’ τέως δὲ τὰ εἱἰρημένα χατέχετε, xal 
συλλάθεσθέ pot τῆς μάχης, διὰ τοῦ βίου πρὸς ἡμᾶς 
ἕλχοντες αὑτοὺς xal μεθιστῶντες. Ὅπερ γὰρ ἀεὶ λέ- 
γω, τὸν περὶ φίλοσοφίας διδάσχοντα, πρότερον iy 
ἑαυτῷ τοῦτο διδάσχειν χρὴ καὶ ποθεινὸν εἶναι τοῖς 
ἀχούουσι. 


Γενώμεθα τοίνυν ποθεινοὶ, καὶ εὐνοϊχῶς διαθῶμεν 
πρὸς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας. Τοῦτο δὲ ἔσται , ἐὰν pd 
xax ποιεῖν, ἀλλὰ xal xaxüg πάσχειν ὤμεν παρ- 
εσχευασµένοι. Οὐχ ὀρῶμεν τὰ παιδία, ὅταν ὑπὸ τῶν 
πατέρων βασταξόµενα ἑντείνῃ πληγάς εἰς τὰς Υνά- 
θους τοῦ φέροντος, πῶς ὁ πατὶρ ἡδέως παρέχει τῷ 
παιδὶ τῆς ὀργῆς ἐμφορηθῆναι, xat ὅταν ἴδῃ χενώσαντα 
τὸν θυμὸν φαιδρύνεται; Οὕτω xal ἡμεῖς ποιῶμεν ’ 
xai καθάπερ πατἑρες πρὸ, παιδία, τοῖς Ἕλλησι δια - 
λεγώμεθα. Mala γάρ εἰσιν ἅπαντες Ἕλληνες, καὶ 
ταῦτά τινες τῶν παρ αὐτοῖς εἱἰρήχασιν, ὅτι ἀεὶ παῖ- 
δὲς ἐχεῖνοι, χαὶ γέρων "Έλλην οὐδείς. Τά δὲ παιδία 
ὑπὲρ οὐδενὸς ἀνέχεται φροντίσειν χρησίµου * οὕτω xal 
οἱ Ἕλληνες παίζειν ἀεὶ βούλονται χαὶ χαμαὶ χεῖνται, 
χαμαιπετεῖς ὄντες xal χαµαίζηλοι. Τὰ δὲ παιδία πολ- 
λάχις περὶ ἀναγχαίων ἡμῶν διαλεγοµένων οὐδενὸς 
ἐπαισθάνεται τῶν λεγομένων, ἀλλ ἀεὶ xai γελᾷ * 
τοιοῦτοι xal οἱ Ἕλληνες * ὅταν περὶ βασιλείας διαλε- 
γώμεθα, γελῶσι, Καὶ καθάπερ ἐκ παιδιχοῦ στόματος 
πολὺς ἀποθλύζων αίελος πολλάκις χαὶ σιτίον χαὶ πο- 
τὸν ἐμόλυνεν ' οὕτω xal τὰ ἀπὸ τοῦ στόματος τῶν 
Ἑλλήνων ἀποῤῥέοντα ῥήματα μάταια χαὶ ἀχάθαρτα' 
χᾶν ἀναγχαίαν δῷς τροφὴν, λυποῦσι τοὺς παρέχοντας 
διὰ βλασφηµίας ἀεὶ, καὶ δέονται διαθαστάζεσθαι. Τὰ 
παιδία πάλιν ὅταν ἴδωσι λῃστὴν εἰσιόντα xat τὰ ἔνδον 
ἀφαιρούμενον, οὗ µόνον οὐχ ἀμύνει , ἀλλὰἀ xal προσ- 
γελᾷ τῷ ἐπιθούλῳ; ἂν δὲ τὸν καλαθίσχον ἡ τὰ σεῖ- 
ατρα ἀφέλῃς, 1] ἄλλο τι τῶν ἀθυρμάτων, δεινοπαθεῖ 
xai δυσχεραίνει, σπαράττεται xal λαχτίζει τὸ ἔδαφος. 


b Sic codex Regius optime. Editi παρεχόµεθα δὲ τῶν ἕρ- 
vov, et infra ἀνάπτομεν. 


s IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. IV. 58 


iam orbcin circumiens et pri dicans, sed in una civi- 
tate, de extremis periclitatus est. Diagoras vero 
Milesius (a), et Theodorus atheus. cognominatus, 
quamvis aniicos haberent et dicendi facultatem, et cx 
philosophia in adiniratione haberentur , nihil tamen 
corum ipsos juvit. Et magnus ille Socrates, qui apud 
ios philosophia superabat omnes, ideo cicutam ebibit, 
quod suspicio esset, illum iu iis, qu:e de diis scripse- 
rat, aliquid mutavisse. Quod si innovationis suspicio 
sula tautum periculi creavit viris philosophis etsapien- 
tibus , qui ingentem sibi pepererant existimationem, 
et non inodo non potuere quod volebant períicere , 
sed eiiam ipsi οἱ vita et patria exciderunt ; quomodo 
nan iniraris οἱ obstupescis, piscatorem videus in 
orbe tot tantaque patrantem, quie studeliat perficien- 
tem et barbaros Griecosque omnes. superantem ? At 
hi, inquics, nou deos alienos inducebant sicut illi. 
lloc ipsum maxime mirabile milii dicis, quia duplex 
erat iunovatio, ct quod eos qui tunc colebantur tolle- 
reut , et quod Crucifixum pr;edicarent, Undenam ad 
ca predicanda permoti sunt? undenam audent de 
fine suo confidere ? quosnam ante 86 viderant. G.leim 
rein. bene gerentes? annon. omnes dcos. colebant ? 
annon omnes elementa in deos referebant ? annon di- 
versus erat impietatis modus ? Attamen omuia. ag- 
gressi Sunt, et 1ο sustulerunt, ac brevi tempore 
totum orbem tamquam alis instructi percurrerunt , 
nen pericula curantes, non mortes, non rei difficulta- 
tem, non paucitatem suorum, non multitudinem ad- 
versantium, uon polentiam, non sapientiaun inimi- 
corum. llis quippe omnibus majora habebant auxi- 
lia, Crucifixi nempe qui resurrexerat potentiam. Non 
ita mirabile fuisset, si bellum sensibile iu totum or- 
bern inferre voluissent, ut mirum est illud quod nunc 
factum est. Nam lege belli licebat adversus inimicos 
stare, et contraria occupata regione, sic contra hostes 
aciem instruere, atque occasionem accipere invadeu- 
di ct manus conserendi. Hic autem non ita. Non 
enim exercitum proprium habchant, sed cum ipsis 
inimicis permixüi crant, ct sic illos vincebant, atque 
in mediis inimicis versantes, illorum impetus pro- 
pulsabaut et superabant, atque victoriam reportabant 
spleudidam, qua prophetiam implebat dicentem : £t 
dominaberis in. medio inimicorum (uorum (Psal. 109. 
2). Που enim maxime staporem injiciebat, quod cuim 
eos tenerent inimici, atque ii carcerem οἱ vincula 
conjicerent, non modo ipscs non superarent; sed 
agro est exterminatus, librique ejus in concione combusti. 
Ex quo equidem existimo tardiores ad lunc sententiam pro- 
fMendum mulios esse factos, quippe cum penam ne dubita- 
tio quidem effngere potuisset. 

(4) Error est in omnibus Editis et Manuscriptis, cum Dia- 
goras dicitur Milesius, qui erat Melius sive ex insula Melo, 
ut testificatur Suidas. Ante illum Cicero dixerat |. 1 de Na- 
tura deorum, c. 1 : Nullos esse omuiüno deos, Diagoras Me- 
lius et Theodorus Cyreneicus putaverunt. Cum ergo Manu- 
scripti et Editi omnes Milesitts babeant, error fortasse Chry- 
sostomi fueril. Hzc de Diagora. De sequenti vero quxstiio 
est. Fditi omnes Diodorus babent, Regius vero Codex Thieo- 
dorus, cui favet locus allatus Ciceronis, qui cum Diagora 
Theodorum conjunxit, et utrumque nullos esse deos pula- 
vise dixit. Hic afheus vocatus est teste Suida. De Socrate 


postea agit Chrysostomus. 1lle cicutam bibere jussus est, 
qur res omuium ore fertur. 


l'arnor. Gn. LXI. 


postea ante illos proeumberent , flagellantes anta 
flagellatos , vincientes ante vinctos, persequentes 
ante pulsos. Προ porro omuia Grxcis dicimus, imo 
his plura; magna quippe est veritatis uberias. Si 
enim argumentum sequamini, omnes vos docebimus 
adversus illos concertationem. luterim vero hic duo 
conservemus capita : quomodo infirmi fortes supera- 
rint ; et quomodo ipsis venisset in mentem cum tales 
essent lalia consilia suscipere, nisi divino potiti fuis- 
sent auxilio. 

6. Et nostra quidem hactenus. Nos autem operibus 
vilam recte gcramus, et copiosum virtutis ignem 
accendamus. Luminaria enim estis, inquit, in mcdio 
mundi fulgentes (Philipp. 9. 45) : et singulis nostrum 
majorem Deus dedit usum, quam soli; majorem 
quam czlo et terr: οἱ mari, et tauto. majorem, 
quanto spiritualia sensibilibus przcellunt. Cum ergo 
solis circulum conspicimus et pulchritudinem, corpus 
et splendorem astri admiramur , cogitemus majorem 
οἱ ineliorem in nobis esse lucem; ut etiam graviores 
teneliras, nisi attendamus : nam nox profunda totum 
erbein occupat. llanc igitur evertamus et solvamus. 
Nox non in lizreticis et Grecis tantum, sed etiani in 
multis qui nobiscum sunt, tam in dogmatibus, quam 
in vita. Multi eniin. resurrectioni non credunt , multi 
genethliaca sententia se muniunt ; alii observationi- 
bus student, necnon vaticinationibus , auguriis οἱ 
syibolis ; alii ligaminibus et incantationibus utuntur. 
At adversus illos etiam postea dicturi sumus , posi- 
quain sermonem contra Graecos absolverimus : inie- 
rim vero illa qux dicta sunt retinete , ct mecum ad 
pugnam accedite, per vitz institutum illos ad nos 
attrahentes et transferentes. Etenim , quod semper 
dico, eum qui philosophiam doct, oportet primo per 
seipsum lioc docere , οἱ auditoribus esse desiderabi- 
lem. 

Quomodo Greci de [ide sunt imbuendi. — Simus 
ergo desiderabiles, οἱ Grazorum nobis benevolen- 
tiam attrahamus. Erit autem illud , si parati simus 
non Solum ad beuc faciendum , sed etiam ad male 
patiendum. Non videmus infantes, quando a paren- 
tibus gestati, quomodo plagis portantis se genas ver- 
berent, et quam libenter concedat pater filio ut iram 
expleat, οἱ quando videt iram explevisse , l:tetur ? 
Ita et nos faciamus, et quemadmodum patres filios, 
sic Gracos alloquamur. Infantes quippe sunt Graeci 
omnes : et quidam apud illos hzc dixerint, quod 
S?niper pueri sint, et uullus sit senex Gri»cus. Pueri 
autem de re utili nulla curant. Sic etiam Graci sem- 
per ludere volunt, et humi jacent et quie humi suut 
affectant. Pueri autem sxype, cum de rebus necessa- 
riis loquimur, dictorum viliil sentiunt, sed seiner 
rident. lta ciam Grxci, eum de regno disserimus, 
rident : οἱ sicul ex ore parvulorum spe multa de- 
cidente saliva, cibus et potus inquinatur : sic et verba 
ex ore Grzcorum fluentia, vana sunt et impura ; οἱ 
si necessarium deyeris cibum , prz bentes maledictis 
incessunt οἱ ferri debent. Pueri quoque cum furem 
vident ingressum, et qui intus sunt aufereutem, 


ὅ 


59 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 40 


non mode non arecnt, sed ctiam insidiatori arrident : 
si vero calathiscum et sistra auferas, aut aliud quid- 
piam ludierum, avgre puellus et indigne fert, se di- 
lacerat, solum pulsat. Sic et Graeci quoque, diabolum 
videntes omuia paterna bona, quz vitam sustentant, 
diripientem, rideut, et tamquam ad amicum accur- 
runt : οἱ quis autem possessionem, aut divitias aut 
puerile quidpiam auferat, lamentantur, se discer- 
punt : ac sicut pueri. sine sensu nudantur, ncc eru- 
bescunt : ita et Grzeci eum scortis et adulteris volu- 


tui, nature leges nudantes, et nefarios inducentes 
coitus, non convertuntur. Plausistis valde et lauda- 
$tis; sed cum plausu providete, ne de vobis etiam 
hzc dicantur. Quapropter omnes rogo, viri estote : 
nam si nos pueri simus, quomodo illos instituemus 
ut viri sint? quomodo ab infantili insipientia arcebi- 
mus illos ? Simus ergo viri, ut perveniamus ad men- 
suram tatis a Christo definitam et futura adipisca- 
mur bona, gratia et beniguitate, etc. 


DeC C D —————————— —— OT à RQQQÓQQBBSBSÉS. ERPLGÍ» [ES //ó//6À/2 À'?:,«06£€——————— 


HOMILIA V. 


Cap 1. v. 96. Videte enim vocationem vestram, [α- 
irzs, quia non. mulli sapientes secundum carucm, 
non mulli potentes, non multi nobiles : 21. sed quee 
stulta sunt mundi, elegit. Deus, ut confundat. sa- 
pientes. 

4. Cum dixisset, id quod stultum est Dei sapien- 
tius esse hominibus, ostendit humanam sapientiam 
abjectam fuisse, et ex testimonio Scripturarum et ex 
rerum cventu: ex testimonio, cum dicit : Perdam 
sapientium sapientium : ex eventu, per interrogatio- 
nem loquens ac dicens : Ubi sapiens? ubi scriba? 
[Rursum ostendit rein non esse novam, sed antiquam, 
nt qu: jam olim fuerit praefigurata et praedicta. Scri- 
ptum est. enim, inquit, Perdam sapientiam sapientium. 
Cum his ostendit, hzc utiliter et provide faeta fuisse: 
quia enim in sapientia Dei, inquit, non novit mundus 
Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos 
facere credentes : et quod crux sit ineffabilis poten- 
tiv et sapientie argumentum, et quod multo majus 
sit id quod stultum est Dei, quam humana sapientia. 
Et liac rursum non per doctores, sed etiam per disci- 
pulos ostendit: Videte enim, inquit, vocationem ve- 
s;ran. Non. modo enim doctores idiotas, sed etiam 
discipulos tales elegit : Non enim multi sapientes, iu- 
quit, secundum curnem, Sic ostenditur hoc et validius 
ci sapientius, cum et muliis persuaseril et insipien- 
tibus persuaserit, Nam diflicillimum est idiot:e per- 
suadere, maxime cum de rebus necessariis et magnis 
sermo est. Attamen persuaserunt; et hujus rei testes 
vocat illos : nam ait, Videte vocutionem vestram, [γα- 
(res, considerate, scrutamini. Nam quod idiot οἱ 
ignari dogmata adeo sapientia omniumque sapientis- 
sima susceperint, id magua doctoris sapienti:e te- 
stiimonium est. Quid sibi vult autem illud, Secundtmn 
carnem? Si spectetur id quod apparet, et priesens 
vita atque externa institutio. Deinde ne vid.atur sibi 
jpsi adversari ( nam proconsuli persuasit et Areopa- 
gite nec non Apello, aliosque videmus sapientes ad 
prasdicationem accessisse ); non dixit, Nullus sa- 
pieus; sed, Non multi. sapientes. Non enim ex con- 
elituto indoctos vocabat, et. sapientes relinquebat ; 
sed hos etiam adnittebat, at longe plures illorum. 
Quare? Quia qui sapiens est seeundum carnem, multa 
plenus est insipientia : et hic maxime stultus. est , 
quando corruptam doctrinam ejicere non vult. Ac 
quemadmodim medico artem suam docere volente, 
qui peuca sciunt et male contrarioque modo arte 


ulnntur, atque. eam rctincre contendunt, non facile 
disciplinam admiserint ; qui vero nihil sciuut , facile 
dieta. suscipiunt : sic et hac in re factum cst ; indo- 
cli magis persuasi sunt : summam enim non h:be- 
bant arrogantium, cum non putarent se sapientes 
essc. llli nempe maxime stulti sunt, qui ratiociniis 
illa permittunt, qu:e non possunt nisi per fidem inve- 
niri. Quomedo enim si, cum faber zrarius forcipe can- 
dens ferrum extraliat, iste manu id facere contendat, 
illum cxtremzx damnabimus amcenti: : ita ct philo- 
sophi, qui per se liec invenire conati sunt, fidem 
probro affeccrunt. ldeo nibil eorum qu: perquire- 
bant invenerunt. Non mulii potentes, non multi nobi- 
les. Nam et hi fastu pleni sunt. Nihil autem ad Dei 
cognitionem sic inutile est , ut arrogantia οἱ divitia- 
rum amor. Efficiunt enim illa, ut prasentia admi- 
rentur et futiroruin. nullam. rationem. liabeant : et 
eurarun multitudine aures obstruünt. Sed que stulta 
sunt. mundi, elegit Deus. (juod maximum est victori:e 
signum, cum per indoctos vincit. 

2. Non enim tauto pudore afficiuntur Grzci, quan- 
do per sapientes superantur : sed tunc. maxime pu- 
det illos, cum viderint artificem et forensem plus 
quam illos philosopha:tem. ldeo ipsc dicebat, Ut 
con[undat sapientes. Neque hic solum illud fecit, sed 
eüam in aliis vie commodis. Etenim infirma mundi 
elcgit, inquit, ut confundat fortia. Non enim indoctos 
solum, sed etiam pauperes, viles, abjectes vocavit, 
ut in potentia constitulos bumiliaret. 93. Et ignobilia 
mundi et contemptibilia, el ea quee non sunt, ut ea que 
erant. destrueret, Et quzenaim. vocat, qu:z& non sunt? 
Eos, qui nihil esse putantur, quod in nullo sint prc- 
tio. lta magnam ostendit potentiam, cum per eos, 
qui nihil videntur esse, magnos dejicit : iJ quod 
etiam alibi dicit : Virtus mea in infirmitate perficitur 
(2. Cor. 12. 9). Est enim: magna potentia, abjcctos, 
qui nullam umquam disciplinam attigerant, repente 
de iis, quie. supra. clos sunt, docere pliilosopbari. 
Nam et medicum et oratorem et alios omnes tunc 
maxime miramur, cum indoctos admodum  iusti- 
tuunt et erudiunt. Si vero magnum miraculum est 
artis rationes indoctis inculeare ; multo magis tantae 
philesopiii:e rationes. Non pro miraculo tantum 
edendo, neque ut potentiam suam ostenderet, id 
fecit, sed etiam ut arrogantes. reprimeret. ldeoquo 
antea dicebat, Ut confumdat sayientes, ut ea que erant 
desi rueret ; et hic rursus : 99. Ut non glorictur omnis 


30 IN EPIST. 1 AD COR. IIOMiL. V. 40 


ὑὕτω 65 xal οἱ Ἕλληνες, τὸν μὲν διάδολον ὀρῶντες 
αάντα ὑφαιρούμενον αὐτῶν τὰ πατρῷα καὶ τὴ συν- 
έχοντα αὐτῶν τὴν ζωὴν, γελῶσιν ὥσπερ φίλῳ mpos- 
ερέχοντες ' ἂν δὲ κτημά τις D) πλοῦτον f| ὁτιοῦν τοιοῦ - 
τον τῶν παιδ.κῶν, ἀφέληται, ὀδύρονται, σπαράττον- 
σαι’ xat χαθάπερ τὰ πσιδία ἀναισθήτως γυμνοῦται 
xai οὐχ ἐρυθρ'ᾷ, οὕτω xal οἱ Ἕλληνες πόρνοις xat 
μο.χοῖς συγχυλινδούµενο:, [55] καὶ τοὺς τῆς φύσεως 
χυμνοῦντες νόµους, xal παρανόµους εἰσάγοντες μί- 
ξεις, οὐκ ἐπιστρέφονται. Ἐκροτίσατε σφόδρα xol 


Φλω--- 


ἐπῃνέσατε * ἀλλὰ μετὰ του κρότου σπουδάσατε, ὅπως 
μὴ xal περὶ ὑμῶν ταντα Ἀλέγπηται. Διὸ παραχα)ῶ 
πάντας Υενέσθαι ἄνδρας ' ἐπεὶ, ὅταν αὑτοὶ παΐδες 
ὤμεν, πῶς ἑχείνους διδάξοµεν ἄνδρας εἶναι; πῶς 
εἴρξομεν αὐτοὺς τῆς παιδικῆς ἀνοίας; 1 ενώμεθα τοί- 
νυν ἄνδρες, ἵνα φθάσωµεν εἰς τὸ µέτρον τῆς ἡλιχίας 
τῆς ὑρισμένης παρὰ τοῦ Χριστοῦ, xaY τῶν µελλόντων 
ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φ'λανθρωπίᾳ, xai 
τὰ ἑςῆς. 





OMIAIA Ε.. 


Β 1έτετε γὰρ τὴν κ.λῆσιν ὑμῶν, ἀδε.ὶς οἱ. ὅτι οὗ 
πο 1.1οἳ cozol κατὰ σάρκα. οὐ zoAAol δυνατοὶ, 
οὗ πο..]οἱ εὐνενεῖς' d.Llà τὰ μωρὰ τοῦ κό- 
σµου ἑξε.ἐξώτο ὁ θεὺς, ἵνα καταισχύνῃ τοὺς 
σοφούς. 

α’. Εἰπὼν «, ὅτι τὸ μωρὺν τοῦ Θεοῦ σοφώτερον τῶν 
ἀνθρώπων ἐστὶν, ἔδειξεν ὅτι ἐχθέθληται di σοφία f, 
ἀνθριυπίνη ἀπό τε τῆς μαρτυρίας τῶν Γραφῶν, ἀπό 
τε τῖς τῶν πραγμάτων ἐχδάσεως * ἀπὸ μὲν τῆς µαρ- 
ευρίας, εἰπὼν, ᾿Αποιώ τὴν σορίαν τῶν cogor * 
ἀπὸ δὲ τῆς ἐχθάσεως, χατὰ ἑρώτησιν προαγαγὼν τὸν 
λόγον χαὶ εἰπὼν, Ποῦ σοφός; Xov Ἰγραμματεύς; 
Πάλιν σοναπἑδειξεν, ὅτι χαὶ οὗ νεώτερον τὸ πρᾶγμα, 
ἀλλὰ xax παλα.ὸν, ὡς ἄνωθεν αὐτὸ προδιατ»ποῦσθαι 
xa προλέγεσθαι’ Γέγραπται γὰρ, qralv 'AzoAo τὴν 
σοφἰαν τῶν cogor. Μετὰ τούτων ἀπέδειζεν, ὅτι καὶ 
χρησίµως xai εὐλόγως ταῦτα οὕτω γέγονεν’ Ἐπειδὴ 
γὰρ ἓν τῇ σοφία τοῦ θεοῦ, roiv, οὖχ ἔγνω ὁ χόσµος 
4h» Θ2ὸν, εὐδόχησεν ὁ θεὸς διὰ τῆς µωρίας τοῦ κηρύ- 
γµατος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας * xal ὅτι ὁ σταυρὺς 
ἀφάτου δυνάμεως xal σοφίας ἀπόδειξις, χαὶ ὅτι πολλῷ 
μεῖζον τὸ μωρὸν τοῦ θεοῦ τῆς ἀνθρωπίντς σογρίας, 
καὶ τοῦτο πάλιν οὐχὶ διὰ τῶν διδασχάλων, ἀλλὰ xal 
δι αὐτῶν ἀποδείχνυσι τῶν μαθητῶὼν ' B.léxece γὰρ, 
φτοὶ, τὴν xAncir ὑμῶν. Οὐ γὰρ µόνον διδασχάλους 
ἰδ.ώτας, ἀλλὰ xai μαθητὰς ἑπελέξατο το'οῦτους ' OD 
γὰρ xo.llol σοροὶ, φησὶ, κατὰ σάρκω. Οὕτω δεί- 

τα: τοῦτο καὶ ἰσχυρότερον xal σοφώτερον, ὅτσν 
χαὶ υλλοὺς πείσῃ χαὶ ἀσόφους πείσῃ. Kat yàp δυσχο- 
λώτατον ἴδιώτην πεῖσαι, μάλιστα ὅταν περὶ πραγµά- 
των ἀναγχαίων x3V μεγάλων ὁ λόγος T. ᾽Αλλ' ὅμως 

ἔπεισαν ' xal τούτου μάρτυρας αὑτοὺς χαλεῖ' Ε.4- 

zerg γὰρ τὴν κ.ῆσιν ὑμῶν, ἀδε.1φοὶ, φησὶν, ἐπι- 

σχκέφασθε, διερευνἠσασθε. Τὸ γὰρ δόγµατα οὕτω 
anco xaX πάντων σοφώτερα καταδέξασθαι τοὺς ἰδιώ- 
τας, μεγίστην τῷ διδασχάλῳ μαρτυρεῖ σορίαν. Τί δὲ 
ἐστι, κατὰ σάρκα; Κατὰ τὸ φαινόμενον, xazà τὸν 
παρόντα βίον, κατὰ τὴν ἔξωθεν παίδευσιν. Etza, ἵνα 
μὴ 6:65 ἑαυτῷ περιπίπτειν (καὶ γὰρ τὸν ἀνθύπατον 
ἔπεισε χα) τὸν ᾿Αρεοπαγίτην xaX τὸν ᾽Απολλὼ, xal 
ἑτέρους δὲ εἴδομεν σοφοὺς τῷ κπρύγματι προσελθόν- 
τας), οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδεὶς σοφὸς, ἀλλ᾽, Ob. zo.AAcl 
σοφοί. [54] 09 γὰρ ἀποκεκληρωμένως τοὺς ἰδιώτας 
ἐχάλει χαὶ τοὺς σοφοὺς Ἀφίει, ἀλλὰ χαὶ τούτους ἐδέ- 

χετο, “ολλ δὲ πλείους ἐχείνους. Τί δήποτε ; "Ott ὁ 

χατὰ σάρχα σοφὸς πολλῆς γέμει τῆς ἀνοίας, χαὶ οὗτος 

μάλιστά ἐστιν ὁ μωρὸς, ὅταν τὴν δ.εφθαρμένην διδ1- 
σχαλίαν ἐχδαλεῖν μὴ βούληται. Καθάπερ οὖν τις la- 
t£ , vl βουληθείη διδάξαι viv; τὰ rb τῆς τέχνης, 

οἱ μὲν ὀλίγα εἰδότες, xax xat ἑναντίως χρώμενοι b 

fj τέχνη χαὶ χατέχειν φιλονεικοῦντες, οὐχ ἂν ἀνά- 


5 Τι Regius codex, recte. Edit, εἶπεν. Ὁ Χρώμενοι 
deest ín Weylo codice. Sed locus {η editis beue habet, 
eec assentior Dussmo corrigere voleuti. 


σχοιντο μαθεῖν ῥᾳᾷδίως, αἲ δὲ μηδὲν ἐπιστάμενοι µάλι- 
στα ἂν χαταδέξαιντυ τὰ λεγόμενα οὕτω δὴ χαὶ ἐν- 
ταῦθα γέγονεν * οἱ ἰδιῶται μᾶλλον ἐπείσθησαν ' τὴν 
γὰρ ἑσχάτην ἀπόνοιαν οὐκ εἶχον, τὸ νοµίζειν ἑαυτοὺς 
εἶναι σοφούς. Καὶ γὰρ οἱ σφόδρα µωροὶ, οὗτοι µάλι- 
στἀ elatv οἱ λογισμοῖς ἑπιτρέποντες ἅπερ οὐχ ἔστιν 
εὑρεῖν, ἁλλ᾽ T] διὰ πίστεως. Καὶ Υὰρ εἴ τις, τοῦ γαλ- 
χευτιχοῦ ^ διὰ τῆς πυράγρας τὸν πεπυραχτωμένον 
ἐξέλχοντος σίδηρον, οὗτος διὰ τῆς χειρὸς φιλονειχοίη 
τοῦτο ποιεῖν, τὴν ἑσχάτην αὑτοῦ χαταφηφιούμεθα 
ἄνοιαν * οὕτω καὶ οἱ φιλόσοφοι δι) ἑαυτῶν ταῦτα εὑ- 
ρεῖν φιλονειχ{σαντες, τὴν πίστιν ἠτίμασαν. Διά τοι 
τοῦτφ οὐχ εὗρον τῶν ζητουµένων οὐδέν. UD. πο. 1οὶ 
δυγατοὶ, οὐ ποιλοὶ εὐγερεῖς. Καὶ γὰρ καὶ οὗτοι 
τύφου πεπληρωμένοι εἰσίν. Οὐδὲν δὲ οὕτω πρὸς àxpi- 
6η θεογνωσίαν ἄχρηστον, ὡς ἀπόνοια xal τὸ προσ- 
ηλῶσθαι πλούτῳ. Καὶ γὰρ παρασχευάζει τὰ παρόντα 
θαυμάζειν xal µηδένα τῶν µελλόντων ποιεῖσθαι λό- 
ον, xaX ἐμφράττει τὰ (za τῷ πλήθει τῶν φροντίξων. 
ἈΆ.11ὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἑξε.ἰέξατο ὁ θεός, 
"Qr.ep ἐστὶ µέγιστον τῆς νίχης δεῖγμα, ὅταν διὰ τῶν 
ἰδιωτῶν νικᾶ. 

Ββ’. 00 γὰρ οὕτω γαταισχύνονται Ἕλληνες, ὅταν διὰ 
τῶν σοφῶν ἠττηθῶσιν ' ἀλλά τότε ἐγχαλύπτονται, 
ὅταν ἴδωσι τὸν χειροτέχνην καὶ τὸν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς 
ὑπὲρ αὐτοὺς φιλοσοροῦντα. AU) καὶ αὐτὺς ἔλεγεν' "ra 
καταισχύγῃ τοὺς σοφούς. Καὶ οὐχ ἐνταῦθα µόνον 
τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλὰ xaX ἐπὶ τῶν ἄλλων πλεονεχτημά- 
ttov τοῦ βίου. Ίνα) γὰρ τὰ ἀσθενῆ τοῦ xócpov ἑξε.]έ- 
ξατο, φησὶ, ἵνα κωταισχύνῃ τὰ loxvpd. O5 γὰρ 
ἰδιώτας µόνον, ἀλλὰ καὶ πένητας xal εὐχαταφρονή- 
τους xai &àaf uou; ἑχάλεσεν , ἵνα τοὺς Ev δυναστείαις 
ὄντας ταπεινώσῃ. Kal τὰ dyevr τοῦ κέσµου xal 
τὰ ἑξουθενημιένἀ, xal τὰ μὴ ὄντα, iva τὰ ὄντα 
καταργήσῃ. Καὶ «iva τὰ μὴ ὄντα καλεῖς Τοὺς μηδὲν 
εἶναι λογιζομένους διὰ τὴν πολλὴην οὐδένειαν. 0Οὕτω 
τὴν πολλὴν δύναμιν ἐπεδείξατο, δ.ὰ τῶν μηδὲν εἶναι 
δοχούντων τοὺς μεγάλους χατενεγχών * ὅπερ χα) ἆλ- 
λαχοῦ λέχει, ὅτι Ἡ δύναμίς µου ἐν ἁσθεγείᾳ τε- 
«ὲειοῦται. Μεγάλη γὰρ δύναμις d τὸ τοὺς ἀπεῤῥιμ- 
µένους χαὶ μηδενὸς µηδέποτε µαθήµατος ἀγαμένους, 
τούτους ἀθρόον τὰ ὑπὲρ τὸν οὐρανὺν παιδεύειν φιλο: 
σοφεῖν. Ἐπεὶ xal ἰατρὸν χαὶ ῥήτορα χαὶ τοὺς ἄλλους 
ἅπαντας τότε μάλιστα θαυμάζοµεν. ὅταν τοὺς σφόδρα 
ἰδιώτας πείθωσι χαὶ πα:δεύωσιν. Εἱ δὲ τοὺς περὶ τέ- 
χνης λόγους θαῦμα μέγα ἐνθεῖνα: ἰδιώτῃ. πολλῷ μᾶ)- 
λον τοὺς ὑπὲρ τοσαύττς Φιλοσοφίας. Οὐ θαὐματος δὲ 
ἕνεχεν µόνον, οὐδὲ τοῦ δεῖξαι [55] τὴν ἑαυτοῦ δύνα- 
µιν τοῦτο πεποίηχεν, ἀλλὰ xat ὑπὲρ τοῦ χαταατεῖλαι 
τοὺς ἁλαζόνας. Διὸ xaX ἔμπροσθεν ἔλέγεν, "Ira κατ- 
αισχύγῃ τοὺς σοφοὺς, tva καταργήσῃ τὰ ὄντα, 


ο Legebatur xal γὰρ εἰ, ὥσπερτοῦ χα) κευτικου. ἆ Reg., 
ης γὰρ ὀννάμιως. 


M S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. u$ 


xoV ἐνταῦθα xiv ^ Ὅπως ul] χαυχήσηται πᾶσα 
σὰρξ ἐγώπιον τοῦ Θεοῦ. Πάντα γὰρ 6 θεὺς διὰ τοῦτο 
ποιεῖι [iva τὸν τφον καὶ τὸ φρόνημα χαταστείλῃ, ἵνα 
τὸ χαυχᾶσθαι χαθέλῃ * καὶ ὑμεῖς ἐπὶ τούτῳ, φησὶ, 
ἐἑνδιατρίθετε; πάντα πο"ξῖ,] ἵνα μηδὲν ἑαυτοῖς λογι- 
ζώμεθα, ἵνα πάντα τῷ sip ἐπιγράφωμεν. Καὶ ὑμεῖς 
ἐπὶ τῷ δεῖνι χαὶ τῷ δεῖνι ὑμᾶς αὐτοὺς προσενεί- 
pats; Καὶ ποίας τεύξεσθε συγγνώµης; Καὶ γὰρ 
ἔδειξεν ὁ cbe, ὅτι οὗ δυνατὸν δι ἑαυτῶν σωθῆναι 
µόνον, καὶ τοῦτο παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐποίησεν. 05 γὰρ 
τότε δι ἑαυτῶν σωθῆναι ἑνῆν, ἁλλ᾽ ἔδει χάλλος οὖρα- 
vo) καὶ γῆς μέγεθος xaX τῆς ἄλλης χτίσεως τὸ σῶμα 
περ.ελθόντας, οὕτω χειραγωγεῖσθαι πρὸς τὸν τῶν 
ἔργων δημιουργόν. Ἐποίησε δὲ τοῦτο, προαναστέλ- 
λων τὴν μέλλουσαν οἰησισορίαν α. Ὡς ἂν εἴ τις διδἀ- 
σγαλος χελεύσας ἔπεσθαι τῷ μαθττῇ ᾗπερ ἂν ἡγῆ- 
ται, ἐπειδὰν ἵδῃ προλαθόντα xai βουλόμενον ἀφ' ἑαυ- 
τοῦ πάντα μαθεῖν, ἀφεὶς διαμαρτεῖν, καὶ δσίξας ὡς 
οὐκ ἀρχεῖ πρὸς τὴν µάθησιν, οὕτως αὑτῷ τότε ἐπεισ- 
&yot τὰ παρ ἑαυτοῦ * οὕτω χαὶ ὁ 8:5; ἐχέλευσς παρὰ 
^t,» ἀρχὴν ἔπεσθαι διὰ τῆς κατὰ τὴν Χτίσιν χαταλή- 
ῴεως "ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἐθέλησαν, δείξας διὰ τῆς πεί-- 
pas, ὅτι οὐχ ἀρχοῦσιν ἑαυτοῖς, τότε αὐτοὺς πρὸς ἐαυ- 
τὸν ἑτέρως πάλιν ἄγει" ἔδωχεν ἀντὶ δέλτου τὸν χό- 
σµο». 0ὐδὲ ἐν τούτοις ἐμελέτησαν οἱ φιλόσοφοι, οὐδὲ 
αὐτῷ πεισθῖναι θέλησαν, οὐδὲ ταύτην ἐλθεῖν τὴν 
ὁδὸν πρὸς αὐτὸν, ἣν αὐτὸς ἐχέλευσεν. Εἰσήγαγεν 
ἑτέραν ὁδὺν τῆς προτέρας σαφεστέραν, πείθουσαν ὅτι 
otx αὐτάρχης ἄνθρωπος αὐτὸς ἑαυτῷ μόνος. Τότε 
μὲν γὰρ xai λογισμοὺς ἦν ἀναχινεῖν, καὶ τῇ ἔξωθεν 
χεχῤΏσθαι σοφία διὰ τῆς χτἰσέως χξιραγωγουμένους) 
νῦν δὲ ἂν μή τις γένητα: µωρὸς, τουτέστιν, ἂν μὴ 
πάντα λογισμὸν χαὶ πᾶσαν κενώσῃ σοφίαν, xal τῇ 
πίστει ἑαυτὸν παραδῷ, ἀμήχανον σωθῆναι. O0 µι- 
χρὸν τοίνυν μετὰ τοῦ ποιῆσαι ῥᾳδίαν τὴν ὁδὸν, xol 
νόσηµα ἀνέσπασεν ἐντεῦθεν, τὸ μὴ γαυχᾶσθαι μτδὲ 
μέγα φρονεῖν' Ὅπως μὴ καυχήσηται πᾶσα cádp£. 
Ἀπὸ γὰρ τούτου ἡ ἁμαρτία, ὅτι σοφώτεροι τῶν τοῦ 
Θεοῦ νόμων εἵναι ἐφιλονείχησαν, οὐ θέλοντες οὕτω 
μαθεῖν ὡς αὑτὸς ἐνομοθέτησε. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ὅλως 
ἔμαθον. Οὕτω καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐγένετο. Εἶπε τῷ Αδάμ 
Τόδε τι πρᾶξων, χαὶ τόδε μὴ πράξης. Ἐχεῖνος ὡς 
πλέον τι νοµίζων εὑρίσχειν, παρῄχουσε, xal ὅπερ 
εἶχεν, ἀπώλεσεν. Elne τοῖς ἑξῆς' Mi) ἐναπομένετε τῇ 
Χτίσει, ἀλλὰ διὰ ταύτης τὸν Δημιουργὸν θεωρεῖτε. 
Ἐνεῖνοι ὀῆθεν, ὡς σοφώτερόν τι τῶν εἰρημένων eó- 
ρίσχοντες, µνρίους ἐχίνησαν λαθυρίνθους. Διὰ τοῦτο 
xaX ἑαυτοῖς xai ἀλλήλοις συνεῤῥάγησαν, xat οὔτε 
τὸν Θεὸν εὗρον, οὔτε περὶ τῆς κτἰσεώς τι σαρὲς ἔγνω- 
σαν, οὐδὲ προσήχουσαν καὶ ἁληθῃ περὶ αὐτῆς δόξαν 
ἔσχον. Διὰ τοῦτο πάλιν Ex πολλοῦ τοῦ πξριόντος τὴν 
οἴτσιν αὐτῶν χαθαιρῶν, τοὺς ἰδιώτας πρώτους εἰσ- 
{γαγε, δείξας ὡς πάντες τῆς ἄνωθεν δέονται σοφίας. 
US µόνον δὲ iv τῷ περὶ γνώσεως λόγῳ, ἀλλὰ χαὶ τοῖς 
ἄλλοις ἅπασι xat ἀνθρώπους [56] καὶ τὰ ἄλλα πάντα 
χτίσµατα ἓν πολλῇ ypsía αὐτοῦ χατέστησεν, ἵνα µε- 
γίστην ἀφορμὴν ἔχῃ καὶ ταύτην ὑποταγῆς xal οἱ- 
Χειώσεως , ἵνα μὴ ἀποπηδήσαντα ἁπόληται b. Atk 
τοῦτο οὐχ ἀφῆχεν αὐτάρχεις αὐτοὺς ἑαυτοῖς εἶναι. 
Ei γὰρ xa νυν ἐν χρείᾳ ὄντες πολλοὶ καταφρονοῦσιν, 
εἰ μὴ τοῦτο ἣν, ποῦ οὐχ ἂν ἐξῆλθον ὑπεροφίας ; Ὥστε 
τὸ οὕτω χαυχᾶσθαι οὗ φθονῶν αὐτοῖς ἀνεῖλεν, ἀλλ᾽ 
ἀφέλχων αὐτοὺς τῆς ἀπωλείας τῆς ἑἐντεῦθεν γινοµέ- 
νης. Εξ αὐτοῦ δὲ ὑμεῖς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 
ὃς ἐγενήθη ἡμῖν σοφία áxó Θεοῦ, καὶ διχαιοσύνη 


* Legebatur οἴησιν καὶ σοφίαν. Ὁ Aberant hacc, ἵνα,..... 
ἀπόληται, 


xal ἁγιασμὸς καὶ ἁπολύτρωσις. Τὸ, Ἐξ αὑτοῦ, 
ἐνταῦθα οὐ περὶ τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς οἶμαι 
λέγειν αὐτὸν, ἀλλὰ περὶ τῆς πίστεως "τουτέστι, τέχνα 
θεοῦ γενέσθαι οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὰ Ex θελήµατος 
σαρχός. Mi νοµίσητε τοίνυν, ὅτι ἀφελόμενος ἡμᾶς 
τοῦ χαυχήµατος, εἶασεν οὕτω" μείζον γὰρ ἕτερον 
ἔδωχε χαύχηµα. Ἐχείνου γὰρ ἑνώπιον οὐ δεῖ καυχᾶ- 
σθαι. Παῖδες αὐτοῦ ἔστε, διὰ τοῦ Χριστοῦ τοῦτο γενό- 


| psvox. Καὶ ἐπειδὴ εἶπε, Τὰ μιωρὰ τοῦ κόσμου &EAÉ- 


ξατο καὶ τὰ ἆγεννῆ, δείχνυσ.ν ὅτι πάντων εἰσὶν εὖ- 
Υενέστεροι, τὸν θεὺν ἔχοντες πατέρα. Τής δὲ εὖγε- 
νείας ταύτης οὐχ 6 silva xal ὁ δεῖνα, ἀλλ᾽ ὁ Χριστὸς 
ἡμῖν ἐστιν αἴτιος, σοφοὺς ἡμᾶς ποιήσας χαὶ διχαίους 
xal à(lou;* τοῦτο γάρ ἐστιν Ἐγενήδη ἡμῖν σο- 
gla. 

Υ’. Τίς οὖν ἡμῶν σοφώτερος τῶν οὗ τὴν Πλάτωνος 
ἐχόντων σοφίαν, ἁλλ᾽ αὐτὸν τὸν Χριστὺν, τοῦτο τοῦ 
θ:οῦ βουληθέντος: Tí δὲ ἐστιν, ᾽Απὸ θεοῦ ; Ὅταν 
μεγάλα εἴπῃ πὲρὶ τοῦ Movoyevou;, τότε προσάπτει 
τὸν Πατέρα, ἵνα μὴ νοµἰσῃ τις ἀγέννητον εἶναι τὸν 
Υἱόν. Ἐπειδὴ o9» εἶπεν, ὅτι τοσαῦτα ἴσχυσε, xat τὸ 
πᾶν ἀνέθηχε τῷ Ylp, σοφίαν αὐτὸν λέγων ἡμῖν γεγε- 
νῆησθαι χαὶ δικαιοσύνην καὶ ἁγιασμὺν xai ἀπολύτρω- 
σιν. Διὰ τοῦ }οῦ πάλιν τὸ πᾶν ἀνατιθεὶς τῷ Πατρὶ 
εἶπεν. Ἀπὸ θεοῦ. Διὰ τί δὲ μὴ εἶπεν, Εσόφισεν 
ἡμᾶς, ἀλλ, Εγλεγήθη ἡμιν σοφία; Τὸ δαφιλὲς iv- 
δειχνύµενος τῆς δωρτᾶς ' ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν ' 'Εαυτὸν 
ἡμῖν ἔδωχε. Kal ὅρα πῶς ὁδῷ προβαἰνει. Πρότερον 
γὰρ ἡμᾶς σοφοὺς ἐποίησεν ἁπαλλάξας τῆς πλάνης, 
καὶ τότε διχαίους xal ἁγίους, τὸ Πνεῦμα χαρισάµε- 
yos, χαὶ οὕτως ἀπήλλαξεν ἡμᾶς ἁπάντων τῶν xaxiv, 
ὥστε αὐτοῦ εἶναι. Καὶ οὗ τῆς οὐσιώσεως τοῦτο δη- 
λωτιχὸν, ἀλλὰ τῆς πίστεως 9, ᾽Αλλαχοῦ μὲν οὖν φη- 
σιν, ὅτι ἡμεῖς ἐγενόμεθα διχαιοσύνη ἐν αὑτῷ, οὕτω 
λέγων Tóv uif) yróvza ἁμαρτίαν, ἁμαρτίαν ὑπὲρ 
ἡμῶν ἐποίησεν, ἵνα quic γενώμεθα δικαιοσύνη 
θεοῦ &v αὐτῷ' νῦν δὲ αὐτόν φησι ὁικαιοσύνην ἡμῖν 
γεγενῆσθαι, ὥστε ἔξεστι τῷ βουλομένῳ µετέχειν δα- 
Φιλῶς. 03 γὰρ ὁ δεῖνα σοφοὺς ἑποίηας xal ὁ δεῖνα, 
ἀλλ ὁ Χριστός. 'O τοίνυν χαυχώµενος, Ev αὑτῷ χαυ- 
χάσθω, μὴ ἐν τῷ δεῖνι καὶ τῷ δεῖνι’ παρὰ τοῦ Χρι- 
στοῦ véyovzy ἅπαντα. Διὸ εἰπὼν, "Oc ἐγενήθη pee 
σοφία καὶ δικαιοσύγη xal ἁγιασμὸς καὶ ἁποιύ- 
τρωσις, ἐπήγαχεν ' "Ira, καθὼς γέγραπται, '0 xav- 
χώµεγος, ἓν ἱνυρίῳ καυχάσθω. Διὰ τοῦτο χαὶ σφο- 
δρῶς χατηνέχθη κατὰ τῆς τῶν [57] Ἑλλήνων σοφίας, 
ἵνα τούτῳ αὐτῷ ἆ πείσῃ τοὺς ἀνθρώπους, ὥσπερ οὖν 
xa ἔστι δίκαιον, ἐν zi καυχᾶσθαι. "Όταν γὰρ παρ) 
ἑαυτῶν τὰ ὑπὲρ ἑαυτοὺς ζητῶμεν, οὐδὲν µωρότερον, 
οὐδὲν ἁἀσθενέστερον ἡμῶ» γίνεται. Γλῶτταν μὲν γὰρ 
ἔχειν Ἱχονημένην, δυνατὸν, δόγµατα δὲ ἰσχυρὰ, ἁμῃ- 
χανον ' ἀλλὰ τοῖς τῶν ἁραχνίων ὑφάσμασιν ἑοίχασιν 
οἱ λογισμοὶ χαθ᾽ ἑαυτοὺς ὄντες. El; τοῦτο γάρ τινες 
παρῄλασαν µανίας, €; μηδὲν ἀληθὲς εἶναι λέγειν 
τῶν ὅντων, ἀλλὰ πάντα ἐναντία διϊσχυρίξξσθαι τῶν 
φαινομένων. Μηδὲν τοίνυν εἴπῃς σαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἐν mte 
σιν ἐν θεῷ καυχῶ ' μηδενὶ ἀνθρώπῳ τί ποτε λογίσῃ. 
Ei γὰρ Παύλῳ οὐδὲν χρὴ λογίζεσθαι, πολ)ῷ μᾶλλον 
ἑτέροις ^ ᾿Εγὼ γὰρ, φτοὶν, ἐφύτευσα, ᾿Αποιιλὼς 
ἑπότισεν, ἀ..1 ὁ 8ec c ηὔξαγεν. Ὁ μαθὼν ἐν Κυρίῳφ 
χαυχᾶσθαι, οὐδέποτε ἑπαρθήσεται, ἀλλ᾽ ἀεὶ xal µε- 
τριάσει, xal ἐν πᾶσιν ἔσται εὐχάριστος. Αλλ' o0 τὰ 
τῶν Ἑλλήνων τοιαῦτα, ἀλλὰ πάντα ἑαυτοῖς ἀνατι- 


* Locum vitiatnm ope codicis Regii restituimus. 
Editi, ὥστε στου εἶναι, xal τῆς οὑσιώαεις τούτου xai nk 
στεως, 4]ia Regius codex. iu edilis ἵνα τοῦτο αὐτὰ, 
male. 


u iN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. V. m 


care in conspeciu. Dei. Omnia euim Deus idco facit, 
(a) (ut superbiam et arrogantiam. reprimat , υἱ ja- 
ctationem | tollat : et vos in. hoe. perstatis ? Omnia 
facit], ut nihil nobis imputemus, ut omnia Deo ad- 
scribamus : et. vos huic οἱ illi vos addixistis? Et 
quam veniam consequimini? Nam ostendit Deus fieri 
non posse ut nostra solum opera salutem assoqua- 
mur; et hoc ab initio fecit. Neque enim tum pote- 
rant homines per se servari, sed oportebat obeuntes 
cli pulchritudinem, terrx: magnitudinem, et aliarum 
ereaturarum corpus, sic adduci ad rerum Opificem. 
Hoc porro fecit jam ante reprimens futuram sapien- 
tia? vanam opinionem. Quemadniodum si quis ma- 
gister, cum jusserit discipulum sequi quocumque 
ducatur, ubi viderit illum prevenire et velle a seipso 
cancia discere, sinens illum errare, ostendit il- 
hun non sibi sufficere ad discipliuain , οἱ tunc 

quie Sua sunt inducit : ita ct Deus jussit initio se- 
qui per rerum creatarum  comprehensionem ; quia 
vero noluerunt , cum experientia docuisset illos nou 
sibi suflicere, tunc ipsos ad se alio modo ducit : pro 
tabula dedit mundum. Neque in. his mceditui sunt 
philosophi, neque illi obsequi voluerunt, neque hane 
ad ipsum ingredi viam, quan: ille jusserat. Aliam ille 
induxit viam priore clariorem, qui persuaderet ho- 
minem solum non sibi ipsi sulficerc. Tunc enim lice- 
bat ratiocinia movere, ct externa uti sapientia, per 
res creatas ductos : nunc autem nisi quis stultus fiat, 
id est, nisi omne ratiocinium et omnem sapientiam 
exacuet ac fidei se tradat, servari nequit. Non parum 
igitur est, quod cuin viam facilem reddiderit, mor- 
bum quoque imde orium evulserit, ut non glorientur 
homines noque altum sapiant : Ut non glorietur om- 
wis coro. Hinc enim peccatum ortum est, quod Dei 
legibus se sapientiores esse contenderint, nolentes 
Ma discere ut ille constituit. Propterea neque sic om- 
nino didiecrunt. Sie etiam factum est ab initio. Dixit 
Adamo, lloc fac, hoe ne feceris. lile se plura reper- 
iurum sperans, obsequutus non est, et quod babebat 
perdidit. Dixit iis qui postea fuere, Ne in rc ereata 
cousistite, sed per illam Creatorem conteniplamini. 
lili 2utem, quasi quid dictis sapientius invenissent , 
innwineros moverunt labyriuthos. (Quapropter et se- 
cmn ct inter se mutuo conflixerunt, ac neque Deum 
invenerunt, neque de re creata quid ciare noverunt, 
neque congruentem et veram circa eam opinionem 
habuerunt. ideo rursum magna vi ilorum opinionem 
decutieus, indoctos primum induxit, ostendens omues 
superna sapientia opus habere. Neque modo in co- 
guitionis ratione, sed οἱ in aliis omnibus homines 
εἰ omnes res creatas ommino opns habcre sui 
voluit, uà. maximam haberet occasionem et sub- 
jectiowis et necessitudinis, ne qu;e resilirent, per- 
irent *. idevque nou perwisit ut sibi ipsis satis cs- 


! Hac, ne gua. resilirent, perirent, Savil. posuit in mar- 


(α) Quz uncinis clauduntur, in margine ferunt Montf. οἱ 
$n uobisjue iu textum recipere visuu est. 


sent. Nam si nunc. eliam. multi cum opus liabeant, 
despiciunt ; nisi hoc fuisset, quo superbi:e non as- 
cendissent ? Itaque tantam glorire ostentationem, nou 
ex invidia ille sustulit, scd ut retraheret illos ex 
pernicie inde parta. 30. Ex ipso autem vos estis in 
Christo Jesu, qui factus est nobis sapientia a Deo, εἰ 
justitia ct sanctificatio el. redemptio. lllud, Ex ipso, 
non de productione ad essentiam ipsum dicerc puto, 
scd de fide ; id est, filios Dci (ieri dicit, non ex san- 
guinibus neque ex voluntate carnis. Ne existimetis 
ergo, postquam a gloriatione nos exemerat, sic re- 
liquisse : aliam enim majorem dedit gloriationem. 
ln conspectu enim ejus non oportet gloriari. Filii 
ejus estis, hoc facti per Christum. Et postquam di- 
xit, Stulta mundi elegit et ignob'ilia, ostendit illos esse 
omnium nobiliores, qui Deum patrem hlabcant. Hu- 
jus porro nobilitatis non hie velille, sed Christus 
vobis causa est, qui nos sapientes fecit et justos ot 
sanctos ; hoc enim siguilicat illud, factus est nobis 
sapientia. 

9. Quis crgo nobis sapieutior fucrit, qui non Plato- - 
nis, sed Christum ipsum sapientiam habemus, Deo ita 
volente ? quid. est autem illud, A Deo? Cum magna 
dixisset de Unigenito, tunc addit Patrem, ne quis pu- 
taret ingenitum Filium esse. Cum ergo dixisset eura 
lanta potuisse, etiam totum tribuit Fi.io, dicens illum 
sapientiam nobis factum fuisse, οἱ justitiam et sancti- 
ficationem et redemptionem. Per Fi.ium rursus tetum 
atiribuens Patri dixit, A Deo. Cur autem non dixit, 
Fecit nos sapientes, scd, Factus est nobis sapientia ? 
doni ostendens abundantiam, ac si diceret, Seipsum 
nobis dedit. Et vide quomodo procedat. Prius enim 
nos sapientes fecit. cum ab errore liberavit, et tune 
justos et sanctos, Spiritum largitus, et sie nos a malis 
omnibus liberavit, ita ut ipsius simus, non per ipsius 
essentiam, scd per fidem. Alibi porro dicit, quod nos 
facti simus justitia in ipso : Eun, qui non novit pecca- 
lum, peccatum pro. nobis fecit , ut nos fieremus justitia 
Dei in ipso. (2. Cor. 5. 21) ; nuuc autem dieit. illum 
nobis factum fuisse justitiam, ita ut volenti liccat ejus 
abunde consortem esse. Non enim hic vel ille sapion- 
tes fecit, sed Christus. Qui ergo gloriatur, in illo glo- 
rietur, non in alio : a Christo omnia facta sunt. Ideo 
cum dixisset , Qui factus est nobis sapientia et. justitia 
et sanctificatio et redemptio, subjunxit : 54. Ut, quemad- 
modum scriptum es!, Qui gloriatur, in Domino glorietur 
(Jer. 9. 25). Propterea etiam valde invectus. est in 
sapientiaui Griecorum ; ut hoc ipso persuadeat liomz 
uibus, ut etim justum est, ut in Dumino glorientur. 
Nam cum a nobis ipsis qux nos superant. quierimu:, 
nihil est nobis stultius , nibil imbecillius. Linguam 
enim acutam habere possumus ; dogniata vero Sulid:, 
non item ; sed aranearum telis per se similia sunt ra- 
tiocinia. Eo enim quidam processerant amentiam, ut 
eorum qu;e sunt nibil verum esse dicerent , sed iis, 
que apparerent, omnia contraria esse affiriarent, 
Nili] ergo tuum esse dixeris, sed in omnibus in Deo 
glorieris ; nulli homini aliquid umquam tribuas. Si 
enim Paulo nibil est attribuendum, multo Inagis car 


45 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. A4 


teris : n^m ait ille, Ego plantavi, Apollo sigavit, Deus 
autem incrementum dedit (1. Cor. 5. 6). Qui didicit in 
Donmiuo gloriari , numquam sese efferet , sed semper 
modeste aget, et in. omnibus gratus erit. Res autem 
Grecorum non sunt. hujusmodi , sed omnia illi sibi 
adscribunt. Ideoque ex hominibus deos faciunt; adeo 
jllos arrogantia pessumdedit. Demum hora est ut cum 
illis concertemus. Ubi ergo die superiori orationem 
reliquimus? Dicebanius, non posse ex humana conse- 
quentia philosophos a piscatoribus superari : attamen 
fleri potuit; unde palam est, id per gratiam factum 
esse. Dicebamus fleri non posso , ut tot et. tam prie- 
clara gesta vel cogitarent quidem ; et ostendimus il- 
los non modo cogitasse, sed etiam cum magna facili- 
tate ad finem perdusxisse. 

Ex gratia divina apostoli orbem converterunt. — ln 
hoc ipso hodie orationis capite nos exercebimus : un- 
denam illis venerit in mentem, ul sperarent se to- 
ium orbem terrze posse vincere, si non vidissent Chri- 
stum resurrexisse. Num in mentis excessu quidpiam 
t&le iuconsiderate et temere cogitarunt? Omnem 
quippe amentiam superat, absque Dei gratia tantam 
rem perfici posse sperare. Quomodo hoc effecisseut 
insanientes el in mentis excessu? Sin vero san:e men- 
tis erant, ut et res ipsi? probant, quomodo non acce- 
pus ex cxlo fide dignis pignoribus, nec supernam ad- 
epti gratiam, ausi essent ad tanta exire bella, iu terra 
etin. mari suscipienda, et ad mutandos totius orbis 
imores, tanto tempore confirmatos , homincs duode- 
cim se accingere et ita fortiter stare? Et quod niajus 
e», ad clum vocantes et supernas babitationes, 
unde exspectabant se auJitoribus persuasuros esse? 
Et si quidein fuissent educati in gloria, opibus, po- 
tentia et eruditione, ue sic quidem ad tantam molem 
rerum se extollere posse videbantur ; $ed t:unen ali- 
qua ratione potuisset exspectari : nunc vero alii in 
lacubus , alii in pe'libus versabantur, alii in telonio. 
Nihil autem est his studiis ineptius ad philosophiam, 
et ad persuadendum, ut magna quis inaginetur, u.a- 
xime vero quando nullum suppetit exemplum. At 
illi non modo exenipla non habebant, queis se supe- 
raturos sperarent, sed etiam habebant, quod supera- 
turi non essent, eaque receutia.. Multi namque qui 
innovare teutaverant, exstincti fuerant (non de Grz- 
corum rebus loquor ; illie quippe nonduin erant; sed 
de ipsis Jud:eis eodem tempore ), non cum ducdeciin 
bominibus, sed cuim magna multitudine res aggressi. 
Nam Theudas et Judas magnos habentes homjuum 
οί», cum discipulis perieraut. Et ex his exemplis 
ortus timor poterat illos deterrere, nisi adioduimn 
persuasi fuissent sine divina virtute non posse quem- 
piam superare. Quod si ctiam se vincere posse spe- 
rabant , qua spe ful tanta adiissent pericula, nisi ad 
futura respexissent? Pouamus autem illos se supe- 
rauros sperasse, quid lucri sperabant ex co, quod 
omnes adducerent ad eum qui non resurrexit, sicut 
dicitis ? 

4. Nam si nuuc homines qui crediderunt de regno 
Cxlorum et de innumet is bouts, difficile pericula sub- 


eunt, quomodo tanta :ncassum passi essent, into vero 
ad malum? Si enim non facta fuissent illa qux» vere 
facta sunt, et si Christus in cz:elum non ascendisset, 
hiec fingere contendentes et aliis persuadere, Deum 
offensuri erant οἱ mille a superis fulmina exspecta - 
turi. Alioquin autem etiamsi vivente Christo tantam 
habuissent alacritatem, ipso mortuo illam exsiin- 
xissent. Nam si non resurrexisset, ipsis deceptor et 
simulator fuisset. An nescitis exercitus vivente duce 
et imperatore, etiamsi debiles et non numervusi sint, 
consistere ; illis vero defunctis, etiamsi validi sint, 
dissolvi Ἱ Quibusuam, qu:eso, probabilibus rationibus 
usuri erant praedicationem aggressuri, el per orbem 
totum exituri? quot impedimentis non. detenti fuis- 
sent ? Nam οἱ furentes erant (hoc dicendi finem non 
faciam ) , nihil penitus recte gessissent : nemo enim 
furentibus obtemperat : si autem rem bene gesserunt, 
ut gesserunt utique, el finis ostendit, omniwn  sa- 
p:entissimi erant. Si omnium sapientissiini erant, ya- 
lam est illos non temere ad prxdicationem venisse. 
Nisi enim. vidissent illum resurrexisse, quid poterat 
illos od hoc bellum educere? quid non illos avertis- 
se ? Dixit iliis, Post tres dies resurgain, et regnum 
celorum pollicitus est : dixit illis, quod orbem ter- 
rarum superaturi essent, accepto Spiritu sancto ; et 
3d haec innumera alia dixil naturam omnem superan- 
tia. Itaque, si nibil horum evenisset, etsi viventi cre- 
diderant, eo mortuo non ultra credidissent, nisi resu- 
scitatum vidissent. Dixissent enim, Post tres dies se 
resurrecturum dixit, et non resurrexit : Spiritum se 
daturum proinisit, et non inisit : quomodo ergo do 
futuris illi credemus , cum praesentia falsi convicta 
sin? Qua de causa, si non. resurrexisset , pr:edica- 
rent illum resurrexisse? Quia ipsum amabant, inquies. 
Atqui ipsum deinde odio habituri erant, quod se de- 
cepisset et prodidisset, et quod mille factis promis- 
sis, indusisset αἱ domos, parentes et. omnia relin- 
querent, quod totam Judzorum gentem. contra. se 
suscitassct, ac se prodidisset. Quod si illud ex infir- 
mitate factum fuisset, id ignovissent ; nunc vero exi- 
stimaretur ex improbitate factum. Oportebat enim 
verum dicere, ncque cxluim promittere, homo cum 
esset mortalis, ut dicitis. Quare verisimisile est con- 
traria facturos fuisse, fallaciam pra:dicaturos, ct di- 
cturos ipsum simulalorem et priestigiatorem fuisse : 
sic cnim ex periculis liberati fuissent, sic bellum sol- 
vissent. Si enim militibus pecuniam dederunt Jud:ei, 
ul dicerent, ipsos corpus furto sustulisse; si trans- 
euntes discipuli dixissent , Ipsum furati sumus, nec 
resurrexit : quanto non affecti fuissent honore? lpsis 
itaque licebat lionorari οἱ coronari. Cur ergo contu- 
meliis affici et periclitari maluerunt, nisi divina qu:e- 
dam virtus fuisset his omnibus potentior, quie id ipsis 
suaderet ? Sin autem nondum persuademus, illud quo- 
que cogita : si hoc non esset, etiamsi valde pr:wpa- 
rati fuissent, non. pr:dicaudum illum suscepissent, 
sed aversati. illum fuissent. Scitis enim nos ne no- 
mina quidem eorum , qui nos ita dcceperint , audirc 
velle. Cur aute:z! nomen ejus pradicarunt? ai quod 


PA. IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. V. 44 


θέασι. Διὸ xaX ἀπὸ ἀνθρώπων ποιοῦσι θεούς * οὕτως 
αἴιοὺς ἡ ἀπόνοια ἐξετραχήλισεν. ρα 68 λοιπόν ἐστι 
πρὸς τὴν τούτων ἐξελθεῖν µάχην. Ποῦ τοίνυν κατελί- 
πομεν τὸν λόγον τῇ προτἐρᾷ;: Ἐλέγομεν, ὅτι οὐχ fjv 
δυνατὸν χατὰ ἀνθρωπίνην ἀχολουθίαν περιγενέσθαι 
τῶν φιλοσόφων τοὺς ἁλιέας  ἁλλ᾽ ὅμως γέχονε δυνα- 
τόν" ὅθεν δηλον, ὅτι χάριτι γέἐχονεν. Ἐλέγομεν, ὅτι 
οὐχ ἣν δυνατὺν οὐδὲ ἐννοῆσαι αὐτοὺς τοσαῦτα χατορ- 
θώματα καὶ ἐδείξαμεν, ὅτι οὐ µόνον ἑνενόησαν, 
ἀλλὰ xal εἰς τέλος ἤγαγον μετὰ πολλῆς τῆς εὐχολίας. 

Τὸ αὐτὸ 6h xat σήμερον γυµνάσωμεν τοῦ λόγου τὸ 
κέφάλαιον, πόθεν αὐτοῖς ἐπῆλθε προσδοχῆσαι τῆς 
οἰχουμένης περιχενέσθαι, εἰ μὴ εἶδον τὸν Χριστὸν 
ἀνλστάντα. Mh γὰρ ἐξεστήχεσαν, ὥστε τοιοῦτόν τι 
αοχίσασθαι ἁπλῶς xal εἰχη; Καὶ γὰρ ὑπερθάλλει 
πᾶσαν μανίαν τὸ προαδοχῆσαι ἄνευ θείας χάριτος 
τοσούτου περιγενέσθαι πράγματος. Πῶς δ' ἂν αὐτὸ 
χατώρθωσαν µαινόµενοι xai ἐξεστηχότες; Ei δὲ 
ἐσωφρόνουν, ὥσπερ οὖν καὶ τὰ πράγματα ἔδειξε, πῶς 
ἄνευ τοῦ λαθεῖν ἑνέχυρα ἀξιόπιστα ἐκ τῶν οὐρανῶν 
xai ττς ἄνωθεν ἁπολαῦσαι ῥοπῇῆς, ὑπέμενον πρὸς 
τοσούτους ἐξελθεῖν πολέμους, xal Υῆ: xai θαλάττης 
κατατολμῆσαι, xal πρὸς µεταδολὴν τῶν τῆς οἰχουμέ- 
vns ἁπάσης ἐθῶν τῶν by χρόνῳ τοσούτῳ παγέντων 
ἄνθρωποι δώδεχα ἀποδύσασθαι, xal στῆναι γενναίως 
οὕτω; Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, πρὸς τὸν οὐρανὸν χαλοῦντες 
xai τὰς ἄνω διατριβὰς, πόθεν προτεδόχων πείθειν 
τοὺς ἀχούοντας ; Καὶ εἰ μὲν ἦσαν ἐν δόξῃ καὶ πλούτῳ 
x31 δυναστείᾳ xal παιδεύσει τραφέντες, µάλ.στα μὲν 
οὐδὲ οὕτω πρὸς τοσοῦτον ὄγχον πραγμάτων εἰχὸς ἦν 
αὐτοὺς ἐπαρθῆναι πλὴν ἀλλὰ μᾶλλόν τινα λόγον εἷ- 


χεν fj «pocboxía: νῦν δὲ οἱ μὲν πρὸς λίμνας, οἱ δὲ. - 


περὶ δέρµατα ἠσχόληντο, οἱ δὲ περὶ τελωνίαν. 0ὐδὲν 
6i τούτων τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀχρηστότερον πρὸς 
φιλοσοφίαν χαὶ πρὸς τὸ πεῖσαι μεγάλα φαντάκεσθας, 
xii μάλιστα ὅταν μὴ παράδειγμά τις ἔχῃ. Μᾶλλον 
δὲ οὗ µόνον παραξείγµατα οὐχ εἶχον, ἅτι περιέσονται, 
| 98| ἀλλ’ ὅτι χαὶ οὗ περιέσοντα:, καὶ ταῦτα δῆ ἔναυλα. 
Πολκοὶ yàp ἐπιχειρήσαντες χαινοτοµίαις ἐσθέσθησαν 
(021 τὰ παρ) Ἕλλησι α λέγω’ ἐχεῖνα γὰρ οὐδὲ ἦσαν b, 
ἀλλὰ παρ᾽ αὑτοῖς τοῖς Ἰουδαίοις ἐν αὐτῷ τῷ χκαιρῷ), 
οὐχὶ μεῖὰ δώδεχα ἀνθρώπων, ἀλλὰ μετὰ πλήθους 
πολλου τοῖς πράγµασιν ἑπ,τιθέμενοι. Καὶ γὰρ θευδᾶς 
καὶ Ιούδας συστέµατα ἔχοντες μεγάλα ἀνθρώπων 
μετὰ τῶν μαθητῶν ἀπώλοντο. Kal ὁ παρ) ἐκείνων 
φόδος ixavó; ἦν τούτους παιδεῦσαι, εἰ μὴ σφόδρα ἦσαν 
πεπεισμένοι, ὅτι ἄνευ θείας δυνάµεως ἀμήχανον πε- 
γενέσθαι. Ei δὲ xal προσελόκων Χρατῆσαι, ποίαις 
ἑλπέτι τοσούτους ἀνεδέχοντο χινδύνους, εἰ μὴ πρὸς τὰ 
μέλλοντα ἑώρων ; θῶμεν δὲ, ὅτι xai Άλπιζον χρατῆ- 
sat τί προσεδόχων χερδαίνειν Ex τοῦ προσάγειν ἅπαν- 
τας τῷ μὴ ἀναστάντι, καθώς φατε ; 

&'. El yàp vuv πιστεύσαντες ἄνθρωποι περὶ βασιλείας 
ούρανῶν χαὶ µνρίων ἀγαθῶν, 020x210; χαταδέχονται 
χινόυνους, πῶς ἂν ἐχεῖνοι µάτην τοσαῦτα ἂν ὑπέμει- 
ναν, μᾶλλον δὲ xal ἐπὶ κακῷ; El γὰρ μὴ ἐγένετο τὰ 
Yerevnpéva, μηδὲ εἰς τὸν οὐρανὺν ὁ Χριστὸς ἀνέθη, 


* νο Regius codex 


Edi vero, τοῖς map! "E222. 
5 Legebatur οὐδὲν ἠσαν. 


πάντως, ταῦτα πλάττειν φιλονεικοῦντες xal τοὺς ἅλ. 
λους πείθειν, τῷ θεῷ προσκρούειν ἔμελλον xat μυρίους 
ἄγωθεν προσδοχᾷν κεραυνούς, "Άλλως δὲ, εἰ xaX ζῶν- 
τος τοῦ Χριστοῦ τοσαύτην εἶχον προθυµίαν, ἆποθα- 
νόντος ἂν ἔσδεσαν αὐτήν. Ἔδοξε γὰρ ἂν αὐτοῖς, εἰ 
pij ἀνέστη, ἀπατεὼν εἶναί τις xal εἴρων. Οὐκ fase, 
ὅτι τὰ στρατόπεδα, τοῦ μὲν στρατηγοῦ xai βασιλέως 
ζῶντος, xàv ἀσθενη T, συγχροτεῖται: ἀπελθόντων 
65 ἐχείνων, χἂν ἰσχυρὰ fj, διαλύεται; Ποίοις οὖν, εἰπέ 
ot, λόγοις ἐχέχρηντο πιθανοῖς, µέλλαντες ἅπτεσθαι 
τοῦ κηρύγματος καὶ πρὸς τὴν οἰχουμένην ἐξιέναι ἅπα- 
σαν; molo: δὲ χωλύμασιν οὐκ ἂν κατεσχέθησαν;, El 
γὰρ µαινόµενοι σαν (τὸ γὰρ αὐτὸ λέγων οὗ παύσο- 
μαι), οὐδὲ ὅλως χατορθῶσαι ἔδει' οὐδεὶς γὰρ µαινο- 
μένοις πείθεται’ εἰ δὲ χατὠώρθωσαν, ὥσπερ οὖν xal 
χατώρθωσαν, καὶ δείχνυσι «b τέλος, πάντων σαν 
α,φώτεροι. Ei δὲ πάντων σαν σοφώτεροι, εὔδηλον 
ὅτι οὐκ ἂν ἁπλῶς Τλθον ἐπὶ τὸ χήρυγµα. El γὰο μὴ 
εἴδον αὐτὸν ἀναστάντα, xb ἣν ἱχανὸν αὐτοὺς ἔξαγα - 
γεῖν ἐπὶ τὸν πόλεµον τοῦτον» τί ὃξ οὐκ ἂν αὐτοὺς 
ἀπέτρίφεν ; Εἶπεν αὑτοῖς, ὅτι Μετὰ τρεῖς ημέρας àva.- 
στήσοµαι, καὶ περὶ βασ.λείας οὑρανῶν ἑἐπηγγείλατο' 
εἶπεν, ὅτι Κρατήσουτι τῆς οἰχουμένης Πνεῦμα λαθὀν- 
τες ἅγιον' καὶ µυρία πρὺς τούτοις ἕτερα πᾶσαν ὑπερ- 
θαἴνοντα φύσιν. Ὥστε εἰ μηδὲν τούτων Υέγονεν, εἰ 
xai ζῶντι ἐπείθοντο, τελευτήσαντος οὐκ ἂν ἐπείσθη- 
σα», εἰ μὴ εἶδον ἀναστάντα. Εἶπον γὰρ ἄν ' Μετὰ 
τρεῖς ἡμέρας, ἔλεγεν, ἀναστήσομαι, xa οὐκ ἀνέστη 
Πνεύμα ὑπέσχετυ δώσειν, xal οὐχ ἔπεμφε' πῶς οὖν 
ὑπὲρ τῶν µελλόντων αὐτῷ πιστεύσοµεν, τῶν παρὀν- 
των ἑληλεγμένων; Τίένος δὲ ἕνεχεν μὴ ἀναστάντος» 
ἐχήρυττον ὅτι ἀνέστη; Ἐπειδὴ ὀφίλουν αὐτὸν, φησί. 
Καὶ μὴν μισεῖν λοιπὸν εἰχὸς ἣν ἁπατήσαντα |59] xat 
προδεδωχότα, χαὶ ὅτι µυρίαις αὐτοὺς ἑλπίσιν ἐπ- 
ápag, χαὶ οἰχίας xal Ὑονέων xoX πάντων ἀποστῆσας, 
xa ὁλόχληρον ἔθνος ἐχπολεμώσας αὐτοῖς τὸ Ἰουδαίων, 
προέδωχεν ὕστερον. Καὶ εἰ μὲν ἀσθενείας Tv τὸ Υενό- 
µενον, συνέγνωσαν ἄν, νυνὶ δὲ xaxoupylag πολλῆς 
εἶναι ἑνομίζετο. Ἔδει γὰρ τἀληθὲς εἰπεῖν, xal μὴ 
τὸν οὑρανὸν ἐπαγγείλασθα. ἄνθρωπον ὄντα θνητὸ», 
ὥς φατο. "Dots τοὐναντίον εἰχὸς Tv αὐτοὺς πο'εῖν, 
χηρύττειν τὴν ἁπάτην, xal λέγειν αὐτὸν εἴρωνα xa 
γόητα, οὕτω γὰρ ἂν χαὶ τῶν χιδύνων ἀπηλλάγησαν, 
οὕτω xal τὸν πόλεµον ἕλυσαν. El γὰρ τοῖς στρατιώ- 
ταις ἀργύριον ἔδωχαν οἱ Ἰουδαῖοι ἵνα εἴπωσι», ὅτι 
ἔχλεφαν τὸ σῶμα" εἰ παρελθόντες εἶπον οἱ μαθτταὶ 
ὅτι Ἐχλέφαμεν, χαὶ οὖκ ἀνέστη, ποίας ἂν οὐκ àz- 
ἐλαυσαν τιμῆς; "Ώστε ἑξην αὐτοῖς xat τιμᾶσθαι za 
στεφανοῦσθαι. Tívo; αὖν Évzxev τὸ ὑθρίξεσθαι xat 
κινδυνεύειν ἀντικατηλλάξαντο τούτων, εἰ μὴ θεία τις 
ἣν fj πείθουσα αὐτοὺς δύναμις, Ἡ τούτων ἁπάντων 
δυνατωτέρα; Eli δὲ µηδέπω πείθοµ:ν, λογίσου κά» 
χεῖνο, ὅτι ci uif] τοῦτο ἣν, χᾶν εἰ σφόδρα παρεσχευά- 
ζοντο, οὐκ ἂν ἐπ᾽ αὐτῷ τὸ χήρυγμα ἐχήρυξαν, ἀλλ᾽ 
ἀπεστράφησαν αὑτόν. "στε γὰρ ὅτι οὐδὲ τὰ ὀνόματα 
βουλόμεθα τῶν τὰ τοιαῦτα ἀπατώντων ἡμᾶς ἀχούειν. 
Τίνας δὲ Ένεχεν xa ἐχήρυττον αὐτοῦ τὸ ὄνομα; προσ” 
δοχῶντες ὅτι χρατήσουσι δι’ αὐτοῦ; καὶ μὴν τοὺ- 
vavtlov ἐχρῆν προσδοκᾷν, ὅτι εἰ xal ἔμελλον χρατή- 
σειν, ἁπώλοντο ἁπατεῶνος ὄνομα φέροντες εἰς µέσον. 
Ei δὲ συσχιάσαι τὰ πρότερα ἐθούλοντο, ἔδει ctp aat, 


i5 6. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP, CONSTANTINOP.. 46 


ὡς τό γε ἐπαγωνίζεσθαι, µεικόνως ἀνηττε χαὶ τὸν 
αύλεμον xal τὸν γέλωτα. Πόθεν οὖν ἐπῆλθεν αὐτοῖς 
ἀναπλάσαι τοιαῦτα; xal γὰρ ἅπερ Ίχουσαν, ἁπώλε- 
σαν. El δὲ οὐκ ὄντος Φόδου πολλὰ ἐπελανθάνοντο, 
xa τινα οὐδὲ ἐνόουν, χαθὼς χαὶ ὁ εὐαγγελιστίῆς qnot, 
τοσούτου χινδύνου χαταλαβόντος, πῶς οὐχ ἂν ἅπαντα 
αὑτῶν ἀπέπτη; Kat «l| λέγω τὰ ῥήματα; ὅπου γε 
καὶ ὁ πρὸς αὐτὸν τὸν διδάσχαλον πόθος ἠρέμα xat- 
εµαραίνετο τῷ φόδῳ τῶν ἐσομένων  ὅπερ αὐτοῖς xal 
ὠνείδισεν. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ τούτου μὲν ἐχχρεμάμε- 
vot αὐτοῦ, συνεχῶς Σρώτων, Ποῦ ὑπάχεις; ὕστερον 
δὲ, ὅτε τοὺς μακροὺς ἀπέτεινε λόγους τὰ δεινὰ δι- 
ηγούμενος τὰ παρ αὐτὸν τὸν σταυρὸν καταληψόµενα 
αὐτοὺς, εἶτα τῷ δέει παγέντες ἑναπέμειναν ἀχανεῖς) 
ἄκουσον πῶς τοῦτο αὐτὸ προφέρει αὑτοῖς λέγων᾽ Οὐ- 
δεὶς &E ὑμῶν ἐρωτᾷ με’ Ποῦ ὑπάγχεις; dAA' ὅτι 
- AeAdAnxa ὑμῖν ταῦτα, ἡ «ύπη πεπ.1ήρωκεν ὑμῶν 
τὴν καρδία». El τοίνυν προαδοχῶντες αὐτὸν ἀπο- 
θανεῖσθαι καὶ ἀναστήτσεσθαι οὕτως ἤλγουν, ἀναστάντα 
αὐτὸν μὴ ἱδόντες, πῶς οὐκ ἂν ἁπώλοντο, xat εἰς ao- 
«hv ἂν ἐσπούδασαν καταδῦναι τὴν γῆν, xai ἀθυμία 
τῇ τῖς ἁπάτης xal δἑει τῶν ἑσομένων πολιορχοῦ- 
ενοι; 
" e', [50sv δὲ καὶ τὰ ὑντλὰ αὐτοῖς δόγματα; τὰ γὰρ 
ὑήπλότερα ὕστερον εἶπεν αὐτοὺς ἀκούσεσθαι" Πο.1-ιὰ 
1ὰρ ἔχω «έγειν ὑμῖν, φησὶν, d.LU οὗ δύνασῦε 
ῥαστάζευν [40] ἄρτι. Ὥστε τὰ λειπόμενα ὑψπηλότερα 
fv. EK δὲ τῶν μαθητῶν οὐδὲ εἰς την Ἰουδαίαν ἤθε- 
λεν ἀπελθεῖν μετ) αὐτοῦ, ἐπειδῆ κινδύνων Ίχουσεν, 
ἀλλ᾽ ἔλεγεν' ᾿᾽Απέλθωμεν καὶ ἡμεῖς, ἵνα ἀποθάνω- 
μεν μετ) αὐτοῦ ' βαρυνόμενος ἐπειδῃ προσεδύχησεν 
ἀποθανεῖσθαι,. EL δὲ μετ αὐτοῦ Gv τροσεδύχησεν 
ἀποθανεῖσθαι, xaX ἀνεδύετο διὰ τοῦτο, χωρὶς αὐτοῦ 
καὶ τῶν λαιπῶν μαθητῶν tí αὐκ ἂν ἤλπισε τότε 
παθεῖν h; Καὶ πολὺς ὁ ἔλεγχος ἣν τῆς ἀναισχυντίας. 
{δὲ xa εἶχον εἰπεῖν ἑτιόντες; Τὸ μὲν γὰρ πάθος 
ἡ οἰκουμένη πᾶσα ᾖδει' xal γὰρ ἐφ᾽ ὑφηλοῦ ἐχρέματο 
τοῦ ἐκρίου, xat ἓν ἡμέρᾳ μέση, xal Ev µητροπόλει, 
xaX ἓν ἑορτῇ μεγίστῃ, ἓν T] μάλιστα οὐχ ἑνῆν τινα 
ἀπολειφθῆναι' τὴν δὲ ἀνάστασιν οὐδεὶς εἶδε τῶν ἔξω- 
zv, ὅπερ οὐ μικρὸν αὐτοῖς πρὸς τὸ πείθειν ἐμπόδιον 
ἦν. Καὶ ὅτι μὲν ἐτάφη, πάντες δ.εθρύλλουν’ καὶ ὅτι 
ἔνλεφαν τὸ σώμα αὐτοῦ οἱ µαθηται, οἱ στρατιῶται 
μετὰ τῶν Ἰουδαίων ἁπάντων ἔλεγον' ἅτι δδ ἀνέστη, 
τῶν ἔξωθεν οὐδεὶς εἶδε. Πόθεν οὖν προσεδόκησαν 
πείθειν την οἰχουμένην; El γὰρ θαυμάτων Υινοµέ- 
νων στρατιῶται ἐπείσθησαν τὰ ἑναντία µαρτνρῆσαι, 
πύθεν προσεδόχων οὗτοι χωρὶς θαυμάτων χηρύττειν, 
xal μηδὲ ὁθολὸν χεχτηµένοι πείθειν γην καὶ θάλατ- 
ταν περὶ τῆς ἀναστάσεως; εἰ δὲ δόξης ἐρῶντες τοῦτο 
ἑποίουν, πολλῷ μᾶλλον ἂν ἕκαστος ἑαυτῷ δόγματα 
ἐπεφήμισεν, οὐχὶ τῷ ἀπελθόντι. Αλλ' οὐχ ἂν ἐπείσθη- 
σαν αὐτοῖς οἱ ἄνθρωποι; Καὶ περὶ τίνος ἀχούοντες 
μᾶλλον ἐπίστευον; περὶ ἐκείνου τοῦ συλληφθέντος 
χαὶ σταυρωθέντος, ἢ περὶ αὐτῶν τῶν τὰς χεῖρας 
ἐχφυγόντων τὰς Ἰουδαϊχάς; Tivo; δὲ ἕνεκεν, tiré 
μοι, µέλλοντες 9 τοῦτο ποιεῖν, οὐχ εὐθέως τὴν 'lou- 
ξαΐαν ἀφέντες, εἰς τὰς ἔξω πόλεις ἀπῆῃλθον, ἀλλ᾽ 
ἔλον ἑστρέφοντο; Πῶς δὲ, εἰ μὴ σημεῖα ἐποίουν, 
ἔπειθον; Καὶ ci μὲν ἑποίουν (ἐποίουν γὰρ), θεοῦ 
ἕὐναμις Ty τὸ γινόμενον’ εἰ δὲ μὴ ἐποίουν xat Expá- 
τουν, πολὺ θαυμαστότερον ἣν τὸ συµθάν. Οὐκ ῄδεσαν 
Ἰουδαίους, εἰπέ µοι, xal τὴν πονηρὰν αὐτῶν µελέττν 


* Legebatur μὴ λεγόμενα. Ὁ Παθεῖν, quod deerat in 
€dius, habetur iu Hegio cod. ^ Legebatur. ἔμελλον, 
MX, tig t. É. πὸλ. ἐπήλβον. puu:o post. El μὲν γὰρ 
ἐπο:ουν. 


καὶ τὴν φθόνων γέµουταν ψυχἠήν; Καὶ γὰρ Μωῦσέα 
ἑλίθασαν μετὰ vb πέλαγος ὅπερ ἐπέζευσαν, μετὰ τὴν 
νίκην xai τὸ τρόπαιον ἐκεῖνο τὸ θαυμαστὺν, ὅπερ 
ἔστησαν ἀναιμωτὶ διὰ τῶν ἐχείνου γειρῶν κατὰ τῶν 
δουλωσαμένων d αὐτοὺς Αἰγυπτίων, μετὰ τὸ μάννα, 
μετὰ τὰς πέτρας καὶ τὰς πηγὰς τῶν ποταμῶν τὰς 
ἐκεῖθεν ῥᾳαγείσας, μετὰ τὰ uopla θαύματα τὰ ἐπὶ 
τῆς Αἰγύπτου χαὶ τῆς Ἐρυθρᾶς χαὶ τῆς ἐρήμου' Ἱε- 
ρεµίαν εἰς λάχκον ἑνέδαλον, χαὶ πολλοὺς τῶν προφη- 
τῶν χατέσφαξαν. ΄Αχουσον γοῦν τί φησιν Ἠλίας μετὰ 
τὸν φοθερὸν λιμὸν ἐχεῖνον xaX τὸν θαυμαστὸν ὑξτὸν 
xaX τὴν λαμπάδα, ἣν ἐκ τῶν οὐρανῶν χατήνεγχε, 
xal τὸ παράδοξον ὁλοχαύτωμα, ὡς ποῤῥωτάτω τῆς 
χώρας αὐτῶν ἑλαννόμενος' Κύριε, τοὺς προφήτας 
σου ἀπέκτει'αν, τὰ θυσιαστἠριά σου κατέσκα- 
Mur, κἀνὼ ὑπε.εί[αθην μόνος, xal ζητοῦσι τὴν 
γυχήν pov. [11] Καίΐτοι γε οὐδὲν τῶν νοµίµων ἑχί- 
νουν. Τούτοις οὖν πόθεν εἶχον προσέχειν; εἰπέ µοι * 
xaX γὰρ ἁπάντων σαν ἐχείνων εὐτελέστεροι, xal 
τοιαῦτα ἁχαινοτόμουν, δι ἃ xax τὸν Δ.δάσχαλον ἑσταύ- 
βωσαν. Καὶ ἄλλως δὲ, οὐχ οὕτως ἑδόχει δεινὸν εἶναι 
τὸ τὸν Χριστὸν ταῦτα λέγειν, xal τούτους. Τὸν μὲν 
γὰρ ἴσως ἑνόμιζον ἑαυτῷ δόξαν κτώμενον ταῦτα 
ποιεῖν, τούτους δὲ xal µειζόνως ἂν ἐμίσησαν, ἅτε 
ὑπὲρ ἑτέρου πολεμοῦντας αὐτοῖς, 'AXX' οἱ νόμοι αὖ- 
τοῖς ἐθοήθουν ol Ῥωμαίων; Αλλ ἀπὸ τούτων xal 
ἐνεπηδίζοντο μᾶλλον" χαὶ γὰρ ἔλεγον' Πᾶς ὁ ποιῶκ 
ἑαυτὸν βασιΊέα, ovx ἔστι «φίλος τοῦ Ka/capoc. 
Ὕστε τοῦτο µόνον ἱχανὸν fiv ἐμποδίσαι, ὅτι τοῦ νο- 
µισθέντος εἶναι τυράννου χαὶ μαθηταὶ σαν, xai τὰ 
ἐχείνου χρατύνειν ἐθούλοντο. Ἐί δὲ ὅλως αὐτοὺς ἐπ- 
Πρεν εἰς ιοσούτους χινδύνονς ἑμπεσεῖν; τί Ok περὶ 
αὐτοῦ λέγοντες ἑἐδόχουν εἶναι d πιθανοί; ὅτι ἑσταυ- 
ϱώθη; ὅτι ἀπὸ γυναιχὺς ἐτέχθη Ἰουδαίας πτωχῆς, 
Ἰουδαίῳ τέχτονι μεμνηστευμένης» ὅτι ἐξ ἔθνους ἣν 
τῇ οἰχουμένῃ ἀπεχθανομένου; Αλλὰ ταῦτα πάντα 
οὐχὶ πείθειν µόνον xal ἐφέλχεσθαι τοὺς ἀχούοντας, 
ἀλλὰ xaY προσίστασθαι πᾷσιν Tv. ἰκανὰ, xa μάλιστα 
τὰ παρὰ τοῦ σχηνοποιοῦ xal τοῦ ἁλιέως λεγόμενα. 
Οὐκ ἂν οὖν ταῦτα πάντα ἐνενόησαν οἱ µαθηταί; xal 
γὰρ αἱ δειλαὶ φύσεις πλείονα τῶν ὕντων ἀναπλάττειν 
δύνανται’ τοιαῦται δὲ σαν αἱ ἐχείνων. Πόθεν οὖν 
ἠλπισον κατορθώσειν; μᾶλλον δὲ οὐκ Ίλπισαν, μν» 
ρίων ὄντων τῶν ἁπαγόντων 9 αὐτοὺς, εἴ γε μὴ ἀνέστὴ 
ὁ Χριστός. 

σ’. Οὐκ εὔδηλον καὶ τοῖς σφόδρα ἀνοήτοις, ὅτι εἰ μὴ 
δαφψιλοὺς χαὶ μεγάλης ἀπέλαυσαν χάριτος, καὶ ἀνέχυ- 
pz τῆς ἀναστάσεως ἔλαθον, οὗ µόνον πρᾶξαι xal ἐπι- 
χειρῆσαι, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐννοῆσαι ταῦτα ἠδύναντο; El yàp 
τοσούτων ὄντων χωλυµάτων πρὸς τὸ βουλεύσασθαι, 
οὗ λέγω πρὸς τὸ κατορθῶσαι, xal ἐδουλεύόαντο καὶ 
εἰς ἔργον ἐξήγαγον xaX μείζονα πάσης ἑλπίδος ἐποίη» 
σαν, παντἰ που δῆλον, ὅτι οὐχ ἀνθρωπίνῃ δ»νάµει, 
ἁλ)ὰ θείᾳ χάριτι πάντα εἰργάζοντο. Τούτους τοίνυν 
τοὺς λόγους γυμνάζωµεν, μὴ χαθ' ἑαυτοὺς µόνον, 
ἁλλὰ xaX μετὰ ἀλλήλων' οὕτω 0' ἂν εὐχολωτέρα Υγέ- 
votz' ἂν ἡμῖν xal ἡ τῶν λοιπῶν εὕρεσις. Mnt, ὅτι 
χειροτέχντς el, ἀλλοτρίαν τὴν µελέτην ταύτην εἶναι 
νόμιζε. Καὶ γὰρ Παῦλος σκηνοποιὸς ἣν, ἀλλὰ xal 
πολ)ῆς ἐνεπλήαθη τότε χάριτως, (nol, κἀχεῖθεν 
ἅπαντα ἐφθέγγετο, Αλλὰ xol πρὸ τῆς χάριτος rapi 
τοὺς πόδας Ἰ᾽αμαλιήλου fw xoi τὴν χάριν δὲ διὰ 
τοῦτο ἔλαδεν, ἐπειδὴ γνώµην ἁξίαν τῆς χάριτος ἐπ- 
εδείξατο, xal μετὰ ταῦτα πάλιν την τέχνην µξτεχεί- 


d Sic Reg., optime. Editi, χειρῶν καταδονλωσχμένων. 
e Leqcbatur αν post. ἐδόκουν. Legebuiur ὑπαγοντων 


i5 IN EPIST. 1 AD COR. L'OXIL, V. 46 


exspectarept se per illum superaturos esse? Atqui. 
contrarium exspectandum erat, quia, etiamsi supera- 
turi essent, pcriisseut deceptoris nomeu in medium, 
alferentes. Siu autem volebant priora occultare , ta-- 
cere oportebat : nam decertare magis exeitasset et 
bellum et risum. Uude ergo venit illis in mentem ut 
bac coufingerent ? pam illa. qux: ipsi audierant, ος” 
ciderant. Quod si cum nullus esset timor, multo- 
rum obliviscebantur, οἱ quiedum non. intelligebant , 
ait evangelista , tanto imminente periculo, quo- 
modo non omnia ah illis avolasseut ? Et quid. dico 
verba, cum futurum essct, ut. magistri amor metu 
futurorum sensim marcescerct? quod etiam ipsis οχ» 
probravit. Nam cum antea quidem ab illo pendentes 
frequenter. interrogarent, Quo vadis? postea autem, 
cum longos texuit sermones, mala enarraus quie teu- 
pore crucis ipsos invasura erant, deindeque metu de- 
οτί cum hiantes illi wanerent, audi quomodo eis lioc 
proferat dicens : Nemo ez. tobis interrogat me, Quo 
vadis? sed quia luec loquutus sum vobis, tristitia implevil 
cor vestrum (Joan. 16. 5. 6). Si ergo exspectantes illum 
moriturum et resurrecturum esse, ita doulebant; si resur- 
gentem illum non vidissent, quomodo nou periissent, 
οἱ in ip-am. terram suffodi uon studuissent , tum ex 
maerore fraudis, tum ex timore futurorum obsessi ? 
5. Undeautem et subliinia illis dogmata ? sublimiora 
enim ipsos poslea audituros esse dixit: nam Af ulta, in- 
quit, habeo vobis dicere, sed non potestis poriure modo (Ib. 
i. 12). lllaigitur qu e nou dicebantur, sublimiora erant. 
"nus autem ex discipulis nec iu. Judxeain cum illo 
abire volebat , postquam pericula audivit ; sed dice- 
bat, Abeunus et nos, ut moriumur cum illo (14. M. 
46 ); xgre ferens quod se mori:urum exspectaret, 
Quod si eum illo versaus se moriiurum exspectabat , 
ileoque refugicbat ; absque eo et cxteris discipulis 
quid non tunc se passurum exspectasset? Et ina- 
guum Loc fuisset impudentke. argumentum. Quid 
ergo elkun dicendum babebant exeuntes ?. Naim 
|assionem quidem sciebat universus orbis : in 
alto quip;e patibulo suspensus fucrat, in. iueridie, 
in metropoli , et in iaximo die festo, et a quo 
iiaxhue uon licebat quempiam abesse : resurrectio- 
nem vcro nullus sciebat exterorum, quod non parvum 
illis erat impedimentum, uL ne persuaderent. Et quod 
essel sepultus omnium rumore ferebatur ; quodque 
discipuli corpus furati essent, milites cum Judig 
omaibus dicebant : quod antem resurrexissel, exte- 
rorum nemo sciebat. Undenim exspectabant , se id 
toti orbi persuasuros esse? Si enim post. edita: mira- 
cula persuasi fuerunt milites, ut contraria teetarentur, 
umdenam  spcrasseut hi se sine miraculis praidica- 
luros esse, ac ne obolum quidem habentes, terr: et 
mari de resurrectione persuasuros esse? Quod si 
ex glori» amore hoc fecissent , multo inagis unus- 
quisque dogina sibi aLliribuisset, non οἱ qui decesse- 
rat. AL non. credidissent illis homines? Et de quo- 
snam inagis credidissent audientes? de illone. qui 
coupreheusus et crucifixus fuerat, an de illis qui 
Judaeorum manus effugerant? Cur aulem, qu.rso, 


hoc facturi erant? non. statim Judam dünittenteg 
veneruut in externas civitates, sed intus. versabantur f 
Quomodo autem persuasissent, nisi signa edidis- 
sent? Si faciebant quidem, et utique faciebant, D«i 
virtus erat id quod fiebat : si autem. non. faciebant, 
et tamen vincehant, longe mirabilius erat iljud. An- 
non Jud;eos noverant, quieso te, et malam ipsorum 
mentem, invidiaque plenum animum? Etenim Moy- 
sen lapidarunt, postquam mare pedibus transierant , 
post victoriun et tropieum illud mirabile, quod abs- 
que sanguine per manus ejus erexerunt de /Egypiis, 
qui illos in servitutoin. redegerant, post. manna, post 
petras et fluviorum fontes inde manantes, post mille 
miracula in Egypto, in mari Rubro, in deserto : Je- 
remiam in lacum injecerunt, et multos. propletas, 
interfecerunt. Audi. quid. dicat. llelias post. famem; 
illam terribilem, ot mirabilem pluviam, et LEunpa- 
dem ill«m, quam de c:elis descendere curavit, et stu- 
peundum illud liolocaustum ; procul ab corum regione 
ejectus : Domine, prophetas tuos. occiderunt, altaria 
tua diruerunL ; el ego relictus sum solus, et querant. 
unimam mean, (5. Reg. 19. 10). Atqui ij leges non im- 
mutabant. Undo ergo, qu:eso, liis animus adhibendus 
erat? nam omnium vilissimi erant, atque ea. ipsa 
iunovabant, ob qu:: Magistrum Jud:vi crucifixerant. 
Alioquin vero non tam grave videbatur esse, quod 
Christus οἱ illi eadom dicereut, Nam ilium quidem 
forte putabaut ideo id fecisse, ut sibi gloriam pareret; 
illos autem etiain magis odissent, cum pro alio con- 
tra se bellum gererent. Sed opein illis ferebant leges 
Iomanorum ? [imo ab illis magis impediebantur : di- 
cebant euim, Omnis, qui se ipsum regem facit, non est 
amicus Cesaris (Joan. 19. 12). Quapropter hoc solum 
impedire poterat, qu niam eju&, qui tyrannus existi- 
matus fuerat, discipuli erant, et. res ejus volebant 
firmare. Quid ergo tandem illos erexit animo, ut in 
tanta pericula ineilerent? quid autem. de illo. dicen- 
tes, videbantur fklo digni? quod arucifizus esset ? 
quod ex mul'ere paupere Judira natis esset, quie de- 
sponsata fucrat. Judivo. fabro? quod ex. gente. esset 
orbi odiosa ? Verun  h:ec omuia non modo non apta 
erant ad persuadenilos et alliciendos auditores, sed 
ad omnes adversum concitandos idonea ; maxime 
autem a teutoriorum arlifice et a piscatore dicta, 
Anuon hzc omuia im mentem venerunt discipulis ? 
nam Uurdz natur: plura quam sint possunt confiu-.. 
gre : tales erant illorum natur; Ündenam orgo so 
recte aciuros sperarunt ? limo nons sperassent, cum ite 
numera essent qua illos abducerent, nisi resurrexi9-. | 
sct Christus. 

ϐ. Annogm palam es& vel stultissimis, quod nisi 
uberem et magnam. consequuti essent gratiam, ct 
pignora accepissent resurrectionis, non modo Ίος 
non agere εἰ suscipere, sed ne cogitare quidem po- 
tuissent ? Si euim tot impedimenta. essent, nou. dico 
ad recte age: duin, sed ad consultandum, et consulta. 
runt et preclara egerunt, et quie omni spe inajora 
erant ad effectum deduxerunt : cuivis palam cst eug 
non humana virtute, scd divina gratia omuia fecisso, 


4/1 &. JOANNIS CIIRYSUSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 48 


[n his ergo sermonibus nos exerceamus, non apud 
Dos tantum, sed cum aliis: sie nobis facilior erit 
ceterorum inventio. Neque quia niauu artem exerces, 
alienum boc studium esse putes. Nam Paulus tento- 
riorum opifex erat; sed. tune. quoque mufta. plenus 
erat gratia, atque inde omnia loquebatur. Imo au- 
te gratiam ad pedes Gamalielis erat : et ideo gra- 
liam accepit, quia mentem gratia dignam exhibebat, 
ei postea rursus artem exercebat. Nemo igitur arti- 
fex erubescat, sed ii, qui frustra aluntur et otiosi 
sunt, qui multis utuntur ministris et. ingenti famu- 
lati fruuntur. Nani semper laborantem ali, philoso- 
phi genus est : borum aniinze puriores sunt, hortum 
mentes firmiores, Nam qui otiosus cst, multa potius 
temere loquitur, οἱ multa frustra agit, ac nihil per 
totum diem operatur, multo plenus torpore : qui 
autem operatur, nibil superfluum cito percipiet ne- 
que in operibus nec in verbis nec in mente; tota 
euim anima semper intenditur ad vitam laboriosam. 
Ne ergo despiciamus eos qui labore manuum aluutur, 
sed potius illos ideo beatos przdicemus. Quinam, 
quxe50, οί tibi gratia, cum,accepta a patre hieredi- 
tate, perpetuo niliil agis, Sed illa omnia boua fru- 
stra insumis ? Àn nescis non omnes candem raiionen 
reddituros nos esse ; sed eos qui hic in majori licen - 
. tia et reruin copia vixerunt, gravius; cos autem qui 
in laboribus, in paupertate et :erumnis vilam duxe- 





re , mitius csse tractandos. Il:c autem ex Lazaro et 
divite manifesta sunt. 'Tu certe, qui ad debita officia 
otio non es usus, jure aceusaris; pauper vero qui 
reliquum temporis ad debita officia adhibuit, magis 
(ructur coronis. 

Gontra thzatrorum spectacula. — At tu militiam ob- 
tendis, οἱ quod illa distinearis allegzs ? Sed talis ex- 
cusatio non cst rationi consona. Nam Cornelius erst 
centario, οἱ balteus vitze institutum nihil lwsit. Tu 
vero cum saltatoribus et mimis das operam, et t0- 
tum vit:e tempus in scena consumis, nou vel nilitize 
necessititem νο] metum niagistratuum. obterdis ; 
quando autem te ad ecclesiam vocamus, tunc innu- 
niera affers impedimenta. Et. quid dices in illa dic , 
cuin videris flamma et fluvios igneus et vincula in- 
solubilia, et stridurem dentium audieris ? quis tihi 
tine. patrociuabitur, cum videris artificem, qui recte 
viserit, omui gloria fruentem ; te vero, qui nunc 
sericis. indutus. es vestimentis εἰ oles unguenta , 
intolerabilia. patientem ?. quid tibi proderunt divitiie 
et rerum omnium copia? quid detrimenti artilici 
affert paupertas? Ne ergo tunc patiamur, ca. qu;e 
nunc dicuntur timeamus, et totum laborem nostrtm 
in necessariarum rerum operibus consumamus, [ta 
enim placato Deo pro peccatis prateritis, additisque 
bonis operibus futuris, regnum caxlorum consequi 
peterimus , gratia et benignitate, ctc. 





HOMILIA VI. 


Cap. 2. v. 1. Et ego, fratres, cum. veni ad vos, veni 
non in sublimitate sermonis aul. sapientie , annmun- 
tians vobis testimonium Dei. 2. Non enim judicavi 
me scire aliquid in vobis , nisi Jesum Christum , et 
hunc crucifixum. 

4. Nihil est Pauli anima ad decertandum acrius ; 
imo potius non illius anima : non enim ipse hoc in- 
venit; sed nihil par gratis in illo operanti, qu:e 
omnia vincit. Satis enim erunt ea, que prius dicta 
sunt , ad dejiciendum illorun fastum , qui in διρίεη- 
tia gloriabantur ; imo vel pars dictorum sufliciebat. 
Ut autem przclarior sit victoria , iis que dicta sunt 
certamina addit, prostratis. insultans adversariis. 
Attende autem : adduxerat. prophetiam. dicentem : 
Perdam sapientiam sapientium : ostenderat. Dei εᾱ- 
pieutiam , quia per cam, quas stultitia videbatur 
esse, externam philosophiam prostravit ; ostenderat, 
«uod stultum est. Dei, sapientius esse hominibus ; 
estenderat quod non solum per ignarus docuerit, scd 
ctiam ignaros et idiotas vocaverit. Nunc ostendit et 
ipsum quod przdicabatur, et modum przdicaiionis 
satis fuisse ad perturbandum , et non perturbavisse. 
Non tantum enim discipuli idiote suut, iuquit; sed 
etiam egu qui przdico. ldeo, inquit, Et ego , fratres 
( rursus frawes vocat , ut sermonis asperitatem emol- 
liat ) , veni , non in sublimitate sermonis ,| anuuntians 
vobis testimonium Dei. Quid enim, dic queso , si vo. 
luisses in sublimitate venire? poterasne? Ezo quidem 
δἱ voluissem , non potuissem ; Cliristus autein si. vo- 


luisset, potuisset. Sed noluit, ut splendi:lius redderet 
t opxum. Ideoque superius ostendens hoc illius opis 
fuisse, ipsiusque voluntatem esse, ut sic indocte cjus 
verbum praedicetur, dicebat : Non enim misit me 
Christus baptizare , sed evangelizare , non in. sapientia 
sermonis. Est autem multo majus, imo infinite majus, 
quod hoc voluerit Christus, quam quod voluerit Pau- 
Ius. Non ergo facundiam ostentans , inquit, neque 
externis arinatus sermonibus , aunun:io testimonium 
Dei. Nec dixit, priedicationem, sed, Testimonium Dei, 
quod ipsum satis erat ad avertendum.. Mortem enim 
annuntiaus circuibnt : ideo subjunxit : Non enim judi- 
cavi me scire aliquid in vobis, nisi Jesum Christum , 
huncque crucifixum. loc autem dicebat, quia extern:e 
64 pienti:e omnino expers erat , ut etiain superius di- 
cebat : Veni nou in. sublimitate sermonis. Nam quod 
ij.se hoc posset habere palam est. Cujus enim vesti- 
menta mortuos suscitarunt, el umbra inorbos expu- 
leru;t, multo magis linguz facundiam poterat auiia 
suscipere. Nam hoc quidem est discipulorum , illud 
autem artem oninem superat. Qui ergo artis majora 
novit, multo magis minora potuerit. Sed non periit 
Christus ; neque enim consentaneum erat. Merito 
igitur ait, Non enim judicavi me aliquid scire; nam et 
ego boc voloquod οἱ Cliristus vult. Mihi autem videtur 
lumilius loqui cum illis, quam cum aliis, ut fa-tuti 
illorum comprimeret. lllud ergo, Judicavi me nihil 
scire, ad differentiam extern: sapientim dicitur. 
Non enun veni syllogismos nectens neque sopbismata, 


17 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. VI. 48 


p: Ce. Μηδεὶς τοίνυν αἰσχυνέσθω τῶν τὴν τέχνην ἐχόν- 
των, ἀλλ᾽ οἱ εἰχῆ τρεφόµενοι xat ἀργοῦντες, οἱ δια- 
x^vote χεχρηµένοι πολλοῖς xat ἀφάτου θεραπείας ἆπο- 
λαύοντες. Τὸ γὰρ διαπαντὸς ἑργαξόμενον τρέφεσθαι, 
Φιλοσοφίας εἶδός ἐστι τούτων αἱ φυχαὶ χαθαρώτεραι, 
τούτων al δ.άνοια!: εὐτονώτεραι. Ὁ γὰρ ἀργῶν πολλὰ 
εἰχη μᾶλλον φθέγγεται, xal πολλὰ εἰχῃῆ πράσσει, xal 
[12] ἐργάζεται δι ὅλης ἡμέρας οὐδὲν, πολλῆς νάρ- 
xn ἐμπεπλγσμένος) ὁ δὲ Ev ἐργασίᾳ ὧν οὐδὲν ταχέως 
περιττὺν παραδέξεται οὔτε ἐν ἔργοις οὔτε ἐν λόγοις 
οὔτε Ev ἐννοίαις' ὅλη γὰρ διόλου συντέταται πρὸς τὸν 
ἑπέπονων βίον fj ψυχή. ΜΗ τοίνυν καταφρονῶμεν τῶν 
ἀπὸ τῶν χειρῶν τρεφοµένων, ἀλλὰ xal μᾶλλο» αὐτοὺς 
µαχαρίζωμεν διὰ τοῦτο. Ποία γάρ σοι χάρις, εἰπέ 
pot, ὅταν τὸν κλῆρον παρὰ τοῦ πατρὸς δεξάµενος, 
μτδὲν πράττων δ.ατελῆς, ἀλλά ἀναλώσῃς πάντα ἐχεῖ- 
να εἰχῆ : Οὐχ οἴδας ὅτι οὐ πάντες τὸν αὐτὸν ἁποδώ- 
σηµμεν λόγον, ἀλλ) οἱ μὲν πλείονος ἐνταῦθα ἁπολαύ- 
σαντες ἁδείας, χα)λξπώτερον, οἱ δὲ χαχωθέντες f) πό- 
v:tg Ἡ πενία f| ἑτέρῳ τινὶ τοιούτῳ, ἡμερώτερον ; 
Καὶ ταῦτα ἀπὸ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου δῆλα. 
Σὺ μὲν «ὰρ εἰς οὐδὲν δέον τῇ σχολῇ χρησάµενος εἷ- 
χό-ως ἐγχαλῇ, ὁ δὲ πένης χαὶ µετὰ ἀσχολίας τὸ ὑπό- 
2ο. ποὺ τοῦ χαιροῦ εἰς τὰ δέοντα ἀναλώσας, μεγάλων 
ἁπολαύσεται τῶν στεφάνων. 

᾽Αλλὰ xal στρατείαν pot προδάλλη πάντως, χαὶ 





τῆς ἀσχολίας αὐτὴν αἰτιάση; Αλλ' οὐχ ἂν ἔχοι λό- 
γον ἡ σχΏψις. Καὶ γὰρ ὁ Κορνήλιος ἑχατοντάρχης ἣν, 
xdi οὐδὲν ἡ ζώνη τὴν ἀχριθη πολιτείαν παρέθλαψε. 
Σὺ δὲ ὅταν ὀρχησταῖς xai µίμοις σχο)άζης, xat δια- 
παντὸς ἐπὶ τῆς σχηνῆς ἀναλίσχῃς τὸν piov, οὐξαμοῦ 
οὐ στρατείας ἀνάγχην, oóx ἀρχόντων προθάλλῃ φό- 
6ov* ὅταν δὲ ἐπὶ τὴν ἐχκλησίαν χαλῶμεν, τότε τὰ 
µυρία κωλύματα. Καὶ τί κατὰ τὴν ἡμέραν ἐχείνην 
ἐρεῖς, ὅταν (Or; τὴν φλόγα χαὶ τοὺς τοῦ πυρὺς πο- 
ταμοὺς, xal τὰ δεσμὰ τὰ ἅλι,α, xoi βρυχομένων 
ἀχούσης ὁδόντων» τίς σου προστήσεται χατὰ viv 
ἡμέραν ἐχείνην, ὅταν ἵδῃς τὸν μὲν χειροτέχνην καὶ 
ὀρθῶς βεθιωχότα, πάσης ἁτολαύοντα δόξης ᾽ σαυτὸν 
δὲ τὸν νῦν ἐν μαλαχκοῖς ἱματίοις ὄντα xai μύρων 
πνέοντα, ἀνήχεστα πάσχοντα; τί σοι τοῦ πλούτου xal 
τὶς περιουσίας ἔσται ὄφελος; τί δὲ τῷ χειροτέχνῃ 
τῆς πενίας βλάδος; "Iv' οὖν μὴ πάθωμεν ταῦτα », 
φοθηθῶμεν τὰ λεγόμενα νῦν, καὶ τὴν ἀσχολίαν ἅπα- 
σαν εἰς τὴν τῶν ἀναγκαίων πραγμάτων ἀναλώσωμεν 
διατριθἠν. Οὕτω γὰρ ἑξύεωσάμενοι τὸν θ2ὺν ὑπὲρ 
τῶν παρελθόντων ἁμαρτημάτων, χαὶ τὰ μέλλοντα 
προσθέντες κατορθώματα, δυνησόµεθα τῆς βασιλείας 
ἐπιτυχεῖν τῶν οὐρανῶν, γάριτι καὶ φιλανθρωπίφ, xal 
τὰ ἑξῆς. 


8 Legebatur μὴ τότε πάθωµεν. 


ο Ἱἧἥἧ KM RR Rc C ce 


OMIAIA G*. 


Ká;x», ἆδε.1ᾳοἳ, ἐὰν πρὸς ὑμᾶς, ᾖ.10ον οὐ καθ' 
ὑπεροχὴν Aóyov ἡ σοφίας, καταγγὲ.Ίων ὑμῖν 
τὸ μαρτύριον τοῦ θεοὺ. Οὐ γὰρ Éxpiva τοῦ &l- 
δέναι τι ἐν ὑμῖν, εἰ μὴ Ἱησοῦν Χριστὸν, καὶ 
τούτον ἑσταυρωμένο». 

α’. Οὐδὲν τῆς Παύλου uy ἁγωνιστικώτερον, μᾶλ- 
λον δὲ οὗ τῆς ἐχείνου φυχῆς * οὗ γὰρ αὐτὸς ταῦτα εὔ- 
ρ:σχεν ΄ ἁλλ᾽ οὐδὲν τῆς ἐνεργούσης bv αὐτῷ χάριτος 
ἴσον πάντα νιχώσης. "IxavX μὲν γὰρ χαὶ τὰ ἔμπρο- 
σθεν εἰρημένα χαταθαλεῖν τὸν τὂφον τῶν ἐπὶ copia 
[45] χοµπαζόντων, μᾶλλον δὲ χαὶ µέρος τῶν clpn- 
µένων. Ὥστε δὲ λαμπρὰ γενέσθαι τὰ νιχητήρια, xai 
ἐπαγωνίκεται τοῖς λεχθεῖσι, χειµένοις τοῖς ἑναντίοις 
ἑπεμθαίνων. Σχόπει δὲ. Παρήγαγε τὴν προφητείαν 
τὸν λέγουσαν, ὅτι 'AzoAO τὴν σορίαν τῶν copo: 
ἔδειξε τοῦ Θεοῦ τὴν σοφίαν, ὅτι διὰ τῆς δοχούσης εἷ- 
vit µωρίας κατήργησε τὴν ἔξωθεν φιλοσοφίαν, ἔδει- 
Ez» ὅτι τὸ μωρὸν τοῦ Θεοῦ σοφώτερον τῶν ἀνθρώ- 
πων, ὄδειξεν ὅτι οὐ µόνον διὰ ἰδιωτῶν ἑδίδαξεν, ἀλλά 
χα) ἰδιώτας ἑχάλεσε' νῦν. δείχνυσι ὅτ, xal αὑτὸ τὸ 
χγρυττόμενον, xai ὁ τρόπος τῆς χηρύξεως ἱκανὰ 
θ.ρυθῆσαι ἣν, καὶ οὐχ ἐθορύδησεν. Οὐ γὰρ 6h µόνον 
οἱ μαθηταὶ, φησὶν, ἰδιῶται, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ὁ χηρύτ- 
των». Διὰ τοῦτό φησι’ Καὶ ἑ]ὼ, dósAgol (πάλιν τὸ 
τῶν ἁδελφῶν τίθησιν ὄνομα, χαταλεαίνων τοῦ λόγου 
την τραχύτητα), ᾖ.1θον οὗ καθ ὑπεροχὴν «Ἰόγου 
πατιγγἁ1λων ὑμῖν τὸ μαρτύριον τοῦ θεοῦ. Τί 
Υὰρ, εἰπέ uot, εἰ xaX ἐθούλου xa0' ὑπεροχὴν ἑλθεῖν, 
ἐβύνασο; Ἐγὼ μὲν εἰ ἐβουλόμιν, οὐκ ἂν ἐδυνήθην * 
ὁ δὲ Χριστὸς el ἐδουλήθη, ἑδύνατο. 'AXA' οὐχ ἐδου- 
λήθη, ἵνα λαμπρότερον ποιῄσῃ τὸ τρόπαιο». Aib. xai 
ἀνωτέρω δειχνὺς, ὅτι αὐτοῦ γέγονεν ἔργον καὶ αὖ- 
τοῦ βούληµα fjv τὸ οὕτως ἰδιωτιχῶς κηρυχθῆναι τὸν 
25109, ἔλεγεν Ob γὰρ ἀπέστειέ µε Χριστὸς βα- 
ατίζειν, dAA εὐαγγε.ίζεσθαι, cóx ἐν σοφίἰᾳ AÓ- 


Ίου. Πολὺ δὲ μεῖζον χαὶ ἀπείρως μεῖζον τοῦ Παῦλον 


θελῆσαι τοῦτο τὸ τὺν Χριστὸν θελῆσαι. Οὐ τοίνυν 
εὐγλωττίαν ἐπιδειχνύμενος, φησὶν, οὐδὲ τοῖς ἔξωθεν 
λόγοις ὠπλισμένος χαταγγέλλω τὸ μαρτύριον τοῦ 
θεοῦ. Καὶ οὐκ εἶπε, Τὸ χἠρυγμα, ἀλλὰ, Τὸ μαρτύ- 
piov τοῦ θεοῦ, ὃ xaX αὐτὸ ἰκανὺν ἣν ἀποτρέφαι ». 
θάνατον γὰρ περιῃει χηρύττων’ διὰ τοῦτο xal ἐπ- 
ἠγαγεν  Οὐ γὰρ ἔχρινα τοῦ εἰδέναι τι ἐν ὑμιν, εἰ 
ph Ἱησοῦν Χριστὸν, καὶ τοῦτον ἑσταυρωμέγον. 
Τοῦτο δὲ ἔλεγεν, ὅτι καθόλου τῆς ἔξωθεν σοφίας ἑστὶν 
ἅμοιρος, ὥσπερ οὖν xal ἀνωτέρω ἔλεγεν' " H.10ov co 
χαθ ὑπεροχὴν Aóyov. "Οτι γὰρ T» δυνατὸν xa 
τοῦτο αὐτὸν ἔχειν, δΏλον. OU γὰρ τὰ ἱμάτια νεκροὺς 
ἀνίστη. xal αἱ σχιαὶ νοσήματα ἤλαννον, πουλλῷ μᾶλ- 
o) εὐγλωττίαν ἡδύνατο δέξασθαι b ἡ ψυχή. Τὸ μὲν 
γάρ ἐστι μαθττῶν, τὸ δὲ πᾶσαν ὑπερθαίνει τέχνην. 
Ὁ τοίνυν τὰ μείζονα τῆς τέχνης εἰδὼς, πολλῷ πλέον 
τὰ ἑλάσσονα ἴσχυσεν ἄν. Αλλ' οὐχ ἀφηχεν ὁ Χρι- 
στός: οὗ γὰρ συνέφερεν. Εἰχότως οὖν λέγει’ Οὐ 
γὰρ ἔκριγά τι εἰδέναι' καὶ γὰρ καὶ ἐγὼ τοῦτο βού- 
λομαι ὅπερ χαὶ ὁ Χριστός. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ καὶ ταπει- 
νότερον αὑτοῖς διειλἐχθαι μᾶλλον ἢ τοῖς ἄλλοις, τὸν 
τῶφον αὐτῶν χαταστέλλων. Τὸ τοίνυν, Οὐδὲν Éxpwra 
εἰδέγαι, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἔπωθεν εἴριται σο- 
φίας. Οὐ γὰρ λθον συλλογισμοὺς πλέχων οὐδὲ σο- 
φίσματα. οὐδ ἄλλο τι λέγων ὑμῖν, ἣ ὅτι ὁ Χριστὸς 
ἑσταυρώθη. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ µνρία φασὶ, xat περὶ 
µυρίων λέγουσι μαχροὺς ἑλίττουτες διαύλους λόγων, 
κατασκευάζοντες λογισμοὺς [44] χαὶ συλλογισμοὺς, 
µυρία συντιθέντες σοφίσµατα ' ἐγὼ δὲ ᾖλθον πρὸς 
ὑμᾶς prob ἄλλο λέγων, $ ὅτι ὁ Χριστὸς ἑσταυρώ- 
0n, καὶ πάντας ἐχείνους παρίλασα, ὃ τῆς του XT 


* Alius, ἀποστρένει 5 ]ta Reg. Editi vero, ὑποδέξασνθιων 


49 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΕΒΙΕΡ. CONSTANTINOP. 50 


ὑυττομένου δυνάμεως σημεῖόν ἐστιν ἄφατον. Καὶ 
ἐγὼ ἐν ἀσθενείᾳ καὶ ἐν φόδῳ καὶ &r τρόμῳ πο.ῖ- 
Ao ἐγεγόμην zpóc ὑμᾶς. Τοῦτο πάλιν ἄλλο χεφά- 
λαιον. Οὐ γὰρ µόνον οἱ πιστεύοντες ἰδιῶται, οὐδὲ 
µόνον ὁ λέγων ἰδιώτης, οὐδὲ µόνον ὁ τρόπος τῖς δι- 
δασκαλίας ἰδιωτείας γέµων, οὐδὲ µόνον αὐτὸ τὸ xf- 
ρυγµα ἱχανὸν θορυθῆσαι  σταυρὸς γὰρ xaX θάνατος 
ἦν τὸ καταγγελλόμενον' ἀλλὰ μετ αὐτῶν καὶ ἕτερα 
χωλύματα ἣν, οἱ κίνδυνοι χαὶ αἱ ἐπιδουλαὶ καὶ ὁ καθ- 
ἡμερινὸς Φόθος χαὶ τὸ ἐλαύνεσθαι. Καὶ γὰρ ἁσθέ- 
νειαν τοὺς διωγμοὺς πολλαχοῦ φησι, χαθάπερ χαὶ 
ἀλλαχοῦ' Thv ἀσθένειαν τὴν ἐν τῇ σαρχί µου οὐκ ἑξ- 
ουδενώσατε' xal πάλιν, El καυχᾶσθαι δεῖ, τὰ τῆς 
ἁἀσθενείας µου καυχήσοµαιµ. Ποίας; Ὁ ἐθνάρχης 
Ἀρέτα τοῦ βασι]έως ἑφρούρει τὴν Δαμασκη- 


εἴπεν, ἀλλὰ πρότερον Πνεύματος, xal τότε, Δυγά- 
µεως * δειχνὺς ὅτι πνευματιχὰ ἣν τὰ γινόμενα. 05 
τοίνυν ἑλάττωσίς ἐστι, τὸ μὴ διὰ σοφίας χατηγγελ- 
µένον εἶναι τὸ χέρυγμα, ἀλλὰ xal μέγιστος χόσμος. 
Τοῦτο γοῦν μάλιστα δείχνυσιν αὐτὸ θεῖον ὃν xal τὰς 
ῥίνας ἄνωθεν ἔγον Ex τῶν οὐρανῶν  διὸ xal ἐπίγα- 
γεν "Iva ἡ πίστις ὑμῶν μὴ ᾗ ἐν coglg ἀνθρώ- 
zov, ἆ.1.1 ér δυνἁμει θεοῦ. Εΐδες πῶς σαφῶς διὰ 
πάντων ἀπέδειξε πολὺ τῆς ἰδιωτείας τὸ x£pboz, xoi 
péya τῆς σοφίας τὸ βλάδος; Αὕτη μὲν γὰρ ἐχείνου 
τὸν σταυρὺν, ἐκείνη δὲ ἀνεχήρνττιε τοῦ θεοῦ thv 
δύναμιν ' αὕτη πρὸς τῷ μηδὲν εὑρίσχειν τῶν δεόν- 
τα» καὶ ἐφ᾽ ἑαυτοῖς χανχᾶσθαι παρεσχεύασεν, Exelvn 
πρὸς τῷ τὴν ἀλήθειαν δέξασθαι χαὶ ἐπὶ τῷ Oco 
χαλλωπίζεσθαι ἐποίει. Πάλιν ἡ σοφία ἀνθρώπινον 


vay zó.lv, πιάσαι µε θέ.Ίων. Καὶ πάλιν, Διὸ εὐ--.. ὑποπτεύειν τὸ δόγμα Πολλοὺς ἂν ἔπειθεν' αὕτη cago; 
— δρκῶ ἐν ἀσθεγείαις. Εἶτα λέγων ποίαις, ἐπέγαγεν" ἀπεδείχνυε θεῖον ὃν xaX ix τοῦ οὐρανοῦ καταθἀν. 


“ΕΥ ὕδρεσιν, &r ἀνάγκαις καὶ ἓν στενοχωρίαις *. 
Καὶ vuv τὸ αὐτὸ λέγει: εἰπὼν γὰρ, Kul ἐγὼ ἐν 
ἀσθενείᾳ, οὐκ ἕστη µέχρι τούτου, ἀλλὰ δτλῶν ὅτι 
ἀσθένειαν τοὺς κινδύνους χαλεῖ, πάλιν ἐπήγαγς' Kul 
ἐν pób xal év ερόμῳ zoAlp ἐγενόμιρ πρὸς 
ὑμας. ἨΤ{ λέγεις: Καὶ Παῦλος ἐφοθεῖτο χινδύνους; 
Ἑφοβεῖτο, καὶ σφόδρα ἑἐδεδρίχει: εἰ γὰρ καὶ Παῦλος 
Tw ἀλλ ἄνθρωπος fv. Τοῦτο δὲ οὐχ ἔγχλημα τοῦ 
112030», ἀλλ’ ἀσθένεια μὲν τῆς φύσεως, ἐγκώμιον δὲ 
τῆς προαιρέσεως, ὅτι xal δεδοικὼς θάνατον xai πλτ- 
(3$, οὐδὲν ἀνάξιον δ.ὰ τὸν φύθον τοῦτον ἐποίησεν : 
ὡς οἳ Υε λέγοντες, ὅτι οὔχ ἐφοβεῖτο πληγἁς, οὐ µό- 
vov αὑτὸν οὐ σεμγύνουτιν, ἀλλὰ xai ὑποτέμνονται 
πολὺ τῶν ἐπαίνων. El γὰρ οὐκ ἐφοβεῖτο, rola. xap- 
τερία 1| ποία φιλοσοφία τὸ τοὺς χινδύνους ipsi; 
Ἐγὼ Υὰρ διὰ τοῦτο αὐτὸν θαυµάζω, ὅτι φοθούµε- 
νου, καὶ οὐχ ἁπλῶς φοβούμενος, ἀλλὰ xal τρέµων 
τοὺς Χινδύνους, διαπαντὸς ἕδραμε στεφανούμενος, 
καὶ ἓν οὐδενὶ τῶν κινδύνων ἑνέδωκεν, ἐχχαθαίρων 
τὴν οἰκουμένην, καὶ πανταχοῦ. γᾶς xai θαλάττης 
τὸ χήρυγµα σπείρων. Καὶ ὁ .Ἰόγος µου καὶ τὸ 
κήρυγμά (ου, οὐκ év πειθοῖς ἀγθρωπίνης σο- 
φίας .Ἰόγοις. Τουτέστιν, οὐχ ἔχων τὴν ἔξωθεν σο- 
φίαν. Ei τοίνυν xal τὸ xfpuypa οὐδὲν εἶγε σεσο- 
φισμένον, καὶ οἱ καλούμενοι ἰδιῶται, xai ὁ χηρύτ- 
των τοιουτος, xal διωγμὸς προσῆν xal τρόμος καὶ 
φήδος, πῶς ἐχράτησαν, εἰπέ por; Διὰ θείας ὃδυ- 
νάµεως, Διόπερ εἰπὼν, ᾿0 .Ἰόγος µου καὶ eó γ- 
ρυγµά µου οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας 
εεόγοις, ἐπήγαγεν, "AAA" ἐν ἁποδείξει Πνεύματος 
καὶ δυνἆμεως. 

P'. Εἶδες πῶς τὸ μωρὸν τοῦ θεοῦ σοφώτερον τῶν ἀν - 
θρώπων, καὶ τὸ ἀσθενὲς ἰσχυρότερον; Οἱ γὰρ ἰδιῶ- 
ται τοιαῦτα χηρύττοντες, δεδεµένοι xal ἑλαυνόμενοι 
περιεγένοντο τῶν ἑλαννόντων, Πόθεν ; Οὐχ ἀπὸ τοῦ 
τὴν διὰ Πνεύματος παρασχεῖν πίστιν; xat γὰρ xol 
τοῦτο 45] ἀπόδειξις ὠμολογημένη, Τίς γὰρ, εἰπέ 
μοι, ὁρῶν νεκροὺς ἀνισταμένους xai Δχίμονας ἔλαυ- 
νοµένους, οὐχ ἂν χατεδἐξατο; ἸΑλλ' ἐπειδή εἷσι xol 
δυνάµεις ἁπατηλαὶ, οἷαι τῶν γοήτων, xal ταύτην 
ἀνεῖλε τὴν ὑπόνοιαν. 0Οὐ γὰρ ἁπλῶς, Δυνάµεως, 


eunte multa deerant, quz ex codice Πεμίο restuuta 
i 


Όταν μὲν οὖν ἓν σοφία λόγων γένηται ἀπύόδειξις, 
πολλάχις καὶ ol φανλότεροι χρατοῦσι τῶν ἔπιεικε- 
στέρων. δξινότεροι λέγειν ὄντες, xal τὸ Φεῦδος παρ- 
ελαύνει τὴν ἀλήθειαν. Ἐνταῦθα δΣ οὐχ οὕτως οὔτς 
γὰρ ἔπεισι τὸ Π»εὔμα τὸ ἅγιον ἀχαθάρτῳ qug, οὔτε 
ἐπελθὸν δύναται ἠτττθῆναί ποτε, χἂν ἅπασα ἡ τῶν 
λόγων ἐπίῃ δεινότης. Ἡ yàp διὰ τῶν ἔργων xal τῶν 
σημείων ἀπόδειξις τῆς διὰ τῶν λόγων πολλῷ σαφε- 
στἐρα. Αλλ' ἐκείνων ἴσως εἴποι τις ἂν, ὅτι Et χρῆ 
«b xfpuvpa χρατεῖν, καὶ λόγων οὗ δεῖται ἵνα pii 
χενωθῇ ὁ σταυρὸς, τίνος ἕνεχεν τὰ σημεῖα χεχώλυται 
νῦν; Τίνος Évexev ; ἀπιστῶν λέγεις, xai οὐδὲ ἐπὶ 
τῶν ἁποστόλων αὐτὰ γεγενῆσθαι χκαταδεχόµε'ος. 3j 
ὄντως ζητῶν μαθεῖν; El γὰρ ἀπιστῶν, πρὸς τοῦτο 
στήσοµαι πρῶτον. Ei γὰρ οὐχ ὀγένετο σημεῖα τότε, 
πῶς ἐλαννόμενοι xal διωχόµενοι xal τρέµοντες xal 
διδεµένοι, xal Χοινοὶ γενόµενοι τῆς οἱκουμέντς 
ἐχθροὶ, xaX πᾶσι πρὸς τὸ χαχῶς παθεῖν τροχείµε- 
vot, xal οὐδὲν οἴχοθεν ἔχοντες ἐπαγωγὸν, οὐ λόγον, 
οὗ περιφάνειαν, οὐ πλοῦτον, οὗ πόλιν, oOx ἔθνος, οὗ 
γένος, οὐκ ἐπιτέδευμα, οὐ δήξαν, οὐχ ἄλλο τῶν τοι- 
οὕτων οὐδὲν, ἀλλὰ πάντα τὰ ἑναντία, ἰδιωτείαν, cà- 
εέλειαν, πενίαν, μίσος, ἀπέχθειαν, xai πρὸς δήµους 
ὁλοχλήρους ἱστάμενοι, χαὶ τοιαῦτα χαταγγέλλοντες, 
ἔπειθον; Καὶ γὰρ τὰ ἐπιτάγματα πολὺν εἶχε τὸν 
μόχθον, xai τὰ δόγµατα τοὺς χινδύνους" xal οἱ 
ἀχούοντες xal πείθεσθαι µέλλοντες, xal τρυφῇ xat 
µέθῃ xai πολλῇ συντραφέντες σαν χαχίᾳ. [όθεν 
οὖν ἔπεισαν; εἰπέ pov πόθεν τὸ ἀξιόπιστον ἔσχον ; 
Ὅπερ γὰρ ἔφθην εἰπὼν, εἰ σηµείων χωρὶς ἔπεισαν, 
πολλῷ μεῖξον τὸ θαῦμα φαίνεται. Mh τοίνυν τὸ μὴ 
γίνεσθαι vov σημεῖα, τεχμήριον ποιοῦ τοῦ μὴ ΥΕΥε- 
νῆσθαι τότε. Καὶ γὰρ xal τότε χρησίµως [46] &v!- 
νετο, xal νῦν χρησίµως οὗ γίνεται. θὺχ ἀναγχάζει 
δὲ τὸ λόγῳ πείθεσθαι µόνῳ, τανῦν ἐν σοφίᾳ εἶναι τὸ 
πήρυγµα. Of τε γὰρ ἐξ ἀρχῆς τὸν λόγον σπείραντες 
ἰδιῶται σαν xal ἁμαθεῖς *, χαὶ οὐδὲν οἴχοθεν ἔλε- 
qo», ἀλλ ἅπερ ἑδέξαντο παρὰ τοῦ θεοῦ, ταῦτα τῇ 
οἰκουμένῃ διέδωχαν * ἡμεῖς τε αὐτοὶ νῦν. οὗ τὸ map 
ἑαυτῶν ἐπεισφέρομεν, ἀλλὰ ἃ map! ἑχείνων ἐλάθο- 
μεν, ταῦτα εἰς ἅπαντας λέγομεν. Καὶ οὐδὲ νῦν ἀπὸ 
σνλλογισμῶν πείθοµεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν θείων Γραφῶν 


b [ta Πορ.; editi vero, ἰδιῶται καὶ ἁμαθεῖς. 


49 


neque aliud dicens vobis, quam qued Christus cruci- 
fixus sit. Illi namque innumera dicunt, et de inuu- 
meris longa verborum stadia explicant, ratiocinia el 
svllogisimos apparantes, millia adorwantes sophi- 
sm:ada : ego autem veni ad. vos nibil aliud. dicens, 
quam quod Christus crucifixus sit, et illos omnes 
propulsavi, quod virtuiis ejus qui pr:edicatur signum 
est ineffabile. 3. Et ego in infirmitate et in timore etin 
tremore multo fui apud vos. lloc. est rursus aliud ca- 
put. Non solum enim qui credebant indocti, neque 
solum is qui loquitur idiota, neque tantum modus 


doctrin:e est ignorantia plenus, neque tantum ipsa - 


praxicatio sati$ est ad. conturbandum; crux enim 
et mors erat quod avpuntiabatur : sed cum his alia 
quoque impedimenta evant, pericula, insidiis , quo- 
tidianus timor, οἱ qued. pellerentur.. Infirinitatem 
nanjgjue eliam spe vocat persequutionem , ut οἱ 
alibi : Inlirimitatem, quie est in carne mea, non asper- 
nati estis (Gal. &. 15. 14); et rursus, Si. gloriari 
oportet , in infirmitate mea gloriabor. Quanam ? Pre- 
positus gentis. Αγεια regis Damascenorum. urbem. cu- 
siodiebat, volens me comprehendere (2. Cor. 41. 50 et 
53 ). Et ruisum : 4deo mihi placeo. in. infirmitatibus. 
Deiude dicens quibusnam, subjunsil : In contumeliis, 
i» neceesitatibus οἱ in angustiis ( 1d. 12. 10 ). Et 
susc hoc ipsum profert : cum dixisset. enim , Et 
ego in infirmitate; non. hic substitit, sed. infirmi- 
tatem. explicans , pericula vocat : rursus adjicit, Ja 
timore et tremore multo fui apud vos. Quid dicis ? Pau- 
lus quoque timebat pericula ? Tincbat et valde time- 
bat : etiamsi enim Paulus csset, at homo erat. Hoc 
autem non erat Pauli crimen, sed infirmitas nature, 
et propositi encomium , quod mortem et plagas ti- 
mens, nibil tamen indignum ex tünore fecerit : ita 
ut qui dicunt illum non timuisse pl:gas, non modo 
illum non honorent, sed et multum ex laudibus de- 
mant, Nam si non timebat , qu:e perseverantia, quae 
pliilosophia in ferendis periculis? Ego vero ideo illum 
admiror, quod timens, nec modo timens, sed Lre- 
πι ης in periculis, semper cucurrit coronatus , et 
nulli cessit periculo, expurgans orbem, et ubique 
terr.rum ct marium pradicationem scminans. 4. Et 
seruo meus et praedicatio mea non  persuasibilibus hu- 
maug sapientim | verbis, id est, non habens externam 
sapientiam. Si igitur οἱ prz:dicatio nihil habuit so- 
phistieze artis, et qui vocabantur idiotz:, et is qui 
predicabat talis erat, aderatque persequutio , et ti- 
mor et tremor, quomodo superarunt ? die mihi. Ρος 
divinam virtutem. ldeo cum dixisset, Verbum et 
predicatio sea non in persuasibilibus humanam sa- 
picntie verbis ; adjecit, Sed in ostensione Spiritus. el 
virtulis. 

2. Viden' quomodo quod stultum est Dei, sapientius 
sit bominibus; et quod infirmum, fortius ? Idiot;e 
hxc praedicantes , vincti οἱ pulsi, pellentes se vin- 
tebant? Undenam ? Annon ex eo, quod perSpiritum 
fidem pr:eberent ? nam in confesso est hoc. demon- 
Atrationem esse. Quis enim , quaeso . videns. mortuos 
resurgeotes el dainouas pulsos, non adiniserit? Scd 


IN EPIST. 1 ΛΕΡ COR. nOWVIL. VI. 


5 
quia sunt eliam fallaces virtutes , quales przstigia- 
torum , banc quoque sustulit suspicionem, Non enim 
virtutem dixit solum , sed prius, Spiritus , et tunc , 
Virtutis : ostendens ea qux fiebant spiritualia esse. 
Non ergo imminutio est, quod przdicatio non. per 
sapientiam annuntiata sit, sed maximum ornamcen- 
tum. lloc ergo maxime demonstrat, eam esse. divi- 
nam , et radices esse supernas ex elis : quapropter 
subjunxit : b. Ut fides vestra non sit in. sapientia Λο- 
suinum , sed in virtute Dei. Viden' qnomodo clare per. ' 
omnia ostendat , magnum esse lucrum ignorantie , 
et magnum sapientie damuum. Nam hc quidetn 
ipsius crucem , illa vero Dei virtutem przdicabat ; 
liec efficiebat , ut nihil invenirent eorum qu: opor- 
tuisset , et in seipsis gloriurentur ; illa'ut veritatem 
susciperent et in Deo gloriarentur. Rursus sapientia 
muliis persuasisset , ut humanum esse dogma suspi- 
carentur ; liec vero clare ostendebat , divinam illam 
esse οἱ ex clo descendisse. Cum crgo in sapientia 
verborum fit demonstratio, sepe medestiores supe- 
rantur a pejoribus, quia majori dicendi vi [riti 
ipejores sunt, et mendacium pellit. veritatem. Πίς 
autem non sic : neque enim in iimmundam animam 
ingreditur Spiritus s»nclus , et ingressus numquam 
potest superari , etianisi invadat omuis dicendi vis. 
Nam demonstratio per opera et per signa longe cla- 
rior est illa , qu:e fit per verba. At. illorum fortasse 
qui: piam dixerit, si pri:edieationem vincere oporteat, 
et eloquentia opus non habet ut ne crux exinaniatur, 
quare sigua nunc cessarunt? Quare? Incredulusne 
hoc dicis , ncc admittis illa facta fuisse apostolornuin 
tempore , an vere hoc ediscere quirens? Si incre- 
dulus dicas , in eo primum immorabor. Si enim {πο 
non facia sunt signa , quomodo pulsi, vexati, trc- 
mentes , vincti, et cominuncs orbis hostes facti, om- 
nibusque ad male patiendum expositi, nihil ex 56 ha- 
bentes quod alliceret, non etoquentiam, non splen- 
dorem , uon divitias , non urbem , non gentem , non 
genus, non exercitium, non gloriam, non aliud quid - 
piain simile ; sed omnia contraria, ignorantiam, vili- 
tatem, paupertatem, odium , inimicitiam, el conira 
populos integros stantes, taliaque annuntiantes , per- 
suadebant ? Nam precepta inultum laborem babebart 
el dogmata periculis pleua erant : ac qui audiebant et 
persuadendi erant, in deliciis, ebrietate et multis 
vitiis erant. educati. Unde, qui80, persuaserunt ? 
unde fide digni eront ? Nam , ut. jam disi , si ahsque 
siguis persuaserunt, multo majus videtur iniraculum; 
Ne itaque ex eo, quod nunc signa non fiant, argu- 
mentum ducas tunc etiom non fuisse, Etenim tunc 
utiliter flebant, et nunc utiliter non fiunt, Non nc- 
cessario scquitur autem ex eo quod nunc verbo tan- 
tum suadetur, nunc iu sapientia pr:iedicationem esse. 
Nam qui ab initio verbum seminabant, idiot:e et 
indocti erant, οἱ niliil ex se dicebant, sed qux acce- 
perant a Deo, Ίος orbi terrarum dederunt : et. nos 
ipsi nuuc, non quie a nobis sunt tradimus , sed qu:e 
ab ipsis accepimus, hxc omnibus dicimus. Neque 
nunc syllogismis persuademus ; sed ex divinis Scri- 


νι S. JOANNIS CIHIRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 52 


pluris el ex iis, que tune facta sunt signis, fldem fa- 
cimus iis qux dicinius, Et illi quoque tune non signis 
cantum persuadebant , sed eiiam. disserendo. Verha 
autem efficaciora a signis reddebantur, necnon a 
testimoniis Veteris Testamenti , non autem a. gravi- 
tate ct eloquentia dictorum. Cur ergo, inquies , tunc 
utilia signa erant, nunc nou item ? Suppouainus 
(cum Graco euim disputo, et ideo per hypothesin 
dico id quod omn:no futurum est), supponamus 
igitur , el patiatur incredulus saltem ad disputationis 
tempus assentiri diclis, verbi gratia , quod Christus 
venturus sit : cum ergo Christus venerit εἰ omnes 
angeli cum eo, et Dcus esse ostensus fucrit , omnia- 
que ipsi subjecta esse, annon ipse Gr:ecus credet? 
Credet utique et adorabit, ac Deum esse dicet, 
etiamsi admodum pertinax fucrit. 

9. Quis enim videns cxles apertos, ipsum in nubi- 
bus venienteni,totumque coetum supernarum Potesta- 
tum circumfusum, fluvios igneos manantes , omnes 
adstantes ac trementes, non adorabit, et Deum cexisti- 
wabit? Num crgo, dic quiso. adoratio et cognitia illa 
Gr.eco in fidem. reputabitur? Minime. Quare? Quia 
lioc fides non est : necessitas quippe, et eorum qu;e 
apparent evidentia id effecit, non voluntatis propo-1- 
tum ; sed a magnitudine rerum qux videntur pertracta 
gieus fuit. Éaque quanto. magis clara et ad eredeudi 
nccessittem: addueentía. sunt illa, tanto magis fides 
minuitur. [deo nunc sigoa non fiunt. Et qued res ita 
£c abeat, audi quid dicat ad Thomam : De«ti qui non 
viderunt, et crediderunt ( Joan. 390. 29 ). Igitur quanto 
clarius ostensum signum fuerit, tanto magis fidei 
merces minuitur. [taque si etiam nunc signa fierent, 
loc ipsum cvenirct. Quod autem tunc non ultra per 
fidem illum cognituri simus, siguifieavit Paulus di- 
cens : Nunc enim per fidem. ambulamus, non per spe - 
ciem (9 Cor. 5 7). Ut tuuc. bi credenti , res. illa 
non inputabitur, quod clara et marifesta sit : ita οἱ 
nunc , si talia s'gua ficreut, qualia antehac. Quando 
enint illa admiserimus, quie nullo modo ullis ratioci- 
niis inveniri possunt, tunc fides est. Ideo gelienuam 
comininatur. quidem , sed illa non apparet : nam | si 
appareret, idipsum rursus eveniret. Alioquin vero si 
Sigua qu:eris, nunc etiam signa videbis, etiamsi non 
ejusmodi sint, przdicttones. innumeras de rebus iu- 
numerabilibus, orbis conversionem, barbarorum phi- 
losophiam, agrestium morum mutationem, pietatis 
extensionem. Ecquas praedictiones? inquies; nam post 
res factas predicta sunt omnia. quz supra commerno- 
rata sunt, Quaudonam, tibi et a quo? dic izilii ; et ante 
quot annos? vis ante quinquaginta, autcentum ? Ante 
centuin ergo annos nibil habebant. scriptum penitus. 
Quomodo ergo dogmatà retinuit orbis, et alia omnia, 
cum memoria ad id non sufliciaL? undenam scieru .t 
Petrum fuisse palo affixum ? quomodo venit in men- 
teia, ut posteris pradicerent ; verbi gratia quod Evan- 
gelium priedicandum sit per universum orbem, quod 
Judaica cessatura sint, nec ultra restituenda ? Qui 
vero animas suas pro pr:edicatione tradiderumz, quo- 
modo sustinuissent pricdicationem adulteratam | vi- 


dere? quomodo creditum fuisset scriptoribus, siguis 
cessantibus? quomodo autein scripta et iu barbaro- 
rum et in Indorum fines, et in ipsos Oceani terminos 
venissent, si ii qui dicebant fide digni non erant ? Qui- 
nam autein erant scriptores, et quando , οἱ ubi? qua 
de causa scripserunt? num ut gloriam sibi concilia- 
rent ? cur ergo libros aliis nominibus inscripserunt ? 
Αι hoc fecerunt ut dogina conimendarent. An ut ve- 
rum? an ut falsum ? nam si ut falsum liabebant, non 
3ccessuri esse videbantur; si ut verum, fictione opus 
non crat sicut tu. dicis. Alioquin vero przdictioues 
tales sunt, ul ad pr:esens nsque tempus non potuerit 
dictis vis inferri. Nam diruta sunt Jerosolyua ante 
multos annos. Sunt et ασ przdictiones, quz ab illo 
lempore ad usque adventum ejus extenduntur , quas 
uL vis examina ; ut est illud, Semper. vobiscum sum 
usque ad consummationem. seculi (Matth. 25. 20) ; 
et, Super hanc petram «dificabo Ecclesiam meam , et 
porte inferi ποπ pravalebunt. adversus eam. ( 1d. 16. 
48); et, Predicabitur. hoc evangelium in universas 
gentes ( 14. 25. 14 ) ; ct, Dicetur , ubicumque. predi- 
calum fuerit. hoc. evangelium , εἰ quod. fecit ( 1d. 96. 
15) bac mulier; et ali. pluriuie.. Undenam ergo 
verias hujus peraidictionis, si erat figmentum? quo- 
modo porte inferi nom pravaluerunt adversus Ec- 
clesiam? quomodo semper mebiscum est Cliristus? 
Neque enim, si nobiscum non esset, Ecclesia vi- 
cisset. Quomodo Evangelium ubique terrarwm pro- 
pagatum est? Sufficiunt autein. et qui contra. uos 
disputarunt. ad testimonium antiquitatis librorum 
nosirorum ferendum, nempe Celsus (a) et Batanco- 
tes qui post illum fuit; non enim contradicebant íis, 
quie post illos edita fuerant : alioquin etiam totus or- 
bis, qui uno consensu id suscepit. Neque ccrte , nisi 
gratia Spiritus essct , tantus fuisset consensus a fini- 
bus ad fines usque terrx ; sed cito depreheusi fuis- 
sent illi deceptores, neque tam przclara gesia ex 
liginentis ct mendaciis parta constitissent. Annon vi- 
des totum orbem accedenteim? exstinetum. errorein ? 
monachorum philosophiam plus quam solem fulgen- 
tem ? virginum choros ? piam religionem apud barba- 
ros? sub uno jugo servientes omnes ?. Neque enim a 
nobis tantum. [ο priedicta fuere, sed jam olim a 


 proplietis.Non enim illas quoque confutabis pr:edictio- 


ues : libri namque sunt apud iuimicos nostros ; etiam - 
que apiid Gr;vcos,quibus curantibus iu. Grzcam lin- 
guam translati sunt. Multa quoque illi de liis pra«i- 
cunt, ostendentes Deum esse illam qui venturus est. 

4. Cur non omnes homines credant. — Quomodo ergo 
non omnes nunc credunt? Quia in pcjus res vers 
sunt, οἱ nos in causa sumus : nam demum ad nos 
vertitur oratio. Non enim ex signis tunc solum credc- 
bant; sed ctiam ex vita multi ad accedenduim inducc- 
bantur. Nam ait ille : Luceat lux vestra coram homini- 
bus, wt videant opera vestra bona, et glovificent Patrem 
vestrum, qui in celis est ( 1d. 5. 16 ). Tunc Erat 
omnium cor et anima una , et nullus quidpiam eorvm 


(a) tiic Celsus est, contra quem scripsit Origenes. 


5) 


IN EPIST. | AD 


χαὶ ἀπὸ τῶν τότε σηµείων τὴν πίστιν ὧν λέγομεν 
παρεχόµεθα. Καὶ οὗτοι δὲ τότε οὐχὶ σηµείοις ἔπει- 
θον µόνοις, ἀλλὰ xal διαλεγόµενοι: τοὺς δὲ λόγους 
ἰσχυροτέρους ἔποίει φαίνεσθαι τὰ σημεῖα xaX αἱ ix 
της Παλαιᾶς ΓραφΏς µαρτυρίαι, οὐχ f δεινότης τῶν 
λεγομένων. Πῶς οὖν, φησὶ, χρήσιµον τότε τὰ onusta, 
xai vov οὗ χρήσιµον;, Ὑποθώμεθα τῷ λόγῳ (πρὸς 
γὰρ τὸν Ἑλληνά pot τέως ὁ ἁγών ' διὰ τοῦτο χαθ’ 
ὑπόθᾶσιν λέγω τὸ πάντως ἐσόμενον), ὑποθώμεθα τοί- 
νυν τῷ λόγῳ, καὶ ἀνασχέσθω πιστεῦσαι ὁ ἄπιστος 
xàv χατὰ συνδρομὴν τοῖς λεγομένοις, olov ὅτι ὁ 
Χριστὸς δει’ ὅταν οὖν ὁ Χριστὸς ἔλθη xal πάντες 
οἱ ἄγγελοι μετ αὐτοῦ, xa δειχθῃ Orb; xal πάντα 
αὑτῷ ὑποτεταγμένα, οὐ πιστεύσε; xol ὁ Ἕλλην: 
ΕΌδηλον ὅτι καὶ προσχυνήσει, καὶ Θεὺν ipei, xàv 
μυρ/άχις ἀνένδοτος T. 


T'. TG γὰρ ὁρῶν τοὺς οὐρανοὺς ἀνεῳγμένους, καὶ 
αὐτὸν ἐπὶ τῶν νεφελῶν ἐρχόμενον, xat πάντα τὸν 
δήμ»ν τῶν ἄνω δυνάµεων αὐτῷ περικεχυµένον, xal 
ποταμοὺς πυρὸς ἑλχομένους *, xal πάντας παρεστῷ- 
τας χαὶ τρέµοντας, οὐχὶ προσχυνῄσει, καὶ θΘεὸν 
ἠγήσεται; ᾿Αρ οὖν, εἰπέ pot, λογισθήσεται τῷ "EA- 
Ar,vt εἰς πίστιν ἡ προσχύνησις ἑἐκχείνη xa fj γνῶσις ; 
Οὐδαμῶς. Ti δήποτε ; Ὅτι τοῦτο πίστις οὐχ ἔστιν' 
ἡ Υὰρ ἀνάγκη τοῦτο ἐποίησε χαὶ ἡ περιφάνεια τῶν 
ὁρωμένων, xal οὐχ ἔστι τὸ πρᾶγμα πρραιρέσεως, 
ἁλλ᾽ ἀπὺ «09 μεγέθους τῶν ὀφθέντων τὰ τῆς διανοίας 
εἰλνύσθη. Οὐχοῦν ὅσῳ ἂν φανότερα b xal ἀναγχαστι- 
χώτερα J| τὰ Ὑινόμενα, τοσούτῳ τὰ τῆς πίστεως 
ἑλαττοῦνται΄ διὰ τοῦτο σημεῖα νῦν οὐ γίνεται. Καὶ 
ὅτι τοῦτό ἐστιν, ἄχουσον τί Φησι πρὸς τὸν θωμᾶν : 
Μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες, xal πιστεύσαντες. Οὐχ- 
οὖν ὅσῳ ἂν φανερώτερον ἁἀποδειχθῇ τὸ σημεῖον, το- 
σούτῳ τῆς πίστεως ὁ μισθὸς ἑλαττοῦτα:. "Doe el 
xa vuv σημεῖα ἑγίνετο, τὸ αὐτὸ ἂν ἐγένετο, Ὅτι γὰρ 
τότε διὰ πίστεως οὐχέτι αὐτὸν εἰσόμεθα, ἑδήλωσεν 
εἰπὼν ὁ Παῦλος Nür γὰρ διὰ πίστεως περιπα- 
toUpér, οὗ δι’ εἴδους. "Ὥσπερ οὖν ο τότε πιστεύον- 
τί σοι τὸ πρᾶγμα οὐ λογίζεται διὰ τὸ περιφανές * 
οὕτω xai νῦν, εἰ σημεῖα ἑγίνετο τοιαῦτα, οἷα xal 
ἔμπροσθεν. "Όταν γὰρ ἃ μηδαμῇ μηδαμῶς ἔττι λο- 
γισμοῖς εὑρεῖν χαταδεξώµεθα, τότε t πίστις East. 
Διὰ τοῦτο xal d Υέεννα Ἠπείληται μὲν, οὐ φαίνεται 
δὲ. ἐπεὶ εἰ xal ἐφαένετο, ταυ-ὸ συνέἐδαινε πάλιν. 
"Άλλως 6i, εἰ σημεῖα ζητεῖς, καὶ νῦν ὄψει σημεῖα, 
[47] εἰ καὶ μἣ τοιαῦτα, τὰς προῤῥήσεις τὰς µυρίας 
xii περὶ popíov πραγμάτων, τῆς οἰχουμένης τὴν 
ἐπιστροφΏν, τῶν βαρθάρων τὴν φιλοσοφίαν, τῶν 
ἀγρίων tuv τὴν µετάστασιν, τῆς εὐλαθείαχς τὴν 
ἑπίτασιν. Καὶ ποίας προῤῥήσεις:, φησί: μετὰ γὰρ 
ταῦτα ἑἐγράφη τὰ προειρηµένα ἅπαντα. Πότε, xa 
ποῦ, xai 075 τίνος ; εἰπέ pot* xal πρὸ πόσων ἑτῶν ; 
Ρούλει πρὸ πεντήχοντα, ἢ ἑχατόν ; Οὐχοῦν πρὸ τῶν 
ἐχατὸν οὐδὲν εἶχον ἔγγραφον ὅλως. Πῶς οὖν κατεῖχε 
τὰ δόγµατα ἡ οἰχουμένη χαὶ τὰ ἄλλα πάντα, τῆς 
μνήμης οὐχ ἀρχούσης; πόθεν δὲ ᾖδεσαν, ὅτι Πέτρος 


ἀνεσχολοπίσθη ; πόθεν τε ἐπῆλθς τοῖς μετὰ ταῦτα. 


προειπεῖν, οἷον ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον χηρυχθήσεται παν- 
ταχοῦ τῆς olxoupévnc, ὅτι τὰ Ἰουδαϊχὰ παύσετα;, 
xai οὐχ ἐπανίξδει πάλιν; Οἱ δὲ τὰ; ψυχὰς αὐτῶν 
ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος προέµενοι, πῶς ἂν ἢνεγχαν τὸ 
χήρυγµα παραποιούμµενον ὁρῶντες; πῶς 0 ἂν ἐπι- 


* [ta Regius codex ; editi vero, ἐρχομένους. Hic alludi- 
lur ad illud Daoielis vir, 10, ποταμὸς πυρὸς εἶλχεν. P Le- 
gebatur φανερώτερα. * Legebotur ὡς, εἰ mox, ληγισθή- 
61ου. 


COR. IIOMIL. VI. 52 


στεύθησαν ol γράφοντες, τῶν σ-µείων παμσαμένων ς 
πῶς à ἂν τὰ γραφέντα, καὶ εἰς τὴν βαρθάρων xe 
εἰς τὴν Ἰνδῶν, καὶ πρὺς αὐτὰ τοῦ ὠχεανοῦ τὰ πὰ- 
ρατα ἀφίχετο, οὐχ ὄντων τῶν λεγόντων ἀξιοπίστων ; 
Τίνες δὲ οἱ Ὑράφοντες, καὶ πὀτε, xai 00 ; τίνος 63 
ἕνεχεν xol ἔγραφον; &pa δόξαν ἑαυτοῖς περιποιού.: 
p£vot ; πῶς οὖν ἑτέροις τὰ βιθλία ἐἑπέγραψαν; ᾽Αλλὰ 
τὸ δόγµα συστῆσαι βουλόμενοι, Πότερον ὡς ἀληθὲς, 
ἡ ὡς φευδές; εἰ vip ὡς φευδεῖ προσεῖχον, οὐδὲ 
προσελθεῖν ἣν εἰχός" εἰ δὲ ὡς ἀληθεῖ, πλασμάτων 
οὖκ ἔδει, καθὼς σὺ φἠς. "λλλως δὲ καὶ αἱ προῤῥη- 
σεις τοιαῦταί εἶσιν, ὡς xaX µέχοι τοῦ παρ/ντος uh 
δύνασθαι βιάςεσθαι χρόνῳ τὰ εἱρημένα. Τὸ μὲν γὰρ 
χαθαιρεθΏναι τὰ Ἱεροτόλυμα γέχονε πρὸ πολλών 
ἑτῶν. Εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεραι προῤῥήσεις αἱ ἐξ ἐχείνου 
τοῦ χρόνου µέχρι τῆς παρουσίας αὐτοῦ παρατείνου- 
σαι, ἃς ὡς βούλει δοχίµασον’ olov τὸ, Ἀεὶ 4w6" | 
ὑμῶν εἷμι ἕως τῆς συντε.είας τοῦ «lovoc* t5, 
Ea) τὴν» πέτραν ταύτην οἰκοδομήσω µου τὴς 
Εκκλησία», xal πύ.αι δου οὐ κατισχύσουσω" 
αὐτῆς" τὸ, Κηρυχθήσεται có. Εὐαγγέλιον τοῦτο 
εἰς πάντα τὰ ἔθνη" τὸ, Λα.Ίηθήσεται ὅπου ἂν' 
κηρυχθῇ τὺ Εὐαγγέιον 4, καὶ ὃ ἐποίησεν ἡ yvri] 
αὕτη: xaX ἕτεραι πολλαὶ τούτων πλείους. Πόθεν οὖν 
ἡ ἀλήθεια τῆς προῤῥήσεως ταύτης, eU ye πλάσμα 
Tv; πῶς οὗ κατίσχυσαν τύλαι ἆδου τῆς Ἐκκλησίας; 
πῶς ἀεὶ μ:/᾽ ἡμῶν ὲστιν ὁ Χριστός: Οὐ γὰρ ἂν, εἰ 
μὴ μεθ) ἡμῶν ἣν, ἐχράτησεν ἂν ἡ Ἐκχλησία. Πῶς 
τὸ Εὐαγγέλιον ἐξετάθη “πανταχοῦ τῆς οἰχουμένης; 
"Ixavoi δὲ xa! οἱ καθ) ἡμῶν εἰρηχότες τὴν ἀρχαιό- 
τητα μαρτυρῆσαι τοῖς Βιβλίοις, οἱ περὶ Κέλσον xa* 
τὸν Πατανεώτην τὸν μετ) ἐχεῖνον ' οὐ γὰρ δὴ τοῖς 
μετ αὐτοὺς συντεθεῖσιν ἀντέλεγον ἄλλως δὲ καὶ Ἡ 
οἰκουμένη πᾶσα, ὁμοφώνως αὐτὸ δεξαµένη. Oo». ἂν 
δὲ, εἰ μὴ Πνεύματος χάρις ἣν, τοσαύτη Γέγονε συ” 
φωνία ἀπὸ περάτων εἰς πέρατα τῆς γῆς, ἀλλ᾽ ἑάλω- 
σαν ἂν ταχέως οἱ πλάττοντες, xai οὐχ ἂν τοσαυτα 
κατορθώματα ἀπὸ πλασμάτων xal ψεύδους [48] 
συνέστη ' 7| οὐχ ὁρᾷς τὴν οἰχουμένην πᾶσαν προσελ- 
θοῦσαν ; τὴν πλάνην σθεσθεῖσαν ; τὴν τῶν μοναχῶν 
Φιλοσοφίαν ὑπὲρ τὸν ἥλιον λάμπουσαν; τοὺς τῶν 
παρθένων χορούς; τὴν iv βαρθάροις εὐλάθειαν ; 
πάντας ὑπὸ ζυγὸν δουλεύοντας ἕνα; Οὐδὲ γὰρ παρ' 
ἡμῶν ταῦτα προείρηται µόνον, ἀλλὰ xal ἄνωθεν 
παρὰ τῶν προρητῶν. Οὐ γὰρ δήπου xal ἐχείνων 
ἐπιλήφῃ τῶν προῤῥήσεων ' παρὰ γὰρ τοῖς ἐχθροῖς 
τὰ Βιθλία, καὶ παρὰ Ἑλλήνων σπουδασάντων * εἰς 
τὴν Ἑλλάδα µετηνέχθη γλῶτταν. Πολλὰ δῇ xal οὗ- 
τοι περὶ τούτων προλέγουσι, δειχνύντές ὅτι θεὸς ην 
ὁ παρέσεσθαι µέἐλλων. 

6. Πῶς 097 οὐ πάντες πιστεύουσι νῦν» "Ότι ἐπὶ τὸ 
χεῖρον τὰ πράγματα προΏλθε, χαὶ τούτων ἡμεῖς 
αἴτιοι ' λοιπὸν γὰρ xal πρὸς ἡμᾶς ὁ λόγος. Οὐ γὰρ 
δήπου σηµείοις xat τότε ἐπίστευον µόνον, ἀλλά xol 
ἀπὸ τοῦ βίου πολλοὶ τῶν προσιόντων ἐνήγοντο. Λαμ- 
γάτω γὰρ ὑμῶν τὸ poc, qnoi, ἔμπροσθεν τῶν 
ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ κα.ὶὰ ὑμῶν ἔργα, xal 
δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὺν ér τοῖς οὗρα- 
γοῖς. Τότε οὖν Πάντων ἦν ἡ καρδία καὶ ἡ yv 
μία, καὶ οὐδὲ εἷς τι τῶν ὑπαρχόγτων αὑτῳ ἕ-δ- 
yer. ἴδιον εἶναι, dAA! εἶχον ἅπαντα κοινὰ, καὶ 
διεδίδοτο ἑκάστῳ, καθότι ἄν τις χρείαν εὗχε, 
καὶ βίον ἔζων ἀγγελιχόν. Καὶ νῦν ἂν γένηται τουτο, 


4 Aberat conma ; xb, Λα)ηθ.... ἘὐαγγΏιον, et. mox, uti 
93tn. legebatur Ἡ πόρνη. 9 Legebatur xoi vao "Έλλοσι 


^ 


σποξασαν-ων τινῶν 


bo S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 54 


thv οἰχουμένην ἐπιστρέψφωμεν ἅπασαν xaX σημείων 
χωρίς. Τέως δὲ οἱ βουλόµενοι σωθῆναι, προσεχέτω- 
σαν ταῖς l'oagatc* εὑρήσουσι γὰρ ἐχεῖ χαὶ ταῦτα, 
καὶ τὰ τούτων πλείονα κατορθώματα. Καὶ γὰρ οἱ 
διδάσχα)οι αὐτοὶ ὑπερέδαινον τὰ ἑχείνων, Ev λιμῷ 
καὶ bet χαὶ γυµνότητι διάχοντες. Ἡμεϊς δὲ βουλό- 
µεθα πολλῆς ἁπολαύειν τρυφῆς xal ἀναπαύσεως xal 
ἀδείας . ἁλλ᾽ οὐχ ἐχεῖνοι, ἀλλ E660», '"Αχρι τῆς 
ἄρτι ὥρας καὶ πεινῶὤμεν καὶ διγῶμεν καὶ γυµνη- 
εεύομµεν καὶ κο.λαφιζόμεθα xal ἀστατοῦμε». Καὶ 
ὁ μὲν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ µέχρι τοῦ Ἰλλυριχοῦ ἔτρε- 
γεν, ὁ δὲ εἰς τὴν Ἰνδῶν, ὁ δὲ εἰς τὴν Μαύρων, ἅλ- 
Aog δὲ πρὺς ἄλλα µέρη τῆς οἰχουμένης' ἡμεῖς δὲ 
οὐδὲ τῆς πατρἰδος ἐξελθεῖν τολμῶμεν, ἀλλά τρυφὴν 
ῥητοῦμεν xal οἰχίας λαμπρὰς καὶ πᾶσαν τὴν ἄλλην 
ἀφθονίαν. Τίς γὰρ ἑλίμωξεν ἡμῶν ποτε διὰ τὸν τοῦ 
θεοῦ λόγον; είς £v ἐρήμῳ γέγονε; τίς ἀποδημίαν 
ἑστείλατο paxpáv; τίς τῶν διδασχάλων ἐν τῶν χει- 
piv ζῶν ἑτέροις ἐπεχούρησε; τίς Ὀάνατον ὑπέμεινε 
καθηµερινόν; Ἐντεῦθεν καὶ οἱ μεθ) ἡμῶν ὄντες ῥ:- 
θυµότεροι Υίνονται. Καὶ γὰρ εἰ στρατιώτας τις εἶδε 
χαὶ στρατηγοὺς λιμῷ καὶ δίφει χαὶ θανάτῳ xal πᾶσι 
τοῖς δεινοῖς παλαίοντας, xal χρυμὸν xai χινδύνους 
xai πάντα φέροντας χαΏάπερ λέοντας, xal κατορ- 
θοῦντας * εἶτα μετὰ ταῦτα ἐχλύσαντας τῶν Φιλοσο- 
φίαν ἐχείνην. xai µαλαχωτέρους γενοµένους, xal 
χρημάτων ἐρῶντας, xal πραγµατείαις xol χαπη- 
λείαις προσέχοντας, xal ἠττωμένους ὑπὸ τῶν πολε- 
µίων, ἐσχάτης ἣν ἀνοίας τὴν αἰτίαν τούτων ζητεῖν. 
Tovro δη xal ἐφ᾽ ἡμῶν xal τῶν προγόνων λογισώ- 
μεθά” καὶ γὰρ πάντων ἐγενόμεθα ἀσβενέστεροι, τῷ 
παρόντι προσηλωμένοι 8 βίῳ. Kv εὐρεθῇ τις ἴχνος 
ἔχων τῆς πα)λαιᾶς φιλοσοφίας. τὰς πόλεις ἀφεὶς xal 
τὰς ἀγορὰς xal τὸ iv µέσῳ στρέφεσθαι [49] καὶ 
τοὺς ἄλλους ῥυθμίζειν, τὰ ὄρη καταλαμβάνει ' xiv 
ἔρηταί τις τῆς ἀναχωρήσεως τὴν αἰτίαν. εὑρίσκει 
πρόφασιν συγγνώµην οὐκ ἔχουσαν. "Iva γὰρ μὴ 

à Legebatur xal τῷ v. προσηλώμεθα. el Μ10ά, τῆς παλαῖας 
σοφίας. 





-”- 


παραπόλωµαι, onol, μηδὲ ἀμθλύτερος γένωμαι τν 
ἀρετὴν, ἀποπηδῷ. Καὶ πόσῳ βέλτιον ἁμθλύτερόν σε 
γενέσθαι χαὶ τοὺς ἄλλους χερδᾶναι, Ἡ µένοντα ἓν 
Όψει περιιδεῖν ἀπολλυμένους τοὺς ἀἁδελφούς; Όταν 
μὲν οὖν οἱ μὲν ἀρετῖς ἀμελῶσιν, οἱ δὲ ἐπιμελούμε- 
vot πόῤῥω τῆς παρατάξεως γίνωνται, πόθεν αἱρήσο- 
μεν τοὺς ἐχθρούς; El γὰρ χαὶ σηµεῖα ἣν vov, τίς 
ὃν ἐπείσθη; ἡ τίς ἂν προσέσχεν ἡμῖν τῶν ἔξωθεν. 


πΏς χαχίας οὕτως ἐπιπολαζούσης; Καὶ γὰρ ὁ ὀρθὸς 


βίος ἡμῶν ἀξιοπιστότερος τοῖς πολλοῖς εἶναι δοχεῖ. 
Ῥημεῖα μὲν γὰρ, παρὰ τῶν ἀναισχύντων xal πονη- 
ρῶν ἀνθρώπων xaY ὑπόνοιαν δέξεται πονηράν * βίος 


δὲ xa0aph; καὶ αὐτὸ τοῦ διαθόλου τὸ στόµα μετὰ 


πολλῆς τῆς περιουσίας ἐμφράξαι δυνῄσεται. Ταῦτα 
καὶ ἄρχουσι λέγω xal ἀρχκομένηις, χαὶ πρὸ τῶν 2-7 
λων ἑμαυτῷ, ἵνα βίον ἐπιδειξώμεθα θαυμαστὸν. xat 
συντάξαντες ἑαυτοὺς, πάντων τῶν παρόντων ὑπερ- 
ἰδωμεν. Καταφρονῄσωμεν χρημάτων, xat μὴ χατα- 
Φρονήσωμεν Ὑεέννης ΄ ὑπερίδωμεν δόξης, καὶ μὴ 
ὑπερίδωμεν σωτηρίας ' ὑπημείνωμεν ἐνταῦθα χάµα- 
τον καὶ πόνον, ἵνα μὴ ἐμπέσωμεν Exel εἰς χόλασιν- 
Οὕτω τοῖς Ἕλλησι πολεμήσωμεν, οὕτως αὐτοὺς 
αἰχμαλωτίσωμεν αἰχμαλωσίαν ἑλευθερίας ἁμείνω. 
Αλλά ταῦτα μὲν λέγεται παρ ἡμῶν συνεχῶς καὶ 
πολλάχις, Ὑίνεται δὲ ὁλιγάχις. Πλην ἀλλ ἑάν τε 
γένηται ταῦτα, ἄν τε μὴ γένηται, δίχαιον διὰ τῶν 
τοιούτων συνεχῶς ὑπομιμνήσκειν. El γὰρ διὰ τῆς 
χρηστολογίας ἐξαπατῶσί τινες, πολ)λῷ μᾶλλον τοὺς 
πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπανάγοντας δίχαιον uf; ἀποχα- 
μεῖν τὰ συμφέροντα λέγοντας. El γὰρ οἱ ἁπατῶντες 
ποσούτοις χέχρηνται μηχανήµασι ΄ καὶ γὰρ χρήματα 
ἀναλίσχουσι, xal λόγους προσάγουσι, καὶ χινδύνους 
ὑπομένουσι, καὶ προσταδἰας ἐπιδείχνυνται * πολλῷ 
μᾶλλον ἡμᾶς τοὺς ἁπάτης ἁπάγοντας, xal χινδύνους, 
xaX θανάτους, xal πάντα ὑπομένειν χρῆ, ἵνα xai 
ἑαυτοὺς xal τοὺς ἄλλους χερδάναντες, xai τοῖς 
ἑναντίοις ἀχαταγώνιστοι γενόµενοι, τύχωμεν τῶν 
ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ, 
καὶ τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA Z'. 


Συφίαν δὲ .1α1οῦμεν ἐν τοῖς teJelotc* σοφίαν 
δὲ οὗ τοῦ αἰῶνος τούτου, οὐδὲ τῶν ἁρχόντων 
τοῦ αἰώνος τούτου τῶν καταργουµένων ' dAAà 
Ja Aevyer. 8500 cogí/ar ἓν µυστηρίῳ, τὴν áxo- 
κεχρυµµένην, ἣν προὠρισεν ὁ θεὺς πρὺ τῶν 
αἰώνωγν εἰς δόξαν ἡμῶν. 


α’. Τὸ σχότος τοῦ φωτὸς ἐπιτηδειότερον εἶναι δοχεῖ 
εοῖς τὰς ἵψεις νοσοῦσι΄ διὸ xal μᾶλλον εἰς συνεσχια- 
σμένον δωµάτιον χαταφεύγονσι,. Τοῦτο χαὶ ἐπὶ τῆς 
σοφίας γέγονε τῆς πνευματιχῆς' fj μὲν τοῦ θεοῦ σο- 
φία µωρία ἑδόχει εἶναι τοῖς ἔξωθεν, ἡ δὲ αὐτῶν, 
ἀλγθῶς οὖσα µωρία, σοφία αὐτοῖς νενόµισται. Καὶ 
[50] ταυτὸν συνέδαινεν, ofov ἂν ct τις cozla χυθερ- 
νητικῇ χεχρηµάνος, Σπηγγέλλετο πλοίου χωρὶς xal 
ἱστίων πέλαγος ἄπειρον διαπερᾷν, εἶτα ἐπειρᾶτο λο- 
γισμοῖς κατασχευάζειν ὅτι τοῦτο δυνατὀν * ἄλλος δέ 
τις πάντων ἄπειρος, πλοίῳ xal χυθερνήτῃ καὶ ναύ- 
ταις ἐγχειρίσας ἑαυτὸν, οὕτω μετὰ ἁἀσφαλείας ἔπλει. 
Καὶ γὰρ fj δοχοῦσα εἶναι ἁμαθία τούτου, τΏς ixct- 
νου σοφίας σοφωτἑρα. Kat μὲν γὰρ f) χυθερνητιχὴῆ, 
ἁλλ᾽ ὅταν µείσονα ἑἐπαγγέλληται, µωρία τὶς ἐστι ' 


καὶ πᾶσα τέχνη ἡ μὴ ἀρχουμένη τοῖς ὅροις τοῖς 
ἑαυτῆς τοῦτο ἂν cf. 

Οὕτω xa ἡ ἔξωθεν σοφία ἣν ἂν σοφία *, ct Πνεύ- 
µατι ἐχέχρητο" ἐπειδὴ δὲ ἑαυτῇ τὸ πᾶν ἐπέτρεγε, 
παὶ οὐδὲν ἑνόμισε δεῖσθαι τῆς βοηθείἰας ἐχείνης, µω- 
pla. γἐγονεν, εἶ χαὶ ἐδόχει σοφία εἶναι. Aib πρότερον 
ἐλέγξας τὰ αὑτῆς διὰ τῶν πραγμάτων, τότε αὐτὴν 
ἐχάλεσε µωρίαν  χαὶ πρότερον χαλέσας µωρίαν τὴν 
τοῦ Θεοῦ σοφίαν χατὰ τὴν ἐχείνων ψῆφον, τότε δεί- 
χνυσιν αὐτὴν σοφἰαν οὖσαν (μετὰ γὰρ τὰς ἀποδείξεις 
δυνατὸν μάλιστα τοὺς ἀντιλέγοντας ἐντρέπειν)’ xal 
φησι Σορἰαν δὲ -α.οῦμεν ἐν τοῖς τε.είοις. 
"Όταν γὰρ ἐγὼ, νομιζόμενος μωρὺς xat μωρὰ χηρύτ- 
ειν, τοῦ σοφοῦ περιγένωµαι, 00 διὰ μωρᾶς b σο- 
φίας περιεγενόµην, ἀλλὰ δ.ὰ σοφίας τελειοτέρας» 
καὶ τοσαύτης xai οὕτω μείζονος, ὡς ἐχείνην µωρίαν 
φαίνεσθαι. Auk τοῦτο πρότερον αὐτὴν οὕτω χαλέσας, 
ὡς ἐχεῖνοι ὠνόμαζον τότε, xol ἀπὸ τῶν πραγμάτων 


* Deerant verba ἣν ἂν σοφία. 5 Legebatur. µωα΄ας. 


55 IN EPIST. 1. AD COB. HIOMEL. VII. δι 


qu£ habebat, dicebal esse proprium ; sed habebant omnia 
communia , εἰ dividebatur singulis pres! cuique opus 
erat (Act. 4. 32. $5); et vitam agebant angelicam. Si 
nunc ila fiat, totum orbem absque signis converte. 
mus. Interim vero, qui volunt salutem consequi , 
attendant. Scripturis : illic enim h:ec prsclare gesta 
invenient, atque his longc plura. Nam ipsi magistri 
longe illa superabant, in fame et sili et nuditate de- 
gentes. Nos autem volumus multis frui deliciis, otio- 
que ac licentia. At non illi; imo clamabant : Ad hanc 
wsque horam esurimus el sitimus, ct nudi sums ex co- 
laphis cedimur, et instabiles sumus (1. Cor. &. 11). Et 
alius quidem a Jerosolyma usque ad lilyricum curre- 
bat; alius in Indorum, alius in Maurorum terram, 
alius ad alias partes orbis : nos autem ne a patria qui- 
dem egredi audemus, sed delicias quarimus zdesque 
splendidas, et aliam omnem rerum copiam. Quis enim 
ho-trum esurivit umquam propter verbum Dei? quis 
in solitudine fuit? quis longe peregrinatus est? quis 
ex doctoribus ex labore manuum vivens, aliis opem 
tulit? quis mortem sustinuit quotidiauam? llinc qui 
nobiscum sunt, ignaviores fiunt, Etenim si quis viderit 
milites et duces, cum fame, siti el morte inalisque 
omnibus conceriantes, frigus et pericula omuiaque 
ferentes leonum instar et strenue agentes ; deindeque 
philosophiam illam solventes , et molliores effectos , 
pecunie cupidos, negotiationibus et rei cauponari:e 
studentes, et ab hostibus devictos; extrema esset 
amepntiz harum rerum causam quaerere. lloc autem 
de nobis et de majoribus nostris cogitemus : nam 
omnium imbecillimi facii sumus, et vitze prxssenti ad - 
dicii. Quod si inventus quispiam fuerit vestigium ha- 
bens veteris sapientiz , is foris et urbibus relictis, 
atque in hominum medio versari et alios moderari 
cessans, ad montes se confert : si quis vero secessus 


causam sciscitelur, causam Hie pre.(fert veniam non 
merentem. Ne peream, inquit, ac ne hebetior ad vir- 
tutem flam , resilio. Et quanto melius esset, hebetio- 
rem te fieri ct alios lucrari, quam in alto manentem 
fratres despicere pereuntes ? Quando igitur alli vir- 
tutem non curant, alii qui curam ejus babent, ab acie 
procul recedunt , quomodo expugnabimus inimicos? 
Nam etiamsi nunc signa essent, quisnam persuadere- 
tur? aut quis ex externis nobis animum adhiberet , 

nequitia sic supergrediente. Nam vita reete acta mulis 
videtur esse magis fide digna. Sigua enim apud im- 

pudentes et malos homines in pravam aliquam suspi- 

cionem venient; vita autem pura ipsum os diaboli 

abunde ohstruere poterit. Hxc autem dico et impe- 
rantibus et impcrio parentibus , et prz cxteris mihi 

ipsi, ut vitam exhihbeamus mirabilem, ct cum ος] 
ipsos composuerimus, przsentia omnia despiciamus. 

Contemnamus pecuniam, et non contemnamus gehen- 

nam : despiciainus gloriam , et ne desyiciamus salu- 

tem : liic subeamus sudorem οἱ laborem, ut non illic 

incidamus in supplicium. Sie cum gentilibus helium 

geramus, sic illos abducamus in captivitatem libertate 

prestantiorem. Verum hae sempe et frequenter a 

nobis dicuntur, raro autem flunt. Ceterum sive live 

fiant , sive non flant. tquum est per ca vos assidwe 

monere. Si enim bonis verbis quidam decipiunt, 

multo magis par est cos, qui ad veritatem ducunt, 

non defatigari in dicendo ea quze sunt utilia. Nam si 

deceptores tot machinis utuntur : pecunias enim im- 

pendunt, verba adhibent , pericula subeunt, οἱ pre- 

fecturas ostentant : multo magis nos , qui a fallacia 

abducimus, et pericula et mortes et emnia sustiuere 

eportet , ut et mos ipsos et alios lucrati , et inimicis 

inexpugnabiles facti, promissa boma consequamur, 

gratia et benignitate, eic. 





HOMILIA VII. 


Ca». 9. v. 6. Sapientiam autem loquimur inter per[e- 
ctos ; sapientiam vero non hujus seculi , neque prin- 
cipum hujus seculi, qui destruuntur ; 1. sed loqui- 
mur Dei sapientium in mysterio, qua abscondita est , 
quam predesinavit Deus ante. secula in. gloriam 
nosiram. 

1. Tenebre videntor esse luce opportuniores iis 
qui laborant oculis ; ideoque magis ad adumbratam 
:ediculam confugiunt. Hec etiam usu venit in spiri- 
tuali sapientia. Dei qnidem sapientia externis vide- 
batur esse stultitia ; eorum vero sapientia, qux vere 
steltitia erat, ab ipsis sapientis reputata fuit. Et pe- 
rinde contingebat, ac si quis sapientia et arte guber- 
nandi utens, polliceretur se sine nave et velis pelagus 
immensum esse transmissurum ; deindeque tentaret 
ratiocinis probare hoc fleri posse ; alius vero quis- 
piam omniuss imperitus, navi, gubernatori et nautis 
sese committens, sic cum securitate navigaret. Ilu- 
jus enim es qua videtur esse Imperitia, illius sapientia 
sapientior esset. Bona quippe est ars gubernandi, sed 
majora quam par sit pollicetur, stultija quzdam 

PaTROL. GR. LXI. 


esi ; ut et omnis ars, 49 non suis contenta cst ter- 
minis. | 
Sapientia philosophorum exterorum atnltitia erat. — 
Sic etiam externa sapientia fuisset sapientia, si us 
esset Spiritu : sed quia sibi omnia permisit, nec se 
auxilio ullo opus habere putavit, steltitia facta est, 
etsi videretnr sapientia esse. Quapropter cum prius 
illam ex rebus ipsis confutasset, tune illam stultitiam 
vocavit ; et cum prius Dei sapientiam ex illorum sen- 
tentia. stultitiam voeasset , tunc ostendit. illam esse 
sapientiam ( nam post probationes tunc maxime pose- 
sunt contradicentes pudore suffundi) : et ait : Sapien- 
tiam autem loquimur inter per(ectos. Nam eum ego, qui 
stultus esse et stulta praedicare existimor , sapientem 
superavero, non per stultitiam superavi sapientiam, 
sed per sapientiam perfectiorem , et tantam tantoque 
illa majorem, ut illa stultitia esse videatur. Ideo cum 
prius illam ita vocasset , ut illi tunc nominabant , et 
ex rebus ipsis victoriam exhbibuisset , illosque admo- 
dum stultos esse probasset : de cztero nomen ipei 
dat, quod ei copveniat, dicens ; Sapientiam vero [ο 
b 


85 | S, JOANNIS CIIRYSOSTOM! ΑΠΟΙΙΕΡ. CONSTANTINOP. κό 


quimar inter perfectos. Sapientiam autem dicit przedi- 
cationem et modum salutis, nempe salvum fleri per 
erucem ; perfectos autem , 608 qui. crediderunt. Et- 
enin illi perfecti sunt, qui humana videntes esse valde 
infirma, illaque despicientes, persuasum habent illa 
nihil sibi-conferre, cujusmodi fuerunt fideles, Sapien- 
tiam autem non. hujus smculi. Ubi namque utilis est 
externa sapientia, qu: hic quidem desinit e£ ulterius 
non progreditur, neque hic prodesse potest iis, qui 
Hla sunt przditi? Principes autem seculi hic non d:e- 
mones quosdam dicit, ut quidam suspicantur; sed 
eos, qui in dignitatibus eL in magistratu, qui rem 
illam existimant prxclaram, philosophos, oratores, 
seriptores : nam hi siepe imperabant οἱ plerumque 
populi ductores crant. Hujus autem szculi principes 
vocavit, quia ipsorum imperium non ultra praesens 
seculum procedit : quamobrem subjunxit : Qui de- 
struuntur; cx re ipsa illam confutans et ex iis qui illa 
utuntur. Cum ostendisset enim illam falsam esse et 
stiltam , et nihil invenire possc , infirmamque esse : 
ostendit etiam parvo tempore consistere. Sed loqui- 
wur Dei sapientiam in mysterio. In quo mysterio? At- 
qui dicit Cliristus : Quod in aure audistis , pradicate 
super tecta (Math. 10. 27). Quomodo ergo illam vocat 
' mysterium? Quia neque angelus neque archangelus , 
neque ulla creata potestas id noverat antequam fieret. 
Ideo ait, Ut innotescat nunc principalibus εί potestati- 
bus in celestibus per. Ecclesiam. multiformis sapientia 
Dei (Ephes. 5. 10). Hoc autem fecit Deus nos hono- 
rans, ut nobiscum audirent mysteria. Nam nos quo- 
qne eis, quos nobis fecerimus amicos, hoc argumen- 
tum dicimus esse amicitize nostrze, quod nemini prius 
quam ipsis secreta revelemus. Audiant ii qui przdi- 
cationem traducunt, omnibusque indiscriminatim 
margaritas et dogma enuntiant et sancta canibus et 
porcis superfluisque ratiocinis projiciunt. Mysterium 
namque probatione opus non habet; sed id quod 
θε annuntatur. Etenim non erit totum  myste- 
vium divinum, cum a te ipso aliquid addideris. 
Alioquin vero mysterium vocatur, quia non que vi- 
demus, credimus , séd alia videmus, alia. credimus. 
"falis namque est mysteriorum nostrorum natura. 
Alio igitur modo ego, et alio iufidelis circa hxc af- 
fecti sumus. Addio ego, quod crucifixus sit Christus, 
et ejus erga bomines amorem statim admiror ; audit 
- Ale, et imbecillitatem putat : audio quod servus fa- 
- etus sit, et providentiam admiror; audit ille et dede- 
cus esse putat : audio quod mortuus sit, et de potentia 
ejus obstupesco, quod a morte non superatus sit , 
Imo etiam mortem dissolverit; audit ille, et imbecil- 
litatem. suspicatur. Cum audit ille resurrectionem , 
fabulam esse putat ; ego vcro post acceptas ex rebus 
: $psis demonstrationes, Dei e&conomiam adoro. Lava- 
erum audiens ille, aquam tantum esse putat; ego 
. vero non quod videtur solum aspicio, sed etiam puri- 
ficationem anim:e per Spiritum. Existimat ille solum 
mihi ablutüm esse corpus ; ego autem credo animam 
! quoque puram ei sanctam faetam 6996, οἱ cogito se- 
: pulcrum, resurrectionem, sanctificationem, justitiam, 


redemptionem , adoptionem , hereditatem , regnum 
cvlorum , datum Spiritum. Non enim ex visu judico 
illa qur apparent, sed mentis oculis. Audio corpus 
Christi ; aliter ego dictum intelligo, aliter infidelis. 

2. Ac quemadmodum pueri libros videntes, Πιο: 
rarum vim non sciunt, nec ca norunt qui vident ; 
imo vero si vir literarum imperitus sit, hoc item ipsi 
eveniet ; qui vero peritus est, multam literis insitain 
vim inveniet, vitas integras et historias : et episto- 
lam imperitus accipiens, cbaftam esse putabit et 
atramentum ; peritus vero et vocein audiet, οἱ cum 
absente disseret , et quod voluerit rursus per literas 
dicet : ita etiam in mysterio evenit : infideles quidem 
etiamsi audiant, audire non videntur; fideles autem 
qui per Spiritum peritiam habent, vim reconditam 
vident. Hoc igitur declarans Paulus dicebat, Quod 
nunc quoque sit absconditum quod predicatur : pereun- 
tibus enim, inquit, est absconditwn (2. Cor. 4. 3). 
Alioquin autem przdicationem admirabilem ostendit. 
lta solet vocare Scriptura illa, qux przter spem et 
supra mentein liumnanam sunt. Ideo alibi quoque di- 
cit, Mysterium meum mihi et meis (1s. 24. 7); et rur- 
sui Paulus : Ecce mysterium vobis dico : omnes qui- 
dem non durmiemus, omnes autem immulabimur (1. Cor. 
15. 51). Etsi porro ubique prxdicatur, ctiam sic my- 
sterium est. Etenim ut jussi sumus, quod in aure 
audivimus pradicare super tecta : sic jussi sumus 
sancta noi dare canibus, neque projicere margaritas 
ante porcos. Nain alii sunt animales , et non intelli- 
gunt ; alii velamen habent cor suum obtegens, et non 
vident. Ergo mysterium illud est maxime, quod qui- 
dem ubique przdicatur, non cognoscitur autem 3b 
iis qui rectam non habent mentem ; revclatur autem 
"on a sapientia, sed a Spiritu sancto, quantum nos 
possumns accipere. Quamobrem non aberraverit , si 
quis etiam secundum hoc mysterium appellaverit ar- 
canum ; neque euim nobis fidelibus tradita fuit plena 
ejus perceptio ct accurata notitia, Quapropter dicebat 
Paulus, Ez parte cognoscimus et ex parte propheta- 
mus. Videmus enim nunc per speculum quasi in enig- 
mate, tunc. autem facie ad [aciem (1. Cor. 15. 9. 12). 
Ideo dicit, Loquimur sapientiam in mysterio, qua abs- 
condita αεί, quam pradestinavit Deus. ante sacula in 
gloriam nostram. Absconditam, id est, nulla ex super- 


Dis potestatibus ante nos didicit ; vcl quod neque mul- 


ti nunc norunt : hoc enim declaratur ex illo, Quam 
predestinavit in. gloriam nostram : quamquam alibi 
dicat, 1n gloriam suam (Ephes. 4. 19). Suam enim re- 
putat gloriam salutem nostram ; ut etiam divitias suas 
vocat , etiamsi ipse sit bonorum divitize, et nullo iu- 
digeat ut sit dives. Pradestinavit, inquit, suam erga 
nos providentiam indicans. Illi enim maxime nos ho- 
norare et amare existimantur, qui nobis a longo tem. 
pore bona conferre parati sunt , id quod faciunt pa- 
rentes filiis: etenim si postremo dant pecunias, id 
jamdiu et ab initio prxmeditati fuerant. Hoc Paulus 
nunc conatur ostendere , quod Deus nos semper et 
jam olim amaverit, cum nondum nati essemus. Nisi 
enim amasscet, divitias nobis non preedestinavisset. 


55 IN EPIST. 1 AD COR, HOMIL. VII. 56 


την νίχην δείζας, xai ἐκείνους ἀποφήνας σφόδρα 
μωροὺς, τὸ προσηχον αὐτῇ λοιπὸν ἀπέδωχεν ὄνομα 
λέγων. Σοφίαν δὲ «Ίαλοῦμεν' ἐν τοῖς τε.είοις. 
Σοφίαν 6k λέγει τὸ χήρυγµα χαὶ τὸν τρόπον τῆς σω- 
τηρίας, τὸ διὰ σταυροῦ σωθῆναι' τελείους δὲ τοὺς 
πεπιστευχότας. Καὶ γὰρ ἐχεῖνοι τέλειοι οἱ τὰ &v- 
θρώπινα εἰδότες ὅτι σφόδρα ἀαθενῆ, χαὶ ὑπεριδόντες 
αὑτῶν, ὅτι μηδὲν αὐτοῖς συμθάλλεται πεπεισμένοι, 
οἷοι γεγόνασι» οἱ πιστοἰ. Σοφία» δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος 
τούτου. Ποῦ γὰρ χρήσιμος fj ἔξωθεν σοφία, ἐνταῦθα 
χαταστρέρουσα xai περαιτέρυ μὴ προϊοῦσα, xol 
οὐδὲ ἐνταῦθα δυναµένη τι τοὺς ἔχοντας ὠφελεῖν ; 
"Apyovzae ὃξ αἰῶνος ἐνταῦθα οὐ balpovág τινας λέ- 
Υει, καθώς τινες ὑποπτεύουσιν ' ἀλλὰ τοὺς ἐν ἀξιώ- 
pact, τοὺς ἐν δυναστείαις, τοὺς τὸ πρᾶγμα περιµά- 
χητον εἶναι νομίζοντας, φιλοσόφους xal ῥήτορας xat 
λργογράφους ᾽ καὶ γὰρ αὐτοὶ ἑκράτουν, xai δηµα- 


Tool πολλάχις ἐγίνοντο. Too δὲ αἰῶνος τούτου ἑχά- 


Ἄεσεν ἄρχοντας, ἐπειδὴ περαιτέρω τοῦ παρόντος 
αἰῶνος οὐ πρόεισιν αὐτῶν ἡ ἀρχή ΄ διὸ καὶ ἐπήγα- 
y€ Tov καταργουµένων"' οἴχοθέν τε αὐτὴν διαθάλ- 
Amy καὶ ἀτὸ τῶν χρωμµένων. Δείξας γὰρ ὅτι ψευδής 
ἐστιν, ὅτι μωρὰ, ὅτι οὐδὲν δύναται εὑρεῖν, ὅτι ἆσθε- 
vke, δείχν»σι» ὅτι χαὶ ὁλιγοχρόνιος. Α.1.ὰά .Ία.1οῦ- 
44Ε) 6600 σοφίαν ἐν μυστηρίῳ. Ποίῳ μυστηρίῳ; 
Καὶ μὴν φησὶν ὁ Ἀριατός' "0 ἡκούσατε εἰς τὸ οὓς, 
[51 ]χηρύξατε ἐπὶ τῶν δωµάτων. Πῶς οὖν µυστήριον 
αὐτὴν χαλεῖ; Ἐπειδὴ οὔτε ἄγγελος οὔτε ἀρχάγγελος 
οὔτε ἄλλη τις αὐτὸ χτιστὴ δύναμις δει, πρὶν γενέ- 
σθαι. Διά φησιν, "Iva γγωρισθῇ νῦν ταῖς ἀρχαῖς 
xal ταῖς ἐξονσίαις ἐν τοῖς ἑπουραγίοίς διὰ τῆς 
Ἐκκ.ησίας ἡ zoAvzolxidoc σοφία τοῦ θεοῦ. 
Touto δὲ ἐποίησεν, ἡμᾶς τιμῶν ὁ Orbe, ὥστε μεθ 
ἡμῶν ἀχοῦσαι τῶν μυστηρίων. Καὶ γὰρ χαὶ ἡμεῖς, 
οὓς ἂν ποιησώµεθα φίλους, τοῦτο τεχμήοιον πρὸς 
αὐτοὺς εἶναί φαμεν τῆς φιλίας, τὸ μηδενὶ πρὸ αὐ- 
τῶν εἰπεῖν τὰ ἁπόῤῥητα, ᾽Αχουέτωσαν ol τὸ χήρυγµα 
ἐἑχπομπεύοντες. xal πᾶσιν ἁπλῶς ἐχφαίνοντες τοὺς 
μµαργαρίτας xai τὸ δόγµα, xal τὰ ἅγια χυοὶ xai 
χοίροις ῥιπτοῦντες χαὶ λογισμοῖς περιττοῖς. Τὸ γὰρ 
μυστήριον χατασχευΏς οὐ δεῖται, ἀλλ ὅπερ ἑἐστὶ, 
τοῦτο µόνον ὃν χκαταγγέλλεται' ἐπεὶ οὐχ ἕσται µυ- 
στήριον θεῖον χαὶ ὁλόχληρον, ὅταν xaX παρὰ σαυτοῦ 
τι προσθῇς. Καὶ ἄλλως δὲ µυστήριον χαλεῖται, bt: 
οὐχ ἅπερ ὁρῶμεν πιστεύοµεν α, à) ἕτερα ὁρῶμεν, 
χαὶ ἕτερα πιστεύοµεν. Τοιαύτη γὰρ ἡ τῶν µυστη- 
ῥίων ἡμῶν φύσις. Ἑτέρως γοῦν ἐγὼ, xai ἑτέρως ὁ 
ἄπιστος περὶ τούτων διαχείµεθα. "Axoou ἐγὼ, ὅτι 
ἑσταυρώθη ὁ Χριστὸς, xat τὴν φιλανθρωπίαν εὐθέως 
θαυμάνω΄ ἀχούει ἐχεῖνος, χαὶ ἀσθένειαν νομίζει. 
Αχούω ὅτι δοῦλος Yévoye, χαὶ τὴν χηδεµονίαν θαυ- 
µάζω * ἀχούει ἐχεῖνος, xal ἀτιμίαν λογίζεται. Αχούω 
ὅτι ἀπέθανε, καὶ τὴν δύναμιν ἐχπλήττομαι, ὅτι ἓν 
θανάτῳ γενόμενος οὐχ ἐχρατήθη, ἀλλὰ καὶ ἐξέλυσε 
θάνατον: ἀχούει ἐχεῖνος, xal ἀδυναμίαν ὑποπτεύει. 
Αχρύων ἀνάστασιν ἐχεῖνος, μῦθον τὸ πρᾶγμά φησιν’ 
ἐγὼ δὲ τὰς διὰ τῶν πραγμάτων δεξάµενο; ἀποδεί- 
ξεις, προσχυνῶ τοῦ Θεοῦ τὴν οἰκονομίαν. ᾽Ακούων 
λουτρὸν ἐχεῖνος, ἁπλῶς ὕδωρ νομίζει * ἐγὼ δὲ οὐ τὸ 
ὀρώμενον ἁπλῶς βλέπω, ἀλλὰ τὸν τῆς ΨΦυχῆς xa- 
θαρμὸν τὸν διὰ τοῦ Πνεύματος. 'Excivog λελοῦσθαί 
pot τὸ σῶμα νομίζει µόνον" ἐγὼ δὲ πεπίστευκα, ὅτι 
καὶ 1j dvyh Ὑέγονε καθαρά τε χαὶ ἁγία, χαὶ λογίζο: 


* Duo codd. Regg., ὁρῶμεν βλέπομεν, lectio non 
spernenda; ὁρᾷν enim, alicujus rei videre speciem; β)έ- 
πτιν veTO, (jusdem vim internam intueri. Epis: 


μαι τὸν τάφον, thv ἀνάστασιν, τὸν ἁγιασμὸν, τὴν 
δικαιοσύνην, τὴν ἀπυλύτρωσιν, τὴν υἱοθεσίαν, τὴν 
κληρονομίαν, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, τοῦ Πνεύ- 
µατος τῆν χορηγίαν. Οὐ γὰρ τῇ ὄψει χρίνω τὰ φαι- 
νόµενα, ἀλλὰ τοῖς ὀφθαλμοῖς τῆς διανοίάς. ᾽Αχούω 
σῶμα Χριστοῦ: ἑτέρως ἐγὼ voi τὸ εἰρημένον, ἑτέ- 
pto, ὁ ἄπιστος. 

P'. Καὶ χαθάπερ τὰ παιδία τὰβιθλία ὁρῶνταοὐχοῖδε 
τῶν Υραµµάτων τὴν δύναμιν, οὐδὲ οἶδεν ἅπερ ὁρᾷ, 
μᾶλλον δὲ xàv &vhp ἄπειρος f] γραμμάτων, ταυτὰ 
πείσεται' ὁ δὲ ἔμπειρος πολλὴν εὑρήσει τοῖς γράµ- 
µασιν ἐναποχειμένην τὴν δύναμιν, καὶ βίους ὅλο- 
Χλήρους, xal ἱστορίας * καὶ ἐπιστολὴν ὁ μὲν ἄπειρος 
λαθὼν, χάρτην ἠγήσεται xal μέλαν εἶναι' 6 δὲ ἔμπει- 
poc xal φωνῆς ἀχούσεται, xal διαλέξεται τῷ ἀπόντι, 
καὶ ὅπερ ἂν βούληται διὰ τῶν γραμμάτων πάλιν 
ἐρεῖ ' οὕτω xal ἐπὶ τοῦ μυστηρίου γίνεται" οἱ μὲν 
ἄπιστοι, xalcot γε ἀχούοντες, οὐ δοχοῦσιν ἀχούειν, ol 
δὲ πιστοὶ τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ἔχοντες ἐμπειρίαν, 
ὁρῶσι τῶν ἑναποχειμέθων τὴν δύναμιν. Τοῦτο γοῦν 
αὐτὸ δηλῶν ὁ Παῦλος ἔλεγεν, Ὅτι καὶ νῦν τὸ κη- 
ῥρυττόμενον ἀποχέκρυπτεαι: [53] τοῖς γὰρ ἀποιῖ- 
Ίυμένοις, φησὶν, ἐστὶ κεκα.υμμένον. "Άλλως δὲ 
xai τὸ παράδοξον ἐμφαίνει τοῦ χηρύγµατος. Οὕτω 
óh εἴωθε χαλεῖν dj Γραφὴ τὰ παρ᾽ ἑλπίδας xat ὑπὲρ 
διάνοιαν ἀνθρωπίνην γινόμενα. Διὸ xal ἀλλαχοῦ, Τὸ 
μυστήριόν µου ἐμοὶ καὶ τοῖς ἐμοῖς ' xaX πάλιν 6 
Παῦλος, Ἰδοὺ µυστήριον otv .Ίέγω". πάντες μὲν 
οὗ κοιµηθησόµεθα, πάντες δὲ d Aayncópeta. Kl 
δὲ πανταχοῦ χηρύττεται, χαὶ οὕτω μωστήριόν ἐστι. 
Καὶ γὰρ ὥσπερ ἐχελεύσθημεν ἅπερ Ἱχούσαμεν εἰς 
τὸ οὓς εἰπεῖν ἐπὶ τῶν δωµάτων, οὕτω προσετάγηµεν 
μὴ δοῦναι τὰ ἅγια τοῖς χυσὶ, μηδὸ ῥῖψαι τοὺς µαρ- 
Υαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Ol μὲν γάρ slot 


᾿Φυχικοὶ, xai οὗ νοοῦσιν * οἱ δὲ κάλυµµα ἔχουσιν ἐπὶ 


τῆς xapblag αὐτῶν, xal οὐ βλέπονσιν. "Apa µυστή-- 
ριον τοῦτο µάλιστά ἐστιν, ὃ πανταχοῦ μὲν κηρύτ- 
τεται, οὐ γνωρίζεται δὲ παρὰ τῶν οὐκ ὀρθὴν ἑχόντων 
γνώµην; ἐχχαλύπτεται δὲ οὐχ ἀπὺ σοφίας, ἁλλ᾽ ἀπὸ 
Πνεύματος ἁγίου, χαθόσον ἡμῖν δέξχσθα: δυνατόν. 
Διόπερ οὑχ ἄν τις ἁμάρτοι καὶ μετὰ τοῦτο αὑτὸ µυ- 
στήριον αὐτὸ προσειπὼν ἀπόῤῥητον ᾿ οὐδὲ γὰρ ἡμῖν 
τοῖς πιστοῖς πᾶσα ἐνεχειρίσθη σαφήνεια χαὶ ἀχρί- 
θεια. Διὸ χαὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν' 'Ex μέρους γιΝώσκχο- 
μεν, xal àx µέρους προφητεύοµε»γ. Β.1έπομεν yàp 
ἄρτι δι ἑσόπτρου ὡς ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσ- 
«xov πρὸς πρόσωπον. Auk τοῦτο ἔλεχε, Λανὶοῦ- 
pev σοφίαν ἐν µυστηρίῳ τὴν ἀποκεκρυμμένη», 
ἣν προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν' 
ἡμῶν. Αποκεχρυμμένη», τουτέστιν, ὅτι οὐδεὶς πρὸ 
ἡμῶν ἔμαθε τῶν ἄνω δυνάμεων, f| ὅτι» οὐδὲ οἱ 
πολλοὶ νῦν ἴσασιν. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Προώρισεν 
εἰς δόξα» ἡμῶν: χκαίτοι γε ἀλλαχοῦ Φησιν ' Ele 
δόξαν ἑαυτοῦ. Εαντοῦ γὰρ ἡγεῖται δύξαν τὴν ἡμε- 
τἐραν σωτηρίαν, ὥσπερ οὖν xal πλοῦτον ἑαυτοῦ xa- 
λεῖ, χαίτοι γε αὐτὸς πλοῦτος (v ἀγαθῶν, xal οὗ- 
δενὺς δεόµενος slg τὸ εἶνχι πλούσιος. Προώρισε, 
φησὶ, τὴν περὶ ἡμᾶς κηδεμονίαν ἑνδειχνύμενος. Καὶ 
γὰρ ἐχεῖνοι μάλιστα καὶ τιμᾶᾷν καὶ φιλεῖν ἡμᾶς vopt- 
ζονται, ὅσοιπερ ἄνωθεν ὧσιν ἡμᾶς παρξσκευααμµένοι 
ποιεῖν εὖ - ὅπερ χαὶ οἱ πατἐρες ἐπὶ παίδων ποιοῦσι 
xai γὰρ εἰ ὕστερον διδόασι τὰ χρήματα, ἀλλ᾽ ἄνωθεν 
καὶ ἐξ ἀρχῆς εἰσι τοῦτο προῃρημένοι. Τούτο xaló 
Παῦλος σπουδάζει δεῖξαι νῦν, ὅτι ἀεὶ ἡμᾶς ἑφίλει xal 
ἄνωθεν ὁ θεὸς xa µηδέπω Υενομένους. Οὐ γὰρ ἂν, 


b Alerant verba 3 ὅτι. 


51 
εἰ μὴ ἐφίλει, τὸν πλοῦτον ἡμῖν προώρισε. Μὴ τοίνυν 
ἑννοῄσῃς τὴν ἓν µέσῳ Ὑενομένην ἔχθραν ' πρεσόν- 
τέρα γὰρ fjv αὐτῆς ἡ φιλία. Τὸ δὲ, Πρὸ τῶν αἰώγων, 
τὸ ἀῑδιόν φησι’ χαὶ γὰρ ἁλλαχοῦ οὕτω λέγει ο 
ὑπάρχω» πρὸ τῶν αἰώνων. Εὑρεθήσεται τοίνυν xal 
6 Υἱὸς οὕτως ἀῑδιος (v. Καὶ γὰρ περὶ αὐτοῦ φησιν, 
ὅτι δι) αὑτοῦ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν, ὅπερ bati πρὸ 
«bv ᾽αἰώνων ὑπάρχειν. Ὁ γὰρ ποιητὴς πρὸ τῶν 
ποιημάτων εὔδηλον ὅτι. "Hr οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων 
τοῦ alovoc εούτου ἔγγωκεγ' εἰ γὰρ ἔγνωσαγ, οὐχ 
ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἑσταύρωσαν. Οὑχοῦν 
οὐδὲ ἐγχλημάτων εἰσὶν ἄξιοι, et vs μὴ ἔγνωσαν, xol 
ἑσταύρωσαν s. Καὶ εἰ μὴ ἴδεσαν, πῶς ἔλεγεν αὖ- 
τοῖς, Καὶ ὁμὲ οἵδατε, xal οἵδατε πόθεν εἰμί; Περὶ 
γὰρ τοῦ Ἡιλάτου φησὶν fj Γραφῇ, ὅτι οὐκ ᾖδει - εἰχὸς 
& μηδὲ τὸν [55] Ἡρώδην εἰδέναι. Τούτους ἂν εἴποι 
τις χαλεῖσθαι ἄρχοντας τοῦ αἱῶνος τούτου. El δὲ xa 
περὶ τῶν ἹἸουδαίων καὶ περὶ τῶν ἱερέων εἴποι τις 
ἂν τοῦτο λέγεσθαι, οὐκ ἂν ἁμάρτοι ' xaX γὰρ ἐχείνοις 
φησὶν, Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε τὸν Πατέρα µου. 
Πῶς οὖν ἀνωτέρω qnot, Καὶ ἐμὲ οἴδατε, καὶ οἵἴδατε 
πόθεν εἰμί; ἸΑλλὰ τίς ὁ τρόπος τῆς ἀναγνώσεως 
ταύτης καὶ τίς ἐχείνης, ἓν τοῖς Εὐαγγελίοις ἤδη 
εἴρηται' xal, ὥστε ph συνεχῶς τὸ αὐτὸ στρέφειν, 
ἐχεῖ παραπέµποµεν τοὺς ἐντυγχάνοντας. 

T". Tl οὖν; ἀφείθη, φησὶν, αὐτοῖς τὸ ἑ πὶ τοῦ σταυροῦ 
ἁμάρτημα; καὶ γὰρ εἶπεν ' Ἂφες αὐτοῖς. El µετ- 
ενόησαν, ἀφείθη. Καὶ γὰρ ὁ µυρίαις βαλὼν χεροὶ τὸν 
Στέφανον, καὶ διώξας τὴν Ἐκχλησίαν Παῦλος, τῆς 
Ἐκκλησίας προστάτης ἐγένετο. Οὕτως οὖν χἀχείνοις 
ἀφείθη τοῖς βουληθεῖσι μεταγνῶναι ' ὃ δὴ χαὶ ὁ Παῦ- 
λος βοῶν Deve * Λόγω οὗν' Mi; ἕπταισαν ἵνα πἐ- 
σωσι; M γένοιτο. Καὶ πάλιν, M3) dzxócaco ὁ 
θεὸς τὸν Aaóv αὐτοῦ ὃν προέ]γγω; Mi) γένοιτο. 
Εἶτα δειχνὺς ὅτι οὐχ ἀπεχλείσθη αὐτῶν fj μετάνοια, 
τεχµήριον τὴν ἐπιστροφὴν τὴν ἑαυτοῦ παρῄγαχε 
λέγων ' Καὶ γὰρ ἐγὼ "IopanA(tnc εἰμί. Τὸ δὲ, Οὐκ 
ἔγνωσαν, koi δοχεῖ οὗ περὶ Χριστοῦ ἐνταῦθα εἰρῆ- 
σθαι, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς τοῦ πράγματος τῆς olxovo- 
plac* olov, τί ἐδούλετο 6 θάνατος χαὶ ὁ σταυρὸς, οὐχ 
ἴδεισαν. Καὶ γὰρ χαὶ ἐχεῖ οὖκ εἶπεν, ὅτι Ἐμὶ οὐχ 
οἴδασιν, ἀλλ', Οὐκ οἴδασι εἰ ποιοῦσι, τουτέστι͵ τὴν 
οἰχονομίαν τὴν τελουµένην χαὶ τὸ µυστήριον ἀγνοοῦ- 
ew. Οὐ γὰρ Ίδεσαν, ὅτι οὕτω λάμψαι ἔχει ὁ σταυρὸς, 
ὅτι τῆς οἰχουμένης Υίνεται σωτηρία χαὶ τοῦ θεοῦ 
πρὸς τοὺς ἀνθρώπους χαταλλαγὴ, χαὶ f) πόλις αὐτῶν 
ἁλώσεται, xal δεινὰ ὑποστήσονται τὰ ἔσχατα. Σοφίαν 
δὲ καὶ τὸν Χριστὸν χαλεῖ χαὶ τὸν σταυρὸν χαὶ τὸ xf- 
ρυγµα. Εὐχαίρως δὲ Κύριον δόξης ἐχάλεσεν. Ἐπειδὴ 
γὰρ ὁ σταυρὺς ἁδοξίας εἶναι δοχεῖ, δείχνυσιν ὅτι 
µεγάλη ἣν δόξα 6 σταυρός. ᾽Αλλὰ μεγάλης ἔδει σο- 
φίας, o0 µόνον τὸ τὸν Θεὸν εἰδέναι, ἀλλὰ xal μαθεῖν 
«oU θεοῦ τὴν οἰχονομίαν ταύτην ἡ δὲ ἔξωθεν σοφία 
οὐχὶ τοῦ προτέρου µόνον, ἀλλὰ χαὶ τούτου γέγονε 
κώλυμα. Ἀάλὰἁ, καθὼς γέγρααται., d ὀφθαλμὸς 
οὐκ εἶδεν, καὶ οὓς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν 
ἀνθρώπου οὐκ ἀνέδη, d ἠτοίμασεν ὁ θΘεὸς τοῖς 
ἁγαπῶσυ αὐτόν. 


" Deerai comma ; Ovxowv... } Legebatur Λέχω οὖν, 
ή, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOXI ARCHIEF. CONSTANTINOP. 


58 


Καὶ ποῦ γέγραπται ταῦτα; Λέγεται γὰρ γεγράφθαι, 
xai ὅταν μὴ διὰ τῶν ῥημάτων, ἀλλὰ δι) αὐτῶν τῶν 
πραγμάτων χείµενα fj, ὡς ἐπὶ τῶν Ἱστοριῶν ' ἡ ὅταν 
τὸ αὐτὸ μὲν νόηµα κείµενον ᾗ, μὴ br? αὐτῶν δὲ τῶν 
ῥημάτων, ὡς ἐνταῦθα. Τὸ γὰρ, Olc οὐκ drnyyéAn 
περὶ αὐτοῦ, ὄψονται, καὶ οἳ οὐκ ἀχηκόασι συ- 
ήσουσι' τοῦτο ταυτόν ἐστι τῷ, "A ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, 
καὶ οὓς οὐκ ἤκουσεν. Ἡ τοῦτο τοίνυν φησὶν, 3 
εἰχὸς χαὶ γεγράφθαι ἓν βίθλοις, καὶ ἡφανίσθαι τὰ Bc- 


| 64a. Καὶ γὰρ πολλὰ διεφθάρη βιθλία, χαὶ ὀλίγα 


διεσώθη. xal ἐπὶ τῆς προτέρας αἰχμαλωσίας. Καὶ 
τοῦτο δῆλον ἐν ταῖς [54] Παραλειπομέναις' καὶ γάρ 
φησιν ὁ Απόστολος, ὅτι Απὸ Σαμουἡ xal τῶν ἑξῆς 
προφητῶν πάντες εἱρήκασι περὶ αὐτοῦ. Καὶ οὐ 
πάντως φέρεται ταῦτα ' τὸν δὲ Παῦλον ἅτε νομομαθῆ 
ὄντα xaX Πνεύματι φθεγγόµενον εἰκὸς εἰδέναι πάντα 
μετὰ ἀχριθείας. Καὶ τί λέγω περὶ τῆς αἰχμαλωσίας; 
Καὶ γὰρ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας πολλὰ Ἠφάνιστο βι- 
6λία, τῶν Ἱουδαίων εἰς ἑσχάτην ἀσέδειαν ἐξοχειλάν- 
των. Καὶ δηλον Ex τοῦ τέλους τῆς τετάρτης τῶν Ba- 
σιλειῶν τὸ yàp Δευτερονόμιον μόλις που εὕρηται 
iv xonpla χαταχεχωσµένον. "Alte δὲ εἰσὶ xal δι- 
πλαῖ πολλαχοῦ προφητεῖαι τοῖς συνετωτέροις εὖχα- 
τάληπτοι, ἐξ ὧν πολλὰ τῶν ἀσαφῶν ἔστιν εὑρεῖν. Τί 
οὖν; ox εἶδεν ὀφθαλμὸς, ἃ ἠτοίμασεν 6 θεός; Οὐχί" 
τίς γὰρ τῶν ἀνθρώπων εἶδε τὰ οἰχονομεῖσθαι µέλ- 
λοντα; "Apa οὖν οὐδὲ οὓς ἤχουσεν, οὐδὲ ἐπὶ χαρδίαν 
ἀνθρώπου ἀνέδη ; xal πῶς; El γὰρ οἱ προφῆται εἶπον, 
πῶς, φησὶν, οὓς οὐχ ἤχουσεν, οὐδὲ ἐπὶ χαρδίαν &v- 
θρώπου ἀνέδη; Οὐκ ἀνέδη ' οὐ γὰρ περὶ αὐτῶν pó- 
voy φησὶν, ἀλλὰ περὶ πάσης τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. 
Τί οὖν; ol προφῆται οὐχ Ίχουσαν; "Hxoucav μὲν, 
ἀλλ᾽ oüx ἦν ἀνθρώπου οὓς τὸ οὓς τὸ προφητικόν' οὗ 
γὰρ ὡς ἄνθρωποι ἤχουσαν, ἀλλ ὡς προφΏται. Διό 
qnot, Προσέθηκέ µοι ὠτίον ἀχούειν, την προσ- 
θήχην τὴν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος λέγων. "00sv δῇλον, 
ὅτι πρὶν 1 ἀχοῦσαι, οὐδὲ ἐπὶ xapblav ἀνθρώπου ἀνέδη. 
Μετὰ γὰρ τὴν τοῦ Πνεύματος δόσιν οὐκ ἣν χαρδία 
ἀνθρώπου, ἀλλὰ καρδία πνευματικὴ fj τῶν προφη- 
τῶν, καθάπερ καὶ αὐτός φησι’ Νοῦν Χριστοῦ ἔχο- 
μεν. Ὁ δὲ λέχει, τοῦτό ἔστι,' Πρὶν ἡ Πνεύματος 
ἁπολαῦσαι xal μαθεῖν τὰ ἀπόῤῥητα, οὐδὲ ἡμῶν τις 
οὐδὲ τῶν προφητῶν αὐτὰ ἑνενόησε. Πῶς yàp, ὅπου 
οὐδὲ ἄγγελοι αὐτὰ ἤδεσαν; Τί γὰρ χρὴ λέγειν, qnot, 
περὶ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, ὅπου γε οὐ- 
δεὶς ἀνθρώπων ταῦτα ἠπίστατο, οὐδὲ αἱ ἄνω δυνά- 
µεις; Ποῖα δὴ ταῦτα; "Ost διὰ τῆς δοχούσης εἶναι 
µωρίας τοῦ κηρύγματος κρατήσει τῆς «οἰχουμένης, 
xai τὰ ἔθνη εἰσενεχθήσεται, xat ὅτι χαταλλαγὴ τοῦ 
Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἔσται, xal τοσαῦτα ἡμῖν Ίξει 
τὰ ἀγαθά. Πῶς οὖν ἔγνωμεν; ᾿Ημϊῖν δὲ, φησὶν, ó 
θεὸς ἀπεκάλνψε διὰ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ. 00 
διὰ τῆς ἔξωθεν σοφίας * αὕτη γὰρ, καθάπερ τις θερα- 
παινὶς ἠτιμωμένη, οὐχ ἀφείθη ἔνδον εἰσελθεῖν, xal 
παραχύψαι εἰς τὰ δεσποτιχὰἁ μυστήρια. 

U. 'Opd« ὅσον τὸ μέσον τῆς σοφίας ταύτης χἀχείνης; 
"Ansp ἄγγελοι οὐχ ἔγνωσαν, ταῦτα ἡμᾶς ἑπαίδευσεν 
αὕτη. Ἡ δὲ ἔξωθεν τοὐναντίον ἐποίησεν ' οὗ µόνον 


εδἰο Regius codex. Editi vero, τὸ μαθεῖν, et mox, 
τὸ μετὰ ἀγγέλων, εἰ τὸ διὰ του Dveoyatec. 


^ 


51 IN EPIST. 1. AD COR. HOXIL. Vil. 88 


Ne ergo cogites eam qux: intercessit inimicitiam ; erat 
enim illa antiquior amicitia. lllud autem, Ante se- 
enla, xternum sibi velt : nam et alibi ita loquitur : 
Qui est ante sccula. Invenietur ergo etiam Filius sic 
szicruus esse. Nam de ipso dicit, quod per ipsum fe- 
cerit secula (Hebr. 1. 2), quod est ante szcula esse : 
qui fecit enim, ante illa qu: facta sunt erat. 8. Quam 
memo principum hujus scculi cognovit : si enim co- 
gnuovissent, numquam Dominum glorie crucifiziesent. 
Atqui ae accusationi quidem erant obnoxii, siqui- 
dei εκ ignorantia crucifizerunt. Si autem non co» 
guoverunt, quomodo dicebat : Et me nostis, et unde 
sim nostis (Joan. 7. 28)? De Pilato enim dicit Scri- 
ptura, quod nou noverit ; verisimile autem est nec 
llerodem novisse. Hos dixerit quispiam vocari prin- 
cipes hujus seculi. Quod οἱ de Judzis et de sacerdo- 
tibus dixerit quispiam hzc intelligi, non aberraverit ; 
nam illis quoque dicit : Nec me nostis, neque Patrem 
meum ( 1d. 8. 19). Quomodo ergo superius dixit, 
Et me nostis, et unde sim nostis ? Sed quis sit modus 
hujus et illius lectionis, in Evangeliis dictum est; et 
ne illud frequentius versemus, eo remittimus le- 
etores. 

9. Quid ergo? remissum est illis, quod circa crucem 
admiserunt peccatum? nam dixit, Remitte illis. Si poeni- 
tentiam egerunt , remissum est. Nam qui innumeris 
manibus Stephanum impetiit et Ecclesiam persequutus 
est , Paulus, Ecclesie patronus factus est. Sic igitur 
etiam illis remissum est, qui volucrint poenitentiam 
agere : quod etiam Paulus clamans dicebat : Dico ergo, 
Num quid offenderunt , ut caderent ? Absit ( Rom. 11. 
41 ). Et iterum, Num repulit Dominus populum suum, 
quem prascivit ? Absit (Ibid. v. 1). Deinde ostendens, 
quod non sint exclusi a poenitentia, argumentum 
adducit poenitentiam suam dicens : Nam et ego lsrae- 
lita sum. lod autem, Non cognoverunt, videtur mihi 
non de Christo dictum bic fuisse, sed de rei dispensa- 
tione : verbi gratia, quid sibi vellent mors &t erux 
nesciebant. Etenim non dicit ibi , Me non noverunt ; 
sed, Nesciunt quid. faciunt ( Luc. 25. 51); id est, 
ceconomiam qua peragitur et mysterium non norunt. 
Non enim sciebant, futurum esse ul crux ita re- 
gplenderet , nec quod fieret salus orbis , et Dei cum 
bominibus reconciliatio , neque futurum urbis exci- 
dium , nec quod extrema illi passuri essent. Sapien- 
tiam autem vocat et Cliristum et crucem οἱ przedica- 
tionem. Opportune vero et Dominum glori vocavit. 
Quia enim crux ignominiosa videtur esse, ostendit 
crucem esse magnam gloriam. Sed magna opus erat 
sapientia non modo ad Deum cognoscendum , sed et 
ad discendam hanc Dei c conomiam : externa autem 
sapientia non priori tantum , sed buic eliam impedi- 
mento fuit. 9. Sed, wu scriptum est, Oculus non vidit, 
nec auris audivit , nec in cor hominis ascenderunt qua 
peperevt Deus diligentibus se. 

Multi Scripture sacre libri perditi. — Et ubinam 
scripta suat bac (a) * Dicitur , Scriptum est , etiamsi 


Hiec ndreas Dounsus , Cheysostomum , qui 
qct ubiagmn reperiatur in Veteris Testaricati libris locus 


non verbis, sed in rebus ipsis hse posita sint, ut in hi- 
storiis; vel si ipse quidem sensus reperiatur, licet nou 
ipsis verbis sicut bic. Illud enim, Quibus non annuntia- 
tum est de illo, videbuni; et quinon audierunt, intelligent 
( Rom. 15. 21) ; hoc idipsum est atque illud , Oculus 
won vidit , nec auris audivit. Aut hoc igitur dicit; aut 
verisimile est scriptum fuisse in libris, qui perie- 
rint. Nam multi libri perditi fucrunt, et pauci 
servali sunt, etiam in prima captivitite. Et hoc. per- 
spicuum est in Paralipomenis : dicitenim Apostolus , 
Α Samuele εἰ iis qui postea fuerunt prophetis , omnes 
de illo dixerunt ( Act. 5. 24). At non omnino hzc ita 
feruntur : Paulum autem tamquam legis peritum et 
ex Spiritu loquentem verisimile est omuia accurate 
scivisse. Et quid dico de captivitate ? nam etiam ante 
captivitatem multi periere libri, Jud:is in extremam 
impietatem delapsis : quod palam est ex fine quarti , 
libri Regnorum. Deuteronomium enim vix repertuni 
fuit in sterquilinio defossum. Alioquin autem sunt 
8zepe etiam duplices prophetix , sapieuti.;ribus facile 
coguite, ex quibus occulta multa possunt percipi. 
Quid ergo? non vidit oculus qux: przparavit Deus? 
Non : quis enim hominum vidit ea, qux dispensanda 
erant? Num ergo neque auris audivit, nec in cor homi- 
nis asceuderuut? et quomodo? si enim prophetz dixe- 
runt, inquies, quomodo auris non audivit, nec in cor 
hominis ascenderunt ? Non ascenderunt : non cnim 
de ipsis solis loquitur, sed etiam de universa natura 
humana. Quid ergo? prophctz non audierunt? Au- 
dierunt quidem; at non crat auris hominis, sed auris 
prophetica : non enim ul homines audicrunt , sed ut 
prophete. Quapropter dicit : Ádjecit mihi aurem ad 
audiendum (Isai. 50. 4); adjectionem a Spiritu 
factam dicens. Unde manifestum est, quod prius 
quam audiret , nec in cor quidem hominis ascende- 
rant. Nam postquam datus Spiritus fuerat , cor pro- 
phetarum non erat cor hominis , sed cor spirituale , 
quemadmodum et ipse ait, Mentem Christi habemua 
(1. Cor. 2. 16). Quod dicit autem, hujusinodi est : 
antequam Spiritu frueremur et arcana edisceremus, 
nec ex nobis nec ex prophetis quispiam ea intellexit. 
Quomodo enim, cum nec angeli quidem ipsa nossem? 
Quid enim, inquit, dicendum est de principibus hujus 
szculi, cum nullus homo ea sciret, neque superna 
potestates Τ Quzenam autem sunt ea? Quod per prze- 
dicationis stultitiam, qui talis esse videbatur, et 
gentes inducentur, et Dei cum hominibus recon- 
ciliatio erit , et tot tantaque nobis ventura sunt bona. 
Quomodo ergo cognovimus? 10. Nobis autem, inquit, 
revelavit Deus per Spiritum suum. Non per externam 
sapientiam : ipsi enim tamquam ancilla quzdam con- 
temptze non permissum fuit intus ingredi, οἱ mysteria 
Dominica inspicere. 

&. Viden' quantum discrimen inter banc et ilitin 
ille, cum Paulus inde sumptum indicat , Oculus non vidit, 
nec auris audivit, etc., non advertisse illum isaiz, 
ubi hec non ad literam quidem, sed eodem sensu fe- 
runtur, nempe cap. 64. 4 seculo non audierunt, neque qu 


ribus perceperunt : Oculus non vidit, Deus, aleque te, qua. 
pra parasti easpectantibus (e, ' j£ 


59 S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 60 


saplentiam ? (ju: angeli non noverunt , ea nos h:ec 
docuit. Externa vero contrarium fecit : non modo 
non docuit, sed etiam impedivit ct arcuit : et post- 
quam illa facta fuerunt, illa obscuravit et crucem 
exinaniit. Non ergo ex eo, quod didicerimus, osten- 
ditur bonor nobis concessus, nec ex eo, quod cum 
angelis didicerimus ; sed ex eo , quod per Spiritum 
ejas didicerimus. Deinde postquam magnitudinem 
ostendit, ait : Nisi Spiritus, qui scit arcana Dei , 
revelasset , non didicissemus. Ita curabat Deus , ut 
in arcanis esset. Quapropter illo opus habuimus 
doctore , qui h:zec clare sciret. Spiritus enim. omnia 


scralatur, etiam profunda Dei. 11. Quis enim hominum 


scit que. sunt hominis , nisi. spiritus hominis , qui in 
tpso est? Ita et φις Dei sunt nemo novit , nisi Spiritus 
Dei. 13. Nos autem. non spiritum mundi accepimus , 
sed Spiritum qui ex Deo est, ut. sciamus que α Deo 
donata sunt nobis. Hic enim illud, scrutari, non igno- 
rantiam, sed accuratam scientiam indicat. Hac igitur 
dictione etiam de Deo loquens usus est dicens : Qui 
autem scrutatur. corda , novit quis sit sensus Spiritus 
( Rom. 9. 21). Deinde cum accurate loquutus esset 
de cognitione Spiritus, et ostendisset cam ita exzequa. 
ri cognitioni Dei , ut ipsa hominis cognitio sibi ipsi ; 
et docuisset nos omnia inde didicisse, et inde neces- 
sario, subjunxit : 15. Que etiam loquimur , non in 
doctis humane sapientie verbis ; sed in doctrina Spi- 
ritus sancti, spiritualibus spiritualia  comparantes. 
Viden' quo nos deduxerit ab auctoritate doctoris ? 
Tanto enim illis sumus sapientiores, quantum interest 
inter Platonem et Spiritum sanctum. llli enim externos 
oratores labeut magistros, nos autem Spiritum san- 
cium. Quid sibi vult autem, Spiritualia spiritualibus 
comparantes ? Quaudo spirituale fuerit et dubium , a 
spiritualibus testimonia ducimus: ut, exempli causa , 
resurrexit Christus, quia de Virgine uatus est. Adduco 
testimonia, figuras et demonstrationes, Jon: in ceto 
moras, et liberationem quz postea fuit, sterilium 
partus, Sarz et Rebeccz et ceterarum : arborum in 
paradiso productionem non jactis seminibus , non 
demissis. imbribus, non sulco facto. Futura enim 
figurabantur et describebautar tamquam in umbra 
prioribus, ut ea crederentur cum advenirent. Et 
estendo rursum quomodo homo ex terra, et quomodo 
ex solo viro mulier sine ullo coitu : quomodo ipsa 
terra cx niliilo , Creatoris potentia ubique ad omnia 
sufficiente. Ita spiritualibus spiritualia comparo , et 
nusquam opus habeo externa sapientia neque ratio- 
einiis neque probatiouibus. llli namque infirmam 
mentem concutiuut et conturbant, ncc aliquid eorum 
qua: dicunt demons:rare possunt ; sed et contrarium 
faeiunt ; turbant magis, caligine replent οἱ dubita- 
tione multa. Ideo ait , Spiritualibus spiritualia com- 
parantes. Viden' ut supcrvacaueam sapientiam illam 
ostendit ? nac solum supervacaneam, sed et contra- 
riam et noxiam. Nam cum dixit, Ut non evacuetur 
crux Christi, et, Ut non sit in sapientia hominum fides 
ποείτα, hóc significavit. Hic autem ostendit non posse 
eos , qui ipsi confidunt el totum ips? permittunt, 


aliquid utile discere. 14. Animalis enim homo, inquit, 


non percipit ea. qua sunt Spiritus. Oportet igitur eam 
prius deponere. Quid igitur? reprohatane est, inquies, 
externa sapientia? Atqui opus est Dei. Uude id 
constat? Non enim ille fecit ipsam , sed tu adinve- 
uisi : nam hic sapientiam vocat curiosam perquisi- 
lionem et superfluam facundiam. Si quis vero hu- 
manam prudentiam hic iutelligi dicat, sic etiam in 
culpa es. Tu enim illam deturpas, qui illa male uteris, 
qui ad Dei damnum οἱ offensionem ab illa exigis id 
quod non habet. Quia igitur in illa gloriaris et Deum 
bello iimpetis , ejus ille imbecillitatem ostendit. Nam 
bona quoque res est corporis robur; sed quia Ciim 
illo non ut oportuit usus est, dissolvit illum Deus , 
et ut tremeret effecit. Vinum quoque bonum est ; sed 
quia, immoderate illo usi sunt Judei, ejus usum Deus 
sacerdotibus omnino interdixit. Quoniam ergo tu sa- 
pientia ad Dei despectum usus es , et majorem illam 
exegisti , quam vires ferreut, ab spe humana te 0 - 
ducens, ejus infirinitatem ostendit. Animalis cnim 
est , qui totum dat frigidis ratiociniis, et non putat 
se ullo superno auxilio opus babere , quod certe 
amentia est. Nam dedit illam Deus, ut discat οἱ opem 
suam accipiat; non ut eam sibi ipsi sufficere putet. 
Etenim oculi pulchri et utiles sunt ; sed si voluerint 
sine luce videre , nihil juvat illos pulchritudo, vel 
propria virtus, ímo etiam lxdit. Sic itaque anima, si 
volucrit sine Spiritu videre, sibi ipsi impedinicnto 
cst. Quomodo igitur, inquies , antehac per seipsam 
oinnia videbat ? Numquam a seipsa, sed habuit rem 
creatam pro libro propositam in medio : quia vero, 
dimissa via qua Deus jussit homines incedere, ut 
per visibilium pulchritudinem nossent Creatorem, 
ratociniis scientize sceptra commiserunt , in pelagus , 
impietatis infirmi effecti demersi suut , statim abys- 
sum malorum inducentes , ac dicentes niliil ex non 
exstantibus fieri, sed ex materia ingenita; unde etiam 
h:reses innumeras. pepererunt : et in iis que valde 
absurda erant convenerunt ; in quibus autem vide- 
bantur aliquid sanum quasi in umbra somniare , di- 
vulsi ac divisi sunt, ut utrinque deriderentur. Quod 
enim ex non exstantibus nihil (iat , una omnes peue 
dixerunt el scripto tradiderunt: idque magno cum 
studio. In absurda itaque illos impulit diabolus. In 
utilibus autem , ubi videbantur ceu in :enigmte 
aliquid ex quzsitis invenire , in his , inquam, contra 
se pugnavere : verbi gratia, quod imimortalis sit 
anima, quod virtus nullo egeat externorum : ac neque 
ex necessitate , neque ex fato bonos fleri, aut uen 
tales. 

5. Vidistin' diaboli malitiam ? Sicubi illos aliquid 
corruptum dicere vidit , id effecit ut omnes conseuti- 
rent ; sicubi vero aliquid sanum proferre, alios contra 
ipsos concitavit ; ut absurda non exciderent consensu 
confirmata, et utilia diffluerent varie intellecta. Vide 
quomodo anima ubique sit imbecilla, neque sibi suf- 
ficiat. ld vero jure merito factum est. SI enim cum 
talis facta sit, contendit se nullo opus babere, et se a 
Doo abducit ; nisi talis facta esset, in quam non auen- 


rd IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. VII. 


οὐχ ἐπαίδευσεν, ἀλλὰ xal ExtoÀuce xai διετείχισε, xat 
μετὰ τὸ γενέσθαι ἐπεσχίαζε τοῖς Υεγενηµένοις, τὸν 
σταυρὸν χενοῦσα. Οὐ τοίνυν τῷ μαθεῖν ο δείχνυσι 
τὴν εἰς ἡμᾶς τιμὴν, xal τῷ μετὰ ἀγγέλων μαθεῖν, 
ἀλλὰ xal τῷ διὰ [55] τοῦ Πνεύματος αὑτοῦ μαθεῖν. 
Elta δειχνὺς τὸ μέγεθος, φησὶν, ὅτι El μὴ «b Πνεῦμα 
τὸ ἐπιστάμενον τὰ ἀπόῤῥητα τοῦ θεοῦ, ἀπεχάλυψεν, 
οὐχ ἂν ἐμάθομεν. Οὕτω περισπούδαστον τῷ θεῷ τὸ 
πρᾶγμα ἦν, ὥστε Ey τοῖς ἀποῤῥήτοις εἶναι. Aib xal 
ἐχείνου ἐδεήθημεν διδασχάλου τοῦ ταῦτα σαφῶς 
εἴδότος. Τὸ γὰρ Πνεῦμα πάντα, qnoi, ἐρευνᾷ, 
καὶ τὰ βάθη vov θεοῦ. Τίς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων 
τὰ τοῦ ἀνθρώπου, sl μὴ τὸ απνεῦμα τοῦ ἀνθρώ- 
που τὸ ἐν αὐτῷ; Οὕὔτω xal τὰ τοῦ θεοῦ οὐδεὶς 
οἶδεν, εἰ μὴ τὸ Ilvevua τοῦ θεοῦ. Ἡμεῖς δὲ οὐ 
τὸ πγεῦμα τοῦ κόσμου éAd6opsr, dAAÓ τὸ Πνεῦμα 
τὸ éx τοῦ Θεοῦ, ἵνα εἰδῶμεν τὰ ὑπὸ τοῦ θεοῦ 
χαρισθέντα ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἁγνοίας, à)" ἀκριθοῦς 
γνώσεως ἐνταῦθα τὸ ἐρευνᾷ» ἑνδειχτιχόν. Ταύτῇ 
γοῦν τῇ λέξει xal ἐπὶ τοῦ θεοῦ χἐχρηται λέγων, ο 
δὲ ἐρευγῶν τὰς καρδίας, οἷδε τί τὸ φρόνηµα τοῦ 
Πνεύματος. Εἶτα περὶ τῆς τοῦ Πνεύματος γνώσεως 
μετὰ ἀχριθείας εἰπὼν, xal διδάξας ὅτι οὕτως ἐδισάζει 
πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν, ὡς ἡ ἀνθρώπου γνῶσις 
αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν, xai δείξας ὅτι πάντα ἑχεῖθεν 
ἐμάθομεν, χαὶ ἀναγχαίως ἐχεῖθεν, ἐπήγαγεν ' "A xal 
JaJAotgsr, obx éy διδακτοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας 
«ἐόγοις, àAA' ἐν διδακτοῖς Πνεύματος ἁγίου, xv6v- 
ματικοῖς ἄἁγευματικὰ συγκρίγοντες. ἹΟρᾷς ποῦ 
ἡμᾶς ἀνήγαγεν ἀπὸ τῆς ἀξίας τοῦ διδασκάλου; Τοσ- 
οὔτον γὰρ ἡμεῖς ἑχείνων σοφώτεροι, ὅσον τὸ µέσον 
ἹἩλάτωνός τε xai Πνεύματος ἁγίου. Οἱ μὲν γὰρ τοὺς 
ἔξυθεν ῥήτορας ἔχουσι διδασχάλους, ἡμεῖς δὲ τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τί δέ ἐστι, Πνευματικοῖς πγευ- 
ματικὰ συγκρίνογτες, "Όταν πνευματιχὸν καὶ 
ἅπορονα ᾗ, ἀπὸ τῶν πνευματικῶν τὰς μαρτυρίας 
ἄγομεν. Οἷον λέγω, ὅτι ἀνέστη ὁ Χριστὸς, ὅτι ἀπὸ 
Παρθένου ἐγεννήθη. Παράγω µαρτνρίας xai τύπους 
καὶ ἀποδείξεις, τοῦ Ἰωνᾶ τὴν ἐν τῷ χήτει διατριθὴν, 
καὶ τὴν μετὰ ταῦτα ἁπαλλαγὴν, τῶν στειρῶν τοὺς 
τοχετοὺς, τῆς Σάῤῥας, τῆς ᾿Ρεθέχχας xai τῶν λοι- 
πῶν, τὴν ἓν τῷ παραδείσῳ τῶν δένδρων βλάστην 
χεγενηµένην, οὗ σπερµάτων κχαταθληθέντων, οὐχ 
ὑετῶν χατενεχθέντων, οὐχ αὔλαχος ἀνατμηθείσης. 
Τὰ γὰρ μέλλοντα διεπλάττετο xal διεγράφετο, ὡς 
Ev σχιᾷ, τοῖς προτέροις, ἵνα πιστευθῇ ταῦτα παρα- 
γενόµενα. Kol δείχνυµι πάλιν, πῶς ἀπὸ γῆς ἄν- 
θρωπος, xal πῶς ἀπὸ ἀνθρώπου μόνου ἡ γυνὴ, 
xal οὐὑδαμοῦ συνουσία, πῶς αὐτὴ fj γὴ ἀπ' οὐδενὸς, 
τῆς δυνάμεως τοῦ Δημιουργοῦ πανταχοῦ πρὸς πάντα 
ἀρχούσης. Οὕτω πνευματιχοῖς πνευματικὰ συγκρίνω, 
xai οὐδαμοῦ χρείαν ἔχω τῆς ἔξωθεν σοφίας, οὐδὲ 
λογισμῶν οὐδὲ παρασχευῶν. 'Exeivot γὰρ καὶ πα- 
ρασαλεύουσι thv ἀσθενῆ διάνοιαν xal θορυθοῦσιε, 
xai ἁποδεῖξαι σαφῶς οὐδὲν ὧν λέχουσιν ἔχουσιν, 
ἀλλὰ χαὶ τοὐναντίον ποιοῦαι’ ταράττυυσι μᾶλλον, καὶ 
ζόφου πληροῦσι xal ἁπορίας πολλῆς. Διό φησι’ Πνευ- 
ματικοῖς απγευματικὰ συγκρίνοντες. Ὀρᾶᾷς, πῶς 
περιττὴν αὐτὴν δείχνυσιν ; οὗ µόνον δὲ περιττὴν, ἀλλὰ 
χαὶ ἑναντίαν καὶ βλαθεράν. Καὶ γὰρ τὸ εἰπεῖν, "Iva 
μὴ χεγωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ , καὶ, "Ira uli 
ᾗ ἐν σοφἰᾳ ἀνθρώπων ἡ πίστις ἡμῶν, τοῦτο ἑδή- 
λωσεν. Ἐνταῦθα δὲ δείχνυσιν, ὅτι  ἀδύνατον θαῤῥοῦν- 
τας χαὶ τὸ «dy ἐπιτρέποντας αὐτῇ, μαθεῖν t: τῶν 


* Savil. in marg., ἀπόῤῥητον, 


60 
χρησίµων. Yuxixóc [56] γὰρ ἄνθρωπος, qnot, co 
δέχεται τὰ τοῦ Πνεύματος. Act olvov αὐτὴν ἀπο- 
θέσθαι πρότερον. Τί οὖν; διαθέθληται, φησὶν, f 
σοφία ἡ ἔξωθεν ; Καΐτοι ἔργον ἐστὶ τοῦ θεοῦ. Πόθεν 
δηλον ; Οὐ γὰρ αὐτὸς αὐτὴν ἐποίησεν, ἀλλὰ σὺ ἑπ- 
εξεῦρες ' καὶ yàp σοφίαν ἐνταῦθα τὸ περίεργον τῆς 
ζητήσεως λέγει, καὶ τὴν περιττὴν εὐγλωττίαν. Et δὲ 
τὴν σύνεσιν τὴν ἀνθρωπίνην φαίη τις αὐτὸν λέγειν, 
καὶ οὕτω τὸ ἔγχλημα aóv. Xo γὰρ αὐτὴν διαδάλλεις, 
ὁ χαχῶς κχεχρηµένος, ὁ πρὸς βλάθην χαὶ ἑναντίωσιν 
θεοῦ, ὁ ἁπαιτῶν αὐτὴν ἅπερ οὐκ εἶχεν. Ἐπεὶ οὖν ἐν 
αὑτῇ καυχᾶσαι xal cip πολεμεῖς, ἤλεγξεν αὐτῆς τὴν 
ἀσθένειαν. Ἐτεὶ χαὶ ἰσχὺς σώματος xaAóy* ἀλλ᾽ ἔπει- 
δὴ οὐχ εἰς δέον ἐχρίσατο αὑτῇ ὁ Κάῑν, παρέλυσεν 
αὐτὸν ὁ θεὸς, xat τρέµειν ἐποίησε. Καὶ ὁ οἶνος καλόν’ 
ἁλλ᾽ ἐπειδὴ ἁμέτρως ἀπέλαυσαν οἱ Ἰουδαῖοι, καθόλου 
τοῖς ἱερεῦσιν ἀπηγόρευσεν ὁ Θεὸς τοῦ χαρποῦ τὴν 
Xpnow. Ἐπεὶ οὖν καὶ σὺ τῇ σοφίᾳ εἰς ἀθέτησιν 
ἀπεχρήσω τοῦ θεοῦ, xal μείζονα ἀπῄτησας αὐτὴν 
τῆς οἰχείας ἰσχύος, ἁπάγων σε τῆς ἀνθρωπίνης ἐλπί- 
δος, ἔδειξεν αὐτῆς τὴν ἀσθένειαν. Καὶ γὰρ xaX doyt- 
χός ἔστιν ὁ τὸ πᾶν τοῖς λογισμοῖς τοῖς duypolcb δι- 
δοὺς, xaX μὴ νοµίζων ἄνωθέν τινος δεῖσθαι βοηθείας, 
ὅπερ ἐστὶν ἁἀνοίας. Καὶ γὰρ ἔδωχεν αὐτὴν ὁ θὲὸς, ἵνα 
μανθάνῃ xal δέχηται τὸ παρ) αὐτοῦ, οὐχ ἵνα ἑαυτῇ 
αὐτὴ ἀρχεῖν νοµίζῃ. Καὶ γὰρ οἱ ὀφθαλμοὶ χαλοὶ xat 
χρήσιμοι, ἀλλ ἐὰν βούλωνται χωρὶς φωτὸς ὁρᾷν, οὐ - 
δὲν αὐτοὺς τὸ κάλλος ὀνίνησιν οὐδὲ ἡ οἰχεία ἰσχὺς, 
ἀλλὰ xai παραθλάπτει. Οὕτω τοίνυν xat ψυχὴ, ἐὰν 
βουληθῇ χωρὶς Πνεύματος βλέπειν, xal ἐμπόδιον 
ἑαυτῇ γίνεται. Πῶς οὖν πρὸ τούτον, φησὶν, ἀφ᾽ &au- 
τῆς πάντα ἑώρα; Οὐδέποτε ἀφ᾽ ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἶχε τὴν 
κτίσιν ἀντὶ βιθλίου προχειµένην ἐν µέσῳ ' ἐπειδὴ δὲ, 
ἀφέντες βαδίσαι τὴν ἑδὺν, ἣν αὐτοῖς ὁ θεὸς ἐχέλευσε, 
καὶ διὰ τοῦ κάλλους τῶν ὁρωμένων γνῶναι τὸν Δη- 
μιουργὸν , λογιαμοῖς τὰ σχΏπτρα τῆς Υνώσεως iv- 
εχείρισαν, εἰς πέλαγος ἀσεθείας ἀαθενήσαντες κατ; 
έδυσαν, εὐθέως τὴν ἄθυσσον τῶν. xaxov εἰσάγοντες. 
xai εἰπόντες οὐδὲν ἐξ οὐκ ὄντων Ὑγίνεσθαι, ἁλλ᾽ ἐξ 
ὕλης ἀγεννήτου, ὅθεν xat µυρίας ἔτεχον αἱρέσεις ' καὶ 
ἐν μὲν τοῖς σφόδρα ἀτάποις αυνηνἐχθησαν, ἓν δὲ οἷς 
ἐδόχουν ὑγιές τι x&v ὡς ἐν σχιαῖς ὀνειρώττειν, ἁλ- 
λήλοις συνεῤῥάγησαν, ἵν ἑκατέρωθεν καταγελασθῶ- 
σιν. Ὅτι μὲν γὰρ ἐξ οὐκ. ὄντων οὐδὲν γίνεται, πάν- 
«ec ὁμοῦ σχεδὺν εἶπον xai ἔγραφαν, καὶ οὕτω μετὰ 
πολλῆς τῆς σπουδῆς. Ἐν τοῖς ἁτόποις οὖν ἤλασεν 
αὐτοὺς ὁ διάδολος ἐν δὲ τοῖς χρησίµοις Ev οἷς ἔδο- 
ξαν xàv &v αἰνίγματί τι τῶν ζητουµένων εὑρίσχειν, 
ἐν τούτοις ἑαυτοὺς ἐπολέμησαν * olov, ὅτι ἀθάνατος f] 
ψυχὴ, καὶ ὅτι ἡ ἀρετὴ οὐδενὸς δεῖται τῶν ἔξωθεν, xai 
ὅτι οὐχ ἀνάγχτς οὐδὲ εἰμαρμένης τὸ γενέσθαι καλοὺς». 
ἡ μὴ τοιούτους. 

ε’. Εἶδες τοῦ διαθόλου χαχκουργίαν ; EU πουτιδιεφθαρ- 
µένον εἶδεν εἰπόντας, ὁμονοῆσαι πάντας ἐποίησεν * eL. 
που δέ τι ὑγιὲς φθεγξαµένους , ἑτέρους xav' αὐτῶν. 
[51] διήχειρεν" ὥστε μήτε τὰ ἄτοπα ἐχπεσεῖν τῇ 
συµφωνίᾳ βεθαιούμενα, xal τὰ χρῆσιμα διαῤῥνῆναι 
ποιχίλως βαλλόμενας. "Opa πῶς πανταχοῦ ἄτονος fj 
quy, καὶ οὐχ ἀρχεῖ ἑαυτῇ. Kal τοῦτο εἰκότως γεγό- 
νηται. Ei. γὰρ τοιαύτη γεγονυῖἷα φιλονεικεῖ μηδενὸς 
χρείαν ἔχειν, καὶ ἀπάγει ἑαυτὴν τοῦ Θεοῦ, εἰ μὴ 
ταιαύτη ἐγεγένητο, ποῦ οὐχ ἂν ἑξώλισθε μανίας ; E 
λαδοῦσα σῶμα θνητὸν, ἀπὸ Φευδοῦς ὑποσχέσεως του 
διαδόλου προσεδόχησε πολλῷ μείζονα ' "Εσεσθε γὰρ, 


b Sic Regius. Editi vero, λογισμοῖς τῆς ψνχῆς, perperam. 
€ Legebatur νουύμενα. 


el S. JOANJIS CHRYSOSTOMI AHCHIEP. CONSTANTINOP. 


«φησὶν, ὡς θεοί εἰ xal τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ἔλαδεν ἀθά- 
νατον, ποῦ οὖκ ἂν ἐξέπεσε ; Καὶ γὰρ xal pev! ἐχεῖνο 
ἀγέννητον ἑαυτὴν ἔφησεν εἶναι, χαὶ τῆς οὐσίας τοῦ 
Θεοῦ, διὰ τοῦ σεσηπότος τῶν Μανιχαίων στόματος 
καὶ τοὺς θεοὺς τοὺς παρ Ἕλλησιν ἀπὸ τούτου τοῦ 
νοσήµατος τῆς ὑποθέσεως ἀνέπλασε. Διὰ τοῦτό uot 
δοχεῖ xal την ἀρετὴν ὁ θεὸς ἐπίμοχθον ποιῆσαει, 
χάµπτων αὑτὴν xat εἰς τὸ µετριάζειν ἄγων. Καὶ 
ἵνα µάθῃς ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, ὡς ἂν εἴ τις ἀπὸ 
μ.χρῶν μεγάλα στοχάσαιτο, ἀπὸ τῶν Ἱσραηλιτῶν 
αὐτὸ µάθωμµεν. θὗτοι γοῦν ἠνίκα οὐχ ἔζων ἑπίμο- 
χθον βίον, ἀλλ᾽ ἀνέσεω; ἀπέλανον, οὐχ ἑνεγχόντες τὴν 
εὐημερίαν, ἐξώλισθον εἰς ἀσέδειαν. Τί οὖν ὁ θεὸς 
μετὰ τοῦτ»; Ἡλῆθος νοµίµων ἐπέθηχε, χωλύων αὖ-- 
τῶν τὴν ἄδειαν. Καὶ ἵνα µάθῃς ὅτι οὐ πρὸς ἀρετήν 
ετινα συντελεῖ τὰ νόκιµα ταῦτα, ἀλλ' ἀντὶ χαλινοῦ τι- 
νος ἣν αὐτοῖς διδόµενα, ἀφορμὴν ἀσχολίας παρέχοντα, 
ἄχουσον τί περὶ αὑτῶν ὁ προφήτης φησίν ' "EÓwxa 
αὐτοῖς προστάγµατα οὐ xaAd. Τί δέ ἐστιν, Ob xa- 
Ad ; Οὐδὶν μέγα πρὸς ἀρετῆν συντελοῦντα * διὺ xal 
ἐπάχει' Δικαιώματα, ἐν οἷς οὐ ζήσονται ἐν' αὐτοῖς. 
πΨ υχικὸς δὲ ἄνθρωπος οὗ δέχεται τὰ τοῦ Πνεύ- 
µατος. Εἰχότως * ὥσπερ γὰρ τοῖς ὀφθαλμοῖς τούτοις 
αὐδεὶς ἂν τὰ kv τοῖς οὑρανοῖς καταµάθοι ' οὕτως οὐδὲ 
Q»yxh µόνη τὰ τοῦ Πνεύματος. Καὶ τὲ λέγω τὰ ἐν 
τοῖς οὐρανοῖς; Οὐδὲ τὰ ἐν τῇ yf] ἅπαντα. Καὶ γὰρ 
ἑοῶντες πύργον πὀῤῥωθεν τετράγωνον, στρογγύλον 
εἶναι νομίζοµεν * ἔστι δὲ ὀρθαλμῶν ἁπάτη τὰ τῆς 
εοιαύτης ὑπολήψεως, Οὕτω τοίνυν xaX ὅταν τὰ πόῤ- 
ῥωθεν ἡμῶν πράγµατα διὰ τῆς διανοίας µόνης δοκι- 
Μάζη τις, γέλως πολὺς ἔφεται. Οὐ γὰρ µόνον, οἵάπερ 
. ovv αὑτὰ οὐκ ὄψεται, ἀλλὰ xol τὰ ἑναντία ὧν ἔστιν 
ἡγήσεται * 6 καὶ ἐπήγαγε' Μωρία γὰρ αὐτῷ ἐσει. 
Τοῦτο δὲ ob τῆς φύσεως τοῦ πράγματος, ἀλλὰ τῆς 
ἀσθενείας τοῦ μὴ δυνηθέντος τοῦ μεγέθους αὐτῶν 
ἴφιχέσθαι διὰ τῶν τῆς φυχῆς ὄψεων. Εἶτα xai τὴν 
αἰτίαν ἀντιτίθησαι λέγων; "Οτι οὐκ οἵδεν, ὅτι 1γευ- 
ματιχκῶς ἀνακχρίνεται. Τουτέστιν, ὅτι πίστεως δεῖ- 
«χι τὰ λεγόμενα, χαὶ λόγχοις αὐτὰ χαταλαθεῖν οὐχ 
ἔνι' ὑπερθαίνει γὰρ αὐτῶν τὸ μέγεθος ix πολλοῦ τοῦ 
περιόντος τῆς ἡμετέρας διανοίας τὴν εὐτέλειαν. Διό 
φησιν Ὁ δὲ πγευματικὸς ἀναχρίνει μὲν τὰ zár- 
ζα. αὐτὸς δὲ ὑπ οὐδενὸς ἀναχρίγετει. Καὶ γὰρ ὁ 
βλέπων, πάντα μὲν αὐτὺς καθορᾷ xaX τὰ τοῦ μὴ BA£- 
ποντος, τὰ δὲ ἑχείνου τῶν μὴ βλεπόντων οὖὗδείς. 
Οὕτω xal νῦν, τὰ μὲν ἡμέτερα καὶ τὰ τῶν ἀπίστων 
πάντα ἴσμεν ἡμεῖς, τὰ δὲ ἡμῶν ἐχεῖνοι λοιπὺν οὐχέτι. 
Καὶ γὰρ ἴσμεν τίς μὲν fj τῶν παρόντων πραγμάτων 
φύσις. τίς δὲ fj τῶν µελλόντω» ἀξία, xai τί ποτε ὁ 
'198] χόσµος μετὰ ταῦτα γενήσεται, καὶ τί μὲν οἱ 
ἁμαρτωλοὶ πείσονται, τίνος δὲ ἀπολαύσονται οἱ δί- 
χαιοι, xai ὅτι οὐδενὸς Bera τὰ παρόντα πράγµατα xai 
ἴσμεν, καὶ ἑλέγχομεν αὐτῶν τὴν εὐτέλειαν (τὸ γὰρ 
ἀναχρίνειν, χαὶ ἑλέγχειν basi), καὶ ὅτι τὰ μµέλλοντά 
ἐστιν ἀθάνατα xal ἀχίνητα. Ταῦτα ἅπαντα οἶδεν ὁ 
πνευματιχὸς, καὶ τί πείσεται ὁ ψυχιχὸς ἀπελθὼν ἐχεῖ, 
xai τίνος ἀπολαύσεται ὁ πιστὺς ἐντεῦθεν ἁποδημή- 
σας, ὧν οὐδὶν οἶδεν ὁ Φυχιχός. Διὸ xat cat] τῶν sl- 
βηµένων ἀπόδειξιν ἐπαγαγὼν, Deve: Τίς γὰρ ὄγνω 
νοῦν Κυρίου, ὃς συμδ,6ἁάσει αὐτόν; 'Ημεῖς δὲ 
γοῦν Χριστοῦ ἔχομεν. Τουτέστι, τὰ ἓν τῷ νῷ τοῦ 
Χριστοῦ ταῦτα ἡμεῖς ἴσμαν, χαὶ ἅπερ αὐτὸς βούλεται 
xai ἀπεχάλυψεν. Εἶτα, ἐποιδὴ εἶπεν. ὅτι τὸ Πνεῦμα 
ἀπεχάλυψεν, ἵνα jf] vig τὸν Yiby παρώσηται, ἐπάχει 
ὅτι xal ὁ Χριστὸς ταῦτα ἡμῖν ἔδειξεν ' o0 τοῦτο λέ- 
Φαν, ὅτι πάντα ἃ oliv ἴσμεν, ἀλλ᾽ ὅτι πάντα B οἵ- 


δαμεν, οὐχ ἀνθρώπινα, ὥστε ὑποπτευθήναι, ἀλλὰ τοῦ 
νοῦ ἐχείνου xal πνευματικά. 

ς᾿. Τὸν γὰρ νοῦν, ὃν ἔχομεν περὶ τούτων”, τοῦ Χρι- 
στοῦ ἔχομεν' τουτέστι,͵ τὴν γνῶσιν, ἣν ἔχομεν περὶ τῶν 
χατὰ τὴν πίστιν πραγμάτων, πνευματιχὴν ἔχομεν, 
ὥστε εἰχότως ὑπ᾿ οὐδενὸς ἀναχρινόμεθα. 0ὐδὲ γὰρ οἷόν 
τε τὰ θεῖα εἰδέναι ἄνθρωπον Ψφνχιχόν * διὸ χαὶ ἔλεγε' 
Τίς γὰρ Erro νοῦν Κυρίου; τὸν ἡμέτερον νοῦν τὸν 
περὶ τούτων, ἐχείνου λέγων εἶναι νοῦν. Καὶ «b, "Oc 
συμδιδάσει αὐτὸν, οὐχ ἁπλῶς προσέθηχεν , ἀλλά 
πρὺς ὃ εἶπεν ἤδη, ὅτι Τὺν ανγευμαειχὸν οὐδεὶς 
ἀνακρίναι. El γὰρ εἰδέναι οὐδεὶς δύναται τοῦ θεοῦ 
*bv νοῦν, πολλῷ μᾶλλον διδάσχειν xaX διορθοῦσθαι - 
τοῦτο γάρ ἐστιν, "Oc συμόδιδάσει αὐτόν. Ὀρᾶς ὡς 
πανταχόθεν ἐξωθεῖ τὴν σοφίαν τὴν ἔξωθεν, xal πλείονα 
εἰδότα xa μείζονα δείχνυσι τὸν πνευµατικόν; Ἔπει- 


"δη γὰρ ἐχεῖναι αἱ αἰτίαι (οἷον τὸ, "Ira μὴ καυχήση- 


ται πᾶσα σάρξ. χαὶ ὅτι διὰ τοῦτο, Ἐξε.λέξατο τὰ 
μωρὰ, ἵνα χαταισχύνῃ τοὺς σοφούς * καὶ, "Ira 
μὴ χενγωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ) οὗ σφόδρα τοῖς 
ἀπίστοις ἀξιόπιστοι εἶναι ἐδόχουν, οὐδὲ ἐἑπαγωγοὶ xal 
ἀναγκαῖαι xaX χρήσιμοι, ἑξῆς λοιπὸν τἴθησι τὴν xv- 
Ριωτάτην αἰτίαν, ὅτι τούτῳ μάλιστα τῷ τρόπῳ δυνά- 
µεθα ἰδεῖν, ἐξ οὗ xaX τὰ ὑφηλὰ χαὶ τὰ ἀπόῤῥητα, 
καὶ τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς μαθεῖν ἔξομεν. Καὶ γὰρ ἐχενοῦτο 
ὁ λόγος τῷ μὴ δύνασθαι ἡμᾶς χαταλαθεῖν διὰ τῆς 
ἔξωθεν σοφίας τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς. Ορᾶς ὅτι xaX συνέφε- 
ptv οὕτω μᾶλλον μαθεῖν παρὰ τοῦ Πνεύματος; xai 
Υὰρ χαὶ εὐχολωτάτη χαὶ σαφεστάτη fj διδασχαλἰα. 
Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν. Τουτέστι, πνευ- 
ματιχὸν, θεῖον, οὐδὲν ἀνθρώπινον ἔχοντα. O2 vóp 
Πλάτωνος οὐδὲ Πνθαγόρου, ἀλλ' ὁ Χριστὸς τὰ ἑαυτοῦ 
τῇ ἡμετέρᾳ ἑνέθηχε διανοία. Τοῦτο γοῦν αἰσχυνθῶ- 
μεν, ἀγαπητοὶ, χαὶ βίον ἐπιδειξώμεθα ἄριστον ' Exe 
καὶ αὐτὸς τοῦτο ποιεῖται πολλῆς φιλίας τεχµήριον, 
τὸ τὰ ἀπόῤῥητα ἡμῖν ἁποχαλύπτειν b, λέγων Οὐκ- 
έτι ὑμᾶς Aéro δούᾶους πᾶντες ὰρ ὑμεῖις φίλοι 
μού ἐστε, ὅτι πάντα ἃ ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρὲὸς 
[59] ἁπήγγειῖα ὑμῖν ' τουτέστιν, Ἑθάῤῥησα ὑμῖν. 
Ei δὲ τοῦτο µόνον φιλίας τεχµήριον, τὸ θαῤῥησαι " 
ὅταν φαίνηται μὴ θαῤῥήσας µόνον τὰ διὰ ῥημάτων 
μυστήρια, ἀλλὰ καὶ αὑτὰ ταῦτα διὰ τῶν ἔργων ἡμῖν 
χαρισάµενος, ἑννόησον πόσης ἀγάπης act τὸ γινό- 
µενον | Τοῦτο γοῦν αἰσχυνθῶμεν * xat εἰ μηδεὶς γεέν- 
νης τοσοῦτος λόγος ἔσται ἡμῖν, ἀλλ' ἕστω γεέννης 
φοθερώτερον zb περὶ τὸν οὕτω φίλον xaX εὐεργέτην 
ἀγνώμονας γενέσθαι xal ἁἀχαρίστους ' μηδὲ ὡς µι- 
σθωτοὶ οἰχέται, ἀλλ' ὣς υἱοὶ xal ἐλεύθεροι πάντα 
πράττωµεν διὰ τὴν τοῦ Πατρὸς φιλίαν , xai παυσώ- 
μεθά ποτε τῷ χόσµῳ προσηλωμένοι, ἵνα xax Ἕλλη- 
vac χαταισχύνωµεν. Ἐπεὶ xai νῦν βουλόμενος πρὸς 
αὐτοὺς ἀνατείνασθαι, ἀναδύομαι, µήποτε τοῖς λόγοις 
αὐτοὺς νιχῶντες χαὶ τῇ τῶν δογμάτων ἀληθείᾳ, πο- 
λὺν τὸν χαταγέλωτα ἀπὸ τῆς τὸῦ βίου συγχρίσεως 
ἡμῖν ἑνέγχωμεν ' ὅταν οἱ μὲν τῇ πλάνῃ προσέχοντες 
xal μηδὲν τοιοῦτο πεπεισμένοι, φιλοσοφίας ἔχωνται, 
ἡμεῖς δὲ τοὐναντίον ἅπαν. Πλὴν ὅμως ἐρῶ ' ἴαως 
γὰρ, ἴσως μελετῶντες phe αὐτοὺς µάχεσθαι , φιλα- 
νειχήσοµεν βελτίους αὐτῶν γενέσθαι xal χατὰ τὸν 
βίον αὐτόν. Πρώην μὲν ἔλεγον, ὅτι οὐχ ἂν ἐπῆλθε 
χηρῦξαι τοῖς ἀποστόλοις ἅπερ ἐχήρυξαν, εἰ μὴ θείας 
ἀπέλανσαν χάριτος * χαὶ ὅτι οὐ µόνον οὐ χατώρθω- 
Φαν, ἀλλ οὐδ' ἂν ἐδουλεύσαντό τι τοιοῦτον * φέρε δὴ 


cogi diti pt τούτων πάντα. Sed πάντα abest 1 a Begio 
ce, eL quod perperam irrepserit, expunctum est. 
» Legebatur ἀνακαλύπτειν. pe 


ei I EPIST. 1. AD COR. HOMIL. VIL. 


tiam Ineidisset Si cum mortale corpus accepisset, ex 
falsa diaboli promissione multo majora exspectavit ; 
Kritis enim, inquit, sicut dii (Gen. 5. 5) ; si boc etiam 
ab initio accepisset immortale, quo non csset dela- 
psa ? Nam etiam post illud se ingenitam esse dixit, et 
ex essentia Dei, per putridum os Manichzsorum. 0c- 
casione etiam hujus morbi diabolus deos apud Grzecos 
eflinxit. Ideo videtar mihi Deus laboriosam virtutem 
fecisse, animam inflectens et deducens ad moderatio- 
nem. Utautem discas hoc esse verum, ut quis ex parvis 
magnum conjiciat, idipsum discamus ex Israelitis. Hi 
enim cum vitam agerent non laboriosam, et in quiete 
degerent ; felicitatem illam non ferentes, in impieta- 
tem sunt delapsi. Quid ergo Deus postea ? Multas in- 
tulit leges, illorum arcens licentiam. Et ut discas ο 
legalia ad virtutem non conferre, sed pro freno quo- 
piam data fuisse, qux otit occasionem tollerent, audi 
quid de illis dicat propheta : Dedi illis precepta non 
bona (Ezech. 20. 95). Quid sibi vult illud; Non bona ? 
Nibil magnum ad virtutem conferentia : ideo subjun- 
git : Justificationes in. quibus non vivent. Animalis au- 
lem homo non percipit ea qua sunt Spiritus. Jure : 
quemadmodum enim his oculis nemo didicerit ea quae 
in elis sunt , sic nec anima sola ea qux sunt Spiri- 
tus. Et quid dico ea qux in celis ? Neque ea omnia 
quze in terra. Nam progil videntes turrim quadratam, 
rotundam eam esse putamus : est autem oculorum 
deceptio talis opinio. ita etiarn quando res procul po- 
sitas per mentem solam.quis examinat , multus con- 
sequetur risus. Non solum enim qualia illa sint non 
videbit, sed etiam contraria iis esse putabit : ideoque 
subjonxit : Stultitia enim est illi. Hoc autem non ex 
rei natura provenit, sed ex imbecillitate ejus, qui non 
potest eorum magnitudinem per oculos animze attin- 
gere. Deinde ejus rei causam ex adverso ponit dicens : 
Quia non novit quod spiritwaliter examinetur. ld est, 
quod ea quz dicuntur, fide indigeant, nec rationibus 
comprehendi possint : eorum quippe imagnitudo men- 
tis nostrz vilitatem longo spatio superat. Quapropter 
ait : 15. Spiritualis autem judicat omnia ; ipse autem a 
nemine judicatur. Nam qui videl , omnia quidem ipse 
videt, etiam ea quz ad non videntem pertinent ; qua 
autem ipsius , nemo non videntium aspicit. lta etiam 
Bunc, nostra quidem et ea qua infidelium sunt om- 
nia nos scimus , nostra autem illi non item. Etenim 
scimus qua sit przssentium rerum natura, quz sit fu- 
turorum dignitas, quid mundus post hac eflicietur, 
et quid patientur peccatores , quibus vero fruentur 
josti, et quod nullius pretii sint res przesentes, et sci- 
fihus , et illorum vilitatem arguimus (dijudicare enim 
est arguere ) ; et quod futura sint immortalia et im- 
mobilis, Hxc omnia novit spirltualis, et quid patietur 
animalis eum illuc migrarit, et quonam fruetur &- 
delis eum hine abscesserit, quarum rerum nibil novit 
animalis. Quamobrem claram dictorum demonstra- 
tionem subjungens dicebat : 16. Quis enim cognosit 


sensum. Domini , qui instruet eum? Nos autem mentem ^ 


Uhrieti habemus. id est, ea qux in mente Christi sunt 
Λος Scimus, mecnon ea que ipsé vult οἱ revclavit. 


62 
Quia enim dixit Spiritum revelasse ; ne quis Filium 
repellat, subjunxit, etiam Christum hacc nobis osten- 
disse : non hoc dicens, nos omnia quz ipse novit 
scire ; sed omnia quz» scimus non bumana esse , ut 
sint suspecta, sed mentis illius et spiritualia. 

6. Mentem enim quam de his babemus , ut Christi 
mentem habemus ; id est, cognitionem quam de rebus 
fidei habemus , spirituslem habemus ; ita ut jure a 
nemine dijudicemur. Neque enim potest animalis ho- 
nio divina cognoscere. ldeo dicebat, Quis enim cogno- 
vit mentem Domini? mentem nostram circa res istas, 
illius esse mentem dicens. Et illud, Qui instruet eum, 
non sine causa adjecil, sed respiciens ad id quod jam 
dixit, Spiritualem nemo dijudicat. Si enim nemo potest 
nosse mentem Domini, multo minus potest illum do- 
cere ei corrigere : hoc enim sibi vult illud, Qui in- 
struet eum. Viden' quomodo undique repellat sapien- 
tiam externam , et spiritualem plura et majora scire 
ostendat? Quia enim causze illze (nempe, Ut non glo- 
rielur omnis caro ; et quod ideo Stula elegit, wi con- 
funderet sapientes ; et, Ut non evacuetur crux Christi), 
infidelibus non admodum fide dignze neque inducen- 
(es, vel necessariz et utiles videbantur esse, demum 
apponit principem causam; quia hoc maxime modo 
videre possumus , ex quo sublimia et arcana et que 
supra nos sunt scire possimus. Nam evacuabatur ra- 
tio, quod ea, quie supra nos sunt, per externam sa- 
pientiam comprehendere non possemus. Viden' quod 
sic magis conferebat ediscere a Spiritu? est eniin 
hzc doctrina et facillima et clarissima. Nos autem 
mentem Christi habemus. Hoc est , spiritualem , divi- 
nam , humanum nihil habentem. Non enim Platonis 
nec Pythagor:e sensa, sed Christus sua menti nostrae 
indidit. Ideo igitur pudore afficiamur, dilecti, et vitam 
exhibeamus optimam : quando et ipse hoc facit ma- 
gn:e amicitiz: argumentum, cum nobis arcana revelat, 
dicens : Non jam vos dicam servos : omnes enim vos 
amici mei estis : quia omnia que audivi a Patre meo 
annuntiavi vobis ( Joan. 15. 15) ; id est, cum fiducia 
tradidi vobis. Si autem hoc solum est auicitiz: argu- 
mentum, fidere; cum palam sit eum nou modo cum 
fiducia verborum mysteria tradidisse, sed eadem ipsa 
operibus nobis largitum esse , cogita quantze illud sit 
amicitizs. llac ergo de re pudore afliciamur : et si 
nulla nobis tanta habeatur gehennz ratio ; at sit no- 
bis gehenna terribilius, quod erga adeo amicum et 
beneficum ingrati simus : neque ut mercenarii famuli, 
sed ut filii et liberi omnia faciamus propter amicitiam 
Patris ; et tandem cessemus mundo addioti esse , ut 
ctiam gentes pudore afficiamus. Nam nunc cum velim 
contra illos disputare, renuo, πο dum illos rationibus 
et dogmatum veritate vincimus , ingentem nobis ri- 
sum ex vite comparatione inferamus : quando illi, 
qui errori addicli sunt , et qui nihil hujusmodi per- 
suasum habent, philosophiz dant operam ; nos autem 
plane contrarium facimus. Attamen dicam : fortassis 
enim , fortassis adversus illos pugnare meditantes, 
vita etiam illis meliores effici contendemus. Nuper 
dicebam , apostolos ea qux prodicarunt mumquam 


ϱὁ Φ, JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 64 


przdicaturos fuisse, nisi divina movente gratia ; et 


non modo id non perfecturos , sed neque hac de re 


consultaturos fuisse, Age vero, hodie quoque eam rem 
excutiamus, ostendamusque, non potuisse eos id sus- 
cipere vel cogiiare , nisi Christum secum habuissent ; 
mon quia imbecilli adversus fortes; non quia pauci 
contra multos ; non quia pauperes contra divites ; 
non quia indocti contra sapientes aciem instruebant : 
sed quia przjudicatz opinionis magna vis erat. Scitis 
enim nibil apud homines validius esse veteris con- 
suetudinis tyrannide. Quamobrem etiamsi non duode- 
cim tantum numero fuissent, neque ila viles et quales 
erant; sed alius orbis fuisset huic par, ac multitudi- 
nem habuissent adverse sibi z:qualem, imo multo 
majorem , sic quoque difficilis res fuisset. Illis nam- 
que opem ferebat. consuetudo , his vero novitas ad- 
versabatur. Nihil enim ita turbat. animum , etiamsi 
utile quidpiam aggrediatur, ut innovare et peregri- 
num quid inducere, maxime cum 4ο cultu religio- 
nis et de Dei gloria agitur. Et quanta sit hujus rei 
vis, jam palam faciam. Primo illud dicam , alteram 
fuisse difficultatem circa Judzos. Nam quod ad gen- 
tilcs spectat, et deos et dogmata illorum confutabantur 
omnia ; apud Jud:vos autem non ita disputabant : sed 
ex dogmatibus multa abrogabant, Deum vero qui le- 
gem posuerat adorare jubebant : et cum dicerent 
oportere legislatorem colere, addebant, Ne in oinni- 
bus obsequaris legi ab illo posite ; verbi gratia , in 
observatione sabbati, aut circumcisionis, aut sacrifi- 
ciorum, aut aliorum similium. Itaque non modo sa 
erificium impedimento erat; sed etiam quod, cum 
Deum juberent adorare, multas ipsius leges abrogare 
proecipereut. Apud gentiles autein. inagna erat con- 
suetudinis Lyrannis. 

7. Etenim etiamsi decem annorum tantum, nec 
dico tanti temporis; etsi paucorum hominum, nec 
dico totius orbis consuetudinem aggressi illi fuissent : 
sic quoque mutatio difficilis fuisset. Nunc autem et 
sophist et oratores et patres οἱ avi et abavi, et multi 
antiquiores, errore crant prioccupati : et terra, 
mare, montes, saltus, barbarorum omnia genera, 
Grxcorum populi omnes, sapientes, idiotze, principes, 
subditi, mulieres et viri, juveues et senes, heriet servi, 
agricol:z et artifices, qui urbes et qui vicos incolebant 
omnes. Et par erat illos omnes catechumenos dicere : 
Quid hoc est? omnesne qui orbem incolunt sunt de- 
cepti? sophistz:,, oratores, philosophi, scriptores, et 
qui nune sunt et qui ante fuerunt, Pythagoras et 
Plato, duces, consules, imperatores, urbium ab ini- 
tio cives et fundatores, barbari et Grxci ? et duode- 
cim piscatores ac tentoriorum artifices atque publi- 
cani, illis omnibus sunt sapientiores ? et quis hxc 
ferre potuerit ? Auamen hzc non dixerunt, nec cogi- 
tarunt, sed quieti sustinuere; noveruntque illos esse 
emnium sapientissimos : ideoque omnes superave- 
runt. Et ut discas, quanta sit vis consuetudinis, ea 
Dei pr:cepta sxpe superavit. Et quid dico pracepta ? 
Ipsa quoque beneficia. Jud:xei enim manna habentes, 
quzrebant allia; οἱ libertate fruentes , servitutis re- 


ceordabantur et /Egyptum frequenter optabant ob 
consuctadinem ; adeo tyrannica est consuetudo, Et 
si velis etiam ab exteris id discere, dicitur Plato, 
etiamsi probe sciret errorem esse ea, qux de diis di- 
cebantur, ad festos dies colendos et ad c:etera omnia 
se demisisse, ut qui non posset consuctudinem im- 
pugnare, ac re ipsa a magistro hoc edidicerat. Hie 
enim cum in suspicionem innovationis venisset, tan- 
tum abfuit ut quod optabat perficeret, ut eliam vitam 
amiserit, etiamsi apologia sese purgasset. Quot etiam 
nunc videmus homines ex przejudicata opinione in 
impietate detentos, qui nihil possunt rationi conso- 
hum dicere, cum accusantur quod ut gentiles sen- 
tiant, allegantque patres, avos et proavos? [dco ex- 
terorum quidam consuetudinem secundam naturam 
vocant. Cum autem in dogmatibus consuetudo adest, 
ea firmior est : omnia enim facilius mutaverint 
quam cultum. Et pudor una eum consuetudine ad 
impediendum satis erat, et quod videantur in extrema 
senectute dediscere, etiamque ab iis qui minus in- 
telligerent. Et quid miraris, si in anima id. eveniat, 
quaudo etiam in corpore magnam vim consuetudo 
habet. Apostolorum vero tempore aliud erat majus 
impedimentum, quod non modo consuetudo tam an- 
tiqua mutaretur, sed etiam quod mutatio illa cum pe- 
riculo fieret. Non modo euim a consuetudine ad con- 
suetudinem trahebant, sed a consuetudine securitatem 
habente ad res pericula minitantes. Credentem sta- 
tim accidebat publicari, pelli, a patria excidere, ab 
omnibus odio haberi, communem hostem esse et suis 
et alienis. ltaque eliamsi vocassent a novitate ad 
consuetudinem, etiam sic difficilis res fuisset : cum 
autem a consuetudine ad novilateni vocarent, et lixc 
adessent mala, cogita quantum erat illud impedimen- 
tum. Prater ea autem qua dicta sunt, aliud non le- 
vius erat, quod mutationem difficilem redderet. Ad 
consuetudinem enim et ad pericula id addas, quod 
hac precepta onerosiora essent, et ea, a quibus ab- 
ducebant, levia et facilia. Nam a fornicatione ad ca- 
sitatem vocabant, ab amore vitis ad mortem, ab 
ebrietate ad jejunium, a risu ad lacrymas et compun- 
ctionem, ab avaritia ad paupertatem, a securilale ad 
pericula : et per omnia extremam exigebant accura- 
tionem ; nam ait : Turpitudo et stultiloquium et scur- 
rilitas ne exeant ab ore vesiro (Ephes. 5. 4). Et lizec 
dicebant iis, qui nihil aliud sciebant quam inebriari, 
ventri indulgere, iis qui dies festos agebant, non alic 
modo consistentes, quam ex turpitudine, risu et uni- 
versa comoedia. Itaque non modo quod philosophiam 
exigerent, onerosa illa precepta erant ; sed quod ho- 
minibus proferrentur, qui in licentia, turpitudine, 
stultiloquio, risu rebusque comicis educati essent. 
Quis enim qui in talibus vitam duxerit, cum audit, 
Nisi quis tollat crucem suam el sequatur me, non est 
me dignus (Matth. 40. 58) ; et, Non veni pacem mit-^ 
lere, sed gladium, et separare hominem a patre suo, 
et filium a matre sua ( Ibid. v. 54 ), non obtorpue- 
rit? quis autem audiens, Nisi quis renuntiaverit do- 
mui, patriz et divitiis, non est me diguus (Luc. 11. 


a | IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. VII. e 


χαὶ σημερον αὐτὸ τοῦτο ἑπεξέλθωμεν τῷ λόγῳ, xal 
δείξωµεν, ὡς ἀδύνατον ἣν τοῦτο xày ἑλέσθαι xal 
ἐννοῆσαι, εἰ μὴ τὸν Χριστὸν εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν * οὖχ 
ἐπειδὴ ἀσθενεῖς πρὸς ἰσχυροὺς, οὐχ ἐπειδὴ ὀλίγοι 
πρὸς πολλοὺς, οὐχ ἐπειδὴ πένητες πρὸς πλὀυσίους, 
οὐδὲ ἐπειδὴ ἁμαθεῖς πρὸς σοφοὺς παρετάττοντο, 
ἀλλ) ἐπειδὴ xal τῆς προλήψεως πολλὴ ἣν ἡ ἰσχύς. 
Ἴστε γὰρ ὡς οὐδὲν οὕτως ἰσχυρὸν παρὰ ἀνθρώποις, 
ὡς συνηθείας παλαιᾶς τυραννίς. "Docs εἰ καὶ μὴ 
δώδεχα σαν µόνον, μηδὲ οὕτως εὐτελεῖς χαὶ το:οῦτοι, 
ἁλλ᾽ ἑτέρα οἰχουμένη τοσαύτη, xai πλῆθος ἀντίῤῥο- 
«ov εἴχον μεθ) ἑαυτῶν τεταγµένον, f| xal πολ)ῷ 
σπλείους, xal οὕτω δύσχολον ἣν τὸ Υινόμενον. Ἐχε[- 
νοις μὲν Υὰρ ἡ συνήθεια συνέπραττε, τούτοις δὲ ἡ 


χαινοτοµία ἠναντιοῦτο. Οὐδὲν γὰρ οὕτω θορυθεῖ du- 


χῆν, κἂν ἐπὶ χρησίµῳ τινὶ γίνηται, ὡς καινοτομεῖν 
τι xai ξενίζειν, καὶ μάλιστα ὅταν περὶ λατρείας καὶ 
περὶ τῆς τοῦ θεοῦ δόξης τοῦτο γίνηται. Καὶ ὅση τού- 
του τοῦ πράγµατο; i ἰσχὺς, Ίδη ποιῄσω φανερὸν, 
πρότερον ἐχεῖνο εἰπὼν, ὅτι καὶ ἑτέρα δυσκολία προσ- 
ην πρὸς Ἰουδαίους. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν Ἑλλήνων καὶ 
τοὺς θεοὺς xal τὰ δόγµατα αὐτῶν χατέλυον ἅπαντα, 
Ἰουδαίοις δὲ οὐχ οὕτω διελέγοντο * ἀλλὰ τῶν μὲν 
δογμάτων πολλὰ ἔπανον, τὸν δὲ θεὸν τὸν νοµοθετή- 
σαντα προσχυνεῖν ἐχέλευον * καὶ λέγοντες, ὅτι δεῖ θε- 
ραπεύειν τὸν νοµοθέτην , ἔλεγον * Mh πάντα πείθου 
τῷ νόμῳ τῷ παρ᾽ ἐχείνου τεθέντι, olov ἓν τῷ φυλάτ- 
τειν τὸ σἀδύστον 7) περιτομὴν τηρεῖν fj θυσἰας προσ- 
άγειν f) ἄλλο τι τῶν τοιούτων ποιεῖν. "Doce οὐ µόνον 
ἡ θυσία ἐμπόδιον ἣν, ἀλλὰ χαὶ τὸ τὸν θεὸν προσχυ- 
νεῖν [60] χελεύοντας , πολλοὺς τῶν ἐχείνου λυξιν κε- 
λεύειν νόμους. Ἐπὶ 05 τῶν Ἑλλήνων µεγάλη τῆς σνν- 
πθείας ἣν fj τυραννίς. 

C. Καὶ γὰρ εἰ xal 6£xa ἑτῶν µόνον, οὗ λέγω χρόνου 
τοσούτου, χαὶ εἰ ἀνθρώπων ὀλίγων, οὐ λέγω τῆς ol- 
χουµένης ἁπάσης, ὑπὸ συνηθείας προχατειληµμµένων 
ἐπζλθον οὗτοι, xai οὕτω δύσχολος ἦν fj µετάστασις * 
νυνὶ δὲ xal σοφισταὶ χαὶ ῥήτορες xai πατέρες xal 
πάπποι xal ἑπίπαπποι, xai πολλοὶ τῶν τούτων ἀνω- 
τέρω, τῇ πλάνη ἧσαν προχατειλημμένοι, xal yr) xat 
θάλαττα xai bon xa νάπαι, χαὶ βαρθάρων πάντα τὰ 
γένη καὶ Ἑλλήνων δῆμοι πάντες, χαὶ σοφοὶ xat ἰδιῶ- 
ται, καὶ ἄρχοντες xal ἀρχόμενοι, xol γυναῖχες xal 
ἄνδρες, xaX νέοι χαὶ γέροντες, xaX δεσπόται xa οἱ- 
χέται, xal Υγπόνοι καὶ δημιοὺργο), xat οἱ τὰς πόλεις 
xai ol τὰς χώρας οἰχοῦντες ἅπαντες. Καὶ εἰκὸς fv 
τοὺς χατηχουµένους λέγειν΄ Τί ποτε τοῦτό ἐστι; πάν- 
τες οἱ τὴν οἰχουμέντην σἰκοῦντες ἡπάτηνται, καὶ σο- 
φισταὶ χαὶ ῥήτορες, καὶ φιλόσοφοι καὶ συγγραφεῖς, 
οἵ τε παρόντες of τε πρὸ τούτου γενύµενοε, οἱ περὶ 
Πυθαγόραν χαὶ Πλάτωνα, χαὶ στρατηγοὶ χαὶ ὕπατοι 
xaX βασιλεῖς, καὶ οἱ τῶν πόλεων ἐξ ἀρχῆς πολῖται 


xai οἰχισταὶ, καὶ βάρδαροι καὶ Ἕλληνες: xat οἱ δώ- - 


ὄεχα ἁλιεῖς xal σχηνοποιοὶ xal τελῶναι πάντων 
ἐχείνων εἰσὶ σοφώτεροι; xal τίς ἂν ταῦτα ἀνάσχοιτο; 
'AAX ὅμως οὐχ εἶπον ταῦτα , οὐχ ἐνενόησαν , ἀλλ᾽ 
ἠνέσχοντο, χαὶ ἔγνωσαν ὅτι πάντων σαν σοφώτεροι" 
0:b xal πάντων ἐχράτησαν. Καὶ ἵνα µάθῃς πόση τῆς 
συνηθείας ἐστὶν fj ἰσχὺς, τῶν τοῦ θεοῦ προσταγµάτων 
"πολλάχις ἑχράτησε. Καὶ τί λέγω, προσταγµάτων; 
αὑτῶν μὲν οὖν τῶν εὐεργεσιῶν. Καὶ γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι 
μάννα ἔχοντες, σχόροδα ἐζήτουν, xai ἑλευθερίας 
ἀπολαύοντες, τῆς δουλείας ἐμέμνηντο, xal Αἴγυπτον 
συνεχῶς ἐπεζήτουν διὰ τὴν συνήθειαν. Οὕτως d 
συνήθεια τυραννικόν !. El δὲ βούλει xal £x τῶν ἔξωθεν 


αὐτὴν μαθεῖν, λέγεται Πλάτων, xaízot γε ἀχριθῶς' 


εἰδὼς ὅτι πλάνη τις ἣν τὰ περὶ θεῶν, καὶ ταῖς ἔηρ- 


ταῖς χαὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι συγχαταδῆναι, ἅτε οὗ 
χατισχύων συνηθείᾳ πολεμῆσαι, καὶ ἔργῳ παρὰ τοῦ 
διδασχάλου τοῦτο µαθών. Καὶ γὰρ οὗτος ὑποπτευθεὶς 
ἐπὶ Χαινοτοµίᾳ τινὶ τοιαύτῃ, τοσοῦτον ἀπέσχε τοῦ 
χατορθῶσαι ὅπερ ἑἐθούλετο, ὅτι xal τοῦ ζὴν ἐξέπεσε, 
χαὶ ταῦτα ἀπο)ογησάμενος. Πόσους δὲ xat νῦν ὁρῶμεν 
ἀνθρώπους ἀπὸ προλήψεως κατεχοµένους àv ἀσεθείᾳ, 
καὶ εὔλογον μὲν οὐδὲν ἔχοντας εἰπεῖν, ἐπειδὰν ἐγχα- 
λοΐντο Ἕλληνες ὄντες, πατέρας δὲ καὶ πάππους καὶ 
ἐπιπάππους προθαλλοµένους; Διὰ δῆ τοῦτο χαί τινες 
τῶν ἔξωθεν, δεντέραν φύσιν τὴν συνήθειαν ἐχάλεσᾶν. 
Ὅταν δὲ καὶ ἐν δόγµασιν fj συνήθεια ᾗ, βεδαιοτέρα 
Ὑένεται" πάντα γάρ τις εὐχολώτερον ἀμείψειεν, fj τὰ 
περὶ θρησχείας. Καὶ τὸ αἰσχύνεσθαι δὲ μετὰ τῆς 
συνηθείας ἱκανὸν ἣν ἐμποδίσαι , xal τὸ δοχεῖν ἓν 
ἑσχάτῳ yhpa μεταμαθεῖν, xal παρὰ τῶν ἀσύνετω- 
τέρων, Καὶ τί θαυμάτεις, εἰ ἐπὶ φυχῆς ταῦτα συµ- 
θαΐνει, ὅπου γε χαὶ ἐπὶ σώματος [61] μεγάλην ἔχει 
τὴν ἰσχὺν fj συνήθεια; Ἐπὶ δὲ τῶν ἀποστόλων xal 
ἕτερον ἣν δυνατώτερον τούτων ἐμπόδισμα, τὸ μὴ µό- 
vov συνῄθειαν ἀμείδειν οὕτω παλαιὰν xol ἀρχαίαν, 
ἀλλὰ xal μετὰ κινδύνων τὴν µετάστασιν ποιεῖσθαι. 
03 γὰρ ἁπλῶς ἀπὸ συνηθείας εἰς συνἠθειαν εἷλχον, 
ἀλλ ἀπὸ συνηθείας ἄδειαν ἐχούσης εἰς πράγματα 
κινδύνους ἀποτελοῦντα. Τὸν γὰρ π'στεύοντα ἔδει εὖ- 
θέως δηµεύεσθαι, ἐλαύνεσθαι, πατρίδος ἐκπίπτειν, 
τὰ ἔσχατα πάσχειν δεινὰ, παρὰ πάντων μισεῖσθαι , 
κοινὸν εἶναι πολέμιον xal ἰδίοις καὶ ἀλλοτρίοις. Ὥστε 
εἰ xal ἐπὶ συνἠθειαν ἑκάλουν ἀπὸ καινοτοµίας, xal 
οὕτω δύσχολον τὸ πρᾶγμα ἣν ' ὅπου δὲ ἀπὸ συνηθείας 
ἐπὶ χαινοτοµίαν, καὶ ταῦτα προσῆν τὰ δεινλ, ἑννόη- 
σον πόσον fjv τὸ ἑμπόδισμα. Καὶ τῶν εἱρημένων δὲ 
πάλιν ἕτερον οὐκ ἕἔλαττον προσέχειτο τούτοις τὸ 
ποιοῦν δύσχολον τὴν µετάστασιν. Μετὰ γὰρ τῆς 
συνηθείας xal τῶν κινδύνων, καὶ ταῦτα τὰ bnt 
τάγματα φορτιχώτερα Tv, xol ὧν ἀπῆγον, ῥάδιά τε 
xai εχολα. "Amb γὰρ πορνείας ἐπὶ σωφροσύνην 
ἐχάλουν, ἀπὸ µέθης ἐπὶ νηστείαν, ἀπὸ γέλωτος ἐπὶ 
δάχρυα xal χατάννξιν, ἀπὸ πλεονεξίας ἐπὶ ἀκτημο- 
σύνην, ἀπὸ φιλοζωῖας ἐπὶ θανάτους, ἀπὸ ἁδείας ἐπὶ 
χινδύνους * καὶ τὴν ἑσχάτην διὰ πάντων ἁπῄτουν 
ἀχρίθειαν' Αἰσχρότης γὰρ. φησὶ, xal uopcAoría 
xal εὐτραπε.]ία μὴ ἑκπορευέσύω ἐκ τοῦ στόματος 
ὑμῶν. Καὶ ταῦτα ἔλεγον τοῖς οὐδὲν ἄλλο εἰδόσιν, ἢ 
μεθύειν xal Υαστρίζεσθαι, τοῖς ἑορτὰς ἐπιτελοῦσιν 
οὐδαμόθεν ἄλλοθεν συνεστώὠσας f) ἀπὺ αἰσχρότητος 
xaX Ὑέλωτος xol χωµφδίας ἁπάσης. Ὥστε οὐ τῷ 
φιλοσοφία εἶναι τὰ πράγματα, φορτιχὰ ἣν τὰ λεγό- 
"μενα µόνον, ἀλλὰ xal τῷ ἀνθρώποις λέγεσθαι ἐν ' 
ἁδείᾳ τραφεῖσι xal αἰσχρότητι xai µωρολογίᾷ xal 
γέλωτι xat χώµοις. Τίς γὰρ τῶν ἓν ἐκείνοις βεθιω- . 
χότων ἀχούων, ὅτι Εάν µή τις ἄρῃ ἑαυτοῦ τὸν 
σταυρὸν, xal ἀκο.ουθήσῃ µοι, οὐκ ἔστι µου 
ἄξιος' χαὶ, ὅτι Οὺκ ᾖ.ἱθον βα.1εῖν εἰρήνην, dA4ó 
µάχαιρα», xal διχάσαι ἄνθρωπον κατὰ τοῦ πατρὸς 
αὐτοῦ, xal θυγατέρα κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς, οὐχ 
ἂν ἐνάρχησε; Τίς δὲ ἀχούων, ὅτι Ἐὰν µή τις ἆπο- 
τάξηται xal οἰχίᾳ xal πατρίδι xal χρήµασιν , οὐχ 
ἔστι µου ἄξιος, οὐχ ἂν ὤχνησεν, οὐχ ἂν ἀπηγόρευ- 
σεν» Αλλ) ὅμως οὗ µόνον οὐκ ἑνάρχων , οὐδὲ ἀνεδύ- 
οντο ταῦτα ἀχούοντες, ἀλλὰ προσέτρεχον καὶ ἑπεπὴ- 
δων τοῖς δεινοῖς, xal Ἡρπαζον τὰ ἐπιττατόμενα. Τὸ 
δὲ ἀχούειν, ὅτι Παντὸς ῥήματος ἀργοῦ δώσομµεν εὖ- 
θύνας ** xat, 'O ἐμ6]1έψας γυγαιχὶ πρὸς τὸ ἐπιθυ» 


* Legebatur Σίκας. 


ο Β. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΔΟΗΙΕΡ, CONSTANTINOP. 06 


µῆσαι, δη dpolysvcer αὐτὴν ὀφθεῖσαν' xot, Ὁ 
ὀργισθεὶς εἰχήῆ, εἰς γέενναν πεσεῖται, τίνα οὐκ ἂν 
τῶν τότε ἀπεσήδησεν; ᾽Αλλ' ὅμως πάντες ἑπέδραμον, 
xai πολλοὶ xal ὑπὲρ τὰ σχάµµατα ἤλλοντο. Τί οὖν 
αὐτοὺς ἐπήγετο; οὐκ εὔδηλον ὅτι fj δύναμις τοῦ 
χηρυττοµένου; ΕΙ γὰρ ph τοῦτο ἣν, τούὐναντίον δὲ 
Qv, ἐκεῖνοι μὲν οὗτοι, οὗτοι δὲ ἦσαν ἐχεῖνοι, áp' ἂν 
ἐὔχολον ἣν ἔχειν xai ἑλχῦσαι τοὺς ἑναντιουμένους ; 
Oóx ἔστιν εἰπεῖν. 


qj. Ὥστε διὰ πάντων δεἰχνυταιθεία δύναμις οὖσα ἡ 
χατορθώσασα. Ἐπεὶ πόθεν ἔπεισαν, εἰπέ µοι, τοὺς 
χαύνους [63] xaX τοὺς διαῤῥέοντας, ἐπὶ τὸν σχληρὸν 
καὶ τραχὺν φέροντες βίον; ᾽Αλλὰ τὰ μὲν παραγγέλ- 
pasa τοιαῦτα * ἴδωμεν δὲ µήποτε τὸ δόγμα ἐπαγωγὸν 
fjv. Καὶ μὴν xal τοῦτο ἰχανὸν ἂν τοὺς ἀπίστους 
ἀποσοθῆσαι. Τί γὰρ ἔλεγον οἱ χηρύσσοντες; "Ότι τὸν 
ἑσιαυρωμένον δεῖ προσχυνεῖν, χαὶ τοῦτον Θεὸν νο- 
μίξειν, τὸν ἐκ γυναικὸς Υεννηθέντα Ἰουδαίας. Καὶ 
τίς ἂν τούτοις ἐπείσθη, μὴ θείας δυνάμεως προηγου- 
Μένης; Ὅτι μὲν γὰρ ἑσταυρώθη xal ἑτάφη, πάντες 
εἶδον * ὅτι δὲ ἀνέστη xai ἀνῆλθε, πλὴν τῶν ἁποστόλων 
οὐξεὶς ἐθεάσατο. ᾽Αλλ’ ἐἑπαγγελίαις αὐτοὺς ἑπῆραν, 
qnot, xai φόφῳ ῥημάτων πάτησαν. Τοῦτο μὲν οὖν 
αὐτὺ μάλιστα δείχνυσι, xal χωρὶς τῶν εἱἰρημένων 
ἁπάντων, ὃτι οὐκ ἔστιν ἁπάτη τὰ ἡμέτερα. Τὰ μὲν 
q&àp δυσχερῃ πάντα ἐντεῦθεν συνέδαινε’ τὰ δὲ χρηστὰ 
μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐπαγγείλασθαι ἴἔδει. Αὐτὸ μὲν 
οὖν τοῦτο (πάλιν γὰρ ἐρῶ) δείχνυσι θεῖον ὃν τὸ 
ἡμέτερον χἠρυγµα. Διὰ τί γὰρ μηδεὶς τῶν πιστευόν- 
«wv εἶπεν, ὅτι Οὐ πρόσειµι οὐδὲ ἀνέχομαι, τὰ δυσχερῃ 
pot ἐνταῦθα ἀπειλεῖς, χαὶ τὰ χρηστὰ μετὰ τὴν ἀνά- 
στασιν ἑπαγγέλλῃ; πόθεν γὰρ δῆλον, ὅτι ἀνάστασις 
ἔσται; τίς τῶν ἀπελθόντων ἦλθε ; τίς τῶν κειμένων 
ἀνέστη; τίς τούτων εἶπε τί ἔσται μετὰ τὴν ἐντεῦθεν 
ἀποδημίαν; ΑἉλλ’ οὐδὲν τούτων οὐκ ἑνενόησαν, ἀλλὰ 
καὶ τὰς φυχὰς ἀπέδωχαν ὑπὶρ τοῦ σταυρωθέντος. 
Ὥστε αὐτὸ τοῦτο μάλιστα μεγάλης δυνάµεως fv, τὸ 
μηδέποτε μηδὲν τοιοῦτον ἀχούσαντας ἀθρύον πεῖσαι 
περὶ μεγάλων οὕτω πραγμάτων, χαὶ παρασχευάσαι 
φὰ μὲν δυσχερῇ χαταδέξασθαι ἐπὶ τῆς πείρας, τὰ δὲ 
χρηστὰ ἓν ἐλπίσιν ἔχειν. El δὲ Ἱπάτων, τοὺναντίον 
ἂν ἐποίησαν μᾶλλον. τὰ μὲν χρηστὰ ἐντεῦθεν ἔπηγ- 
γεἴλαντο, τὰ δὲ φοδερὰ ἐσίγησαν ἂν, xal τὰ παρόντα 
, Xa τὰ μέλλοντα. Οὕτω γὰρ οἱ ἁπατῶντες xai οἱ xo- 
λαχεύοντες ποιοῦσιν' οὐδὲν τραχὺ οὐδὲ ἐπαχθὲς οὐδὲ 
φορτιχὸν προτείνουσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν, τοῦτο 
γάρ ἔστιν ἁπάτη. Αλλ' ἡ ἄνοια, qual, τῶν πολλῶν 
πεισθηναι ἔποίησε τοῖς λεγοµένοις. Τί φἠς; ὅτε ὑπὸ 
) Ἕλλησιν σαν, οὐκ σαν ἀνόητοι, ἀλλ ὅτε πρὸς 
ἡμᾶς µετέστησαν, τότε ἀνόητοι γεγόνασι ; καίΐτοι γε 
οὐκ ἄλλους ἀνθρώπους, οὐδὲ ἐξ ἄλλης οἰχουμένης λα- 
θόντες ἔπεισαν οἱ ἁπόστολοι. Καΐτοι τὰ μὲν Ἑλλή- 
φων ἁπλῶς χατεῖχον, τὰ δὲ ἡμέτερα μετὰ κινδύνων 
κατεδέζαντο' ὥστε εἰ μετὰ λόγον χρείττονος αὐτὰ 
κατεῖχον, τοσοῦτον αὐτοῖς ἐντραφέντες χρόνον , οὐχ 
ἂν αὐτῶν ἀπέστησαν, χαὶ μάλιστα ὅτε οὐδὲ ἆχιν- 
δύνως ἀποστῆναι ἑνῆν. "Erst δὲ ἔγνωσαν ἐξ αὐτῆς 
τῶν πραγμάτων τῆς φύσεως, ὅτι γέλως ἐχεῖνα xal 
πὠάνη, διὰ τοῦτο xal θανάτων ἀπειλουμένων, τῶν 
μὶν συνήθων ἀπεπήδησαν, εἰς δὲ τὰ χαινὰ ηὐτομόλη- 
43v, Ἆτε τούτου μὲν τοῦ ῥόγματος κατὰ φύσιν ὄντος, 


ἐχείνον δὲ παρὰ φύσιν. Αλλ’ olxézat , φησὶν, ἦσαν 
οἱ πειαθέντες, xat γυναῖκες καὶ τίτθαι καὶ patat xal 
εὐνοῦχοι. Μάλιστα μὲν οὐχ ἀπὸ τούτων ἡμῖν ἡ Ἐκ- 
χλησία συνέστηχε µόνον, καὶ τοῦτο δῆλον ἅπασιν' el 
δὲ ἀπὸ τούτων , τοῦτο µάλιστά ἐστι «b ποιοῦν τὸ 
χήρυγµα [65] θαυμαστὺν, ὅτι τοιαῦτα δ΄γµατα, ola 
Πλάτων καὶ οἱ κατ ἐχεῖνον οὐκ ἴσχυσαν ἐννοῆσαι 
Duo; *, ἑξαίφνης ἴσχυσαν οἱ ἁλιεῖς, τὸ πάντων ἆμα- 
θέστατον γένος, πείθειν χαταδέξασθαι. 0ὐδὲ γὰρ εἰ 
Φρονίµους ἔπεισαν µόνον, οὕτω θαυμαστὸν ἂν τὸ 
Υεγονός' ἐπειδὴ δὲ οἰχέτας χαὶ τίτθας χαὶ εὐνούχους 
εἰς τοσοῦτον ἤγαγον φιλοσοφίας, ὡς ἀγγέλοις ἐφαμίλ” 
λους ποιῆσαι, µεγίστην τῆς θείας ἑμπνοίας παρεῖχον 
ἀπόδειξιν. Καὶ γὰρ εἰ μὲν εὐτελῃ τινα ἐπέταττον, 
εἶχε λόγον ἴσως τὸ τὴν τούτων πειθὼ εἰς ἀπόδειξιν τῆς 
εὐτελείας τῶν λεγομένων προδάλλεσθαι' εἰ δὲ μεγάλα 
χαὶ ὑψηλὰ xaX ἀνθρωπίνην σχεδὺν ὑπερθαίνοντα φύ- 
σιν, καὶ ὑψηλῆς δεόµενα διανοίας ἐφιλοσόφουν, ὅσῳ 
ἂν δείξῃης ἀνοήτους τοὺς πεισθέντας, τοσούτῳ μᾶλλον 
ἀποδεικνύεις σοφοὺς xal θείας χάριτος πεπληρωμέ- 
νους τοὺς πείσαντας. ᾽Αλλὰ τῇ ὑπερθολῇ τῶν ἑπαγ- - 
γελιῶν, φησὶν, ἔπεισαν. Αὐτὸ δὲ τοῦτο οὐ θαυμάζεις, 
εἶπέ pot, πῶς ἔπεισαν μετὰ θάνατον προσδοχκᾷν 
ἔπαθλα xal ἁμοιδάς; Ἐγὼ γὰρ αὐτὸ τοῦτο ἐχπλήτ- 
τοµαι. ᾽Αλλὰ xal τοῦτο ὑπὸ ἀνοίας, «nol. Ποίας 
ἀνοίας, εἰπέ pot, ταῦτα, ὅτι ἡ duyh ἀθάνατος, xai 
διχαστήριον ἀδέχαστον μετὰ τὸν ἐνταῦθα ἡμᾶς λήψε- 
ται lov, xaX εὐθύνας xal ῥημάτων καὶ πραγμάτων 
xai ἐννοιῶν δώσομεν τῷ τὰ ἁπκόῤῥητα εἰδότι θεῷ, 
χαὶ τοὺ, μὲν χαχοὺς ὀχόμεθα χολαζοµένους, τοὺς δὲ 
ἀγαθοὺς στεφανουµένους; Ταῦτα γὰρ οὐχὶ ἀνοίας, 
ἀλλὰ τῆς µεχίστης ἑστὶ b φιλοσοφίας. 

ϐ’. Δὐτὸ σὺν τοῦτο, sim pot, τὸ καταφρονεῖν τῶν 
παρόντων, *b μέγα νοµίζειν ἀρετὴν, τὸ μὴ τὰ ἆθλα 
ἐνταῦθα ζητεῖν, ἀλλὰ περαιτέρω προϊέναι ταῖς ἑλπίσι, 
χαὶ ψυνχὴν οὕτως εὔτονον ἔχειν καὶ πιστὴν, ὡς µη- 
δενὶ τῶν παρόντων δεινῶν πρὸς τὰς μελλούσας παρ- 
εµποδίζεσθαι ἑλπίδας, πόσης ἂν εἴη φιλοσοφίας; 
᾽Αλλὰ βούλει xal αὐτῶν τῶν ἐπαγγελιῶν xal τῶν 
προῤῥήσεων μαθεῖν τὴν δύναμιν, καὶ τὴν ἀλήθειαν 
τῶν πρὸ τούτων, τῶν μετὰ ταῦτα; θέα µοι σειρὰν 
χρυσῆν πλεχομένην ποιχίλως ἐξ ἀρχῆς. Εἶπέ τινα 
αὐτοῖς περὶ ἑαυτοῦ xal περὶ τῶν Ἐχχλησιῶν xal 
περὶ τῶν µελλόντων πραγμάτων, xai λέγων ἔθαν- 
ματούργει. 

Οὐχοῦν ἀπὺ τῆς ἐχθάσεως τῶν εἰρημένων δηλον 
ὅτι καὶ τὰ θαύματα ἀληθὴ , xal τὰ μέλλοντα ἑπηγ- 
γελμένα. "Iva δὲ χαὶ σαφέστερον γένηται τὸ λεγόµε- 
vov, iw" αὐτῶν αὐτὸ ποιῄσω τῶν πραγμάτων φανερόν. 
Ανέστησε τὸν Λάζαρον ῥήματι póvp φιλῷ, xal 
ζῶντα ἔδειξεν  εἶπε πάλιν, ὅτι Πύ.λαι ᾖδου οὃ 
καεισχύσουσι τῆς Ἐκκλησίας xal, ὅτι '0 κατα- 
Jizórv πατέρα 3) µητέρα ἑκατογταπ.]ασίονα «Ρή- 
ὔεεαι ἐν τῷ alovi τούτῳ, καὶ ζωὴν αἰώνιον xAn- 
ρονοµήσει. Οὐκοῦν τὸ μὲν θαῦμα ἓν, «b τοῦ Λαζά- 
ρου αἱ δὲ προῤῥήσεις δύο, ἡ μὲν ἐνταῦθα δειχνυ- 
µένη, ἡ δὲ kv τῷ µέλλοντι. Σχόπει τοίνυν πῶς ἅπαντα 
δι) ἀλλήλων κατασχευάζεται. El μὲν γάρ τις ἀπιστοίη, 
ὅτι Λάζαρος ἀνέστη, ἀπὸ τῆς προῤῥήσεως τῆς περὶ 


ο Deerat ὅλως. ὃ Post hanc vocem addit Reglus cedex 
τὸ δὲ τἀναντία τούτων νοµίζειν 


65 IN EPIST. |. AD COR. ΗΟΜΙΗ. VII. 66 


38j, που dubitaverit, non repudiaverit ? Attamen non 
modo non oburpuerunt, non modo non respuerunt 
bxc audientes ; sed etiam accurrebant, et ad gravia 
insiliebant, ac qux przcipiebantur arripiebant. Au- 
dire autem illud, De omni verbo otioso rationem red- 
dituri sumus (Matth. 12. 36) ; et, Qui respicit mulie- 
rem ad concupiscendum eam, jam machatus est. eam 
'( Matth. 5. 298) ; et, Qui irascitur temere, in ge- 
hennam incidet ; quem non abegisset eorum qui tunc 
crant? Attsmen omnes. accurrebant, et multi etiam 
septa tansiliebant. Quid ergo illos inducebat ? annon 
virtas ejus qui przdicabatur, ut palam est ? Nisi enim 
hoc esset et contrarium csset, et illi isti fuissent, isti 
vero illi ; an fuisset facile repugnantes trahere? Dici 
certe id aon potest. 

8. Itaque per omnia ostenditur divinam virtutem 
fuisse quz hzc perfecit. Nam unde, quaso, persua- 
serunt mollibus et diffluentibus, ad vitam ducentes 
duram et asperam ? Sed pracepta quidem hujusmodi 
erant : videamus autem an dogma vim haberet alli- 
ciendi. Atqui hoc ipsum satis erat ad abigendos in- 
deles. Quid enim dicebant ii, qui predicabant? 
Crucifizum esse adorandum illumque Deum esse pu- 
tandum, qui ex Judira muliere natus esset. Ecquis 
illis credidisset, nisi movente divina virtute ? Quod 
ewim crucifixus οἱ sepultus fuisset, omnes sciebant ; 
quod autem resurrexisset et ascendisset, praeter apo- 
$tolos nemo viderat. At promissis illos erigebaut, 
inquies, et verborum sono deceperunt. Hoc ipsuin 
vero maxime osteudit preter ea omnia qui dicta 
$unt, res nostras non esse fallaciam. Nam difficilia 
omnia bine eveniebant ; utilia vero post resurrectio- 
mem promiti oportebat. Hoc ipsum autem, iterum 
dicam, ostendit priedicationem nostram divinam esse. 
Cur enim nemo credentium dixit, Non accedo, neque 
fcrre possum : difücilia mihi hic comminaris, et bona 
post resurrectionem promittis? umdenam liquet re- 
serrectionem füturam esse? quis eorum qui deces- 
seruat venit? quis mortuorum resurrexit? quis ho- 
rum dixit quid faturum sit post nostrum hinc exitum? 
At pihil horum cogitsrunt; sed et animas dederunt 
pro Crucifixo. ltaque hoc ipsum maxima virtutis 
erat, quod eum nihil horum umquam audissent, sta- 
tim de tantis rebns persuaderentur, et sese appara- 
rent ut difficilia in experimentum aceiperent, bona 
vero ia spe habereat. Si autem decipere voluissent, 
contrarium facturi erant; hic bona promisissent, et 
terribilia tacuissent, tam presentia quam futura. 
lta esim facere solent qui decipiunt et adulantur : 
hihil asperum. durum vel onerosum proponunt, sed 
conirariom totum ; bzec quippe fallacia est. Sed mul- 
torum amentia, inquies, fecit ut dietis fidem haberent. 
Quid dicis? quando sub Grzcis fuere, non erant 
fiulti; sed quando ad nos trans'ati sunt, tune. stulti 
evaserunt ? Atqui non alios homines, neque ex alio 
erbe accipientes apostoli ad fidem deduxerunt. Quam- 
quam gentilium instituta simpliciter tenebaut, nostra 
vere cum perieulo susceperunt : itaque si eum majori 
rione illa tenuissent, eum tanto temporc in illis vi- 


xissent, non ab illis abscessissent, cam maxime non 
absque periculo abscedere possent. Postquam autem 
ex ipsa rerum natura cognoverunt, ridicula illa esse 
et errore plena ; ideo, cum etiam mortis mins inten- 
tarentur, à consuetis resilierunt, et ad nova eonfuge- 
runt, ntpote cum hoc dogma secundum naturain 
esset, illud vero przter naturam. At qui credebant, 
inquies, erant famuli, mulieres, nutrices, obstetrites 
et eunüchi. At non ex his solum nobis constituta est 
Ecclesia, quod utique est omnibus manifestum : si 
autem ab his, hoc maxime praedicationem admi- 
rabilem reddit, quod talia dogmata, qux» Plate 
et sui temporis alii excogitare non potuerunt, 
statim potucrint piscatores, omnium indoctissimum 
genus, ad recipiendum inducere. Neque enim, si pru- 
dentibus solum persuasi:sent, adeo admiranda res 
fuisset : cum vero famulos, nutrices et eunuchos ad 
tantam deduxerint philosophiam, ut illos angelis ρα - 
res fecerint, niagnam praebuere divine inspirationig 
demonstrationem. Nam si vilia quzdam preecepis- 
sent, esset forte rationi consentaneum corum per. 
suasionem ad demonstrandam dictorum vilitatem 
proferre : si autem magna et sublimia humanamque 
naturam fere superantia, quz sublimi mente opus ha- 
bent, philosophabantur ; quo magis stultos ostendes 
eos qui persuasi sunt, eo magis sapientes et divina 
gratia repletos ostendes eos qui persuaserunt. 5. 
magnitudine promissorum , inquies, persuaserunt, 
Άη hoc ipsum non miraris, quomodo persuascriut 
illis, ut post mortem pr:emia et mercedes exspecta- 
rent? Ego vero liac ipsa de re obstupesco. At hoe, 
inquies, ex stultitia ? Quanam, quaeso te, stultitia, 
quod anima immortalis sit, et judicium ineorruptuam 
post hanc vitam nos excepturum est, et rationes 
verborum, rerum et cogitationum dabimus Deo qui 
novit arcana, et malos quidem punitos, bonos autem 
coronatos videbimus? Hzc enim non stultitiz, sed 
maxima philosophize sunt. - 

9. lloc igitur, dic mihi, prsesentia spernere, ma- 
gnam rem csse virtutem putare, non hic premia 
quzrere, sed ulterius spe progredi, animamque sie 
constantem et in (ide firmam tenere, ita ut a nullo 
malorum praesentiam ad futaram spem impediatur : 
hsc, inquam, quante fuerint philosophiz? Sed vis 
ipsorum promissorum et przdictionum vim ediscere, 
et veritatem eorum quae prsecesserunt, et qus post 
futura sunt? Vide mihi catenam auream varie ab ini- 
ti» conneszam. Dixit illis quedam de seipso et de Ke- 
elesiis deque futuris rebus ; et bsec dicendo miracula 
edelaat. 

Christi doctrina et. miraculis ex ex. predictionum 
evcntu. asseritur. — Ex eventu ergo eorum, quxe pra» 
dicta sunt, perspicua sunt et miracula et futura pro- 
missa. Ut autem clarius sit id, quod dictum est, ex 
ipsis rebus illud comprobabo. Suscitavit Lazarum 
solo verbo, et vivum ostendit : dixit rursus, Porte 
inferi non pra&valebunt adversus Ecclesiam (Matth. 16. 
18); et, Qui reliquit patrem et matrem, centuplum ac» 
cipiel in koc seculo, et vitam eternam. possidebü 


er S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 68 


(Matth. 19. 90). Ergo miraculum quidem est unum, 
nempe Lazari ; pr:edietiones vero due, quarum altera 
liic ostensa est, altcra in futuro erit. Considera ut omnia 
inter se comparata probautur.Si quis enim non crederet 
suscitatum fuisse Lazarum, ex przedictione quze de ke- 
clesia dicta est, credat miraculo : nam quod tot ante an- 
nos przdictum fuerat, tunc evenit et finem accepit. Por- 
te enim inferi adversus Ecclesiam non przvaluerunt. 
Qui ergo in prxdictione veritatem dixit, perspicuum 
est quod etiam miraculum fecerit : qui vero miracu- 
lum edidit, et qui ea qua dixerat ad finem deduzxit, 
palam est quod etiam in przedictione futurorum vera 
dicat, nempe, Centuplum recipiet, et vitam eternam 
possidebit is, qui presentia despicit. Qux enim jam 
facta et dicta sunt, in pignora maxima dedit eorum 
qu:e eventura sunt. Hzc itaque omnia et bis similia 
ex Evangeliis colligentes ipsis dicamus, illisque ora 
obstruamus. Si quis vero dixerit : Quomodo ergo 
tandem non exstinctus fuit error? boc dixcrimus : 
Vos in causa estis, qui adversus salutem vestram se- 
ditiones agitatis : nam Deus res ita dispensavit, ut 
nereliquix:: quidem impietatis maneant. Ea ergo, 
qux dicta sunt, paucis repetamus. Quaenam est ha- 
rum rerum natura? num ut imbecilli superentur a 
potentibus, an 8065 ? qui facilia dicunt, an qui dif- 
liciliora ? qui cum periculis attralunt, an qui secure? 
qui innovant, an qui consuetudinem firmant ? qui in 
asperam viam ducun!, an qui in facilem ? ii qui a pa- 
wiis institutis abducunt, an ii qui non peregrinss 
leges statuunt? ii qui postquam bine abscesserimus 
omnia bona pollicentur, an ii qui in prosenti vita 
adulantur? multi a paucis, an pauci a multis? At vog 





etiam, inquies, hic promisistis. Quid lic promisimus! 
Pecceatorum teimissionem ct lavacrum regeneratio- 
nis. Vere quidem baptisma plus habet boni in futu- 
ris. Et Paulus clamat dicens : Mortui enim estis, et 
vila vestra abscondita est cum Cliristo in Deo. Cum aue 
tem vita vestra manifestala fuerit, tunc el vos cum ipso 
apparebitis in gloria (Col. 5. 5. 4). Si autem hic quo- 
que habet bona, ut certe habet, et hoc quoque ma- . 
gnum est miraculum, quod potuerint persuad.re iis, 
qui mala fecerant innumera, et quod nemo alius fe- 
cerat, fore ut omnia abluerentur, et nullius scelerum 
suorum rationem essen? reddituri. Itaque ea de causa 
maxime admirari oportebat, quod barbaris homini- 
bus persuaserint, ut talem fidem susciperent, et bo- 
nam de futuris spem haberent, ac deposita priorum 
peccatorum sarcina, eum magna animi alacritate 
deinde pro virtute labores susciperent, et ad sensilia 
nulla iuhiarent, omnibusque corporeis rebus supe- 
riores effecti, spiritualia acciperent dona : ac Persa, 
Sarmat», Maurus et Indus, scirent anima expiatio- 
nem, Dei potleutiam, el benignitatem ineffabilem, 
fidei philosophiam, Spiritus sancti adventum, corpo- 
rum resurrectionem, et vit:» immortaus dogmata. 
Hac quippe omuia et his plura barbarorum genera 
piscatores io baptismo mysteriis initiantes, philo- 
sophari suaserunt. Hxc itaque omnia accurato ser- 
vantes, illa eis dicamus, et a vita quoque nostra 
demonstrationem rursum ipsis exbibeamus, quo 
utrinque et nos salutem consequamur et illos ad 
Dei gloriam attrahamus : quia ipsi est gloria in $:x- 
cula. Amen. 





: HOMILIA VIII. 


Cap. 9. v. 1. Et ego, fratres, non potui vobis loqui 
u£ spiritualibus, sed ut carnalibus, tamquam parvulis 
in Christo. 9. Lac vobis potum dedi , et non escam : 
nondum enim poltcratis. Sed ne nunc quidem potestis : 

. adhuc euim carnales estis. 

4. Cum externam sapientiam confutasset , et fa- 
stum ejus omnem dejecisset, ad aliud argumentum 
venit, Nam verisimile est illos dicturos fuisse: Si 
Platonis, aut Pytliagorz, aut cujusdam alterius pli- 
losophi dicta annuntiaremus, jure ita longam in 
ncs instiluisses orationem : sj autem ea quas sunt 
Spiritus annuntiamus , cur externam sapientiam sus 
deque versas? Quomodo autem Irc repellat audi: 
Et ego , fratres , nou potui vobis loqui ut spiritualibus. 
Sane quidem etiamsi perfecti essetis, inquit, οἱ in spi- 
ritualibus, neque sic oporterel efferri ; neque enim ve- 
etra annuntialis, neque ea qux ipsi ex vobis invenistis : 
nunc autem neque illa scitis ut scire oportet, sed di- 
scipuli estis οἱ omnium postreni. Itaque si de exter- 
na quidem sapientia altum sapitis, jara probatum 
est illam nihil esse , sed et in spiritualibus nobis esse 
contrariam : si aulem de spiritualibus, in bis quoque 
quod minus est habetis , et inter ultimos estis. 1deo 
ait, Non potui vobis loqui ut spiritualibus. Non dixit, 
Non loquutus sum, ne videretur ex invidia rem esse ; 


sed dupliciter illorum sensum evertit : uno quidem 
modo ostendens, quod perfecta nesciant ; altero au- 
tem, quod ipsi in causa sint quod nesciant ; tertio 
etiam , quod ostendat illos ne nunc quidem posse. 
Nam quod initio non potuerint, ex natura fortasse 
rei erat : quamquam ne hanc quidem illis reliquit 
defensionem. Non enim dicit illos ideo sublimia non 
suscepisse, quod non possent suscipere, sed quia 
carnales erant, Verum in principio quidem sic non. 


. fuissct repreliensione dignum; sed cum tantum eftlu- 


xisset tempus, nondum ad perfectiora pervenisse, 
id extrem:e erat ignavi:ze. líac quoque de re Hebr:eos 
accusat, sed uen cum tanta vehementia. Nam illos 
quidem dicit ob tribulationes tales esse, hos autem 
ob nequitiz:: desiderium : hoc autem et illud non in- 
ter se paria sunt. Et ostendit se illos qnidem iucre- 
pare, hos autem magis excitantem, hxc cum veritate 
dixisse. His quippe dicit, Sed neque nunc potestis : 
illis autem: Quapropter intermittentes inchoationis 
Christi sermonem , ad. perfectionem. ferammr (Hebr. 6. 
4. et 9); et rursum : Confidimus de vobis meliora et 
saluti. haerentia, etsi ita loquimur. Et quomodo cos, 
qui tantum Spirilum acceperant , carnales appellat, 
quos initio tantis est laudibus prosequutus? Quia illi 
quoque carnales erant, quibus dicit Dominus : Dis- 


67 


τῆς Ἐκχχλησίας εἱἰρημένης πιστευέτω [64] τῷ θαύ- 
ματι’ τὸ γὰρ πρὸ τοσούτων λεχθὲν χρόνων τότε ἐξέθη 
χαὶ τέλος ἔλαθε' πύλαι γὰρ ἆδου τῆς Ἐκκλησίας οὐ 
κατἰσχυσαν. 'O τοίνυν ἀληθεύσας ἓν τῇ προῤῥήσει, 
ε,δηλον ὅτι xal τὸ θαῦμα εἱργάσατο ΄ ὁ δὲ xai τὸ 
θαῦμα ἑργασάμενος, xal ἅπερ εἶπεν εἰς τέλος &ya- 
γὼν, εὔδηλον ὅτι καὶ ἓν τῇ προῤῥήσει τῇ περὶ à τῶν 
μελλόντων ἀληθεύει, λέγων, ὅτι 'ExacovtazAaciora 
1ήνεται, καὶ ζωὴν αἰώγιον κληρονομήσει ὁ τῶν 
παρόντων ὑπεριδών. Τὰ γὰρ Ίδη Τεγενηµένα xol 
εἱρημένα, ἑνέχυρα μέγιστα τῶν µελλόντων Ex61- 
σεσθαι δέδωχε. Ταῦτα τοίνυν ἅπαντα xaX τὰ τούτοις 
ἑοιχότα ἁ πὸ τῶν Εὐαγγελίων συναγαγόντες, MYmpty 
πρὸς αὐτοὺς, χαὶ ἐπιστομίζωμεν αὐτοὺς. El δὲ λέγοι 
τις, Πῶς οὖν οὐχ ἐσδέσθη τέλεον fj πλάνη; ἐχεῖνο 
ἂν εἴποιμεν, ὅτι 'Υμεῖς αἴτιοι, οἱ πρὸς τὴν ἑαυτῶν 
ατασιάζοντες σωτηρίαν ἐπεὶ ὁ θεὸς τὰ πράγµατα 
οὕτως ᾠχονόμησεν, ὡς μηδὲ λείφανον ὑπολειφθῆναι 
τῆς ἀσεθείας. ᾿Αναλογισώμεθα τοίνυν τὰ εἰρημένα 
διὰ βραχέων. Ποίαν ἔχει φύσιν τὰ πράγματα; τοὺς 
ἀσθενεῖς ὑπὸ τῶν δυνατῶν ἠττᾶσθαι, f) τοὐναντίον ; 
τοὺς τὰ εὔχολα λέγοντας, ἣ τοὺς τὰ χαλεπώτερα; 
τοὺς μετὰ χινδύνων Έλχοντας, Ἡ τοὺς μετά ἁἀδείας; 
τοὺς χαινοτομοῦντας, T] τοὺς τὴν συνήθειαν χρατύνον- 
τας; τοὺς ἐπὶ τραχεῖαν, fj τοὺς ἐπὶ τὴν ῥᾳδίαν 
ἄγοντας ὁδόν; τοὺς τῶν πατρῴων ἀφιστῶντας, T) 
κοὺς οὗ ξένα νομοθετοῦντας; τοὺς μετὰ τὴν ἐντεῦθεν 
ἁποδημίαν πάντα ὑπισχνουμένους τὰ χρηστὰ, f| τοὺς 
lv τῷ παρόντι χολαχεύοντας Bt; τοὺς πολλοὺς ὑπὸ 
τῶν ὀλίγων, fj τοὺς ὀλίγους ὑπὸ τῶν πολλῶν; ᾽Αλλὰ 


*. Deerant verba τῷ περὶ. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL., Vill. 


χαὶ ὑμεὶς ἐνταῦθα, φησὶν, ὑπέσχεσθε. Τί δὲ ἐνταῦθα 
ὑπεσχόμεθα: Αμαρτημάτων ἄφεσιν xal λουτρὸν 
παλιγγενεσίας. Μάλιστα μὲν χαὶ τὸ βάπτισμα ἓν τοῖς 
μέλλουσιν ἔχει τὸ πλέον. Καὶ βοᾷ Παῦλος λέγων' 
Ἀπεθάνετε γὰρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν xéxpuzca σὺν τῷ 
Χριστῳ ἐν τῷ θεῷ. "Οταν ἡ ζωὴ ὑμῶν φαγερωθῇ, 
τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. 
El δὲ xa ἐνταῦθα ἔχει ἀγαθὰ, ὥσπερ οὖν xaX ἔχει, 
xai τοῦτο μάλιστα πολλοῦ θαύματος, ὅτι ἴσχυσαν 
πεῖσαι τοὺς τὰ µυρἰα ἑργασαμένους δεινὰ , καὶ ὅσα 
μηδεὶς ἕτερος, ὅτι πάντα ἀπολούσονται, xat οὐδενὸς 
δώσουσι λόγον τῶν πεπλημμεληµένων. Ὥστε xal 
διὰ τοῦτο αὐτὸ μάλιστα θαυμάζειν ἐχρῆν, ὅτι áv- 
θρώπους βαρθάρους τοιαύτην ἔπεισαν χαταδέξασθαι 
πίστιν, xol χρηστὰς περὶ τῶν µελλόντων ἔχειν 
ἑλπίδας, χαὶ τὸ πρότερον τῶν ἁμαρτημάτων φορτίον 
ἀπεσχευασμένους μετὰ πολλῆς τῆς προθυµίας εἰς τὸ 
ἐπιὸν τῶν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἅπτεσθαι πόνων, χαὶ 
πρὸς αἰσθητὸν μὲν μηδὲν χεχηνέναι, πάντων δὲ 
ἀνωτέρους τῶν σωματικῶν γεγενηµένους νοερὰς δέ- 
ξασθαι δωρεὰς, καὶ τὸν Πέρσην xai τὸν Σανροµάτην, 
xai τὸν Μαῦρον καὶ τὸν Ἰνδὸν εἰδέναι ψυχΏς χαθ- 
αρμὸν, χαὶ θεοῦ δύναμιν xal φ'λανθρωπίαν ἄφατον, 
καὶ πίστεως φιλοσοφίαν, xat Πνεύματος ἁγίου ἔπι- 
φοίτησιν, xaX σωμάτων ἀνάστασιν, xal ζωῆς ἀθανάτου 
δόγµατα. Ταντα γὰρ ἅπαντα χαὶ τὰ τούτων πλείονα 
γένη βαρθάρων οἱ ἁλιεῖς μυσταγωγοῦντες Ev τῷ βα- 
πτίσματι, φιλοσοφεῖν ἔπεισαν. Ταῦτα τοίνυν ἅπαντα 
μετὰ ἀχριθείας φυλάξαντες, πρὸς αὐτοὺς λέγωμµεν, 
χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βίου πάλιν αὐτοῖς ἀπήδειξιν παρ- 
εχώµεθα, [65] ἵνα ἑχατέρωθεν ἡμεῖς τε σωθῶμεν, 
ἑχείνους τε ἐἑπισπασώμεθα πρὸς τὴν τοῦ θεοῦ δόξαν’ 
ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 


pon PC) ——————— d 


OMIAIA H'. 


Κἀγὼ, ἁδεφοὶ, οὐκ ἡδυνήθην ὑμῖν «α1ῇσαι ὡς 

Ανευματιχοῖς, '" ὡς σαρκικοῖς, ὡς νηπίοις 
ἐν Χριστῷ. Γάλα ὁμᾶς ἐπότισα, καὶ οὐ βρῶ- 
pa: οὕπω γὰρ ἠδύνασθε. 'AAA οὐδὲ ἔτι νῦν 


δύγασθε’ ἔτι γὰρ capxixol ἐστε. 


a'. Καθελὼν ctv φιλοσοφίαν τὴν ἔξωθεν, καὶ τὸν τῦ- 
φον αὐτῆς χαταθαλὼν ἅπαντα, ἐφ᾽ ἑτέραν ὑπόθεσιν 
ἔρχεται. Καὶ γὰρ εἰχὸς ἣν ἐχείνους λέγειν, ὅτι εἰ 
μὲν τὰ Πλάτωνος 7| Πυθαγόρου fj τινος ἑτέρου τῶν 
φιλοσόφων ἀπηγγέλλομεν, εἰχότως οὕτω μακρὸν χαθ᾽ 
ἡμῶν ἀπέτεινες λόγον ἐπεὶ δὲ τὰ τοῦ Πνεύματος 
καταγγέλλοµεν, τίνος ἕνεχεν τὴν kae σοφίαν ἄνω 
χαὶ χάτω στρέφεις; Πῶς οὖν πρὺς τοῦτο ἵσταται, 
ἄχουσον. Κάγὼ, ἁδεᾳροὶ, οὐκ ἠδυνήθην ὑμῖν Aa- 
«ἑῆσαι ὡς πνευματικοῖς. Μάλιστα μὲν γὰρ, εἰ xol 
τέλειοι, φησὶν, τε καὶ iv. τοῖς πνευματικοῖς, οὐδὲ 
οὕτως ἐχρῃν ἑπαίρεσθαι' οὐδὲ γὰρ τὰ ὑμέτερα χατ- 
αγγέλλετε, οὐδὲ ἅπερ αὐτοὶ οἴχοθεν εὑρήκατε' νυνὶ 
δὲ οὐδὲ ταῦτα ἴστε ὡς εἰδέναι χρὴ, ἀλλὰ µαθηταί 
ἐστε xal πάντων ἔσχατοι. "oce εἰ μὲν ἐπὶ τῇ ἔξωθεν 
σοφίᾳ * φρονεῖτε μεγάλα, ἐλήλεγχται οὐδὲν οὖσα αὔ- 
«η, ἀλλὰ xai ἐπὶ τοῖς πνευματιχοῖς ἑναντία fjpiv el 
δὲ καὶ ἐπὶ τοῖς πνευματικοῖς, xal Ev τούτοις τὸ ἔλατ- 
τον χατέχετε, καὶ ἐν τοῖς ἑσχάτοις ἑστήχατε. Διό φη- 
ιν’ Οὐκ ἡἠδυγήθη» ὑμῖν .Ἰαλῆσαι ὡς πγευµατι- 


* Legebatur τῆς ἔξωθεν σοφίας. 


κοῖς. Οὖκ εἶπεν, O0x ἐλάλησα, ἵνα μὴ δόξῃ φθόνου 
«b πρᾶγμα εἶναι ἀλλὰ διπλῇ αὐτῶν καθαίρει.τὸ φρό- 
νηµα, ἑνὶ μὲν τρόπῳ, δείξας ὅτι οὐχ ἴσασι τὰ τέλεια, 
δευτέρῳ δὲ, ὅτι αὐτοὶ τοῦ μὴ εἰδέναι γεγόνασιν αἷ- 
τιοι, καὶ τρίτῳ δὲ πρὸς τούτοις, τῷ δειχνύναι, ὅτι 
οὐδὲ ἔτι νῦν δύνανται. Τὸ μὲν γὰρ τὴν ἀρχὴν μὴ δυ- 
νηθῆναι, ἴσως τῆς τοῦ πράγµατος φύσεως fjv χαίτοι 
γε οὐδὲ ταύτην αὑτοῖς ἀφίησι τὴν ἀπολογίαν. Οὐ γὰρ 
διὰ τὸ μὴ δύνασθαι δέξασθαι τὰ ὑψηλά φησιν αὐτοὺς 
μὴ δεδέχθαι, ἀλλὰ διὰ τὸ σαρχικοὺς εἶναι, Πλὴν ἀλλ 
ἐν ἀρχῇ μὲν οὕτως οὐχ ἣν χατηγορίας ἄξιον ' τὸ δὲ, 
καὶ χρόνου παρελθόντος τοσούτου, µηδέπω πρὸς τὰ 
τελειότερα φθάσαι, τοῦτο τῆς ἑσχάτης νωθείας t. 
Τοῦτο γοῦν ἐγχαλεῖ xoi Ἑδραίοις, ἁλλ᾽ οὗ μετὰ το- 
σαύτης σφοδρότητος. Ἐκχείνους μὲν γὰρ xai διὰ τὴν 
θλῖψιν τοιούτους εἶναί φησι, τούτους δὲ δι’ ἐπιθυμίαν 
τῆς πονηρίας᾽ οὐχ ἔστι δὲ ἴσον τοῦτο xàxsivo. Καὶ 
δείχνυσιν ὅτι ἐχείνοις μὲν ἐπιτιμῆσαι βουλόμενος, 
τούτους δὲ διεγείρων μᾶλλον, ἔλεγε ταῦτα ἁληθεύων. 
Τούτοις μὲν γάρ φησιν’ 'AAA' οὐδὲ ἔτι νῦν δύγα- 
σθε' ἐχείνοις δὲ, Διόπερ ἀφέντες τὸν τῆς dpyne 
τοῦ Χριστοῦ «Ἰό]ον, ἐπὶ τὴν τεειότητα φερώμε- 
0a: xaX πάλιν, Πεπείσµεθα δὲ περὶ ὑμῶν τὰ κρείτ- 
τονα καὶ ἑχόμεγα σωτηρίας, sl καὶ οὕτω «ἐαλοῦ- 
pev. [66] Καὶ πῶς τοὺς Πνεύματος ἐπιτυχόντας 
τοσούτου, σαρχικοὺς xaAst, xal ὧν ἀρχόμενος τοσαῦ: 


πα διῆλθεν ἐγχώμια; Ἐπεὶ χἀχεῖνοι σαρκικοὶ Saas, 


09 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 10 


πρὸς οὓς φησιν ὁ Κύριος ᾿Υπάχετε ἀπ᾿ ἁμοῦ, οὖν 
οἶδα ὑμᾶς, οἱ ἁργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν ' καίτοι xal 
δαίμονας ἐξέδαλον, xai νεχροὺς ἀνέστησαν, καὶ προ- 
φητείας ἐπεδείξαντο, Ὥστε ἔστι xai σημεῖα ποιή- 
σαντα εἶναι σαρχιχόν. Καὶ γὰρ τῷ Βαλαὰμ ἑνήργη- 
σεν ὁ θεὸς, xal τῷ Φαραὼ τὰ μέλλοντα ἀπεχάλυψε, 
καὶ τῷ Ναθουχοδονόσορ, xai Καϊάφας προεφήτευσε, 
οὐκ εἰδὼς & ἔλεγε' καὶ ἕτεροι δέ τινες δαιμόνια ἕξ- 
ἐδαλον τῷ αὐτοῦ ὀνόματι, οὐχ ὄντες µετ αὑτοῦ, 
ἐπειδὴ οὐ διὰ τοὺς ποιοῦντας εαῦτα γίνεται, ἀλλὰ δι 
ἑτέρους. Ἠολλάχις δὲ καὶ δι ἀναξίων ταῦτα ἑγίνετο. 
Καὶ τί θαυμάζεις, εἰ ἐπὶ ἀνδρῶν ἀναξίων δι’ ἑτέρους 
καῦτα γίνεται, ὅπου γε xal δι ἁγίων; xax γὰρ Παῦ- 
λός φησι Πάντα ὑμῶν εἶσιν, etre IlavAoc εἴτα 
ΑἉπολιὼς elte Κηφᾶς, εἴτε ζωὴ εἴτε θάνατος xoi 
κάλιν, ὅτι Αὐτὸς ἔδωκε τοὺς μὲν ἁποστόλους, 
τοὺς δὲ χροφήτας, τοὺς δὲ ποιµέόνας καὶ διδασκά- 
ους πρὸς καταρεισμὸν τῶν ἁγίων, εἰς ἔργον 
διαχονίας. Ἐπεὶ εἰ μὴ «oto fjv, οὐδὲν ἂν Σχώλυσε 
πάντας διαφθαρῆναι. Συµθαίνει γὰρ ἄρχοντας μὲν 
εἶναι φαύλους καὶ μιαροὺς, τοὺς δὲ ἀρχομένους 
ἐπιεικεῖς xal µετρίους, xat λαϊχοὺς μὲν ἐν εὐλαδείᾳ 
ζλν, ἱερέας δὲ kv πονηρἰᾳ’ καὶ οὐκ ἔμελλεν οὐδὲ βά- 
πτισµα εἶναι, οὔτε σῶμα Χριστοῦ, οὔτε προσφορὰ δι’ 
ἐχείνων, εἰ πανταχοῦ τὴν ἀξίαν t) χάρις ἑξήτει. Νυνὶ 


δὲ xat δι᾽ ἀναξίων εἴωθεν ἐνεργεῖν ὁ Osbc, καὶ οὐδὲν 


τοῦ βαπτίσματος ἡ χάρις παρὰ vou βίου * «oU ἱερέως 
παραθλάπτεται' ἐπιὶ ἔμελλεν ὁ λαμδάνων ἑλαττοῦ- 
σθαι. Ὥστε el καὶ σπανιάχις γίνεται ταῦτα, γίνεται 
γοῦν ὅμως. Ταῦτα δὲ λέγω, ἵνα µή τις τῶν παρεστώ» 
των τὸν βίον περιεργαζόµενος τοῦ ἱερέως, σχανδαλί- 
ζηται περὶ τὰ τελούμενα. Οὐδὲν γὰρ ἄνθρωπος εἰς 
τὰ προχείµενα εἰσάγει, ἀλλὰ cb πᾶν τῆς τοῦ θεοῦ 
δυνάµεως ἔργον ist, χἀχεῖνός ἐστιν ὑμᾶς ὁ µνστ- 
αγωγῶν. Κἀάγὼ, ἀδελροὶ, οὐχ ἠδυνἼήθην ὑμῖν Ja- 
ἀφῆσαι ὡς απγευμαεικοῖς, àAÀ ὡς σαρκιχοῖς. 
lála ὑμᾶς ἑπότισα, οὗ βρῶμα 'οὕπω γὰρ ἑδύ- 
Φασθε. Ἵνα γὰρ μὴ δόξη φ.λοτιµίας ἕνεκεν εἰρηκέ- 
ναι ταῦτα ἅπερ εἴρηχεν, ὅτι Ὁ αγευματικὸς dra- 
αρίγει τὰ πάντα, χαὶ ὅτι Υπ οὐδενὸς áraxpl- 
vetat, καὶ ὅτι Νοῦν Χριστοῦ ὄχομεν, xaX τὸν τὺ- 
φον αὐτῶν χαταστέλλων, 6pa τί φησιν’ O0 διὰ τοῦτο, 
φησὶν, ἑσίγησα, ὡς οὐδὲν πλέον δυνάµενος ὑμῖν 
εἰπεῖν, ἀλλ᾽ ὅτι capxixol ἐστε. "AAA" οὐδὲ ἔει νῦν 
δύνασθε. 


β’. Διὰ τί μὴ εἶπεν, Οὐ θέλετε, ἁλλ', Οὐ δύνασθε; 
Ὅθτι [xai] τοῦτο ἀντ᾽ ἐχείνου τέθειχε. Τὸ γὰρ μὴ δύ- 
νασθαᾳι, τοῦτο ἀπὸ τοῦ μὴ θέλειν ἐστιν ὅπερ αὐτοῖς 
μὲν φέρει χατηγορίαν, τῷ δὲ διδασκάλῳ ανγγνώµην. 
El μὲν γὰρ ἀπὸ φύσεως οὐχ ἠδύναντο, ἴσως ἄν τις 
συνέγνω' ἐπειδὴ δὲ ἀπὸ προαιρέσεως, ἀπεστέρηνται 
τῆς ἀπολογίας. Εἶτα λέγει καὶ τὸ εἶδος «b ποιοῦν αὐ- 
τοὺς σαρχιχούς "Οπου γὰρ ἐν ὁμῖν ἔρις καὶ ζηΊος 
tal διχοστασία, οὐχὶ σαρκικοί ἐστε, καὶ κατὰ ἂν- 
Opwxor περιπατεῖτε; [07] Καΐτοι χαὶ πορνείας καὶ 
ἀσελγείας ἔχων αὐτῶν εἰπεῖν, ἐχεῖνο μᾶλλον τίθησι 
τὸ ἁμάρτημα, ὅπερ ἑσπούδασε διορθώσασθαι τέως. 
El δὲ ζῆλος σαρκικοὺς ποιεῖ, ὥρα λοιπὺν ἅπαντας 
ὀλολῦξσι µέγα xal σάχχον περιδαλέσθαι καὶ σποδὸν 
ὑποστρώσασθαι. Tí; γὰρ τοῦ πάθους τούτου χαθα- 
góc ; πλὴν εἰ μὴ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ xal τὰ τῶν ἄλλων στο- 
χάζοµαι. Kl ζῆλος σαρχικοὺς ποιεῖ χαὶ οὐχ ἀφίησιν 


εἶναι πνευματικοὺς, χαΐτοι γε προφητεύοντας xai. 


ἕτερα θαυμαστὰ ἐπιδειχνυμένους' ὅταν μηδὲ χάρις 


* Μα Reg.; edili vero, ἡ χάρις τοῦ βίον. 


τοσαύτη παρῇ, ToU θήαοµμεν τὰ ἡμέτερα, ὅταν uh 
ἐπὶ τούτῳ µόνῳ, ἀλλὰ xal ἐφ᾽ ἑτέροις µείζοσιν ὤμεν 
ἁλισχόμενοι;, Ἐντεῦθεν µανθάνοµεν, ὅτι εἰχότως 
ἔλεγεν ὁ Χριστὸς, ὅτι ὁ ποιῶν τὰ φαῦλα οὐχ ἔρχεται 
πρὸς τὸ φῶς, xal ὅτι βίος ἀχάθαρτος ἐμποδίζει δό- 
Υµασιν ὑφηλοῖς, οὐχ ἀφεὶς τὸ διορατιχὸν φανῆναι 
τῆς διανοίας. Ὥσπερ οὖν οὐκ ἔστιν kv πλάνῃ ὄντα 
xaX ὀρθῶς βιοῦντα μεῖναι ἐν πλάνη ποτὶ, οὕτως οὗ 
ῥάδιον πονηρίᾳ συντρεφόμενον ἀναθλέψφαι ταχέως 
πρὸς τὸ τῶν παρ) ἡμῖν δογμάτων Uoc, ἀλλὰ χρὴ 
πάντων χαθαρεύειν τῶν παθῶν τὸν μέλλοντα θηρᾷν 
τὴν ἀλήθειαν. 'Ο γὰρ τούτων ἀπηλλαγμένος, xai τῆς 
πλάνης ἁπαλλαγήσεται, xol ἐπιτεύξεται τῆς ἆλη- 
θεία». Mh váp por τὸ μὴ πλεονεχτεῖν µόνον, μηδὲ τὸ 
μὴ πορνεύειν ἀρχεῖν εἰς τοῦτό σοι νόμιζε *, ἀλλὰ χρὴ 
πάντα συνδραμεῖν τῷ ζητοῦντι τἀληθές. Διό φησι 
Πέτρος * 'Ez' ἀληθείας καταλαμθάγομαι, ὅτι οὐκ 
ἔστι προσωπο.ϊήπτης ὁ θεὸς, ἆ 11’ ἐν ταγτὶ ἔθνει 
ὁ φοδούμεγος αὐτὸν, καὶ ἑργαζόμεγος δικαιυσύ- 
ην, δεχτὸς αὐτῷέστι' τουτέστι,͵ χαλεῖ xaX ἐπισπᾶ- 
ται αὑτὸν πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Οὐχ ὁρᾷς Παῦλον, ὅτι 
πάντων σφοδρότερας fjv Ev τῷ πολεμεῖν xal διώχειν » 
ἁλλ᾽ ὅμως ἐπειδὴ βίον ἄληπτον εἶχε, xal οὐ πάθει 
ταῦτα ἔπραττεν ἀνθρωπίνῳ, xaX ἐδέχθη χαὶ πάντας 
ὑπερηχόντισεν. El δὲ λέγοι τις, Πῶς 5 δεῖνα ὁ Ἕλλην, 
χρτστὺὸς ὢν xal ἀγαθὸς xal φιλάνθρωπος, μένει πλα- 
νώµενος; ἐχεῖνο ἂν εἴποιμι ὅτι ἕτερον ἔχει πάθος, 
κενοδοξίαν ἢ νωθείαν φυχῆς, ἡ τὸ μὴ μεριμνᾶν περὶ 
τῆς οἰχείας σωτηρίας, ἁλλ᾽ ἁπλῶς xaV εἰχῃ τὰ χατ' 
αὐτὸν φέρεσθαι νοµίζειν. Ὁ δὲ Παῦλος τὸν ἐργαζό- 
µενον δικαιοσύνην, τὸν Ev πᾶσιν ἅληπτόν qnot, κατὰ 
δικαιοσύνην τὴν év νόµῳ Ὑενόμενον. χαὶ, Χάρι 
ἄχω τῷ θεῷ ᾧ JAatpsóu ἀπὸ προγόνων ἐν «αθαρᾷ 
συγνειδήσει. Πῶς οὖν, φησὶν, ἀχάθαρτοι κατηξιώθη- 
σαν τοῦ χηρύγματος; Ἐπειδὴ ἠθέλησαν xai ἐπεθύ- 
µησαν. Τοὺς μὲν γὰρ xai πεπλανηµένους ἔλχει, 
ἐπειδὰν παθῶν χαθαρεύωσι τοὺς 6b ἀφ᾿ ἑαυτὸν 
προσιόντας οὐ διωθεῖται’ πολλοὶ δὲ xal ἀπὸ προγόνων 
ἐδέξαντο τὴν εὐσέδειαν. Ὅπου γὰρ ἐν ὑμῖν (Joc 
καὶ Epic. Λοιπὸν πρὺς τοὺς ἀρχομένους ἀποδύεται. 
Ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἔμπροσθεν τοὺς ἄρχοντας χατέδα- 
λεν, εἰπὼν, ὅτι οὐδενὸς ἀξία ἡ σοφία τοῦ λόγου kv- 
ταῦθα δὲ τοὺς ἀρχομένους πλήττει, λέγων, Ὅσων 
γὰρ JAéyg τις, "Eg μὲν εἰμὶ Παύλου, ἐγὼ δὲ 
Ἀποι.]ὼ, οὐχὶ σαρχικοί ἔστε; χαὶ δείχνυσιν ὅτι 
τοῦτο οὗ µόνον αὐτοὺς οὐδὲν ὤνησεν, οὐδὲ προσλαθεῖν 
ει πεποίηχεν, ἀλλὰ χαὶ πρὸς τὴν τῶν µειζόνων 
ὠφέλειαν ἑνεπόδισε. Τοῦτο γὰρ ζῆλον ἔτεχεν' ὁ δὲ . 
ζῆλος σαρκικοὺς ἑποίησε΄ [68] «à δὲ γενέσθαι σαρκι- 
κοὺς, οὑκ ἀφῆχεν ἀχοῦσαι τῶν ὑψηλοτέρων. Τές oor 
ἐσει Παῦ.Ίος, τὶς δὲ Απουηιώς; Μετὰ γὰρ τὴν τῶν 
πραγμάτων xatacxtuhv xai ἀπόδειξιν, γυµνότερον 
λοιπὺν χέχρηται τῇ χατηγορίἰφ’ xai tb αὐτοῦ ὄνομα 
τίθησι, πᾶσαν περιαιρῶν τραχύτητα, xat οὐχ ἀφεὶς 
ὀργισθῆναι πρὸς τὰ λεγόμενα. El γὰρ Παῦλος οὐδέν 
ἐστι καὶ οὐχ ἀγαναχτεῖ, πολλῷ μᾶλλον ἐχείνους ὄνο- 
χεραίνειν οὐχ ἐχρῆν. Διπλῇ τοίνυν αὐτοὺς παραμν- 
θεῖται, τῷ τε ἑαυτὸν ὑποθεῖναι, καὶ τῷ μὴ παντὸς αὑ- 
τοὺς ἁποστερῆσαι ὡς οὐδὲν συντελοῦντας ἀλλὰ δίδωσι 
μὲν αὐτοῖς τι μικρὸν, δίδωσι δὲ ὅμως. Βἰτὼν γὰρ, 
Τίς οὖν ἐστι Παῦλος, εἰς δὲ ἉἈποιιώς ; ἐπήγαγεν' 
ἀ 145 ἡ διάκονοι δι ὧν ἐπιστεύσατε; Τοῦτο δὲ 
αὐτὸ μὲν xa0' ἑαυντὸ μέγα xai πολλῶν ἄξιον μισθῶν, 
πρὸς δὲ «b ἀρχέτυπον καὶ τὴν ῥίζαν τῶν ἀγαθῶν οὐ» 


* [n uno cod. hsec inte untur, o) yàp ἡ τούτων 
&ropv[i) µόνον ἀρκεῖ πρὸς νπτάληήιν. P 


00 IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. ΥΙΠ. 10 


cedite a me, non novi tos , qui operamini iniquitatem 
( Matth. 7. 25) : quamquam dzemonas ejeccrunt, et 
mortuos suscitarunt, atque prophetias extulerunt. 
Qui signa facit, potest esse carnalis. — Itaque po- 
test etiam is qui signa facit, esse carnalis. Nam et 
in Balaam Deus est operatus, et Pharaoni futura 
revelavit, necnon Nabuchodonosor: ; et Caiphas pro- 
phelavit, nesciens quid diceret : quidam etiam dze- 
monia ejecerunt ejus nomine, etsi cum ipso non 
erant: nam non propter operantes ιο fiunt, sed 
propter alios. Sepe etiam per indignos. Et quid 
miraris, si im viris indignis propter alios hzec fiant, 
cum eliam per sanctos? Paulus enim dicit, Omnia 
vestra sunt, sive Paulus, sive Apollo, sive Cephas , 
sive vila, sive mors (1. Cor. 5. 22) ; εἰ rursum : /pse 
dedit alios quidem apostolos , alios autem prophetas , 
alios pastores el doctores ad perfectionem sanctorum in 
opus ministerii (Ephes. &. 12). Nam nisi hoc esset , 
nihil obstitissct quominus omnes perirent. Contin- 
git euim principes esse malos οἱ sceleratos , subdi- 
tosque bonos et moderatos ; οἱ laicos in pielate vi- 
tam agere, sacerdotes aulem iu nequitia : neque 
faturuin erat ut baptismus esset, neque corpus Chri- 
sti , nec oblatio per illos , si ubique dignos gratia re- 
quireret. Nunc autem etiam per indignos Deus solet 
operari, et nihil laeditur gratia baptismi per vitam 
sacerdotis : nam hinc is qui accipit, minus habiturus 
foret. Itaque ctsi li:ec. raro fiunt, fiunt tamen. Hzc 
autem dico, ut ne quis ex przsenlibus de vita sacer- 
dotis curiose inquirens, scandalizetur circa ea qua 
in mysteriis peraguntur. Nibil enim homo in ea qu:e 
proponuntur inducit, sed totum est Dei virtutis opus , 
αἱ ille cst qui vos in mysteriis initiat. Et ego , fratres , 
NOR po:ui vobis loqui ut spiritualibus, sed ul carnalibus. 
Lac vobis potum dedi , non. escam : nondum euim po- 
teratis. Ne videretur enim ambitionis causa hiec di- 
xisse , nempe , Spiritualis dijudicat omnia, et a ne- 
wine judicatur ; δὲ, Mentem Christi habemus (1. Cor. 
$ 15. 16) ; illorum fastum reprimens,vide quid dicat. 
Non ideo , inquit, tacui , quasi nihil ultra dicere pos- 
sem, sed quia carnales estis. Sed neque nunc potestis. 
9. Cur non dixit, Non vultis, sed , Non potestis? 
Quia hoc pro illo posuit. Nam quod non possent, 
inde erat quod nollent ; quod illis quidem reprehen- 
sionem , magistro autem veniam affert. Etenim si ex 
natura non potuissent , fortasse quis ignovissel ; sed 
quia ex proposito voluntatis, defensione carent. 
Deiude modum ostendit, quo carnales sunt : 3. Cum 
enim sit inler vos contentio , zelus el dissensio , nonne 
carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Atqui 
eum possit dicere illorum fornicationem et libidinem, 
illud potius peccatuim ponit, quod interim corrigere 
studuit. Quod si zelus carnales faciat , restat ut jam 
omnes admodum ejulent, saccum induant et cinerem 
subsiernant. Quis enim hujus vitii expers est? uisi 
ex me de aliis facio conjecturam. Si zelus carnales 
facit nec sinit esse spirituales, etiamsi prophetent 
et alia miracula edant ; cum non tanta aderit gratía, 
ubinam nostra collocabimus, quando non in hoc solum, 


PaTBoL. Gt. LXI, 


sed et in aliis majoribus capti [nerimus? Ilinc disci- 
inus jure dixisse Christum : Qui facit mala, uon venit 
ad lucem (Joan. 5. 20) ; et quod vita iinpura impcai- 
mento sit sublimibus dogmatibus, non sinens anima 
perspicacitatem apparere. Quemadmodum fieri non 
potest ut is qui in errore est et recte vivit, maneat 
in errore : ita non facile potest is, qui in nequitia 
vivit, cito respicere ad sublimia nostra dogmata , 
scd ab omnibus vitiis purum esse oportet eum , qui 
veritatem est venaturus. Nam qui ab iis liberatus est, 
etiani ab errore liberabitur et veritatem assequetur. 
Ne enim existimes ad hoc satis essc si non sis 
avarus, vel si non forniceris; sed oportet ! omnia 
concurrere in eo qui quxrit veritatem. Ideo ait Pe- 
trus : [n veritate comprehendo, quod non sit persona- 
rum acceplor Deus ; aed in omni gente qui timet ipsum 
et operatur justitiam, acceptus est illi (Act. 10. 54. 55); 
id est, vocat et attrahit. ipsum ad veriiatem. Non 
vides Paulum , qui vehementissimus omnium erat in 
bellando et persequendo? attamen quia inculpatam 
vitam ducebat, et non ex vitio humano hzc faciebat , 
et acceptus fuit et omnes longe superavit. Si quis 
vero dicat , Quomodo ille quispiam Gracus , qui bo- 
nus est, benignus et humanus, in errore manet? 
illud responderim, aliud eum habere vitium, vauam 
gloriam aut anini ignaviam, aut de salute sua non 
curare, sed pulare res suas casu et temere ferri. 
Paulus autem cum, qui operatur justitiam, in om- 
nibus inculpatunm dicit, Secundum justitiam qua est 
ex lege (Philipp. 5. 6) ; et, Gratias ago Deo, cui ser- 
vio a majoribus ín pura conscientia (2. Tim. 1. 3). 
Quomodo igitur, inquies , impuri przdicatüone di- 
gnati sunt? Quia voluerunt ct desiderarunt. Nam er- 
rantes eliam trahit, si mundi sint » passionibus ; eos 
autem, qui su» sponte accedunt , non repellit : multi 
vero etiam a majoribus piam religionem acceperuut. 
Cum enim in vobis sit zelus el contentio. Demum sub- 
ditos impugnaturus accedit. In superioribus enim 
principes dejecit dicens, externam dicendi sapien- 
tiam nullius esse pretii : hic autem subditos redar- 
guit dicens : 4. Cum enim quis dicat, Ego quidem sum 
Pauli, ego autem Apollo, nonne carnales estis? et os- 
tendit hoc non modo nihil illis profuisse, neque eífe- 
cisse ul aliquid acciperent, sed majorum rerum uti- 
litatem impedivisse. Hoc enim zelum peperit: zelus 
autem carnales illos effecit : quod autem carnales 
effecti sint, id non sivit subliniora audire. 5. Quis 
igitur est Paulus, quis Ápoilo? Nam post rerum pro- 
bationem et demonstrationem apertius deinde repre- 
hensione usus est; et suum affert nomen, omnem 
tollens asperitatem, non permittens ut de dictis ira- 
scerentur. Si enim Paulus nihi! est et non indigna- 
tur , multo minus illos zegre ferre oportebat. Duplici 
ergo ratione illos consolatur , et quod seipsum po- 
suerit, eL quod non sinat eos omnibus privari, utpote 
qui nihil contulerint; sed aliquid dat illis modicum 


InunoCod.legitur... Forniceris : non euim atalibus ubs - 
tinerc sufficit αά intelligentiam consequendam : sed opor - 


tet... 
E. 


e S. JOANNIS CIIRYSOSTOM! ΑΠΟΠΙΕΡ, CONSTANTINOP. 68 


(Matth. 19. 99). Ergo miraeulum quidem est unum, 
nempe Lazari ; pr:edietiones vero dui, quarum altera 
liic ostensa est, altera in futuro erit. Considera ut omnia 
inter sc comparata probantur.Si quis enim non crederet 
suscitatum fuisse Lazarum, ex przdictione quz de kc- 
clesia dicta est, credat miraculo : nam quod tot ante an- 
nos prz dictum fuerat, tunc evenit et finem accepit. Por- 
te enim inferi adversus Ecclesiam non prxvaluerunt. 
Qui ergo in przdictione veritatem dixit, perspicuum 
est quod etiam miraculum fecerit : qui vero miracu- 
lum edidit, et qui ea qua dixerat ad finem deduxit, 
palam est quod etiam in przdictionc futurorum vera 
dicat, nempe, Centuplum recipiel, et vitam clernam 
possidebit is, qui prosentia despicit. Qux» enim jam 
facta et dicta sunt, in pignora maxima dedit eorum 
qu:e eventura sunt. [Hzc itaque omnia οἱ his similia 
ex Evangeliis colligentes ipsis dicamus, illisque ora 
obstruamus. Si quis vero dixcrit : Quomodo ergo 
tandem non exstiuctus fuit error? hoc dixerimus : 
Vos in causa estis, qui adversus salutem vestram se- 
ditiones agitatis : nam Deus res ita dispensavit, ut 
nereliqui:& quidem impiet:tis maneant. Ea ergo, 
qux dicta sunt, paucis repetamus. Quaznam est ha- 
rum rerum natura? num ut imbecilli superentur a 
potentibus, an sccus ? qui facilia dicunt, an. qui dif- 
liciliora? qui cum periculis attrahunt, an qui secure? 
qui innovant, au qui consuetudinem (firmant ? qui in 
asperam viam ducun!, an qui in facilem ? ii qui a pa- 
tiis institutis abducunt, an ii qui non peregrinss 
leges statuunt? ii qui postquam hinc abscesserimus 
omnia bona pollicentur, an ii qui in prasenti vita 
adulantur? multi a paucis, an pauci a multis? At vos 





etiam, inquies, hic promisistis. Quid hic promisimus! 
Peceatorum Yeiissionem οἱ lavacrum regeneratio- 
nis. Vere quidem baptisma plus habet boni in futu- 
ris. Et Paulus clamat dicens : Mortui enim estis, et 
vita vestra abscondita est cum Cliristo in Deo. Cum au» 
tem vita vestra manifestata fuerit, tunc et vos cum ipso 
apparebitis in gloria (Col. 5. 5. 4). Si autem hie quo- 
que habet bona, ut certe liabet, et hoc quoque ma- . 
gnum est miraculum, quod potuerint persuadere iis, 
qui mala fecerant innumera, et quod nemo alius fe- 
cerat, fore ut omnia abluerentur, et nullius scelerum 
suorum rationem essen? reddituri. [taque ea de causa 
maxime admirari oportebat, quod barbaris homini- 
bus persuaserint, ut talem fidem susciperent, et bo- 
nan! de futuris spem haberent, ac deposita priorum 
peccatorum sarcina, cum magna animi alacritate 
deinde pro virtute labores susciperent, et ad sensilia 
nulla inhiarent, omnibusque corporeis rebus supe- 
riores effecti, spirituali» acciperent dona : ac Persa, 
Sarmati, Maurus et ludus, scirent animx expiatio- 
nem, Dei potentiam, et benignitatem ineffabilem, 
fidei philosophiam, Spiritus sancti adventum, corpo- 
rum resurrectionem, et vit» immortaus. doguiata, 
Hxc quippe omuia et his plura barbarorum genera 
piscatores io baptismo mysteriis initiantes, philo- 
sophari suaserunt. Hxc itaque omnia accurate ser- 
vantes, illa eis dicamus, et a vita quoque nostra 
demonstrationem rursum ipsis exhibeamus, quo 
utrinque et nos salutem consequamur et illos ad 
Dei gloriam attrahamus : quia ipsi est gloria in $:x- 
cula. Amen. 





. HOMILIA VIII. 


Cap. 3. v. 1. Et ego, fratres, non potui vobis loqui 
u£ spiritualibus, sed ut carnalibus, tamquam parvulis 
in Christo. 9. Lac vobis potum dedi , et non escam : 
nondum enim poteratis. Sed ne nunc quidem potestis : 
adhuc enim carnales estis. 

1. Cum externam sapientiam confutasset , et fa- 
sium ejus oinnem dejecisset, ad aliud argumentum 
venit. Nam verisimile est illos dicturos fuisse: Si 
Platonis, aut Pytlhagorz, aut cujusdam alterius pli 
losophi dicta annuntiaremus, jure ita longam in 
ucs instituisses oralionem : si autem ea qus sunt 
Spiritus annpuntiamus , cur. externam sapientiam sus 
deque versas? Quomodo autem hc repellat audi : 
Et ego , fratres , non potui vobis loqui ut spiritualibus. 
Sane quidem etiamsi perfecti essetis, inquit, et in spi- 
ritualibus, neque sic oporteret efferri ; neque enim ve- 
etra annuntiatis, neque ea quz ipsi ex vobis invenistis : 
niinc autem neque illa scitis ut scire oportet, sed di- 
scipuli estis eL omnium postremi. Itaque si de exter- 
na quidem sapientia altum sapitis, jam probatum 
est illam nihil esse , sed οἱ in spiritualibus nobis esse 
contrariam : si autem de spiritualibus, in his quoque 
quod minus est habetis , et inter ultimos estis. ideo 
ait, Non polui vobis loqui ut spiritualibus. Non dixit, 
Non loquutus sum, ne videretur ex invidia rem esse ; 


sed dupliciter illorum sensum evertit : uno quidem 
modo ostendens, quod perfecta nesciant ; altero au- 
tem, quod ipsi in causa sint quod nesciant ; tertio 
etiam , quod ostendat illos ne nunc quidem posse. 
Nam quod initio non potuerint, ex natura fortasse 
rei erat: quamquam ne hanc quidem illis reliquit 
defensionem. Non enim dicit illos ideo sublimia non 
suscepisse, quod non possent suscipere, sed quia 
carnales erant, Verum in principio quidem sic non. 
fuisset repreliensione dignum; sed cum tantum efflu- 
xisset tempus, nondum ad perfectiora pervenisse, 
id extrem: erat ignavize. lac quoque de re Hebr:eos 
accusat, sed non cum tanta vehementia. Nam illos 
quidem dicit ob tribulationes tales esse, hos autem 
ob nequitix:: desiderium : hoc autem et illud non in- 
ter se paria sunt. Et ostendit se illos quidem iucre- 
pare, hos autem magis excitantem, h:ec cum veritate 
dixisse. His quippe dicit, Sed neque nunc potestis : 
illis autem: Quapropter intermittentes. inchoationis 
Christi sermonem , ad perfectionem. ferammr (Hebr. 6. 
4. et 9); et rursum : Confidimus de vobis meliora et 
saluti harentia, etsi ita loquimur. Et quomodo cos, 
qui tantum Spiritum acceperant , carnales appellat, 
quos initio tantis est laudibus prosequutus? Quia illi 
quoque carnales erant, quibus dicit Dominus : Dis- 


^ IN EPIST: 1 AD COR. ΗΟΜΙΙ, Vill. es 


τῆς Ἐκχχλησίας εἰρημένης πιστευέτω [64] τῷ θαύ- 
ματι. τὸ γὰρ πρὸ τοσούτων λεχθὲν χρόνων τότε ἐξέθη 
xai τέλος ἔλαθε' πύλαι γὰρ ἆδου τῆς Ἐκκλησίας οὗ 
κατίσχυσαν. Ὁ τοΐνυν ἀληθεύσας ἓν τῇ προῤῥήσει, 
εὔδτλον ὅτι xal τὸ θαῦμα εἰργάσατο ΄ ὁ δὲ xal τὸ 
θαῦμα ἑργασάμενος, χαὶ ἅπερ εἶπεν εἰς τέλος ἆγα- 
qi», εὔδηλον ὅτι xal &y τῇ προῤῥήσει τῇ περὶ à τῶν 
µελλόντων ἀληθεύει, λέγων, ὅτι 'ExacortazAaciora 
ἑήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κ.ηρογομήσει ὁ τῶν 
παρόντων ὑπεριδών. Τὰ γὰρ Ίδη γεγενηµένα xoi 
sipnpéva, ἑνέχνρα μέγιστα τῶν µελλόντων ἐχθή- 
σεσθαι δέδωχε. Ταῦτα τοίνυν ἅπαντα xai τὰ τούτοις 
ἑοιχότα ἁ πὺ τῶν Εὐαγγελίων συναγαχόντες, η ΥΩΡΕΝ 
πρὸς αὐτοὺς, xal ἐπιστομίζωμεν αὐτούς. EL δὲ λέγοι 
τις, Πῶς οὖν οὐχ ἐσδέσθη τέλεον ἡ πλάνη ; ἐχεῖνο 
ἂν εἴποιμεν, ὅτι ᾿Υμεῖς αἴτιοι, οἱ πρὸς τὴν ἑαυτῶν 
στασιάζοντες σωτηρίαν’ ἐπεὶ ὁ θεὸς τὰ πράγµατα 
οὕτως ᾠκχονόμησεν, ὡς μηδὲ λείψανον ὑπολειφθῆναι 
τής ἀσεθείας. ᾿Αναλογισώμεθα τοίνυν τὰ εἰρημένα 
6:X βραχέων. Ποίαν ἔχει φύσιν τὰ πράγματα; τοὺς 
ἀσθενεῖς ὑπὸ τῶν δυνατῶν ἠττᾶσθαι, 7) τοὐναντίον; 
τοὺς τὰ εὔχολα λέγοντας, ἢ τοὺς τὰ χαλεπώτερα ; 
τοὺς μετὰ κινδύνων Έλχοντας, fj τοὺς μετὰ ἀδείας 
τοὺς χαινοτομοῦντας, f] τοὺς τὴν συνήθειαν κρατύνον- 
τας; τοὺς ἐπὶ τραχεῖαν, fj τοὺς ἐπὶ τὴν ῥᾳδίαν 
ἄγοντας 656v; τοὺς τῶν πατρῴων ἀφιστῶντας, ἢ 
ςοὺς οὗ ξένα νομοθετοῦντας ; τοὺς μετὰ τὴν ἑντεῦθεν 
ἀποδημίαν πάντα ὑπισχνουμένους τὰ χρηστὰ, 7] τοὺς 
ἐν τῷ παρόντι χολαχεύοντας βίῳ; τοὺς πολλοὺς ὑπὸ 
τῶν ὀλίχων, ἡ τοὺς ὀλίγους ὑπὸ τῶν πολλῶν ; ᾽Αλλά 


*. Deerant verba τῷ περὶ. 


xai ὑμεῖς ἐνταῦθα, φησὶν, ὑπέσχεσθε. Τί δὲ ἐνταῦθα 
ὑπεσχόμεθα; ᾽Αμαρτημάτων ἄφεσιν xal λουτρὸν 
παλιγγενεσίας. Μάλιστα μὲν xal τὸ βάπτισμα ἓν τοῖς 
µέλλουσεν ἔχει τὸ πλέον. Καὶ βοᾷ Παῦλος λέγων" 
Ἀπεθάνετε γὰρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν χέκρυπται σὺν τῷ 
Χριστῳ év τῷ θεῷ. "Οταν ἡ ζωὴ ὑμῶν φαγερωθῇ, 
τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε &y δὀξῃ. 
El δὲ καὶ ἐνταῦθα ἔχει ἀγαθὰ, ὥσπερ οὖν xat ἔχει, 
καὶ τοῦτο μάλιστα πολλοῦ θαύματος, ὅτι ἴσχυσαν 
πεῖσαι τοὺς τὰ µυρἰα ἑργασαμένους δεινὰ, χαὶ ὅσα 
μηδεὶς ἕτερος, ὅτι πάντα ἀπολούσονται, χαὶ οὐδενὸς 
δώσουσι λόγον τῶν πεπλημμελημένων. "ote καὶ 
διὰ τοῦτο αὐτὸ μάλιστα θαυμάζειν ἐχρῆν, ὅτι áv- 
θρώπους βαρθάρους τοιαύτην ἔπεισαν χαταδέξασθαι 
πίστιν, xol χρηστὰς περὶ τῶν µελλόντων ἔχειν 
ἑλπίδας, xal τὸ πρότερον τῶν ἁμαρτημάτων φορτίον 
ἀπεσχευασμένους μετὰ πολλῆς τῆς προθυµίας εἰς τὸ 
ἐπιὸν τῶν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἅπτεσθαι πόνων, xal 
πρὸς αἰσθητὸν μὲν μηδὲν χεχηνέναι, πάντων δὲ 
ἀνωτέρους τῶν σωματικῶν γεγενηµένους νοερὰς δέ- 
ξασθαι δωρεάς, χαὶ τὸν Πέρσην χαὶ τὸν Σαυροµάτην, 
xai τὸν Μαῦρον χαὶ τὸν Ἰνδὺν εἰδέναι ψυχῆς χαθ- 
αρμὸν, χαὶ θεοῦ δύναμιν καὶ φ.λανθρωπίαν ἄφατον, 
xat πίστεως φιλοσοφίαν, xai Πνεύματος ἁγίου ἐπι- 
φοίτησιν, xaX σωμάτων ἀνάστασιν, xaX ζωῆς ἀθανάτου 
δόγµατα. Tauza γὰρ ἅπαντα xal τὰ τούτων πλείονα 
γένη βαρθάρων οἱ ἁλιεῖς μυσταγωγοῦντες Ev τῷ βα- 
πτίσµατι, φιλοσοφεῖν ἔπεισαν. Ταῦτα τοίνυν ἅπαντα 
μετὰ ἀχριθείας φυλάξαντες, πρὸς αὐτοὺς λέγωμεν, 
χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βίου πάλιν αὐτοῖς ἀπήδειξιν παρ- 
εχώµεθα, [65] ἵνα ἑχατέρωθεν ἡμεῖς τε σωθῶμεν, 
ἐχείνους τε ἑπισπασώμεθα πρὸς τὴν τοῦ θεοῦ δόςαν' 
ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 


6 ὐ-----υ-------ᾱ-ᾱ-ί....------ —áá——————————— —— —————MÀM ——— ed 


OMIAIA H'. 


Κἀτὼ, dósAgol, οὐκ ἡδυνήθην ὑμῖν «Ἰαλῇσαι ὡς 
avevputuxoic, ἀά. ὡς capxixoic, ὡς Υηπίοις 
ἐν Χριστῷ. Γάλα ὁμᾶς éxócica, καὶ οὗ Bpo- 

pa: οὕπω γὰρ ἠδύγασθε. 'AAA' οὐδὲ ἔτι νυν 

δύνασθε' ἔτι γὰρ capxixol ἐστε. 


α’. Καθελὼν τὸν φιλοσοφίαν τὴν ἔξωθεν, xa τὸν τῦ- 
φον αὐτῆς χαταδαλὼν ἅπαντα, ἐφ᾽ ἑτέραν ὑπόθεσιν 
ἔρχεται. Καὶ γὰρ εἰχὰς ἣν ἐχείνους λέγειν, ὅτι εἰ 
piv τὰ Πλάτωνος 7) Πυθαγόρου f, τινος ἑτέρου τῶν 
Φιλοσόφων ἀπηγγέλλομεν, εἰχότως οὕτω μακρὺν χαθ᾽ 
ἡμῶν ἀπέτεινες λόγον ἐπεὶ δὲ τὰ τοῦ Πνεύματος 
χαταγγέλλοµεν, τίνος ἕνεχεν τὴν ἔξωθεν σοφίαν ἄνω 
xai χάτω στρέφεις;: Πῶς οὖν da τοῦτο ἵσταται, 
ἄχουσον. Κἀγὼ, dósAgol, οὐκ ἠδυγήθην ὑμῖν Aa- 
«ἑῆσαι ὡς αγευματικοῖς. Μάλιστα μὲν γὰρ, εἰ xal 
τέλειοι, φησὶν, τε xai iv τοῖς πνευματικοῖς, οὐδὲ 
οὕτως ἑἐχρῃν ἑπαίρεσθαι’ οὐδξ γὰρ τὰ ὑμέτερα χατ- 
αγγέλλετε, οὐδὲ ἅπερ αὐτοὶ οἴχοθεν εὑρήχατε' νυνὶ 
δὲ οὐδὲ ταῦτα ἴστε ὡς εἰδέναι χρὴ, ἀλλὰ µαθηταί 
ἔστε xal πάντων ἔσχατοι. Ὥστε εἰ μὲν ἐπὶ τῇ ἔξωθεν 
σοφίᾳ 4 φρονεῖτε μεγάλα, ἑλήλεγχται οὐδὲν οὖσα αὔ- 
τη, ἀλλὰ xai ἐπὶ τοῖς πνευματιχοῖς ἑναντία ἡμῖν' el 
δὲ xa ἐπὶ τοῖς πνευματιχοῖς, καὶ ἓν τούτοις τὸ ἔλατ- 
τον χατέχετε, xal ἓν τοῖς ἑσχάτοις ἑστήχατε. Διό φη- 
σιν» Obx ἡδυνήθην ὑμῖν «Ἰαλήσαι ὡς πγευµατι- 


* Legebatur τῆς ἕξωθεν σοφίας. 


κοῖς. Οὐκ εἶπεν, Οὐχ ἐλάλησα, ἵνα μὴ δόξῃ φθόνου 
«b πρᾶγμα εἶναι ἀλλά Gcr fj αὐτῶν καθαίρει.»τὸ φρό- 
νηµα, v μὲν cpónty, δείξας ὅτι οὐκ ἴσασι τὰ τέλεια, 
δευτέρῳ δὲ, ὅτι αὐτοὶ τοῦ μὴ εἰδέναι γεγόνασιν αἵ- 
τιοι, χαὶ τρίτῳ δὲ πρὸς τούτοις, τῷ δειχνύναι, ὅτι 
οὐδὲ ἔτι νῦν δύνανται. Τὸ μὲν γὰρ τὴν ἀρχὴν μὴ δυ- 
νηθῆναι, ἴσως τῆς τοῦ πράγµατος φύσεως qv χαίτοι 
γε οὐδὲ ταύτην αὑτοῖς ἀφίησι τὴν ἁπολογίαν. Οὐ γὰρ 
διὰ τὸ μὴ δύνασθαι δέξασθαι τὰ ὑψηλά φησι» αὐτοὺς 
μὴ δεδέχθαι, ἀλλὰ διὰ τὸ σαρχικοὺς εἶναι, Πλὴν ἀλλ᾽ 
ἐν ἀρχῇ μὲν οὕτως οὐχ ἣν χατηγορίας ἄξιον ' «b δὲ, 
καὶ χρόνου παρελθόντος τοσούτου, µηδέπω πρὸς τὰ 
τελειότερα φθάσαι, τοῦτο τῆς ἑσχάτης νωθείας fe. 
Τοῦτο γοῦν ἐγχαλεῖ χαὶ 'E6paiotg, ἀλλ' οὗ μετὰ το- 
σαύτης σφοδρότητος. Ἐχείνους μὲν γὰρ xal διὰ τὴν 
θλίψιν τοιούτους εἶναί φησι, τούτους δὲ δι ἐπιθυμίαν 
τῆς πονηρίας᾽ οὐκ ἔστι δὲ (cov τοῦτο χἀχεῖνο, Καὶ 
δείχνυσιν ὅτι ἐχείνοις μὲν ἐπιτιμῆσαι βουλόμενος, 
τούτους δὲ διεγείρων μᾶλλον, ἔλεγε ταῦτα ἀληθεύων. 
Τούτοις μὲν γάρ φησιν. "AAA! οὐδὲ ἔτι νῦν δύνα- 
σθε' ἐχείνοις δὲ, Διόπερ ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς 
τοῦ Χριστοῦ «Ἰόγον, ἐπὶ τὴν τε ειόσητα φερώμε» 
0a: χαὶ πάλιν, Πεπείσμεθα δὲ περὶ ὑμῶν τὰ xpsic- 
tora καὶ ἐχόμεγα σωτηρίας, εἰ xal οὕτω Aao0- 
μεν. [060] Καὶ πῶς τοὺς Ἠνεύματος ἐπιτυχόντας 
τοσούτου, σαρχιχοὺς xaAct, xal ὧν ἀρχόμενος τοσαῦ: 


Ὅπα διῆλθεν ἑγχώμια; Ἐπεὶ χἀχεῖνοι σαρχιχοὶ σαν, 


09 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. ?0 


πρὸς οὓς Φησιν ὁ Κύριος ᾿Υπάχετε ἀπ᾿ ἐμοῦ, cox 
οἶδα ὑμᾶς, οἱ ὀργαζόμενοι τὴ» ἀνομίαν ' καίτοι xal 
δαίμονας ἑξέδαλον, καὶ νεχροὺς ἀνέστησαν, xal προ- 
φητείας ἐπεδείξαντο. Ὥστε ἔστι καὶ σημεῖα ποιῃ- 
σαντα εἶναι σαρχιχόν. Καὶ γὰρ τῷ Βαλαὰμ ἑνήργη- 
σεν ὁ θεὸς, χαὶ τῷ Φαραὼ τὰ μέλλοντα ἀπεχάλυψε, 
καὶ τῷ Ναθουχοδονόσορ, xai Καϊάφας προεφήτευσε, 
οὐκ εἰδὼς ἃ ἔλεγε, χαὶ ἕτεροι δέ τινες δαιμόνια ἑξ- 
έδαλον τῷ αὐτοῦ ὀνόματι, οὑχ ὄντες μετ αὑτοῦ, 
ἐπειδὴ οὐ διὰ τοὺς ποιοῦντας εαῦτα γίνεται, ἀλλά δι’ 
ἑτέρους. Πολλάκις δὲ καὶ δι ἀναξίων ταῦτα ἐγίνετο. 
Καὶ τί θαυμάζεις, εἰ ἐπὶ ἀνδρῶν ἀναξίων δι’ ἑτέρους 
καῦτα γίνεται, ὅπου γε xaX δι ἁγίων; xat γὰρ Παῦ- 
λός φησι Πάντα ὑμῶν εἶσιν, εἴτε IlavAoc sica 
Ἁποιάώς εἶτε Κηφᾶς, εἴτε ζωὴ εἴτε θάνατος' xai 
κάλιν, ὅτι Αὐεὸς ἔδωχε τοὺς μὲν ἁποστόλους, 
τοὺς δὲ προφήτας, τοὺς δὲ ποιμένας καὶ διδασκά- 
ους Zpóc καταρτισμὸν τῶν ἁγίων, εἰς ἔργον 
διαχονίας. Ἐπεὶ εἰ μὴ εοῦτο ἦν, οὐδὲν ἂν ἐχώλυσε 
πάντας διαφθαρΏναι. Συµθαίνει γὰρ ἄρχοντας μὲν 
εἶναι φαύλους καὶ μιαροὺς, τοὺς δὲ ἀρχομένους 
ἐπιειχεῖς χαὶ µετρίους, xal λαϊχοὺς μὲν ἐν εὐλαθείᾳ 
ἑλν, ἱερέας δὲ ἐν πονηρἰᾳ’ xal οὐκ ἔμελλεν οὐδὲ βά- 
πτισμα εἶναι, οὔτε σῶμα Χριστοῦ, οὔτε προσφορὰ δι 
ἑχείνων, εἰ πανταχοῦ τὴν ἀξίαν dj χάρις ἐξήτει. Novi 
δὲ xa δι) ἀναξίων εἴωθεν ἐνεργεῖν 6 abc, καὶ οὐδὲν 
τοῦ βαπτίσματος ἡ χάρις παρὰ τοῦ βίου * «o0 ἱερέως 
παραθλάπτεται’ ἐπεὶ ἔμελλεν ὁ λαμδάνων ἑλαττοῦ- 
σθαι. Ὥστε el χαὶ σπανιάχις γίνεται ταῦτα, γίνεται 
γοῦν ὅμως. Ταῦτα δὲ λέγω, ἵνα µή τις τῶν παρεστώ» 
των τὸν βίον περιεργαζόµενος τοῦ ἱερέως, σχανδαλί- 
ζηται περὶ τὰ τελούμενα. Οὐδὲν γὰρ ἄνθρωπος εἰς 
τὰ προχείµενα εἰσάγει, ἀλλὰ τὸ πᾶν τῆς τοῦ θεοῦ 
δυνάµεως ἔργον ἐστὶ, χἀχεῖνός ἐστιν ὑμᾶς ὁ µυστ- 
αγωγῶν. Κἀγὼ, dósJgol, οὐχ ἠδυγήθην ὑμῖν Ja- 
Jfüca. ὡς αγευμαεικοῖς, dAÀ ὡς σαρκικοῖς. 
Γάϊα ὑμᾶς ἑπότισα, o0. βρῶμα * obxo yàp ἑδύ- 
Ψασθε. "Iva γὰρ μὴ δόξῃ φ.λοτιµίας ἕνεκεν εἰρηκέ- 
ναι ταῦτα ἅπερ εἴρηχεν, ὅτι Ὁ ανευματικὸς dra- 
πρίνει τὰ xdrca, xaX ὅτι 'Yz' οὐδεγὸς áraxpi- 
φεται, καὶ ὅτι Νοῦν Χριστοῦ ἄχομεν, καὶ τὸν τῦ- 
φον αὑτῶν χαταστέλλων, ὅρα τί φησιν’ Οὐ διὰ τοῦτο, 
φησὶν, ἑσίγησα, ὡς οὐδὲν πλέον δυνάµενος ὑμῖν 
εἰπεῖν, ἀλλ ὅτι σαρχικοί ἔστε. "AAA οὐδὲ itt νῦν 
δύγασθε. 


P. Διὰ τί μὴ εἶπεν, O0 θέλετε, ἁλλ', Οὐ δύνασθε; 
"τι [xat] τοῦτο ἀντ) ἐχείνου τέθειχε. Τὸ γὰρ ph δύ- 
νασθαι, τοῦτο ἀπὸ τοῦ μὴ θέλειν ἐστίν' ὅπερ αὐτοῖς 
μὲν φέρει χατηγορίαν, τῷ δὲ διδασκάλῳ αυγγνώµην. 
El μὲν γὰρ ἀπὸ φύσεως οὐχ ἠἡδύναντο, ἴσως ἄν τις 
συνέγνω᾿ ἐπειδὴ δὲ ἀπὸ προαιρέσεως, ἀπεστέρηνται 
φῆς ἀπολογίας. Εἶτα λέγει καὶ τὸ εἶδος τὸ ποιοῦν aó- 
τοὺς σαρχιχούς' "Όπου γὰρ ἐν ὑρῖν ἔρις xal ioc 
καὶ διχοστεασία, οὐχὶ σαρκικοί ἐστεε, καὶ κατὰ ἂν- 
6poxor περικατεῖεε; [07] Καΐτοι xal πορνείας καὶ 
ἀσελγείας ἔχων αὐτῶν εἰπεῖν, ἐχεῖνο μᾶλλον τίθησι 
τὸ ἁμάρτημα, ὅπερ ἑσπούδασε διορθώαασθαι τέως. 
Ei δὲ ζῆλος σαρχικοὺς ποιεῖ, ὥρα λοικὺν ἅπαντας 
ὀλολῦξοι µέγα xal cáxxov περιδαλέσθαι καὶ σποδὺν 
ὁποστρώσασθαι. Τίς γὰρ τοῦ πάθους τούτου χαθα- 
ρός; πλὴν εἰ μὴ ἀπ᾿ ἐμαντοῦ xal τὰ τῶν ἄλλων στο- 
χάτοµαι, El ζῆλος ααρχικοὺς ποιεῖ xal οὐχ ἀφίησιν 


εἶναι πνευματικοὺς, xaívot Ys προφητεύοντας xal. 


ἕτερα θαυμαστὰ ἐπιδειχνυμένους ὅταν μηδὲ χάρις 
* jta Reg.; edili vero, ἡ χάρις τοῦ βίον. 


τοσαύτη παρῇ, mo) θήσομεν τὰ ἡμέτερα, ὅταν μὴ 
ἐπὶ τούτῳ µόνῳ, ἀλλὰ xal ἐφ᾽ ἑτέροις µείζοσιν ὤμεν 
ἁλισχόμενοι;: Ἐντεῦθεν µανθάνοµεν, ὅτι εἰκότως 
ἔλεγεν ὁ Χριστὸς, ὅτι ὁ ποιῶν τὰ φαῦλα οὐκ ἔρχεται 
πρὸς *b φῶς, καὶ ὅτι βίος ἀχάθαρτος ἐμποδίζει δό- 
Ύμασιν ὑψηλοῖς, οὐχ ἀφεὶς τὸ διορατιχὺν φανῆναι 
τῆς διανοίας. Ὥσπερ οὖν οὐχ ἔστιν kv πλάνῃ ὄντα 
xai ὀρθῶς βιοῦντα μεῖναι Ev. πλάνῃ ποτὲ, οὕτως οὐ 
ῥάδιον πονηρίᾳ συντρεφόμενον ἀναθλέφαι ταχέως 
πρὸς *b τῶν παρ᾽ ἡμῖν δογμάτων ὕψος, ἀλλὰ χρὴ 
πάντων χαθαρεύειν τῶν παθῶν τὸν μέλλοντα θηρᾷν 
τὴν ἀλήθειαν. 'Ὁ γὰρ τούτων ἀπηλλαγμένος, xal τῆς 
πλάνης ἁπαλλαγήσεται, xo ἐπιτεύξεται τῆς ἄλη- 
δείας. ΜΗ Υάρ pot τὸ μὴ πλεονεχτεῖν µόνον, μηδὲ τὸ 
μὴ πορνεύειν ἀρχεῖν el; τοῦτό σοι νόμιζε ", ἀλλὰ χρὴ 
πάντα συνδραμεῖν τῷ ζητοῦντι τἀληθές. Διό φησι 
Πέτρος ' Ἐπ᾽ ἀληθείας κατα ἰαμδάγομαι, ὅτι οὐκ 
ἔστει προσωπο.λήπτης ὁ θεὸς, dAA' àv ταντὶ ἔθνει 
ὁ φοθούµενος αὐτὸν, καὶ ἑργαζόμενος δικαιοσύ- 
vnv, δεχτὸς αὐτῷέστι τουτέστι͵ χαλεῖ xal ἐπ'σπᾶ- 
ται αὐτὸν πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Οὐχ ὁρᾷς Παῦλον, ὅτι 
πάντων σφοδρότερος jv ἐν τῷ πολεμεῖν καὶ διώχειν » 
ἀλλ ὅμως ἐπειδὴ βίον ἄληπτον εἶχε, χαὶ οὐ πάθει 
ταῦτα ἕπραττεν ἀνθρωπίνῳ, χαὶ ἐδέχθη xal πάντας 
ὑπερηχόντισεν. El δὲ λέγοι τις, Πῶς ^ δεῖνα ὁ Ἕλλην, 
χρηστὺς àv xal ἀγαθὸς χαὶ φιλάνθρωπος, μένει πλα- 
νώμενος; ἐχεῖνο ἂν εἴποιμι' ὅτι ἕτερον ἔχει πάθος, 
χενοδοξίαν 3) νωθείαν φνχῆς, ἢ τὸ μὴ μεριμνᾶᾷν περὶ 
τῆς οἰχείας σωτηρίας, ἀλλ ἁπλῶς xal εἰχῃ τὰ χατ’ 
αὐτὸν φέρεσθαι νοµίζειν. Ὁ δὲ Παῦλος τὸν ἑργαζό- 
µενον δικαιοσύνην, τὸν Ev πᾶσιν ἄληπτόν φησι, κατὰ 
δικαιοσύνη» cv ἐν νόμῳ γενόµενον' χαὶ, Χάρυ" 
ἔχω τῷ θεῷ ᾧ «ἰατρεύω ἀπὸ προγόνων ἐν καθαρᾷ 
συνειδήσει. Πῶς οὖν, φησὶν, ἀκάθαρτοι χατηξιώθη- 
σαν toU χηρύγµατος; Ἐπειδὴ ἠθέλησαν xal ἐπιθύ- 
µησαν. Τοὺς μὲν γὰρ xai πεπλανηµένους ἔλχει, 
ἐπειδὰν παθῶν καθαρεύωσι τοὺς δὲ ἀφ᾿ ἑαυτὸν 
προσιόντας οὐ διωθεῖται’ πολλοὶ δὲ xal ἀπὸ προγόνων 
ἐδέξαντο τὴν εὐσέθειαν. "Όπου γὰρ ἐν ὑμῖν (Joc 
καὶ Epic. Λοιπὺν πρὸς τοὺς ἀρχομένους ἀποδύεται. 
'Ev μὲν γὰρ τοῖς ἔμπροσθεν τοὺς ἄρχοντας χατέδα- 
λεν, εἰπὼν, ὅτι οὐδενὸς ἀξία d) σοφία τοῦ λόγου, kv- 
ταῦθα δὲ τοὺς ἀρχομένους πλήττει, λέγων. "Orav 
γὰρ «έγῃ tic, Ἐχὼ μὲν εἰμὶ Haódov, ἐγὼ δὲ 
Ἀπολὼ, οὐχὶ capxixol ἔστε; χαὶ δείχνυσιν ὅτι 
τοῦτο o) µόνον αὐτοὺς οὐδὲν ὤνησεν, οὐδὲ προσλαθεῖν 
«t Ππεποίηχεν, ἀλλὰ xal πρὺς τὴν τῶν µειξόνων 
ὠφέλειαν ἑνεπόδισε. Τοῦτο γὰρ ζῆλον ἔτεχεν, ὁ δὲ 
ζῆλος σαρχιχοὺς ἑποίησε᾽ [68] «à δὲ γενέσθαι σαρχι- 
κοὺς, οὐκ ἀφῆχεν ἀχοῦσαι τῶν ὑψηλοτέρων. Tic οὖν 
έσει HabAoc, τίς δὲ Αποώς; Μετὰ γὰρ τὴν τῶν 
πραγμάτων χατασχευὴν χαὶ ἀπόδειξιν, γυµνότερον 
λοιπὺν χέχρηται τῇ χατηγορίἰᾳφ xai τὸ αὐτοῦ ὄνομα 
τίθησι, πᾶσαν περιαιρῶν τραχύτητα, καὶ οὐκ ἀφεὶς 
ὀργισθῆναι πρὸς τὰ λεγόμενα. El γὰρ Παῦλος οὐδέν 
ἐστι καὶ οὐχ ἀγανακτεῖ, πολλῷ μᾶλλον ἑχείνους bus- 
χεραίνειν οὐκ ἐχρῆν. Διπλῇ τοἰνυν αὐτοὺς παραμν- 
θεῖται, τῷ τε ἑαυτὸν ὑποθεῖναι, καὶ τῷ μὴ παντὸς αὖ- 
εοὺς ἀποστερῆσαι ὡς οὐδὲν συντελοῦντας ἀλλὰ δίδωσι 
μὲν αὐτοῖς τι μιχρὸν, δίδωσι δὲ ὅμως. Εἰτὼν γὰρ, 
Τΐς οὗν ἐστι Παῦλος, εἰς δὲ ᾿Αποβλώς ; ἐπήγαγεν' 
AAA ἡ διάκονοι δι Gv. ἐπιστεύσατε; Τοῦτο δὲ 
αὐτὸ μὲν xa0' ἑαντὸ μέγα xal πολλῶν ἄξιον μισθῶν, 
πρὸς δὲ τὸ ἀρχέτυπον καὶ τὴν ῥίζαν τῶν ἀγαθῶν οὐ» 


* [n uno cod. hse interpopuntur, οὐ ἡ τούτων 
ἀποφνγὸ µόνον ἀρκεῖ πρὸς χατάληψιν. ' "e 


09 IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. VIII. q0 


cedite a me, non nosi 908, qui operamini iniquitatem 
( Matth. 7. 25) : quamquam dzemonas ejeccrunt , et 
mortuos suseitarunt, atque prophetias extulerunt. 
Qui signa facit, potest esse carnalis. — Itaque po- 
test etiam is qui signa facit, esse carnalis. Nam et 
in Balaam Deus est operatus, et Pharaoni futura 
revelavit, necnon Nabuchodonosor: ; et Caiphas Ρτο- 
pheiavit, nesciens quid diceret : quidam eiiam dze- 
monia ejecerunt ejus nomine, etsi cum ipso non 
erant: nam non propter operantes liec fiunt, sed 
propter alios. Szpe etiam per indignos. Et quid 
miraris, si in viris indignis propter alios hec fiant, 
cum eliam per sanctos? Paulus enim dicit, Omnia 
vestra suni, sive Paulus, sive Apollo, sive Cephas , 
sive vita, site mors (1. Cor. 5. 22); et rursum : /pse 
dedit alios quidem apostolos, alios autem prophetas , 
alios pastores et doctores ad perfectionem sanctorum in 
opus ministerii (Ephes. &. 12). Nam nisi hoc esset , 
nihil obstitissct quominus omnes perirent. Contin- 
git euim principes esse malos et sceleratos , subdi- 
tosque bonos et moderatos ; οἱ laicos in pielate vi- 
tam agcre, sacerdoies aulem in nequitia : neque 
faturuim erat ut baptismus esset, neque corpus Chri- 
sti , nec oblatio per illos , si ubique dignos gratia re- 
quireret. Nunc autem etiam per indignos Deus solet 
operari, et nihil laeditur gratia baptismi per vitam 
sacerdotis : nam hinc is qui accipit, minus habiturus 
foret. Itaque ctsi ιο raro fiunt, fiunt tamen. Hxc 
autem dico, ut ne quis ex przsentibus de vita sacer- 
dotis curiose inquirens, scaudalizetur circa ea quae 
in mysteriis peraguntur. Nihil enim humo in ea qux 
proponuntur inducit, sed totum est Dei virtutis opus , 
εἰ ille est qui vos in mysteriis initiat. Et ego , fratres, 
son po:ui vobis loqui ut spiritualibus , sed ut carnalibus. 
Lac vobis potum dedi , uon escam : nondum enim po- 
teratis. Ne videretur enim ambitionis causa hic di- 
xisse , nempe, Spiritualis dijudicat omnia, et a ne- 
mine judicatur ; e, Mentein. Christi habemus (1. Cor. 
4 15.106) ; illorum fastum reprimens,vide quid dicat. 
Non ideo , inquit, tacui , quasi nihil ultra dicere pos- 
sem, sed quia carnales estis. Sed neque nunc potesiis. 
$. Cur non dixit, Non vultis, sed , Non potestis? 
Quia hoc pro illo posuit, Nam quod uon possent, 
inde erat quod nollent ; quod illis quidem repreheu- 
sionem , magistro autem veniam affert. Etenim si ex 
natura non potuissent , fortasse quis ignovissel ; sed 
quia ex proposito voluntatis, defensione carent. 
Deinde modum ostendit , quo carnales sunt : 3. Cum 
enim sit inler vos contentio , zelus εἰ dissensio , nonne 
carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Atqui 
cum possit dicere illorum fornicationem et libidinein, 
illud potius peccatum ponit, quod interim corrigere 
$tuduit. Quod si zelus carnales faciat, restat ut jain 
omnes admodum ejulent, saccum induant et cinerem 
substernant. Quis enim hujus vitii expers est ? nisi 
ex me de aliis facio conjecturam. Si zelus carnales 
facit nec sinit esse spirituales, etiamsi prophetent 
ei alia miracula edant ; cum non tanta aderit gratía, 
ubinam nostra collocabimus, quando non in lioc solum, 


PaTBoL. Ge. LXI, 


sed et in aliis majoribus capti fnerimus? Ilinc disci- 
mus jure dixisse Christum : Qui facit mala, uon venit 
ad lucem (Joan. 5. 20); et quod vita inpura ἱπιροίί- 
mento sit sublimibus dogmatibus, non sinens anima 
perspicacitatem apparere. Quemadmodum fieri non 
potest ut is qui in errore est et recte vivil, maneat 
in errore : ita non facile potest is, qui in nequitia 
vivit, cito respicere ad sublimia nostra dogmata, 
scd ab omnibus vitiis purum esse oportet eum , qui 
veritatem est venaturus. Nam qui ab iis liberatus est, 
etiam ab errore liberabitur et veritatem assequetur. 
Ne enim existimes ad hoc satis esse si non sis 
avarus, vel si non forniceris; sed oportet !* omnia 
concurrere in eo qui quxrit veritatem. 1deo ait Pe- 
trus : In. veritate comprehendo, quod non sil persona- 
rum acceptor Deus ; sed in omni gente qui timet ipsum 
et operatur justitiam, acceptus est illi (Act. 10. 54. 55); 
id est, vocat et aurabit ipsum ad veritatem. Non 
vides Paulum , qui vehementissimus omnium erat iu 
bellando et persequendo? attamen quia inculpatam 
vitam ducebat, et non ex vitio humano hzc faciebat , 
el acceptus fuit et omnes longe superavit. Si quis 
vero dicat , Quomodo ille quispiam Gracus , qui bo- 
nus est, benignus et humanus, in errore manet? 
illud responderim, aliud eum habere vitium, vauam 
gloriam aut animi ignaviam, aut de salute sua non 
curare, sed putare res snas casu et temere ferri. 
Paulus autem cum, qui operatur justitiam, in om- 
nibus inculpatum dicit, Secundum justitiam qua est 
ex lege (Philipp. 5. 6) ; et , Gratias ago Deo, cui ser- 
vio a majoribus in pura conscientia (2. Tim. 1. 3). 
Quomodo igitur, inquies , impuri prz:dicatone di- 
gnati sunt? Quia voluerunt et desiderarunt. Nam er- 
rantes eliam trahit, si mundi sint » passionibus ; eos 
autem, qui su» sponte accedunt , non repellit : multi 
vero etiam a majoribus piam religionem acceperunt. 
Cum enim in vobis sit zelus et contentio. Demum sub- 
ditos impugnaturus accedit. In superioribus enim 
principes dejecit dicens, externam dicendi sapien- 
tiam nullius esse pretii : hic autem subditos redar- 
guit dicens : 4. Cum enim quis dicat, Ego quidem sum 
Pauli, ego autem Apollo, nonne carnales estis? et os- 
tendit hoc non modo nihil illis profuisse, neque effe- 
cisse ut aliquid acciperent , sed majorum reruni uti- 
litatem impedivisse. Hoc enim zelum peperit: zelus 
autem carnales illos effecit: quod autem carnales 
effecti sint, id non sivit subliiniora audire, 5. Quis 
igitur est Paulus, quis Apoilo? Nam post rerum pro- 
bationem et demonstrationem apertius deinde repre- 
hensione usus est; et suum affert nomen, omnem 
tollens asperitatem, non permittens ut de dictis ira- 
scerentur. Si enim Paulus nihi! est et non indigna- 
tur , multo minus illos zgre ferre oportebat. Duplici 
ergo ratione illos consolatur , et quod seipsum po- 
suerit, et quod non sinat eos omnibus privari, υἱροίθ 
qui nibil contulerint; sed aliquid dat illis modicum 


InunoCod.legitur... Fornicerís : non euim atalibus ubs- 
tinerc sufficit ad. intelligentiam consequendam : sed opor- 


tet... 
E: 


T5 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 74 


psvov αὐτὸς τὸ φῶς, ἡμεῖς οἱ φωτιζόμενοι. Ταῦτα 
πάντα Ένωσιν * ἐμφαίνει, χαὶ οὐδὲν μέσον χενὸν ἀφ- 
{ησιν εἶναι, οὐδὲ τὸ µικρότατον. Ὁ γὰρ μικρὸν ἆπο- 
στὰς, xal πολὺ προϊὼν ἁποστήσεται. Καὶ γὰρ τὸ σῶ- 
pa, ἂν μιχρὰν ἀπὸ ξίφους διάστασιν δέξηται, δια- 
φθείρεται ΄ xal dj οἰχοδομὴῆ, xàv μιχρὸν διαχάνῃ, 
χαταλύεται’ καὶ τῆς ῥίζης τὸ κλῆµα, χᾶν μικρὸν ἆπο- 
χοπῇ, Υέγονεν ἄχρηστον. "Date τὸ μιχρὸν τοῦτο οὐκ 
ἔστι μιχρὸν, ἀλλὰ xal σχεδὸν τὸ ὅλον ἐστίν. "Όταν 
οὖν µιχρόν τι πλημμελήσωμεν f) xaX ῥᾳθυμήσωμεν, 
ph παρίδωμεν τὸ μικρόν. ἐπεὶ ταχέως παροφθὲν 
τοῦτο µέγα Ὑίνεται. Οὕτω χαὶ ἱμάτιον ἀρχὴν λαθὸν 
ῥήγνυσθαι χαὶ ἀμεληθὲν, διόλου τὸ σχίσμα προήγαγε’ 
xaX ὄροφος ὀλίγων χεράµων καταπεσόντων παρ- 
οφθεὶς, ὁλόχληρον τὸν οἶχον χατήνεγχε. Ταῦτ' οὖν 
ἡμεῖς λογιζόµενοι, µηδέποτε τῶν μιχρῶν χαταφρο- 
νῶμεν, ἵνα μὴ εἰς τὰ μεγάλα ἑμπέσωμεν' ἂν δ᾽ ἄρα 
χαταφρονήσωμµεν, xal εἰς τὸ βάθος ἔλθωμεν τῶν χα- 
κῶν, μηδὲ ἐχεῖσε γενόµενοι ἀπογνῶμεν, ἵνα μὴ ἐμ- 
πέσωμεν εἰς χαρηδαρἰαν. [71] Δύσκολον γὰρ λοιπὸν 
ἀνελθεῖν ἐχεῖθεν τὸν μῆ σφόδρα νήφοντα, οὐ διἁ τὸ 
μῆχος µόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν θέσιν αὐτήν. Βάθος 
γὰρ ἐστι χαὶ ἡ ἁμαρτία, χαὶ χάτω φέρουσα θλίδει. 
Καὶ καθάπερ ol εἰς φρέαρ ἑμπεσόντες οὐκ ἂν ῥᾳδίως 
ἀνέλθοιεν, ἁλλ' ἑτέρων δεῄσονται τῶν ἀναγόντων αὖ- 
τούς. οὕτω xal ὁ εἰς βάθος ἐλθὼν τῶν ἁμαρτημάτων. 
Χαλάσωμεν οὖν σχοινία πρὸς τοὺς τοιούτους, xal 
ἀνιμησώμεθα μᾶλλον δὲ οὐχ ἑτέρων δεῖ µόνον, ἀλλὰ 
xai ἡμῶν αὐτῶν, ἵνα xal ἑαυτοὺς ἐπιδῶμεν, xal 
ἀναθησώμεθα οὗ τοσοῦτον, ὅσον χατέδηµεν, ἀλλὰ 
πολλῷ πλέον, ἐὰν βουλώμεθα. Καὶ γὰρ ὁ θεὸς βοη- 
θεῖ. OD γὰρ βού.ῖεται τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτω- 
JAov, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι αὑτόν. Μηδεὶς τοίνυν ἆπο- 
γινωσχέτω, μηδεὶς τὸ τῶν ἀσεθῶν πασχέτω πάθος" 
ἐχείνων γάρ ἐστι τὸ τοιοῦτον ἁμάρτημα. ᾿Ασεέὴς 
γὰρ, φησὶ, ἐθὼν εἰς βάθος xaxov, καταφρογεἴ. 

Ὥστε ob τὸ πλῆθος τῶν ἁμαρτημάγων ποιεῖ τὴν 
ἁπόγνωσιν, ἁλλ᾽ fj τοῦ ἀσεθοῦς γνώµη. Κὰν πᾶσαν 
τοίνυν ἐπέλθῃς χακίαν, εἰπὲ πρὸς ἑαυτόν' Φιλάνθρω. 
πός ἔστιν ὁ θεὺς, χαὶ τῆς σωτηρίας ἐπιθυμεϊῖ τῆς 
ἡμετέρας. ᾿Εὰν γὰρ ὧσιν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς 
φοιγικοῦ»ν, ὡς χιόνα Asvxavo, φῆσὶ, xat πρὸς τὴν 
ἑναντίαν ἔδιν µεταστήσω. ΜΗ τοίνυν ἁπαγορεύσω- 
μεν οὐ γὰρ τὸ πεσεῖν οὕτω χαλεπὸν, ὡς τὸ πεσόντα 
χεῖσθαι' οὔτε τὸ τρωθῆναι δεινὸν, ὡς τὸ τρωθέντα 
μὴ βούλεσθαι θεραπεύεσθαι. Τίς γὰρ καυχήσεται 
ἀγνὴν ἔχειν τὴν καρδίαν; ἢ τίς παῤῥησιάσεται 
καθαρὸς εἶναι ἀπὸ ἁμαρτιῶν ; Ταῦτα λέγω, οὐχ 
ἵνα ῥᾳθυμοτέρους ὑμᾶς ποιῄσω, ἀλλ) ἵνα χωλύσω εἰς 
ἀπόγνωσιν ἐμπεσεῖν. 

ε’. Βοῦλει μαθεῖν πῶς ἐστιν ἡμῶν ἀγαθὸς 6 Δεσπότης, 
Ανηλθεν ὁ τελώνης µυρίων γέµων χκαχῶν, xal εἰ- 
πὼν, Ἱ.1άσθητί poi, µόνον, κατῆλθε δεδιχαιωµένος. 
Καὶ διὰ τοῦ προφῄήτου δέ φησιν ὁ θεός: Ac ἁμαρτίαν 
Βραχύ τι ἐλύπησα αὐτὸν, καὶ εἶδον ὅτι ἐλυπήθη 
xal ἑπορεύθη στυγγὸς, καὶ ἰασάμην τὰς ὁδοὺς 
αὐτοῦ. Τί τῆς φιλανθρωπίας ταύτης ἴσον; "Iva στυ- 
Υνάσῃ µόνον, φησὶν, ἀφῆχα τὰ ἁμαρτήματα, Ἡμεῖς 


8 Reg., χόλλησιν. 


δὲ οὐδὲ αὐτὺ τοῦτο ποιοῦμεν * διὸ μάλιστα τὸν Ocby 
παροργἰζοµεν. Ὁ γὰρ xal διἁ μιχρῶν ἴλεως γενό- 
µενος, ὅταν μὴ τούτων τύχη, εἰχότως ἀγανακτεῖ, xal 
τὴν ἑσχάτην ἀπαιτεῖ τιµωρίαν ἡμᾶς' ὑπερθαλλούσης 
Υάρ ἔστι τοῦτο χαταφρονῄήσεως. Τίς γοῦν ἐλυπήθη 
ποτὰ δι) ἁμαρτίας; τίς ἑστέναξε; τίς τὸ στῆθος 
ἔπληξε ; τίς ἐμερίμνησεν; Οὐδένα ἔγωχε olpav ἀλλὰ 
µυρίας μὲν ἡμέρας θρηνοῦαιν ἄνθρωποι ὑπὲρ οἶχε- 
τῶν ἀποθανόντων, ὑπὲρ ζημίας χρημάτων; τὴν δὲ 
Ψυχὴν ἀπολλύντες xa0' ἑχάστην ἡμέραν, οὐδὲ εἰς 
νοῦν βαλλόμεθα. Πῶς οὖν δυνἠσῃ τὸν Θεὸν ἐξιλεώσα- 
σθαι, ὅταν μηδὲ ὅτι Ἡμαρτες, εἰδῇς;, Nat, φησὶν, 
fiuapzov. Ναἳ, μοὶ λέχεις τῇ γλώττη, εἰπέ pot τῇ δια- 
vola, xaX «μετὰ τοῦ ῥήματος στέναξον, ἵνα διηνεχῶς 
εὐθυμῆς. Καὶ yàp εἰ ἡλγοῦμεν ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασιν, 
εἰ ἑστενάζομεν ἐπὶ τοῖς πλημμελήμασιν, οὐδὲν ἂν 
ἄλλο ἡμᾶς ἐλύπησε, τῆς ὀδύνης ταύτης πᾶσαν ἆθυ- 
µίαν παρωθουµένης. [72] "axe. xat ἕτερον ἂν ἔχερ- 
δαίνοµεν μετὰ τῆς ἐξομολογήσεως, τὸ ph βαπτίἰζε- 
σθαι τοῖς λυπηροῖς τοῦ παρόντος βίου, μηδὲ φυσᾶ- 
σθαι τοῖς λαμπροῖς. χαὶ ταύτῃ πάλιν µειζόνως ἂν ἐς- 
ιλεωσάμµεθα τὸν θεὸν, ὥσπερ οὖν, ots ποιοῦμεν νῦν, 
παροξύνομεν. Εἰπὲ váp pot, εἴ τινα ἔχεις οἰχέτην, 
xaX πολλὰ παθὼν ἐχεῖνος χαχὰ παρὰ τῶν ὁμοδούλων, 
τῶν μὲν ἄλλων μηδενὸς λόγον ποιοῖτο, ὑπὲρ δὲ τοῦ 
μὴ παροργίζεσθαι «bv δεσπότην φροντίζοι µόνον, ἆρα 
οὐχ ἰχανὸς ἀπὸ τούτου μόνου λῦσαί σου τὴν ὀργήν; 
Τί δὲ, ἂν τῶν μὲν εἰς σὲ πλημμεληµάτων µηδεµίαν 
ποιοῖτο φροντίδα, ὑπὲρ δὲ τῶν πρὸς τοὺς ὁμοδούλους 
φροντίζοι, οὐχὶ μείζονα ἐπάξεις τὴν τιµωρίαν; Οὕτω 
καὶ ὁ Θθεὸς moti: ὅταν μὲν ἁμελῶμεν αὐτοῦ τῆς ὁρ- 
γῆς, σφοδροτέραν ἐπάγει αὐτὴν ὅταν δὲ φροντίζω- 
μεν, ἡμερωτέραν» μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἐπάγει λοιπόν’ 
βούλεται γὰρ ἡμᾶς ἑαυτοὺς ἀπαιτεῖν τὴν τιµωρίαν 
τῶν ἡμαρτημένων, xat οὐχέτι λοιπὸν αὐτὸς ἀπαιτεῖ. 
Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀπειλεῖ τὴν τιµωρίαν, ἵνα τῷ φό- 
6ῳ τὴν χαταφρόνησιν ἀνέλῃ᾽ ὅταν δὲ ἐξ ἀπειλῆς φο- 
θηθῶμεν µόνης, οὐχ ἀφίησιν ὑπομεῖναι τὴν πεῖραν. 
"ρα Yoov πρὸς τὸν Ἱερεμίαν τί φησιν Obx ὁὀρᾷς 
τί αὐτοὶ ποιοῦσιν; Οἱ πατἐρες αὐτῶν καίουσι 
πῦρ, οἱ υἱοὶ αὐτῶν συνἀγουσι ξύλα, αἱ Tvraixsc 
αὐτῶν τρίόδουσι σταϊς b. Δέος μὴ καὶ περὶ ἡμῶν λε- 
χθῆ τι τοιοῦτον. Οὐχ ὁρᾷς τί αὐτοὶ ποιοῦσιν ; Οὐ- 
δεὶς τὰ τοῦ Χριστοῦ ζητεῖ, ἀλλὰ πάντες τὰ ἑαυτῶν. 
Οἱ υἱοὶ αὐτῶν εἰς ἀσελγείας τρέχουσιν, οἱ πατέρες αὖ- 
τῶν εἰς πλεονεξίαν xat ἁρπαγῆν, αἱ γυναῖχες αὐτῶν 
ἐπὶ τὰς φαντασίας τὰς βιωτικὰς, οὗ µόνον οὐχ ἐΥχό- 
πτουσαι τοὺς ἄνδρας, ἀλλὰ καὶ παροξύνουσαι. Στῆθι 
γοῦν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ἑρώτησον τοὺς ἀπιόντας xal 
ἑπανιόντας, xal οὐδένα ὄψει ὑπὲρ πνευματικοῦ πρά- 
γµατος σπεύδοντα, ἀλλὰ πάντας ὑπὲρ σαρχιχῶν τρέ- 
χοντας. Μέχρι τίνος οὐχ ἀνανήφομεν; µέχρι τίνος εἰς 
Όπνον καταφερόµεθα βαθύν; οὐκ ἑλάδομεν χόρον τῶν 
χακῶν ; χαίτοι Ye xal χωρὶς τῶν ῥημάτων ἀρχεῖ 
xai αὐτὴ τῶν πραγμάτων ὑμᾶς ἡ πεῖρα διδάξαι τῶν 
παρόντων τὴν οὐδένειαν καὶ τὸ μοχθηρὸν ἅπαν. "Av- 
θρωποι γοῦν τὴν ἔξωθεν σοφίαν ἀσχοῦντες, xal µη- 
δὲν τῶν µελλόντων εἰδότες, ἐπειδῆ κατέγνωσαν πολ- 


b Regius, στέαρ. 


1$ IN EPIST. I AD COR. HOMIL. ΤΠ, 1 


capat, nos autem corpus : an potest intermedium esse 
spatium inane inter caput et corpus? Ipse fundamen- 
tum , nos zedificium ; ipse vinea , nos palmites ; ipse 
sponsus, nos sponsa ; ipse pastor, nos oves ; ille via, 
nos qui incedimus in ea : nos rursus templum , ipse 
inhabitat ; ipse primogenitus, nos fratres ; ipse heres, 
nos colieredes ; ipse vita , nos viventes; ipse resur- 
rectio, nos resurgentes ; ipse lux, nos illuminamur. 
Ilcc omnia conjunctionem indicant, et nullum vacuum 
intermedium esse sinunt , ne vel minimum quidem. 
Nam qui parum abscedit, progressus ctiam , multum 
abscedet. Etenim corpus si parvam per gladium se- 
parationem admittat, perit; et zedificium, si vel pa- 
rum dehiscat , dissolvitur; et εἰ palmes a radice vel 
minimum abscindatur, fit inutilis. Itaque parvum 
istud non est parvum, sed etiain fere totum est. Cum 
ergo parvum quodpiam peccatum admittimus vel so- 
cordes sumus, ne illud parvum negligamus : nam 
illud neglectum cito magnum efficitur. Sic et vesti- 
mentum si dirumpi incipiat et negligatur, per totum 
scissuram admittit : et tectum, paucis delapsis tegulis 
neglectum, totam domum dejicit. Hzc ergo nobiscum 
reputantes, parva numquam despiciamus , ne in ma- 
gna incidamus : sin autem negligamus, et in profun- 
dum malorum venerimus , ne illic quidem animum 
despondeamus , ut ne in capitis gravedinem incida- 
mus. Difficile enim deinceps erit iude ascendere, nisi 
quis admodum vigilet ; non solum propter longitudi- 
nem, sed etiam propter ipsum situm. Profunda enim 
res est peccatum , et deorsum ferens premit. Ac 
sicut ii qui in puteum ínciderunt, non facile ascende- 
rint, sed aliis opus habebunt , qui se educant : sic 
etiam qui in profundum venerit peccatorum. Demit- 
mus ergo funes ad illos et sursum trahamus : imo 
vero non aliis tantum opus est, sed nobis ipsis: ut et 
nos ipsos alligemus et ascendamus , non quantum 
descendimus, sed multo magis, si velimus. Deus enim 
fert opem : Non vul! enim morlem peccaloris , sed ut 
converlatur ( Ezech. 25. 5). Nemo igitur desperet , 
nemo impiorum morbo laboret : illorum quippe est 
peccatum hujusmodi. /mpius enim cum in profundum 
malorum veneril, contemnit (Prov. 19. 35). 

Numquam de salute desperandum. — liaque non 
peccatorum multitudo desperationem inducit, sed 
impii mens. Etiamsi ergo nequitiam omnem pervase- 
ris, dic apud te: Benignus est Deus, et salutem 
desiderat nostram. Etiamsi enim fuerint peccata vestra 
sicut coccinum , εί nivem , inquit , dealbabo ( Isai. 1. 
18 ); et in contrarium habitum transferam. Ne ergo 
animum despondeamus : non enim ita grave est 
cecidisse , ut lapsum jacere; sic neque ita grave est 
esse vulperatum , ut a vulneribus nolle curari. Quis 
enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis dicere 
ausus fuerit se mundum esse a peccatis ( Prov. 20. 9 )? 
Ώσπο dico non ut vos socordiores reddam , sed ut 
impediam quominus in desperationem incidatis. 

5. Vis discere quam bonus sit Dominus noster? 
Ascendit publicanus, mille malis onustus, et cum 
dixisset. tantum, Propitius esto mihi ( Luc. 18. 19), 


descendit justificatus. Per prophctam quoque dicit 
Deus : Propter peccatum parum illum contristavi , et 
vidi quod dolore esset affectus. et. irel tristis , et. sanavi 
vias ejus ( Isai. 57. 17. 18). Qvid huic humanitati 
par est ? Ut solum esset tristis, inquit, remisi pec- 
cata, Nos autem ne lioc quidem facimus.: ideo ma- 
xime Deum ad iram provocamus. Qui eniin per parva 
gesta propitius factus est , quando ea non fuerit asse- 
quutus, jure indignatur, et extremum de nobis 
sumil supplicium : est enim hoc summi contemptus. 
Quis euim umquam moerore affectus fuit propter 
peccatum? quis ingemuit? quis pectus percussit? 
quis sollicitus fuit? Ego puto neminem. Sed innumc- 
ris diebus lugent homines pro famulis mortuis , pro 
pecuni:x jactura : cum autem animam quotidie pere 
damus, id ne cogitamus quidem. Quomodo ergo po- 
teris Deum tibi propitium reddere, cum ne quidem 
scias te peccavisse ? Etiam , inquies , peccavi. Etiam 
lingua quidem profers : dic milii eL mente, et cum. 
dixeris , ingemisce, ut sis semper bono animo. Ete- 
nim si doleremus propter peccata, si pro delictis 
ingemisceremug , nihil aliud nos dolore afficeret , 
hoc dolore omnem animi zgritudinem expellente. 
Quamobrem aliud quoque lucraremur cum confes - 
sione, nempe quod non immergeremur in hujus 
vit:e calamitates , neque in rebus prosperis ac prao- 
claris inflaremur : et hac ratione rursum magis 
Deum placaremus ; ut jam per gesta nostra ad iram 
provocamus. Dic enim mihi , si quem habeas famu- 
lum , qui multa passus a conservis , de aliis quidem 
nullam habeat rationem , sed unam rem curet ut ne 
herum suum ad iram concitet : annon binc solum po- 
terit iram tuam sedare ? Quid autem , si eoruin quie 
in te deliquit nullam curam habeat , curet autem ca 
qu: in conservos deliquit , nonne majus inferes sup- 
plicium ? Ita etiam facit Deus : cum ejus iram non 
curamus , illam infert vchementiorem ; cum autem 
eam curamus, mitiorem : imo ne deinceps quidem: 
illam infert : vult enim , ut nos ipsi peccatorum pa- 
nas a nobis exigamus ; ille vero non ultra a nobis 
exigit. Ideo namque comminatur supplicium , ut me- 
tu contemptum auferat. Cum autem ex sola commi- 
natione deterremur, mon sinit ut ejus periculum. 
faciamus. Vide namque quid Jeremix dicat : Nun 
vides quid illi (aciunt ? Patres eorum ignem accendunt : 
filii eorum colligunt ligna : mulieres eorum terunt adi- 
pem ( Jer. 7. 17. 18). Timendum est, nc de nobis 
quidpiam simile dicatur : Non vides quid illi faciunt ? 
Nemo quz Christi sunt qusrit , sed omnes qux sua 
sunt ( Philipp. 9. 94 ). Filii eorum ad libidinem cur- 
runt : patres eorum ad avaritiam et rapinam : uxores 
eorum ad sxcularem fastum: qui viros suos non 
modo non sedant , sed etiam provocant. Sia igitur 
in foro , interroga euntes οἱ redeuntes , εἰ neminem 
videbis pro re spirituali festinantem , sed omnes pro 
carnalibus currentes. Quousque non resipiscirmus ? 
quousque in profundum somnum dejicimur ? apnon 
malorum nos cepit satietas ? Átqui etiam absque ver- 


- bis ipsa rerum experientia.satis est ad doceudos nos, 


71 S. JOANNIS CIIRYSOSTOM! ARCIIEP. CONSTANTINOP, 18 


γενόμενος χείρων, ὁ τοσούτου καταξιωθεὶς Πνεύμα- 
τος, xaX οὐ µίαν οὐδὲ δύο καὶ τρεῖς, ἀλλὰ μµυρίας 
ἐφελχόμενος ἁμαρτίας. Mij (àp, ὅτι ἐν port βραχείᾳ 
[75] τὰ ἁμαρτήματα γίνεται, τοῦτο σχόπει, χαὶ διὰ 
«οῦτο xal τὴν χόλασιν forc εἶναι νόµιξε. Οὐχ ὁρᾷς 
τοὺς ἀνθρώπους, ot πολλάχις ὑπὲρ jid χλοπΏς xal 
μιᾶς µοιχείας ἓν μικρᾶ ῥοπῇ 9 γινοµένης ἓν δεσµω- 
τηρίοις καὶ μετάλλοις ὁλόχληρον αὐτῶν τὸν βίον ἀν- 
άλωσαν, λιμῷ διηνεχεῖ χαὶ µυρίοις παλαίοντες θανά- 
400; ; xal οὐδεὶς αὐτοὺς ἐξείλετο οὐδὲ εἶπεν , ὅτι 
ἐπειδὴ b. ἐν βραχείᾳ χαιροῦ ῥοπῇ τὸ ἁμάρτημα vé- 
γονε, δεῖ xax τὴν χόλασιν ἀντίῤῥοπον τῇ ἁμαρτίᾳ xal 
σὺν χρόνον ἔχειν. 

£'.'AXX' ἄνθρωποι, φησὶν, εἰσὶν, οἱ ταῦτα ποιοῦντες, 
ὁ δὲ θεὸς φιλάνθρωπός ἐστι. Πρῶτον μὲν οὖν οὐδὲ 
ἄνθρωποι ὠμότητι ταῦτα πράττουσιν, ἀλλὰ φιλαν- 
θρωπίᾳ’ xai ὁ θεὸς δὲ, ὥσπερ ἐστὶ φιλάνθρωπος, 
οὕτω xai ἑπεξέρχεται ' χατὰ γὰρ τὸ ἔλεος αὐτοῦ πο- 
Aug xaX ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ. "Όταν οὖν εἴπῃς φιλάνθρω- 
«oy τὸν Θεὸν, τότε µείζονά por λέχεις τῆς χκολάσεως 
τὴν ἀφορμὴν, ὅτι εἰς τοιοῦτον ἁμαρτάνομεν. Διὸ χαὶ 
ὁ Παῦλος ἔλεγε' Φοθερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας 
soU ζῶντος. ᾿Ανάσχεσθε, παραχαλῶ, τῆς πυρᾶς 
τῶν ῥημάτων ' ἴσως γὰρ, ἴσως ἔσται τις ὑμῖν ἐντεῦ- 
θεν παραμνθἰα. Τίς ἀνθρώπων δύναται χολάσαι οὗ- 
πως, ὡς ἐχόλασεν ὁθεὸς, χατακλυσμὸν ποιῄσας xol 
πανωλεθρίαν τοσούτου γένους, xal μετὰ μικρὸν πάλιν 
πῦρ ἄνωθεν βρέδας, xal πάντας ἄρδην ἀφανίσας; 
ποία ἀνθρώπων τιμωρία δύναται εἶναι τοιαύτη» Oy 
ὁρᾶς ἀθάνατον σχεδὸν χαὶ τὴν ἐντεῦθεν χόλασιν οὗ- 
σαν; Τετραχισχίλια ἔτη παρΏλθε, xaX f τιμωρία p£- 
νει τῶν Σοδομ!,τῶν ἀχμάζουσα. Ὥσπερ γὰρ fj φιλαν- 
θρωπία αὑτοῦ µεγάλη, οὕτω xaX fj χόλασις. Καὶ γὰρ 
εἰ μὲν φορτιχά τινα ἐπέταξε xal ἀδύνατα, ἴσως ἄν 
τις εἶχε την δυσχολἰαν προθαλέσθαι τῶν νόμων; εἰ 
6& σφόδρα ῥᾷστα, τί ἂν ἔχοιμεν εἰπεῖν μηδὲ τούτων 
ποιούµενοι λόγον; Νηστεῦσαι οὐ δύνασαι, οὐδὲ παρ- 
θενίαν ἀσκῆσαι, Καίΐτοι γε δύνασαι, ἐὰν θέλῃς, xol 
χατηγοροῦσιν ἡμῶν οἱ δυνηθέντες’ ἀλλ ὅμως οὐχ 
ἐχρήσατο ταύτῃ πρὸς ἡμᾶς ὁ 8eb; τῇ ἀχριθείᾳ, οὐδὲ 
ἐπέταξε ταῦτα οὐδὲ ἐνομοθέτησεν, ἀλλ᾽ ἀφῆχεν εἶναι 
«itv αἴρεσιν ἐν τῇ γνώµη τῶν ἀκουόντων ΄ σωφρονεῖν 
δὲ ἐν γάµῳ δύνασαι, καὶ p μεθύειν δύνασαι. Xpf;- 
µατα χενῶσαι οὗ δυνασαι πάντα; Καΐτοι ve ὄννασαι, 
xai δηλοῦσιν οἱ ἑργασάμενοι * ἀλλ ὅμως οὐδὲ τοῦτο 
ἐπέταςεν, ἀλλὰ μὴ ἁρπάξζειν ἐχέλευσε, xaX Ex τῶν Dy- 
των τοῖς δεοµένοις ἐπιχουρεῖν. Ei δὲ λέγοι τις, ὅτι 
0ὐδὲ τῇ γυναικὶ µόνον ἀρχεσθῆναι δύναµαι, ἁπατᾷ 
ἑαυτὸν xal παραλογίζεται’ καὶ κατηγοροῦσιν οἱ χω- 
pic γυναιχὸς σωφρονοῦντες. Τί δὲ, εἰπέ pot, μἣ λοι- 
δορεῖσθαι οὗ δύνασαι; ph χαταρᾶσθαι οὗ δύνασαι; 
Καὶ μὴν τὸ ταῦτα ποιεῖν φορτικχὸν, οὗ τὸ μὴ ποιεῖν. 
Ποίαν οὖν ἔχομεν ἀπολογίαν, τὰ οὕτω χοῦφα xai εὔ - 
χολα μὴ φυλάττοντες; O9x ἔστιν εἰπεῖν οὐδεμίαν. 
"Ott. μὲν οὖν ἀθάνατος fj χόλασις, ἐκ τῶν εἰρημένων 
ἁπάντων δῆλον" ἐπειδὴ δὲ δοχεῖ τ.σι τὸ τοῦ Παύλου 
(rua ἀντιπίπτειν, φέρε χαὶ αὐτὸ χαταµάθωμεν ἆγα- 
γόντες εἰς μέσον. Εἰπὼν γὰρ, Εἴ τινος τὸ ἔργον 
μένει, ὃ ἐπῳκοδόμησε, [76] μισσὸν «1ήψεται"' xal 

* Legebatur. àv μιᾷ dor. — b Dceral ἐπειδή. 


&l tiwwoc τὸ ἔργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεταε, 
ἐπήγαχεν' Αὐτὺς δὲ σωθήσεται, οὕτω δὲ ὡς διὰ 
πυρός. Τί οὖν ἂν εἴτοιμεν πρὸς τοῦτο; Σχοπῄήσωμεν 
πρότερον τἰς ἐστιν ὁ θεμέλιος, χαὶ τίς ὁ χρυσὸς, xal 
τίνες οἱ λίθοι οἱ τίµιοι, xaY τίς ὁ χόρτος, xaX τίς fj 
χαλάμη. Τὸν μὲν οὖν θεμέλιον φανερῶς αὐτὸς ἐδή- 
λωσεν ὄντα τὸν Χριστὸν επών ΄ Θεμέ.]ιον γὰρ dAAor 
οὐδεὶς δύναται θεῖγαι παρὰ cóv κείµενον, φησὶν, 
ἕς ἐστι Χριστὸς ᾿]ησοῦς. Ἡ δὲ οἰχοδομῆ πράξεις 
ἐμοὶ δοχοῦσιν εἶναι. Καΐτοι Υέ τινές φασιν, ὅτι xal 
αὐτὸ τοῦτο περὶ διδασκάλων εἴρηται χαὶ μαθητών, 
καὶ περὶ αἱρέσεων διεφθαρµένων΄ ἁλλ᾽ ὁ λόγος οὐ 
παραδέχεται, El γὰρ τοῦτό ἐστι, πῶς τὸ μὲν ἔργον 
ἀπόλλνται, ὁ δὲ οἰχοδομῶν σωθήσετ αι x&v διὰ πυρός; 
τὸν γὰρ αἴτιον μᾶλλον ἀπόλλυσθαι ἐχρΏην ' νυνὶ δὲ 
εὑρεθήῆσεται- πλείονα δίχην διδοὺς ὁ οἰχοδομτβείς. El 
μὲν γὰρ ὁ διδάσκαλος αἴτιος Υέγονε τῆς χαχίας, 
πλείονα ἄξιος δοῦναι δίχην ' πῶς οὖν σωθήσεται; cl 
δ) οὐκ αἴτιος, ἀλλὰ παρὰ τὴν οἰχείαν δυστροπίαν οἱ 
μαθηταὶ τοιοῦτοι γεγόνασιν , οὐδ ὅλως ἄξιος δοῦναι 
δίχην, ἁλλ᾽ οὐδὲ ζημίαν ὑποστῆναι ὁ καλῶς οἰχοῦο- 
µήσας. Πῶς οὖν φησι, Ζηµιωθήσεται; "Όθεν δῆλον 
ὅτι περὶ πράξεων ὁ λόγος. Ἐπειδὴ γὰρ μέλλει λοιπὸν 
πρὸς τὸν πεπορνευκότα ἀποτείνεσθαι, ἄνωθεν xal 
πρὸ πολλοῦ καταθάλλεται τὰ προοίµια. Οἵδε γὰρ, περὶ 
ἑτέρου διαλεγόµενος, Ev αὐτῇ τῇ περὶ ἑτέρου διαλέξει 
προχατασκευάδειν ἕτερον, ἐφ᾽ ὃ μέλλει ἰέναι. Καὶ 
γὰρ ἐπιτιμῶν περὶ τοῦ μὴ ἀναμένειν ἑαυτοὺς τοῖς 
ἀρίστοις, τὸν περὶ τῶν μυστηρίων χκατεσχεύασε λό- 
γον. "Οτι δὲ χαὶ νῦν πρὸς τὸν πεπορνευχότα ἐπείγε- 
ται, περὶ τοῦ θεµελίου εἰπὼν, ἐπήγαγεν' Οὐκ οἴδατε 
ὅτιγαὸς Θεοῦ ἐστε, xal τὸ Πνεῦμα τοῦ θεοῦ οἰκεῖ 
ἐν ὑμῖν; El ctc τὸν vaóv τοῦ θεοῦ φθείρει, φθε- 
psi τοῦτον ὁ θεός. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν ἤδη διασαλεύων 
τῷ φόδῳ τὴν φυχὴν τοῦ πεπορνευκότο;. ET εις ἔποι- 
χοδομεῖ ἐπὶ τὸν θεμέ.ιον τοῦτον, χρυσὀὸν, ἄργυ- 
pov, «Ίίθους τιµίους , £6Aa, χόρτον, κα]άμην. 
Μετὰ γὰρ τὴν πίστιν οἰχοδομῆς χρεία * διὸ χαὶ ἆλ- 
λαχοῦ φησιν’ Οἰκοδομεῖτε ἆ.λ.ή-Ίους ἐν τοῖς Aó- 
γοις τούτοις. Καὶ γὰρ χαὶ ὁ τεχνίτης καὶ ὁ panty 
συνεισφέρουσιν ἓν τῇ οἰχοδομῇ * διὺ λέγει’ "Exaccoc 
δὲ β.Ιεπέτω πῶς ἐποικοδο[ιδῖ. 

y". Εἰ δὲ περὶ πἰστεως ταῦτα εἴρητο, λόγον οὐχ ἔχει 
τὸ λεγόµενον. "Ev Υὰρ τῇ πίστει ἴσους πάντας elvat 
χρὴ, ἐπειδῆ µία πίστις  ἓν δὲ ἀρετῃῇ βίου οὖκ ἔνι 
πάντας εἶναι τοὺς αὐτούς. Πίστις μὲν Υὰρ οὐχ ἔστιν 
ἡ μὲν ἑλάττων, fj δὲ βελτίων, ἀλλ' ἡ αὐτὴ πάντων 
τῶν ἁληθῶς πιστευόντων * ἐπὶ δὲ βίου ἔστι τοὺς μὲν 
σπουδαιοτέρους εἶναι, τοὺς δὲ ῥᾳθυμοτέρους * xal τοὺς 
μὲν ἀκριθεστέρους, τοὺς δὲ χαταδεεστέρους * xa τοὺς 
μὲν τὰ µείζω, τοὺς δὲ τὰ ἑλάττω χατωρθωκέναι’ xal 
τοὺς μὸν χαλεπώτερα, τοὺς δὲ χαταδεέστερα πεπληµ- 
µεληχέναι. Διὰ τοῦτο εἶπε χρυσὸν, ἄργυρον, λίθους 
τιµίους, [71] ξύλα, χόρτον, καλάµην. Ἑκάστου τὸ 
ἔργον φαγερὸν vei ήσεται. Τὴν πρᾶξιν ἐνταῦθά φη- 
aw. El τινος τὸ ἔρ]ον μεγεῖ, ὃ ἑ.τῳκοδόμησε, µι- 
σθὺν «Ἰήψεται' el τινος τὸ ἔργον κατακαήσεται, 
ζημιωθήσεται. Καΐτοι γε εἰ περὶ μαθητῶν xal διδα- 
σχάλων τὸ λεγόμενον ἣν, οὔτε ζημιυῦσθαι ἐχρῆν, εἰ 
μὴ Ἄχουσαν οἱ µαθηταί. Aux γὰρ τοὺτό φησιν "Exa- 


0 IN EPIST. I AD COR. HOMIL. IX. 7b 


strum. Quiuque mille anni et plures preterierunt , et 
mors nondum soluta fuit, propter unum peccatum 
inducta. Nec possumus dicere Adamum aliquem au- 
disse prophetam , vel ipsum alios propter peccata 
punitos vidisse , et par fuisse ut inde timeret , atque 
exemplo cautior fieret : primus enim erat et solus , 
tamenque puniebatur, Tu vero nihil horum obtendere 
potes , qui post tot exempla deterior factus es , qui 
tanto dignatus es Spiritu, ac non unum vel duo vel 
tria, sed innumera peccata accumulasti. Ne enim 
cons:deres, quod brcvi temporis momento peccatum 
admittatur ; neque ideo putes supplicium momenta- 
neum futurum esse. Annon vides homines qui sspe 
pro uno furto , adulterio uno , in carcere et metallis 
totam vitam insumpsere, cum fame perpetua et nille 
mortibus concertantes? ac nemo ipsos eripuit , ne- 
que dixit, brevi temporis momento peccatum per- 
actum fuisse, et oportere et peccatuin. et supplicium 
paris esse temporis. 

$. At, inquies, homines sunt, qui hec admittunt ; 
Deus autem benignus erga homines est. Primum 
quippe ne bomines quidem hzc faciunt ex crudelita- 
te, sed ex benignitate; et Deus etiam, ut est homi- 
num amans, ita etiam peccata ulciscitur : nam secun- 
dum misericordiam ipsius multa est ejus redargutio 
et ultio. Cum dicis ergo Deum esse hominum aman- 
tem, majorem mihi dicis supplicii occasionem, quod 
in eum qui talis sit. peccemus. Ideo dicebat Paulus : 
Horrendum est incidere in manus. Dei viventis (Hebr. 
10. 31). Ferte, quiso, igueam vim verborum ; hinc 
fortasse vobis quxedam consolatio orietur. Quis liomo 
potest ita punire, ut punivit Deus, qui diluvium im- 
misit, et tanto generi exitium intulit; et paulo post 
rursum ignis pluviam immisit, et omnes funditus de- 
levit? qux hominum ultio potest esse tanta? Non 
vides hoc supplicium immortale fere esse? Quater 
mille anni effluxere, et Sodomitarum ultio adhuc 
viget et manet. Quemadmodum enim benignitas ejus 
magna est, ita et supplicium. Nam si onerosa et im- 
possibilia jussisset, posset fortasse quis legum diffi- 
culiatem obtendere : quod si admodum facilia, quid 
possimus dicere etsi nullam h.rum rationem habe- 
mus? Jejunare non potes, neque virginitatem serva- 
re? Atqui potes, si velis; et nos accusant ii qui pos- 
sunt. Attamen Deus tanta erga nos severitate usus 
non est, neque hzc jussit, neque hasce leges posuit, 
sed hac auditorum voluntati et arbitrio reliquit : 
castus in connubio esse potes, ac penes te est non in- 
ebriari. Pecünias omnes profundere non potes ? Quam- 
«quam potes, et ostendunt ii qui hoc faciunt. Attamen 
ille non hoc prx»cepit, sed jussit non rapere, et ex 
facultatibus egenis erogare. Si quis autem dixerit se 
non uxore contentum esse posse, seipsum decipit et 
fallit, ut arguunt ii qui sine uxore continentes sunt. 
Quid vero, dic quzxso, non potes non conviciis et 
maledictis impetere? Atqui hoc facere onerosum est, 
non autem non facere. Quam ergo habemus excusa- 
tionem, qui tam levia et facilia non servemus? Nos 
aliquam habere dici nequit. Quod ergo immortalis 


sit ultio, ex dictis palam est: quia vero Pauli dictum 
videtur nonnullis adversari, age hoc ipsum in medium 
adductum excutiamus. Cum dixisset, Si cujusdam 
opus manserit, quod superedificaverit, mercedem acci- 
piet ; εἰ si cujusdam opus arserit, detrimentum patietur; 


| subjunxit : /pse autem salvus erit, sic tamen quasi per 


ignem. Quid ergo ad hoc dicemus? Consideremus 
primo quid sit fundamentum, quod sit aurum, ct qui 
lapides pretiosi, quod foenum, qux» stipula. Funda- 
mentum quidem ipse Paulus declaravit Christum esse, 
dicens : Fundamentum enim aliud nemo ponere potest, 
preter ipsum, quod est positum, inquit, quod est Chri- 
stus Jesus. /dificium autem mihi videntur esse actio- 
nes. Atqui dicunt. quidam, hoc ipsum dictum esse 
de doctoribus et de discipulis ac de corruptis h:zeresi- 
bus. Sed hoc series non admittit. Nam si hoc est, 
quomodo opus quidem perit; qui autem edifleat, 
salvus erit vel per ignem? auctorem eniin magis per- 
jre oporteret : nunc autem majores penas dedisse 
invenietur is, qui xdificatus est. Nam si doctor au- 
ctor fuit mali, dignus est qui majores luat poenas: 
quomodo ergo salvus erit ? Si auctor non est, sed di- 
scipuli per suam perversitatem tales facti sunt, non 
dignus est is qui recte zedificavit, qui luat poenas vel 
damnum subeat. Quomodo ergo dicit, Detrimentum 
patietur? Unde palam est, hic de actibus agi. Quia 
enim fornicatorem deinceps aggressurus cst, longe 
antea principium ponit. Solet enim de alia re dictu- 
rus, in ipsa de alio disputatione aliud pr:xmittere et 
probare, quo postea venturus est. Nam reprehendens, 
quod in prandiis alii alios non exspectarent, de my- 
steriis sermonem apparavit. Quia autem nunc ad for- 
nicatorem festinat, de fundamento loquutus subjunxit: 
16. Nescitis quod templum Dei estis, et Spiritus Dei ha- 
bital in vobis? Si quis templum Dei violaverit, disperdet 
illum Deus. Wc autem dicebat, jam metu exagitans 
mentem ejus qui fornicatus fuerat. Si quis superedi- 
ficat super fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides 
pretiosos, ligna, fanum, stipulam, Post fidem enim 
vdificatione est opus : et ideo alibi dicit : /Edi- 
ficate vos invicem in his sermonibus (1. Thess. 5. 11). 
Etenim artifex, et discipulus simul conferunt in edi- 
ficationem : ideoque dicit: Unusquisque autem videat 
quomodo supercdificet. 

9. Si hiec autem dicta sint de fide, non est rationi 
consentaneum quod dicitur. In fide namque oportet 
omnes esse pares, quoniam una est fides : in virtuto 
autem vit: non possunt omnes esse iidem. Fides 
enim non est alia minor, alia przstantior, sed eadem 
est omnium vere credentium. At in vita possunt alií 
quidem esse studiosiores, alii socordiores ; alii accu- 
ratiores, al j inferiores ; alii majora, alii minora recte 
agere; et alii gravius, alii minus delinquere. Pro- 
pterea dixit aurum, argentum, lapides pretiosos, li- 
gna, faenum, stipulam. Uniuscujusque opus manifestum 
erit. Hic de actione loquitur. Si cujus opus manserit, 
quod supercdi [icaverit, mercedem accipiet ; si cujus opus 
arserit, detrimentum accipiet. Atqui si de discipulis et 
doctoribus id diceretur, non oportuisset doctores de- 


19 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 80 


trimentum recipere, si non audissent discipuli. Ideo 
ait : Unusquisque propriam mercedem accipiet secundum 
proprium laborem ; non secundum finem, sed secun- 
dum laborem. Quid enim, si non attenderint audito- 
res? Quapropter hinc liquidum est hic de operibus 
agi. Id autem vult significare : si quis cum recta fide 
malam vitam agat, huic non proderit fides ut non 
puniatur, ardente opere. lllud autein, Arserit, id est, 
non tulerit vim ignis. Sed ut si quis arma aurca ha- 
bens fluvium igneum trajicist, alacer transibit ; 
si autem frenum babens transeat, non modo niliil pro- 
ficit, sed etjam seipsum perdit: ita est el in opcribus. 
Non enim hic loquitur quasi de personis vere adustis, 
sed potius ut. metum inculiat, ostendatque eum qui 
jn nequitia vivit nuduin praesidio et securitate esse : 
quapropter ait, Detrimentum patietur. Ecce unum sup- 
plicium. /pse auiem salvus erit, sic tamen quasi per 
ignem. Ecce secundum. Hoc autem vult significare : 
non sic ille peribit ut opera, ad nihilum redactus; 
sed manebit in igne. Salutem itaque hanc rem vo- 
cat, sed non simpliciter; adjecit enim, Quasi per 
ignem. Nam nos quoque solemus dicere, [n igne sal- 
vus est, de iis que non comburuntur nec statim in 
cinerem abeunt. Ne ergo quia ignem audisti, putes 
eos, qui comburuntur, in nihilum redigi. Si vero tale 
supplicium salutem vocet, ne mireris : solet enim 
eiiam in iis qux male sonant pulchris uti nominibus, 
et in bonis, contrariis. Verbi gratia, captivitatis no- 
men mal» rei nomen esse videtur ; sed in re bona 
illo usus est Paulus, dicens: In captivitatem agentes 
omnem intelligentiam ad obedientiam Christi (2. Cor. 
19. 5). Et in re mala bene sonante nomine usus est, 
dicens, Iegnavil peccatum (Rom. 5. 21): quamquam 
noinen regni potius bene sonet. Sic et hoc loco cum 
dicit, Salvus erit, nibil aliud quam augmentum sup- 
plicii subindicavit; ac si dixisset, Ipse autem mane- 
bit in zeternum cruciatus. Deinde etiam infert dicens: 
Nesciiis quod templum Dei estis? Quia euim de iis, qui 
φοἰπάυπί Ecclesiam, superius loquutus est, deinceps 
illum perstringit, qui fornicatus erat, nondum quidem 
apene, sed indefinite, ejus corruptam vitam subin- 
dicans, οἱ peccatum amplificans a dono jam ipsi col- 
lato. Deinde alios quoque perstringit ab iis, quz jam 
ipsi habuerant. Sive enim a futuris, sive ab iis quae 


jam fuerant, et molestis et bonis, semper id facit: a 


futuris quidem, Dies enim declarabit, quod in igne re- 
velatur ; ab iis autem quae jam fuerant, Nescitis quod 
templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in. vobis. A7. 
Si quis lemplum Dei — violaverit, disperdet illum Deus. 
Niden' orationis vehementiam? Sed quamdiu persona 
est ignota, non est adeo grave quod dicitur, cum 
omnes timorem correptionis participes subeant. Dis- 
perdet illum Deus; id est , afferet exitium. Hoc autem 
non est male dicentis, sed prophetantis. Templum 
enim Dei sanclum est. Fornicator ergo est profanus. 
Dcinde ne videretur ad illum respicere cum dixisset, 
Templum enim Dei sanctum est, subjunxit, Quod estis 
ορε. 18. Nemo scipsum seducat. Hoc quoque ad illum 
spectat, ut qui se existimaret aliquid csse, οἱ de sa- 


pientia gloriaretur. Ne videretur autem curiosius diu- 
tiusque illum impetere, cum in angorem et mctuin 
illum conjecisset, rursus ad communem accusationem 
orationem deducit dicens: Si quis videtur inter vos 
sapiens esse im. hoc seculo, stultus fint, ut sit sapiens. 
Hoc autem deinde facit cum magna loquendi liber- 
tate, utpote qui illos satis expugnarit!. Nam etiamsi 
quis sit dives, cliamsi nobilis, vilium omnium est vi- 
lissimus, quando captus fuerit a peccato. Quemadmo- 
dum enim si quis rex sit, et barbarorum postea capti- 
vus (iat, omnium est miserrimus; ita etiam in peeca- 
to. Barbarus enim quidam est pcccatum, quod anim: 
semel capize parcere nesciat, sed in perniciem eorum 
qui capti sunt tyrannidem suam exerceat. 

&. Peccati descriptio. Avari imago. —Nibil enim ita in- 
consideratum est ut peccaLum, niliil ita insipiens, stul- 
tum ac violentum : omnia evertit et confundit, et per- 
dit, quocumque insili erit :visu deforme, grave et mo- 
lestum. Et si quis ipsum pictor effingeret, non aber- 
raturum fuisse mihi videtur, si sic ipsum efformaret : 
mulierem nempe quamdam forma belluina , barba- 
ram, ignem spirantem , injucundam, nigram, quales 
externi poetas Scyllas depingunt. Innumeris enim 
manibus cogitationes nostras apprehendit , atque ex 
improviso ingreditur , omniaque discerpit et dilace- 
ral, sicut canes clanculum mordentes. Imo quid opus 
nobis est pictura, cum liceat eos, qui illud perpetrant, 
in medium adducere? Quem itaque vultis primum de- 
scribamus? avarum et raptorem? Ecquid est oculisillis 
impudentius ? quid magis inverecundum , quid magis 
caninum ? non enim canis ita impudens stat ut hic, 
quando omnium bona rapit. Quid manibus illius de- 
testabilius? quid ore petulantius ejus, qui omnia 
devorat, et numquam satiatur? Ne ejus vultum et 
oculos intuearis, quod sint hominis : non enim sic 
aspiciunt humani oculi. Non aspicit ille homines 
tamquam homines : non aspicit clum tamquam cz - 
lum : ad Dominum non nutu $uo tendit, sed omnia 
pecunias esse existimat. Humani oculi solent afflictos 
liomines intueri et fraugi ; rapacium oculi pauperes 
vident, et efferantur : humani oculi non ut sua in- 
tuentur aliena , sed propria sibi ut aliena vident : et 
ea quz aliis data sunt. non concupiscunt , sed etiam. 
in alios quoque sua effundunt. 1 vero non contenti. 
sunt, nisi omnium bona abripiant : non enim huma- 
num , sed ferinum habent visum. Humani oculi nu- 
dum videre corpus suum non ferunt; suum enim est, 
etiamsi aliorum quantum ad personam : hi vero, nisi 
omnia denudarint et omnia domi recondant, numquam 
satiantur, imo vero numqpam implentur. ldeo eorum 
manus non ferarum manus tantum dixeris, sed longe 
ferociores et immaniores. Ursi namque et lupi cuin 
satiati fucrint, a tali alimento recedunt : hi vero num- 
quam satiantur. Atqui propterea Deus manus nobis 
dedit ut aliis opem feramus , non ut iis insidiemur. 
Nam si ipsis ad hoc usuri essemus, melius esset illa 

! Saviius post erpugnaril, ponit in. margine, ef terrore 
commoverit 


erit non modo hujus fornicatoris mentem, sed ctiam 
audientium, dicendorum vim pri mensus. 


79 IN EPIST. 1 AD COR. I1OMIL. IX. 80 


στος τὸν ἴδιον μισθὺν Anseecat κατὰ τὸν ἴδιον 
πόπον ' οὗ χατὰ τὸ τέλος, ἁλλὰ χατὰ τὸν χόπον. Τί 
γὰρ. εἰ μὴ προσεῖχον οἱ ἀχούοντες; "O0sv δῆλον xal 
ἐντεῦθεν, ὅτι περὶ ἔργων τὸ λεγόµενογ. "O δὲ λέγει, 
τοῦτό ἐστιν EL τις χαχὺν βίον ἔχει μετὰ πίστεως 
ὀρθῆς, οὗ προστήσεται αὑτοῦ ἡ πίστις εἰς τὸ μὴ xo- 
λάζεσθαι, τοῦ ἔργου χαταχαιοµένου. Τὸ δὲ, Καταχαή- 
σεται. τοῦτ' ἔστιν, οὐχ οἴσει τοῦ πυρὸς τὴν ῥύμην. 
Ἁλλ' ὥσπερ et τις χρυσᾶ ὅπλα ἔχων διέλθοι ποταμὸν 
πυρὸς, φαιδρότέρος διαδαΐνει: εἰ δὲ χόρτον ἔχων 
διέλθοι, οὗ µόνον οὐδὲν ὀνίνησιν, ἀλλὰ χαὶ ἑαυτὸν 
ἀπόλλνσιν᾽ οὕτω xal ἐπὶ τῶν ἔργων ἑστίν. OO γὰρ 
ὡς περὶ ἑνυποστάτων διαλεγόµενος καὶ διαχαιοµένων, 
τοῦτο λέχει, ἀλλὰ τὸν φόθον μᾶλλον ἐπ.τεῖναι θέλνιν͵ 
καὶ δεῖσαι γυμνὸν ἀσφαλείας τὸν ἓν χαχίᾳ ὕντα. Ad) 
xai ἔλεγε' Ζηµιωθήσεται. Ἰδοὺ µία χόλασις. Αὐτὺς 
δὲ σωθήσεται, οὕτω δὲ ὡς διὰ πυρός. Ἰδου xal 
δευτέρα. "OU δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν * Οὐχὶ καὶ αὑτὸς 
οὕτως ἀπολεῖται, ὡς τὰ ἔργα, el; τὸ μηδὲν χωρῶν; 
ἀλλὰ μενεῖ kv τῷ πυρί. Σωτηρίαν γοῦν τὸ πρᾶγμα 
χαλεῖ, φησ[. Οὐχ ἁπλῶς ᾿ διὰ τοῦτο * προσέθηχεν’ 
Ὡς διὰ αυρός. Καὶ γὰρ χαὶ ἡμῖν ἔθος λέγειν, Ἐν τῷ 
πυρὶ σώ»δται, περὶ τῶν μὴ καταχαιοµένων καὶ τε- 
φρουµένων εὐθέως ὑλῶν. Mh οὖν, ἐπειδὴ πῦρ Ίχου- 
σας, νοµίσῃς εἰς ἀνυπαρξίαν χωρεῖν τοὺς καιοµένους. 
Ei && σωτηρίαν xal τὴν τοιαύτην τιµωρίαν καλεῖ, ud 
θαυµάσης ’ ἔθος γὰρ αὐτῷ καὶ ἐπὶ τῶν καχεµφάτων 
χαλοῖς ὀνόμασι χεχρῆσθαι, χαὶ ἐπὶ τῶν χρηστῶν τοῖς 
ἑναντίοις. Ofov, τὸ τῆς αἰχμαλωσίας ὄνομα, πονηροῦ 
πράγματος δοχεῖ εἶνα, ὄνομα * ἀλλ ἐπὶ χα)λῷ Παῦλος 
αὐτῷ χέχρηται λέγων, Αἰχμα.ωτίζοντες πᾶν γύημα 
εἷς τὴν ὑπαχοὴν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐπὶ χαχῷ πἀ- 
Àty εὑφήμῳ χέχρηται ὀνόματι, λέγων' Εδασίλευ- 
σεν ἡ ἁμαρτία" καΐτοι γε τὸ τῆς βασιλείας ὄνομα 
6Ὀφτμὸν ἐστι μᾶλλον. Οὕτω xaX ἐνταῦθα εἰπὼν, Σω- 
δήσεται, οὐδὲν ἕτερον ἢ τὴν ἐπίτασιν τῆς τιμωρίας 
ἠνίξατο, ὡσανεὶ ἔλεγεν ' Αὐτὸς δὲ μενεῖ διηνεχῶς 
χολαξόμενος. Εἶτα xaX ἐπιφέρει λέγων * Obx οἴδατα 
ὅτι γαὺς θεοῦ ἐστε; Ἐπειδὴ γὰρ περὶ τῶν διατε- 
µνόντων τὴν Ἐκχλησίαν Ev τοῖς ἔμπροσθεν δ.ελέχθη, 
χαθάπτεται λοιπὸν xai τοῦ πεπορνευχότος, σαφῶς 
μὲν οὐδέπω, ἀορίστως δὲ, αἰνιττόμενος «bv διεφθαρ- 
μένον αὐτοῦ βίον, xal ἑπαίρων τὸ ἁμάρτημα ἀπὸ 
ςῆς ἤδη δοθεἰσης αὐτῷ δωρεᾶς. Εἶτα xai τοὺς ἄλλους 
ἑντρέπει ἀπὸ τῶν αὐτῶν τούτων τῶν Ίδη ὑπαρξάντων. 
"H γὰρ ἀπὸ τῶν µελλόντων, Ἡ ἀπὸ τῶν Ἠδη γεγενη- 
µένων, ἢ λυπηρῶν, f| χρηστῷν, ἀεὶ τοῦτο ποιεῖ. ἀπὸ 
μὲν τῶν µελλόντων Ἡ γὰρ ἡμέρα δη.Ίώσει, ὅτι àv 
£vpl ἁποκα.]ύπτεται' ἀπὸ δὲ τῶν ἤδη γεγενηµέ- 
νων' Obx οἴδατε ὅτι γαὸς Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πγ εὔ- 
pa τοῦ eov olxei ἐν ὁμῖν; El τις τὸν vaór τοῦ 
Θεοῦ φθείρει, «φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. Ὁρᾶς τὴν 
χαταφορὰν τοῦ λόγου ; ᾽Αλλ' ἕως τὸ πρόσωπον ἄδηλόν 
ἐστιν, οὐχ οὕτως ἐπαχθὲς τὸ λεγόμενον, [78] πάντων 
διανεµοµένων τὸν τῆς ἐπιτιμήσεως φόδον. Φθερεῖ 
tovtov ὁ θεός '' τουτέστιν, ἀπολεῖ. Τοῦτο δὲ οὐχὶ, 
καταρωµένου ἐστὶν, ἀλλὰ προφητεύοντος. Ὁ γὰρ 
e'aüc τοῦ θεοῦ ἅγιός ἐστι. Ὁ δὲ πεπορνευµένος 
βέδηλος. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ πρὸς ἐχεῖνον ἁποτείνεσθαι, 
εἰπὼν, Ὁ γὰρ vaóc τοῦ θεοῦ ἅγιός ἐστιν, ἐπάχει" 
Οἶτεινές ἔστε ὑμεῖς. Μηδεὶς ἑαυτὸν ἑξαπατάτω. 
Καὶ τοῦτο πρὺς ἐκεῖνον, ὡς νοµίζοντά τι εἶναι, xal 
&zb τῆς σοφίας αὐχοῦντα. Καὶ ἵνα μὴ δόξῃ παρέργως 
µέχρι πολλοῦ πρὸς αὐτὸν ἀποτείνεσθαι, ἐἑμθαλῶν αὐ- 


* Legebatur φησί. Διὰ γὰρ τοῦτο. 


τὸν εἰς ἀγωνίαν καὶ τῷ φόθῳ παραδοὺς αὐτὸν, πάλιν 
ἐπὶ τὸ χοινὸν ἔγχλημα τὸν λόγον ἄγει, λέγων’ El τις 
δοκεῖ gpóriuoc εἶναι &v ὑμῖν ἐν τῷ αἰῶγι τούτῳ, 
μωρὸς γεγέσθω, ἵνα γέγηται σοφός. Ποιεῖ δὲ αὑτὸ 
λοιπὸν μετά πολλῆς τῆς παῤῥησίας, ἅτε χαταγωνισά- 
pevoz αὐτοὺς ἱχανῶς b. Κἂν γὰρ πλούσιος f) τις, xàv 
εὐγενῆς, τῶν εὐτελῶν ἔστιν εὐτελέστερος, ὅταν ὑπὸ τῆς 
ἁμαρτίας ἁλῶ. Ὥσπερ γὰρ x&v βασιλεὺς f τις, δοῦ- 
λος δὰ γένηται βαρθάρων, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος * 
οὕτω xal ἐπὶ τῆς ἁμαρτίας. Βάρθαρος váp ἐστιν ἡ 
ἁμαρτία, χαὶ ψυχΏς οὐχ εἰδυῖα φείδεσθαι τῆς ἅπαξ 
ἀλούδης, ἀλλ᾽ ἐπὶ λύμῃ τῶν ἐπιδεχομένων αὑτὴν τν- 
ραννοῦσα. 

6. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἁλόγιστον, ὡς ἁμαρτία, οὐδὲν 
οὕτως ἀνόητον xal μωρὸν καὶ ῥαγδαῖον, πάντα áva- 
τρέπει xal συγχεῖ xal ἀπόλλυσι ἔνθα ἂν εἰσπτδήσῃ 
ἀηδῆς ἰδεῖν, φορτικὴ χαὶ ἐπαχθής. Kal εἶ τις αὑτην 
ἀνέπλαττε ζωγράφος, οὐκ ἄν pot δοχεῖ ἁμαρτεῖν οὔ- 
τως αὐτὴν ἀναπλάττων, γυναϊχά τινα θηριόµορφον, 
βάρθαρον, «Up πνέουσαν, ἁτερπῃ. µέλαιναν, οἵας ol 
τῶν ἔξωθεν ποιηταὶ τὰς Σχύλλας ὑπογράφουσι. Μυ- 
ρίαις γὰρ χεροὶν ἐπιλαμθάνεται τῶν ἡμετέρων λογι- 
σμῶν, καὶ ἁδοχήτως ἐπεισέρχεται. xal πάντα δια- 
σπαράττει, καθάπερ οἱ χύνες οἱ λάθρα δάχνοντες. Μᾶλ» 
λον δὲ τί δεῖ ζωγραφίας ἡμῖν, δἐον τοὺς κατ αὑτὴν 
πεποιηµένους εἰς µέσον ἀγαγεῖν; Τίνα οὖν βούλεσθε 
πρότερον ὑπογράψωμεν; τὸν πλεονέχτην χαὶ ἅρπαγα : 
Καὶ τί τῶν ὀφθαλμῶν ἑχείνων ἀναισχυντότερον; τί 
ἀναιδέστερον xai χυνικώτερον ; οὐ yàp οὕτω χύων 
ἕστηχεν ἀναιδευόμενος, ὡς οὗτος, ὅταν τὰ πάντων 
ἁρπάζη. Τί τῶν χειρῶν μµιαρώτερον ἐχείνων ; τί τοῦ 
στόματος ἱταμώτερον τοῦ πάντα xatamlvovtog, xa 
οὐ χορεννυµένου; Mt; γὰρ εἰς τὸ πρόσωπον καὶ τοὺς 
ὀφθαλμοὺς ἴδῃς, ὅτι ἀνθρώπου ' οὗ γὰρ τὰ τουχῦτα 
βλέπουσιν οἱ ἀνθρώπινοι ὀφθαλμοί. Οὐ βλέπει τοὺς 
ἀνθρώπους ἀνθρώπους, οὗ βλέπει τὸν οὐρανὸν obpa- 
νὸν, οὐδὲ ἀνανεύει πρὸς τὸν Δεσπότην, ἀλλὰ πάντα 
χρήματα εἶναι νομίζει. Οἱ ἀνθρώπων ὀφθαλμοὶ πέ- 
γητας εἰώθασιν ópdv χαταπεπονηµένους, χαὶ ἐπιχλᾶ- 
σθαι οὗτοι δὲ τοῦ ἅρπαγος ὁρῶσι πένητας, xal ἐχ- 
θηριοῦνται’ οἱ ἀνθρώπων ὀφθαλμοὶ οὐχ ὡς ἴδια τὰ 
[79] ἁλλότρια βλέπουσιν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἴδια ὡς ἀλλό- 
τρια, χαὶ οὐχ ὀφίενται τῶν ἑτέροις δεδοµένων, ἀλλά 
καὶ εἰς ἑτέρους χενοῦσι τὰ ἑαυτῶν’ οὗτοι δὲ οὐχ ἀν- 
ἐχονται,εὶ μὴ τὰ πάντων λάδοιεν' οὐ γὰρ ἀνθρώτινον, 
ἀλλὰ θηριῶδες ἔχουσιν ἅμμα. Οἱ ἀνθρώπων ὀφθαλμον 
γυμνὸν ἰδεῖν τὸ σῶμα τὸ ἑαυτῶν οὐκ ἀνέχονται' αὐτῶν 
γάρ ἐστι, κἂν ἑτέρων ᾗ κατὰ πρόσωπον’ οὗτοι δὲ cl 
μὴ πάντα γυμνώσαιεν, καὶ τὰ πάντων οἴχοι χατάθων- 
ται, οὐδέποτε κόρον λαμθάνουσι, μᾶλλον δὲ οὐδέποτε 
ἐμπιπλῶνται. Διόπερ οὐδὲ θηρίων τὰς χεῖρας τὰς τού- 
των ἄν τις εἶναι φαίη µόνον, ἀλλὰ xai τούτων ἀγριω- 
τέρας πολλῷ xal χαλεπωτέρας. "Apxsot μὲν γὰρ καὶ 
λύχοι, ἐπειδὰν λάθωσι κόρον, τῆς τοιαύτης τροφῆς 
ἀφίστανται' οὗτοι δὲ χόρον οὐκ ἔχουσι. Καΐτοι διὰ 
τοῦτο χεῖρας ἡμῖν ἐποίησεν ὁ θεὸς, ἵνα ἑτέροις βοη- 
θῶμεν, οὐχ ἵνα ἐπιδουλεύωμεν. El δὲ µέλ)οιμεν αὖ- 
ταῖς εἰς τοῦτο χεχρῆσθαι, βέλτιον αὐτὰς ἁποκοπῆ- 
ναι, xal χωρὶς τούτων εἶναι. Σὺ δὲ ἂν μὲν πρόθα- 
τον σπαράττῃ θτρίον, ἀλγεῖς' εἰς αὐτὸν δὲ τὸν ὁμό- 
φυλον τοῦτο ἑργαζόμενος, οὐ volets τι ποιεῖν δεινόν } 
xai πῶς ἂν εἴης ἄνθρωπος; Οὐχ ὁρᾷς ὅτι ἀνθρώπι- 


b Post ἰκανῶς hzc in margine ponit Savilius ex quo- 
dam, ut videlur, manuscripto, xai χατασείσας τῷ δέει, οὗ 
µόνον τὴν ἐκείνου τοῦ πεπορνευχότος διάνοιαν. ἀλλὰ καὶ 
την τῶν ἀκονόντων, τὴν τῶν ῥηθησομέγων στοχαζόµενος Em 
φοράν. 


8! S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΒΟΠΗΙΕΡ, CONSTANTINOP. a 


voy πρᾶγμα χαλοῦμεν, τὸ EXéou v£pov xat quuavOpto- 
πίας ; ὅταν 6b ὠμόν τι καὶ ἀπηνὲς ἐργάσηται, ἀπάν- 
θρωπον τὸν τοιοῦτον ὀνομάζομεν. Oüxouv τὸν χαρα- 
χτῆρα τοῦ ἀνθρώπου ἀπὺ τοῦ ἐλεεῖν, τοῦ δὲ θηρίου 
ἀπὸ τοῦ ἑναντίου ὑπογράφομεν, λέγοντες ἀεί ΜΗ 
γὰρ ἄνθρωπος; θηρίον f] χύων. Οἱ γὰρ ἄνθρωποι πε- 
νίαν διορθοῦσιν, οὐχ αὔξουσι. Τούτων χαὶ τὰ στόµατα 
θηρίων ἑστὶ στόµατα, μᾶλλον δὲ καὶ ταῦτα ἑχείνων 
ἀγριώτερα. xal γὰρ ῥήματα φθέγγονται μᾶλλον 
ἐχείνων τῶν ὁδόντων ἰὸν ἀφιέντα, φόνον ἑργαξόμενα. 
Καὶ εἰ πάντα τις ἐπέλθοι, τότε ὄψετα: χαλῶς, πῶς 
θηρία ἀπὸ ἀνθρώπων τοὺς χρωµένους ἡ ἁπανθρωπία 
ποιεῖ. El δὲ χαὶ τὴν διάνοιάν τις ἐξετάσειε τῶν τοιού- 
των, οὐχέτι θηρία µόνον, ἀλλὰ xal δαίµονας αὐτοὺς 
προσερεῖ. Καὶ γὰρ πολλῆς γέµουσι τῆς ἀπηνείας xat 
τῆς πρὸς τὸν ὁμόδουλον ἔχθρας' xal οὔτε βασιλείας 
ἔρως ἐχεῖ, οὔτε γεέννης φόθδος, οὐχ αἶδὺς ἀνθρώπων, 
οὐκ ἔλεος, οὐ συμπάθεια, ἀλλ ἁναισχυντία xal 
ἱταμότης, xaX ὑπεροψία τῶν μελλόντων ἁπάντων' xal 
μῦθος αὐτοῖς εἶναι δοχεῖ τὰ τοῦ Θεοῦ ῥήματα τὰ περὶ 
χολάσεως, καὶ γέλως dj ἀπειλή. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ 
πλεονέχτου διάνοια. Ὅταν οὖν ἔνδοθεν μὲν δαίµονες 
ὧσιν, ἔξωθεν δὲ θηρία, καὶ θηρίων χείρους, ποῦ θή- 
6οµεν τοὺς τοιούτους, εἰπέ µοι; "Ότι γὰρ χαὶ θηρίων 
χείρους, δΏλον ἐχεῖθεν' Τὰ Onpla τῇ φύσει τοιαῦτά 
ἐστιν οὗτοι δὲ κατὰ φύσιν τὸ ἤμερον ἔχοντες, παρὰ 
φύσιν εἰς τὸ θηριῶδες ἑαυτοὺς ἐξάγειν βιάζονται. 


Καὶ οἱ δαίµονες δὲ τοὺς ἐπιθουλεύοντας ἆνθρωπους 
συµπράττοντας ἑαυτοῖς ἔχουσιν' ὡς εἰ uf συνέπρατ- 
τον, τὸ πλέον τῶν ἔπιθουλῶν 4 τῶν χαθ᾽ ἡμῶν ἐχείνοις 
ἀνῄρητο' οὗτοι δὲ xal φιλονεικούντων αὐτοῖς τῶν 
ἐπηρεαζομένων χρατεῖν ἐπιχειροῦσι. Πάλιν ὁ δαίµων 
ἀνθρώπῳ πολεμεῖ, οὗ δαίµοσι | 80] τοῖς ὁμοφύλοις” 
οὗτος δὲ τὸ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον παντὶ τρόπῳ κακοῦν 
ἐπείγεται, xal οὐδὲ τὴν φύσιν αἰδεῖται. Οἶδα ὅτι πολ- 


'λοὶ πρὸς ἡμᾶς ὑπὲρ τούτων ἀπεχθάνονται τῶν ῥημά- 


των. ἐγὼ δὲ οὖχ ἀπεχθάνομαι πρὸς αὐτοὺς, ἀλλ᾽ 
ἑλεῶ χαὶ δαχρύω τοὺς οὕτω Σιαχειµένους" χκἂν πλῆ- 
ξαι θέλωσιν, ἡδέως ἂν ἀνασχοίμην, εἰ ἀπέχοιντο τῆς 
θηριωδίας ταύτης. Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ μόνος, ἀλλὰ χαὶ ὁ 
προφήτης μεθ) ἡμῶν τοὺς τοιούτους ἐχθάλλει τῆς 
τῶν ἀνθρώπων συγγενείας, λέγων, ὅτι "Αγθρωπος 
ἐν tit] ὢν οὐ συνῆχεν, dAAà. παρασυνεθλήθη 
τοῖς κτήγεσι τοῖς ἀνοήτοις. Γενώμεθα τοίνυν ἄν- 
θρωποί ποτε, χαὶ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναθλέψωμεν, xat 
τὸ χατ εἰχόνα ἀπολάδωμεν, χαὶ ἑαυτοὺς b ἀναχτη- 
σώµεθα, ἵνα χαὶ τῶν µελλόντων ἀγαθῶν ἐπιτύχωμεν, 
χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματ!, 
δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


* Sic Regius optime. Editi ἐπιδούλων, b Deeral ἐχν» 
τούς. 





OMIAIA ΕΣ. 


Μιδεὶς ἑαυτὲν ἐξαπατάτω. El τις δοχεῖ σορὸς 
εἶναι ἓν τῷ αἰῶγι τούτῳ, μωρὲς γεγέσθω, tva 
γένηται σοφός. 'H γὰρ σοφἰατοῦ κόσμου τού- 
tov µωρία παρὰ τῷ θεφ ἐστιν. 

α’. "Όπερ ἔφθην εἰπὼν, καὶ πρὸ τοῦ προσῄχοντος 
Χοιροῦ εἰς thv κατὰ τοῦ πεπορνευχότος χατηγορίαν 
ἐξενεχθεὶς, xal αἰνιγματωδῶς αὐτὴν παρανοίξας διὰ 
βραχέων, καὶ χατασείσας αὐτοῦ τὸ συνειδὸς, ἐπείγε- 
ται πάλιν ἐπὶ τὴν µάχην τῆς σοφίας τῆς ἔξωθεν, καὶ 
τὰ ἐγχλήματα τῶν ἐντεῦθεν πεφυσιωµένων xal δια- 
τεµνόντων τὴν Ἐκχλησίαν' ἵνα τὸ λεῖπον προσθεὶς, 
καὶ τὸ χεφάλαιον ἅπαν ἁπαρτίσας μετὰ ἀχριθείας, 
οὕτω λοιπὸν σφοδρᾷ τῇ ῥύμῃ χατὰ τοῦ πεπορνευχό- 
τος φέρεσθαι τὴν γλῶτταν ἀφῇ, πρότερον ἀκροθολι : 
σάµενος τρὸς αὐτὸν δι ὧν ἔμπροσθεν εἴρηχε. Καὶ γὰρ 
τὸ, Μηδεὶς ἑαυτὸν ἑξαπατάτω, πρὸς ἐχεῖνον µάλιστά 
ἐστιν ἀποτεινομένου, xaY προχαταλεαίνοντος αὐτὸν 
τῷ q66u* xai ὁ περὶ τῆς χαλάμης λόγος αὑτὸν µάλι- 
στά ἐστιν αἰνιττομένου, xai τὰ λέγειν, ὅτι Οὐκ ol- 
δατε, ὅτι vaóc Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πγεῦμα τοῦ 
θεοῦ κατοικεῖ éy ὑμῖν; Δύο γὰρ ταῦτα μάλιστα 
ἀπάγειν ἡμᾶς ἁμαρτίας εἴωθεν, ὅταν τὴν χειμένην à 
τῇ ἁμαρτίᾳ χόλασιν ἐννοήσωμεν, xaX ὅταν ttv ἥμε- 
τέραν ἀξίαν ἀναλογισώμεθα. Τῷ μὲν οὖν τὸν χόρτον 
εἰς μέσον παράχειν χαὶ τὴν χαλάμην, ἐφόθησε' τῷ 
δὲ τὸ ἀξίωμα τῆς οἰχείας εὐγενείας εἰπεῖν, ἐνέτρεψεν, 
ἐχείνῳ μὲν τοὺς ἀναισθητοτέρους, τούτῳ δὲ xal τοὺς 
ἐπιειχεστέρους βελτίους ποιῶν' Μηδεὶς ἑαυτὸν é£- 
απατάτω.Εἴ τις δοκεῖ cogóc εἶναι ἐν τῷ αἰῶνιτού- 
tQ, μωρὸς γεγέσθω. Ὥσπερ νεχρὸν τῷ xóopup xe- 
λεύει γενέσθαι, xaX ἡ νεχρότης αὕτη οὐδὲν παραθλά- 


5 Sie Reg. οἱ Savil. In Morel. autem legilur ὅταν 
προχειµένην. 


πτει, ἀλλὰ xat ὠφελεῖ, ζωῆς αἰτία γενοµένη’ οὕτω xal 
μωρὸν χελεύξι τῷ xócjup τούτῳ γενέσθαι, σοφίαν 
ἐντεῦθεν ἡμῖν τὴν ἀληθη προξενῶν. Μωρὸς δὲ τῷ 
χόσμῳ Ὕίνεται ὁ τὴν ἔξωθεν ἀτιμάζων σοφίαν, xal 
πεπεισμένος μηδὲν αὐτῷ συντελεῖν πρὸς τὴν τῆς 
πίστεως χατάληψιν. Ὥσπερ οὖν 1j πενία ἡ [81] κατά 
θεὸν πλούτου αἰτία, χαὶ ἡ ταπείνωσις, ὄψους, xal τὸ 
δόξης ὑπερορᾷν δόξης αἴτιον Ὑίνεται' οὕτω, xal τὸ 
μωρὸν γενέσθαι σοφώτερον πάντων ποιεῖ. "Amb γὰρ 
τῶν ἑναντίων τὰ παρ᾽ ἡμῖν b. Καὶ διὰ τί μὴ εἶπεν, 
Αποθέσθω τὴν σοφίαν, ἀλλὰ, Γενέσθω µωρός; "Iva 
μεθ) ὑπερδολῆς ἀτιμάσῃ τὴν ἔξωθεν παίδευσιν. Οὐδὲ 
γὰρ v ἴσον εἰπεῖν, ᾿Απόθον σου τὴν σοφίαν, καὶ, Τε» 
νοῦ µωρός' ἄλλως δὲ xal παιδεύει μὴ] ἐπαισχύνεσθαι 
τῇ παρ ἡμῖν ἰδιωτείᾳ" πάνυ γὰρ χαταγελᾷ τῶν ἔξω- 
θεν. Διόπερ οὐδὲ τὰ ὀνόματα δέδοιχεν, ἐπειδῆ θαῤῥεϊ 
τῇ τῶν πραγμάτων δυνάμει. "Danep οὖν ὁ σταυρὸς, 
δοχῶν ἐπονείδιστος εἶναι, µμυρίων γέγονεν αἴτιος ἀγα- 
θῶν, καὶ δόξης ὑπόθεσις ἀφάτου xal pita: οὕτω xa fj 
δοχοῦσα µωρία εἶναι, σοφίας ἡμῖν alvia κατέστη. 
Καθάπερ γὰρ ὁ καχῶς τι μεμαθηχὼς, ἂν μὴ τὸ πᾶν 
ἀπόθηται καὶ λεάνῃ τὴν φυχὴν xa χαθαρὰν παράσχῃ 
τῷ μέλλοντι γράφειν, οὐδὲν εἴσεται σαφὲς τῶν ὑγιῶν' 
οὕτω xol ἐπὶ τῆς ἔξωθεν σοφίας, ἂν μὴ τὸ πᾶν ἑξ- 
ἐλῃς, xol σαρώσῃς σου τὴν διάνοιαν, xat ἑξίσης τῷ 
ἰδιώτῃ παράσχῃς σανυτὸν τῇ πίστει, οὐδὲν εἴσῃ Υον» 
ναῖον ἀκριθῶς. Καὶ γὰρ οἱ παραθλέποντες, ἂν μὴ 
µύσαντες ἑαυτοὺς ἑτέροις παραδῶσιν, ἀλλὰ τῇ 
διεφθαρµένῃ τῶν ὀφθαλμῶν ὄψει τὰ χαθ᾽ ἑαυτοὺς 
ἐπιτρέψωσι, τῶν οὐχ ὀρώντων πολλῷ πλείονα ἆμαρ- 
τήσονται. 


b Ita Reg. Hac deerant in Morel. 


si IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. X. a2 


exscindi, et nos illis privari. Tu vero si ovem fera 
discerpat, doles ; cum auten id in congenerem facis, 
non putas te aliquid immane facere? et quomodo 
fueris homo? Non vides nos humanam eam rem di- 
cere, qui misericordia pleáía sit et benignitate? 
quando autem aliquid szvum et crudele perficit ho- 
mo, inhumanum illum vocamus. Itaque characterem 
hominis depingimus a commiseratione, ferz autem 
3 contrario, semper dicentes , Num homo est , fera, 
aut canis? Homines enim paupertatem sublevant, non 
augent. Horum autem ora ferarum sunt ora; imo Ίος 
sunt illis ferociora : verba enim proferunt, qua ma- 
gis quam ferarum dentes virus emittentes , czedem 
patrant. Et si quis omnia persequatur , tunc recte 
videbit, quomodo inhumanitas eos , qui sic affecti 
sunt, feras ex hominibus reddat. Quod si quis illo- 
rum mentem examinaveriL, non ultra feras tantum , 
sed etiam ἆπιοπας illos vocabit. Sunt enim multa 
immanitate pleni , et odio in conservos : ibi non amor 
regni est neque inetus gehenns», non hominum re- 
verentia, non misericordia , non commiseratio , sed 
impudentia , petulantia, et. futurorum omnium con- 
temptus : et fabulz ipsis videntur esse Dei verba de 
supplicio futuro , et ejus min: risus. Talis enim est 
avari mens. Cum ergo intrinsecus d:emones sint, ex- 
trinsecus vero fer», et feris deteriores: ubinam, 
quzeso , illos collocabimus? Quod enim feris sint de- 


teriores, linc palam est, quod fer: natura siut talcs ; 
hi vero qui secundum naturam mansuetudinem ha- 
bent, preter naturam in ferinos mores transire ni- 
tuntur. Ac demones quidem homines insidiautes 
sibi opem ferentes habent ; quippe $i opem non fer- 
rent, magna pars ipsis insidiarum contra nos stru- 
ctarum sublata esset : hi vero eos, qui ab se vexan- 
tur, etiam contendentes secum , superare nituntur, 
Rursus demon hominem bello impetit, non autem 
dz:monas sui generis : hic vero congeneres et neces- 
sarios omnimoda vexatione affligit, neque reverctur 
naturam. Scio mullos esse, qui ob hzc verba nog 
odio habent : ego vero illos non odi, sed eorum mi- 
sereor, et eos qui sic affecti sunt lacrymis prosequor : 
etiamsi percutere velint, libenter id tulerim , si ab 
hac feritate abstinere velint. Neque enim ego solus, 
sed etiam propheta nobiscum hujusmodi homines ab 
humana cognatione expellit, dicens: Homo cum in 
honore esset, non intellexit, sed comparatus est jumen- 
tis insipientibus ( Psal. 58. 21). Simus ergo homines 
tandem aliquando, et in ο απ respiciamus : atque 
illud secundum imaginem accipiamus ( Col. 5. 10 ), 
el nos ipsos recuperemus , ut οἱ futura bona consc- 
quamur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu 
Christi, quicum Patri unaque Spiritui sancto, gloria, 
imperium, honor, nunc et semper , et in szecula s:e- 
culorum. Amen. 





HOMILIA X. 


Cap. 3. v. 18. Nemo seipsum seducat. Si quis videtur 
sapiens esse in hoc seculo, stultus fiat, ut sit sapieus. 
19. Sapientia enim hujus mundi stultitia est apud 
Deum. 

4. Quomodo Paulus in arguendo fornicario proce- 
dat. Mori huic mundo quid sit. — Ut suprà dixi, cum 
ante opportunum tempus ad incusandum illum, qui 
fornicatus fuerat, deductus esset, et snigmaltice 
illum paucis perstrinxisset , ejusque conscientiam 
exagitasset ; pergit rursus ad pugnam contra sa- 
pientiam externam , et illos adoritur, qui inde in- 
flati scindebant Ecclesiam ; ut iis qua residua erant 
additis, postquam hoc caput accurate perfecerit , sic 
rursus contra fornicarium cum impetu feratur, quem 
jm supra telis. emissis aggressus est. Nam illud, 
Nemo seipsum seducat , ad illum maxime respicit, et 
ilum metu afficit mitigatque ; quodque de stipula 
dicitar, illum precipue subindicat ; et cum dicit, 
Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat 
in vobis? Hzc quippe duo maxime solent nos a pec- 
cato abducere : quando repositam peccato poenam 
cogitamus, et quando dignitatem nostram nobiscuimn 
reputamus. Cum ergo fenum ac stipulam in medium 
adduxit, exterruit ; cum autem proprie nobilitatis 
dignitstem intulit, pudore affecit; illo quidem modo 
stupidiores , hoc autem moderatiores reddens melio- 
res. Nemo seipsum seducat. Si quis videtur sapiens 
εκ in. hoc seculo, stultus fiat. Quasi mortuum huic 


mundo fieri jubet : mors autem liujusmodi nihil lze- 
dit, imo juvat, cum sit vite causa. Sic etiam stultum 
liuic mundo fieri jubet, hinc nobis veram sapientiam 
concilians. Stultus autem mundo efficitur , qui ex- 
ternam sapientiam despicit, persuasum habens, illam 
sibi nihil ad fidem adipiscendam adjumenti conferre. 
Quemadmodum ergo paupertas secunduin Deum di- 
vitiarum causa est, et humilitas altitudinis, et glo- 
rie despectus est glori: causa ; ita et stultum fieri , 
omnibus sapientiorem efficit. Ex contrariis enim res 
nostrz? constant, Et cur non dixit, Deponat sapieu- 
tiam, sed, Stultus fiat? Ut externam disciplinam su- 
Dra modum dedecoret. Neque enim idipsum fuisset 
dicere, Depone sapientiam, et Stultus fias. Alioquin 
vero docet etiam non erubescendum esse de ea qux 
apud nos est simplicitate: externa enim admodum 
irridet. Quapropter nomina non timet , quoniam in 
rerum virtute confidit. Ut igitur crux, qux» probrosa 
res videtur esse, bonorum innumerabilium causa , e$ 
glorix ineffabilis occasio et radix nobis fuit : sic ea 
qua videtur esse stultitia, sapientize nobis causa fuit. 
Sicut enim is qui male quidpiam didicit, nisi totum 
deponat, animamque ei qui scripturus est planam et 
puram reddat, ex sanis rebus nihil clare sciet : ita 
eliam in externa sapientia, nisi totum eradas et 
mentem everras , et quasi idiota fidei te obtuleris , 
nihil preclarum vel sincerum accurate scies. Nam 
qui oblique vident, nisi clausis oculis se aliis tradi- 


83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 81 


derint, sed male affecto visui sua. permiserint, magis 
errabunt, quam qui non vident. 

Externa sapientia reprobatur. — Et quomodo, 
inquies, possit hzc externa sapientia deponi? Si 
eorum disciplina non utaris. Deinde postquam ab 
illa desistere tam aspere jussit, causam etiam affert 
his verbis : 19. Sapientia enim hujus mundi stultitia 
est apud. Deum. Non modo enim nihil confert, sed 
etiam impedit. Oportet igitur ab illa absistere, ut- 
pote qux noceat. Viden' quomodo ubertim victoriam 
tulerit, ostendens illam non modo niliil nos juvare , 
sed etiam nobis contrariam esse 7 Neque suis con- 
tentus argumentis, testimonium rursus affert dicens : 
Scriptum est. enim : Qui comprehendit sapientes. in 
astutia eorum. Aslutia, id est, suis illos armis capit. 
Quia enim astutia usi sunt, ut ne Deo haberent 
opus, per hanc ipsam astutiam illis probavit quod 
maxime Deo egeant. Quo inodo? Quod per eam 
stulti effecti, merito per eamdem capti sint. Nam 
qui putabant se Deo non opus habere, ad tantam 
redacti sunt egestatem, ut piscatoribus et illiteratis 
minores apparerent , ipsisque demum opus habercut. 
Ideo ait, In astutia ipsorum cepit illos. Nam cum 
dicit, Perdam sapientiam (1. Cor. 1. 19), ipsam 
ad nibil utile inducere significat : illud autem, Qui 
comprehendit sapientes in astutia eorum , ad ostenden- 
dam Dei potentiarm dicitur. 

2. Deinde modum dicit quo comprehendit , aliud 
adjiciens testimonium ; ait enim : 90. Dominus novit 
cogitationes sapientium quoniam vang sunt. Cum 
auiem sapienlia illa qux: est immensa , ha:c de illis 
pronuntiaverit , et tales ipsos esse probaverit , quam 
aliam extremz illorum amentiz quxres demonstra- 
tionem? Nam liominum quidem judicia 5αρο labun- 
tur ; Dei vero sententia ncc reprehendi nec corrum- 
pi umquam potest, Postquam igitur superni judicii 
tropeum ita splendidum erexerat, vehementer in 
subditos sermonem convertit, hzc dicens : 21. Nemo 
itaque glorietur in hominibus : 22. omnia enim vestra 
sunt. Rursus priora repetit, ostendens illos neque 
in spiritualibus altum sapere debere , ut qui nihil ex 
se habeant. Cum ergo externa sapientia noxia sit , 
et spiritualia a vobis non sint data, unde labes 
quod glorieris? EL iu externa quidem sapientia nemo 
seipsum decipiat, inquit, quia ipsi in re noxia sibi 
placebant : hic vero, quia res habet utilitatem , 
nemo glorietur. Et mansuetiore utitur oratione : 
Omnia enim vestra sunt, sive. Paulus sive Apollo sive 
Cephas sive mundus , sive vila sive mers , sive presen- 
tia sive futura : omnia vesira sunt , vos autem Christi , 
Christus autem Dci. Quia enim illos vehementer per- 
strinxerat , rursus ipsos recreat. Et superius quidem 
dicebat, Adjutores sumus Ji, et aliis pluribus 
verbis ipsos consolabatur : hic autem dicit, Omnia 
vestra sunt , doctorum fastum amovens , ostendens- 
que ipsos non modo nihil illis largiri, sed ipsis gra- 
tias referre debere : propter illos enim tales effecti 
sunt, etiamque gratiam acceperunt. Sed quoniam 
futurum erat, ut illi etiam gloriarentur, idco hunc 


quoque morbum przdicit dicens : Unicuique sicut 
Deus dedit ; et, Deus. incrementum dedit ; ut neque 
illi , quia praebuerunt, altum sapiaut ; neque hi 
etiam, quia audierunt, Onmmnia vestra. sunt , sese ex- 
tollant. Etenim etiamsi propter vos, at totum a Deo 
factum est. Tu vero mihi perpendas velim , quo- 
modo usque ad finem perseveret nomen suum et 
nomen Petri ponere. Quid vero significat illud , Sive 
mors? Etiamsi moriantur, pro vobis moriuntur, 
periclitantes pro vestra salute. Viden' quomodo rur- 
sum discipulorum fastum deprimat , doctores autem 
extollat? Nam sic illos alloquitur ut pueros nobiles, 
paedagogos habentes, qui hzereditatem accepturi sunt. 
Licet etiam alio modo dicere, mortem Adami pro- 
ptef nos fuisse, ut resipisceremus ; mortem vero 
Christi, ut servaremur. Vos autem Christi, Christus 
cero Dei. Aliter Christi sumus, et aliter Christus 
Dei est, et aliter mundus est noster. Nos quippe 
Christi sumus, ut opus illius; Christus vero Ρα, 
υἱ germana proles , non ut opus : qua ratione etiam 
nec mundus est noster *. Jtaque ctsi una sit dictio, at 
diversa sententia. Mundus enim noster est, utpote 
pro nobis factus ; Christus vero Dei est, ut qui 
ipsum auctorem habeat, quatenus Pater ejus est: 
nos autem sumus Christi, quia ab ipso conditi sumus. 
Si illi sunt vestri, inquit, cur facitis contrarium, 
dum ab ipsis cognominamini , non a Christo et Deo? 
(Cap. 4.) 1. Sic nos existimet homo ul. ministros 
Christi, et dispensatores mysteriorum Dei. Postquam 
lorum arrogantiam depressit, vide jam quomodo 
illos recrcet dicens : Ut ministros Christi. Ne itaque, 
misso l'omino , a ministris et famulis nomen accipias. 
Dispensatores autem dixit, ostendens non omnibus 
hc danda ésse, sed quibus oportet, et quibus ea 
sunt dispensanda. 2. Hic jam queritur inter dispensa- 
tores ul. fidelis quis inveniütur. ld est, ne quz sunt 
Domini sibi usurpet, nec sibi tamquam don.ino ea 
vindicet , sed ut dispensator illa curet. Dispensatoris 
enim est, ca qui sibi credita sunt probe adwini- 
δίΓ2Γ86, nec quxe domini sunt sua dicere ; sed conta 
qux» sunt sua, domini dicere. Unusquisque hzc 
cogitans , sive dicendi facultatem habeat, sive pecu- 
nias , quod nempe res Domini sibi credit: sint, non 
autem sum, ne illas penes se retineat neque sibi 
adscribat, sed Deo omnia largienti illas aeceptas 
referat. Vis videre fideles dispensatores ? Audi quid 
dicat Petrus : Quid nos respicitis quasi propria virtute 
aut pietate fecerimus hunc ambulare ( Act. 5. 12)? 
et Cornelio dicebat (a): Et nos iisdem passionibus 
obnoxii homines sumus ( Act. 14. 13 ) ; et ad Chri- 
stum : Ecce. reliquimus. omnia et. sequuti. sumus te 
(Mauh. 19. 27). Et Paulus cum dixisset, Ρίμε 
quam omnes (laboravi, subjunxit : Non ego autem, 


! Reg. sic effert hunc locum... germana proles ; mundus- 
que non est noster, ut nostrum opus, sed in quantum nostri 
causa factus est. 

(2) ic citata verba non Cornelio dicta fuere a Petro ; sed 
a Paulo i ystris, iis qui Barnabae et sibi ut dus hostias im- 
molatur: erant. Hic memoria labitur nisi sit 
hiatus in serie, 


"5 IN EPIST. I AD COR. HOMIL. X. 84 


Καὶ πῶς ἂν εἴη τὴν coglav ταύτην ἀποθέσθας, 
φησί; Mh χεχρηµένον * αὐτῶν τοῖς δόγµασιν. Εἶτα 
Exch οὕτως αὐτῆς σφοδρῶς ἀποστῆναι ἐχέλευσε, 
xaX τὴν αἰτίαν τίθησι λέγων, Ἡ γὰρ σοφία τοῦ 
xócpov τούτου µωρία παρὰ τῷ θεῷ ἐστιν. Οὐ γὰρ 
µόνον οὐδὲν συντελεῖ, ἀλλά χαὶ ἐμποδίζει. Aet τοίνυν 
αὐτῆς ἀποστῆναι, ἅτε βλαπτούσης. ἹΌρᾶς πῶς ix 
περιουσίας Ίνεγχε τὰ νικητήρια, ἀποδείξας ὡς οὗ 
µόνον ἡμᾶς οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ xal ἐναντιοῦται; Καὶ 
οὐδὲ ταῖς οἰχείαις ἀρχεῖται χατασχευαῖς, ἀλλά xal 
µαρτυρίαν ἐπήγαγε πάλιν, λέγων ' Γέγρασπται γάρ’ 
*0 ὁδρασσόµενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ xavovpyla 
αὐτῶν. Τῇ παγουργίᾳ, τοντέστιν, ἓν τοῖς οἰχείοις 
ὅπλοις αὐτοὺς χειρούµενος. Ἐκειδὴ γὰρ τῇ σορίᾳ 
ἐχρήσαντο εἰς τὸ μὴ δεηθῆναι τοῦ θΕοῦ, δι αὐτῆς 
ταύττς Ίλεγξεν αὐτοὺς, ὅτι μάλιστα δέονται τοῦ 
Θεοῦ. Πῶς, χαὶ τίνι τρόπῳ; "Οτι μωροὶ Υενόμενοι 
δι) αὐτῆς, εἰχότως δι’ αὐτῆς ἑάλωσαν. Οἱ γὰρ νοµἰ- 
ζουτες μὴ δεῖσθαι θεοῦ, εἰς τοσαύτην κατέστησαν 
χρείαν, ὡς ἁλιέων xal ἀγραμμάτων ἑλάττους φανη- 
ναι, xal αὐτῶν τούτων δςηθῆναι λοιπόν * διὰ τοῦτό 
Φησιν' Ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν εἶλεν αὐτούς. Τὸ 
μὲν γὰρ εἰπεῖν, Ἀπο.]ῶ τὴν σοφίαν, πρὸς τὸ μιδὲν 
χρήσιµον εἰσαγαγεῖν εἴρηται τὸ δὲ, 'O δρασσό- 
Αεγος τοὺς σοφοὺς ày τῇ πανουργἰᾳ αὐτῶν, πρὸς 
tb δεῖξαι τοῦ θεοῦ τὴν δύναμιν. 


β’. Εἶτα καὶ τὸν τρόπον λέγει καθ) ὃν εἶλεν, ἑτέραν 
προσθεὶς μαρτυρίαν' Κύριος γὰρ, φησὶ, γιώσχει 
τοὺς δια.λογισμοὺς τῶν cogor, ὅτι εἰσὶ µάταιοι. 
"Octav 6k ἡ σοφία ἡ ἄπειρος ταῦτα περὶ αὐτῶν ψη- 
φίξηται, xat [82] ἁποφαίνῃ τοιούτους, ποίαν ἑτέραν 
ζητεῖς ἁἀπόδειςιν τῆς ἑσχάτης ἀνοίας αὐτῶν; AL μὲν 
γὰρ τῶν ἀνθρώπων κρίσεις πολλαχοῦ διαπίπτουσιν, 
$j δὲ τοῦ θεοῦ φῆφος ἄληπτος χαὶ ἀδέχαστος παν- 
ταχοῦ. Στήσας τοίνυν τὸ τρόπαιον οὕτω λαμπρὸν τῆς 
ἄνωθεν χρίσεως, χαταςοριχῷ b λοιπὸν χέχρηται τῷ 
λόγῳ, πρὸς τοὺς ἀρχομένους ἁποστρέψας αὐτὸν, xal 
λέχων οὕτως Ὥστε μηδεὶς καυχάσθω ἐν ἀγθρώ- 
ποιςε΄ πάντα γὰρ ὑμῶν ἐστι. Πάλιν ἐπὶ τὸ πρό- 
τερον ἔρχεται, δειχνὺς ὅτι οὐδὲ ἐπὶ τοῖς πνευματιχοῖς 
ὀφείλουσι µέγα φρονεῖν, ἅτε οὐδὲν παρ᾽ ἑαυτῶν 
ἔχοντες. "Όταν οὖν f, μὲν ἔξωθεν σοφία βλαθερὰ ἡ, 
τὰ δὲ πνευµατιχὰ μὴ παρ ὑμῶν f] δεδοµένα, πόθεν 
ἔχεις χαυχᾶσθαι;, Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς ἔξωθεν σοφίας, 
ΝΜηδεὶς ἑαυτὸν ἑξαπατότω, φησὶν, ἐπειδὴ ἐπὶ πρά- 
Ύµατι ἑφρόνουν βλαδερῷ' ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ τὸ 
αρᾶγμα ὠφέλειαν ἔχει, μηδεὶς χαυχάσθω. Καὶ ἡμε- 
peres pov κέχρηται τῷ λόγῳ. Πάντα γὰρ ὑμῶν ἐστιν" 
εἴτε Παῦ.ος εἴτε ΑἉποιλὼς εἴτε Κηφᾶς, εἴτε xó- 
σµος, εἴτε ζωὴ εἴτε θάνατος, εἴτε ἐγεστῶτα εἴτε 
pé Aorta, πάντα ὑμῶν ἐστιν, ὁμεῖς δὲ Χριστοῦ, 
Χριστὸς δὲ θεοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ σφόδρα αὐτῶν xa0- 
ᾖφατο, κάλιν αὐτοὺς ἀνακτᾶται. Καὶ ἀνωτέρω μὲν 
Έλεγε, Συγεργοί ἐσμεν τοῦ θεοῦ, καὶ bU ἑτέρων δὲ 
πλειόνων αὐτοὺς παρεµυθήῄσατο’ χαὶ ἐνταῦθα 66 φησι, 
Πάντα ὑμῶν ἐστι, χαθαιρῶν τὸν τῦφον τῶν διδα- 
εκάλων, xal δειχνὺς ὅτι οὐ µόνον οὐδὲν αὑτοῖς χαρί- 
ἕωται, ἀλλ ὅτι xal οὗτοι ἐχείνοις χάριν ἔχειν ὀφεί- 
λουσι’ διὰ γὰρ αὐτοὺς τοιοῦτοι Υεχόνασιν, ἀλλὰ xat 


* Legebatur μὴ κε . χατα xoc, qua 
jeetio non spernenda, 9 legebat Bde" ao q 


χάριν ἔλαθον. Αλλ' ἐπειδὴ ἔμελλον χαὶ αὐτοὶ χαυ- 
χᾶσθα:, δ.ἀ τοῦτο προεξέχοψε χαὶ τοῦτο τὸ νόσηµα, 
εἰπὼν' ᾿Εχάστῳ ὡς ὁ θεὸς ἔδωκε' xaX, ὅτι Ὁ θεὸς 
ηὔξανεν' ἵνα μήτε ἐχεῖνοι ὡς παρέχοντες µέγα 
φρονῶσι, μήτε οὗτοι διὰ τὸ ἀχοῦσαι, ὅτι Πάντα 
ὑμῶν ἐστι, πάλιν ἑπαίρωνται. Καὶ γὰρ εἰ xai δι) 
ὑμᾶς, ἁλλ᾽ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τὸ πᾶν γεγένηται. Σὺ 6i 
pot σχόπει, πῶς µέχρι τέλους παρέμενε τὸ ἑαυτοῦ 
ὄνομα xal τὸ Πέτρου ὑποτιθείς. Τί δέ ἐστιν, Εἴτε 
θάνατος; "Ότι χᾶν ἀποθνῄήσχωτι, δι ὑμᾶς ἀποθνή- 
σχουσι, χινδυνεύοντες ὑπὲρ τῆς ὑμετέρας σωτηρίας. 
Ὁρᾶς πῶς πάλιν τῶν μὲν μαθητῶν χαθεῖλε τὸ φρό- 
νηµα, τῶν δὲ διδασκάλων ἐπτρεν;, Ὡς γὰρ παισὶν 
εὐγενέσι παιδαγωγοὺς ἔχουσι xal µέλλουσι πάντα 
κληρονομεῖν, οὕτω διαλέγεται. Ἔστι xal ἕτέρως 
εἰπεῖν, ὅτι xal ὁ τοῦ ᾿ὰδὰμ θάνατος δι ἡμᾶς. ἵνα σω- 
φρονισθῶμεν, χαὶ ὁ τοῦ Χριστοῦ, ἵνα σωθῶμεν. Ὑμεῖς 
δὲ Χριστοῦ, Xpiccóc δὲ θεοῦ. Ἑτέρως ἡμεϊῖς τοῦ 
Χριστοῦ, xal ἑτέρως ὁ Χριστὸς τοῦ Θεοῦ, xai ἕτέρως 
ἡμῶν ὁ χόσµος. Ἡμεῖς μὲν γὰρ τοῦ Χριστοῦ, ὡς Ep- 
Τον * ὁ δὲ Χριστὸς τοῦ Θεοῦ, ὡς γέννημα γνήσιον, οὐχ 
ὡς ἔργον, ὥσπερ οὐδὲ ὁ χόσµος ἡμῶν. Ὥστε εἰ xatd 
µία ἡ λέξις, ἀλλὰ διάφορος fj ἕἔννοια. Ἡμῶν μὲν 
Ὑὰρ ^ χόσμος, ὡς δι ἡμᾶς γεγονός ** ὁ δὲ Χριστὺς 
τοῦ Θεοῦ, ὡς αὐτὸν αἴτιον ἔχων χατὰ τὸ Πατέρα 
εἶναι ΄ ἡμεῖς δὲ τοῦ [85] Χριστοῦ, ὡς ὑπὸ αὐτοῦ 
χατασχευασθέντες. El δὲ ἐχεῖνοι ὑμῶν, φησὶ, τί τοῦ- 
ναντίον ἑποιήῆσατε, αὐτοῖς ἐἑπονομαζόμενοι, ἀλλ᾽ oo, 
τῷ Χριστῷ καὶ τῷ θεῷ; Οὕτως ἡμᾶς «ογισέσθω 


| ἄνθρωπος, ὡς ὑπηρέτας Χριστοῦ xal οἱκονγόμους 


μυστηρίων 660v. ᾿Επειδὴ χατέδαλεν αὑτῶν τὸ φρό- 
γηµα, ὃρα πῶς πάλιν αὐτὸ ἀναχκτᾶται λέγων Ὡς 
ὑπηρέτας Χριστοῦ. Mh τοίνυν τὸν Δεσπότην ἀφεὶς, 
ἀπὺ τῶν ὑπηρετῶν καλου xal τῶν διαχονουµένων. 
Οἰκονόμους ὃδ εἶπε, δειχνὺς ὡς οὐχ ἅπασιν αὐτὰ 
χρὴ] διδόναι, ἀλλ οἷς δεῖ, καὶ οἷς ἄξιον οἰχονομεῖν. 
“0 δὲ Jouxóv, ζητεῖται ἓν τοῖς οἰχογόμοις, ἵνα 
πιστός τις εὑρεθ[. Τουτέστιν, ἵνα μὴ τὰ δεσποτικἁ 
σφετερίσηται, ἵνα μὴ ὡς δεσπότης ἑαυτῷ ἑχδιχῇ, 
ἀλλ ὡς οἰχονόμος διοικῇ. Οἰκονόμου γὰρ τὸ διοιχεῖν 
τὰ ἐγχειρισθέντα καλῶς * οὐχ αὑτοῦ λέγειν εἶναι τὰ 
δεσποτιχὰ, ἀλλά τοὐναντίον τοῦ δεσπότου τὰ ἑαυτοῦ. 
Ἕκαστος ταῦτα ἐννοῶν, χαὶ ὁ λόγον ἔχων xat ὁ ypf- 
µατα χεκτηµένος, οἷον ὅτι ἐπιστεύθη δεσποτικὰ, xal 
οὐχ ἔατιν αὐτοῦ, μὴ χατεχέτω αὑτὰ map' Μαυτῷ, 
µήτε ἑαυτοῦ ἐπιψηφιζέτω, ἀλλὰ τῷ Θεῷ λογινέσθω 
τῷ πάντα δεδωχότι. θέλεις ἰδεῖν οἰχονόμους πιστούς; 
"Axoucov τί φηαιν ὁ Πέτρας, Τί ἡμῖν ἀτεγίδετε, ὡς 
ἰδίᾳ δυνἆμει ἢ εὐσεθείᾳ πεποιηκόσι τοῦ περιπα- 
τεῖν αὐτόν; Καὶ τῷ Κορνηλίῳ δὲ Deve: Καὶ ἡμεῖς 
ὁμοιοπαθεῖς ὑμῖν ἐσμεν ἄνθρωποι ᾽ καὶ πρὸς τὸν 
Χριστὸν δὲ Ἰδοὺ ἀφήκαμεν πάντα xal ἡκο.]ου- 
θἠσαμέν σοι. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ εἰπὼν, ὅτι Περισσό- 
t&por αὐτῶν πάντων ἑκοπίασα, riva iv: Οὐκ ἐγὼ 
δὲ, dAA' ἡ χάρις τοῦ θεοῦ ἡ cvv &pol. Καὶ ἀλλαχοῦ 
δὲ πρὸς τοὺς αὐτοὺς ἀποτεινόμενος ἔλεγε' Τί γὰρ 
ἔχεις ὃ οὐκ ÉAa6sc ; Οὐδὲν γὰρ ἔχεις σὺν, οὐ χρή- 
µατα, οὐ λόγον, οὐ ψυχἠν αὐτήν " xaX γὰρ καὶ αὕτη 
τοῦ Δεσπότου. 


d Reg., ὡς γέννηµα Υνήσιον, ἡμῶν δὲ ὁ χόσµος ὡς 
ἔργον, ἀλλ) ὡς δύ ἡμᾶς γεγενηµένος. Ὥττε st i Aer 
γεγονός. Editi, veyevenpévos. 


85 5, JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 66 


v". Ὅταν οὖν χρεία χαλῇ, καὶ ταύτην κατάθου. El δὲ 
φιλοξωεῖς, καὶ χελευόμµενος κχαταθεῖναι ἀντιλέχεις, 
οὐχέτι πιστὸς οἰχονόμος ef. Καὶ πῶς Évt θεοῦ xa- 
λοῦντος ἀντιστῆναι; Τοῦτο γὰρ χἀγώ φηµι, xa διὰ 
τοῦτο αὐτὸ μάλιστα θαυμάξω τοῦ θεοῦ τὴν φιλαν- 
θρωπίαν, ὅτι ἃ δύναται xaX ἄχοντός σου παρὰ σοῦ 
λαδεῖν, ταῦτα οὗ βούλεται ἄκοντος εἰσενεχθῆναι, ἵνα 
καὶ μισθὸν ἔχῃς. Οἷον δύναται τὴν ψυχὴν λαθεῖν 
ἄχοντος, ἀλλὰ παρ) * ἑχόντος βούλεται, ἵνα λέγῃς 
κατὰ Παὔλον' Καθ᾽ ἡμέραν ἀποθνήῄήσκω. Δύναταί 
σου τὴν δόξαν λαθεῖν ἄχοντος xai ποιῆσαι ταπεινὸν, 
ἀλλὰ παρ᾽ ἑχόντος θέλει, ἵνα ἁμοιθὴν Éync. Δύναταί 
σε ποιῃσαι πένητα, καὶ uh βουλόμενον, ἁλλ᾽ ἑχόντα 
σε βούλετα: γενέσθαι τοιοῦτον, ἵνα σοι πλέξη στεφά- 
νους. Εἶδες Θεοῦ «φιλανθρωπίαν; εἶδες νωθείαν 
Ἠμετέραν ; 

'Ex' ἀξιώματος ἑγένου μεγάλου, χαὶ ἀρχῆς tm- 
ελάβου ποτὲ ἐκκλησιαστικῆς; Mh µέγα φρόνει: ob 
σὺ τὴν δύξαν ἐχτήσω, ἀλλ ὁ θεός σε ἑνέδυσεν. Ὡς 
ἀλλοτρίας τοίνυν φείδου, μὴ χαταχρώμµενος αὐτῇ, 
μηδὲ ἀποχρώμενος [84] εἰς τὰ μὴ προσήκοντα, μηδὲ 
φυσώμενος, μηδὲ σφετεριζόµενος, ἀλλὰ πένητα σαυ- 
τὸν εἶναι νόμιζε χαὶ ἄδοξον. Οὐ γὰρ, εἰ πορφύραν 
βασιλικὴν ἐνεχειρίσθης φυλάττειν, ἔδει γαταχρήσα- 
σθαι τῇ στολῇ καὶ λυµήνασθαι, ἀλλὰ μετὰ πλείονος 
αὑτὴν τῆς ἀχριβείας τηρεῖν τῷ δεδωχότι. Λόγον 
ἔλαδες, ΜΗ φυσῶ, μηδὲ ἁλαζονεύου" οὗ γάρ ἐστι 
σὸν τὸ χάρισμα. Mi ἀγνώμων ἔσο περὶ τὰ δεσποτιχὰ, 
ἀλλὰ διάνεµε τοῖς συνδούλοις, καὶ µήτε ὡς ἐπὶ ἰδίοις 
ἑπαίρου τούτοις, µήτε φείδου ὥστε διανἐµειν. Κἂν 
παΐῖδας ἔχῃς, τοῦ θεοῦ ἔχεις' ἂν οὕτω νοµίζῃς, xat 
ἔχων εὐχαριστήσεις, χαὶ ἀφαιρεθεὶς οὐκ ἀλγήσεις ’ 
οἷος ἦν ὁ Ἰὼ6 λέγων, 'O Κέριος ἔδωκε», ὁ Κύριος 
ἀφεί.Ίετο. Πάντα γὰρ παρὰ τοῦ Χριστοῦ ἔχομεν b* 
xal αὐτὸ τὸ εἶναι δι αὐτοῦ ἔχομεν, καὶ τὸ ζήν καὶ 
τὸ ἀναπνεῖν, xal τὸ φῶς καὶ τὸν ἀέρα xaX τὴν γῆν 
x&v ἀποχλείσῃ τι τούτων, ἀπωλόμεθα xat διεφθάρη- 
μεν πάροιχοι yáp ἐσμεν xal παρεπίδηµοι. Τὸ δὲ 
ἐμὸν καὶ τὸ σὺν τοῦτο ῥήματά ἐστι ψιλὰ µόνον" ἐπὶ 
δὲ πραγμάτων οὐχ ἔστηχε. Καὶ γὰρ εἰ τὴν οἰχίαν σιν 
εἶναι hs, ῥῆμά ἐστι πράγματος ἔρημον. Καὶ yip 
καὶ ὁ ἀ]ρ χαὶ v7, χαὶ ὕλη τοῦ Δημιουργοῦ, xal σὺ 
δὲ αὐτὸς ὁ χατασχευάσας αὐτὴν, xal τὰ ἄλλα δὲ 
πάντα. El δὲ fj χρῆσις ch, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἄδηλος, 
οὗ διὰ τὸν θάνατον µόνον, ἀλλὰ xal πρὸ τοῦ θανάτου 
διὰ τὸ τῶν πραγμάτων εὐρίπιατον. Taux οὖν συν- 
εχῶς παρ ἑαυτοῖς Υράφοντες, φιλοσοφήσωμεν, xal 
δύο τὰ μέγιστα χερδανοῦμεν" εὐχάριστοί τε γὰρ 
ἑσόμεθα xa ἔχοντες xal ἀφαιρούμενοι, καὶ οὐ μὴ 
δουλεύσωµεν τοῖς παρατρέχουσι xal τοῖς οὐχ ἡμῶν. 
Kàv γὰρ χρήµατα λάδῃ, tà αὑτοῦ ἔλαδε, x&v τιμὴν, 
xàv δόξαν, xàv τὸ σῶμα, κἂν αὐτὴν τὴν φυχἠν' xiv 
τὸν υἱὸν τὸν σὺν λάδη, οὐ τὸν σὺν ἔλαδεν υἱὸν, ἀλλὰ 
τὸν δοῦλον τὸν ἑαυτοῦ. Οὐ γὰρ σὺ αὐτὸν ἔπλασας, 
ἀλλ' Σχεῖνος ἐποίησε. σὺ δὲ ὑπηρέτησας µόνον τῇ 
παρόδῳ, τὸ δὲ πᾶν αὐτὸς εἰργάσατο. Εὐχαριστήσωμεν 
τοίνυν ὅτι κατηξιώθημεν ὑπηρετῆσαι τῷ πράγματι. 
Αλλά τί; ἐθούλου διαπαντὸς ἔχειν; Τοῦτο ἀγνώμο- 
νος πάλιν, xal οὐκ εἰδότος, ὅτι ἀλλότριον εἶχες, xal 
οὐκ ἴδιον. "aep οὖν οἱ ἑτοίμως ἀφιστάμενοι ἴσασιν, 
ὅτι οὗ τὰ αὑτῶν ἔχουσιν, οὕτως οἱ ἀλγοῦντες τὰ βα- 
σιλικἁ σφετερἰζονται. El γὰρ ἡμεῖς οὐχ ἑσμὲν ἑαυ- 
τῶν, πῶς ἐχεῖνοι ἡμῶν; Διπλῇ γάρ ἐσμεν αὐτοῦ, 


9 Αδεταί prevpositio. b 1ta Reg., probe. Editi, 1&.ta 
γὰρ τὰ τοῦ Χριστοῦ ἔχομεν, perperam. 


RJ 


xai τῷ τῆς χτίσεως xal τῷ τῆς πίστεως λόγῳ. Διὰ 
10076 φησιν ὁ Δανῖδ' Ἡ ὑπόστασίς µου παρὰ σοίε 
ἐστι’ χαὶ ὁ Παῦλος δὲ, ὅτι Ἐν αὐτῷ ζῶμεν καὶ 
χινούμεθα καὶ ἑσμέν. Καὶ τὸν περὶ τῆς πίστεως 
γυµνάξων λόγον φησίν OUx ἑστὲ ἑαυτῶν, xai τι- 
pic ἠγοράσθητε. Τὰ πάντα γὰρ τοῦ Θεοῦ. "Όταν 
οὖν χαλῇ xai βούληται λαδεῖν, μὴ κατὰ τοὺς ἀγνώ- 
µονας τῶν οἰχετῶν φύρωμεν d τὸν λόγον, μηδὲ νο- 
σφιξώμεθα τὰ δεσποτικἀ. Ἡ φυχἠ σου οὐκ ἔστι ah, 
xai πῶς τὰ χρἡματά ἐστι cá ; Πῶς οὖν ἀναλίσχεις 
εἰς οὐδὲν δέον τὰ μὴ cá; οὐκ οἴδας ὅτι διὰ τοῦτο 
μέλλομεν ἐγχαλεῖσθαι, χαχῶς αὑτοῖς [85] χρησά- 
μενοι; Ἐπειδῃ δὲ οὐκ ἔστιν ἡμέτερα, ἁλλὰ τοῦ 
Δεσπότου, εἰς τοὺς ὁμοδούλους ἐχρῃν δαπανᾷν. Τοῦτο 
yovv xai ὁ πλούσιος ἐχεῖνος ἐνεχαλεῖτο, ὅτι μὴ 
ἑποίησε, καὶ οἱ μὴ θρέψαντες τὸν Κύριον. Mt τοίνυν 
λέγε, ὅτι Τὰ ἐμαντοῦ ἀναλίσχω, xal ix τῶν ἐμαν- 
τοῦ τρυφῶ. Οὐχ ἀπὸ τῶν σεσυτοῦ, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἆλ- 
λοτρίων * ἀλλοτρίων δὲ λέγω, ἐπειδῆ σὺ βούλει * ἐπεὶ 
σὰ βούλεται εἶναι ὁ θεὸς τὰ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν ἔγχει- 
ρισθέντα σοι. Γίνεται δὲ σἁ τὰ ἁλλότρια, ἂν εἰς 
ἑτέρους ἀναλώσῃς * àv δὲ εἰς σαυτὸν ἀναλώσῃς ἆφει- 
δῶς, ἀλλότρια γέγονε τὰ cá. Ἐπειδὴ γὰρ ὠμῶς 
αὐτοῖς χέχρησαι, xai λέχεις, ὅτι Τὰ ἐμὰ εἰς ἐμὴῆν 
ἀπύλανσιν µόνον ἀναλωθῆναι δίκαιον, διὰ τοῦτο 
ἀλλότρια αὐτὰ λέγω. Κοινὰ γάρ ἔστι σὰ xal τοῦ 
συνδούλου, ὥσπερ fioe χοινὸς xal àtp xai T) xal 
τὰ ἄλλα πάντα. Καὶ χαθάπερ ἐπὶ τοῦ σώματος, xal 
παντός στι τοῦ σώματος καὶ ἑνὸς ἑχάστου μέλους 
1j διαχονία. ὅταν δὲ ἑνὸς μόνου γίνεται μέλους, xal 
τὴν ἰδίαν ἀπόλλυσιν ἑνέργειαν ' οὕτω xal ἐπὶ τῶν 
χρημάτων συµθαἰνει. | 

U'. Καὶ ἵνα σαφέστερον ὃ λέγω γένηται, f) τροφὴ τοῦ 
σώματος fj κοιν] δεδομένη τοῖς µέλεσιν, ἐὰν εἰς Ev 
ἕλθῃ µέλος, χἀχείνου λοιπὸν ἀλλοτρία γίνεται. Ὅταν 
γὰρ μὴ δυνηθῇ πεφθῆναι μηδὲ θρέφαι, ἀλλοτρία xà- 
χείνου Υέγονεν. "Av δὲ χκοινὴ γένηται, χἀχείνου xal 
πάντων ἑδτὶν ἰδία. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων, ἂν 
σὺ μόνος ἀπολαύσῃς, xal σὺ ἁπώλεσας. OO γὰρ αὖ- 
τῶν χαρπὠσ] τὸν μισθὸν, ἂν δὲ μετὰ τῶν ἄλλων 
xtfjon, τότε μᾶλλον ἔσται Gk, xal τότε xapmuoy 
τὴν ὠφέλειαν. Οὐχ ὁρᾷς ὅτι χεῖρες διακονοῦνται, xat 
στόμα λεαίνει, xat γαστὴρ δέχεται; μὴ λέγει f) ya- 
στηρ, Ἐπτειδὴ ἑδεξάμην, ὀφείλω τὸ πᾶν χατέχειν ; 
Mi τοίνυν, μηδὲ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦτο σὺ λέγε * 
τοῦ γὰρ δεχοµένου, τὸ µεταδιλόναι. Ὥσπερ οὖν χαχία 
Υαστρὺς, τὸ κατέχειν τὰ βρώματα, χαὶ μὴ διανέµειν’ 
παντὶ yàp τῷ σώματι λυµαίνεται' οὕτω xaxía τῶν 
πλουτούντων, τὸ κατέχειν ὅπερ ἔχουσι παρ᾽ ἑαυτοῖς" 
τοῦτο γὰρ xal ἑαυτοὺς xai τοὺς ἄλλους ἀπόλλυσιν. Ὁ 
ὀφθαλμὸς πάλιν τὸ πᾶν δέχεται φῶς' ἁλλ᾽ οὗ τοῦτο € 
αὑτὸς κατέχει μόνος, ἀλλ᾽ ὁλόχληρον φωτίζει τὸ σῶμα. 
Οὐδὲ γὰρ ἔχει φύσιν παρ) ἑαυτῷ χατέχειν, ἕως ἂν 
ὀφθαλμὸς f. Ai ῥῖνες πάλιν αἰσθάνονται εὐωδίας - 
ἁλλ᾽ o0 κατέχουσιν αὐτὴν µόναι, ἁλλ᾽ ἐγχεφάλῳ παρα- 
πέµπουσι, xal στόµαχον Ev εὐωδίᾳ τιθέασι, xal 
ὁλόχληρον br αὐτῶν ἀνακτῶνται τὸν ἄνθρωπον. Οἱ 
πόδες μόνοι βαδίξουσῖν' ἁλλ᾽ οὐχ ἑαυτοὺς µεταφέ- 
pouct µόνον, ἀλλὰ χαὶ ὅλον µετατιθέασι τὸ σῶμα. 
Οὕτω xai σὺ, ὅπερ ἂν ἐγχειρισθῇς, μὴ χάτεχε µό- 
vog, ἐπεὶ τῷ παντὶ λυμαίνῃ, xai σαυτῷ πρὸ τῶν 
ἄλλων, Οὐχ ἐπὶ τῶν μελῶν δὲ µόνον ἴδοι τις ἂν 
τοῦτο γιγόµενον. Καὶ γὰρ ὁ σιδηροχόπος, εἰ βουλη- 


9 Reg., παρὰ cov, qus lectio sententiam mutaret. 
4 Legebatur φύγωμεν. — * ΙΙ Reg. Editi vero, οὐ διὰ 
τοῦτο. 


- 


85 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. X. 36 


sed gratia. Dei mecum (4. Cor. 45. 10). Et alibi 
cosdem alloquens dicebat : (wid enim habes quod 
non accepisti (1. Cor. &. 7)? Nihil enim babes taum, 
non pecunias, non verbum, uon ipsam animam : 
nam et ipsa Domini est. 

9. Cum igitur opus fuerit, hanc quoque depone. 
Quod si vitam amas, et si deponere jussus, contra- 
dicis, jam non fidelis dispensator es. Et quomodo 
licet Deo vocante resistere? Nam ego quoque hoc 
dico, et propter hoc ipsum admiror Dei benignita- 
tem : qus enim potest ille, etiam te invito a te acci- 
pere, ea non vult te invito inferri, ut mercedem ha- 
beas. Exempli causa, potest animam te invito acci- 
pere, sed vult te volente, ut cum Paulo dicas : Quotidie 
morior (1. Cor. 15. 51). Potest gloriam tuam acci- 
pere te invito, teque humilem reddere; sed vult te 
quoque volente, ut. remunerationem habeas. Potest 
te etiam invitum pauperem reddere, sed te vo- 
lentem cupit talem fieri, ut tibi coronas nectat. 
Vidistin' Dei benignitatem ? vidistin' socordiam 
nostram ? 

Fastus sacerdotum reprimitur. — Ad magnam per- 
venisti dignitatem, οἱ principatum assequuius es 
ecclesiasticum ? Ne altum sapias : non tu gloriam 
obtinuisti, sed illa te Deus induit. llla igitur ut aliena 
utere : ne illam ad ea, qux non decet, adhibeas, ne 
infleris, ne tibi vindices, sed pauperem et inglorium 
te esse putato. Neque enim, si purpura regia tibi ser- 
vanda tradita esset, oporteret abuti veste illamque 
labefactare, sed cum majori accuratione ipsam danti 
servare. Verbi facultatem accepisti ? Ne infleris, nc- 
que arroganter agas: neque euim tuum cst munus 
et donum. Ne ingratus esto circa ea qux sunt Do- 
mini, sed ea conservis distribue; neque ideo, ac si 
tga essent, extollaris, neque parcus sis in illis dis- 
tribuendis. Et si filios habes, Dei filios habes : si 
ita existimés, gratias ages si habeas, iisque sublatis 
non dolebis. Talis erat Job dicens : Dominus dedit, 
Dominus abstulit (Job. 1. 21). Omnia enim a Christo 
habemus ; etiamque quod simus ab illo habemus, et 
vitam et respirationem et lucem et aerem et lerram ; 
etsi quid ex illis abstulerit, periimus et interiimus : 
advenz enim sumus et peregrini . lllud enim, mcum 
ei (uum, verba tantum sunt sine re. Nam si domum 
esse tuam dicas, verbum est re vacuum. Etenim et 
ser et terra et materia Conditoris sunt, ut et tu ipse, 
qui illam struxisti, aliaque omnia. Si autem usus est 
tuus, ilie quoque incertus est, non ob mortem tan- 
tum, sed etiam ante mortem ob rerum instabilita- 
tem. Hzc ergo apud nos assidue describentes, phi- 
losophemur et duo quz sunt maxima lucrabimur. 
Nar et grati erimus et dum tenemus et dum a nobis 
auferunmtmr, neque serviemus iis qus prajerfluunt 
Dec nostra sunt, Nam si pecunias acceperit, sua ac- 
cepit; si bonorem, si gloriam, si corpus, si ipsom 
animam; si filium tum acceperit, non filium tuum, 
sed servum suum accepit. Non enim tu ipsum for- 
masti, sed ille-fpell : tu autem ejus adventui admini- 
ster tantem faisti, totum autem. ille fecit, Gratias 

P«saoL. Gn. LXI, 


igitur agamus, quod operis administri fieri dignati 
Sinius, Sed quid? eumne perpetuo habere voluisti ? 
Moc ingrati est et ignorantis te alienum habuisse, 
non tibi proprium. Quemadmodum ii, qui parati se- - 
cedunt, sciunt se non sua habere : sic qui dolent, 
regia sibi usurpant. Nam si nos non sumus nostri, 
quomodo illi noatri sunt? Duplici enim ratione illius 
sumus, ei secundum creationem et secundum fidem. 
ldeoque David dicit : Substantia mea apud ie cet 
(Psal. 58. 8); et Paulus : In ipso vivimus, movemur, 
et sumus (Act. 17. 98). Et de Fide tractans dicit : 
Non estis vestri, ei pretio empti estis (4. Cor. 6. 49. 
20). Omnia quippe Dei eunt. Cum ergo vocaverit et 
accipere voluerit, ne tamquam ingrati servi ratio- 
nes conturbemus, neque ea qua Domini sunt usur- 
pemus. Ánima tua non est tua, et quomodo pecuni:e 
tux erunt ? Cur ergo ea,quz tua non sunt, in iis quie 
hon oporteret impendis ? nescis nos ideo accusandos 
fore, quod illis male usi simus? Quia ergo non sunt 
nostr, sed Domini, oportuit illas conservis elargiri. 
Ideo certe dives ille accusabatur, quod hoc non fe- 
cisset ; sic et qui Dominum non aluerunt. Ne itaque 
dicas, Mea impendo, meis fruor. Non tuis certe, sed 
alienis : alienis autem dico, quia tu vis, quia tua vult 
esse Deus, qus tibi pro fratribus tradita sunt. Aliena 
autem illa tunc tua fiunt, cum aliis distribuis ; sin 
autem in te ipsum largiter insumpseris, tunc tua illa 
aliena flunt. Quia enim inhumaniter illis usus es, 
dicisque, A;quum est ut mea in meum usuni et fru- 
etum impendantur ; ideo aliena illa dico. Communia 
enim sunt, et ad conservum etiam tuum pertinent, 
quemadmodum et sol communis est, et aer et terra 
aliaque omnia. Et sicut in corpore ministerium est et 
totius corporis et uniuscujusque membri ; cum au- 
tem unius tantum membri est, propriam perdit ope- 
rationem : ita et in pecuniis accidit. 

&. Pecuniarum wsus quis esse debeat. — Et vt 
id quod dico clarius evadat, cibus corporeus 
qvi membris communis datur, si ad unum venerit 
membrum, alienus illi efficitur : cum enim non 
possit concoqui et nutrire, alienus evadit : si autem 
communis sit , et illius et aliorum membrorum pro- 
prius est. lta etiam in pecuniis : si tu solus illis fruaris, 
tu quoque illas perdidisti ; neque enim mercedem acci- 
pies: si vero cum aliis possideas, tunc magis tuae erunt, 
et tunc utilitatem accipies. Annon vides, quod manus 
ministrent, os emolliat, et venter recipiat ? num dicit 
venter : Quia recepi, totum retinere debeo? Ne ergo 
tu quoque de pecuniis ita loquaris : recipientis enim 
est elargiri. Quemadmodum ergo ventris vitium est, 
cum cibos retinet nec distribuit; toti enim corpori 
perniciem infert : ita etiam divitum vitium est, eum 
ea quz? habent apud se retinent : hoc enim ct ipsos 
et alios perdit. Oculus item totam lucem recipit; 
sed non totam sibi retinet ; nam corpus totum illumi- 
nat. Neque enin id ex natura sua habet ut totum re- 
tineat, donec oculus est. Nares etiam honos sentiunt 
odores; sed non totos retinent, sed in eerebrum 
mittunt, et stomachum in bono odore servant, totuin- 


6 


87 S JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 88 


que honilpem recreant. Pedes item soli incedunt ; sed 
nou 66 selos trausferunt, sed et totum corpus wans- 
Tuovent. la ei tu quod tibi conceroditum fuit ne solus 
retineas, quia omuibus tibique primum perniciem in- 
feres. Non in imembris tantum id observes. Faber 
cnim ferrarius, si neminein velit arte sua frui, οἱ se- 
ipsum et alias artes pessumdat. Sutor similiter, agri- 
Cola, pistor, οἱ siaguli qui necessarias artes exercent, 
si neminem alium arte sua frui velint, non alíos tan- 
tum, sed se cum aliis perdunt. Ecquid de divitibus 
loquor ? Nam pauperes quoque si vestram avarorum 
et divitun nequitiam seciarentur, ves magnopere 
Lederent ac cito vos paupcres redderent, imo étiam 
perderent, si iis qui opus habent sua praebere nol- 
lent : exempli causa, agricola manuum suarum Tabo- 
rem, nauta commercium per uavigationem partum, 
miles suam in bello fortitudinem. Ideo, si non aliud, 
pudore affecti benevolum illorum animum imitemini. 
Nemini divitias impertis? Ergo ne quidquam ab alio 
accipias : si autem ila fiat, evertentur omnia. Ubique 
enim dare ei accipere bonorum muhorum initium est, 
i seminibus, in discipulis, in artibus. Nam si quis 
voluerit artem penes se retinere, et sese et totum 
mundum evertit. Agricola si semina domi suffossa 
retineat, gravem inducet famem. Sic et dives si in 
pecuniis hoc faciat, seipsum prius quam pauperes 
perdet, gehenn:e. flammam graviorem capiti suo ap- 
parans. Ut ergo doctores, etiamsi mulos habeant 
discipulos, singulis artem suam impertiunt : ita et tu 
multes acquiras beneficio affectos : et dicant omnes, 


Tlunc liberavit a "paupertate, illum 4 periculis; et, 


le periieset, nisi cum gratia Dei patrocinio tuo ere- 
pius fuisset : οἱ quod hunc a morbo, alium a ssco- 
phantia exemeris, alium hospitem exceperis, alium 
nudum vestieris. Innurmeris divitiis et tliesauris ne- 
Hora sunt hzc verba ; omnesque ad 66 convertunt 
magis quam vestimenta aurea, equi el mancipia. 
N:ec euim id efficiunt, ut gravis οἱ molostus videa- 
tmr; atque ut communis hostis odio habeatur : illa 
vero ui patrem communem ac beneficum depra-di- 
cant; et quod omnium maximum esl, Dei benevolen- 
tía tua semper gesta sequetur, Dicat ergo hie, Filiam 
meameum dote locavit; alius, Filium mieum in virorum 
numeram efferri curavit ; alius, Calamitlatem meam 
solvit ; alius, Me a periculis eripuit. llvccoronis aureis 
mcliora verba sunt, mille nimiruia pr.econes benigni- 
tatis proprie in civitate habere : liae voces, praece- 
num qui ante magistratum inceduat voce longe dulcio- 
ves suavioresque sunt, vocari nempe servatorem, be- 
neficum, patronum, qus sunt Dei nomina : non artem 
3varum, arrogantem, insatiabilem, parcum. Ne,quaeso, 
ne ullam talem vocem appetamus, sed omnino con- 
trarias. Nain si hoc in terris prolata, ita splendidum 
et illustrem reddunt ; cum ca scripta fuerint in calis, 
et in die futuro Deus illa protulerit, cogita quanta 
frueris claritate, quanto splendore : quem nes omnes 
assequi contingat, gratia et benignitate Domini nostri 
Jesu Christi, quicum Patri unaque Spiritui sancte 
gloria, imperium, honor, nunc et sempcr, οἱ in so- 
cula seculorum. Amen. 





HOMILIA XI. 


Car. 4. v. 5. Hihi autem. pro minimo est «t a vobis 
judicer, aut ab humano die ; sed neque meipsum ju- 
dico;À. (nihil enim mihi conscius. sum; sed non iu 
hoc justificatus simi); qui autem judicat me, Domi- 
"us est. 

4. Cum aliis malis nescio quomodo inductus est 
in hominum naturam curiositatis οἱ importunz perqui- 
sitionis morbus : quemetiam Christus castigavit dicens: 
Nolite judicare , ut non judicemiui (Matth. 7. 3). Quod 
certe uullamn voluptatem babet, ut habent czetera pec- 
cata, sed solam poenam ac supplicium. Nam cum innu- 
meris reyleti simus malis, et trabes feramus in oculis, 
proriní peccata, etiam ea qux? a festucis nihil dif- 
ferunt, accurate examinamus : sicul etiam Corinthi 
accidit. Viros namque pios οἱ Deo caros propter 
inscitiam tradwcebant et ejiciebant, alios vero, qui 
ijunumeris erant vitiis onusti, magni faciebant pro- 
pier eloquentiam. Deinde, tamquam judices sedentes, 
haze petulanter pronuntiabant: Hic diguuse esi, iste 
melior ilo est; et hic illi inferior, et ille isto me- 
lior; et sua lugere mala non curantes, aliorum judi- 


ces erant; hincque gravia bella concitabant. Paulus 


erge hunc merbum tellens, vide quam prudenter 
illos eorrigat. Postquam enim dixit, Hic. jam que- 
reir inter dispensatores st. fdelis quis. inveniatur, et 
videbatur iMis aditam dare ad judicandam et exa- 


minandam cujusque vilam; hoc vero seditionem 
concitabat : ne lioc illis accideret, ab hac altercatione 
illos abduxit, dicens: Mili autem pro minimo est ut 
4 vobis judicer ; rursus sermonem personam suam spe- 
etantem proferens. Quid sibi vult autem illud, Miki 
autem pro auuimo est ut a vobis judicer, aut ab lhiuna- 
$0 die? Indignum me judico, inquit, qui a vobis ju- 
dicer ; et quid dico a vobis? sed etiam a quocumque 
aliquo. Sed nemo Paulum arrogantiz accusel, si 
nullum hominem dignum esse dicat, qui contra se 
calculum (erat. Primo enim non propler se hoc dicit, 
scd ut alios ab illorum molestia eripiat: deinde non 
ad Corinthios tantum res spectat ; sed etiam seipsum 
4 lali judicio removit, majus sua mente dicens de ta- 
libus calculum ferre: subjunxitergo, Neque meipsum 
judico. Ad µας vero causa quoque examinanda est, 
qua motus ο dicebat: solet enim szpe magnifice 
loqui, non ex fastu vel arrogantia, sed cx optima 
dispeusatione: quandoquidem nunc non ipse sese 


 extollens, sed alios deprimens, hzc loquitur, ut 


diguitatem sanctis addat. Quod euim adinodum hu- 
milis esset, audi quid dicat, inimicorum hac de ro 
testimonium in medium adducens : Prasentia corporis 
infirma est, et sermo contemptus (2. Cor. 10. 10) ; εἰ 


rursum, Novissime autem tanquam. abortivo visus est 


εἰ mili (1. Cor. 13. 8), Attamen humilis ille, tcimpo- 


27 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XI. 88 


θείηα μηδενὶ μεταδοῦναι τῆς τέχνης, xal ἑαυτόν καὶ 


τὰς λοιπὰς ἀνατρέπει τέχνας. 'O σχυτοτόµος ὁμοίιας, 


ὃ Ἱιωργὸς, ὁ σιτοποιὸς, καὶ ἕχαστος δὲ τῶν ἄναγ- 
χαῖον ἐπιτήδευμα µετιόντων, εἰ βσυληθείη μὴ µετα- 
δοῦναι ἑτέρφ τῶν ἀπὸ τῆς τέχνης, οὐχὶ τοὺς ἅλ- 
λσυς µόνον, ἀλλὰ χαὶ ἑαυτὸν τοῖς ἄλλοις προσαπολεῖ. 
Καὶ τί λέγω τοὺς πλουτοῦντας; Καὶ γὰρ ol πένητες, 
εἰ τὴν ὑμετέραν τῶν πλεονεκτούντων xal πλουτούν- 
two» χαχίαν µετῆλθον, μέγιστα ἂν ὑμᾶς [86] ἔθλα- 
(av, χαὶ ταχέως ἂν ὑμᾶς ἐποίησαν πένητας, μᾶλ- 
λον δὲ χαὶ ἀπώλεσαν, ct pi δεθµένοις τῶν ἑαυτῶν 
μεταδοῦναι ἠδουλήθησαν  οἵον, ὁ Υηπόνος τῆς ἀπὸ 
εῶν χειρῶν ἐργασίας, ὁ ναύτης τῆς ἀπὸ τοῦ πλεῖν 
ἑμποιρίας, ὁ στρατιώτης τῆς ἀριστείας τῆς ἀπὸ τῶν 
πολέμων. Ὥστε εἰ χαὶ μηδὲν ἕτερον, τοῦτο γοῦν αἰδέ- 
σθητε, χαὶ τὴν ἐχείνων μ:µήσασθε φιλοφροσύνην. 05 
µεταδίδως τοῦ πλούτου οὐδενί; Οὐχοῦν μὴ µεταλά- 
6ῃς παρ ἑτέρου μηδενός - εἰ δὲ τοῦτο ἔσται, τὰ πάντα 
ἀνατραπήσεται. Πανταχοῦ γὰρ τὸ διδόναι καὶ µετα- 
λαμδάνειν ἂρχλ πολλῶν ἐστιν ἀγαθῶν, ἐπὶ σπερµά- 
των, ἐπὶ μαθητῶν, ἐπὶ τεχνῶν. "Av γὰρ βουληθῇ τις 
παρ) ἑαυτῷ χατέχειν τὴν τέχνην, xal ἑαυτὸν καὶ τὸν 
βίον ἀνέτρεψεν ἅπαντα. Καὶ ὁ γεωργὸς τὰ σπέρματα 
ἂν οἴχοι χατορύξας φυλάττοι, λιμὸν ἐἑργάσεται χαλε- 
πό» οὕτω xai ὁ πλούσιος ἐὰν ἐπὶ τῶν χρημάτων 
τοῦτο ποιῃ, πρὺ τῶν πενήῄτων ἑαυτὸν ἀναιρήσει, 
thv φλόγα τῆς Υεέννης γαλεπωτέραν χατὰ τῆς ἔαυ- 
τοῦ σωρεύων χεφαλῆς. Ὥσπερ οὖν οἱ διδάσχαλο», 
«ἂν πολλους ἔχωσι τοὺς μαθητὰς, ἑχάστῳ µεταδι- 
δύασι ττς τέχντς ᾿ οὕτω xal σὺ πολλοὺς χτῆσαι τοὺς 
εὐεργετουμένους * xol λεγέτωσαν ἅπαντες, ὅτι Tov 
δεῖνα ἁΤτήλλαξε πενίας, καὶ τὸν δεῖνα κινδύνων’ xa, 
70 δεῖνα ἂν ἀπώλετο, εἰ μὴ μετὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ 


8 Reg., γινόµενον, ἀλλὰ xai ἐπὶ τῶν τεχνῶν. Καὶ γὰρ ὁ 
χαλκοτύκος εἰ βονληθείη. d 





τῆς σῆς ἀπέλαυσε προρτασίας ' χαὶ ὅτι τῷ δεῖνι τὴν 
νόσον ἕλυσας, ἕτερον συχοφαντίας ἀπήλλαξας, ἄλλον 
ξένον ὄντα συνῄγαγες, ἄλλον γυμνὸν ὄντα περιέθαλες. 
Μυρίου πλούτου καὶ πολλῶν θησαυρῶν βελτίω τὰ 
ῥήματα ταῦτα b ἐπιστρέφει πάντας μᾶλλον τῶν ἵμα- 
τίων τῶν χρυσῶν καὶ τῶν ἵππων xai τῶν ἀνδραπό- 
δων. "Exetva μὲν γὰρ χαὶ φορτιχὰ ο ποιεῖ galvt- 
$0at, καὶ ὡς χοινὸν ἐχθρὸν µισεῖσθαι' ταῦτα δὲ ὡς 
πατέρα κοινὺν xal εὑεργέτην ἀνακηρύττει, xal ὃ 
πάντων μἐγιστόν ἔσειν, dj παρὰ τοῦ Θεοῦ εὔνοια 
ἀπανταχοῦ σοι τῶν πράξεων ἔπεται. Λεγέτω τοίνυν 
ὃ δεῖνα, ὅτι Ἐμοῦ τὴν θυγατέρα συνεξέδωχεν ' ἔτε- 
poc, Ἐμοὶ δὲ τὸν υἱὸν εἰς ἄνδρας ἐμφανῆναι παρ- 
εσχεύασε΄ χαὶ ἄλλος, ὅτι Thy συμφορὰν fuss * χαὶ 
ἕτερος, ὅτι Tiv. κινδύνων ἀπήλλαςε. Ταῦτα ατεφά- 
νων χρυσῶν βελτίω τὰ ῥήματα, µυρίους χήρυχας ἐν 
τῇ πόλει τῆς οἰχείας φιλανθρωπίας ἔχειν ' αὗται αἱ 
φωναὶ τῆς φωνῆς τῶν κηρύχκων τῶν πρὸ τῶν ἀρχόν- 
των βαδιζόντων ἡδίους πολλῷ xa γλυχύτεραι, τὸν 
σωτΏρα, τὸν εὑεργέτην, τὸν προστάτην, X τοῦ 
Θεοῦ χαλεῖσθαι ὀνόματα, ἀλλὰ μὴ πλευνέκτην xei 
ἁλαζόνα χαὶ ἀχόρεστον xat σµιχρολόγον. Mh, παρα- 
γαλῶ, μηδανὸς τούτων ἐπιθυμήσωμεν τῶν ῥημάτων, 
ἀλλὰ τῶν ἑναντίων., EL γὰρ ἐπὶ γῆς ταῦτα λεγόμενα 
λαμπρὺν οὕτω motel καὶ περιφανῆ, ὅταν ἓν οὑὐρανῷ 
ταῦτα γράφηται, xal ὁ Gcb; ταῦτα κατὰ τὴν ἡμέραν 
ἀναχηρύττῃ τὴν µέλλονσαν, ἐννόησον ὅσης ἀπολαύσῃ 


τῆς περιφανείας, ὅσης τῆς λαµπρότητος * ἧς Υένοιτο 


πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ του 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ τῷ Πατρὶ, 
ἅμα wp ἁγίῳ ΠἨνεύματι, δόξα. κράτος, vh, νῦν 
καὶ ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


b Aberat ταῦτα. 5 Savilius legendum putat φορτικόν, οἱ 
oerte melius quadraret ad seriem. 





[$7] OMIAIA ΙΔ. 


Ἑμοὶ δὲ εἰς ἐλάχιστόν ἐσειν, ἵνα ὑγ' ὑμῶν ára- 
χριθω, ἡ ὑπὸ ἀνθρωπίγης ἡμέρας' àAA. οὐδὲ 
Εμαυτὸν ἀγακρίνω [οὐδὲν γὰρ ἐμαυτῷ σύνοιδα" 

1.4 οὐκ ἐν τούτῳ δεδιχαίωµαι) ὁ δὲ ἀνακρί- 
γω; µε, Κύριός ἐστι. 


α’. Μετὰ τῶν ἄλλων κακῶν οὐχ οἶδα πῶς ἐπεισηλθε 
«jj τῶν ἀνθρώπων φύσει τὸ τῆς περιεργίας χαὶ τὸ 
τῆς πολυπραγμοσύνης τῆς ἀχαίρου νόσηµα * ὃ χαὶ ὁ 
Χριατὸς ἐχόλασεν επών. Mi] κρίνετε, ἵνα μὴ xpi- 
θητε ΄ ὅπερ ἡδονὴν μὲν οὐδεμίαν ἔχει, χαθάπερ χαὶ 
τὰ λοιπὰ τῶν ἁμαρτημάτων, χόλασιν δὲ µόνον χαὶ 
τιµωρίαν. Καὶ (ὰρ popluv αὐτοὶ γέµοντες χαχῶν, 
xai τὰς δοχοὺς ἐπὶ τῶν ὁμμάτων φέροντες, τῶν 
ἁμαρττμάτων τοῦ πλησίον, χάρφονς οὐδὲν διαφερόν- 
των, ἀχριθεῖς γινόµεθα ἑξετασταί, ὥσπερ xaX ἐν τῇ 
Κορίνθῳ τοῦτο σννξἔδαινεν. "Ανδρας γὰρ εὐλαθεῖς καὶ 
Θεῷ φίλους διὰ τὴν ἁμαθίαν ἐχωμῴδουν xat ἑξέδα|λ]- 
λον, τοὺς δὲ µνρίων γέµοντας χαχῶν ἐνέκρινον διὰ 
τὸν εὐγλωττίαν. Εἶτα, καθάπερ δικασταὶ προχαθή- 
µενοι, τοιαῦτα μετὰ προπετείας. ἑψφηφίζοντο: ο 
δεῖνα ἄξιος, ὃ bela τοῦ δεῖνος ἀμείνων ' xal οὗτος 
ἐκείνου καταδεέστερος, xXxcelvog /ούτου βελτίων ' 
καὶ ἀφέντες τὰ ἑαυτῶν πενθεῖν xaxà, ἑτέροις ἑγ[νοντο 
διχασταὶ, χαὶ ταύτῃ πολέμους ἀνηπτον πάλιν χαλε- 
κούς. Ὅ Παῦλος οὖν ἀναιρῶν τοῦτο τὸ νόσηµα, ὅρα 
πῶς αὐτοὺς διορθοῦται συνετῶς. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, 
Ὅ δὲ «οιχὸν, ζπεεῖται ἐν τοῖς οἰκογόμοις, ἵνα 


πιστός τις εὑρεθῇ, καὶ ἐδόχει πάροδον αὐτοῖς διδό- 
ναι τοῦ κρίνειν xai ἐξετάζειν τὸν ἑκάστου βίον τούτο 


δὲ τὴν στάσιν ὀπέτριθεν' ἵνα μὴ τοῦτο πάθωσιν, 


ἀπήγαγεν αὐτοὺς τῆς τοιαύτης ἐρεσχελίας, λέγων ᾿ 
"Epol δὲ εἰς ἑλάχιστόν ἐστιν, ἵνα ὁρ᾽ ὑμῶν ἀνα- 
κριθῶ: πάλιν ἐπὶ τοῦ οἰκείον προσώπου τὸν λόγον 
προάγων. Ti δὲ ἐστιν, Ἑμοὶ δὲ εἰς ἑλάχιστόν 
ἐστιν, Ίνα ὑφ) ὑμῶν ἀνωκριθῶ, ἢ ὑπὸ ἀγθρωαί- 
νης ἡμέρας; ᾿Ανάξιον ἐμαυτὸν χρίνω, φησὶ, τοῦ 
παρ᾽ ὑμῶν χρίνεσθαι΄ xal τί λέγω παρ᾽ ὑμῶν; χαὶ 
τὸ παρ’ οὐτινοσοῦν ἑτέρου. AXAÀ μηδεὶς ἀπόνοιαν 
καταγινωσκέτω τοῦ Παύλου, εἰ µηδένα τῶν ἀνθρω- 
πων ἄξιον εἶναι λέγει τοῦ φέρειν τὴν περὶ αὑτοῦ 
ψῆφον. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐ δι’ ἑαυτὸν ταῦτά φησιν, 
ἀλλ' ἑτέρους ἐξαρπάσαι βουλόμενος τῆς παρ ixei- 
νων ἐπαχθείας s * ἔπειτα δὲ οὐδὲ µέχρι Κορινθίων τὸ 
πρᾶγμα ἔστησεν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν τῆς χρίσεως ταύ- 
της ἐξέδαλε, μεῖζον εἶναι τῆς αὐτοῦ γνώμης λέγων 
τὰ τοιαῦτα φηφίζεσθαι. ἐπήγαγε γοῦν' Οὐδὲ ἐµαυ- 
τὸν ἀνακρίνω. Πρὸς δὲ τοῖς εἰρημένοις xat τὴν ὑπό- 
θεσιν ἐξετάσαι χρὴ, δὺ ἣν ταῦτα ἑλέγετο * οἶδε γὰρ 
πολλαχοῦ xai µεγαλοφρόνως φθέγγεσθαι. Τοῦτο δὲ 
οὐκ ἔστι τύφου οὐδὲ ἀπονοίας, ἀλλ᾽ οἰκονομίας ἀρ'- 


'στης: ἐπεὶ καὶ νῦν οὐχ αὐτὸς ἑπαιρόμενος, ἁλλ' 


ἑτέρους χαταστέλλων, ταῦτα ἔλεχε, xai ἀξίωμα 


* Legebatur ἀπεχθείας. 


89 S. JOANNIS 'CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 90 


σπεύδων περιθεῖναι τοῖς ἁγίοις. Ὅτι γὰρ τῶν σφό- 
δρα ταπεινῶν fjv, ἄχουσον τί φησι, τὴν τῶν ἐχθρῶν 
µαρτυρίαν [85] εἰς μέσον περὶ τούτου φέρων * ὅτι Ἡ 
μὲν παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενὴς, xal ὁ «ἳό- 
γος ἐξουθενημένος * xoi πάλιν, Ἔσχατον 68 πάν- 
των ὡὠσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι -«ὤφθη κἁμοί. 'Αλλ’ 
ὅμως ὁ ταπεινὸς οὗτος, χαιροῦ καλοῦντος, σχόπει 
ποῦ τὰ φβονήµατα τῶν μαθητῶν ἐπῆρεν, οὐχὶ τῶφον 
διδάσχων, ἀλλὰ φρόνημα ὑγιὲς ἐμποιῶν. Αὐτοῖς γὰρ 
τούτοις διΦλεγόµενος ἔλεγε Καὶ εἰ àv ὑμῖν κρίνε- 
ται ὁ κόσμος, ἀνάξιοί ἐστε κριτηρίων ἑ.αχί- 
στων. Ὥσπερ γὰρ ἁλαζονείας εἶναι yph πόῤῥω τὸν 
Χριστιανὸν, οὕτω xaY χολαχείας xai ἀγεννοῦς φρο- 
νήματος. 000€ γὰρ εἰ λέγοι τις, ὅτι Τὰ χρήματα οὐ- 
δὲν ἡγοῦμαι εἶναι, ἀλλὰ τὰ παρόντα ἅπαντα σκιά 
pot xai ὄναρ καὶ παίδων ἀθύρματα, ἁλαζονείας αὖ- 
τὸν γραφόμεθα * ἐπεὶ xal τὸν Σολομῶντα οὕτως εἰς 
ἁλαξονείαν διαδαλοῦμεν, πορὶ τούτων .φιλοσοφοῦντα 
xai λέγοντα' Ματαιότης µαταιοτήτων, xal τὰ 
πάντα µαταιότης. ᾽Αλλὰ μὴ γένοιτο τῷ τῆς ἆλαζο- 
νείας ὀνόματι τὴν φιλοσοφίαν καλεῖν. "Apa οὐχ ἀπό- 
νοια τὸ χαταφρονεῖν τούτων, ἀλλὰ µεγαλοφωχία, xal- 
τοι γὲ βασιλεῖς xal ἄρχοντας xaX δυνάστας ὁρῶμεν 
αὐτῶν ἀντεχομένους' ἀλλ᾽ ὁ πτωχὸς φιλοσοφῶν .«πολ- 
λάχις αὐτῶν ὑπερορᾷ, χαὶ. οὐ διὰ τοῦτο ἁλαζόνα αὐὑ- 
τὸν, ἀλλὰ µεγαλόφρονα εἶναι φήσομεν ' ὥσπερ οὖν 
οὐδὰ τὸν σφόδρα ἀντεχόμενον αὐτῶν, ταπεινόφρονα 
xai µέτριον, ἀλλ᾽ ἀσθενῆ xal µικρόψυχον καὶ ἀνελεύ- 
θερον. Καὶ γὰρ εἴ τις υἱὸς τῶν μὲν τῷ πατρὶ προσ- 
τχόντων χατεφρόνει, τὰ δὲ δουλικὰ ἐθαύμαζεν, οὐχ 
ὡς ταπεινόφρονα αὐτὸν ἐπῃνέσαμεν ἂν, ἁλλ ὡς 
ἀγεννη xat δουλιχὸν ἑχαχίζομεν' ἐθαυμάσαμεν δ ἂν 
καταφρονοῦντα ἑκείνων, xal τῶν πατρικῶν πολὺν 
ποιούµενον λόγον. 'Amovolag γάρ ἐστι τὸ τῶν ὁμο- 
δούλων ἑαυτὸν νοµίζειν εἶναι βελτίω * τὸ μέντοι τὴν 
οὖσαν περὶ τῶν πραγμάτων φἑρειν φῆφον, οὐχὶ ἆλα- 
ζονείας, ἀλλὰ φιλοσοφίας ἐστι. 
P'. Διὰ τοῦτο χαὶ ὁ Παῦλος οὐχ ἑαυτὸν ἑπαίρων. ἀλλ᾽ 
τέρους ταπεινῶν xal ἑξανισταμένους χαταστέλλων 
xai πείθων µετριάζειν, ἔλεγεν ᾿Εμοὶ δὲ εἰς &Aá- 
χιστόν ἐστιν, ἵνα ὑφ ὑμῶν ἀνακριθῶ, f) ὑπὸ 
ἀνθρωπίνης ἡμέρας. Ορᾷς πῶς κἀκείνους ἐθερά- 
πευσεν; 'O γὰρ ἀχούσας, ὅτι πάντων ἁμοίω; χατα- 
φρονεῖ, xal ὑπ᾿ οὐδενὸς ἀξιοῖ χρίνεσθαι, οὐχέτι λοι- 
T^v ἀλγήσει, ὡς µό»ος αὐτὸς ἐχθεθλημένος. El γὰρ 
εἶπεν, Ὑφ' ὑμῶν, µόνον, καὶ ἑσίγησεν, ixavby ἴσως 
αὐτοὺς τοῦτο δαχεῖν ὡς χαταφρονηθέντας ἣν ' νυνὶ 
δξ τῷ ἐπαγαγεῖν, Οὐδὲ ἀνθρωπίνης ἡμέρας, παρα- 
μυθίαν ἑχόμισε τῇ πληγῇ, χοινωνοὺς αὐτοῖς δοὺς 
τῆς καταφρονῄσεως, ᾽Αλλὰ xal αὐτὸ τοῦτο θερα- 
πεύει πάλω εἰπών' 'AJA' οὐδὲ ἑἐμαυτὸν ἀν αχρί- 
γω. "Opa πῶς οὐκ ἔστιν ἀπονοίας «b εἰρημένον * 
οὐδὲ vip «ἑαυτὸν ἀρχεῖν qnot πρὸς τὴν τοιαύτην 
ἀχρίδειαν. Εἶτα, ἐπειδὴ καὶ τοῦτο σφόδρα ἐπαιρο[»]- 
μένου ἑδόχει εἶναι τὸ ῥῆμα, καὶ αὐτὸ διωρθώσατο 
εἰπών' "AJ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωµαι. Τί οὖν, 
οὗ χρὴ διχάζειν ἑαυτοῖς χα) τοῖς ἁμαρτήμασι.; Καὶ 
σφόδρα μὲν οὖν χρὴ τοῦτο ποιεῖν, ὅταν ἁμαρτάνω- 
μεν ἀλλὰ Παῦλος τοῦτο οὖκ εἶπεν, Οὐδὲν γὰρ 
ἐμωυτῷ σύγοιδα, φησί. Ποῖον οὖν ἔμελλε χρίνειν 
ἁμάρτημα, μηδὲν ἑαυτῷ σννειδώς; Ὁ δὲ oU φησι 
“δεδιχαιῶσθαι, Οἱ οὖν [89] µνρίων τραυμάτων τὸ 
συνειδὸς ἐμπεπλησμένον ἔχοντες, xal μηδὲν συνει- 
δότες ἑαυτοῖς ἀγαθὸν, ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον, τί ἂν 
εἴποιμεν; Καὶ τί δήποτε, εἰ μηδὲν ἑαυτῷ σύνοιδεν, 
οὐ δεδικαίωται; Ὅτι συνέδαινεν ἡμαρτῆσθαι μὲν 


αὐτῷ τινα ἁμαρτήματα, μὴ μὴν αὐτὸν εἰδέναι ταῦτα 
ἁμαρτήματα. Ἐντεῦθεν λογίζου πόση τῆς µελλούσης 
Χρίσεως fj ἀχρίθδεια. Οὐ τοίνυν ὡς ἅληπτον ἑαυτὸν 
νοµίζων, οὕτως ἀνάξιον ἑαυτοῦ εἶναι «τὸ χρίνεσθαι 
παρ) ἑχείνων φησὶν, ἀλλ᾽ ἐπιατομίζων τοὺς ἁλόγως 
ταῦτα ποιοῦντας. Ἑτέρωθι γοῦν οὐδὲ φανερῶν ὄν- 
των τῶν ἁμαρτημάτων, ἐπιτρέπει κοἰνειν ἑτέροις, 
ἐπειδὴ ὁ χαιρὸς τοῦτο ἀπήτει. 

Τί γὰρ κρίνεις τὸν ἁδε.1φόν cov; φῃσίν' $ xal 
σὺ τί ἐξουθενεῖς τὸν ἀδερόν σου ; 00 γὰρ τοῦτο 
ἑπετάγης, ἄνθρωπε, χρίνειν ἑτέρους, ἀλλὰ τὰ σαν- 
τοῦ δοχιµάζειν. Τί τοίνυν τοῦ Δεσπότου τὴν τάξιν 
ἁρπάζεις; ἐχείνου τὸ κρίνειν ἐστὶν, οὐχὶ σόν. Διὸ 
καὶ ἐπήγαγεν' Ὥστε μὴ «πρὸ καιροῦ τι κρίνετε, 
ἕως ἂν 2.6ῃ ὁ Κύριος, ὃς καὶ φωτίσει τὰ κρυατὰ 
τοῦ σκότους, καὶ φανερώσει τὰς βου.λὰς τῶν 
χαρδιῶν' καὶ εότο ὁ ἔπαινος γενήσεται ἑκάστῳ 
ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Τί οὗν, οὐ χρὴ τοὺς διδασχάλους 
τοῦτο ποιεῖν; Χρὴ μὲν ἐπὶ τῶν φανερῶν ἁμαρτημά- 
των χαὶ ὡμολογημένων, xal τοῦτο μετὰ τοῦ προσ- 
Ίχοντος χαιροῦ, xai τότε δὲ ἀλγοῦντας xai δαχνο- 
µένους, xal οὐχ, ὡς οὗτοι τότε ἑποίουν, ἀπὸ κενοδο- 
ξίας χαὶ ἀπονοίας. Καὶ γὰρ xai ἐνταῦθα οὐ περὶ τῶν 
ὠμολογημένων .ἁμαρτημάτων φησὶν, ἀλλὰ περὶ τοῦ 
τὸν δεῖνα τοῦ δεῖνος προτιθέναι, xal συγχρίσεις 
ποιεῖσθαι βίων. Ταῦτα γὰρ αὐτὸς μόνος οἶδε χρίνειν 
μετὰ ἀχριθείας, ὁ µέλλων ἡμῶν τὰ ἀπόῤῥητα xpli- 
γειν, ποῖα μὲν μείζονος, mola δὲ ἑλάττονος .χολά- 
σεώς ἔστιν ἄξια xol τιμῆς. ἡμεῖς δὲ κατὰ τὸ παρα» 
στὰν ταῦτα πρἀττοµεν. El γὰρ ἐν οἷς αὐτὸς Άμαρ- 
τον, Φησὶν, οὐδὲν οἶδα σαφῶς, πῶς ἄξιος ἂν εἴην 
ὑπὲρ ἑτέρων φέρειν φῆφον; πῶς δὲ, ὁ τὰ ἐμαντοῦ 
μετὰ ἀχριθείας μὴ ἐπιστάμενος, τὰ ἄλλων δυνἠσο- 
μαι χρίνεν; Ei δὲ Παῦλος τοῦτο ἕπασχε, πολλῷ 
μᾶλλον ἡμεῖς. Καὶ γὰρ ταῦτα ἔλεγεν, οὐχ ἵνα δείξη 
ἑαυτὸν ἄληπτον, ἀλλ᾽ ἵνα δείξη, ὅτι εἰ xal τοιοῦτος 
£i» τις παρ) αὐτοῖς μηδὲν ἡμαρτηχὼς, οὐδ' οὗτος 
ἄξιος ἂν εἴη τοὺς ἑτέρων «κρίνειν βίους * xaX ὅτι εἰ 
οὗτος ὁ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδὼς ὑπεύθυνος εἶναί φησι, 
πολλῷ μᾶλλον ἐχεῖνοι οἱ µυρία ἑαυτοῖς συνειδότες. 
Οὕτω τοίνυν ἐπιστομίσας τοὺς τὰς τοιαύτας ποιον- 
µένους χρίσεις, ὠδίνει λοιπὸν ἀποῤῥήξας τὸν θυμὸν 
ἐπὶ τὸν παπορνευχότα ἐλθεῖν' xal χαθάπερ χειμῶ- 
vog ἐπιόντος νέφη τινὰ ζοφώδη προτρέχει, εἶτα ἔπει. 
δὰν ὁ τῶν βροντῶν πάταγος γένηται xat τὸν οὐρανὸν 
ἐργάσηται νέφος ἓν, τότε ἀθρόον ἐπὶ τὴν γῆν xa- 
ταῤῥήγννται ὁ ὑετός» οὕτω xal τότε συνέδαινε. Καὶ 
γὰρ ἔχων μετὰ πολλῆς ἀγανακεήσφως χρήσασθαι τῷ 
πεπορνευχότι, τοῦτο οὐ ποιεῖ, ἀλλὰ φοδεροῖς " ῥή- 
pact χαταστέλλει πρότερον τὸ φύσημα τοῦ ἀνδρός * 
ἐπειδῃ xal διπλοῦν ἁμάρτημα fjv τὸ συμδὰν, πορ- 
νεία, xal πορνείας [90] χεῖρον, τὸ μὴ πενθεῖν ὑπὲρ 
τοῦ πλημμεληθέντος. Οὐ γὰρ οὕτω τὸν ἡμαρτηχότα 
πενθεῖ, ὡς τὸν ἡμαρτηχότα, καὶ μὴ μετανοοῦντα. 
Πενθήσω γὰρ πολλοὺς, φησὶν, οὐχὶ τῶν προηµαρτη- 
χότων ἁπλῶς, ἀλλὰ τῶν μὴ µετανοησάντων ἐπὶ τῇ 
ἀσελγείᾳ xai ἀχαθαρσίᾳ fj ἔπραξαν. Ὁ γὰρ μετὰ τὸ 
ἁμαρτεῖν µετανοίᾳ χεχρηµένος, οὐ πένθους, ἀλλὰ 
μακαρισμῶν ἐστιν ἄξιος, ἐπὶ τὸν τῶν δικαίων χορὺν 
µεταστάς. Λέγε γὰρ σὺ τὰς ἀνομίας » cov πρῶ- 
τος, ἵνα δικαιωθῇς. El δὲ μετὰ τὸ ἁμαρτεῖν ἀναι- 
σχυντεῖ, οὐχ οὕτως ἐπὶ τῷ πεσεῖν ἐστιν ἑλεεινὸς, ὡς 
ἐπὶ τῷ χεῖσθαι πεσών. 

Y. El δὲ τὸ μὴ μετανοεῖν ἐπὶ ἁμαρτήμασι, χαλεπὺν, 


5 [ta Πορίας codex. In editis tur τᾷ πεπορνενκότν 
φοδεροῖς, omissis interpositis, b Riga τὰς. ἁμαρτίας. 


89 IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XI. 90 


re voeante, vide quo díscipelorum sententiam extu- 
lerit, non fastum docens, sed sanos indens spiritus. 
Ipsos enim alloquens dicebat: Et εἰ in vobis judicatur 
mundus, indiqui estis minimis judiciis (4. Cer. 0. 2). 


Ut enim Christianum oportet longe ab arrogantia 


esse, ita et ab adulatione et ab illiberali sensu. Ne- 
que enim si quispiam dixerit, Pecuniase nibil esse 


quito, sed presentia omnia mihi umbra et semnium. 
sunt aC puerorum ludibria; arrogantiz ipsum accu- 
sabimus : Nam sie Salomonem etiam arrogantize ac-- 


eusabimus cum de his rebus philosophatur εἰ dicit: 
Vanitas vonitatusm, et omnia vanitas: (Eccles. 1. 2). 
Sed absit ut arrogantix nomine philosophiam appel- 
jemus. Non est ergo arrogantia hzc despicere, sed. 
animi magnitudo, licel videamus reges et prinoipes 
ilia sibi vindicare. Verum pauper qui philosophatur; 
llle sepe despicit: neque ideo illum arrogantem, 
sed magnanimum dicemus : sicut nec eum, qui hzo 
magnopere sibi vindicat, humilem et modestum, sed 
infirmum, pusilli animi et illiberalem dicemus. Et- 
enim si quis fllius ea αυ ad patrem pertinent de- 
spiceret, servilia autem admirapetur, non quasi hu- 
milem illum laudaremus, sed ut. illiberalem et 
servilem vituperaremus ; ipsumque vero. miraremur 
si illa despiceret; et paterna magni faceret. Arro- 
gantie enim est, se eonservis meliorem esse existi- 
mare ; sed eam qua vere:est de rehus ferre senten- 
ism, non arrogantixz est, sed philosophize. 

9. Ideo Paulus non se extollens, sed alios liumi- 
lians, et sese efferentes deprimens et modestos esse 
suadens, dicebat: Mihi autem pro minimo est uta 
vobis judicer, aut ab humano die. Viden" quomodo 
illos curaverit? Nam qui audierit quod omnes simi- 
liter despiciat, et a nullo judicari dignetur, non uti- 
que dolebit quasi ipse solus ejectus. Nam si dixisset, 
Α vobis-tantumr, et siluisset, lroc illos mordere poterat; 
quast despecti fuissent : nunc autem cum addit, Nee 
οὐ humano die, plagz medieamentum adhibuit, cum 
ipsis talis contemptus socios assignavit. Sed et ipse 
queque huic rci rursus medetur, adjiciens : Sed neque 
meipsum judico. Yide quomodo dictum illud non arro- 
gantiam sapiat : neque enim se satis esse dicit ad hoe 
aecurate prestandum. Deinde quia hoc dictum sese 
sdmodum extollentis videbatur esse, id correxit dicens: 
Sed' non in hoc justificatus sam. Quid" igitur? annon 
oportetet se et peccata judicare ? Maxime quidem opor- 
tet hoc facere cum peccamus; sed Paulus hoc non dixit: 
Nihil enim mihi conscius sum, inquit. Quodnam ergo 
peccatum judicaturus erat, eum nihil' sibi conscius 
essei? [llle vero non dicit se esse justificatum. Qui ergo 
conscientiam habemus mille vulneribus sauciam , et 
nullius boni nobis conscii suruus , sed totum contra- 
rium , quid dixerimus? et quomodo ille nullius sibi 
conscius mali, non justificatus erat? Quia contingebat 
il'am aliqua admittere peccata, qu: ipse nesciret esse 
peccata. Hinc cogita quam erit accuratum futurum 
judicium. Non ergo, quod omnireprehensione vacuum 
se putaret, se indignum esse dicit, qui ab illis jadicetur, 
sed reprimit eos qui inconsiderate boc facerent. Ali- 


bi enim, etiamsi peccata non manifesta essent, aliis ju- 
dicium ferre permisit, quoniam hoc pestulabat tetnpus. 
De aliis non judicandum est. — Quid enim , ait , 
judicas (ratrem tuum ?. et tu. cur fratrem. tuum nihili 
facis (Rom. 44. 10)? Non enim hoc tibi mandatum 
est, o homo, ut alios judices , sed ut tua examines. 
Cur ego Domini partes arripis? illius est judicare , 
non tuum. Quare subjungit : 5. Jtaque nolite ante 
teinpus. judicare , quoadusque veniat Dominus , qui et 
illuminabit abscondiia tenebrarum , et manifestabit con- 
silia cordium : et tunc laus erit unicuique a Deo. Quid 
ergo, non opertet doctores hoc facere? Oportet qui- 
dem in peccatis manifestis , qua in confesso sunt , 
idque congruenti tempore; cum tunc doleant ci 
merdeantur. Non ut tunc illi faciebant, ex. inani 
gloria et arrogantia. Ilic enim non de peccatis illis 
loquitur , qux in confesso erant, sed quod illum al- 
teri preeferrent, et. vitam illorum. compararent. Dc 
his enim ille solus accurate judicare novit, qui oc- 
culta nostra judicaturus est ; quaenam scilicet majori, 
quaenam minori vel supplicio vel honore digna sint : 
nos vero sccundum id quod apparet hxc facimus. Si 
enim, inquit , in quibus ipse peccavi , nihil clare no- 
vi, quomodo dignus fuerim qui de aliis feram senten- 
tiam ? quomodo qui mea non accurate novi, oliena 
potero judicare? Si vero Paulus hoc fecit, multo ma- 
gis nos. Hxc enim dicebat, non ut se nulli repse- 
hensioni obnoxium estenderet, sed ut declararet , 
etiamsi quis apud illos esset qui non peccavisset, non 
dignum tamem esse qui. de aliorum vita judicet ; 
et quod si is, qui nuHius mali sibi conscius est, se 
obnoxium esse dicit, multo magis illi erunt , qui mil- 
le peecatorum sibi censcii sunt, Cum sie- erge 06 
obstruxisset eorum , qui talia judieia ferrent, .de- 
mum parturientis »nore gestit irrumpere in fornica- 
torem : et: sicut ingruente- tempestate , praz»curruik 
nubes qusdam atrz ; deinde post tonitruum fragorem 
et postquam cxlum una nubes factum est, tunc in 
terram confertim erumpit pluvia; eodem modo ct 
tunc accidit. Nam cum posset cum indignatione mul- 
ta agere-in fernicatorem , non ita agA ; sed przemis- 
sis terribiltbus verbis ejus temorem reprimit. Quando- 
quidem duplex aderat peecatum , fornicatio nempe , 
et fornieatione pejus aliud, quod scilicet tanti peccati 
non peniteret ipsum. Non enim ita peccatorem lu- 
get, ut peccatorem non ponitentem : Lugebe enim 
multos , inquit, non eorum tantum qui prius pecca- 
runt , sed eorum qui penitentiam non egerunt , de 
impudicitia et de immunditia quam admiserunt ( 2. 
Cor. 12. 21). Nam qui. post. peccatum penitentia 
utitur, non dignus est qui lugeatur , sed qui. beatus 
przdicetur; utpete qui in justorum chorum transla- 
tus sit. Dic enimctu prius, inquit , iniquitates tuas, ut 
justificeris- (15ai. 45. 26). Si autem postquam pecca- 
vit, impudenter agat, non ita commiseralione di- 
gnus est quod ceciderit , quam quod lapsus jaceat. 
5. Quod si post peccatum non poenitere grave est, 
de admissis peccatis intumescere quantum meretur 
supplicium ? Nam si is , qui de recie factis extollitus,. 


91 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 92 


immundus est; qui de peccatis inflatur, quam coa- 
sequetur veniam? Quia erga talis erat fornieator , et 
animam per peceatum ita petulantem et pervieacem 
reddiderat , necessario ejus fastum primo dejicit. Ne- 
que hoc crimen primo ponit , ut ne ille exuat pudo- 
rem, eo quad ante alios aecusetur ; neque postremum 
illom ponit , ut ne putet. ille rem suam ut levioris 
. momenti quasi aliud agendo tractari : sed cum prius 
ipsi multum incnssisset trmorem ex dieendi libertate, 
qua eontra alios usus est, tume ilum aggreditur , 
postquam ejus arrogantiam per aliorum correctionem 
prius exagitiverat. H:we enim ipsa verba , Nilsl mi- 
hi conscius s:wm; sed non in hoc justificalus sum ; el, 
fui jedicat me , Dominus est , qui εἰ illuminabit ab- 
scondita tenebrarwn , el manifesiabit consilia cordium , 
non leviter et eum et eos, qui ipsi applaudebant san- 
etosque despieiebant, perstringit. Quid enim, inquit, 
si quidam extrinsecus virtute pr:edili οἱ admirandi 
appareut ? Nen de exterioribus tantum fert judicium 
Me judex, sed etiam arcana in medium addueit. Dua- 
bus ergo, vel potius tribus de causis judicium no- 
sirum accuratum non est ; primo quia, etiamsi nullius 
peccati nobis conscii simus, opus tamen habemus 
eo, qui peceatla nostra aceurate arguat: secundo, 
quia ex iis qux fiunt pleraque nos latent ; tertio de- 
mum, quia multa aliorum gesta nebis quidem bona 
videntur, sed non ex recia seniemtia procedunt. 
Quid ergo dicitis, llle aut ille nibil peccavit, et hie 
illo welior est? Hoc enim non licet pronuntiare, ne- 


que de illo, qui nullius sibi conscius est : nam qui - 


arcana judicat, ille est qui accurate judieat. Ecce 
igitur, ego nihil mihi eonscius sum ; sed neque ita 
juswticatus sum : hoe est, Non sum a reddenda ra- 
tiene et a crimine liberatus. Nop enim hoe dicit, Non 
ig numero et ordine justorum sum; sed , Non sum 
inundus a peccato, Nam alibi ait : Qui ακίοιι mortuus 
ο), justicatus esá α peccato. (Rom. 6. Ἴ) : id est , li- 
beratus est. Multa vcro facimus, que bona quidem 
suBt, sed non ex recia sententia procedunt. Nam 
multos laudamus , non ut illos splendidos reddamus, 
sed ut per illos alios quospiara mordeamus. Et res 
«midem ipsa per se bona est; laudatur enim is qui 
recie fecit ; scd mens. laudantis corrupta est : ex sa- 
tanica enim sententia procedit. Nen enim fratri gra- 
tulans , sed alium ferire cupiens hoc spe quis fecit. 
Rursus quispiam grande admisit peeeatum ; alius vero 
ipsum supplantare volens, uihil fecisse dicit, eL con- 
solatur eum peccantem , ad eemmuanerm natura usum 
eonfugiens ; verw;a $epe mon quod ignoscere velit , 
'sStd wi segniorem illum reddat hoc facit. Rursum sz- 
po corripit, non ut arguat οἱ moneat, sed ut proxi- 
m» peccatum publice efferat et traducat. Consilia 
autem liomines uon norunt ; qui corda vero scruta- 
iur, aceurate scit, et illa omnia tanc in medium ad- 
ducet. kdeoque dicebat : Qui el illuminabit abscondita 
tenebrarum , et smmanifestabit consilia cordium. 
llomines quam (alluniur in judiciis, — Cum ergo, 
quando etiam nihil nobis conscii sumus, crimine puri 
6550 non possimus, οἱ cum aliquid boni agimus, ncc 


vero ex recta anini sententia 3güunus , supplicio ob- 
noxii simus : cogita quam fallantur hemines in judi- 
clie. Hxc quippe omnia pot: possunt homincs asse- 
qui, sed ille tantum numquam dormiens oculus . etsi 
homines fallaraus , ilum numquam decipiemus. Ne 
itaque dieas , Tenebrz et parietes in eircuitu surt , 
quis me videt ? nam qui ünxit sigillaüm corda uj- 
Stra, ipse omnia novit : tenebrz cnim apud eum nen 
obscurabuntur. Reete autem dicit is qui peccat, Te- 
nebr: et parietes in circuitu meo sunt. Nisi eniin. in 
mente ejus tenebr: essent, non sic, ejecto Dei timo- 
re, cum libertate id feciseet. Nam nisi prius dux aui- 
mus obtenebratus fuerit, peccatum cum fiducia in- 
gredi non potest, Ne ergo dieas : Quis me videt ? est 
cnim qui penetral usque 3d auimam et spiritum, 
compagesque et medullas : sed iu te ipsum non vides, 
Dec potes nubem dissecare; verum ae si murum 
undique cireampositum haberes, nou petes ad culum 
gespicere. 

4. Fornicationis spiritus excecat. -— Quod eum 
peccatum vis prius examinemus ? et aic (actam ad- 
missumque fuisse videbis. Quemadmodum enim la- 
érones et murorum effossores, cem quid prctiosum. 
auferze voluut , exstincta Jucerna boc perpetrant : 
sie in peccatis facit corrupta ratio. Etenim in nobis 
qnoque lux est rationabilis semper ardens. Si autem 
spiritus fornieationis cum impetu magno irruens 
flammam illam exstinxerit, statim animam obtence- 
brat, expsgnat εἰ omuia qux adsunt statim. diripit. 
Cum enim anima 3 lasciva concupiscentia capitur , 
ut nubes et caligo corporis oculos, ita mentis pro- 
&piciendi facultatem occupans, nihil sinit videre ulte- 
rius, non pr:ecipitium, nou gehennam, non timorem, 
sed ab illis insidiis tyrannice occupata demum, pec- 
cato facilis expugnalu evadit : et sicut paries sine 
fenestris ante oculos exeitatus mon sinit radium ju- 
siti: menti lucere, absurdis libidinis cogitationibus 
ipsam undique cingentibus ; et tunc occurrit illi me- 
retrix onte oculos, ante mentem , ante cogititiones 
lans et apparens ; ac quemadmodum cxci in ipso 
meridie sub cxli medio stantes lucem non excipiunt, 
clausis sibi oculis : sic et illi, etsi innumera undique 
ipsis insonent salutaria dogmata, anima boc morbo 
correpta, illis omnibus verbis aures obstruunt. Idque 
probe sciuat ii, qui rem expert sunt. Verum absit , 
ut vos id experientia didiceritis. Neque hoc solum 
peccatum id facit , sed etiam quivis alius amor pra- 
vus. 

Pecuniarum amor quanta mala pariat. — Transfe- 
ramus enim, si placet, sermonem a meretrice ad pe- 
cunias, et hic quoque videbimus densas tenebras. 
llic enim quod una tantum sit amasia, in uno inclusa 
loco, Bon ita. vehemens est morbus : in pecuniis au- 
lem, quae ubique apparent,in argentariis officinis, 
in diversoriis, in aurificinis, in divitum sxdibus , ve- 
lemens spirat amor. Quando enim pueres superbe 
agentes in foro, equos auro onustos, bomines magni- 
ficis οἱ sumptuosis vestibus ornatos, concupiscentia 
metus videt is qui hoc morbo detinetur, multis tenc- 


9 


04 
τὸ xai πεφυσιῶσθαι ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασαι, ποίας xo- 


λᾶσεώς ἐστιν ἄξιον! El γὰρ ὁ ἐπὶ τοῖς χατορθώµασιν . 


ἑπαιρόμενος, ἀχάθαρτός ἐστιν, ὁ ἐπὶ ἁμαρτήμασι 
τοῦτο πάσχων, ποίας τεύξεται συγγνώµης; Ἐπεὶ 
οὖν τοιοῦτος ἣν ὁ πεπορνευχὼς, xai τὴν φυχὴν οὔ- 
τως ἱταμὴν καὶ δυσένδοτον εἰργάσατο διὰ τῆς ἆμαρ- 
τίας, ἀναγχαίως αὐτοῦ προχαταθάλλει τὸν τῦφον. 
Καὶ οὔτε πρῶτον τίθησι τὸ ἔγχλημα, ὥστε μὴ ἆπ- 
αναισχυντῆσαι αὐτὸν, ὡς πρὸ τῶν ἄλλων ἐγχαλούμε- 
vov: οὔτε δὲ ὕστερον, ὥστε αὐτὸν μὴ νοµίσαι πάρερ- 
γον εἶναι τὸ χατ᾽ αὐτόν ἀλλὰ πρότερον πολὺν αὐτῷ 
φόδον ἐνθεὶς ἐχ τῆς πρὸς ἑτέρους παῤῥησίας, τότε 
£z αὐτὸν χωρεῖ, Ev τῇ πρὸς ἑτέρους ἐπιτιμήῆσει προ- 
χατασείων αὑτοῦ τὴν ἀπόνοιαν. Αὐτὰ γὰρ ταῦτα τὰ 
ῥήματα τὸ, Οὐδὲὰν ἑμαυτῷ σύνοιδα, ἆ.]. οὖκ ér 
τούτῳ δεδικαίωµαι’ xax τὸ, 'Ὁ κρίνω» µε, Κύριός 
ἐστιν, ὃς καὶ φωτίσει τὰ χρυπτὰ τοῦ σκότους, 
xal ῥαγερώσει τὰς βου.ξὰς τῶν καρδιῶν, οὐχ ὡς 
ἔτνχε χἀχείνου xal τῶν ἐχείνῳα μὲν συγχροτούντων, 
τοὺς 0E ἁγίους ἐξουθενούντων, χαθάπτεται. Τί γὰρ, 
φησὶν, εἰ ἔξωθεν ἑνάρετοι φαίνονταέ τινες xax θαυ- 
paccol ; Οὐ τῶν ἔξωθεν χριτής ἐστι µόνον ἐχεῖνος ὁ 
διχαστῆς, ἀλλὰ χαὶ τὰ ἁπόῤῥητα εἰς μέσον ἄγει. 
Ado τοΐνυν ἕνεχεν, μᾶλλον δὲ xai τριῶν, οὐχ ἔστιν 
ἡμῶν dj χρίσις ἀχριδής ' ἑνὸς μὲν, ὅτι χᾶν μηδὲν 
ὤμεν ἑαυτοῖς συνειδότες, ὅμως ὄτόμεθα τοῦ τὰ ἆμαρ- 
τήµατα ἡμῶν ἑλέγχοντος μετὰ ἀχριθείας' ἑτέρου 
δὲ, ὅτι τὰ πλείονα τῶν γινοµένων ἡμᾶς λανθάνει xal 
χρύττεται. xai τρίτου πρὸς τούτοις, ὅτι πολλὰ τῶν 
γενοµένων παρ) ἑτέρων δοχεῖ μὲν ἡμῖν χαλὰ, o0x 
ἁπὸ ὀρθῆς δὲ γίνεται γνώμης. Τί τοίνυν φατὲ, ὅτι 
οὐδὲν ἁμάρτηται τῷ δεἷνε χαὶ τῷ δεῖνε, xal ὁ δεῖνα 
102 δεῖνος βελτίων; Τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστιν ἀποφήνα- 
σθαι, οὐδὲ περὶ τοῦ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδότος" ὁ γὰρ 
τὰ ἀπόῤῥητα κχρίνων, ἑἐχεῖνός ἐστιν ὁ μετὰ ἀχριθείας 
διχάνων. "Goo γοῦν, οὐδὲ ἐγώ τι ἑμαυτῷ σύνοιδα * 
ἀλλ᾽ οὐδὲ οὕτω δεδικαίωµαι’ τουτέστιν, οὖχ ἁπὴλ- 
λαγμαι τῶν εὐθυνῶν οὐδὲ τῶν ἐγχλημάτων, Οὐ γὰρ 
τουτό φησιν, ὅτι Οὐκ &v τοῖς  διχαίοις τέταγµαι, 
ἀλλ᾽ ὅτι Üox εἰμὶ χαθαρὸς ἀπὸ ἁμαρτίας. Καὶ γὰρ 
ἀλλαχοῦ φησιν’ Ὁ δὲ ἀποθανὼν |91] δεδικαἰωται 
ἁ τὸ τῆς ἁμαρτίας" τουτέστιν, ἀπήλλακται. Πολλὰ 
δὲ xal πράττοµεν ἀγαθὰ μὲν, οὐκ ἀπὸ ὀρθῆς δὲ γνώ- 
μες. Καὶ γὰρ ἐπαινοῦμεν πολλοὺς, οὐχ ἑχείνους 
ποιῆσαι λαμπροὺς βουλόμενοι, ἀλλ᾽ ἑτέρους δι ἐχεί- 
Wy δάχνειν. Καὶ τὸ μὲν γιωόµενον, χαλὸὺ» (ἐπαινεῖ- 
ται γὰρ ὁ. κατορθῶν), fj δὲ διάνοια διεφθαρµένη;: 
ἀπὸ σατανικῆς γὰρ Ὑίνεται γνώμης. Οὐ γὰρ τῷ 
ἁδελφῷ ουγχαίρων, ἀλλὰ τὸν ἕτερον βαλεῖν ἐπιθυ- 
μῶν, τοῦτο πολλάχις πεποἰηχέ τις. Πάλιν, ἡμαρτέ 
' 4t, ἁμαρτίαν μεγάλην’ ἕτερός τις αὐτὸν ὑποσχελίσαι 
βουλόμενος, οὐδέν φησιν εἰργάσθαι, καὶ παραμυθεῖ- 
ται δήθεν αὐτὸν ἁμαρτάνοντα, ἐπὶ τὸ χοινὸν τῆς φύ- 


σεως κχαταφεύχων ἁλλ᾽ οὗ συγγνῶναι πολλάχις,. 


ἀλλὰ ῥᾳθυμότερον ἑἐργάσασθαι βουλόμενος, τοῦτο 
ποιεῖ. Πάλιν ἐπιπλήττει πολλάκις, οὐχ ὥστε ἑλέγξαι 
xai νουθετῆσαι, ἀλλ) ὥστε ἐχπομπεῦσαι xal ἔχτραγ- 
ᾠδῆσαι τῷ πλησίον τὴν ἁμαρτίαν, Τὰς δὲ βουλὰς 
αὐτὰς ἄνθρωποι μὲν οὐκ ἴσασιν, ὁ δὲ τὰς χαρδίας 
ἐρευνῶν ἀχριθῶς ἐἑπίσταται, xoi εἰς μέσον ἄξει 
πάντα τότε bxslva. A) xal ἔλεγχεν' "Oc φωτίσει τὰ 
χρυπεὰ τοῦ σκότους, καὶ φανερώσει τὰς βου.λὰς 
ter καρδιῶὼν. 

Ὅταν οὖν xa £v τῷ μηδὲν ἑαυτοῖς συνειδέναι μὴ 


5 Editi, ἐκείνῳφ. Reg., ἐκεῖνον. b Reg , ὅτι ἐν τοῖς. 


IN EPIST. 1 AU COR. HOMIL. ΧΙ. 93 


δυνώμεθα ἐγχλημάτων εἶναι xa9apot, xax iv οἷς ἀγα- 
θόν τι πράττοµεν, οὐχ ἀπὸ ὀρθῆς δὲ γνώμης πράττα- 
μεν, τιμωρίας ὤμεν ὑπεύθννοι, ἐννόησον πόση παρὰ 
ἀνθρώποις ἁπάτη περὶ τὰς χρίσεις. Πάντα γὰρ ταῦτα 
ἀνθρώποις μὲν οὐκ ἔστιν ἐφικτὰ, τῷ δὲ ἀχοιμήτῳ 
µόνῳ ὀφθαλμῷ' κἂν ἀνθρώπους ἀἁπατήσωμεν, ἐχεῖ- 
voy οὐδέποτε παραλογισόµεθα. Mi τοίνυν λέγε" Σχό- 
τος χύχλῳ µου xai *olyor* τὶς µε ὁρᾷ; ὁ γὰρ πλά- 
σας χαταµόνας τὰς χαρδίας ἡμῶν, αὑτὸς πάντα ἐπί- 
σταται, ὅτι σκότος οὗ σχοτισθήσεται παρ) αὑτῷ. Κα- 
λῶς δέ φησιν ὁ ἁμαρτάνων, ὅτι Σχότας χύχλῳ µου 
καὶ τοῖχοι. El μὴ yàp σχότος ἣν Ev τῇ διανοἰᾳ, οὐκ ἂν 
τὸν φόδον τοῦ Θεοῦ ἐἑχδαλὼν, μετὰ ἀδείας ἕπραττεν. 
"Av γὰρ μὴ πρότερον σχοτισθῇ τὸ ἡγεμονιχὸν, ἔπεισ- 
ελθεῖν ἡ ἁμαρτία μετὰ ἀδείας o) δύναται. Mh τοΐνυν 
λέχε᾽ Τίς µε ὁρᾷ; ἔστι yàp ὁ διικνούµενος µέχρι 
ψυχῆς xat πνεύματος, ἁρμῶν τε xal μνελῶν: ἀλλά 
σὺ σαυτὸν οὐχ ὁρᾶς, οὐδὲ διατέµνειν δύνασαι τὸ vé- 
φος, ἀλλ᾽ ὥσπερ τειχἰον πάντοθεν ἔχων περικείµεναν, 
οὕτως ἀναθλέφα: πρὸς τὸν οὐρανὸν οὐκ ἔχεις. 
ὃ.Ποίαν γὰρ βούλει πρότερον ἁμαρτίαν ἐξετάσωμεν; 
xaX ὄψει οὕτω γινοµένην αὐτήν. Καθάποερ γὰρ λῃσταὶ 
xal τοιχωρύχται, ἐπειδάν τι τῶν τιµίων λαθεῖν θε- 
λήσωσι, τὸν λύχνον χατασθέσαντες τοῦτο πράττουσιν’ 
οὕτω xal ὁπὶ τῶν ἁμαρτανόντων ὁ διεφθαρµένος ποιεῖ 
λογισμός. Καὶ γὰρ χα) ἓν ἡμῖν ἐστι φῶς τὸ λοχιχὸν 
διόλου χαιόµενον, "Av δὲ τὸ πνεύμα τῆς παρνείας 
αφοδρῶς ἐπελθὸν μετὰ πολλῆς τῆς ῥύμης κατασθέσῃ 
τὴν φλόγα ἐχείνην, ἑσχότισεν εὐθέως τὴν ψυχὴν xai 
χατηγωνίσατο, χαὶ πάντα ἐσύλησεν εὐθέως τὰ bv- 
αποχείµενα. Ὅταν γὰρ ὑπὸ ἀσελγοῦς ἐπιθυμίας ἁλῷ 1) 
Qt, χαθάπερ νέφος χαὶ ἀχλὺς τοὺς τοῦ σώματος 
ὀφθαλμοὺς, οὕτω τῆς διανοίας τὸ προορατιχὸν προ- 
χαταλαθοῦσα ἑχείνη, οὐδένα ἀφίησιν ἰδεῖν [92] περαι- 
τέρω, 00 κρημνὸν, οὐ γέενναν, οὐ φόδον, ἀλλ' ὑπδ 
τῆς ἐπιθουλῆς ἐχείνης τυραννηθεῖσα λοιπὸν, εὔχατα- 
γώνιστος ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας Ὑίνεται ' xal χαθάπερ 
τοίχος ἀθυρίδωτος πρὺ τῶν ὀφθαλμῶν ἐγερθεὶς, obx 
ἀφίησι τὴν ἀχτῖνα τῆς δικαιοσύνης ἑλλάμψαι -Ἱ δια- 
νοία, τῶν λογισμῶν τῶν ἁτόπων τῆς ἐπιθυμίας πάν- 
τοθεν αὐτὴν ἐπιτειχισάντων c * xal ἁπαντᾷ αὐτῷ τότε 
λοιπὸν 1j πορνευοµένη vuvh, πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν, πρὸ 
τῆς διανοίας, πρὸ τῶν λογισμῶν ἑστῶσα xal Φαινο- 
pévr* xai ὥσπερ οἱ πεπηρωµένοι, χὰν ἐν σταθερᾷ. 
μεαηµόθρίᾳ ὑπ αὑτοῦ τοῦ ἆ οὐρανοῦ τὸ µέτον ἑστη- 
χότες ὧσιν, 0) παραδέχονται τὸ φῶς, ἐγχεχλεισμένων 
αὐτοῖς τῶν ὀμμάτων ' οὕτω δὴ xat οὗτοι, χᾶν µυρία 
πάντοθεν αὐτοῖς ἑνηχῇ σωτήρια δόγματα, τῷ πάθει 
τούτῳ προκατειλημμένοι τὴν ψυχὴν, πᾶσι τοῖς τοιού- 
τοις λόγοις ἀποφράττουσι τὴν ἀχοήν. Καὶ ἴσασιν ol: 
τὴν πεῖραν εἰληφότες χαλῶς. 'AXX ὑμᾶς μὴ γένοιτο 
ἀπὸ τῆς πείρας αὐτῆς εἰδέναι. Οὐχ abcr δὲ µάνον d 
ἁμαριία ταῦτα ποιεῖ, ἀλλά xal πᾶς ἔρως ἄτοπος. 
Μεταθῶμεν γὰρ, εἰ δοχεῖ, τὸν λόγον ἀπὸ τῆς πορ- 
νευοµένης γυναιχὸς ἐπὶ τὰ χρήματα, xaX θεασόµεθα 
καὶ ἐνταῦθα πυχνὺν σχότος xol συνεχές. Ἐκεῖ μὲν 
γὰρ, ἅτε μιᾶς οὕὔσης τῆς ἐρωμένης χαὶ εἰς ἕνα τόπον 
ἀποχεχλεισμένης, οὐχ οὕτω σφοδρὸν τὸ πάθος" ἐπὶ δὲ 
τῶν χρημάτων ἁπανταχοῦ φαινομένων, ἓν ἀργυροχο- 
πείοις, ἐν πανδοχαίοις, ἓν χρυσοχοείοις, ἐν ταῖς τῶν 
πλουτούντων οἰχίαις, σφοδρῶς ὁ ἔρως «vet. Ὅταν γὰρ 
παΐῖδας σοθοῦντας ἐπὶ τῆς ἀἁγορᾶς, ἵππους χρυσοφο- 
ροῦντας, ἀνθρώπους χαλλωπιζομένους πολυτελέσιν 
ἐσθήμασιν ἵδῃ μετ ἐπιθυμίας ὁ νοσῶν, πολὺς ὁ σκό- 


€ Reg., ἐπιτειχιζόντων. d Reg., ὑπ) αὐτὸ τοῦ, 


τος χαταχεῖται. Καὶ τί δεῖ λέγειν οἰχίας χαὶ àpyv- 
ρυκοπεῖα, Ἐγὼ γὰρ οἴμαι τοὺς τοιούτους, χὰν ἐπὶ 
τῆς γραφῆς ἴδωαι xat τῆς εἰχόνος τὸν πλοῦτον, σπα- 
ράττεσθαι xal ἀγριαίνειν xal λυττᾷν ' ὥστε πάντοθεν 
αὐτοῖς τὸ σχότος συνάγεται. Κἂἄν γὰρ εἰς εἰχόνα βλέ- 
Ψωσι βασιλικἡν, οὗ θαυμάζονσι τῶν λίθων vb χάλλος 
οὐδὲ τὸν χρυσὺν οὐδὲ τὸ ἁλουργὲς ἱμάτιον, ἀλλὰ τή- 
χονται. Καὶ χαθάπερ 6 δύσερως ἐχεῖνος, x&v εἰχόνα 
θεάσηται τῆς ἐρωμένης Ὑγυναιχὸς, προσήλωται τῷ 
ἀφύχῳφ' οὕτω χαὶ οὗτος ἄφυχον ὁρῶν εἰχόνα τοῦ πλού- 


που, tb αὐτὸ πάσχει µειζόνως, ἅτε τυραννιχωτέρῳ . 


χατεχόµενος πάθει’ xal χρῆ λοιπὸν ἢ µένειν ἐπὶ τῆς 
οἰχίας, ἡ ἐμδαλόντα ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς, µνρίας λαθόντα 
πληγὰς ἀναχωρεῖν οἴχαδε' πολλὰ γὰρ τὰ λυποῦντα 
αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμούς. Καὶ χαθάπερ ἑχεῖνος οὐδὲν 
ἕτερον ἢ τὴν γυναῖκα ὁρᾷ, οὕτω καὶ οὗτος πένητας 
μὲν xal τὰ ἄλλα πάντα παρατρέχει, ἵνα μηδὲ παρα- 
μυθίαν λάδῃ * πρὸς δὲ τοὺς εὐπόρους ἑνατενίζει τοὺς 
ὀφθαλμοὺς, πολὺν xal σφοδρὸν ἀπὸ τῆς ἐχείνων ὄψεως 
εἰς τὴν ἑαυτοῦ φυχὴν εἰσάγων τὸ πῦρ. Πῦρ γάρ ἐστι 
χαλεπῶς χατεσθίον τὸν ἐμπεσόντα, καὶ εἰ μὴ γέεννα 
Ἠπείλητο μηδὲ χόλασις, αὐτὰ τὰ παρόντα χόλασις 
Ἶν, τὸ διηνεχῶς βασανίζεσθαι xaX µηδέποτε πέρας 
εὑρίσχειν τοῦ νοσήµατος. Καὶ Ίρχει xaX ταῦτα µόνα 
πεῖσαι φυγεῖν τὴν ἀῤῥωστίαν * ἀλλ' οὐδὲν ἀνοίας χεῖ- 
gov, f| xat τοῖς ἀθυμίαν φέρουσι πράγµασι xal xép- 
δος οὐδὲν [95] προσηλῶσθαι παρασχενάζει. Διὸ πα- 
βαχαλῶ ἀρχόμενον ἐχχόπτειν τὸ πάθος. Καθάπερ γὰρ 
πυρεςὺὸς παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν προσθαλὼν, οὐ σφόδρα 
φλέγει τῇ δίφῃ τοὺς χάµνοντας, ἐπιδοὺς δὲ xal τὴν 
φλόγα ἑπάρας, ἀνίατα διψᾷν παρασκευάζει λοιπόν’ 
xÀv παράσχῃη τις αὐτοῖς ἐμφορηθῆναι τοῦ πόµατος, 
οὗ σθέννυσιν, ἀλλ' ἐχχαί[ει τὴν χάµινον * οὕτω xal ἐπὶ 
τούτου συµδαίνει τοῦ πάθους ἂν παρὰ τὴν ἀρχὴν 
εἰσελαῦνον εἰς τὴν ψυχὴν τὴν ἡμετέραν μὴ χωλύσω- 
μεν μηδὲ ἀποχλείσωμεν τὰς θύρας, εἰσελθὸν λοικὸν 
ἀνίατον ἐργάξεται τοῖς δεξαμένοις τὸ νόσηµα. Καὶ 
γὰρ xai τὰ χαλὰ χαὶ τὰ χαχὰ ὅταν ἐπιπλεῖον ἡμῖν 
ἑνδιατρίφῃ, δυνατώτερα γίνεται. 


v. Καὶ ἐπὶ πάντων δὲ τῶν ἄλλων τοῦτο αυμδαῖνον 
ἴδοι τις ἄν. Καὶ γὰρ φυτὸν ἄρτι μὲν ἐντεθὲν ἐπὶ τῆς 
γῆς, εὐχόλως ἀνασπᾶται ' χρόνῳ δὲ πολλῷ ῥιζωθὲν, 
οὐχέτι, ἀλλὰ πολλῆς δεῖται τῆς µοχλείας ' καὶ olxo- 
Soy; νεοπαγἠς μὲν οὖσα, περιτρέπεται εὐχόλως ὑπὸ 
τῶν ἐγοχλούντων * παγεῖσα δὲ χαλῶς, πολλὰ παρέχει 
τοῖς καθαιρεῖν ἐπιχειροῦσι τὰ πράγµατα * χαὶ θηρίον 
τόποις ἐμφιλοχωρῆσαν πολλῷ χρόνῳ δυσχόλως ἑλαύ- 
νεται. Τοῖς μὲν οὖν οὐδέπω χατασχεθεῖσιν ὑπὸ τοῦ 
πάθους παραχαλῶ μὴ ἁλῶναι ΄ εὐχολώτερον γὰρ qu- 
λάξασθαι μὴ ἐμπεσεῖν , ἡ ἐμπεσόντας ἁποστῆναι. 
Tol; δὲ χατασχεθεῖσι χαὶ χατεῤῥαγμένοις, ἐὰν θελἠ- 
σωσιν ἐπιδοῦναι ἑαυτοὺς latpi τῷ λόγῳ, πολλὴν 
ἑκαγγέλλομαι σωτηρίας ἑλπίδα τῇ τοῦ θεοῦ χάριτι. 
Ἂν γὰρ τοὺς παθόντας xal περιπεσόντας τῷ νοσή- 
ματι, xai ἀνενεγχόντας ἑννοήσωσι, χρηστὰς ἔξουσιν 
ἑλπίδας ὑπὲρ τῆς τοῦ νοσήµατος ἁπαλλαγῆς. Τίς οὖν 
περιέπεσε τῷ νοσήµατι τούτῳ, xal ἀπηλλάγη ῥᾳ- 
δίως; Ὁ Ζαχχαῖος ἐχεῖνος. TÉ γὰρ τελώνου μᾶλλον 
φιλοχρήµατον γένοιτ ἄν; Αλλ’ ἀθρόον ἐγένετο φιλό- 
σοφος, xai πᾶσαν ἔσθεσε τὴν πυρἀν. 'O Ματθαῖος 
ὁμοίως * xat γὰρ xat οὗτος τελώνης ἦν, v ἁρπαγῇ 
διηνεχεῖ ζῶν. ᾽Αλλὰ χαὶ οὗτος ἀθρόον ἀπεδύσατο τὴν 
βλάδην, καὶ τὸ δίγος ἔσδεσς, xaX πραγµατείαν μετῆλθε 
πνευµατιχἠν. Τούτους τοίνυν xal τοὺς χατ) αὐτοὺς 
ἐννοῶν, μηδὲ σὺ ἀπογνῷς. "Av γὰρ θέλῃς, δυνἠσῃ 
ταχέως ἀγενεγκεῖν. Καὶ el βούλει, κατὰ τὸν τῶν la- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΠΟΗΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


οὐ 


τρῶν νόµον xai τὰ πραχτέα σοι μετὰ ἀχριδείας ὑπ- 
αγορεύσομεν. Act τοίνυν πρὺ τῶν ἄλλων ἁπάντων 
ἐχεῖνο χατορθοῦν, τὸ μὴ ἀπογινώσχειν μηδὲ ἀπελπί- 
ζειν ἑαυτῶν τὴν σωτηρίαν΄ μετὰ τοῦτο uh τὰ τῶν 
χατωρθωχότων παραδείγματα µόνον, ἀλλὰ χαὶ τὰ τῶν 
ἑναπομεινάντων παθήµατα àvopdv. Ὥσπερ γὰρ iv- 
ενοήσαμεν τὸν Ζακχαῖον χαὶ τὸν Ματθαῖον , οὕτω 68 
xat τὸν Ἰούδαν λογίσασθαι χρὴ, xai τὸν Γιεζη, xat 
τὸν "Ayap, χαὶ τὸν "AyaX6, xai τὸν ᾽Ανανίαν, χαὶ τὴν 
Σάπφειραν’ ἵνα δι ἐχείνων μὲν τὴν ἁπόγνωσιν ἑχξά- 
t£v, διὰ τούτων δὲ τὴν ῥᾳθυμίαν ἑχκόψωμεν, μηδὲ 
ὑπτία γένηται ἡ φυχἠ πρὸς τὴν τῶν ὑπαγορενομένων 
ma palveaty* xaX παιδεύσωμεν ἑαυτοὺς λέγειν, ἃ τότε 
τῷ Πέτρῳ προσελθόντες ἔλεγον οἱ Ἰουδαῖοι» ΤΙ δεῖ 
ποιεῖν Ira. σωθῶμεν ; καὶ ἀκουέτωσαν ἃ χρὴ ποιεῖν. 
Τί οὖν χρὴ ποιεῖν; Εἰδέναι τὴν εὐτέλειαν τῶν πρα- 
γµάτων, xai πῶς ὁδραπέτης οἰχέτης xal ἀγνώμων 
ἑστὶν ὁ πλοῦτος, xal μυρίοις περιθάλλει xaxol τοὺς 
ἔχοντας * καὶ τὰ τοιαῦτα αὐτοῖς συνεχῶς [94] ἑπάδω- 
μεν ῥήματα. Καὶ χαθάπερ ἰατροὶ τοὺς χάµνοντας 
Ψυχρὸν αἰτοῦντας παραμυθοῦνται, παρέχειν λέγον- 
τες, χαὶ πηγἣν προφασιζόµενοι χαὶ ἄγγος xax χαιρὸ» 
xai πολλά τοιαῦτα (ἂν γὰρ ἀθρόον ἀνανεύσωσιν, ὑπὸ 
τῆς μανίας αὑτοὺς ἀγριοῦσθαι παρασχευάζουσι) - 
οὕτω δὴ xal ἡμεῖς πρὸς τοὺς φιλοχρηµάτους ποιῶ- 
μεν * xai ὅταν λέγωσιν , ὅτι Πλουτῆσαι βουλόμεθα , 
ph λέγωµεν εὐθέως, ὅτι χαχὸν ὁ πλοῦτος, ἁλλὰ συν- 
θώμεθα, xal εἴπωμεν, ὅτι xal ἡμεῖς τοῦτο βουλόµε- 
θα, ἀλλ' Ev χαιρῷ τῷ προσήῄχοντι, ἀλλὰ πλοῦτον ἀληθη, 
ἀλλὰ τὸν ἡδονὴν ἔχοντα ἀθάνατον, ἀλλά τὸν σοὶ συλλε- 
γόμενον, καὶ μὴ ἑτέροις, πολλάχις δὲ xal ἐχθροῖς * 
χαὶ τοὺς περὶ φιλοαοφίας λόγονς εἰς μέσον ἄγωμεν, 
xai λέγωμεν, ὅτι Οὐ κελεύομεν μὴ πλουτεῖν, ἀλλὰ 
καχῶς μὴ πλουτεῖν  ἔξεστι γὰρ πλουτεῖν, ἀλλὰ χωρὶς 
πλεονεξίας, χωρὶς ἁρπαγῆς xoi βίας xol τοῦ παρὰ 
πάντων ἀχούειν χαχῶς. Καὶ τούτοις αὐτοὺς προλεαί- 
νοντες τοῖς λόγοις, µηδέπω περὶ Ὑεέννης διαλεγώ- 
µεθα * οὗ γὰρ ἀνέχεται ὁ χάµνων εὐθέως α τῶν τοιού- 
των ῥημάτων. Διόπερ ἀπὺ τῶν παρόντων ἅπαντας 
τοὺς περὶ τούτων ποιώμεθα λόγους, xal λέγωμεν - 
Τί βούλει ἀπὸ πλεονεξίας πλουτεῖν ; ἵνα ἑτέροις μὲν 
τὸ χρυσίον ἀποχέηται xai τὸ ἀργύριον., σοὶ δὲ ἀραὶ 
xai χατηγορίαι uuplat; χαὶ ὁ ἀποστερηθεὶς ὑπὺ τῆς 
τῶν ἀναγχαίων δάχνηται χρείας b, χαὶ ὁλοφύρηται, 
χαὶ µυρίους ἐφέλχηταί σοι χατηγόρους, xat τῆς ἑσπέ- 
pas χαταλαδούσης περιίῃ τὴν ἀγορὰν, Ev τοῖς σταν- 
ωποῖς ἐντυγχάνων πᾶσι, xal διαπορούµενος χαὶ οὐδὲ 
ὑπὲρ τῆς νυχτὸς θαῤῥεῖν ἔχων; Πῶς γὰρ ἂν χαθεν- 
δήσειε λοιπὸν, ὑπὸ τῆς Υαστρὸς δαχνόµενος, ἀγρυ- 
πνῶν, λιμῷ πολιορχούμµενος, πάγου πολλάκις ὄντος 
xaX ὑετοῦ χαταφεροµένου ; Καὶ σὺ μὲν ἐν βαλανείου 
λελουμένος ἑπανέρχῃ, μαλαχοῖς θαλπόμενος ἑματίοις, 
γεγηθὼς καὶ χαίρων, xa ἐπὶ δεῖπνον ἔτοιμον τρέχων 
πολυτελές’ ἐχεῖνος δὲ πανταχοῦ χατὰ τὴν ἀγορὰν 
ὑπὸ τοῦ χρυμοῦ xal τοῦ λιμοῦ συνεχῶς ἑλαυνόμενος, 
περιέρχεται συγχεχυφὼς xal χεῖρας προτείνων * xol 
οὐδὲ θαῤῥῶν ἁδεῶς τῷ ἐμπεπλησμένῳ xat ἀναπεπαν- 
péwp ῥήματα προσενεγχεῖν ὑπὲρ τῆς ἀναγχαίας τρο- 
qf, πολλάχις δὲ καὶ ὑδρισθεὶς ἀνεχώρησεν. "Ocav 
οὖν ἀνέλθῃς οἴχαδε, ὅταν ἐπὶ τῆς εὐνῆς ἀναχλιθῆς ες, 
ὅταν φῶς 7] περὶ τὸν οἶχον λαμπρὸν, ὅταν ἑτοίμη xal 
δαφιλὴς ἡ τράπεζα, τότε ἀναμνήσθητι τοῦ ταλαιπώ- 
ρου xaX ἁθλίου ἐχείνου, τοῦ περιιόντος χατὰ τοὺς χύ- 
vac bv τοῖς στενωποῖς xal τῷ σχότῳ xal τῷ πηλῷ, 


5 Reg., οὐδέπω, b Ἀθρ., τροφῆς. * Reg., καταχκλιθής. 


95 IN EPIST. ! AD COR. HOMIL. Xi. οι 


bris eirceumfunditur. Ecquid opus est dicere domos 
et argentarias officinas ? Puto enim illos si vel in pic- 
tnra vel in imagine divitias illas viderint, discerpi , 
efferari et in rabiem verti : adeo ut undique tenebris 
offundantur. Nam si regiam imaginem conspiciant , 
non mirantur lapillerum pulchritudinem, uon aurum, 
non vestem purpuream, sed liquefiunt ; et sicut infe- 
lix ille amator, si amasiz imaginem viderit, inanima- 
t» rei hzret affixus : ita et hic inanimatam videns 
divitiarum imaginem, hoc ipsum magis patitur , ut- 
pote magis tyrannico detentus iorbo: et oportet 
demum vel domi manere, vel in forum venieutem , 
mille plagis acceptis donium repetere : multa. enim 
illius oculos dolore afficiunt. Ac quemadmodum ille 
nihil aliud videt quam mulierem, ita et iste pauperes 
quidem et alia omnia pratcrit, ut ne consolationem 
quidem accipiat : in opulentos autem oculos dirigit , 
ex aspectu illo multum in animam suam inducens 
ignem. Ignis quippe est, qui velicmenter consumit Hl- 
lum, qui in ipsum incidit : atque etiamsi nec gehen- 
nx, nec supplicii minz:e intentate fuissent, hz res 
presentes essent. supplicium, assidue nempe torque- 
ri, neque morbi finem invenire. Et hxc satis essent, 
ut ab hujusmodi xgritudine avocarent : sed nihil pe- 
jus amentia, qux id efficit ut rebus meerorem et nihil 
lucri afferentibus illi hereant. Quamobrem, obsecro, 
incipientem animi morbum exstinyuatis. Sicut cnim 
febris initio non valde siti adurit zgrotantes; cum 
autem creverit et flammam excitaverit, tunc sitim 
parit inexstinguibilem ; etiamsi vero quis potum ipsis 
largiter przbeat, non exstinguil, sed accendit forna- 
cem : siceliam in hoc morbo accidit. Si iniiio cum 
animam nostram invadit, nou impcdiamus, neque 
fores ipsi claudamus, ingressus demum incurabilein 
excipientibus parit sgritudinem. Etenim et bona 
εἰ mala,cum diutius in nobis manseriut, potentiora 
fiunt. 

5. In omnibusque aliis idipsum videre est. Nam 
planta recens. insita, facile evellitur ; si longo tem- 
pore egerit radices, non item, sed valido opus est 
τεοίο : et zedificium receus facile evertitur; cum vero 
firmitatem acceperit, difficile a conantibus decutitur: 
et fera quz longo tempore alicubi mausit, :egre dispel- 
litur. lllos igitur, qui nondum a morbo illo detinentur, 
rogo necapiantur: facilius quippe est cavere ne cadant, 
quam lapsos exsilire. IMlis vero, qui jam inciderunt 
et a morbo illo correpti sunt, s] rationi medico se 
dedere velint , multam | salutis spem per Dei gratiam 
polliceor. Nam si eos qui in morbum inciderunt et 
postea convaluerunt cogitaverint, bonam spem habe- 
bunt fore ut a mopbo liberentur. Quis ergo incidit in 
bune morbum, et facile liberatus est ? Zaccehzus ille. 
Quis enim publicano pecunisx cupidior fuerit ? Sed 
statim philosophus effecius est, et totum exstinxit 
incendium. Similiter Mattlizeus : nam et ille publica- 
nu$ erat, in perpetua rapina vivens. Sed is quoque 
repente noxam exuil, sitim exstinxit, et ncgotiatio- 
nem adiit spiritalem. Hos ergo et his similes tecum 
reputans, nec tu despercs. Si velis enim, cito poteris 


emergere. Et, si velis, secundum medicorum legem 
ea qus agenda sunt tibi accurate preseribemus. 
Oportet ergo ante alia omnia hoc recte gerere, non 
animum despondere ncque desperare dc salute sua : 
deinde non modo eorum qui recte fecerunt exempla, 
sed etiam eorum qui perseverarunt :xrumnas inspi- 
cere. Sicut enim Zacchzum et Mattbi:»um cogitavi- 
mus, iia οἱ Judam animo reputare oportet, necnon 
Giezi, Achar, Achab, Ananiam et Sapphiram ; ut per 
illos desperationem ejiciamus, per hos vero socor- 
diam exsciudamus, neque supinus sit animus ad mo- 
nita quz prxscribuntur : ac nos ipsos instituamus ad 
illa dicenda, qux tunc ad Petrum accedeutes Judaei 
dicebant : Quid ergo oportet facere wt salvi simus 
( Act. 2. 57 ) ?* et audiamus ea. quz facienda sunt. 
Quid ergo oportet facere ? Nosse rerum vilitatem, ct 
quod divitize sint servus fugitivus et ingratus, et quod 
possessores suos in mala iujiciant innumerabilia: et 
ejusmodi verba assidue decantemus. Ac quemadmo- 
dum medici gros frigidam postulantes consolantur , 
se priebituros dicentes, fontem commemorantes, et 
vas et tempus opportunum, pluraque hujusmodi 
( nam si statim negarent, in furorem et rabiem ipsos 
conjicerent ) : ita εἰ nos cum pecunias amantibus 
agamus: et cum dixerint, Divites esse volumus, .ne 
slatim dicamus malas esse divitias ; scd assentiamur 
εἰ dicamus nos etiam hoc velle, sed in. congruenti 
tempore, sed divitias veras, sed eas qux voluptatem 
habcant immortalem, sed eas qu:e colliguntur nobis, 
non aliis, sepe autem eL inimicis ; ac philosophi:e 
verba in medium afferamus ac dicamus: Non jubemus 
non divites esse, sed male divites esse vetamus : licet. 
enim divitem esse, sed sine avaritia, sine rapin et vi, 
ita utapud omnes male audiat dives hujusmodi. His illos 
verbis prius leniamus, necdum de gehenna loquamur : 


: nam qui zegrotat, talia verba statim non ferret. Quam- 


obrein ex presentibus his de rebus verba faciamus et 
dicamus : Cur ex avaritia vis ditari, ut aliis aurum re- 
condatur, tibi vero innumerz imprecationes et crimi 
nationes? et qui illis privatus est, ex rerum necessa - 
riarum penuria mordeatur , ejulet, sexcentosque tibi 
attralat. accusatores , et adveniente vespera forum 
circumeat, οἱ in angiportis omnes conveniat, dubius 
et aiixius, ne de transigenda quidem nocte fidere au- 
dens. Quomodo enim jam dormiet, dum mordet ven- 
ter, ipseque vigilat, fames obsidet, ingruit sape gelu: 
et pluvi:e decidunt ? Et tu quidein ex balneo ablutus 
redis, mollibus amictus vestibus, lxtus et gaudens 
3d lautam cenam  accurris : ille autem per forum a 
frigore et fame sepe pulsus cireumit, prono capite , 
mauus extendens ; nec prz? metu audet satiato et re- 
cumbenti verba proferre pro alimento necessario ; 
sepe vero contumelia affectus recessit. Cum ergo 
domum reversus es, cum in lecto recumbis cum lux 
splendida ubique fulget in zdibus, cum lauta mensa 
parata est, tum recordare miseri el infelicis illiug , 
qui, ut canes solent, in angiportis, in tenebris et luto 
circumit : eliamsi sape hinc abeat, non domum , 
non ad uxorem, sed in fei stratum, ut et canes vi- 


95 s. JOANNIS CHR YSOSTOMI ΑΠΟΠΗΙΕΡ, CONSTANTINODP. 96 


demus, qui per totam noctem rabidi Fatrant. Et tu 
quidem si parvam stillam videris e teeto delapsam , 
totam evertis demum, famulos vocaus, oninia mo- 
vens : ille vero jacens in panzis, fano et luto , in- 
gens tolerat frigus. 

6. Qux fera his nom fraugatur rebus? quis adeo 
sevus et inhumanus, hisce rebus non mansuetior 
reddatur? Sed quidam ad tantam iimmanitatem de- 
venerunt, ut dicant ipsos digna pati. €um. oporteret 
enim misereri , lacrymari , et calamitatem siniul sol- 
vere : illi vero ipsos inhumaniter accusant. Quos H- 
benter interrogarem , Cur , qucso, dignx patiuntur ? 
an quod ali velint et non fame confici ? Nen, inquiet, 
sed quia otiosi sunt. Tu vero annon otiosus delicia- 
ris? Quid vero, annon onus smpe exerces olio omni 


gravius, dum rapis, vim infers et avariti& studes ?- 


Melius esset si tu quoque huic te dederes otio : nam. 
ita otiari melius est, quam avaritixze studere. Nunc 
autem alienis etiam insultas calamitatibus, nou mode. 
i& otio degens, nec modo opus aggrediens otio gra- 
vins, sed etiam in miseria degentes accusans. fpsís 
quoque narremus alienas calamitates, immaturas. 
otbitates, cos qui in carcere degunt, eos qui discer- 
pintur in judiciis, eos qui de vita timent, inopinatas 
mulierum viduitates, repentinas divitum mutationes, 
οἱ hoc metu eorum animos molliamus. Nam per illas 
alienas uarrationes suadebimus illis, ut eadem ipsa 
sibi timeant. Cum enim audierint, cujuspiam avari et 
raptoris filium , cujuspiam qui multa tyrannice fece- 
rat uxorem, post mortem conjugis innmmera passam 
ésse mala, cum ii qui injuste Lesi fuerant, in nxorem 
et filios irruissent, et commune bellnm contra domum 
illius undique excitatum esset : etiamsi maxime om- 
nium. sensu destitutus sit, exspectans tamen se talia 
passurum , et suis timens ne similia patiantur , tem- 


perantior erit. Tota vita nostra talibus exemplis ' 


multis plena est, nec deficiet nobis hic corrigendi 
nvodes, Cum autem lie dicimus , non quasi suaden- 
tes vel quasi consulentes hxc dicanmus , me imrolestior 


sit oratio, sed id tamquam narrationem proferamus ; 
et ex alia consequentia ad sinilem semp-«r narratio- 
nera veniamus , sc frequenter eis talia exempla pru- 
ponamus, noa concedentes ut alia quam hzc lo- 
quantur : Quomodo hujus.domus splendida et illustris 
eorrüerit; quomedo ita deserta sit, ut ipsius bona 
omnia im aliorum manus inciderint ; quot judicia 
quotidie de his facultatibus sunt constitnta , quot me- 
gotia ; quot ex. famulis illius alii emendicant , alii in 
carcere conclusi mortui. sunt.. Et hec omnia dicamus 
quasi lugentes eum, qui ex hac vila migravit, et 
quasi presentia despicientes ;. ut el timore οἱ misc- 
ricordia. emolliamus immitem illum animum. Et enm. 
iHos viderimus his narrationibus depressos, tuuc 
demum illis de gcbenna sermonem iuferamus , non 
tamquam illos terrentes, sed ut alios commiserantes; 
et dicamus : Et quid oportet diecre przesentia?: nequo 
enim nostra his sunt lünitibus circumscripta ; scd 
gravius supplicium tales homines excipiet, et fluvius 
igueus et vermia veueuosus et tenebre interminabiles 
et supplicia immortalia. Si his illos incantemus nar- 
ratiouibus, et nos ipsos.et ilios eorrigemus, atque 
ab agritudine cito liberabimus, in dieque illo lauda- 
terem Deuin habebimus , δέ et Paulus * dicit : Et tuno 
laus erit unicuique a Deo. Laas cnim qu: ab homini- 
bus procedit, et diífluit e aliquando non a bono ani- 
mo proficiscitur : qu:e autem a: Deo. est, et manct 
perpetuo et clare splendet. Quando: enim is, qui 
omnia novit antequam fiant etl ab omni passione va- 
quus est, laudat; tunc indubitata: est virtutis. demon- 
stratio. Hiec ergo cum sciamus , talia operemur ut a 
lieo laudemur, et inaxima consequamur bona : qux 
wiinam nos omnes adipiscamur, gratia et benignitate 
Domini nosiri Jesu. Christi, quicum Patri. unaque 
Spiritui sancto gloria, imperium, lionor, nunc et sem- 
per, ei iu saecula s:ieeulerum. Amen. 


! Sorel. habet..... cito liberubimus, ut et Paulus, owissis 
interpositis. 





HOMILIA XII. 


15. 1. v. 6. Hec autem, fratres , transfiguravi in. me 
et Apollo propter vos, ut in nobis discatis non plus, 
quam scriptum est, sapere. 

4. Quamdiu molestis asperisque verbis opus fnit , 
scenam non aperuit; sed acsi ipse esset qui hac 
audiret, sic loquebatur, ut dignitas personarum que 
accusabantur obsistens accusantibus, non permitteret 
ad iram commoveri : cum atttem oporteret deinceps 
aliquid remittere , tunc posita larva , occultatas per- 
eonas ostendit prolato Pauli et Apollo nomine. Ideo 
dicebat : Hac autem , fratres, transfiguravi in. me et 
Apollo. Et sicot in zgrotantibus, qtando puerulus 
vger calcibus ferit, et aversatur cibos qui offeruntur 
3 medicis, advocatum pairem vel pxedagoguin , ii qui 
tssident, jubent ex medici manu accipere , et cibos 
afferre, ut ex timore ipsorum pueri accipiant et 
quiescant : sic ct Paulus cum pro aliis csset aecusa- 


(erus, illis quidem ut qui injuria aflicerentur, his 
vero ut qui supra modum honorarentur, personas 
quidem eorum non pretulit, sed suo et Apollo nomine 
sermonem adhibuit, ut eos reveriti, medicinam acci- 
perent : postquam autem aeceperunt , tuuc demum 
aperuit de quibusnam hee loqueretur. Ic autem 
non simulatio erant , sed attemperatio et aseonomis. 
Nam si aperte dixisset , Viros sanctos et admirabi!es 
iudicatis, id certe gre tulissent et resiliissent : uunc 
vero eum dixisset, Mili autem pro minimo est ut a 
gobis judicer ; et rursum, Quis est Paulus? quis Apollo : 
acceptabilem orationem effeeit. Propterea dixit : 
Ilec autem in me transfiguravi propter wos, wu in nobis 
discatis non plus quam scriptum est sapere ; ostendens 
quod si de illis verba fecissct, non didicissent ea quee 
discere oportebat , neque correctionem accepissent , 
ca qux dicebantur moleste ferentes. Nunc autom 


25 IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XII. 99 


χα[τοι πολλάχις ἐχεῖθεν ἀπιόντος nóx εἰς οἰχίαν οὐδὲ 
πρὸς γυναῖχα, οὐδ' εἰς εὐνὴν, ἁλλ᾽ εἰς στιδἀάδα χόρ- 
του, χαθάπερ τοὺς χύνας ὁρῶμεν δι’ ὅλης λωττῶντας 
voxtó;. Καὶ σὺ μὲν, xiv μικράν τινα σταγόνα χατ- 
ενσχθεῖσαν ἀπὸ τῆς στέγης ἴδῃς, πάντα ἀνατρέπεις 
τὸν οἴχον, οἰχέτας χαλῶν, πάντα κχινῶν * ἐχεῖνος δὲ ἐν 
ῥαχίοις xaY χόρτῳ xai πηλῷ κχείµενος, ἅπαντα ὑπο- 
Βένει τὸν χρυµόν. 


€*. Ποῖον οὖν θηρίον τούτοις οὐκ ἂν χαταχλασθείη 
τοῖς πράγµασι; tlg οὕτως ὠμὸς xat ἀπάνθρωπος, 
ὡς μὴ γενέσθαι τούτοις μερος; ᾽Αλλὰ γὰρ εἰσί τι- 
νες, [95] ot πρὸς τοσοῦτον ἀπηνείας ἤχουσιν, ὡς xal 
λέγειν ἄξια πάσχειν αὐτοὺς. Δέον γὰρ ἑλεεῖν xat δα- 
χούειν xai αυνδιαλύειν τὰς συμφορὰς, οἱ δὲ καὶ χατ- 
ηγοροῦσιν ὠμῶς xa ἀπανθρώπως αὐτῶν" οὓς ἡδέως 
ἂν ἑροίμην' Τίνος ἕνεκεν ἄξια πάσχουσιν, εἰπέ pot ; 
ὅτι τρέφεσθαι βούλονται xal μὴ λιμµώττειν; Οὐχὶ, 
φποὶν, ἀλλ’ ὅτι ἀργοῦντες. Σὺ δὲ οὐχ ἀργῶν σπατα- 
Ad, ; τί δὲ, οὐχ ἑργασίαν πολλάχις πάσης ἀργίας χα- 
λεπωτέραν ἑργάνῃ, ἁρπάζων xai βιαζόµενος καὶ 
πλεονεχτῶν ; Βέλτιον fiv, εἰ χαὶ σὺ Ίργεις τοιαύτην 
ἀργίαν ᾿ τοῦ γὰρ πλεονεχτεῖν τὸ οὕτως ἀργεῖν βέλτιον. 
Νῦν δὲ xal ἀλλοτρίαις ἐπεμθαίνεις συμφοραῖς, οὗ 
µόνον ἀργῶν, οὐδὲ µόνον ἀργίας χαλεπωτέραν Epya- 
slav μετιὼν, ἀλλὰ χαὶ χατηγορῶν τῶν δυσημερούν- 
των. Διηγώμεθα δὲ αὐτοῖς xat τὰς ἀλλοτρίας συµφο- 
ρὰς. τὰς ὀρφανίας τὰς ἀώρους, τοὺς τὸ δεσµωτήριον 
οἰχοῦντας, τοὺς ἓν διχαστηρίοις σπαραττοµένους, 
τοὺς περὶ τὸ ζᾖν δεδοιχότας, τὰς χηρείας τὰς ἀδοχή- 
τους τῶν γυναιχῶν, τὰς ἀθρόους μεταθολὰς τῶν πλου- 
τούντων, χαὶ τῷ φόθῳ τούτῳ χαταµαλάττωμεν αὐτῶν 
τὴν διάνοιαν. "Ev γὰρ τοῖς περὶ ἑτέρων διηγήµασι 
πείσοµεν αὐτοὺς ταῦτα δεδοικέναι πάντως xal περὶ 
ἑαυτῶν. Όταν γὰρ ἀχούσωσιν, ὅτι ὁ τοῦ δεῖνος ul 
πλεονέχτου xal ἅρπαγος ἣν, τοῦ δεῖνος ἡ γυνὴ, τοῦ 
πολλὰ τυραννικὰ πεποτηχότος, μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ 
συνοιχοῦντος µυρία ὑπέμεινε δεινὰ, τῶν ἁδιχηθέντων 
καὶ τῇ γυναιχὶ xal τοῖς παιδίοις ἁπιόντων, xal χοινοῦ 
λλέμου πἀάντοθεν ἡρμένου χατὰ τῆς οἰχίας τῆς ἑχεί- 
νου, Xàv πάντων ἀγαισθητότερος * T, χαὶ αὐτὸς προσ- 
δοχῶν τὰ αὐτὰ πείσεσθαι, καὶ ὑπὲρ τῶν ἑαυτοῦ δε- 
δοιχὼς µῆποτε τὰ αὐτὰ ὑπομείνωσι, σωρρονέστερος 
Estas. Πολλῶν δὲ ἡμῖν τοιούτων διηγημάτων ὁ βίος 


* Editi, ἀναισθητότερος. Reg., ἀναισχνντότερος. 


ὀμπέπλησται, χαὶ οὐχ ἀπορῄσομεν τῆς τοιαύτης διορ- 
θώσεως. "Όταν δὲ ταῦτα λέγωμεν, μὴ ὡς παραινοῦν- 
τες μηδὲ ὡς συμθουλεύοντες αὐτὰ λέγωμεν, ἵνα μὴ 
φορτικώτερος γένηται ὁ λόγος, ἀλλ ὡς bv τάξει δι- 
ηγήματος' xai ἐξ ἑτέρας ἀχολουθίας ἐπὶ τὴν τοιαύτην 
ἀεὶ βαδίζωµεν τὴν διάλεξιν, xal σννεχῶς αὐτοὺς εἰς 
ταῦτα ἐμθάλλωμεν τὰ διηγήµατα, μηδὲν ἕτερον 
συγχωροῦντες λαλεῖν, f] ταῦτα" πῶς ἡ του δεῖνος 
οἰχία λαμπρὰ xal περιφανῆς οὖσα χατέπεσε' πῶς 
οὕτως ἔρημός b ἐστιν, ὡς εἰς ἑτέρων ὀλθεῖν χεῖρας 
τὰ bv αὐτῃ πάντα’ πόσα δικαστἠρια χαθ᾽ ἑχάστην 
ἡμέραν ὑπὲρ ταύτης συνίστατο τῆς οὐσίας, πόσα 
πράγματα * πόσοι τῶν οἰχετῶν Exs(vou, οἱ μὲν ἕπαι- 
κοῦντες, οἱ δὲ τὸ δεσµωτήριον οἰχοῦντες ἀπέθανον * 
xa ταῦτα πάντα ὡς ἑλεοῦντες τὸν ἁπελθόντα λέγω- 
μεν, xal ὡς τὰ παρόντα ἐξευτελίζοντες, ἵνα xal τῷ 
φόδῳ χαὶ τῷ ἑλέῳ καταµαλάξωμεν τὴν ἀπηνῆ διά- 
νοιαν * xat ὅταν συσταλέντας ἴδωμεν τοῖς διηγἡµασι 
τούτοις, τότε λοιπὸν αὐτοῖς χαὶ τὸν περὶ τῆς γεέν- 
νης ἐπεισάγωμεν λόγον, ph ὡς τούτους φοξούντεςι 
&AX ὡς ἑτέρους ἑλεοῦντες καὶ λέγωμεν΄ Καὶ τί χρὴ 
λέγειν τὰ παρόντα; οὐδὲ γὰρ µέχρι τούτων ἕστηχε 
τὰ ἡμέτερα, ἀλλὰ χαλεπωτέρα δέξεται χόλασις τοὺς 
ςοιούτους, xai ποταμὸς πυρὸς [96] xat σχώληξ lo6ó- 
λος καὶ σχότος ἀτελεύτητον χαὶ ἀθάνατοι χολάσεις, 
"Av τούτοις αὐτοὺς χατεπάδωµεν τοῖς διηγηµασι, 
καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς χἀχείνους διορθώσοµεν , xat τῆς 
ἀῤῥωστίας ταχέως ἁπαλλάξομεν, χαὶ χατὰ τὴν ἡμά- 
pav ἐχείνην ἑπαινέτην τὸν Θεὸν ἔξομεν, χαθάπερ * 
καὶ ὁ Παῦλός φησι’ Καὶ τότε ὁ ἔπαινος ἑκάστου 
γενήσεται ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ παρὰ ἀνθρώ- 
ποις xai διαῤῥεῖ χαὶ ἔστιν ὅτε o0x ἀπὸ ἀγαθῆς πολ- 
λάχις γίνεται διανοίἰας * ὁ δὲ παρὰ τοῦ θεοῦ xai pé- 
νει διηνεχῶς xat διαλάµπει σαφῶς. "Οταν γὰρ ὁ τὰ 
πάντα εἰδὼς πρὶν Ὑενέσεως, xal πάθους ἐχ.ὃς ὃν 
ἑπαινῃ, τότε χαὶ ἀναμφισθήτητός ἐστι τῆς ἀρετῆς d 
ἀπόδειξις. Ταῦτα οὖν εἰδότες, τοιαῦτα πράττωµεν 
ὡς παρὰ τοῦ θεοῦ ἐπαινεῖσθαι, xai τῶν μµεγίστων 
τυχεῖν ἀγαθῶν ' ὤν Ὑένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, 
χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, 
δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ dat, xal εἰς τοὺς αἰῶνας 
πῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


b Morel., πῶς ἔρημος, omisso οὕτως. 


: 9 Morel., ἆκαλ- 
λάξοµεν, χαθάπερ, omissis interpositis. 





OMIAIA IB. 


Ταῦτα δὲ, dógAcgol, µετεσχημάτισα elc à 

xal 'AzoAAQ ὃν ὑμᾶς, Dra ἐν ἡμῖν» pr it 

pp ὑπὲρ ὃ γέγραπται φρονεῖν. 

a'. Εως μὲν αὐτῷ α τῶν φορτικῶν ἔδει ῥημάτων, 
οὐκ ἀπεχάλυψε τὴν σχηνἡν, ἀλλ᾽ ὡς αὐτὸς ὢν ὁ ταῦτα 
ἀχούων, οὕτω διελέγετο, ἵνα τὸ ἀξίωμα τῶν ἔγκαλου- 
ψένων προσώπων τοῖς ἐγχαλοῦσιν ἀντιπίπτον, ἀπὸ 
των ἐγχλημάτων εἰς ὀργὴν ἐξενεχθῆναι μὴ συγχω- 
ρήσῃ ΄ ἐπειδὴ δὲ ἀνεῖναι λοιπὸν ἕδει, τότε ἁπαμφιά- 
σας αὐτὸ, xal τὸ προσωπεῖον ἀπάρας b, ἔδειξε τὰ 
χρυπτόµενα πρόσωπα ἐν τῇ τοῦ Παύλου καὶ Απολλὼ 
προσηγορ/ᾳ. Διὸ καὶ ἔλεγε' Ταῦτα δὲ, ἀδελφοὶ, µεῖ- 
εσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ 'AzoAAÓ. Καὶ χαθά- 
περ ἐπὶ τῶν χαµνόντων, ὅταν λακτίζῃη τὸ παιδίον 
τὸ ἀῤῥουστοῦν xai ἀποστρέφηται τὰ προσφερόµενα 


* Legebatur αὐτῶν. ὃ Reg , ἑπάρας. 


etta παρὰ τῶν ἰατρῶν, τὸν πατέρα !) «bv παιδ- 
αγωγὸν χαλέσαντες οἱ προσεδρεύοντες, παρὰ τῶν τοῦ 
ἰατροῦ χειρῶν λαθόντας τὰ σιτία προσάγειν χελεύου- 
σιν, ὥστε Ex τοῦ φόθου τοῦ πρὸς ἐχείνους δέξασθαι 
xat ἠσυχάσαι’' οὕτω xat Παῦλος µέλλων ὑπὲρ ἑτέοων 
ἐγχαλεῖν, τῶν μὲν ὡς ἁδιχουμένων, τῶν δὲ ὡς πέρα 
«oU μέτρου τιµωµένων, αὑτὰ μὲν οὐχ ἔθηχε τὰ 
πρόσωπα, ἐπὶ δὲ τῆς ἑαυτοῦ προσηγορίας xai τῆς 
Απολλὼ τὸν λόγον προσήγαγεν, ἵνα αἰδούμενοι 
τούτους δέξωνται τὴν θεραπεἰαν * ἀπε:δὴ δὲ ἐδέξαντο, 
τότε λοιπὸν ἀπεχάλυψεν ὑπὲρ ὧν ταῦτα ἔλεγεν. "Hv 
δὲ ταῦτα οὐχ ὑπόχρισις, ἀλλὰ συγχατάδασις xai 
οἰχονομία. El γὰρ εἶπε φανερῶς, ὅτι Ὑμεῖς δὲ τοὺς 
ἄνδρας αρίνετε τοὺς ἁγίους xal θαυμαστοὺς, xàv 
ἑδυσχέραναν xaX ἀπεπήδησαν ΄ νῦν δὲ εἰπών' Ἐμοὶ 
δὲ εἰς ἑλάχιστόν ἐστι», ἴνα og! ὑμῶν draxpulo 


91 
xaX πάλιν, Τίς δὲ ἐστι Παῦ.ος;: τἰς δὲ ᾿Αποι- 
Aic ; εὐπαράδεχτον τὸν λόγον ἐποίησε. Διά [97] τοι 
τοῦτο ἔφησεν, ὅτι Ταῦτα εἰς ἐμαυστὸν µετεσχηµά- 
twa δι ὑρᾶς, Iva ἐν ἡμῖν µάθητε τὸ μὴ ὑπὲρ ὃ 
1όγραπτοι gporsir, δεικνὺς ὅτι ei km ἐχείνων τὸν 
λόγον προσήγαγενα͵, οὐκ ἂν ἔμαθον ὅσα μαθεῖν ἔδει, 
οὐδ ἂν ἐδέξαντο τὴν διόρθωσιν, δυσχἐραίνοντες 
πρὸς τὰ λεγόμενα. Nuvi δὲ αἰδούμενοι τοὺς περὶ 
Ἠαῦλον, ἤνεγχαν ῥᾳδίως τὴν ἐπιτίμησιν. Τί δέ ἐστι 
τὸ, Mi ὑπὲρ ὃ γέ]ραπται φρονεῖν; Γέγραπται" 
Τί β.όπεις τὸ χάρφος có ἐν τῷ ὀφθα1μῷ τοῦ 
désApov ccv, τὴν δὲ ἐν τῷ cà ὀφθα.λμῷ δοκὸν 
οὐ κατανοεῖς; xal, M) κρίνετε, tva μὴ κριθητε. 
Ei γάρ ἐσμεν ἓν χαὶ συνδεδέµεθα ἀλλήλοις, ἑπαν- 
ἔστασθαι ἀλλήλοις o0 χρἠ. Ὁ ταπευῶν γὰρ éav- 
τὸν ὑψωθήσεται, φησί xa 'O θέλων εἶναι 
πρῶτος πάντων, γενέσθω πάντων διάχογος. Ταῦτά 
ἐστιν ἃ γέγραπται. "Ira μὴ elc ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς φυ- 
σιοῦσθεὈ κατὰ τοῦ ἑτέρου. Πάλιν τοὺς διδασχά- 
Χους ἀφεὶς, τοῖς μαθηταῖς ἐπιτιμᾷ ^ ἐχεῖνοι γὰρ σαν 
οἱ τούτους ἑπαίροντες. Καὶ ἄλλως δὲ οἱ ἄρχοντες οὖκ 
ἂν εὐχόλως ἑἐδέξαντο τὸν τοιοῦτον λόγαν, διὰ τὸ τῆς 
δόξης ἐπιθυμεῖν τῆς ἔξωθεν ' χαὶ γὰρ Ἅσαν πεπη- 
ῥωμένοι τῷ πάθει ' οἱ δὲ αὐτοι μὴ καρπούμενοι τὴν 
δόξαν, ἀλλ' ἑτέροις αὐτὴν παρέχοντες, χαὶ εὖχο- 
λώτερον ἂν Άνεγχαν τὴν νουθεσίαν, xat χυριώτεροι 
τῶν ἀρχόντων σαν πρὸς τὸ λῦσαι τὸ νόσηµα. "Αρα 
xal τοῦτο φυσιώσεως, τὸ ὑπὲρ ἑτέρου ἑκαίρεσθαι, 
x&v μὴ ἐπὶ τοῖς αὑτοῦ τις τοῦτο πάσχῃ. Ὥσπερ γὰρ 
ὁ ἐπὶ πλούτῳ µέγα φρονῶν ἀλλοτρίῳ, ἐξ ἁπονοίας 
αὑτὸ ποιεζ' οὕτω καὶ ὁ ἐπὶ τῇ δόξῃ τοῦ ἑτέρου. Καὶ 
χαλῦς φυσίωσιν ἑχάλεσεν. 

Ὅταν γὰρ ἑπαναστῃ τὸ µέλος τὸ v, οὐδὲν ἕτερόν 
ἔστιν ἢ φλεγμονὴ χαὶ νόσηµα ᾽ ἄλλως γὰρ οὐ γίνεται 
ὑψηλότερον ἕτερον ἑτέρου µέλος, ἁλλ᾽ ἡ ὅταν οἴδημα 
γένηται. Οὕτω τοίνυν xal v τῷ σώματι τῆς Ἐκχλη- 
σίας ὁ φλεγμαίνων xai φυσιούµενος, αὑτὸς ἂν elm ὁ 
νοσῶν * οἱδεῖ γὰρ ὑπὲρ τὴν xowhv συμμµετρίαν. Τοῦτο 
γάρ ἐστιν οἴδημα. Οὕτω xal ἓν τῷ σώματι γίνεται, 
ὅταν νόθος τις xaY ποντρὸς ἐπιῤῥεύσῃ χυμὸς, ἀλλὰ 
μὴ ἡ εἰωθυῖα τρορή. Οὕτω xal ἁλαδονεία τίχτεται, 
ἁλλοτρίων ἡμῖν ἐπεισερχομένων λογισμῶν. Καὶ ὅρα 
πῶς χυρίως sims: M34 φυσιοῦσθε. Τὸ γὰρ πεφν- 
σηµένον ὄγχον ἔχει πνεύματος ἐμπεπλησμένον χυμοῦ 
διεφθορότος. Ταῦτα δὲ λέγει, οὗ τὴν θεραπείαν ἐχ- 
χόπτων, ἀλλὰ τὴν ἐπὶ χαχῷ θεραπείσν. Βούλει 
ἠεραπεύειν τὸν δεῖνα ; Οὐ xe ito 7 ἀλλὰ μὴ εἰς ἑτέρου 
λύμην ες. Οὐ γὰρ ἵνα κατ’ ἀλλήλων συνταττώµεθα, 
διδάσχαλοι ἡμῖν ἑδόθησαν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντες ἀλλήλοις 
συναπτώµεθα. Καὶ yàp ὁ στρατηγὸς διὰ τοῦτο ἐπί- 
χειται τῷ στρατοπέδῳ, ἵνα τοὺς χεχωρισµένους ἓν 
σώμα ἐργάσηται εἰ δὲ µέλλοι διασπᾷν τὸ στρατό- 
πεδον, πολεμίου μᾶλλον fj στρατηγοῦ χώραν ἑπλή- 
puces. Tíc γάρ σε διακρίνει; τί γὰρ ἔχεις ὃ oUx 
&Aa6sc; Λοιπὺν ἀφεὶς τοὺς ἀρχομένους, πρὸς τοὺς 
ἄρχοντας τρέπεται. "O δὲ λέγει, [98]. τοῦτό ἐστι" 
Πόθεν δήλον ὅτι ἄξιος εἶ τοῦ ἐπαινεῖσθαι; χρίσις γὰρ 
Υέγονεν ; ἑξέτασις προεχώρησε ; δοχιµασία, βάσανος 
ἀχριδής: ᾽Αλλ' οὐχ ἂν ἔχοις εἰπεῖν. El δὲ ἄνθρωποι 
ψηφίζονται, ἀλλ οὐχ ὀρθὴ τούτων f) χρίσις. θῶμεν 
δὲ, ὅτι xal ἄξιος ἑπαίνων εἶ, καὶ ἔχεις ὄντως τὸ χά- 
ρισµα, καὶ οὐ διέφθαρται τῶν ἀνθρώπων ἡ χρίσις" 
οὐδέ γε οὕτως ἑἐχρῆν µέγα φρονεῖν. 0Οὐδὲν γὰρ οἴχο- 
θεν ἔχεις, ἀλλὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ λαθών. Τί τοίνυν 


ὥσθε. 


Κορ., προήγαγεν. P Reg., 
icis lectio. 


, € Reg., λύμην. 
Editi, Xr». P'restat certe δν μη 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


ἔχειν προσποιῃ, ὅπερ οὐκ ἔγτις; 'AXA' ἔχεις τοῦτο 
σὺ. xai ἕτεροι μετὰ σοῦ. ὑὐχοῦν λαθὼν ἔχεις, οὐχὶ 
τόδε xaX τόδε, ἀλλὰ πάντα ὅσα ἔχεις. 

β’- Οὐ γὰρ cà χατορθώµατα ταῦτα, ἁλλὰ τῆς τοῦ 
θεοῦ χάριτος. Κὰν τὴν πίστιν εἴπῃς, ἀπὸ τῆς χλή- 
σεως Υέχονε' κἂν τὴν ὄφεσιν εἴπῃς τῶν ἁμαρτημά- 
των, αἂν τὰ χαρίσματα. xàv τὸν διδασκαλικὸν λόχον, 
χᾶν τὰς δυνάμεις d, πάντα ἐχεῖθεν ἔλαθες. Τί τοίνυν 
ἔχεις, εἰπὲ, ὅπερ οὐχὶ λαθὼν ἔχεις, ἁλλ᾽ αὐτὸς ἀπὸ 
σαυτοῦ χατώρθωσας; οὐχ ἂν ἔχοις εἰπεῖν. Αλλ' 
ἔλαδες, χαὶ διὰ τοῦτο μέγα φρονεῖς; Διὰ τοῦτο μὲν 
οὖν ἔδει συνεστάλθαι σὺ γὰρ οόν ἐστι τὸ δοθὲν, ἀλλὰ 
τοῦ ὀσδωχότος. EL γὰρ ἔλαθες, ἀλλὰ παρ) ἐχείνου 
ἔλαθες * εἰ δὲ παρ) ἐχείνου ἔλαθδες, οὐ σὺν ἔλαθες cl 
δὲ οὗ σδν ἔλαδες, τί μέγα φρονεῖς, ὡς σὺν ἔχων; Ad 
xai ἐπήγαγεν' El δὲ καὶ ἔλαδες, τί καυχασαιε, ὡς 
μὴ «Ἰαδών; Κατασχενάσας τοίνυν χατὰ συνδρομὴν 
τὸν λόγον, δείχνυσιν ὅτι xal πολλῶν αὐτοῖς δεῖ, χαί 
φησιν, ὅτι Μάλιστα μὲν, εἰ καὶ πάντα ἑλάδετε, οὑχ 
ἔδει χαυχᾶσθαι' οὐδὲν γὰρ ὑμέτερον ' νυνὶ δὲ καὶ 

᾿πολλῶν Éste ἔρημοι. Καὶ tv ἀρχῇ μὲν τοῦτο ἠνίξατο 
εἰπών” Οὐχ ἠδυνήθην ὑμῖν Audqcac ὡς zrevjua- 
τικοῖς ' xol, Οὐδὲν ἔχρυα εἰδέναι ἐν ὑμῖν, εἰ μὴ 
᾿Ἰησοῦν Χριστόν, xul τοῦτον éccavpopévoy: ἓν- 
ταῦθα δξ. ἐντρεπτικῶς ποιεῖ λέγων ᾽ "Ηδη xsxo- 
ρεσµένοι ἐστὲ, ἤδη éxAoveijcacs: τουτέστιν, Οὐ- 
δενὸς δεῖσθε λοιπὸν, τέλειοι γεγένησθε, τὴν κορυφἣν 
αὐτὴν χατέχετε, οὐδενὸς kv χρείᾳ χαθεστηχένα, vo- 
µίζετε, οὔτε ἁποστόλων, οὔτε διδασχάλων. "δη 
χεχορεσμµέγοι ἑστέ. Καὶ χαλῶς τῷ Ἡδη ἐχρήσατοί, 
ἁπὺ τοῦ χρόνου δξιχνὺς τὸ ἀπίθανον αὐτῶν χαὶ τὴν 
ἆλογον οἵησιν. Διὸ xal χωμῳδῶν αὐτοὺς, ἔλεγεν ’ 
Οὕτω ταχέως πρὸς τὸ τέλος ἐφθάσασε, ὅπερ ἀδὂύνατον 
ἣν γενέσθαι διὰ τὸν χαιρόν, Τὰ γὰρ τελειότερα ἓν 
«p μέλλοντς μένει" τὸ δὲ ἀπὸ ὀλίγων χορεσθῆνας, 
ψυχῆς ἔστιν ἀσθενοῦς * τὸ ἀπὸ ὀλίγων νοµίζειν πλου- 
τεῖν, ναυτιώσης xal ταλαιπώρον * ἀχόρεστον γὰρ ff 
εὐλάθεια. xal παιδικῆς διανοίας ἐστὶν ἀπὸ τῶν 
πρώτων νοβίζειν τὸ πᾶν εἱληφέναι, xal οὐδέπω οὐδὲ 
ἐν προοιµίοις ὄντας ὡς τοῦ τέλους ἐπειλημμένους 
μέγα φρονεῖν. Εἶτα καὶ διὰ τῶν ἑςὴς ἑντρέπει μᾶλ- 
λον. Εἰπὼ vàp, δη xsxogscpérot ἐστξ, ἐπήγα» 
γεν» "Ηδη ἐπ.ουτήσατε. χωρὶς ἡμῶν ἐδασιλεύ- 
cats * xal ὄφε.1όν γε ἐθασιλεύσατε, Uva καὶ ἡμεῖς 
ὑμῖν συμθασιιεύσωμεν. Πολλῆς γέµει τῆς βαρύ- 
τητος ὁ λόγος. Διὸ xa ἔσχατον αὐτὸν [99] ἐπήγαγε 
μετὰ πολλὴν τὴν ἐπίπληξιν, Οὕτω γὰρ atu vh γίνεται 
ἡ παραίνεσις xai εὐπαράδεχτος, ὅταν μετὰ τὰς χατ- 
ηγορίας ἐπιφέρηται τὰ ἐντρεπτιχάἁ ῥήματα.. Καὶ 
γὰρ τὴν ἀναίσχυντον ἰχανὸν τοῦτο ψυχὴν χατασχεῖν, 
xai πχῆδαι µειζόνως τῆς φανερᾶς κατηγορίας ξ, χαὶ 
διορθῶσαι τὴν ἀπὸ τῆς χατηγορίας μέλλουσαν γί- 
νεσθαι ἀλγηδόνα τε xaY ἀναισχυντίαν. Τὸ γὰρ δὴ 
θαυμαστὺν τῶν ἐντρεπτικῶν λόγων τοῦτο µάλιστά 
ἐστιν, ὅτι δύο κέχτηνται τἀναντία ΄ xal τομὴν βα- 
θυτέραν δίδωσι τῆς προφανοῦς διαδολῆς, xai τὸν 
ἑλεγχόμενον παρασκευάζει χαλεπώτερον τεµμνόµενον 
καρτερῆσαι µειζόνως. Χωρὶς ἡμῶν ἐδασιεύσατε. 
Πολλὴ ἔμφασις ἐνταῦθα xat πρὸς τοὺς διδασχάλους xat 
πρὸς τοὺς µαθητάς. Καὶ τὸ ἀσυνείδητον δὲ αὐτῶν ὃ-ί» 
χνυται xai τὸ σφόδρα ἀνόητον. "O γὰρ λέγει, τοῦτό 


4 Sic Reg. Hac, x&v τὰς δννάµεις, desunt in. Editis. 
ο Savil., τί κανχᾶ, Morel., τί χανχᾶς, codex Regius et 
editi Novi Testamenti, τί χανχᾶσαι. ἵ Legebatur τὸ ᾗδη 
sine ἐχρήσατο.  $1ta Regius codex, el sic legendum 
suspicatus est Savilius. Edili, ei; pavepav χατηγοριαν, mi- 
nus recte. 


91 IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XII. 93 


Paulum et secium revercntes, facile admiserunt in- 
erepationem. Quid autem sibi vult illud, Non plus 
quam scriptum est sapere ? Scriptum est : (ία vides 
festucam in oculo frairis tui ; trabem autem, qua. in 
eculo (wo est, non consideras. (Matth. 7. 5. 4)? et, 
Nolite judicare , € non judicemini. Nam si unum δὲ” 
mus el una colligati, non oportet coutra nos invicem 
insurgere. Qui enim se humiliat, iuquit, erzalabiter 
(Math. 23. 13): et, Qui vult primus esse omniwn, sit 
omnium minister (Marc. 19. 45). πο sunt ea qua 
scripta sunt. Ne unus pro uno infletur adversus alte- 
rum. Rursum missis doctoribus, discipulos increpat: 
ili enim erant qui hos extollehant. Alioquin etiaia 
principes non facile talem admisissent oralionem, 99 
quod externam gloriam cuperent : hoc quippe morbe 
exczcali erant : ipsi vero gloria non fruentes , sed 
illam aliis prz bentes , et facilius admonitionem tu- 
lissent , et aptiores ad morbum solvendum erant 
quam principes. Ergo etiam hoc est inflari, pro alio 
extolli , etiamsi in rebus suis hoc alicui non accidat. 
Sicut enim is, qui de alienis effertur vitiis, ex arro- 
gantia hoc facit : ita. etiam qui de gloria alterius. 
Recte autem inflationem vocavit. 

Arrogextie malum. — Cum enim membrum ali- 
quod insurgit, hec uihil aliud est quam inflammatio 
et morbus : non enim aliter alteruin. membrum fit 
altero altius, quam cum tumor adest. Sic igitar ct in 
corpore Ecclesie, qui inflammatur et iuflatur , is est 
qui morbo laborat : tumet enim przter communem 
mensuram. lloc enim est inflatio. Sic etiam in cor- 
pore accidit, quando spurius quidam et malus humor 
influxerit, non autem solitum alimentum. lta nasci- 
tur arrogantia alienis nos cogitalionibus invadenti- 
bus. Et vide quam apposite dixerit, Ne inflati siiis. 
Quod enim inflatum est, tumorem habet spiritus , re- 
pletum humore corrupto. Hzc porro dicit, non cu- 
raüonem exscindens, sed curationem illam quae in 
malum vertitur. Vis istum curare? Non impedio, sed 
non in perniciem alterius. Non enim ut contra nos 
invicem aciem instruamus , nobis dali sunt doctores, 
sed ut nos onines muluo jungamus. Dux enim ideo 
exercitui preficitur , ut separatos unum corpus ef(i- 
ciat : si vero exercitum divulsurus sit, inimici magis 
quam ducis locum implet. 7. Quis enim te discernit ? 
quid enim habes quod non accepisti ? Missis demum 
subditis, ad principes convertitur. Hoc autem vult 
signiieare ; Undenam liquet quod tu dignus laude 
sis? faciumne est judicium ? precessitne examen ? 
an probatio , an aceurata perquisitio? Sed hoc non 
possis dicere. Quod si homines calculum ferunt ; at 
non rectum est illorum judicium. Ponamus autem te 
dignum laude esse, et vere gratiam et donum habere, 
nec corruptum esse hominum judicium : neque sic 
oportebat altum sapere. Nihil enim ex te habes, sed 
2 Deo accepisti. Cur ergo te habere simulas id, quod 
nos habes? At tu hoc habes , et alii tecum. Ergo 
cum aeceperis habes, non hoc vel illud, sed omnia 
que habes. 

2. Νου enim hasc tua recte facta sunt, sed ex Dei 


gratia proveniunt. Si fidem dixeris, ex vocatione illa 
venit ; si remissionein peccatorum, si charismata, s: 
doctrine verbum, οἱ virtutes! : omnia inde accepisti, 
Quid ergo habes, qu:eso te, quod non acceperis, sed 
ex te ipso recte acquisieris ? nihil dicere possis. Sed 
accepisti, et ideo altum sapis ? Ideo certe oportebat 
teipsum deprimere ; non enim tuum est id quod tibi 
datum est, sed dantis. Si enim accepisti, ab illo acce- 
pisti : si ab illo accepisti, non rem tuam accepisti : 
quod si non rem tuam aecepisti, cur altum sapis, 
quasi rem tuam habens ? Quamobrem subjungit : δὲ 
awem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? 
Cum ergo ex concursu dictum suum probasset, osten- 
dit vel multa illis deesse, et ait : Certe etiamsi omnia 
accepisselis, non oporteret gloriari ; nihil enim ve- 
strum est : nunc autem multa vobis desunt. Et initio 
quidem hoc subiudicavit dicens : Non potui vobis lo- 
qui ul spiritualibus ; et, Nihil judicavi me scire inter 
vos, nisi Jesum Christum, et ipsum crucifixum : hic vero 
illos pudore af(iciendo id facit dicens : 8. Jam satu- 
rali estis, jam divites facti estis; d est, Nulla re indi- 
getis deinceps, perfecti evasistis, ipsum culmen attin- 
gitis, nullias ope vos egere putatis, non apostolorum, 
non doctorum. Jam saturati estis. Et recte illud, Jam, 
usurpavit a tempore ostendens improbabile esse id 
quod dicunt, eLa ratione alienam esse illorum opinio- 
nem. ldeoque traducens illos dicebat : Tam cito ad 
finem pervenistis , quod fieri non poterat propter 
tempus. Perfecliora enim in futuro manent : paucis 
enim saturari infirmi est animi ; paucis existimare 
se divitem fleri, nauseantis est et miseri : insatiabilis 
enim est pietas : et puerilis est mentis a primo acce- 
ptis putare se totum accepisse, et cum vix adhuc in 
procmiis sint, ac si finem apprehendissent, altum 
sapere. Deinde in sequentibus magis illos pudore af- 
ficit. Cum dixisset enim, Jum saturati estis, subjunxit : 
Jam divites facti estis : sine nobis regnastis : et utinam 
regnaretis, ut etiam nos vobiscum regnaremws. Gravitate 
multa plenus est sermo. Ideo ultimum illum induxit 
post multam increpationem. lta enim gravis est ad- 
monitio et acceptabilis, cum post accusationes infe- 
runtur verba qu: pudorem incutiant. Hoc enim vel 
impudentem polest animum coliibere , et magis per- 
siringere, quam manifesta accusalio , temperareque 
dolorem et impudentiam ex accusatione inducen- 
dam. lllud autem in verbis pudorem incutientibus 
magis mirabile est, quod duo habeant contraria ; et 
graviorem infligant plagam quam manifesta erimi- 
natio, et eum qui arguitur graviorem sectionem pàs- 
sum, ad majorem tolerantiam apparent. Sime nobis 
regnastis. Hic magna est emphasis et contra doctores 
et contra discipulos. Ostenditur hinc illos nullam ba- 
bere conscientiam atque admodum stultos esse. foc 
enim vult dicere : In laboribus omnia sunt commu- 
nia et nobis et vobis ; in pra::miis autem et coronis 
vos primi estis. Sed hxc dicens non doleo : ideo- . 
que subjunxit : Et stimam regnaretis. Deinde ne . 

/ 


* Hacc, si vir(ules, desunt in editis. 


99 
videreter irouia hxc esse , adjecit, Ut et mos vobis- 
cum regnaremus. Etenim et nos, inquit, liec bona 
consequuti essemus. Viuew quemodo simul et gra- 
vitalem et curam ostendat philosophumque ani- 
mum ? Vides' quomodo etiam f(fastom auferat : 
9. Puto enim quod Deus nos apostolos novissimos osten- 
dit, temquam morti destinatos.. Multam emphasim 
et gravitatem rorsus exhibet , cum dicit , Nos. Nequo 
fioc illi satis fuit, sed et dignitatem &ubjunxit, admo- 
dum eos perstringens : Nos, inquit, apostofos ; qui mala 
patimur. innumera , qui religionis praedicatione se- 
minamus, qui vos ad tantam philosophiam decimus : 
hos novissimos ostendit tamquam momi destinatos , 
hoc est, «t damnatos. Postquam enim dixit, Ut et 
49: vobiscum regnaremus, et sermonis vehementiam 
mitigavit ; «t ne illos framgeret , idipsum rursus as- 
suiRit cum wsjori gravitate, eL ait: Puro ego quod 
Deus nos apostolos wocissimos ostendit, lamquam merti 
destinatos. Nam ut ego video, inquit, etiamque ex iis 
qu vos dieitis, omnium abjectissimi nos et dammati 
sumus, qui ad patiendum semper exposili &Ewmas ; 
408 autein jam regnum οἱ honores et przmía. iinagí- 
aamini. Voleng autem ad majorem abserdtatem ora- 
tionem deducere, et ostendere esse illam omnino 
improbabilem ; non dixit, Nos certe sumtus novissi- 
mi ; sed, Nos Deus novissimos fecit. Nec satis liabuit 
dixisse, Novíssimos ; sed subjunxit οι Morti destina- 
tes, ut vel admodum insanus quivis dictorum impro- 
babditatem wideret, verbaque dofeutis et admodum 
illos pudore afficientis essc. 

δ. Pauli prudentia. — Et vide Pauli prudentiam, 
À quibus seipse opportuno tempore extollit, seque 
honorabilem et magnum ostendit ; ab iisdem illos 
nunc pudore afficit, damnaunun se vocans. Tante res 
est econgruenli tempore emnia facere. Morti destina- 
tos, hos damnatos vocat, qui mille mortibus digni sunt. 
(θεία speciaculum facti sumus munde, et angelis et ho- 
minibus. Quid est illud, Spectaculum facti sumus mundo? 
Non in angulo uno neque in parva orbis parte hxc 
patimur, inquit ; sed ubique et apud omnes. Quid 
sibi vult autem, Et angelis? Pessunt hominibus esse 
spoetaculum, sed non angelis, quando vilia sunt ge- 
8ia ; αἱ certamina nostra talia sunt, ut digna sint quio 
epectentur ab angelis. Vide quomodo ex iisdem, queis 
se vilem dicit, &e rursus magnum ostendat : ex qui- 
bus autem illi altum sapiebant, illos esse viles οἱ ab- 
jectos pronuntiet. Quia enim stultos esse quam videri 
prudentes, ei infirmos esse quam fortes , et inglorios 
ease quam gloriosos ei illustres, sbjectius esse vide- 
batur ; et ος quidem in illos est conjecturus, illa vero 
ipse sibi vindicavit : ostendit liec illis esse meliora, 
$i quidem per hec non hominum modo, sed etiam 
angelorum populum ad sui speeiaculum eonvertit, 
Nea enun mobis est colluctatio adversus homines 
lantum, sed eliam adversus incorporeas potestates 
( Ephes. $. 12). Ideoque magnum sedet theatrum. 
10. Nos stulii propter Christum, eos autem prudentes in 
Christo. Rursus hoc ad pudorem incutiendum dixit, 
ostendens fieri nog posse ut hac contraria contin- 


s. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


N 


100 


gat, nec posse ea, qu;e tantum a se mutuo distaut, 
i unam convenire. Quomodo enim fleri potest, n- 
quit, vos prudentes et nos stultos osse in rebus, qua: 
sunt Christi * Quia enim illi quidem verberabantur, 
despiciebantur , dedecore afficiebantur, et nihil esse 
existimabaniur ; ipsi autem honore fruebantur, sa- 
plentesque 26 prudentes spud multos cxistimabantur : 
$doo hic dicit : Quia quomodo fieri potest ut ii, qui 
haec przedicant , existimentar in iis versari, que suet 
illis contraria ? Nos infirmi , vos autem fortes. Id est , 
Nos pellimur et persequutionem patimur, wos autin 
securiiate et famulatu mulo [ruimini. Sed id non 
patitur. przdicationis natura. Nos inglorii, vos extem 
gloriosi. Hic nobiles respicit, qui de exterioribus al- 
&un sapiebant. 11. Usque in hanc horum et esurimus 
et sitimus , εἰ nudi sumus, et colayhis cedimur, 13, et 
leboramus operantes manibus. nostris. Hoc est, Non 
velera narro, sed quod mihi przsens tempus tcstiti- 
catur. Humauarum quippe rerum nobis mulla ratio est, 
neque externi splendoris ; sed ad Deum solum respi- 
cimus : qued ubique facere nobis necessarium cst. 
Neque enim angeli tantum nos spectant , eed etiam 
ante illos ipse agonotheta. Non itaque aliis egenus 
laudatoribus. Hoc enim est illi contumeliam inferre , 
eum illum quasi ad nos laudandos non satis sit pra- 
Lercurrentes, ad conservos properamus. Quemadmo- 
dum enim qui in parvo theatro deceriant , magnum 
querunt, quasi illud non suf(iciat ad ostentationem 5 
sic et ii, qui ante Dei oculos. decertant, deindequo 
laudem hominum quzrentes, et majorem dimittenteg 
ut minorem assequantur, magnum sibi attrabunt sup- 
plicium. foe ergo omnia sus deque vertit, hoc orbem 
lotum. turbavit, quod ad homines respicientes omnia 
faciamus : οἱ in bonis niliil esse ducamus quod Deum 
habeamus laudatorem, sed a conservis quxramus fa. 
mam et gloriam : et in contrariis rursum Deo despo- 
οἱο, homines formidemus. Atqui ipsi nobiscum sta- 
bunt ante tribunal illud, nihil nos juvautes; Deus 
autem , quem jam despicimus, senteetiam in nos fe- 
ret. Attamen cum. hacc. sciamus, ad homines inlsia- 
nius : quod est primum peccatum : bomineque vidente 
fornieari nemo voluerit, sed etiamsi vitio illo ardeat, 
affectus illius tyrannis ab bominum reverentia vin- 
titur : Deo autem vidente non modo ia adulteria et 
in fornicationes prorumpunl, sed et alia longe gra- 
viora audent et ausi sunt. An lioc ergo solum nom 
suíficit ut inille fulmina de cxlo inferantur ? Et quid 
dico adulteria et fornicationes ? Nam hie longe minora 
ante bomines perpetrare metuimus , &ed Dco vidente 
non item. llinc parta sunt mala omnia, quod in rebus 
qua vere pravae sunt non Deum , sed homines reve- 
reamur. ldeoque etiam ea, quà vere bona sunt, qux- 
que multis non bona esse videntur, fugimus, non re- 
rum naturam examinantes, eed ad vulgi gloriam 
respicientes. 

4. In malis quoque idipsum praetamus : quidam 
cnim qux vere bona non sunt, sed talia videntur esse 
multis, ex eadem consuetudine ut bona persequiraur ; 
ita ul utrinque corrumpamur. Forusse multisolscu- 


99 1N EPIST. 1 AD COR. HOMIL. χι. 


ἔστιν' Ἐν μὲν τοῖς πόνοις Qv3iv εἶναι πάντα κοινὰ 
xai ἡμῖν xol ὑμῖν, ἐν δὲ τοῖς ἑπάθλοις xai τοῖς 
στεφάνοις ὑμεῖς "poor. ᾽Αλλ’ οὐκ ἀλγῶ ταῦτα λέ- 
γων * δὸ xal ἐπήγαγε Καὶ ὄφε.όν γε ἐδασιᾶεν- 
σατε. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ εἰρωνεία τις εἶναι, ἓπ- 
fyayev* "Ira καὶ ἡμεῖς ὑμῖν συμδασωεύσωμε», 
Καὶ γὰρ àv, qnot, xai ἡμεῖς τούτων ἐπετύχομεν t 
τῶν ἀγαθῶν. Εἶδες πῶς ὁμοῦ χαὶ τὴν βαρύτητα xal 
τὴν χηδεµηνίαν ἑνδείχνυται χαὶ τὴν φιλόσοφον γνώ- 
µην, Ὅρα πῶς χαθαιρεὶ xai τὸν τῦφον δι ὧν ἐπ» 
άγει λέγων Δοχῶν γὰρ ὅτι ὁ θεὸς ἡμᾶς τοὺς 
«ἰποστόλους ἑσχάτους ἀπέδειξεν, ὡς ἐπιθανα- 
Σίους. Πολλὴν τὴν ἔμφασιν χαὶ τὴν βαρύτητα ἐνδεί- 
Χνυται πάλιν τῷ εἰπεῖν, 'Ημᾶς. Καὶ οὐδὲ τούτῳ 
ἑρχέσθη, ἀλλὰ xal τὸ ἀξίωμα ἐπήγαγε, σφόδρα αὖ- 
τῶν καθιχνούμενος' Ἡμᾶς, qnoi, τοὺς ἀποστό- 
Jovc* τοὺς τὰ µυρία ὑπομένοντας καχὰ, τοὺς σπεί- 
ροντας τὸ χήρυγµα τῆς εὐσεθείας, τοὺς ἐπὶ τὴν φι- 
λοσοφίαν ταύτην ὑμᾶς ἄγοντας ' τούτους ἑσχάτους 
ἀπέδειξεν, ὡς ἐπιθανατίους, τουτέστιν, ὡς χαταδί- 
χους. Ἐπειδη γὰρ εἶπεν, "Iva xal ἡμεῖς ὑμῖν cvp- 
6θασιΛεύσωμεν, xal ἐχάλασε τῷ λόγῳ τὸ σφοδρόν * 
ἵνα μὴ αὐτοὺς ἐχλύση, ἀναλαμθάνει πάλιν αὐτὸ μετὰ 
πλείονος βαρυθυµίας, xal φησι Δοχῶ γὰρ, ὅτι ὁ 
θεὸς ἡμᾶς τοὺς ἁποστό-Ίους ἑσχάτους ἀπέδειξεν, 
ὡς ἐχιθανατίους. Ὡς γὰρ ὁρῶ, qnoi, xai ἐξ ὧν 
ὑμεῖς φατε, ol πάντων ἀτιμότεροι xal οἱ χατάδιχοι 
ἡμεῖς ἐσμεν, ol εἰς τὸ πάσχειν ἀεὶ χακῶς προθεθιἠ- 
µεθα” Opel; δὲ Ίδη βασιλείαν xai τιμὰς xal τὰ 
ἔπαθλα φαντάζεσθε. Βουλόμενος δὲ εἰς πλείονα ἆτο» 
πίαν ἀπλγαγεῖν τὸν λόγον, χαὶ δεῖξδαι αὐτὸν ἀπίθανον 
μεθ) ὑπερδολῆης, οὐκ εἶπεν, ὅτι ᾿Απλῶς ἡμεῖς ἐσμεν 
ἔσχατοι, ἀλλ', Ὁ θεὸς ἡμᾶς ἑσχάτους ἐποίησε. Καὶ 
οὐχ ἠρχέσθη τῷ εἰπεῖν Εσχάτους, ἀλλὰ προσέθηχε 
xai ἸΕπιθανατίους ᾿ ἵνα χαὶ ὁ σφόδρα ἀνόητος συν- 
ειδή τῶν εἰρημένων τὸ ἀπίθανον, xal ὅτι ἀλγοῦντος 
ἣν τὰ λεγόμενα xal σφόδρα αὐτοὺς ἐντρέποντος. 

v -Kat ὅρα Παύλου σύνεσιν. 'Aq' ὧν ἑαυτὸν, ἠνίχα ἂν 
ᾗ χαιρὸς, ἑπαίρει xai σεμνὸν δείχνυσι καὶ µέγαν 
ποιεῖ, ἀπὸ τούτων ἐχείνους ἑντρέπει νῦν. χατάδιχον 
ἑαυτὸν χαλῶν. Τοσοῦτόν ἐστι μετὰ τοῦ | 100] προσ- 
fixovzo; χαιροῦ πάντα ποιεῖν. Ἐπιθανατίους δὲ ἐν» 
ταῦθα τοὺς χαταδίχους λέγει, xal µυρίων θανάτων 
ἀξίους. "Οτι θέατρον ἀγενήθημεν τῷ xócpo καὶ 
drréAou xal ἀνθρώποις. Τί ἐστι, θέατρον ἑγενή- 
θηµεν τῷ κόσµφ; Οὐκ ἐν γωνίᾳ μιᾷ οὐδὲ ἓν μικρῷ 
τῆς οἰχουμένης µέρει ταῦτα πάσχοµεν, φησὶν, ἀλλὰ 
πανταχοῦ xal ἐπὶ πάντων. Τί δὲ ἐστι, Καὶ ἀγγέ- 
Aotc ; Αντὶ τοῦ, Ἔστι μὲν ἀνθρώποις εἶναι θέατρον, 

µηχέτι δὲ ἀγγέλοις, ὅταν εὐτελῆ τὰ Τινόµενα ᾗ ᾗ τὰ 
δὲ ἡμῶν παλαίσματα τοιαῦτα, ὡς xa τῆς ἀγγελιχῆς 
θεωρίας ἄξια εἶναι. "Opa ἀφ ὧν ἑαυτὸν ἐξευτελίζει, 
πῶς πάλιν µέγαν δείχνυσιν  ἀφ᾽ ὧν δὲ ἐχεῖνοι µέγα 
φρονοῦσι, πῶς αὐτοὺς εὐτελεξς ἀποιαίνει. Ἐπειδὴ 
yàp τὸ μωροὺς εἶναι τοῦ φρονίµους φαίνεσθαι, xal 
τὸ ἀαθενεῖς εἶναι τοῦ ἰσχυροὺς Ὑίνεσθαι, xal τὸ ἀτί- 
µους εἶναι «oU ἑνδόξους xal περιφανεῖς εὐτελέστερον 
εἶναι ἐδόχει, xai τὰ μὲν ἑκείνοις μέλλει προσρίπτειν, 
τὰ δὰ αὐτὸς κατεδέξατο * δείχνυσιν ὅτι ταῦτα ἐχείνων 
ἁμείνω, & ve διὰ ταῦτα μὴ µόνον ἀνθρώπων, ἀλλὰ 
xa αὐτῶν τῶν ἀγγέλων τὸν δημον πρὸς «Tv θεωρίαν 
ἑπέστρεύς τὴν ἑαυτῶν. Οὐ γὰρ πρὸς ἀνθρώπους ἡμῖν 
$ πάλη µόνον, ἀλλὰ xai πρὺς τὰς ἀσωμάτους δυνά- 
μεις. Διὰ τοῦτο καὶ μέγα θέατρον χάθηται. Ἡμεῖς 


», Legebatur d» ἐπιτύχωμεν. 


b Legebatur εἶδες πῶς καθαρεῖ 
τὸν τύγβον; Δοχκῶ 


100 


μωροὶ διὰ Χριστὸν, ὑμειῖς δὲ φρόγιμοι ἐν Χριστῷ. 
Πάλιν καὶ τοῦτο ἐντρεπτιχῶς εἴρηχε, δειχνὺς ὅτι 
πρᾶγμά ἐστιν ἀδύνατον ταῦτα συμθῆναι τὰ ἑναντία, 
χαὶ οὐκ ἔστιν bv τοῖς αὐτοῖς τὰ οοσοῦτον ἀλλήλων 
ἀπέχοντα συνελθεῖν. Πῶς γὰρ Évi, φησὶν, ὑμᾶς μὲν 
φρονίµους εἶναι, ἡμᾶς δὲ μωροὺς ἓν τοῖς χατὰ Χρι- 
στὸν πράγµασιν; Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὶ μὲν ἑτύπτοντου 
xai χατεφρονοῦντο xal ἠτιμάζοντο xal οὐδὲν εἶναι 
ἑνομίζοντο , ἐχεῖνοι δὲ τιμῆς ἀπέλανον, xat σοφοί 
τινες xal συνετοὶ παρὰ πολλοῖς ὑπωπτεύοντο, διὰ 
τοῦτο ταῦτά φησιν, ὅτι Πῶς Évc τοὺς τὰ τοιαῦτα κη- 
ρὑττοντας, ἐπὶ τοῖς ἑναντίοις ὑποπτεύεσθαι εἶναι; 
Ἡμεῖς ἀσθεγνεῖς, ὑμεῖς δὲ loyvpol. Τουτέστιν, 
Ἡμεῖς ἐλαννόμεθα , διωχόµεθα. ὑμεῖς δὲ ἁδείας 
ἀπολαύετε xal θεραπείας πολλῆς. 'AAi' οὑκ ἀνέχε- 
421 τοῦ χηρύγματος fj φύσις. 'Ημεῖς ἄτιμοι, ὑμεῖς 
δὲ ἔνδοξοι. Ἐνταῦθα πρὸς τοὺς εὐγενεῖς ἁποτείνε- 
ται χαὶ µέγα φρονοῦντας ἐπὶ τοῖς ἔξωθεν. "Αχριτῆς 
ἄρτι ὥρας καὶ πει ὤμεν καὶ διγὤμεν, xal vvurn- 
τεύοµεν, xal κο.αφιζόμεθα, καὶ ἀστατοῦμεν, xal 
χοπιὼμεν ἑργαζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσί. Τουτ- 
έστιν, Οὐ παλαιὰ διηγοῦμαι πράγματα, ἁλλ᾽ ἅπερ 
χαὶ ὁ παρών pot xa:pbc μαρτυρεῖ. Τῶν γὰρ ἀνθρω- 
πίνων ἡμῖν λόγος οὐδεὶς οὐδὲ τῆς ἔξωθεν περιφα- 
γείας, ἀλλά πρὸς τὸν θεὸν ἀφορῶμεν µόνον; ὃ δὴ χαὶ 
ἡμᾶς πράττειν πανταχοῦ ἀναγκαῖον, Οὐ γὰρ δὴ &y- 
ἵελοι θεωροῦσι µόνον, ἀλλὰ xaX πρὺ Exelvov 6 ἆἀγω- 
νοθέτης. Μὴ τοίνυν ἑτέρων δεόµεθα ἐπαινετῶν. Τοῦτο 
γὰρ ἐχεῖνόν ἐστιν ὑθρίσαι, ὅταν ὡς οὐκ ἀρχοῦντα 
πρὸς τὸθαυμάσαι παρατρέχοντες, ἐπὶ τοὺς [10/1] συν- 
δούλους σπεύδωµεν. Καθάπερ γὰρ οἱ Ev. μικρῷ θεά- 
τρῳ ἀγωνιζόμενοι μέγα ζητοῦσιν, ὡς οὐκ ἀρχοῦντος 
αὐτοῖς πρὸς ἐπίδειξιν d Exelvou * οὕτω xal οἱ ἐν 
ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ ἀγωνιζόμενοι, εἶτα τὴν παρὰ 
ἀνθρώποις ζητοῦντες εὐφημίαν, τὴν μείζονα ἀφέντες 
xai τῆς ἑλάττονος ἐφιέμενοι, μεγάλην Éaucot; ἐπι- 
σπῶνται Χόλασιν. Τοῦτο γοῦν ἄνω xal χάτω πάντα 
κεποίηκε, τοῦτο συνετάραξε τὴν οἰκουμένην ἅπασαν, 
ὅτι πρὸς ἀνθρώπους βλέποντες ἅπαντα πράττοµεν, 
x&v τοῖς ἀγαθοῖς οὐδὲν ἡγού μεθα τὺ τὸν Θεὸν ἔχειν 
θανμαστὴν, ἁλλ᾽ innt soU pev τὴν παρὰ τοῖς ὁμοδού- 
λοις εὐδοκ[μησιν' κάν τοῖς ἑναντίοις πάλιν αὐτοῦ xa- 
ταφρονήσαντες , ἀνθρώπους δεδοίχαµεν. Καΐτοι γε 
αὑτοὶ μεθ) ἡμῶν στήσονται ἐπὶ τοῦ βήματος ἐχείνου, 
οὐδὲν ἡμᾶς ὠφελοῦντες ΄ ὁ δὲ θεὸς, οὗ καταφρονοῦμεν 
νῦν, αὐτὸς οἴσει τὴν ψῆφον ἡμῖν. ᾽Αλλ' ὅμως, χαὶ 
ταῦτα εἱδότες, πρὸς ἀνθρώπους ἔτι χεχήναµεν, ὅπερ 
ἐστὶν ἁμάρτημα πρῶτον. Καὶ ἀνθρώπου μὲν ὁρῶντος, 
οὐχ ἄν τις ἕλοιτο πορνεύειν, ἀλλὰ χἂν µυριάχις φλέ- 
γηται τῷ χαχῷ, νιχᾶται τοῦ πάθους ἡ τυραννὶς ὑπὸ 
τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰδοῦς ' τοῦ θεοῦ δὲ ὁρῶντος, 
οὐχὶ μοιχεύουσιν οὐδὲ πορνεύουσι µόνον, ἀλλὰ xal 
ἕτερα πολλῷ χαλεπώτερα πολλοὶ τετολµήκασι καὶ 
τολμῶσι. Τοῦτο οὖν µόνον οὐχ ixavbv µυρίους ἄνω- 
θεν σχηπτοὺς κατενεγχεῖν; Kal τί λέγω µοιχείας 
xai πορνείας ; Τὰ γὰρ πολλῷ τούτων ἑλάττω ἐπὶ μὲν 
ἀνθρώπων δεδοίκαµεν πράττοντες * θεοῦ δὲ ὁρῶντος, 
οὐχέτι, Διὰ δῇ τοῦτο πάντα ἐτέχθη τὰ καχὰ, ὅτι kv 
τοῖς ὄντως * χαχοῖς οὐ τὸν θεὸν, ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώ- 
πους αἰδούμεθα. Διά τοι τοῦτο χαὶ τὰ ὄντως ἀγαθὰ, 
οὗ δοχοῦντα εἶναι τοιαῦτα τοῖς πολλοῖς, φεύγομεν, 
οὗ τὴν τῶν πραγμάτων ἑἐξετάζοντες φύσιν, ἀλλὰ πρὸς 
τὴν δόξαν τῶν πολλῶν ἀποθλέποντες. 
δ. Καὶ ἐπὶ τῶν καχῶν τὸ αὐτὸ τοῦτο πάσχοντες πά- 
€ [ta Reg. Editi vero, ἐπειδὴ γὰρ ἑτύπ. d Sic Reg. Mo- 


rel. vero, ἀρκοῦντος πρὸς nibo. e Legebatur ἐν τοῖς 
οὕτω. 


401 


λιν, οὐχ ὄντα οὖν τινα ἀγαθὰ καὶ χαλὰ εἶναι δοκοῦνια 
τοῖς πολλοῖς, ὡς ἀγαθὰ ἀπὺ τῆς αὐτῆς συνηθείας 
διώχοµεν’ ὥστε ἑκατέρωθεν φθείρεσθαι. Τάχα πολλοῖς 
ἁσαφέστερον εἶναι δοχεῖ τὸ λεχθέν ' οὐχοῦν ἀνάγχη 
αὐτὸ σα ρέστερον εἰπεῖν. "Όταν πορνεύωμεν (δεῖ γὰρ 
ἀπὸ τῶν εἰρημένων ἄρξασθαι), ἀνθρώπους φοθούμεθα 
μᾶλλον, fj τὸν Θεόν. Ἐπεὶ οὖν οὕτως ἑαυτοὺς ὑπεθή- 
χαμεν ἐχείνοις, xal δεσπότας ἡμῶν αὐτοὺς ἐποιῆσα- 
μεν, πολλά δὲ τοῖς δεσπόταις τούτοις καὶ ἄλλα δοχεῖ 
εἶναι xaxà οὐκ ὄντα xaxà, κἀχεῖνα φεύγομεν πάλιν 
ὁμοίως. Οἷον τὸ ἐν πενίᾷ ζὴν πολλοῖς δοχεῖ εἶναι 
αἰσχρόν ' καὶ φεύγομεν τὴν πενίαν, οὐχ ἐπειδὴ στιν 
αἰσχρὸν, οὐδὲ ἐπειδῆ τοῦτο πεπείσµεθα, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ 
τοῖς δεσπόταις ἡμῶν εἶναι δοχεῖ τοῦτο αἰσχρὸν, xà- 
χείνους δεδοίχαµεν. Πάλιν τὸ ἀτιμάζεσθαι χαὶ εὖχα- 


ταφρόνητον εἶναι χαὶ πάσης ἐχτὸς δυναστείας, δοχεῖ 


τοῖς πολλοϊς ὁμοίως εἶναι αἰσχύνης πολλῆς xai εὖτε- 
λείας. Τοῦτο πάλιν φεύγομεν, οὐδὲ αὐτοῦ χαταγινώ- 
σχοντες, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν δεσποτῶν ἡμῶν φῆφον. 
Πάλιν xa ἐκ τοῦ ἑναντίου τὴν αὐτὴν ὑπομένομεν λύ- 
µην * tb γὰρ πλουτεῖν ἀγαθὸν εἶναι δοχεῖ, καὶ ὁ τῦφος 
καὶ αἱ δόξαι καὶ τὸ περίθλεπτον εἶναι. xal τοῦτο 
πάλιν διώχοµεν, οὐδὲ ἐνταῦθα τὴν τῶν πραγμάτων 
ἐπισχεφάμενοι φύσιν ὅτι χαλὴ, ἀλλ ἀπὸ τῆς δόξης 
τῶν δεσποτῶν [103] ἡμῶν πεπεισμένοι. Δεσπότης 
γὰρ ἡμῶν ὁ Of góc ἐστι' χαὶ ὁ πολὺς ὄχλος δεσπότης 
ὠμὸς xai τύραννος χαλεπός. Οὐδὶ γὰρ ἐπιταγῆς αὐτῷ 
δεῖ πρὸς τὸ ἀχουσθῆναι παρ) ἡμῶν, ἀλλ' ἀρχεῖ µόνον 
ἡμᾶς εἰδέναι τί βούλεται, xat χωρὶς ἐπιτάγματος 
εἴχομεν ' τοσαύτῃ εὖνοίᾳ περὶ αὐτὸν κεχρήµεθα. Καὶ 
ὁ μὲν θεὸς xaO ἑχάστην ἀπειλῶν xal νουθετῶν τὴν 
ἀμέραν, οὐκ ἀχούετα: * ὁ δὲ πολὺς ὄχλος καὶ ἄταχτος 
καὶ ευρφετώδης οὐδὲ ἐπιταγῆς xpslav ἔχει, ἀλλ áp- 
κεῖ µόνον δεῖξαι τίσιν ἀρέσχεται, xal πάντα ὑπαχούο- 
μεν εὐθέως. Καὶ πῶς ἄν τις τούτους, φησὶν, ἀποφύγῃ 
τοὺς δεσπότας; El μεῖζον αὐτῶν φρόνηµα λάδοι, cl 
τὴν τῶν πραγμάτων ἐπισχέψαιτο φύσιν, el χαταγνοίη 
τῆς τῶν πολλῶν φήφου, εἰ πρὸ τῶν ἄλλων ἁπάντων 
ἐν col; ὄντως αἰσχροῖς παιδεύσει ἑαυτὸν μὴ ἀνθρώ- 
πους, ἀλλὰ τὸν ἀχοίμητον ὀφθαλμὸν δεδοιχέναι, xal 
ἐν τοῖς ἀγαθοῖς πάλιν τοὺς παρ ἑκείνου στεφάνους 
ῥητεῖν, Οὕτω γὰρ οὐδὲ ἐν τοῖς ἄλλοις αὐτῶν ἀνεξό- 
µεθα. 'O γὰρ, fjvixa ἂν χατορθοὶ, μὴ ἀξίους χρίνας 
ἐχείνους εἰδέναι αὐτοῦ τὰ χατομρθώµατα, ἀλλ᾽ ἀρχού- 
µενος τῇ τοῦ Θεοῦ (figu, οὐδὲ Ev τοῖς ἐναντίοις λόγον 
αὐτῶν ἕξει τινά. Καὶ πῶς αὑτὸ τοῦτο ἔσται, φηαίν ; 


Ἐννόησον τί μὲν ἄνθρωπος, τί δὲ θεὸς, χαὶ tiva ἀφεὶς 
τίνι προσφεύγεις, xax ταχέως διορθώσῃ τὸ πᾶν. "Av- 
θρωπος ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἁμαρτίαν σοὶ κεῖται xai τὴν 
χρίαιν χαὶ τὴν χόλασιν * ἄνθρωπος µαταιότητι ὡμοιώ- 
θη, xa χρίσιν ὀρθὴν οὐκ ἔχει, καὶ δεῖται τῆς ἄνωθεν 
διορθώσεως * ἄνθρωπος, trf xat σποδὸς, χᾶν ἑπαινέσῃ, 
πολλάκις ἁπλῶς ἐπαινέσεται, T) πρὸς χάριν, ἡ πρὸς 
ἀπέχθειαν xÀy διαθάλῃ χαὶ κχατηγορήσῃ, πάλιν ἀπὸ 
τῆς αὐτῆς τοῦτο ἑργάσεται γνώμης. ᾽Αλλ' οὐχ ὁ θεὺς 
οὕτως, ἀλλ ἄληπτος ἡ φῆφος αὐτοῦ, xal χαθαρὰ f) 
κρίοις αὑτοῦ. Καὶ xph διὰ ταῦτα ἀεὶ πρὸς αὐτὸν xa- 
εαφεύγειν ' οὗ διὰ ταῦτα δὲ µόνον, ἀλλ' ὅτι xat αὐτὸς 
ἐἑποίησε, xal φείδεταί σου μάλιστα πάντων, xal αὐτοῦ 
coU μᾶλλόν σε ἀγαπᾷ. Τί «olvuv ἀφέντες ἔχειν θαυ- 
μαστὺν ἑπαινέτην, πρὸς ἄνθρωπον χαταφεύγομεν, 
τὸν οὐδὲν, τὸν εἰχῆ, τὸν ἁπλῶς ; Πονηρόν as λέγει xai 
μιαρὸν οὐκ ὄντα τοιοῦτον ; Ταύτῃ μᾶλλον αὐτὸν ἑλέη- 
σον, xaX δάχρυσον ὅτι διέφθαρται, xal χαταφρόνησον 
αὐτοῦ τῆς δόξης, ὅτι πεπήρωται αὐτοῦ τὰ τῆς δια- 
vola; ὄμματα ’ ἐπεὶ xal οἱ ἀπόστολοι ταῦτα ἤχου- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. 


σαν, καὶ χατεγέλων τῶν διαδαλλόντων. 'AJ' &va06» 
σε λέγει χαὶ χρηστόν; "Av μὲν τοιοῦτος ἧς, µηδόλως 
χαυνωθῇς ὑπὸ τῆς δόξης ἂν δὲ μὴ ἧς τοιοῦτος, πλέον 
χαταφρόνησον, χαὶ χλευασίαν τὸ πρᾶγμα εἶναι νό- 
pus. Βούλει μαθεῖν τῶν πολλῶν τὰς κρίσεις, πῶς 
εἰσὶ διεφθαρµέναι χαὶ ἄχρηστοι χαὶ γέλωτος ἄξιαι, 
xai αἱ μὲν µεμηνότων xai ἑξεστηχότων, αἱ δὲ παίδων 
ὑποτιτθίων ; "Axoucov ἄνωθεν. "Epio δέ σοι χρίσεις 
οὐχὶ τὰς τοῦ δήμου µόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν δοχούν- 
των εἶναι σοφωτάτων, τῶν ἐξ ἀρχῆς νομοθετῶν. Τίς 
γὰρ ἂν δόξειε παρὰ τοῖς πολλοῖς σοφώτερος εἶναι τοῦ 
νοµισθέντος ἀξίου πόλεσι xal δήµοις νομοθετεῖν; 
Ἰλλλ) ὅμως τοῖς σοφοῖς τούτοις τὸ πορνεύειν οὐδὲν 
εἶναι δοχεῖ πονηρὸν οὐδὲ χολάσεως ἄξιον. Οὐδεὶς γοῦν 
τῶν νόµων [105] τῶν ἔξωθεν αὑτὸ ἑχόλασεν, οὐδὲ εἰς 
διχαστήριον εἵλχυσεν ἐντεῦθεν ’ ἀλλὰ xàv ἑλχύσῃ τις 
ὑπὲρ τούτων, χαταγελῶσιν οἱ πολλοὶ, xat οὐχ ἀνέξξ- 
ται * ὁ δικάζων. Τὸ χυθεύειν πάλιν τῆς παρ᾽ αὐτῶν 
τιμωρίας ἑστὶν ἐλεύθερον, xal οὐδεὶς ὑπὲρ τούτων 
δίχην ἔδωκχέ ποτε παρ᾽ ἐχείνοις. Τὸ μεθύειν xat ya- 
στρἰζεσθαι οὐ µόνον οὐκ ἔστιν ἔγχλημα b, ἀλλά xal 
χατόρθωμα παρὰ πολλοῖς εἶναι νενόµισται͵ xal àv 
τοῖς στρατιωτιχοῖς δείπνοις πολλὴ fj τοῦ πράγματος 
ἅμιλλα, καὶ οἱ μάλιστα σωφρονούσης διανοίας xai 
σώματος ἑῤῥωμένου δεόµενοι, οὗτοι μάλιστα τῇ τυ- 
ῥραννίδι παραδέδονται τῆς µέθης, xal τὸ σώμα παρα” 
λύοντες, xai τὴν φυχὴν σχοτοῦντες, xat τῶν νοµοθε- 
τῶν οὖδεὶς τοῦτο ἑχόλασε τὸ ἁμάρτημα. 

ε’. Ti ταύτης τῆς μανίας yelpov ; Tfj, οὖν εὐφημίας 
τῶν οὕτω διαχειµένων ἀνθρώπων ἐπιθυμεῖς, καὶ οὗ 
κατορύττεις σαντόν ; El γὰρ xal πάντες σε ἐθαύμα» 
ζον οἱ τοιοῦτοι, οὐχ ἐχρῆν αἰσχύνεσθαι xal ἑγκαλύ- 
πτεσθαι, παρ᾽ ἀνθρώπων οὕτω διεφθαρµένων τὰς χρί- 
σεις χροτούµενον; Πάλιν βλασφημία τοῖς νοµοθέταις 
οὐδὲν εἶναι δοχεῖ φοθερόν ** οὐδεὶς γοῦν τὸν θεὺν βλασ- 
φηµήσας, sl; τὸ διχαστήριον εἰλχύσθη xat δίχην δέ- 
δωχεν. Αλλ’ ἐὰν μὲν τὸ ἱμάτιόν τις χλέψῃ, f) βαλάν- 
ttv διατέµῃ, xal τὰς πλευρὰς διορύττεται xal θα- 
νάτῳ παραδίδοται πολλάκις * τὸν δὲ θεὺν βλασφημῶν, 
οὐχ ἐγχαλεῖται παρὰ τῶν ἔξω ν»ομοθετῶν. Káv δού- 
λην προσφθείρῃ τις γυναῖχα ἔχων, οὐδὲν εἶναι δοχεῖ 
τοῖς νόµοις τοῖς ἔξωβεν οὐδὲ τοῖς πολλοῖς. 

Βούλει xai ἕτερα πάλιν ἀχοῦσαι δειχνύντα αὑτῶν 
τὴν ἄνοιαν; ταῦτα μὲν γὰρ οὗ χολάζουσιν, ἕτερα δὲ 
καὶ νομοθετοῦσιν αὐτοί. Τίνα οὖν εἰσιν ἐχεῖνα; 8£a- 
τρα συνάγουσι, xal πορνῶν ἐχεῖ γυναιχῶν χοροὺς 
εἰσάγοντες xai παΐδας πεπορνευµένους xal εἰς τὴν 
φύσιν αὐτὴν ἑνυθρίζοντας, χαθίζουσι τὸν δημον ἄνω 
πάντα, οὕτω τὴν πόλιν ψυχαγωχοῦντες, οὕτω τοὺς 
μεγάλους ἐχείνους βασιλέας, οὓς ἀεὶ θαυμάζουσιν 
ἐπὶ τροπαἰοις καὶ νίχαις, στεφανοῦντε». Καίτοι ve τί 
τῆς τιμῆς ταύτης φνχρότερον ; τί τῆς ἡδοωνῆς ἐχείνης 
ἀηδέστερον; ἐχ τούτων οὖν ἐπαινέτας ζητεῖς τῶν 
ἔργων τῶν Gv; xai μετὰ ὀρχηστῶν xal μαλακῶν 
xaX µίμων χαὶ πορνῶν γυναικῶν εὐφημίας ἀπολαύειν 
θέλεις, εἰπέ pot; xal πῶς οὐκ ἂν εἴη ταῦτα παρα- 
νοίας ἑσχάτης; Ἡδέως γὰρ ἂν αὐτοὺς ἑροίμην * Δει- 
vov τοὺς τῆς φύσεως ἀνατρέπεσθαι νόμους, xat παρᾶ- 
γόµους εἰσάγεσθαι µίξεις; πάντως ἐροῦσιν, ὅτι δει- 
νόν ' δοχοῦσι γοῦν καὶ χολάζειν τὸ ἀνόμημα τοῦτο. . 
Τί οὖν τοὺς ἡταιρηχότας ἐχείνους εἰσάγεις;, xal οὐχ 
εἰσάγεις µόνον, ἀλλὰ καὶ τιμᾷς µυρίαις καὶ ἀφάτοις 
δωρεαῖς; ᾽Αλλαχοῦ τοὺς τὰ τοιαῦτα τολμῶντας xo- 
λάζων, ἐνταῦθα δὲ xal ὡς εὑεργέταις χοινοῖς τῆς 


* Reg., xai ὅμως ἀνέχεται. 5 Reg., οὗ µόνον οὗ δοχεῖ 
ἔγ. €* fa Κερ. Editi vero, οὐδὲν εἶναι φοδερόν 


(οι 
nus esse videlur id quod dictum est - necesse crgo 
est id clarius explanare. Cum fornicamur (oportet 
enim a jam dictis inciperc), homines magis timemus, 
quam Deum. Quia igitur nos sic eis subjecimus, il- 
tesque dominos nostros constituimus ; multa vero his 
dominis esse mala videntur, qu:e mala non sunt, et 
illa similiter fugimus. Exempli causa, in paupertate 
vivere multis turpe esse videtur : et paupertatem fu- 
gius, non quod. turpis sit ncc quod turpem creda- 
mus, sed quia dominis nostris esse turpis videtur, οἱ 
illos timemus. Rursus inhonorari οἱ contemui nul- 
lamque liabere potestatem, a multis turpe et vilissi- 
mum esistinatur. Hoo rursum fugimus, non rem 
damnantes, sed propter dominorum nostrorum sen- 
tentiam. Rursum e contrario eamdem ptimur perni- 
ciem : nam divitem esse, bonum esse videtur, item- 
que fastus et gloria et claritas : et hoc rursum perse- 
quimur, non rerum naturain ut. bonam respicientes, 
Scd ex opinione deimiuorum nostrorum persuasi. Όυ- 
minus quippe noster est populus ; et vulgi turba do- 
minus est, s:evus immanisque tyrannus. Neque enim 
opus est ut imperet, ut ei obsequamur; sed satis est, 
si nos quid illi placcat sciamus, et sine jussu pare- 
mus : tanta utimur erga illum benevolentia. Et Deus 
quidem qnotidie minas intentans εἰ admonens, non 
auditur ; turba autem incomposita, fex hominum, ne 


mandato quidem opus babet ; sed satis est, ut indicet ' 


quid sibi placeat, et statim in omnibus ipsi obsequi- 
mur. Et quomodo, inquies, hosce dominos effugerc 
quis possit? Si majorein quam illi sensum 238sumat, 
sí rerum naturam spectet, si vulgi calculum despiciat, 
si aute alia omnia in iis, que vere turpia sunt, seip- 
sum ita instituat, ut non homines, sed insomnem il- 
inm oculum metuat, et in bonis rursum coronas ab 
illo qua'rat. Ita enim neque in aliis hominum auram 
feremus. Nam qui cum recte agit, ne dignos quidem 
ceuset illos, qui sua recte facta noriut, sed Dei calculo 
coutentus est, neque in contrariis aliquam eoruin ra- 
tionem labebit. Et quomodo , inquies, hoc ipsum 
eri? 

Hominum laudes non quaerende, scd Dei. — Cogita 
quid sit homo, quid «it Deus, et quo dimisso ad quem 
confugias, et cito torum corriges. Homo tecum eidem 
peceato subjacet, eidem judicio, eidem supplicio : 
nomo vanitati siniilis factus est, rectum judicium non 
liabet, et superna eget correctioue : homo, terra et 
cinis, si laudet, *z:epe temere laudabit, aut ad gra- 
uam aut ex odio; si calumnietur el accuset, rursus 
eodein animo id facit. At non ita Deus ; sed irrepre- 
hensibilis est ejus calculus, et puruin judicium illius. 
Ideoque oportet seinper ad. illum confugere ; neque 
ideo tantum, sed quia etiam ipse te fecit, et p'us quam 
omnes tibi paruit, magisque te amat, quam tu ipse 
té ames. Cnr ergo tain. mirabili misso laudatore ad 
hominem confugimus qui nihil est, qui frustra οἱ te- 
snere omnia facit? Maluin te dicil et scelestum, cum 
talis non sis? llla de causa magis illum miserare ct 
defle, quia corruptus est, ejusque gloriam contemne, 
quia ejus mentis oculi excrcatj sunt : siquidem et 

ΕΒλτκοι.. Gn. LXI. 


IN EPIST. { AD COR. liOMIL. XII. 


apostoli haee audierunt, et illos se calumniantes üri- 
serunt. At te bonum et utilem dicit? Si talis quidem 
sis, nullo modo a tali gloria emolliaris ; si non talis 
sis, magis despice, et rem 0.50 risu dizuam puta. Vis 
scire quam corrupta sint vulgi judicia, quam inutilia, 
quam ridicula; et alia quidem furentium et ieutc 
captorum, alia. vero infantium lactceutium ? Audi ut 
fuerint jam olim. Judicia vero tibi proferam, non po- 
puli tantum, sed eorum qui sapientissimi esse vide- 
bautür , quique legislatores fuerunt. Quis enim apud 
vulgus sapientior videri possit eo, qui dignus habitus 
est, ut civitatibus et populis leyes poneret? Attamen 
hisce sapientibus fornicari nihil videtur esse muli 
nec punitione dignum. Nulla enim externa lex forni - 
catores ulla est, neque hac de causa ad judicium 
traxit ; sed etiamsi quis eo trabatur, multi irrideut vt 
judex id non patitur. Alea ludere rursus apud illos - 
supplicio liberum est, et nemo hac de cusa paeu«s 
dedit. Inebriari et ingurgitari cibo non modo crimen 
nou est, sed recte factum a multis putatum fuit : οἱ 
in coais militaribus multa ea de re cst concertatio, 
et qui maxime egent sana mente eL robusto corpure, 
hi maxime ebrietatis tyrannidi se dedunt, et corpus |. 
dissolventes et animam tencbris offundentes ; nullus- 
que legislator hoc vitium punivit. 

5. Quid hac insania pejus? Num ergo laudes homi- 
num, qui sic affecti sunt, requiris, et uon teipsum 
defodis? Si enim omncs ejusmodi homines te lauda- 
rent, annon oporteret erubescere et pudore suffundi 
plaudeutibus liominibus, quorum judicia ita corrupta 
sunt? lhursus blaspheinia legislatoribus non terribile 
quidpiam esse videtur : neiuo enim qui in Deum blas- 
phemarit, ad tribunal raptatus fuit et penas dedit, 
Sed si quis vestem furetur, aut. crumcnam: dissecet, 
etlatera. ipsi lacerantur et. sirpe morte inuletatur : 
qui autem in Deum blasphemat , non accusatur apud 
externos legislatores. Et si quis uxorew habens, an- 
cillam vitiet, id nihil apud externas leges et apud 
multos esse videtur. 

Theatrorum ratio. l'ippodromus et ρα ferarum 
quales. — Vis alia queque audire qu:e ipsorum insa- 
uixun ostendant? nam. lice quidein non puniunt, sed 
alias leges statuunt. Quasnam ? Theatra colligunt, il- 
loque meretricum choros inducunt, et pucros cor- 
ruptos, qui naluram contumelia afficiunt, populum | 
totum in superiore loco sedere jubent ; sic civitatem 
recreautes, sic magnos illos reges, quos semper cele. 
brant ob tropxa atque victorias, coronantes. Verum 
quid est hoc honore frigidius ? quid bac voluptate in- 
gratius? ex hisue qu:eris gestorum tuorum laudatores ? 
et cum saltatoribus, mollibus, minis ac meretrici- - 


bus, vis, quiso te, laude frui? et quomodo non 


fucrint liec extreme demerntize ? Libenter enim illos 
interrogarem ; ludignumne est natur:e leges evertere, 
et nefarios inducere coilus? Omnino dicent omnes 
rem esse indignam ; videntur eaim hoc punire flagi- 
tium. Cur ergo cinzdos illos inducis, nec modo, iudu- 
cis, sed etiam innuineris οἱ ineffabilibus donas mu- 
neribus ? Cum alibi eos qui talia audent punias, hic 


d 


153 


quasi communes civitatis beneficos insumptis pecuniis, 
publico sumptu ipsos atis. At, inquies, infames sunt. 
Cur ergo illos iustituis? cur per infames illos reges 
honoras? cur civitates enecas? cur in illos tanta im- 
pendis ? nam si infames sunt, expelli debent. Cur ergo 
illos infames fecisti ? an ut laudans, an. ut. condc- 
mnans? Ut condemnans utique.Ergoue ut condemnans 
infames facis, et ut honorabiles illos visurus accurris, 
miraris, laudas, applaudis ? Quid opus est dicere de 
fillaciis, qu:e in. hippodromis et in puguis ferarum 
admittantur ? H:ec. quippe omni stupore sunt plena, 
docentque assidue populum esse imniisericordem, 
sz vum et inbumanurm, exercetque ad videndum ho- 
mines discerptos, sanguinem effusum, et ferarum 
immanitatem omnia confundentem. Et hos omnes 
morbos sapientes illi legislatores ab initio induxerunt, 
plaudentibus ac mirantibus civitatibus, Sed, si placet, 
his omissis quie. aperte, ut in confesso est, alsurda 
sunt, licet sic non visum sit exiernis legislatoribus, 
ad lhonoranda pricepta veniamus, et videbis ctiam 
illa ex mu'torum opinione corrupta fuisse. Co.inu- 
bium enim res lionorabilis esse videlur et nobis et 
externis : et est vere honorabile ; sed in celebratione 
nuptiarum , tot ridicul:e res accidunt, quot post. h:ec 
audituri estis. Nam ex consuetudine multi occupati 
ac decepti, earum absurditatem non norunt, sed egent 
aliis qui illos doceant. Eteniin. chorez, cymbala, ti- 
bir, verba canticaque turpia, temulentiz, comessa- 
tiones, multaque diaboli colluvies tunc inducitur. F1 
seid quidem me ridiculum videri, quod hec repre- 
hendam, ct vulgo stolidum existimari, qui veteres 
leges transmoveam : nam, ut supra dixi, ex consue- 
tudine magna deceptio paritur : attamen haec dicendi 
fiuein non faciam, Fortas-e enim, fortasse, etsi non 
omnes, pauci lamen. nos excipient, et malent nobis- 
cum derideri, quam cum illis nos deridere, risu certe 
laerymis digno magnisque poenis atque supjpliciis. 
Quomodo enim non fuerit extrema damnatione di- 
guum, virginem quie perpetuo vixerat in thalamo, 
queque a prima zetate verecundiam didicerat, dere- 
pente cogi ad deponendum pudorem, et, nuptiarum 
initio impudentiam doceri, el a lascivis petulantibus- 
que viris, fornicatoribus et inollibus in medium pro- 
duci? quod enim malum in nova sponsa non inseie- 
tur ab illo die? linpudentia, petulantia, inverecundia, 
vanxm glori: amor : volet enim dies omnes habere 
his similes. ITinc mulieres profus: et sumptuos:e fiunt, 
hinc impudentes, hinc ipsis mala innumera. Neque 
mihi dicas consuetudinem. Nam si malum est, ne se- 
mel quidem flat; si bonum, semper fiat. Dic enim 
mihi, fornicatio nonne mala est ? an ergo concedemus 
illam vel semel exerceri ? Nequaquam. Quare? Quia 
ctiamsi semel tautuin fiat, mala tamen est. L:aque si 
novam sponsam sic oblectari malum est, ne scmel 
quidem flat ; si bonum est, semper fiat. 

6. Nuptiarum ritus. describitur et dumnatur.—Quid 
igitur, quxeso te, inquies, nuptíasue iucusas ? Absit : 
non ita insanio, sed ca quie in nuptias advecta sunt, 
pigymenta , fucum et superflua. alia. ejusdein. generis, 


S. JOANNIS CHInYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOD, 


104 


Nam sic multos ab illo die attrahet. amatores , an- 
tequam cum sponso coeat. Sed multi mulieris spe- 
ciem mirabuntur. Et quid tum? Etiamsi casta fucrit , 
vix effugiet malam suspicionem ; sin negligens fue- 
rit, cito capietur, accepta ab illo die libidinis occa- 
sione. Attamen cum tanta hinc mala oriantur, si 
quando his abstineatur, contumcliam rem istam vo» 
caut illi, qui pecoribus non meliores sunt, et indi- 
gnam rem. putant, si mulier illa multis non. produ- 
catur neque commune theatrum spectantibus prostet. 
Atqui oportuit existimare , illa consueta contu- 
meliun, risum et comudiam inferre. Nam nunc 
quoque scio fore ut multi nos ut stultos et risu dignos 
Muprobent : sed. irrideri patiar, dum hinc aliquid 
lucri referatur. Etenim ridiculus essem, si dum 
hortor ut vulgi gloria despiciatur, ipse ante alios 
hoc morbo caperer. Vide qux hinc deinceps se- 
quantur : non solum interdiu, sed ctiam vespere 
viros ebrios et. deliciis incensos , qui ad formam vir- 
ginei vultus conspiciendam sese apparant. Neque 
domi lantum , scd etiam per forum ad ostentationem 
incedunt , cum lucernis illam summo vespere tradu - 
centes, ut a cunctis conspiciatur, nihil aliud hinc 
suadentes , quam ut omnem illa pudorem dcinceps 
ponat. Neque hic gradum sistunt, scd cum turpibus 
verbis illam ducunt : et hoc quoque in legem transiit 
apud multos. Et fugitivi, verberones innu.ueri , per- 
niciosi homines cum licentia demum oinnia pro libi- 
dine proferunt, sive in illam sive in sponsum cum illa 
labitaturum ; et. uihil honestum , sed turpia. omnia 
et obscaritate plena. Annon probam castitatis doc- 
trinam percipiet spo:sa, talia videns, talia audiens ? 
Et certamen. quoddam est diabolicum inter eos, qui 
ad talia cohortantur, ut alii alios superent opprobriis 
et impuris dictis , queis praesentes deturpant : illique 
victores discedunt, qui probra ei magis turpia dicta 
projecere. Novi quidem me molestum, onerosum et 
importuuum esse, qui vite voluptatem quamdam ab- 
scindam. ldeo doleo, quod res tam ingratz voluptas 
esse putentur. Quomodo , quxeso , non ingratuim Γιδ- 
rit, contumeliis et probris affici, et aU omnibus cum 
sponsa dedecore et ignominia notari ? Et si quispi..m 
ex foro conjugi tux€€ maledixerit, innumera moves 
negolia , et non vitalem csse vitam existimas; ct 
civitate tota presente dum turpiter agis cum futura 
conjuge , gaudes et te ostentas * et quante hare sunt 
insanie? AL, inquies , lizc ex consuetudine fiunt. Et 
ideo maxime lugendum , quod rem in consuetudinem 
concluserit diabolus. Quia enim nupti:e res sunt ho- 
norabilis, quz: genus nostrum conservet οἱ augeat , 
et multorum sit causa bouorum, dolore affectus ma- 
lignus ille, et sciens illud propugnaculum esse contra 
fornicationem, alio ille modo omnem fornicationem 
inducit. In talibus enim coetibus mult: virgines dede- 
core sunt affectze. Quod si non semper, at interim 
satis est diemoni, quod illa verba et improba cantica 
οἱ sponsam traduxerint, οἱ spousum cum pompa per 
forum transmiserint, Deinde quia h;ec in vespera 
fiunt , ne tenebrz malorum horuuce ve'um sint, 


155 


πόλεως, χαὶ yotuaza ἀναλίσχεις, xaX ἐν τῶν δημο: 
Giov αὗὑτοὺς τρέφεις δαπανηµάτων. 'AXX ἄτιμοι, 
φησὶν, εἰσί. Τί οὖν αὐτοὺς παιδοτριθεῖς; τί οὖν διὰ 
τῶν ἀτίμων τοὺς βασιλέας τιμᾶς; xb δὲ τὰς πόλεις 
ἐχτραχηλίξεις; τί δὲ εἰς αὐτοὺς τοσαῦτα δαπανᾷς, el 
γὰρ ἄτιμοί clot, ἀπελαύνεσθαι ἐχρῆν τοὺς ἀτίμονς. 
Τίνος δὲ ἕνεχεν ἀτίμους εἱρ-άσω; ὡς ἐπαινῶν , f, ὡς 
χατεγνωχώς; [104] ArXovóz: ὡς χατεγνωχώς. Εἶτα 
ὡς μὲν χατεγνωχὼς ἀτίμους ποιεῖς, ὡς CE ἐντίμους 
τρέχεις ὀψόμενος, xal θαυμάζεις χαὶ ἐπαινεῖς, καὶ 
χροτεῖς; Καὶ τί δεῖ λέγειν τὰς μαγγανείας τὰς ἓν 
ταῖς ἱπτοδρομίαις, τὰς Ev ταῖς τῶν θηρίων às Dat; 
Πάσης γὰρ xai ἐκεῖνα παραπληβίας μεστὰ, παιδεύει 
τὸν δημον συνεχῶς ἀνηλεῃ τινα ἔχειν xal ὠμὸν xat 
ἀτάνθρωπον τρόπον *, xai veu vá, et ὁρᾷν ἀνθρώπους 
σπαραττηµένους xal αἷμα χαταῤῥέον xai θτρίων 
ὠμότητα πάντα συγχέἐουσαν. Καὶ ταῦτα πάντα ol 
gozot νοµοθέται ἐξ ἀρχῆς ἐπεισήγαγον τὰ νοσηματα, 
χα. Σροτοὺσιν αἱ πύλεις χαὶ θαυμάτουσι. Αλ, el 
Βούλει, ταῦτα ἀφέντες, ἃ φανερῶς μὲν χαὶ ὁμολογου- 
ψένως ἐστὶν ἄτοτα, τοῖς Ub ἔζωθεν νοµοθέταις oix 
ἔδοζεν, ἐπ) τὰ σεμνὰ προστάγµατα ἕλίωμεν, χαὶ 
ὄψει χαὶ ταῦτα ἀπὺ τῆς τῶν πολλῶν δόξης διεφθαρ- 
μένα. Ὁ γὰρ γάμος πρᾶγμα τίµιον εἶναι ove! καὶ 
ἡμῖν xal τοῖς ἔξωθεν ΄ xai ἔστι τίµιον’ ἀλλὰ γάµων 
τελουµένων, τοσαῦτα χαταγέλαστα γίνεται πράγματα, 
ὅσα αὐτίχα ἀκούσεσθε. "Ymb γὰρ τῆς συνηθείας οἱ 
κολλοὶ χατεχόµενοι xaX παραλογιξόμενοι, οὐδὲ διαγι- 
νώσχουσιν αὐτῶν τὸ ἄτοπον, ἀλλ ἑτέρων δέονται τῶν 
διδασχόντων. Καὶ γὰρ χορεῖαι χαὶ χύµθαλα χαὶ αὐλοὶ 
χαὶ ῥήματα xaX ἄσματα αἰσχρά xai µέθαι καὶ χῶμοι 
xaX πολὺς ὁ τοῦ διαθόλου τότε ἀπεισάγετα, φορυτός. 
Καὶ οἶδα μὲν ó:t δόξω χαταγἑλαστος εἶναι τούτων 
ἐπιλαμθανόμενος, xal πολλην ὀφλήσω παρὰ τοῖς 
πολλοῖς ἄνοιαν, τοὺς παλαιοὺς νόμους μετακινῶν 
ὅπερ γὰρ ἔφθην εἰπὼν, πολὺς τῆς συνηθείασς ὁ πα- 
ῥαλογισμής. àAÀ ὅμως 0) παύσομαι ταῦτα λέγων. 
Ἴσως γὰρ, ἴσως, xàv μὴ πάντες, ἀλλ ὀλίγοι τινὲς 
ἡμᾶς ἁἀποδέξονται, xat αἱρῆσονται χαταγελᾶσθαι 
μεθ) ἡμῶν, ἢ vedo ἡμᾶς μετ ἐχείνων γέλωτα δα- 
χρύων ἅτιον xai πολλΏς χολάσεως xal τιμωρίας. 
Πῶς γὰρ οὐχ ἂν εἴη τῆς ἑσχάτης Καταγνώσεως ἄξιονν 
καρθένον θαλαμευθεῖσαν διόλου, xaX μαθοῦσαν aló:t- 
σθαι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡλιχίας, ἁθρόύον ἀναγχάζειν 
ἅπασαν ἐχχεῖν τὴν albi, καὶ ἐκ προοιµίων τοῦ vá- 
poo τὴν ἀναισχυντίαν παιδεύειν, χαὶ ἀσελγέσι xaX 
ἀσέμνοις ἀνδράσ: xal πόρνοις xat μαλαχοῖς εἰς μέσον 
αὐτὴν προτιθέναι, Tolo) γὰρ οὐ φυτευθίσεται τῇ 
νύμςῃ χαχὸν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἑχείνης, Αναισχυντία, 
ἱταμότης, ἀναίδεια, δόξης ἔρως ἁτόπου' xal γὰρ 
ἐθελήσουσι τὰς ἡμέρας 035 πάσας τοιαύτας ἔχειν. 
Ἐντενθεν πολυτελεῖς αἱ γυναῖχες γίνονται b. καὶ óa- 
πανηραν, ἑντεῦθεν ἀναιδεῖς, ἐντεῦθεν αὐταῖς τὰ μν- 
pla xaxá. Καὶ µή uot λέγε τὴν σνν/θειαν. Ei μὲν 
γὰρ πονηρὸν, μηδὲ ἅπαξ γινέσθω᾿ εἰ δὲ ἀγαθὸν, ἀξὶ 
Τινέσθω. Εἰπὲ váp pot τὸ πορνεύειν οὗ πονηρόν; 
ἄρα οὖν συγχωρῄᾗσομεν χἂν ἅπαξ τοῦτο Υενέσθαι; 
ὁὐδαμῶς. Διὰ τί; "Occ xàv ἅπας Ὑένηται, πονηρόν 
ἐστιν ὁμοίως. Ὥστε καὶ τὸ φαιδρύνεσθαι τὴν νύμφην 
οὕτως, εἰ μὲν ἔστι πονηρὸν, μτδΣ ἅπαξ γινέσθω᾽; εἰ 
δὲ οὗ πονηρὸν, καὶ ἀεὶ γινέσθω. 

[105] Τί οὖν, φησὶ, διαδάλλεις τὸν γάμον, εἰπέ 
pot ; ΜΗ γένοιτο" οὐχ οὕτω µαΐνομαι, ἁλλὰ τὰ χαχῶς 
ἐπισυρόμενα -τῷ Υάμῳ, τὰ ἐπιτρίμματα, τὰς ὑπο- 


8 τρόπον deest in editis, sel habetur in Regio codice, 
recte. 5 Ιἵνονται in Regio cod. liabetur, in editis dcest. 


IN EPIST. I AD COR. 


IIOMIL. Xi. 104 


γραφᾶς, τὴν ἄλλην περιεργίαν ἅπασαν. Καὶ γὰρ πολ- 
λοὺς ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐχείνης Mabssat τοὺς ἐραστὰς 
xal πρὸ τοῦ μέλλοντος αὐτῇ συνο͵χκεῖν. ᾽Αλλά molo, 
θαυμάσοντα. thv γυναΐχα τῆς ὥρας. Καὶ ti τοῦτο; 
"Av μὲν γὰρ σώφρων T, μόλις διαφεύξεται tbv πο- 
νηρὰν ὑπογίαν' εἰ ὃξΣ ἡ’μελημένη, ταχέως xal ἁλώσε- 
ται, ἀφορμὴν ἀσελγείας λαθοῦσα τὴν ἡμέραν ἐχείντν, 
"AAA ὅμως τοσούτων ὄντων xaxüv, ὅταν uh ταῦτα 
γένηται, Ὀθρυ τὸ πρᾶγμα xaloosw οἱ Bosxnpázov 
οὐδὲν ἀμείνους, xai δεινὸν ποιοῦντα: τὸ pid) πολλοῖς 
φαίνξσθαι τῖν γυναῖχα, μηδὲ προχεῖσοθα, θέατρον xo:- 
νὸν τοῖς ὁρῶσι. Καΐτοι Ys Όδριν ἔγρτν νοµίτσειν τὰ 
γινόμενα χαὶ γέλωτα xaY χωμωδίαν ' ἐἔπεὶ καὶ vus 
οἵδᾳ, ὅτι πολλὴν ἄνοιαν xai γέλωτα ἡμῶν χαταγνώ- 
σονῖαι’ ἆλ)' οἴσω τὸν γέλωτα, ὅταν τι γένηται χέρ- 
δος. Καὶ γὰρ ἂν εἴην χαταγέλαστος, ei παραινῶν τῆς 
τῶν πολλῶν δόξης χατα»ρονεῖν, αὑτὺς πρὸ τῶν ἅλλων 
χειρωθείτν τῷ πάθςι. Ἰδὲ τὰ ἐντεῦθεν λοιπόν’ οὐκ ἐν 
ἡμέρᾳ µόνον, ἁλλὰ xai ἐν. ἑσπέρχ μεθύοντας ἄνδρας 
χαὶ χεχαρωμένους xax πεπυρωµένους ὑπὸ της τρυφῆς, 
οἳ χάλλος € ἄγξως ὁρᾶν παρασκευάσουσι παρθεν!κης. 
Καὶ οὐδὲ ἐπὶ της οἰχίας, ἀλλά xa διὰ cm; ἀγορᾶς εἰς 
ἐπίδειςιν Ex 017220921, μετὰ λαμπάδων αὐτὴν παρᾶ- 
πέµπυντες bv ἑσπέρᾳ βαθείᾳ, ὡς πᾶσιν αὐτὴν ἐπι- 
δείχννσθαι, δι ὧν ποιοῦσιν οὐδὲν ἕτερον παραινοῶν- 
τς, Ἡ ὅτι πᾶσαν ἁποδύσασθαι χρὴ λοιπὸν τὴν αἰδώ. 
Καὶ οὐδὲ µέχρι τούτων ἴστανται, ἀλλὰ μετὰ αἱσχρῶν 
ῥημάτων αὐτὴν ἄγουσι ' καὶ τοῦτο νόμος ἐστὶ παρὰ 


τοῖς πολλοῖς. Καὶ ὁραπέται χαὶ µαστ'γία: μυρίοι 


τινὲς xal ὀλέθριοι μετὰ ἁδξίας λοιπὸν ἅπαντα φθέγ- 
γονται, ἅπερ ἂν βούλωνται, εἷς τε ἐχείνην eig τε τὸν 
ἑχείνῃ συνοιχεῖν μέλλοντα xat σεμνὸν μὲν οὐδὲν, 
πάντα bk ἁἀσχτμοσύνης γέμοντα. Καλὴν δὲ οὐχ ἔξει 
διδασχαλίαν σωφροσύνης ἡ νύμφη, τοιαῦτα μὲν ὁρᾶ,- 
σα, τοιαῦτα δὲ ἀχούουσα: Καὶ ἅμιλλά τίς ἐστι ὅ:κ- 
θολιχἣ τῶν τὰ «ota usa παραινούντων, ὑπερθάλλεσθαι 
θατέρους -ῃ τῶν ὀνξιδῶν xal τῇ τῶν αἰσχρῶν ῥημά- 
των φιλοτιµίᾳ, δι ὧν χαταισχύνουσι τοὺς συνιόντας, 
χἀχεῖνοι νικήσαντες ἀπΏλθον, ὅσοι πλείονα τὰ ὀνείδη 
xai μείζονα τὰ αἰσχρὰ προσέῤῥιψφαν,. Καὶ οἶδα μὲν 
ὅτι φορτικός τίς εἰμι χαὶ ἐπαχθῆς xat ὃῦσχολος, ὡς 
ἡδονην τινα περιχόπτων τοῦ Blou. Διὰ γὰρ τοῦτο πὲν- 
θῶ, ὅτι τὰ ἀπδῆ ἡδονή τις εἶναι νενόµισται. IIo; γὰρ 
οὐχ ἀηδὲς, εἰπέ pot, τὸ ὑθρίζεσθαι xal λοιδορεῖσθα:, 
τὸ παρὰ πάντων ἀτιμάνεσθαι μετὰ τῆς νύαφης; Kàv 
μὲν eig τις τῆς ἀγορᾶς την συνοικοῦσαν εἴπῃ κανῶς, 
μυρία χινεῖς πράγματα, xal ἀθίωτον εἶναι τὸν βίον 
νομίζεις’ τῆς 66 πόλεως παρούσης ἁτάσης àcyruo- 
νῶν μετὰ τῆς duvotzely μελλούσης, χαίρεις xal xaà- 
λωπίζη; xai πόσης ταῦτα μανίας; 'AXAà συν/ῦς:α 
τὸ πρᾶγμά ἔστι, φησί. Διὰ γὰρ τοῦτο θρηνεῖν μάλιστα 
ἅξιον, [106] ὅτι £v συνηθείᾳ τὸ πρᾶγμα κατέχλεισεν 
6 διάθολος. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ γάμος πρᾶγμά στι σεμνὸν, 
xaX τὸ (ένος ἡμῶν συγχροτοῦν, xai πολλῶν αἴτιον 
ἀ"αθῶν , δαἈνόμενος ὁ πονηρὸς &xelvog d, χαὶ εἰδὼς 
ὅτι κατὰ τῆς πορνείας ἐπιτετείχισται, ἑτέρως πορ- 
νείαν ἐπεισάγει πᾶσαν. Πολλαὶ γοῦν ἐν ταῖς τοιαύταις 
συνόδοις καὶ χατησχύνθησαν παρθένοι' cl δὲ μῆ παν. 
ταχοῦ, ἁλλ᾽ ἀρχεῖ τῷ δαίµονι τέως ἐχεῖνα τὰ ῥήματα 
xa τὰ ἄσματα ἐχεῖνα τὰ πουτρὰ , xai παρᾶδΣιγµα- 
τἶσαι τὴν νύμφην, xax ἑκπομπεῦσαι τὸν νυµφίον διὰ 
τῆς ἀγορᾶς. EIs' ἐπειδήπερ ἐν ἑσπέρᾳ ταῦτα Υίνεται, 
ἵνα μτδξ τὸ σχότος πχραπέτασµα ᾗ τῶν καχῶν τού- 
των, ἐπε'σάγονται λαμπάδες πολλαὶ οὖκ ἑῶσαι λαν- 


€ Tteg., τρυφῆς εἷς χάλλος, forte melius. 4 Reg., 6 το. 


γηθὸς δαίµων ἐχεῖνος. Mox Mcerel. male, μετὰ τής sopeiíag. 


105 
Qávety τὴν ἀσχημοσύνην. Τί γὰρ 6 πολὺς ὄχλος βού- 
λεται; τί δὲ d) µέθη; τί δὲ αἱ σύριγγες; οὐκ εὔδηλον 
ὅτι ἵνα μηδὲ ol ἓν ταῖς οἰχίαις ὄντες, xal βαπτιζό- 
pevot ὕπνῳ βαθεῖ, ταῦτα ἀγνοῶσιν, ἀλλ᾽ ὑπὸ τῆς 
σύριγγος διεγειρόµενοι, xal ἄνωθεν ἀπὸ τῶν δρυ- 
φάχτων κατακύπτοντὲς, μάρτυρες Ὑένωνται τῆς 
χωµῳδίας ἐχείνης; Τί ἄν τις εἴποι τὰς ᾠδὰς aov, 
al πάσης γέμουσιν ἀχολασίας, ἔρωτας ἁτόπους xal 
μίξεις παρανόµους xal οἰχιῶν ἀνατροπὰς καὶ µυρίας 
ἐπεισάγουσαι τραγῳδίας, xaX πολὺ τὸ τοῦ φίλου xal 
ἐρῶντος ὄνομα ἔχηυσαι, xaX τὸ τῆς φίλης xal ἔρω- 
µένης; Καὶ τὸ δη χαλεπώτδρον, ὅτι xaX παρθένοι 
παραγίνονται τούτοις, πᾶσαν ἁἀποδυσάμεναι τν 
αἰδὼ, εἰς τὴν τῆς νυμφευοµένης τιμὴν, μᾶλλον δὲ 
ὕδριν, καὶ την ἑαυτῶν προπίνουσαι σωτηρίαν *, καὶ 
μεταξὺ νέων ἀχολάστων ἀσχημονοῦσαι τοῖς ἀτάκτοις 
ἄσμασι, τοῖς αἰσχροῖς ῥήμασι, τῇ σατανικῇ συµφω- 
vía. "Ἔτι οὖν ἐρωτᾷς, cimi uot, πόθεν μοιχεῖαις; 
πόθεν πορνεῖαι; πόὀθεν διαφθοραὶ γάμων ; ᾽Αλλ' οὖχ 
εὐγενεῖς οὐδὲ εὐσχήμονες ταῦτα πράττουσι, φησί. 
Πῶς οὖν ἐμοῦ χαταγελᾷᾶς, αὑτὸς πρὸ ἐμοῦ τὸν νόμον 
τοῦτον εἰδώς; El Υὰρ χαλὰ τὰ γινόμενα, ἔασον x&- 
χείνας ταῦτα ποιεῖν. ΜΗ γὰρ, ἔπε:δῆ πενἰᾷ συζῶσιν 
αὗται, οὐχὶ καὶ αὐταὶ παρθξνοι εἰσὶ, xal σωφροσύ- 
νης ἐπιμελεῖσθαι καὶ αὐτὰς χρή; Νῦν δε ὀρχεῖται 
παρθένος ἓν χοινῷ θεάτρῳ νέων ἀχολάστων b, εἰπέ 
pot, χαὶ οὗ δοχεῖ σοι τῆς πόρνης εἶναι ἀτιμοτέρα ; 
E! δὲ λέχεις, ὅτι θεραπαινίδες ταῦτα ἑργάζονται, 
οὐδὲ οὕτως ἀφίημί σε τῖς κατηγορίας οὐδὲ γὰρ ταύ- 
ταις ἐπιτετράφθα; ἐχρῖν. 


η’. Απὺ γὰρ τούτων πάντα τ[κτεταιτὰ χαχὰ, ὅτι τῆς 
οἰχετίας Φὐδένα ποιούµεθα λόγον" ἁλλ᾽ ἀρχεῖ εἰς xa- 
ταφρόντσιν τὸ εἰπεῖν, ὅτι Δοῦλός ἐστι xal slot θερα- 
παινίδες ' καίτοι vs καθ) ἑχάστην ἡμέραν ἀχούοντες, 
ὅτι "Ev Χριστῷ Ἰησοῦ οὗ δοῦ.Ίος, οὖν ἑεύθερος. 
Σὺ 6: ἵππου μὲν οὐ χαταφρονεῖς οὐδὲ ὄνου, ἁλλὰ 
πάντα πο.εῖς ὥστε μὴ γενέσθαι φαύλους * δούλων ὃξ 
τῶν ὁμοφύχων ὑπερορᾶς; Καὶ τί λέγω δούλων, ὅπου 
γε χαὶ παίδων καὶ θυγατέρων; Τί δὴ μετὰ ταῦτα : 
Ανάγχη λύπην εὐθέως ἐπεισιέναι, πάντων ἑχείνων 
χαθαιρουµένων * πολλάχις ὃξΣ xol ζημίαν τἶχτεσθαι 
µεγίστην, kv τῷ πλήθει καὶ τῷ θορύθῳ πολυτίµων 
τινῶν ἀπολλυμένων χρωσίων. Εἶτα μετὰ τὸν γάμον 
ci ποτε Υένοιτο παιδίον, xal ἐνταῦθα πάλιν τὴν αὐ- 
τὴν |107] ἄνοιαν ὑγόμεθα, καὶ πολλὰ οὐμόολα γέλω- 
τος Υέµοντα. Καὶ γὰρ fjvixa ἂν χαλεῖσθαι τὸ παιδίον 
δέῃ, ἀφέντες ἀπὸ τῶν ἁγίων αὐτὸ χαλεῖν, ὡς οἱ 
παλαιοὶ τὸ πρῶτον ἐποίουν, λύχνους ἄψαντες xol 
ὀνόματα αὐτοῖς ἐπιτιθέντες, τῷ διαρχέἑσαντι µέχρι 
πολλοῦ τὸ παιδίον ποιοῦσιν ὁμώνυμονο, ἐντεῦθεν 
πολὺν αὑτὺ στοχαξζόμενοι βιώσεσθαι χρόνον. Elta 
ἐπειδὰν συµθῇ πολλάκις αὐτὸ ἄωρον ὑποστῆναι θάνα- 
τον (συµθαίνει δὲ πολλάχις) , πολὺς ἔψεται παρὰ τοῦ 
δ-αθόλου γέλως, ὅτι ὡσεὶ παῖδας ἀνοήτους διέπαιξε. 


Τί ἄν τις εἴποι τὰ περίαπτα xal τοὺς χκὠώδωνας 
τοὺς τῆς χειρὸς ἑξηρτημένους xaX τὸν χόχκινον στή- 
µονα, xai τὰ ἄλλα τὰ πολλῆς ἀνοίας γέµοντα, δἑον 
μηδὲν ἕτερην τῷ παιδι περιτιθέναι, ἀλλ' 1] τὴν ἀπὸ 
τοῦ σταυροῦ φυλαχἠν; Nuv δὲ οὗτος μὲν χαταπε- 
φρόνηται ὁ τὴν οἰχουμένην ἐπιστρέφας ἅπασαν, xal 
χαλεπὴν δοὺς τῷ ὃ-αθόλῳ πληγὴν, xaX πᾶσαν αὐτοῦ 
Χαταστρέφας τὴν δύναμιν ' κρόχη δξ καὶ στήµων xal 


ἃ Legebatur τῆς ἑ. προτείνουσαι σωτηρίας. ὃ Post &xo- 

ῥάστων Acg. addi! αἰσχρῶς. 5 Reg., τὸν διαρχέσαντα 
εχρι πολλου τοῦ παιδίον ποιοῦσιν ὁμώνυμον. Editorum 
vtio quam sequimur, eamdem effert sententiam. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


106 


τὰ ἄλλα περιάµµατα τὰ τοιαῦτα τοῦ παιδίου ἐμ- 
πιστεύονται τὴν ἀσφάλειαν. Εἴπω τι τούτου χαταγε- 
λαστότερον ἕτερον; ᾽Αλλὰ μηδεὶς ἀχαιρίαν ἡμῶν 
Χαταγινωσχέτω, εἰ xaX µέχρι τούτων πβρόεισιν ϐ 
λόγος. 'O Υὰρ τὴν σηπεδόνα χαθᾶραι βουλόμενος, ob 
παραιτῄσεται προτἑρας τὰς ἑαυτοῦ μολῦναι χεῖρας. 
T: δἠποτ᾽ οὖν τοῦτό ἐστι τὸ χαταγέλαστον», "O 

δὲν μὲν εἶναι δοχεῖ (διὰ γὰρ τοῦτο στένω), ἀρχὴ δὲ 
ἐστι παραφροσύνης xal πχρανοίας ἑσχάτης ἀ.Βόρδορον 
Gl γυναῖχες Ev τῷ βαλανείῳ λαμθάνουσαι τροφοὶ xot 
θεραπαινίδες, xal τῷ δακτύλῳ yplsacat, χατὰ τοῦ 
μετώπου τυποῦσι τοῦ παιδίου. χἂν ἔριταί τις, Τί 
βούλεται ὁ ῥόρδορος, τί δὲ ὁ πηλός; ᾿Οφθαλμὸν πονηρὸν 
ἀποστρέφει, φησὶ, xat βασχανίαν xat φθόνον. Βαθαὶ 
τῆς ἰσχύος τοῦ βορέόρου xat τῆς τοῦ πηλοῦ δυνά- 
pesos, ἡλίχην ἔχει τὴν ἰσχύν ! Ὁλόχκληρον τοῦ διαθόλου 
παράταξιν ἁποστρέφει. Οὐὑχ ἐγχαλύφψεσθε, εἰπέ pret; 
οὗ συνῄσετε ὀψέ ποτε τὰς παγίδας τὰς διαδθολιχὰς, 
πῶς Ex πρώτης ἡλιχίας χατὰ μιχκρὸν ἐπεισάχει τὰς 
παρ᾽ ἑαυτοῦ μηχανὰς ὁ διάδολος; Ei γὰρ ὁ βόρθορος 
τοῦτο ποιεῖ, διὰ τί μὴ xal σὺ τοῦτο ποιεῖς ἐπὶ τοῦ 
σαυτοῦ μετώπου, ἀν]ρ ὢν xaY Ev ἕξει γεγονὼς , καὶ 
μᾶλλον τοῦ παιδίου τοὺς φθονοῦντας ἔχων ; διὰ t 
μὴ xai ὅλον βορθοροῖς τὸ σῶμα; el γὰρ ἐπὶ τοῦ 
μετώπου τοσαύττν ἔχει τὴν ἰσχὺν , τίνος Evexev οὐχ 
ὅλον σεαυτὸν βορθόρῳ χαταχρίεις; Γέλως ταῦτα xal 
χωμµῳλδία σατανικἣ, οὐχ εἰς χλευασίαν µόνον, ἀλλὰ 
χαὶ εἰς Ὑέενναν χαταστρέφουσα τοὺς ἁπατωμένους. 
Καὶ τὸ μὲν παρ) Ἕλλησι ταῦτα Υίνεσθα:, θαυμαστὲν 
οὐδέν' τὸ δὲ παρὰ τοῖς τὸν σταυρὸ»ν προσχυνοῦσι, χαὶ 
μυστηρίων ἀποῤῥήτων χεχοινωνηκόσι, xai τοσαῦτα 
φιλοσοφοῦσι ταύτην χρατεῖν «hv ἀσχτμοσύνην, τοὺτ' 
ἔστι τὸ πολλῶν θρήῄνων ἄξιον. 'O θεός c: μύρψ 
ἑτίμησε πνευματιχῷ, xal σὺ βορδόρῳ μµολύνεις τὸ 
παιδίον ; ὁ θεός σε ἑτίμησε, σὺ δὲ σαντὸν ἀτιμάξεις; 
καὶ δέον τὸν σταυρὸν ἐπιγράφειν τῷ µετώπῳ, την 
ἀσράλειαν ἅμαχον παρέχοντα' σὺ δὲ ταῦτα ἀφεὶς, 
ἐπὶ την σατανικἣν ἄνοιαν καταπίπτεις; Eb δὲ «tot 
ταῦτα μιχρὰ εἶναι δοχεῖ, µανθανέτωσαν, ὅτι μεγάλων 
ἐστὶν αἴτια κακῶν, xal ὅτι οὐδὲ τῷ Παύλῳ τὰ μιχρὰ 
παρορᾷν ἔδοξε. Τί γὰρ, εἰπέ [108] µοι, τοῦ χαλύ- 
πτεσθαι ἄνθρωπον ttv χεφαλῆν µιχρότερον, "AX 
ὅρα. πόσην ὑπὲρ τούτων ποιεῖτα: σπουδὴν, xal μεθ) 
ὅσης ἁπαγορεύει σοδρότητος, ἄλλα τε πελλὰ λέγων, 
xai ὅτι χαταισχύνει τὴν χεφαλΏν αὐτοῦ. El δὲ ὁ 


"καταχαλυπτόμενος καταισχύνει τὴν χεφαλὲν αὐτοῦ, 6 


βορδόρῳ χρίων, πῶς οὐχὶ xaX Αδελυχτὸν ποιεῖ τὸ 
παιδίον, πῶς γὰρ αὐτὸ προσάχει ταῖς χεροὶ τοῦ 
ἱερέως, εἰπέ uot; πῶς ἀξιοῖς ἐπὶ τοῦ μετώπου σφρα- 
γίδα ἐπιτεθηναι παρὰ τῆς τοῦ πρεσδυτέρου χειρὸς, 
ἔνθα τὸν βόρδορον ἑπέχρισας: ΜΗ ταῦτα, μὴ, ἁδελ- 
qot, ἀλλ' ἐκ πρώτης ἡλικίας πνευματιχοῖς αὐτὰ περι- 
φράττετε ὅπλοις, xal τῇ χειρὶ πα:δεύετε σφραγίζειν 
τὸ µέτωπον΄ xal πρὶν fj δυνηθΏναι τῇ χειρὶ τοῦτο 
ποιεῖν, αὐτοὶ ἐντυποῦτε αὐτοῖς τὸν σταυρὀν. 

Τί ἄν τις εἴποι τὰς ἑτέρας παρατηρήσεις τὰς σατα- 
νικὰς ἐπὶ τῶν ὠδίνων xal τῶν τοχοτῶν, Bc αἱ μαῖπι 
ἐπὶ χαχῷ τῆς ἑαυτῶν ἐπεισάγουσι χεφαλῆς ; τὰς ἐπὶ 
τοῦ θανάτου καὶ τῆς xa0' ἕκαστον ἐχφορᾶς τὰς ol. 
μωγὰς, τοὺς χωχυτοὺς τοὺς ἀλόγους, τὴν tv τοῖς τά- 
φοις ἄνοιαν, τὴν περὶ τὰ νήματα σπουδὴν, τὸν ἅχαι- 
pov καὶ χαταγέλαστον τῶν θρηνῳδῶν γυναικῶν 
ἐσμὸν, τὰς τῶν ἡμερῶν παρατηρέσεις, τῶν εἰσόδων 
καὶ τῶν ἐξόδων ; Τούτων οὖν, εἰπέ pot, τὴν δόξαν θη- 


4 Unus Reg., Ὃ μηδὲν μὲν εἶναι δοκεῖ χκακὸν τοῖς ποὶ- 
λοῖς, ἀρχὴ δέ εστιν ἀπιστίας xal πρᾶγμα παρανοίας ἐς χάτης. 


lucernae inducuntur mult, qux turpitudinem latere 
men sinunt. Quid enim sibi vult multa illa turba? 
quid ebrietas? quid fistule ? nonne ῥαΐαπι esi hac 
adhiberi , ut ne ii quidem, qui in domibus sunt, 
gravi somno obruti lixec ignorent, sed a fistulis exci- 
titi et superne ex cancellis sese inclinantes, testes 
suu illius comedi:e * Quid dixeris de ipsis canticis, 
qux omni plena sunt inpudicitia , queque absurdos 
amores , illegitimos concubitus, dumorum eversiones 
et innumeras inducunt tragoedias, et siepe nomen d:- 
lecti et amantis habeut , nomenque dilecte et. ama- 
six ? Quodque grovius est, his adsunt virgines, qux 
omneni exuerunt pudorem, in honorem sponsa, imo 
it. contumelian ; et salutem suam produnt, interque 


juvenes indecore se gerunt, ineptis catitilenis et. 


verbis turpibus cun satanica symphonia utentes. Ad- 
hucue, queso, interrogas undenam adulteria ? unde 
foruicationes ! unde nuptiarum corruptiones ? At uon 
iugeuuze et lioneske , inquies, hoc faciunt. Cur ergo 
me irrides, cum ipse lianc legem ante me scias? 
Nam si bona sunt. illa, sine illas quoque id agere. 
Num quia ill» in paupertate vivunt ? nonne et ipsc 
virgines sunt, illasque castitatis curam habere opor- 
tei? Nuac. autem duin saltat virgo in communi thea- 
tro impudicorum juvenum, annon, (1160, videtur tibi 
vel meretrice inhonestior? Quod si dixeris ancillas 
id facere , neque sic finem facio te accusandi : neque 
enim illis id oportebat permiti. 

7. Omnia enim hinc mala oriuntur, quod famili:ze 
nullam habeamus rationem ; sed ad rem despicien- 
dam satis est dicere, Servus est, aucille sunt : 
etiamsi quotidie audiant : 1n Christo Jesu non servus, 
won liber est. (Gal. 5. 98). Tu vero equum quidem 
eon despicis nec asinum , sed nihil non agis ut ne 
vitiosi Sant ; servos autem despicis eadem qua tu 
preditos anima ? Et quid dico servos, quando etiam 
οἱ filios et filias? Quid vero postea? Necesse est, 
ut dolor statim subeat, cum illi omnes pessum eant ; 
$epe autem maximum quoque damnum, cum in 
wrba et tumultu inulta aurea pretiosa pereant. De- 
imde post nuptias si natus fucrit infans, eamdem 
videbimus amentiam et multa symbola risu plena. 
Nam cum infanti nomen imponere oportuerit, non 
sanctorum nomine appellauL, ut. veteres olim facie- 
bant; sed accensis luceruis quibus nomina iudunt , 
83i0 nomen indunt ejus, quz diutius lucem dederit ; 
hine coujicientes futurum ut diu vivat. Deinde si im- 
maturum morte corripi contigerit, ut svpe accidit , 
multus sequetur diaboli risus, quod illos ceu stultog 
pueros ludificaverit, 

Ligamna et crepitacula | superstitiosa , — alioque 
anperstitiones. — Quid dixeris de ligaminibus et de 
crepitaculis manui appensis et de stamine coccineo , 
deque aliis multis iusania plenis ; cum oporteret nibil 
alied puero circumponere , quam crucis custodiam ? 
Nunc autem hic quidem despectui est habitus, qui 
convertit totum orbem terrarum , et gravem diabolo 
plagam inflixit totamque ejus potentiam subvertit : 
eubtegmen autem οἱ stainen. aliaque ligamina simi- 


IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. XII. 


106 
lia, ea sunt queis creditur pueri tutela. Dicaune 
aliud magis ridiculum? Sed nemo nos importunitatis 
accuset, si eousque procedat oratio. Nam qui putre- 
dinem vult emundare, non recusabit prius inquinare 
manus Suas. Quidnam ergo est hoc ridiculum ? Quod 
quidem nihil esse videtur, ideoque ingemisco ; scd 
esl principium insaniz et extremzx dementiz !. Lu- 
tum. mulieres in balnco accipientes, nutrices , et an- 
cillz , digito tingentes, in pucri fronte imprimunut : 
οἱ si quis iuterroget, Quid sibi vult lutum, quid 
coxium ? Malum avertit oculum, inquiunt, livoremque 
et invidiam. Pap, quanta vis luti, quanta cceni. po- 
Lestas ? tantane ut totam diaboli aciem profliget. Nou 
pudore, quzsso, suffundemini ? non vel sero. tandem 
diaboli laqueos intclligetis, quomodo ab ineunte 
atate. machinas suas. paulatim inducat? Nam si lu- 
tum hoc faciat, cur non tu. in fronte tu. idipsum (a- 
eis , cum vir sis οἱ plena ztate, et plusquam puer 
invidos habeas? cur non luto. illinis. ttum corpus ? 
nam si in fronte tantam habet virtutem, eur non. te 
totum luto inungis? IIzc sunt risus et comedia sata- 
nica , qu:e non ad irrisionem tantum , sed ad gehen- 
nam praecipitat eos qui decipiuntur. Certe quod 
apud Gracos talia fiant, mirum non est ; quod autem 
apud eos qui crucem adorant , et mysteriorum arca- 
norum participes sunt , οἱ tanta. philosopEantur, id 
certe multis lacrymis est dignum. Deus te unguento 
spirituali honoravit, ct tu luto tilium deturpas? Deus 
te decoravit , et tu teipsum dedecoras? et cum opor- 
teret in fronte crucem adscribere , quze insuperabilem 
tutelam przbet ; tu his dimissis in satanicam amen - 
tiam decidis ? Si quibus autem hzec parva esse videan- 
tur, discant id esse magnorum causam malorum , 
neque Paulo visum fuisse parva negligere. (uid enim, 
qu:ieso, minus est, quam ut horno caput operiat? Scd 
vide quantam hujus rei curam habeat , et cum quanta 
prohibeat vehementia, tum alia multa dicens, tum 
quod caput suum dehonestet (1 Cor. 11. 4). Si autem 
qui tegit. caput, ipsum debonestat ; qui luto illud 
ungit , quomodo non pucrum reddit abominandum ? 
quomodo, quxso, adducit eum ad nianus sacerdotis? 
quomodo precaris, ut presbyteri manu signaculum ir. 
fronte apponatur , ubi luto unxisti ? Ne, fratres, nc 
hzc faciatis; sed ab ineunte zate pueros. spirituali- 
bus armis munite, et docete eos manu frontem si- 
gnare; etiam prius quam possint hoc manu facere , 
vos ipsi eis crucem imprinmite. 

Proficarum usus. — Quid dixeris de aliis satanicis 
observationibus in doloribus uteri et in partu adhi- 
bitis, quas obstetrices in capitis sui malum inducunt? 
de iis item qux in morte, et cum corpus. effertur 
adhibentur ; ejulatus nempe , planctus insani , stulta 
in sepulcris admissa, cirea monumenta studium, in- 
tempestivum οἱ ridiculum prxficarum agmen , dic- 
rum observationes, necnon ingressus οἱ exitus ? Ilo- 
Γιο, queso, venaris gloriam ? et quomodo [πο 

! Hic locus sic habet in uno Reg. : Quod quidem nihil 


habere mali plerisque videtur, sed est principium incredu- 
litatis, et extrema dementig opus. 


107 


von extremx dementi:x fueriut, hominum ita mente 
enrruptorum et omnia temere agentium gloriam qua- 
rere, cum oporteret semper ad insomnein illum con. 
fugere oculum , et cjus sententia spectantes omnia 
facere ac dicere ? [li certe etiamsi laudent, nihil vos 
juvare poterunt : ille vero, si gesta nostra ipsi fuerint 








S. JOANNIS CHRYSOSTOUM! AnCHIEP. CONSTANT!NOP. 





108 
accepta , οἱ hic eplendidos reddet. et in. fut iro die 
arcana illa bona tribuet : quie nos omnes assequi 
contingat , gratia et benignitate lomini nostri Jesu 
Christi , quicum Patri et. una Spiritui sancto gloria, 


honor, iinperium, nunc etsemper, et in s:ecula szcu- 
lorum. ΑΘΗ. 


HOMILIA XLI. 


Cap. 4. v. 10. Nos stulii propter. Christum ( necesse 
enim est hinc rursum sermonem resumerc) ; vos 
autem prudentes in Christo : nos. infirmi, vos autem 
fortes ; vos gloriosi, nos autem inglorii. 

4. Postquam gravitate multa sermonem impleve- 

: pat, id quod omui crimine majorem inferebat pla- 

gam, hic cum d'gnitate sibi congruenti hoc tractat : 

et cum dixisset, Sine nobis regnastis ; et, Deus nos 
novissimos ostendit, tamquam ΠΙΟΓΙΙ deslinatos; per 
sequentia ostendit quomodo morti destinati essent, 
dicens : Nos stulti e. infirmi et inglorii, 41. et esuri- 
sns et sitimus, et nudi sumus, et colaphis cedimur, el 
instabiles sumus, 12. et laboramus operantes manibus 
nostris : quie indicia vere erant doctorum οἱ aposto- 
lorum. At illi in contrariis altum sapiebaut, in sapien- 
tia, in gloria, in divitiis, quod bonorarentur. Ut ergo 
illorum fastum deprimat, et ostendat in iis non nodo 
non gloriari, sed etiam pudore aflici oportere, priino 
illos traducit dicens, Sine ncbis regnastis. Ego enim 
dico, inquit, pr:sens tempus non honoris neque glo- 
ria esse, queis vos fruimini; sed persequutionis ct 
contumeliarum, quas nos patimur. Quod si hoc ita 
non sit, elsi jain tempus remunerationis sit, ut video 
(hoc autém per ironiam dicit), vos quidem discipuli 
jam regnastis; nos autem. doctores et. apostoli, qui 
ante omnes mercedem accipere dcbebamus, non 
inodo vobis posteriores sumus, sed etiam uL morti 
destinati, id est damuati, semper in iguominia, in 
periculis, iu fame degiimnus, contumelia affecti tain- 
quam stulti, pulsi et. intolerabilia patientes. Il:c 
porro dicebat, ut ex iis persuaderet ipsis, quod apo- 
stolorum gesta deberent aemulari, pericula nempe εἰ 
contumelias, non autem honorem et gloriam : non 
euiu illa, sed hac postulat. przsdicatio. Sed hoc ta- 
meu non directe dicit, ut ne videatur ipsis molestus 
esse ; sed ut illum decebat, sic tractat hzc increpa- 
tionem. Nam si directe sermonem induxissel, sic 
dicturus erat : Erratis et fallimini et longe abestis ab 
admonitione apostolica : oportet enim apostolum et 
ininistrum Christi stultum videri, atque in afflictione 
et contemptu degere, ut nos degimus; vos autem in 
contrariis estis. Sed sic h:vc magis illos commovis- 
sent, utpote qux» apostolorum encomia prae se fer- 
rent, ct illos reddidissent audaciores, ut qui accusa- 
rentur socordiz, inanis glori: et divitiarum. Idcirco 
non hoc modo dicla. procedunt, sed alio, qui magis 
quidein perstringit, sed minus molestus est. Quapro- 
pter ita profert orstionem per ironiam, dicens : Vos 

Qutem fortes et gloriosi. Nam si ironia non usus csset, 

ita divissct : Fieri non potest, ut alius stultus pute- 


tir, alius prudens, alius fortis, alius ntirmu:, pr:e- 
dicatione utrumque non ! postulante. Nam | si liceret 
hos tales, alios aliud esse, quie. a nobis proferuntur, 
aliquam fortasse rationem liaberent : nu ic autem boc 
non licet, nimirum prudentem γοἱ gloriosum videri 
ac sine periculo degere. Sin minus, necesse est ut 
Deus vos nobis prz'tulerit, vos discipulos doctoribus, 
qui innumera passi sumus. (uod si hoc nemo dixe- 
rit, restat uL nostra vos persequamini. Et ne quis - 
pet, inquit, me przeterita lantum commemorare : 
Usque in hanc horam οἱ esurimus et sitimus. et nudi 
sumus. Viden' totain Christianorum vitam talem esse 
debere, non uno vel altere die? Neque enim atlileta, 
qui in uno tantum victor eertamine corouatus es!, 
iterum coronatur cuin succubuerit. Et esurimus, ad- 
versus eos qui in deliciis agunt : el colnphis cedimur, 
adversus eos qui iuflati sunt : et inelabiles sumus pulsi, 
adversus eos qui labuntur : et nudi sumus, adversus 
cos qui sunt divites : et laboramus, jam contra falsos 
apostolos, qui nec laborare nec periclitari.sustinent, 
Sed ipsi fructum percipiunt. At nos non sic, inquit ; 
$ed cum externis periculis nos quoque perpetuo exer- 
cemus labore. Quodque majus est, nemo possit di- 
core nos liec agre ferre aut persequentes nos accu- 
sare : illos euim qui nos vexant, per contraria r.mu- 
nerainus. Hoc quippe magium est, non autem male 
pati; quod omuibus est commune; verum patien- 
ἰ06 nec zegre nec indigne fcrre. 

2. Nos autem non modo non mgre ferimus, sed 
etin. exsuliamus ; cujus rei lioc signum est, quod 
eos, qui nobis mala inferunt, contrariis remunere- 
mus. Quod autem hoc facerent, audi sequentia : Ma- 
lcdicimur, et benedicimus; persequutionem patimur, et 
sustinemus ; 15. blasphemamur, et. obsecramus, tam- 
quam purgamenta. mundi facti sumus. Hoc est, stulti 
propter Christum. Nam qui male passus est, et nequo 
sr ulciscitur neque dolet, stultus videtur esse apud 
externos et inglorius infirmusque. Ac ne molestio- 
rem redderet orationem, ad illorum civitatem zerum« 
nas reducens, quid dicit ? Purgamenta, non urbis 
vestra, sed mundi (acti sumus; et rursus, Omnium 
peripsema, non vestrum lantum, sed omnium. Sicut 
ergo cum de Christi cura loquitur, terra, calo et 
oui creatura relictis, crucem in medio ponit : ita 
etiam quando ad se vult attrahere, signis petermis- 
Sis, qu:e propter ipsos passus est dicit. [ία quoque 
solemus cun injuria afficimur vel despicimur a qui- 
busdam, quie pro illis passi sumus in medium addu- 


* Jn quibusdam Codd. deest negatio. 


401 IN EPIST. 1 AD COR. lOMIL. XIII. 108 


eds ; χαὶ πῶς οὐχ ἑσχάτης ταῦτα ἀνοίας, ἀνθρώταυν 

οὕτω διεφθαρµένων τὰς γνώµας, καὶ πάντα ὡς ἔτνχε 

ποιούντων, τὴν δόξαν ἐπιζητεῖν, δέον ἐπὶ τὸν ἀχοί- 

µητον ἀεὶ χαταφεύγειν ὀφθαλμὸν, χαὶ πρὸς τὴν ἐχεί- 

vv φᾖφον Βλέποντας, πάντα ποιεῖν καὶ λέγειν; 0ὗ- 

τοι μὲν γὰρ xiv ἑπαινέσωσι 5, οὐδὲν ἡμᾶς ὠφελησαι 
* Reg., ἐκαινέσωσι. Editi ἐπαινέσωνται. 





δυνήσονται" ἐχεῖνος δὲ ἂν ἁἀποδέξηται τὰ Ὑινόμενα, 
καὶ ἐνταῦθα ποιῆσει λαμπροὺς, xai κατὰ τὴν µέλλον-- 
σαν ἡμέραν μεταδώσει τῶν ἀποῤῥήτων ἀγαθῶν: ὧν 
ένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλαν- 
Όρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ] οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δύξα, κράτος, ttu, 
v3 καὶ ác, xaY εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν, 





OMIAIA IT". 


᾽μμεῖς μωροὶ διὰ Ἆριστὺν. (ἂν αγκαιον γὰρ ἐν τεῦ- 
θεν πά.ιν τὸν Aóyor ἀνα.]αέε:ν), ὑμεῖς 08 «ρό- 
vui ἐν Χριστῷ * ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δὲ 
ἰσχυροί * ὑμεῖς ἔνδοξοι, ἡμεῖς δὲ ἄτιμοι. 

α’. Πολλῆς βαρύτητος τὸν λόγον ἐμπλήσας, ὃ πάσης 
χατηγορίας * μείζονα εἶχε πληγὴν, τοῦτο ἐνταῦθα 
µεταχειρίζει μετὰ τῆς πρεπούσης αὑτῷ ἀξίας, xal 
εἰπὼν, ὅτι Χωρὶς ἡμῶν ἑἐδασιεύσατεα, χαὶ ὅτι 
Ἡμᾶς ὁ θεὸς ἑσχάτους ἀπέδειξον ὡς ἐπ:θανα- 
τίους, διὰ τῶν ἑξὴς δείχνυσι, πῶς ἐπιθανάτιο:, λέ- 
ων’ Ἡμεῖς μωροὶ καὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄτιμοι, καὶ 
πεινώμεν καὶ διΨὤμεν, xal γυμγητεύομεν, καὶ 
ποἰαριζόμεθα, καὶ ἀστατοῦμεν, xal κοπιῶμεν ἑρ- 
Ταζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσίν * ἅπερ ἦν δείγµατα 
διδασχάλων xal ἁποστόλων γνησίων. ᾽Αλλ' ἐχεῖνοι 
ἐπὶ τοῖς ἑναντίοις μέγα ἐφρύνουν, ἐπὶ σοφίᾳ, ἐπὶ 
109] 5325, ἐπὶ πλούτῳ, ἐπὶ τῷ τιμᾶσθαι. Βουλόμε - 
vog οὖν αὐτῶν χαθελεῖν τὸν τῦφον, xal δεῖξαι ὅτι ἐπὶ 
τούτοις οὗ µόνον οὗ χαλλωπίξεσθαι, ἀλλὰ καὶ αἰσχὺ- 
νεσθαι δεῖ, πρῶτον μὲν αὐτοὺς χωμῳδεῖ λέγων * Χω- 
plc ἡμῶν ἐδασιεύσατε. Ἐγὼ μὲν γὰρ λέγω, Φι- 
σὶν, ὅτι ὁ παρὼν χαιρὸς οὐ τιμῆς οὐδὲ δόξης ἐστὶν, 
ὧν ὑμεῖς ἀπολαύστε, ἀλλὰ τοῦ διώχεσθαι χαὶ ὑθρί- 
ζεσθαι, ἄπερ ἡμεῖς πάσχοµεν. Et δὲ οὐχ οὕτως ἔχει, 
ἀλλά τῶν ἁμοιθῶν ὁ καιρὸς οὗτος, ὡς ὁρῶ (τοῦτο δὲ 
εἰρωνευόμενος λέγει), ὑμεῖς μὲν οἱ µαθηταὶ καὶ ἐθα- 
σιλεύσατε λο:πόν * ἡ μεῖς δὲ οἱ διδάσχαλοι χαὶ ἁ πόστο- 
οι, xat πρὸ πάντων ὀφείλοντες λαθεῖν τὸν μισθὸν, 
οὗ µόνον ὑμῶν ἔσχατοι γεγόναµεν, ἀλλὰ xal ὡς ἐπι- 
θανάτιοι, τουτέστι͵ χατάδιχοι, διόλου £y ἀτιμίαις xal 
χιγδύνοις xaX λιμῷ διάγοµεν, ὑβριζόμενοί τε ὡς µω- 
Q^ καὶ ἐλαυνόμενοι καὶ τὰ ἀνήνεστα ὑπομένοντες. 
Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ἵνα xal αὐτοὺς Ex τούτων ποιῄσῃ 
συνιδεῖν, ὅτι τὰ τῶν ἁποστόλων ὀφείλουσι ῥπλοῦν, 
τοὺς χινδύνους χαὶ τὰς ὕθρεις, οὗ τὰς ttj. dq xal τὰς 
δύξας * οὗ γὰρ ἑχεῖνα, ἀλλὰ ταῦτα ἀπαιτεῖ τὸ χἠρυγ- 
μα. Αλλ' οὕτω μὲν ἐξ εὐθείας οὗ λέγει, ὥστε μὴ 
φορτιχὸς αὐτοῖς φανῆναι ' ὡς δὲ αὐτῷ πρέπον ἣν, 
οὕτω µεταχειρίζει τὴν ἐπίπληξιν ταύτην. EL γὰρ ἐξ 
εὐθείας εἰσήγαγε τὸν λόγον, οὕτως ἂν εἶπε' Πλα- 
νᾶσθε χαὶ ἁπατᾶσθε, καὶ πολὺ τῆς ἀποστολιχῖΏς νου- 
θεσίας ^ ἀρεστήχατε' τὸν γὰρ ἀπόστολον χαὶ διάχο- 
vov τοῦ Χριστοῦ, μωρὺν εἶναι δοχεῖν χρὴ, καὶ ἐν θλί- 
dec xal àv ἀδοξίᾳ διάγειν, ὅπερ ἑσμὲν ἡμεῖς ' ὑμεῖς 
δὲ dv τοῖς ἑναντίοις. ᾽Αλλ᾽ οὕτως ἂν μᾶλλον xal 
προσέστη τὰ λεγόμενα αὐτοῖς, ὡς ἐγχώμια τῶν ἆπο- 
στόλων ἔχοντα, xal ἐχείνους ἂν θρασυτέρους εἰργά- 
σατο, ὡς διαδαλλοµένους ἐπὶ ῥᾳθυμίᾳ καὶ xevobo£(z 
xal τῷ τρυφᾷν. Διὰ τοῦτο τοῦτον μὲν τὸν τρόπον οὐ 
µεθοδεύει τὰ εἰρημένα , ἑτέρως δὲ, πληχτικώτερον 
μὲν, ἀνεπαχθέστερον δὲ. Aib. xal οὕτω προάγε, τὸν 


* Sic Reg. melius quam editi, in quibus nonnulla de- 
sunt. bfücg., νομοθεσίας. ih .. 


λόγον xa*' εἰρωνείαν, λέγων ' ᾿γμεῖς δὲ ἰσχυροὶ xal 
ἄνδυξοι. Ὡς εἰ μὴ τῇ εἰρωνεέᾳ ἐχέχρητο, οὕτως ἂν 
εἶπεν, Οὐ δυνατὸν τὸν μὲν μωρὸν νοµίζεσθαι, τὸν δὲ 
Φρύνιμον, καὶ τὸν μὲν ἐτχυρὸν, τὸν δὲ ἀσθενῆ, τοῦ 
χηρύγµατο; μὴ ἀπαιτοῦντος θάτερα. El μὲν γὰρ ἐξῆν 
τοὺς μὲν τοῦτο εἶναι, τοὺς δὲ ἐχεῖνο, ἴσως εἶχέ τινα 
λόγον τὰ παρ᾽ ὑμῶν λεγόμενα * vu δὲ οὐκ ἔνι, οὗ 
Φβόνιμον εἶναι δοκεῖν, οὐκ ἔνδοξον, οὐκ ἀπτλλάχθαι 
κινδύνων. Ei δὲ uh, ἀνάγχη ὑμᾶς ἡμῶν προτετιµή- 
σθαι παρὰ τῷ θεῷ, ὑμᾶς τοὺς μαθητὰς τῶν διδασχά- 
λων xaX µυρία παθόντων. Elk οὐδὲ τοῦτό τις ἂν εἷ- 
ποι, λεέπετα: τὰ ἡμέτερα ὑμᾶς διώκειν. Καὶ μὴ µὲ 
τις, φησὶν, οἰέσθω τὰ παρελθόντα λέγειν µόνον * Má- 
X£t γὰρ τῆς ἄρτι ὥρας xal πεινῶμεν καὶ δι ὤμεν' 
xal γυμνητεύομεν. Ορᾷς ὅτι πάντα τὸν βίον τοιοῦ- 
τον εἶναι δεῖ τῶν Χριστιανῶν, o5 µίαν ἡμέραν xot 
δευτέραν 5; 0585 γὰρ ἂν ἀθλητῆς τὴν µίαν µόνηννι- 
χᾖσας πάλην στερανωθῇ, πάλιν στεφανοῦται χαταπε- 
atv. Καὶ πεινῶμε», πρὸς τοὺς τρυρῶντας * xal xe- 
«αφιζόμεθα [110], πρὸς τοὺς πεφυσιωµένους;» καὶ 
ἀστατοῦμεν, πρὸς τοὺς ἀναπίπτοντας * xal γυμνη- 
τεύομε», πρὸς τοὺς πλουτοῦντας' καὶ κοπιῶμεν, 
Ίδη πρὸς τοὺς φευδαποστόλους τοὺς οὔτε ἑργάζεσθαι 
οὔτε χινδυνεύειν ἀνεχομένους, ἀλλὰ χαρπουµένους 
αὐτούς. 'AXA' οὐχ ἡμεῖς οὕτω, φησὶν, ἀλλὰ μετὰ τῶν 
ἔξωθεν χινδύνων xal ἑαυτοὺς κατατείνοµεν τῇ διηνε- 
χεῖ ἑργασίᾳ. Καὶ τὸ 5t μεῖκον, ὅτι οὐχ ἔχοι τις ἂν εἰ- 
πεῖν, ὅτι δυσχεραίνομεν ἐπὶ τούτοις, ἡ τοῖς διώκουσιν 
ἐγχαλοῦμεν ὁ * τοῖς γὰρ ἑναντίοις τοὺς ἑτηρεάσοντας 
ἀμειδόμεθα. Τὸ γὰρ µέγα τοῦτό ἐστιν, οὐ τὸ χαχῶς 
παθεῖν * τοῦτο γὰρ πάντων χοινόν * ἀλλὰ τὸ πάσχον- 
τας μὴ ἀλύειν μτδὲ δυσγεραίνειν. 


P'. Ἡμεῖς Gb οὗ µόνον οὐ δυσχεραίνομεν, ἁλλὰ καὶ 
ἀγαλλόμεθᾳ. Καὶ τούτου τεκµήριαν τὸ τοὺς ποιοῦν- 
τας καχῶς τοῖς ἑναντίοις ἀμείθεσθαι. "Οτι δὲ τοῦτο 
ἑποίουν, ἄχουσον τῶν ἑξῆς ' Λοιδορούμενοι εὐ.ο- 
γοῦμε», διωκόµεγοι ἀγεχόμεθα, β.ἰασφημούμενοι 
παραχα.λοῦμεν * ὡς περικαθάρµατα τοῦ κέσµου 
ἐγεν ήθημεν , τουτέατι, μωροὶ διὰ Χριστόν. Ὁ γὰρ 
χαχῶς παθὼν, χαὶ μήτε ἀμυνόμενος µήτε ἀλγῶν, 
μωρὸς εἶναι δοχεῖ παρὰ τοῖς ἔξωθεν xal ἄτιμος xal 
ἀσθενής. Καὶ ἵνα μὴ φορτικώτερον τὸν λόγον ἐργά- 
σηται, εἰς τὴν ἐχείνων πόλιν τὰ πάθη περιστήσας, ct 
φησι; Περικαθάρµατα, οὐ τῆς πόλεως ὑμῶν, ἀλλὰ 
τοῦ κόσμου ἐγεν jünger * καὶ πάλιν, Πάντων περί- 
ya οὐχ ὑμῶν µόνον, ἀλλὰ πάντων. ὝὭσπερ οὖν 
ὅταν περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ διαλέγηται χηδεµονίας͵, 
τὴν Υην, τὸν οὐρανὸν, τὴν πᾶσαν χτίσιν ἀφεὶς, τὸν 
σταυρὸν ἓν µέσῳ τίθησιν * οὕτω xal ὅταν πρὸς ἑαυ- 
τὸν ἐπισπάσασθαι βουληθῇ, τὰ σημεῖα παραδριμὼν, 


, * Hic locus in editis vitiatus et mutilus ex codice ne- 
jo manuscripto restitutus fuit. 4 Deerant hec, 8 τοῖς... 
εγκαλοῦμεν, οἱ mox, ubi ἐπηρεάζουτας, legebatur 29:09:25. 


t 


109 


τά πάθη λέγει τὰ δι αὑτούς. Οὕτω xai ἡμῖν Eos, 
ὅταν ἁδικώμεθα παρά τινων xal χαταφρονώµεθα, 
ἅπερ ὑπὲρ αὐτῶν ἐπάθομεν, cauta φέρειν εἰς μέσον. 
Πάνζων περ!γηµα ἕως ἄρτι. Εὔτονον τὴν πληγΏν 
ἔδωκε πρὸς τῷ τέλει. Πάντων δὲ, οὗ τῶν διωχὀν- 
των, ῴΤσιν, ἀλλά τῶν δι οὓς ταῦτα πάσχοµεν * τουτ- 
έστι., Χάριν ἔχω πολλὶν αὐτοῖς. Βαρυθυμοῦντος 
τὸ ῥῆμα, οὐχ ἀλγοῦντυς αὐτοῦ, ἁλλ᾽ ἐχείνους πλῆδαι 
βουλομένου. 'O γὰρ µυρία ἔχων ἐγχαλεῖν, xal ἀσπά- 
ζεται. Διὰ τοῦτο xaX ὁ Χριστὸς χελεύει πράως ἡμᾶς 
φέρειν τὰς Όδοεις, ἵνα καὶ αὐτοὶ φιλοσοφῶμεν, x&- 
κείνους μᾶλλον ἐντρέπωμεν. OU γὰρ οὕτως ὑθρίζων, 
ὡς σιγῶν τις, τοῦτο ἐργάζεται. Εἰτ ἐπειδὴ εἶδεν 
ἀφόρητον τὴν πληγὴν, ταχέως αὐτὴν ἐθεράπευσεν, 
εἰκὼν ' OUx ἐντρέπων ὑμᾶς γράφω ταῦτα, dAA ὡς 
τέκνα µου ἁγαπητὰ »ουθετῶ. 0ὐχ ὡς χαταισχύνων 
γὰρ ὑμᾶς, ταῦτα λέγω, φησαίν. "Ὅπερ ἑποίησε διὰ 
τῶν ῥημάτων, τοῦτό φησιν οὗ πεποιηχέναι. μᾶλλον 
δὲ πεποιηχέναι μέν φησιν , οὗ μὴν διανοίᾳ πονηρᾶ 
xaX µισούση * ἐπεὶ χαὶ ἀρίστη αὕτη ἡ θεραπεία, εἰ- 
πόνια τὸν λόγον προσθεῖναι τὴν ἀπὺ τῆς διανοίας 
ἀπολογίαν. Mt εἰπεῖν μὲν γὰρ οὐκ ἑνῆν, ἐπεὶ ἔμει- 
ναν ἂν ἁδιόρθωτοι ΄ εἰπόντα δὲ ἀφεῖναι πάλιν τὴν 
πληγὴν ἀνίατον, χαλεπόν ᾽ διόπερ μετὰ βαρύτητος 
ἀπολογεῖται. Τοῦτο γὰρ o9 µόνον οὐχ ἑξαίρει τὴν το- 
μὲν [411], ἀλλὰ καὶ ἑνδοτέρω ποιεζ καταδῦναι, τῆς 
πληγῆς τὴν ἀλγηδόνα παραμυθούµενον ἅπασαν. 0 
γὰρ ἀκαύσας, ὅτι οὐχ ὀνειδίζων, ἀλλ᾽ ἀγαπῶν ταῦτα 
λέχει, μᾶλλον χαταδέχεται τὴν διόρθωσιν. Πολλὴ δὲ 
xai ἐνταῦθα f, βαρύτης xa* ἡ ἑντροπή. Οὐ γὰρ εἶπεν, 
ὡς διδάσχαλος, οὐδὲ ὡς ἀπόστολος, οὐδὲ à); μαθητὰς 
ἔχων, ὅπερ τῆς ἀξίας ἦν, ἀλλ᾽, Ὡς τέκνα µου ἀγα- 
πητὰ γουθετῶ * χαὶ οὐχ ἁπλῶς τέχνα, ἀλλὰ ποθού- 
μενα. Σύγγνωτέ pot, grat * xai et τι φορτιχὸν εἴρη- 
ται, ἐξ ἀγάπης ταῦτα γίνεται. Καὶ οὐχ εἶπεν, Ἐπι- 
τιμῶ, ἀλλὰ, Νουθετῷ. Τίς δὲ οὐχ ἂν ἀνάσχοιτο πα- 
τρὸς ἀλγοῦντος, Καὶ τὰ δέοντα συμθουλεύοντος; Διὰ 
τοῦτο οὐ πρότερον εἶπε τοῦτο, ἀλλ’ ὅτε τὴν πληγὴν 
ἔδωχε. Tl οὖν, ἀγρειδοῦσιν ἡμῶν οἱ ἄλλοι διδάσχαλοι, 
φησίν; Οὐ τοῦτο λέγω, ἀλλ οὐχ οὕτω φείδρνται. 
᾽λλλά ταῦτο μὲν συντόμως o0X εἶπε, διὰ δὲ τῶν ἐπί- 
τηδευµάτων xal τῶν ἐνομάτων αὐτὸ ἐνέφηνε , τὸν 
παιδαγωχὸν χα) τὸν πατέρα θείς. Ἐὰν γὰρ, φησὶ, 
που. τοὺς παιδαγωγοὺς ἂχητε ἐν Χριστῳ, d AA" οὐ 
πο. λοὺς πατέρας. 05 τὸ ἀξίωμα ἐμφαίνει ἐνταῦθα, 
ἀλλὰ τῆς ἀγάπης τὴν ὑπερθολήν. Καὶ οὐδὲ ἑχείνους 
ἔπληξε, τὸ, Ἐν Χριστῷ, προσθεὶς, ἀλλὰ xai παρ- 
εµυθήσατο αὐτοὺς, οὐχὶ χόλαχας, ἀλλὰ παιδαγωγοὺς 
εἰπὼν τοὺς σπουδάζοντας χαὶ ἀνεγομένους τῶν πόνων’ 
χαὶ τὴν ἑαυτοῦ χηδεµονίαν ἀπεδείδατο. Διὸ οὐκ εἷ- 
πεν, ᾽Αλλ' οὐ πολλοὺς διδασχάλους, ἀλλ, Ob πατέ- 
pac. Οὕτως οὐχ ἀξίωμα θεῖναι ἐθούλετο, οὐδὲ , ὅτι 
πλείονα καρ᾽ αὐτοῦ ὠφέληντο, διδάξαι ' ἀλλὰ σνγχω- 
ρήσας ἑχείνοις τὰ πολλὰ περὶ αὐτοὺς πεπονηκέναι 
(τοιοῦτον Yàp ὁ παιδαγωγὸς), τὴν τῆς ἀγάπης ὑπερ- 
6ολῆν ἑαυτῷ ταμιεύσται. Τηιοῦτον γὰρ ὁ πατἠρ. Καὶ 
ob λέχει µόνον, ὅτι Οὐδεὶς ὑμᾶς οὕτω φιλεῖ, ὅπερ 
ἀνεύθυναν ἣν, ἀλλὰ xal πρᾶγμα γεγονὸς εἰς µέσον 
ἄγει. Ποῖον 85 τοῦτο; 'Er γὰρ Χριστῷ ἸΙησοῦ διὰ 
τοῦ Εὐαγγε.ίου ἐγὼ ὑμᾶς ἀγέννησα. Ἐν Χριστῷ 
Ἱησοῦ * οὐκ ἐμαυτῷ τοῦτο λογίζαμαι, φησί. Πάλιν 
τοὺς ἑαυτοῖς ἐπιφημίφοντας τὴν διδασχαλἰαν πλήττει. 
᾿Υμεῖς γὰρ &cte, φητὶν, ἡ σφραγὶς τῆς ἑμῆς ἁπο- 
ccoÀnc* xaX πάλιν, Εγὼ ἐφύτεισα" καὶ ἐνταῦθα, 


6 Dceral τουτ:στι. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


'Ej) ἐγέννησα. Οὐκ εἶπε, Κατήγγειλα τὸν λόχυν, 
ἀλλ', ᾿Εγὼ ἐγέννγησα, τοῖς τῆς φύσεως ὀνόμασι κε- 
χρηµένος. "Ev γὰρ ἑσπούδαζε, τὴν ἀγάπην ἐπιδεί» 
ξασθαι, ἣν περὶ αὑτοὺς slyev. Ἐχεῖνοι μὲν Υὸβ 
παρ ἐμοῦ δεξάµενοι ἐνήγαγον ὑμᾶς ' τὸ δὲ εἶναι π8- 
στοὺς, δι ἐμοῦ Ὑέγονεν. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, Ὡς 
τέκνα, ἵνα μὴ κολαχείας εἶναι νοµίσῃς τὸ ῥῆμα, 
παρἰσττσι xai τὸ πρᾶγμα. Παρακα.ῶ obv ὑμᾶς, 
/ιµηζαίµου γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ. Ba6at ! 
πόση τοῦ δ,δασχάλου ἡ παῤῥησία | πῶς ἀπηχριθω- 
pv ἡ εἰχὼν, ὅταν καὶ ἑτέρους ἐπὶ τοῦτο παραχαλῇ ! 
Οὐκ ἑπαίρων δὲ ἑαυτὸν τοῦτο ποτεῖ, ἀλλὰ δειχνὺς εἴ- 
χολον οὖσαν τὴν ἀρετήν, 


Y. ΜΗ γάρ μοιεῖπῃς,δτι Οὐ δὐναμαίσε µιμήσασθαιε" 
σὺ δ.δάσχαλης cl, καὶ μέγας. Οὐ γάρ ἐστι τοτοῦτον . 
τὸ µέσον ἐμοῦ πρὸς ὑμᾶς, ὅσον τοῦ Χριστοῦ πρὺς ἐμέ" 
ἀλλ ὅμως ἐμιμησάμην ἐχεῖνον ἐγώ. "Οταν μὲν οὖν 
Ἐρεσίοις Υράφῃ, οὗ τίθησι μέσον ἑαυτὸν, ἀλλ᾽ εὐθὺς 
[112] αὐτοὺς ἐχεῖ πάντας ἀπάγει, Γἰνεσθε μιμηταὶ 
τοῦ θεοῦ, λἐγων᾽ ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ πρὸς ἀσθενεῖς 
ἣν ὁ λόγος αὐτῷ, ἑαυτὸν παρενέθαλε. Καὶ ἄλλως δὲ 
δείχννσιν͵ ὅτι ἔνι xal οὕτω τὸν Χριστὺν µιµήσασθαι. 
Ὁ γὰρ τὴν σφραγῖδα µιμησάµενος τὴν ἀπηχριδω- 
µένην, τὸ ἀρχέτυπον ἐμιμήσατο. Ἴδωμεν οὖν πῶς 
αὐτὸς ἐμιμήσατο τὸν Χριστόν. Ἡ γὰρ µίµησις αὕτη 
οὗ χρόνων δεῖται καὶ τέχνης, ἀλλὰ προαιρέσεως µόνης. 
Εἰς ζωγράφου μὲν γὰρ εἰσελθόντες οὐ δυνησόµεθα 
µιµήσασθαι τὴν εἰχόνα, xàv µυριάχις ἴδωμεν' τοῦτον 
δὲ χαὶ ἐξ ἀχροάσεως µόνης ἕἔνι µιµήσασθαι. Οὐχοῦν 
βούλεσθε τὺν πίναχα εἰς p£.ov ἀγαγόντες, ὑπογρά- 
Ψωμεν ἐφ᾽ ὑμῶν τὴν πολιτείαν τοῦ Παύλου; Ἡρο- 
χείσθω τοΐνυν ὁ πἰναξ πολὺ λαμπρότερος ὢν τῶν 
βασιλιχῶν εἰκόνων. Τὸ γὰρ ὑποχείμενον, οὐ σανίδες 
χεκολλημέναι οὐδὲ σινδόνες ἐπιχείμεναι, ἀἁλλ᾽ ἔργον 
θεοῦ τὸ ὑποχείμενον' duy) γάρ ἐστι xal σῶμα. Vuyh 
θεοῦ ἔργον, οὑχ ἀνθρώπων, xal σῶμα πάλιν ὁμοίως 
ἙἘκχροτήσατε ἐνταῦθα: Αλλ᾽ οὐχ ἐνταῦθα τῶν αχρό- 
των ὁ χαιρὸς, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἑξῆς xat τοῦ χροτῆσαι 
xai τοῦ ῥηλῶσαι. Τέως γὰρ fj ὕλη ὑπόχειται xotvi 
πρὸς ἅπαντας οὖσα. Vuyh γὰρ Φυχῆς οὐδὲν διαφέρει, 
καθὸ duyh, ἀλλ' ἡ προαίρεσις δείχνυσι τὴν διαφοράν. 
"Ὥσπερ yàp σῶμα σώματος, χαθό ἐστι σῶμα, οὐδὲν 
διενήνοχεν, ἁλλ᾽ ὅμοιόν ἐστι xal τὸ τοῦ Παύλου καὶ 
τῶν πολλῶν, οἱ δξ χίνδυνοι φαιδρότερον ἑργάζονται 
ποῦτο Exzlvou: οὕτω δη χαὶ ἐπὶ φυχῆς. Ὑποκείσθω 
τοίνυν ὁ πίναξ ἡμῖν ἡ ψΨυχὴ Παύλου. Οὗτος ὁ πίναξ 
ἔχειτο πρώην Ἱσθολωμένος, &payvltov γέµων * οὐδὲν 
γὰρ βλασφημµίας χεῖρον. Ἐπειδὴ δὲ ηλθεν ὁ πάντα µε- 
τασχευάξων, xal εἴδεν οὗ παρὰ ῥᾳθυμίαν χαὶ βλα- 
χείαν οὕτω διαγρσφέντα, ἀλλὰ παρὰ ἀπειρίαν, xol 
τὸ μὴ ἔχειν τὰ ἄνθη τῆς εὐσεδείας (ζηλον μὲν γὰρ 
εἶχε, τὰ 65 χρώματα οὐ παρῆν’ οὐ γὰρ xax' ἐπίγνω- 
σιν τὸν ζῆλον εἶχελ) ' δίδωσιν αὐτῷ τῆς ἀληθείας τὸ 
ἄνθος, τουτέστι, τὴν χάριν’ xal ἀθρόον βασιλικὴν 
ἀπέδειξε τὴν εἰχόνα. Λαθὼν γὰρ τὰ χρώματα, xal 
μαθὼν ἅπερ Ἰγνόει, οὐχ ἀνέμκινε χρόνον, ἀλλ’ εὑ- 

έως ἑφάνη τεχνίτης ἄριστος. Καὶ πρῶτον δείχνυσι 
τὴν κεφαλὴν βασιλιχῆν, τὸν Χριστὸν κηρύττων’ alta 
καὶ τὸ λοιπὸν σώμα, τὸ τῆς πολιτείας τῆς ἀχριδοῦς 
Οἱ μὲν οὖν ζωγράφοι χαταχλείσαντες ἑαυτοὺς, μετὰ 
πολλῆς τῆς ἀκρ:θείας xai ἡσυχίας ἅπαντα πεάττου- 
σιν, οὐδενὶ τὰς θύρας παρανοίγοντες * οὗτο; δὲ ἐν 
µέσῳ τῆς οἰχουμέντς τὸν πίνακα προθεὶς, πάντων 
ἐναντιουμένων, θορυθούντων, ταραττόντων, οὕτω; 
εἰργάξετο τὴν βασιλικην ταύτην εἰχόνα, xai οὐχ 
ἐχωλύετο. Διὸ καὶ ἔλεγε: θέατρον ἐγενίθημεν τῷ 


109 
cere. Omnium peripsema usque adhuc. Vehementem 
plagam inducit in fine. Omnium, inquit, non perse- 
quentüum, sed eorum propter quos hzc patimur : 
hoe est, Magnam ipsis gratiam habeo. Graviter fe- 
rentis est verbum, non quod ipse angatur, sed quod 
illos perstringere velit. Nam qui potest innumera 
proferre crimina, illos salutat. 1deo jubet Christus 
contumelias noe mansuete ferre, υἱ ct ipsi philoso- 
phemur, et contumeliosos pudore nugis afliciamus. 
Non enim ita contumelia afticiens, ut silens hoc fa- 
cit. Deinde quia vidit intolerabilem esse plagam, 
satin. illi medetur dicens : 14. Non st con(undam 
ros hec scribo, sed ut. filios meos dilectos moneo. Nou 
ut pudore afficiam vos, inquit, liec dico. Quod per 
vei ba fecit, se non fecisse dicit; inio vero se fecisse 
diet, «ed non malo animo vel ex odio. llc est 
euim optima. curatio, cum verbum dixeris, excusa- 
tionem cx mente proferre. Nam hiec non dicere non 
licebat, quia incorrecti mansissent : postquam autem 
dixerat, plagam incuratam relinquere, grave fuisset: 
quare cuim gravitate excusat. Koc enim non modo 
iocisionem non tollit, sed etiam efficit, ut profundius 
inigatur, dum plage dolorem omnem consolatur. 
Qui enim audit ipsum non exprobrantein, sed aman- 
tem hzc dicere, libentius correctionem accipit. Multa 
est bic quoque gravitas et ad pudorem provocatic. 
Non enim ut doctor, non ut apostolus, non ut qui 
discipulos habeam, quod dignitatis est, sed, Ut filios 
meus carissimos moneo : nec tantum filios, sed desi- 
deratos. lgnoscite mihi, inquit, si quid molestum 
dixi : hic. ex. dilectione fiunt. Nec dixit, Corripio, 
sed, Moneo. Quis vero non ferat patrem dolentem, 
& qu:xe decet consulentem ? Ideo non liec prius dixit, 
sed postquam plagam inllixerat. Quid ergo? inquies ; 
non parcunt nobis alii doctores? Non sic dico, sed 
hon ita parcunt. Verum hoc quidem breviter non 
dixit, sed per studia et nomina hoc indicavit, ut qui 
px dagogum posuerit et patrem. 15. Nam et si multos 
pedagogos, inquit, /tabeatis in Christo, sed non multos 
patres. Non d.guitatem hic osiendit, sed caritatis 
magnitudinem ; neque illos persirinxit cum addidit, 
In Christo, sed consolatus est illos, non adulatures, 
sed padagogus vocans illos, qui studia et labores 
ferebant, suamque curam ostendit. ldeo non dixit, 
Bed non niu!tos doctores, sed, Nou multos patres. Sic 
son dignitatem apponere voluit, neque ostendere 
quod multam utilitatem ab ipso accepissent; sed cum 
concessisset, quod illi mulia pr:estitissent ipsis (talis 
euim erat pidagogus), dilectionis exsuperantiain sibi 
reservat. Talis enini est pater. Nec dicit modo, Nemo 
vo$ iia amat, quod absque reprehensione fuisset ; 
sed rem uti gesta est in medium adducit. Qualis illa 
erat? Nam. in Christo Jesu. per Evangelium ego vos 
qenzi. ln. Christo Jesu : non mihi hoc adscribo. 
Rursus illos pungit, qui sibi laudem doctrinz tribue- 
bant. Vos enim estis, inquit, signaculum apostolatus 
mei (1. Gor. 9. 2). Et rursum, Ego plantavi ; et hic, 
Ego genui. Non dixit, Annuntiavi verbum ; sed, Ego 
φεκιὰ, nara usus nominibus. Unum enim illi cure 


IN EPIST |. AP COR, ΠΟΜΗ, XIII, 


erat, ut dilectionem crga illos snam exhiberet — llli 
namque cum a me accepissent, vos induxerunt ; quud 
autein fideles sitis, per ime factum est. Quia. enim 
dixit, Ut filios, ne adulationis verbum esse existima- 
res, rem ipsam profert. 16. ftogo igitur vos, imitato- 
res mei eslole, sicul εἰ ego Christi. Daps, quanta do- 
ctoris fiducia, quam accurata imago, cum etiam alios 
ad hoc advocat? Non sese extolleus autem huc facit, 
sed ut ostendat facilem esse virtutem. 

9. Christum imitari possumus. Chrysostomo pluudi - 
lur. Pauli εἰ ipsius virtutum descriptio. — Ne tihi 


euim dixeris, Non possum te imitari : tu doctor es et 


magnus. Non enim tautum spatii inter me et vos in- 
terest, quantum inter Christum et uie : attamen illum 
ego iiniLitus sum. Cum ergo. Epliesiis scribit, non 
se medium ponit, sed statim ipsos omnes illuc adducit, 
Estote imitatores Dei (Ephes. 5. 1) dicens : hic vera, 
quia infirmos alloquebatur, seipsum interposuit. Alin- 
quin autem ostendit, qu.-d sie quoque fas sit Christum 
imitari. Nam qui aecuratum signaculum est imitatus, 
archetypum initatus est. Videamus ergo quoniedo 
ipse Christum imitatus sit. Nam hujusmodi imitatio 
non tempore et arte opus habet, sed proposito tantum. 
In pictoris enim officinam ingressi , non poterimus 
imaginem imitari , etiamsi illam millies aspiciamus : 
hunc autem vel ex solo auditu imitari licet. Vuliis 
ergo , tabula in med:um adducta , describ:umnus vobis 
Pauli institutum vite? Prostet igitur tabula nuilto 
splendidior quim regi» imagines. Nau quod hic 
subjicitur, non sunt asseres conglutinati, non impositi 
sindones, sed opus Dei subjicitur : anima enim est et 
corpus. Anima Dei opus , non hominum ; et eorpus 
suniliter. Hic plausistis ? Sed non hoc plausuum tem- 
pus est, sed in sequentibus tempus plaudendi et imi- 
iandi erit, Interim enim materia subjicitur, communis 
omnibus. Anima enim ab anima nihil differt, quatenus 
anima est, sed propositum differentiam ostendit. Sicut 
enim corpus a corpore , quatenus corpus est, nihü 
differt ; sed simile est et corpus Pauli οἱ corpus mul- 
torum, sed pericula illius corpus alio corpore splen- 
didius efficiuut : ita et de anima dicendum. l'onatar 
ergo tabula nobis, anima nempe Pauli. Hzc tabula 
nuper jacebat fuligine obducta , plena telis aranea- 
rum : nihil enim est blasphemia pejus. Quia autem 
venit is, qui omnia transformat ; et vidit non ex igna- 
via et socordia ita depictam esse , sed ex imperitia , 
et quod non haberet flores pietatis; zelum quippe 
babebat, colores vero non aderant; non enun zelum 
secundum scicutiam habebat : dat. illi florem verita- 
tis, id est, gratiam ; ac repente regiam ostendit ima- 
ginem. Acceptis namque coloribus, cum didicisset 
illa qux ignorabat, non exspectavit tempus, sed sta 
lim optimus artifex visus est ; et priino ostendit re- 
gium caput , Christum praxdicans ; deinde reliquum 
corpus, quod est accuratum vita institutum. Pictorcs 
quidem, cum se incluserint, cum accusatione iagna 
et quiete omnia faciunt, ncniini ostia aperientes : hie 
autem in medio orbe tabuiam proponens, osmnibus 
contradicentibus , tumultuantibus , turban:ibus , ita 


414 
ha:c regiam imaginem fecit, nec proliibebatur, idco- 
que dicebat : Spectaculum facti sumus mundo, in 
medio terrx et maris et cxli et totius orbis, mundique 
hujus tam sensibilis quam spiritualis, depingens ima- 
ginem. Vultis quoque cteras ejus partes videre a 
capite usque deorsum? aut. vultis ab inferiori parte 
serinonem  $ursum  deducamus? Contemplare ergo 
$'atuam auream, imo ea pretiosiorem, qualem in 
«:vlo stare par est ; non plumbo vinclam , neque uno 
ἵ loco positam; sed a Jerusalem usque ad Illyricum 
eurrentem et in Hispaniam abeuntem, et qu:e quasi 
alata per orbem terrze feratur. Quid his pedibus fleri 
pos: it speciosius , qui totam qua sub sole est terram 
pervaserunt? llanc speciem jam olim propheta pre- 
dicavit dicens : Quam speciosi pedes evangelizantium 
pacem (Isai. 52. 7) ! Viden' quam pulchri pedes sint? 
Visne et pectus videre? Accede, lioc eti:un tibi osten- 
dam, et multo splendidius videbis, quam pedes illos 
epeciosos, el ipso veteris legislatoris pectore. Moyses 
quidem tabulas gestavit lapideas ; hic vero intus lia- 
buit Christum , ipsam regiam gestabat imaginem et 
propitiatorii f idco Cherubinis hoporabilior ορ. Non 
enim talis inde vox ferebatur , qualis hinc; sed illic 
plura disscrebat de sensilibus, ex lingua autem Pauli 
de rebus qu:e supra c:elos sunt : et ex propitiatorio 
Judzis solis oracula ferebat, hiinc vero toti terrarum 
orbi : et illic quidem per itianima, hic vero pcr ani- 
mar virtute pr:editam. 

4. lloc propitiatorium celo splendidius erat, non 
stellarum varietate fulgeus neque. radiis solaribus, 
scd ipsum solem justitiae habens inde radios emitten- 
tem. Et lioc quidem cxluin nubes subiens aliquando 
tristius reddit : pectus vero illud nulla umauam talis 
tempestas subiit; Ίπιο potius svpe tempestates sub- 
tercurrebint. multe, sed lucem non obscurabaut ; 
sed in media tentatione ct in periculis lux illa efful- 
gebat. Quamol rem. ipse catenis vincis. clamabat : 
Verbum Dei non est. alligatum (3. Tim. 9. 9). Ita 
semper per illam linguam radios emittebat ; nec me- 
tus nec periculum pectus illud obscurum reddebant. 
Fortasse videtur pectus illud pedes longe retro re- 
linquere : sed illi tamen ut pedes pulchri sunt, et b.c 
etiam ut pectus pulchrum est. Vis οἱ ventrein videre 
speciosum ? Auli quid de illo dicat . Si cibus scanda- 
' lizat [ratrem meum, non comedam carnem in eternum. 
(4. Cor. 8. 15). Bonum est carnem non comedere , 
nec vinum bil?re, neque rem quamcumque , in qua 
frater tuus offenditur aut scandaliz:tur, aut infirma- 
(ur. Esca ventri, εἰ venter. escis. (Id. 6. 19). Quid 
hoc veutre fucrit speciosius, qui ita ductus erat quie- 
scere, et omuein temperantiam exhibere, qui sciret 
csuriro, famem pati et sitire? Quemadinodum enim 
equus bene assuetus habenas habens aureas , ita et 
lic numerose incedebat cum natur: necessitatem 
guperasset : nam Christus incedebat in illo. Hoc au- 
tem tam temperauter agente, palam cst vitium aliud 
omne solutum fuis:e. Vis ctiam videre eas qu: uuuc 
sunt manus? aut vis prius illorum pristinam nequi- 
tiam videre? Ingressus ille domos, nuper viros et 


8. JOANNIS CHI YSO -TOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


112 


mulieres trahebat, non viri manus. habens, sed im- 
maris ferz. Postquam autem colores ver:tatis acce- 
pit, et spiritualem peritiam, non ultra viri fuere 
manus illze, sed spirituales, quotidie catenis constri- 
ci? ; et neminem umquam percusserunt, sed millies 
percussz sunt. Hasce manus aliquando vipera reve- 
rita est : non enim jam erant hominis manus ; ideo- 
que non attigit eas. Vis etiam tergum videre reliquis 
membris simile? Audi quid de illo dicat : Quinquies 
quadragenas una. minus accepi a Judaeis. Ter rirgis 
casus sum, semel lupidatus sum, ter naufragium per- 
tuli, nocte et die in profundo maris [αἱ (1. Cor. 11. 94. 
25). Sed ne nos in profundum immensum dejcceti , 
multum circumagamur, singula cjus membra perse- 
queutes ; age jam a corpore discedentes, aliam pul- 
cliritudinem. videamus, nempe a vestimentis, quam 
dxemones reverebantur; ideoque fugiebant , οἱ πρτὶ- 
wines curabant. Et ubicumque appareret. Paulus, 
omnia cedebant οἱ amovebantur , utpote cum adve- 
nisset orbis terrarum pugil. Ac quemadinodum ii, qui 
multas in bello plagas acceperunt, si viderint arta 
ejus qui illos percussit , horrescunt : ita et dieniones 
semicinctia tantum videntes , discedebant. Ubi sunt 
nunc divites , qui in divitiis altum sapiunt? ubi illi, 
qui dignitates suas. numerant sumptuosaque vesti- 
menta? Cum his se comparantes, sua omnia videbunt 
esse coeuum οἱ lutum, Et quid dico vestimenta ct 
aurea ? Si enim quis mihi totius orhis imperium daret, 
unguem solum Pauii, isto imperio fortiorem e«se 
putarem, paupertatem ejus, omni voluptate, iguohili- 
tatem omni gloria, omuibus divitiis nuditatem, omni 
licentia impactos sacro illi capiti colaphos, omi 
diademate lapides quos excepit. Hanc coronam de- 
sidleremus ,. dilecti : et etiamsi persequutio non Sit, 
interim nos przparemus. Neque enim a persequutio- 
nibus tantum hic vir splendidus erat : nam dicebat : 
Castigo corpus meum (1. Cor. 9. 97); hoc vero siue 
persequutione recte fieri potest. Et admonebat caruis 
curam non faciendam es-e ad concupiscentias (Rom. 
15. 15); et rursus : Habentes alimenta. et vestes, his 
coutenti simus (1. Tim. 6. 8). Ad lixc enim non opus 
est persequutionibus. Et opulentos quoque ad tempe- 
rantiam vocabat dicens : (Qui volunt esse divites, iuci- 
dunt in tentationem. (Ib. v. 9). Si igitur nos quoquo 
sic eserceamus , in agonem ingressi coronabimur; 
et licet persequutio nou sit, niulta pro his recipiemus 


* premia. Si vero corpus impingueinus , et porcorum 


vitam ducainus , etiam in pace multa peccata admit- 
temus ac dedecus feremus. Non vides adversus quos 
nobis sit colluctatio? Adversus incorporeas potestates. 
Quoinodo ergo cum caro simus, has superabimus? 
Nam si cum homine quis pugnaturus tcinperanter 
comedere debet , multo magis si adversus d:einonas. 
Quaudo autem cum carnis pinguedine divitiis etiam 
fuerimus alligati , unde adversarios superabimus? 
Vinculum enim suot diviti, vinculum grave iis, qui 
illis uti nesciunt, tyrannus crudelis οἱ inbiumanus, 
servis suis omuia imperans ad pernicicm Sed, si 
velimus , lianc acerbam. tyranuidem e solio decutie- 


κόσμῳ, lv µέσῳ γῆς χαὶ θαλάσσης, χαὶ 100 οὐρανοῦ 
καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης, xal τοῦ χόσµου τοῦ τε 
αἰσθητου τοῦ τε νοητοῦ, «hv εἰχόνα ζωγραφῶν. Βού- 
λεσθε xal τὰ λοιπὰ µέρη ταύτης ἰδεῖν, τὰ ἀπὺ τῖς 
χεφαλῆς χάτω; !| βούλεσθε χάτωθεν τὸν λόγον ἆνα- 
Υάγωµεν ; £a τοίνυν ἀνδριάντα χρυσοῦν, μᾶλλον δὲ 
χαὶ τούτου τιµριώτερον, xal οἷον ἐν [146] οὐρανῷ 
ἑστάναι εἰχὸς, οὐ µολί6δῳ προσδεδεµένον, οὐδὲ Ev 
ἱδρυμένον χωρίῳ, ἀλλ' ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ µέχρι τοῦ 
Ἱλλνριχοῦ τρέχοντα, χαὶ εἰς Ἱσπανίαν ἀπιόντα, xol 
πανταχού τῆς οἰκαυμένης χαθάπερ ὑπόπτερον φερό- 
µενον. Ti γὰρ τῶν ποδῶν τούτων ὡραιότερον γἐνοιτ 
ἂν, τῶν ἅπασαν ἑπελθόντων τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ χειµένην 
Την; Ταύτην τὴν ὡραιότητα χαὶ ὁ προφήτης ἄνωθεν 
χηρύττει λέγων Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγ]ε- 
«ωζομένων εἰρήνην ! Εἶδες πῶς χαλοὶ οἱ πόδες; θέλεις 
καὶ τὸ στῖῆθος ἰδεῖν ; Δεῦμό σοι δείξω γα) τοῦτο, xal 
πολλῷ λαμπρότερον ὄψει τῶν ποδῶν τούτων τῶν 
ὡραίων, xal αὐτῶν τῶν τοῦ παλαιοῦ νοµοθέτου στἐρ- 
νυν. Μωῦσῆς μὲν γὰρ πλάχας ἑδάσταζε λιθίνας * 
οὗτος δὲ αὐτὸν ἔνδοθεν εἶχε τὸν Χριστὸν, αὐτὴν τὴν 
βασιλιχὴν ἔφερεν εἰχόνα xal τοῦ ἱλαστηρίου [. διὰ 
ποῦτο xal τῶν Χερουθὶμ σεµνότερος ἂν. )0ὐ γὰρ 
τοιαύτη ἑἐφέρετο ἐχεῖθεν quy, ofa. ἑντεῦθεν, ἀἁλλ' 
ἐχεῖθεν μὲν τὰ πλείονα περὶ αἰσθητῶν διελέγετο, 
ἀπὺ δὲ τῆς Παύλου γλώττης περὶ τῶν ὑπὲρ τοὺς οὐ- 
ῥρανοὺς πραγμάτων ' xai ἀπὸ μὲν τοῦ ἱλαστηρίου 
Ἰουδαίοις ἐχρημάτιξε µόνοις, ἐντεῦθεν δὲ τῇ οἰχου- 
pívm πάση ᾿ χἀχεῖ μὲν διὰ ἀψύχων, ἐνταῦθα δὲ διὰ 
φυχῆς ἑναρέτου. | 


8. Τοῦτο καὶ οὐρανοῦλαμπρότερον ἣν τὸἱλαστήριον, 
οὗ ποιχιλἰᾳ ἄστρων χαταλαμπόμενον οὐδ' ἀχτῖσιν 
ἡλιαχκαῖς, ἀλλ᾽ αὐτὸν τὸν fiiov τῆς δικαιοσύνης ἔχον 
ἐχεῖθεν ἀφιέντα τὰς ἀχτῖνας. Καὶ τοῦτον μὲν τὸν οὐ- 
pav» νέφος ὑποδραμόν ποτε σχυθρωπότερον ἐργάζε- 
ται, τὸ δὲ στῆθος Σχεῖνο οὐδεὶς ὑπέδραμέ ποτε χει- 
μῶὼν τοιοῦτος" μᾶλλον δὲ ὑπέδραμον μὲν πολλοὶ πολ- 
λάχις χειμῶνες, τὸ δὲ φῶς οὐχ ἑπεσχότισαν a, ἀλλ Ev 
µέσῳ τῷ πειρασμῷ xal τοῖς χινδύνοις τὸ φῶς ἁπ- 
έλαµτε τοῦτο. Ac χαἰαὐτὸς ἄλυσιν περιχείµενος 166a* 
"O Jéroc τοῦ Θεοῦ ob δέδεται. Οὕτως ἀεὶ διὰ τῆς 
γλὠττης ἑχείνης φίει τὰς ἀχτῖνας ' καὶ οὗ φόδος, 
οὐ χίνδυνος τὸ στηθος ἐχεῖνο σχυθρωπὸν ἐποίει. Τάχα 
παρελαύνειν δοχεῖ τὸ στῆθος τοὺς πόδας’: ἀλλὰ κἀχεῖ- 
wot ὡς πόδες χαλοὶ, xal τοῦτο ὡς στήθος. Βούλει xat 
Υαστέρα ἰδεῖν ὡραίαν; "Axouaov «l φησι περὶ αὑτῆς" 
El βρώμα σκαγδα-ίζει τὸν ἁδε.1ρόν µου, οὗ μὴ 
gárw χρέα εἰς τὸν αἰῶνα. Καλὸν τὸ μὴ φαγεῖν χρέα, 
μηδὲ πιεῖν oLvov, μηδὲ ἐν ᾧ ὁ ἁδελφής σου προσχόπτει 
3) σχανδαλίνεται ἢ ἀσθενεῖ. Τὰ βρώματα τῇ κοιίᾳ, 
καὶ ἡ χοε]ία τοῖς βρώμασι. Τί ταύτης τῆς γαστρὸς 
γένοιτ’ ἂν ὡραιότερον τῆς οὕτω πεπαιδευµένης ἢρὲ- 
μεῖν, χαὶ σωφροσύνην πᾶσαν δεδιδαγµένης, καὶ εἰ- 
δυΐας χαὶ πεινῇν καὶ λιµώττειν xat διψῇν; Καθάπερ 
γὰρ ἵππης εὔταχτος χρυσΏν ἠνίαν λαθὼν, οὕτω xal 
αὕτη εὖρυθμα ἐθάδιξε τῆς φύσεως τὴν ἀνάγχην νιχή- 
casa: ὁ γὰρ ΧἈριστὸς ἑἐδάδιζεν ἐν αὐτῇ. Ταύτης δὲ 
οὕτω σωφρονούσης, εὔδηλον ὅτι xal ἢ ἄλλη πᾶσα 
xaxía ἑλύστο. Βούλει xal χεῖρας ἰδεῖν τὰς νῦν; fj 
βούλει τὴ» προτέραν αὐτῶν πρότερον χαχίαν θεά- 
σασθαι; Εἰσερχόμενος οὗτος εἰς τὰς οἰχίας, ἔσυρε 
πρώην ἄνδρας xaX γυναῖκας, [114] οὐχὶ ἀνδρὸς χεῖ- 


* ΠοΡ.. οὐχ ἐπεσκότησαν. Savil. in. marg., οὐκ ἐπεσχό- 
εισαν, qux vera lectio est. Editi οὐκ ἐπεσκοτισε. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XIII. 


(qa 


ρας, ἀλλὰ θηρίου τινὸς χαλεποῦ ἔχων. Ἐπειδὴ δὶ 
τὰ χρώματα τῆς ἀληθείας ἔλαθε xat τὴν πνευματιχὴν 
ἐμπειρίαν, οὐχέτι ἀνδρὸς ἐγένοντο αἱ χεῖρες αὗται, 
ἀλλὰ πνευματιχαὶ, καθ ἑκάστην ἡμέραν δεσμούμε- 
ναι ἁλύσεσι' xal ἔπληξαν μὲν οὐδένα ποτὲ, ἐπλήγη- 


- σαν δὲ µυριάχις. Ἡδέσθη ποτὲ xaX ἔχις ταύτας τὰς 


χεῖρας ' οὗ γὰρ σαν ἀνθρώπου χεῖρες λοιπόν διὰ 
τοῦτο οὐδὲ χαθήφατο αὐτῶν. Βούλει xal τὰ νῶτα ἰδεῖν 
τοῖς λοιποῖς ἑοιχότα µέλεσιν; "Άγουσον τί φησι καὶ 
περὶ αὐτῶν. Πεγτάχις τεσσαράκοντα παρὰ μίαν 
ἔ.1αδον ὑπὸ Ἱουδαίων, τρὶς ἑῤῥαπίσθην, ἅπαξ 
ἐ1ιθάσθη», τρὶς évavdynca, vvxOrpepor ἐν τῷ 
βΒυθῷ πεπυίηκα. ἸΑλλ' ἵνα μὴ xat ἡμεῖς εἰς βνθὸν 
ἄπειρον ἐμπεσόντες, πολλὰ περιενεγθῶμεν καθ Éxa- 
στον αὐτοῦ τῶν μελῶν ἐπιόντες, δεῦρο ἁποστάντες τοῦ 
σώματος, ἕτερον χάλλος ἴδωμεν τὸ ἀπὸ τῶν ἱματίων, 
ὃ χαὶ δαίμονες ᾖδέσθησαν, διὸ xal αὐτοὶ ἔφευγον, 
xaX νοσήματα ἑδραπέτενυε. Καὶ ὄπουπερ ἂν ἑφάνη 
Παῦλος, πάντα ὑπεχώρει χαὶ ὑπεξίστατο, χαθάπεο 
τοῦ τῆς οἰχουμένης ἀριστέως παραγενοµἐνου. Καὶ 
ὥσπερ οἱ πολλὰς λαθόντες tv πολέμῳ πληγὰς, xtv 
ὅπλον ἴδωσι τοῦ πλήξαντος αὐτοὺς, πεφρἰχασιν' οὕτω 
δῇ καὶ οἱ δαίµονες, σηµιχίνθια µόνον ὁρῶντες, ἑξ- 
ἰσταντο. Ποῦ νῦν εἰσιν οἱ πλουτοῦντες, xal μέγα φρο- 
νοῦντες ἐπὶ χρήµασι; ποῦ οἱ τὰ ἀξιώματα ἑαυτῶν 
ἀριθμοῦντες, καὶ τὰ ἱμάτια τὰ πολυτελῆ ; Πρὸς ταῦτα 
παραθάλλοντες ἑαυτοὺς, πηλὸν ὄψονται xal βόρδορον 
τὰ ἑαυτῶν ἅπαντα. Καὶ τί λέγω ἱμάτια xat γρυσία ; 
El γάρ µοι τῆς οἰχουμένης ἔδωχέ τις κρατῆσαι πά- 
σης, τὸν ὄνυχα µόνον Παύλου πάσης ἂν τῆς βασιλείας 
ἐχείνης ἰσχυρότερον εἶναι ἑνόμισα, πάσης τρυφῆς τὴν 
πενίαν, πάσης δόξης τὴν ἁδοξίαν, παντὸς πλούτου 
την γύμνωσιν, πάσης ἀδείας τὸν χηλαφισμὸν τῆς 
ἱερᾶς ἑχείνης κεραλῆς, παντὸς διαδήµατος τοὺς λί- 
θους οὓς ἑδέξατο. Τοῦτον ποθήσωμεν τὸν στέφανον, 
ἀγαπητοί' xa εἰ μὴ διωγμός ἐστι, τέως παρασχευά- 
σωµεν ἑαντούς. 0ὐδὲ γὰρ οὗτος ἀπὺ διωγμῶν µόνων 
ἣν λαμπρὺὸς ὁ &vfjo* καὶ γὰρ ἔλεγεν' 'Υποπιέζω µου 
τὺ σώμα" τοῦτο δὲ xal χωρὶς διωγμοῦ δυνατὸν xatop- 
θοῦν. Καὶ τῆς σαρχὸς πρόνοιαν pt ποιεῖσθαι παρῄνει 
εἰς ἐπιθυμίας' xal πάλιν, Ἔχοντες διατροφὰς καὶ 
σαχεπάσµατα, τούτοις ἀρχεσθησόμεθα. Ei; ταύτα 
γὰρ διωγμῶν οὐ χρεία. Καὶ τοὺς εὐπόρους δὲ ἔσω- 
φρόνιζε, λέγων ' Οἱ βουόμενοι απ.ουτεῖν, ὅμ- 
πίπτονσιν εἰς πειρασµόν. Ἐὰν οὖν xa ἡμεῖς οὔ- 
τως ἑαυτοὺς ἀσχήσωμεν, εἰς τὸν ἀγῶνα εἰσελθόντες 
στεφανωθγσόµεθα, xal διωγμοῦ μὴ παρόντος, πολλὰ 
ὑπὲρ αὐτῶν ληφόμεθα τὰ βραθεῖα ἐὰν δὲ λιπαίνω- 
μεν τὸ σῶμα χαὶ χοίρων βίον ζῶμεν, xaX ἐν εἰρένῃ 
πολλὰ ἁμαρτησόμεθα χαὶ αἰσχύνην οἴσομεν. O0y ὁρᾷς 
πρὸς τίνας ἡμῖν f) πάλη», Πρὺς τὰς ἁσωμάτους δυνά. 
µεις. Πῶς οὖν, σάρχες ὄντες, τούτων περιεσόµεθα ; 
Ei γὰρ πρὸς ἀνθρώπους τις παλαἰων, δεῖται σωφρό. 
νως ἑστιᾶσθα., πολλῷ μᾶλλον πρὸς δαίµονας. "Οταν 
δὲ μετὰ τῆς πολυσαρχίας xal τῷ πλούτῳ ὤμεν προ- 
δεδεµένοι, πόθεν χρατήσοµεν τῶν ἀντιπάλων; Δεσμὸὺς 
γάρ ἐστιν ὁ πλοῦτος, [115] δεσμὸς χαλεπὸς τοῖς οὐχ 
εἰδόσιν αὐτῷ χρῆσθαι, τύραννος ὠμὸς χαὶ ἀπάνθρω- 
Tog, ἐπὶ λύμῃ τῶν δουλευόντων πάντα ἐπιτάττων. 
Αλλ', ἐὰν θέλωμξν, τὴν π.χρὰν ταύτην τυραννίδα 
ἀπὸ tou θρόνου χαταστρέφοµεν, xai ἡμῖν εἴχειν 
ποιήσοµεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπιτάττειν. Πῶς οὖν τοῦτο ἔσται» 
Ὅταν εἰς πάντας τὸν πλοῦτον διανέµωμεν. "Ew; μὲν 
γὰρ ἂν μόνος fj πρὸς µόνους χαθάπερ λῃστής τις tv 
ἑρημίᾳ, πάντα ἑργάζεται τὰ xaxá: ὅταν δὲ εἰς μέσον 
αὐτὺν ἀγάγωμε», οὐχέτι ἡμῶν χρατέσει, πἆ»τοθεν 
αὐτὸν πάντων Σεσμούντω». 


143 


ε’. Kal cauce λέγω, οὐκ ἀπειδὴ ἁμαρτία v ypt aca 
«ol; *ttoyolc δὲ & ud διανέµειν αὐτὰ, ἁμαρτία, καὶ 
καχῶς αὐτοῖς χρῆσθαι. Οὐδὲν γὰρ ὁ θεὸς χακὸν ἑποίη- 
σεν, ἀλλὰ πάντα χαλὰ λίαν. ὥστε xaX τὰ χρήµατα 
χαλὰ, ἀλλ ἐὰν μὴ κρατῇ τῶν χεχτηµένων, ἐὰν τὰς 
πενίας τῶν πλησίον λύῃ. 0ὐδὲ γὰρ qu; ἐχεῖνο χαλὸν 
τὺ μὴ ἀφανίζον σκότος, ἀλλὰ xai ἐπιτεῖνον, οὐδὲ 
πλοῦτον ἂν εἴποιμι τοῦτον τὸν οὐ λύοντα πενίαν, ἀλλ) 
αὈξοντα πενίαν. Ὁ γὰρ πλουτῶν οὐ ζητεῖ παρ ἑτέ- 
pov λαμθδάνειν, ἀλλ ἑτέροις ἐπιχουρεῖν' ὁ 65 παρ) 
ἑτέρων ζητῶν λαθεῖν, οἀὐχέτι πλουτεῖ, ἁλλ αὐτός 
ἑστιν ὁ πένης. Ὥστε οὐ τὰ χρήματα χαχὸν, ἁλλ᾽ ἡ 
πεγιχρὰ διάνοια. dj τὸν πλοῦτον εἰς πενίαν ἄγουσα. 
ὠὗτοι τῶν διὰ τῶν στενωπῶν ἑπαιτούντων ἀθλιώσε- 
οι, τῶν πήρωσιν ἑχόντων b. xal λελωδημένων τὰ 
σώματα, τῶν ῥάχια περιβεθλιµένων οἱ ἐν τοῖς σηρι- 
xol χαὶ λαμπροῖς ἱματίοις: ol. σοθοῦντες ἐπὶ τῆς 
ἀγορᾶς τῶν χατὰ τὰ ἄμγεδα βαδιζόντων xat εἰς τὰς 
αὐλὰς εἰσιόντων χαὶ χάτωθεν βοώντων xal ἕπαι- 
αλύντων ἐλεεινότεροι. Οὗτοι μὲν γὰρ τὸν θεὸν ἀν- 
υμνοῦσε, xal bou φθέγγονται ῥήματα xat φιλοσοφίας 
πολλής διὸ xal ἑλεοῦμεν αὐτοὺς, xal χεῖρα ὀρέγομεν, 
« λαὶ οὐδέποτε ἐγχαλοῦμεν. Οἱ δὲ πλουτοῦντες χαχῶς, 

ὠμότητας xay ἀπανθρωπίας, ἁρπαγῆς xal σατανι- 
xf ἐπιθυμίας ἐρεύγονται λόχους' διὸ καὶ παρὰ πᾶ- 
v eiat μισητοὶ xal χαταγέλατστοι. Σχόπει δὲ, τί παρὰ 
πᾶσιν ἀνθρώποις αἰσχρὸν εἶναι δοχεῖ, τὸ παρὰ τῶν 
πλαντούντων αἰτεῖν, ἡ τὸ παρὰ τῶν ἀπόρων ; Παντί 
που δῆλον, ὅτι τὸ παρὰ τῶν ἀπόρων. Τοῦτο τοίνυν 
οἱ πλουτοῦντες ποιοῦσιν' οὗ γὰρ ἂν τολµήσαιεν τοῖς 
Ἀλουσιωτέροις προσελθεϊν. Οἱ δὲ ἑπαιτοῦντες, παρὰ 
τῶν εὐπόρων' οὗ γὰρ τὸν ἑπαίτην ὁ ἑπαίτης αἰτήσει, 
ἀλλὰ τὸν εὔπορον' ὁ δὶ πλούσιος τὸν πένητα σπα- 
ράττει. Πάλιν τί σεµνότερον, εἰπέ uos, παρὰ ἑχόντων 
λαθεῖν καὶ χάριν ἑχόντων, f τοὺς οὐ θέλοντας ἀναγ- 
κάξειν χαὶ ἑνοχλεῖν ; Εὔδηλον ὅτι τοὺς pid] βουλοµέ- 
νους μὴ ἑνοχλεῖν. ᾽Αλλὰ xal τοῦτο οἱ πλουτοῦντες 
ποιοῦσιν. Οἱ μὲν γὰρ πένητες παρ ἑχόντων λαµέα- 
νουσι xai χάριν εἰδότων, οἱ δὲ πλουτοῦντες παρὰ 
ἁχόντων xal μὴ βουλομένων, ὃ µείζονός ἐστι πενίας 
ἀπόδειξις. El γὰρ οὐδὲ Ex! ἄριστον ἕλοιτό τις ἆπελ- 
θεῖν, εἰ μὴ χάριν ὁ xaXov εἰδείη τῷ καλουµένῳ, πῶς 
χρήματα λαθεῖν µετ ἀνάγχης xav; Τοὺς χύνας 
οὐ διὰ τοῦτο ἁπηστρεφόμεθα xal φεύγομεν τοὺς 
ὁλαχτοῦντας, ὅτι τῇ πολλῇ [146] προσεδρίᾳ ἡμᾶς 
ἐχθιάζονται; Τοῦτο xal οἱ πλούσιοι ποιοῦσιν. 'AXAX 
. *bv φόδον προσεῖναι τῇ δόσει σεµνότερον. Τοῦτο μὲν 
οὖν πάντων αἰσχρότερον΄ ὁ γὰρ πάντα χινῶν ὑπὲρ 


* Sie Reg. optime. In editis δέ deest, ὃ Βεμ., τῶν 
πήραν ἑχόντων. 





8. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


1H 


τοῦ λαθεῖν, τίνος οὐχ ἂν stt; xatave)acocótepoc ; Καὶ 
γὰρ τοὺς χύνας πολλάκις φοθηθέντες, προηχάµεθα 
ἅπερ χατείχοµεν. Ί{ πάλιν αἰσχρότερον, εἰπέ pot, 
ῥάχια περιθεβλημένον αἰτεῖν, ἡ σηρικὰ φοροῦντα: 
Ὅταν μὲν γὰρ πλουτῶν τις γέροντας θεραπεύῃ 
πένητας, ὥστε τὰ ἐχείνων λαθεῖν, xai ταῦτα παίδων 
ὄντων, τίνος ἔσται συγγνώµης ἄξιος; El δὲ βούλεσθε, 
χαὶ τὰ ῥήματα αὐτὰ ἐξετάσωμεν, τίνα μὲν αἱ πλον- 
κοῦντες ἐπαιτοῦντες λέγουσι, τίνα δὲ οἱ πένητες. Τί 
οὖν Ó πένης φησίν; "Οτι ὁ διδοὺς ἑλεημοσύνην οὗ 
µετριάσει ποτὲ, ὅτι ἀπὸ τῶν τοῦ θεοῦ δίδωαιν, ὅτι ὁ 
Geb φιλάνθρωπος xal μείζονα ἀντιδίδωσιν * ἅπερ 
ἅπαντα Φιλοσοφίας £s: ῥήματα καὶ παραινέσεως 
καὶ συμθουλῖς. ᾿Αξιοϊὶ σε γὰρ πρὸς tbv Δεσπότην 
ἰδεῖν, xat τὸν φόδον ἐξαίρει σου τῆς μελλούσης πενίας᾽ 
xai πολλὴν ἄν τις ἴδοι διδασκαλίαν Ev τοῖς τῶν ἑπαι- 
τούντων ῥήμασι. Τὰ δὲ τῶν πλουτούντων ὁποῖα; 
Χοίρων xai χυνῶν καὶ λύχων xai τῶν ἄλλων θηρίων. 
Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν περὶ τραπεζών xal ὕψων xal 
καρυκευµάτων xai ofvou παντοδαποῦ xai μύρων χαὶ 
ἱματίων xaY τῆς ἄλλης διαπαντὸς διαλέγονται ἀσω- 
τίας’ οἱ δὲ περὶ τόχων χαὶ δανεισµάτων, xat Υραμ- 
ματεῖα πλάττοντες καὶ χρεῶν ὄγχον ἀφόρητον ἐπαιω- 
ροῦντες *, ὡς &x πατέρων dj πάππων ἀρχὴν εἰληφότα, 
τοῦ μὲν τὴν οἰχίαν, τοῦ δὲ τὸν ἀγρὸν, τοῦ δὲ ἀν- 
ὁράποδον ἀφαιροῦνται xal τὰ ὄντα ἅπαντα. TL ἂν 
τις εἴποι τὰς διαθήχας, τὰς ἀντὶ µέλανος αἵματι 
Ἰδγραμμένας; Ἡ γὰρ χἰνδυνον ἀφόρητων περιστή- 
σαντες, f] μιχραῖς τισι καταγοητεύσαντες ὑποσχέσέ- 
etw, οὓς ἂν ἴδωσιν ὀλίγα τινὰ χεκτηµένους, ἔπεισαν 
τοὺς μὲν προσήχοντας ἅκαντας xai πενίᾳ πολλάχις 
ἀπολλυμένους παραδραμεῖν, αὐτοὺς δὲ ἀντ ἑχείνων 
ἐγγράψαι. Ταῦτ᾽ οὖν ποίων θηρίων οὐκ ἀποχρύπτει 
µανίαν καὶ ἁγριότητα ; Διὸ, παραχαλῶ, πάντα τὸν 
τοιοῦτον πλοῦτον φύγωμεν, τὸν αἰσχρὸν καὶ φόνων 
γέµοντα’ χαὶ χτησώµεθα τὸν πνευματικὸν, xat τοὺς 
ἐν τοῖς οὐρανοῖς θησαυροὺς ἐπιζητήσωμεν. UE yàp 
τούτους ἔχοντες, ἐχεῖνοι οἱ πλούσιοι, ἐχεῖνοι οἱ εὉ- 
ποροι, xài τῶν ἐνταῦθα xal τῶν Excel πάντων ἀπο”- 
λαύοντες. Ὁ γὰρ Γουλόμενος πένεσθαι xatà τὸν τοῦ 
θεοῦ λόγον, τὰς πάντων οἰχίας ἀνεφγμένας ἔχει. To 
γὰρ οὐδὲν χεχτηµένῳ διὰ τὸν θεὸν, ἕχαστος ἂν sia- 
ενέγχοι τὰ ἑαυτοῦ" ὁ δὲ μικρὰ μετὰ ἁδιχίας βουλόµε- 
νος ἔχειν, τὰς ἁπάντων ἀπέχλεισε θύρας. Ἵνα τοίνυν 
καὶ τῶν ἐνταῦθα xai τῶν ἐχεῖ ἀγαθῶν ἐπιτύχωμεν, 
ἑλώμεθα τὸν πλοῦτον τὸν ἀκίνητον, τὴν ἀθάνατεν 
εὐπορίαν' ἧς Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν χάριτι 
xa Φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίον ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
xai τὰ ἑξῆς. 


€ Reg., ἀπαιωροῦντες. 





[117] OMIAIA IA, 





Art τοῦτο ἔπεμνα ὑμῖν Tuidüscy, ὃς éctl µου 

^— téxvor dvazntór καὶ πιστὸν ἐν Κυρίῳ, ὃς ὑμᾶς 
Ἀναρνήσει τὰς ὁδούς µου τὰς ἐν Χριστφ Ty- 
eov. 

α’. Σχόπει µοι χἀνταῦθα τὴν Υενναίαν φυχὴν, τὴν 
«υρὸς θερµοτέραν xal γοργοτέραν. ἈἘθούλετο μὲν 
γὰρ αὑτὸς παραγενέσθαι μάλιστα νοσοῦσιν οὕτω xal 
στασιάσουσι Κορινθίοις. Καὶ γὰρ δει σαφῶς tiva 
«& ὠφέλει τοὺς μαθητὰς ἡ παρουσία αὐτοῦ, χαὶ ἡλίχα 
ἔθλαπτεν 7] ἀπουσία. Καὶ τὸ μὲν ἑδήλωσεν kv 7f πρὸς 





νω 


Φιλιππησίους, εἰπών' M3) ὡς àv τῇ παρουσἰᾳ µου 
µόνον, à ÀAAà καὶ vor 20449 udAJor ἐν τῇ ἆπου- 


«la. µου, μετὰ Φόδου xal τρόμου τὴν ἑαυτῶν σω- 


τηρία» κατεργάζεσθε * τὸ δὲ δείχνυσιν iv τῇ Ἐπι- 
στολῇ ταύτῃ. λέγων Ὡς μὴ ὀἐρχομένου δέ µου 
πρὸς ὑμᾶς ἑἐφυσιώθησάν τινες, ἑἐλεύσομαι δὲ. 
Ἠπτείγετο μὲν οὖν καὶ ἐπεθύμει παοαγενέσθαι ab- 
τές ἐπειδὴ δὲ τοῦτο τέως οὐκ ἑνῆν, τῇ ἑπαγγελίᾳ 
τῆς παρουσίας αὐτοὺς διορθοῦται ΄ xal οὗ τοῦτη μὺ-. 
vov, ἀλλὰ καὶ τῇ τοῦ μαθητοῦ ἁποστολῇ. Διὰ τοῦςό 


Η.” 


mess , et nobis eedere compelemus , non. imperare. 
Quomodo ergo hoc fict? Cum divitias omnibus distri- 
buemus. Donec enim opulentia sola cum solis erit ut 
latre in solitadine, omnia inferet niala : cum autem 
illam in medium adducemus , nou ultra nobis iinpe- 
rabit, eum omnes illam undique alligent. 

S. Pecwnie non malo, si bene illis utamur. — Ft 
hsec dico , nen quod. peecata sint pecunie; sed pec- 
estum est non. eas pauperibus distrihuere , et male 
ks uti. Nihil enim malum Deus fecit, sed omnia val- 
de bona. ltaque bou etiam sunt. pecunie , sed si 
possidentibus non imperent , sj paupertatem proximi 
solvant. Neque enim lux illa bona, quz non delet 
tcnehras, scd auget eas ; neque divitias sic appella- 
rim, qux non solvant paupertatem , sed augeant il- 
lam. Nam qui dives est, non qu:xerit ab aliis accipere, 
sed aliis opem ferre : qui vero ab aliis querit acci- 
pere, jam non dives est, sed ipse pauper. Itaque nen 
divitize πα] sunt, sed pasper animus , qui divitias 
deducit in paupertatem. Hi miseriores suut illis qui 
in angiportis mendieant, iis qui c:eci et mutilato cor- 
pore sunt ; et qui sericis splendidisque vestibus ami- 
cti sunt , iis qui laceris paunis induuntur ; qui in foro 
superbe inceilunt inferiores. sunt iis , qui in biviis 
vadunt et in aulas ingrediuntur, ab imo clamant men- 
dicantes. Hi namque Deum laudant, et misericordi;e 
multzeque philosophize verba proferunt : ideoque illos 
miseramur οἱ manus ipsis porrigimus, ac numquam 
aecusamus. Qui autem male divitias possident, cru- 
delit:tis, immanitatis, rapinz et eoncupiscentize ver- 
ba proferunt . ideo apud omnes odiosi et ridiculi ha- 
bentur. Considera autem , quid apud omnes homincs 
(ωερο esse videatur , an a divitibus petere an ab ino- 
pibus ?* Palam certe est, ab iuopibus. lloe itaque fa- 
ciunt divites ; non enim auderent ad ditiores accedere. 
Qui autem mendicant , a locupletibus petunt : neque 
enim mendicus a inendico petit, sed a divite ; dives 
antem pauperem «iscerpit, Rursus quid, quieso , ho- 
nestius, 4 Iubentibus et gratiam habentibus accipere, 
an iavitos cogere et perturbare? Palau est honestius 
esse inviios non turbare, Sed hoc divites faciunt. Nam 
paupcres a lubeutibus accipiunt et gratiam liabenti- 
bus ; divites autem ab invitis et repugnantibus : quod 
majoris est. paupertatis demonstratio. δὲ enim. ad 
vrandium nemo velit accedere, nisi gratiam ips ha- 
beat is qui. invitat , quomodo bonum fuerit pecunias 
vi extorquere? Canes nouuc ideo aversauur et fugi- 
mos istrantes , quod nobis assidue instent οἱ nos ur- 


LH ——— ———————————————— 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XIV. 


Μι 
geant ? {1ος et divites faciunt. At honestius , ut. ewa 
dono adsit metas. ioc certe omnium turpissimum 
est : qui enim omnia movet ut accipiat , quo homine 
magis ridiculus non faerit? Etenim spe cum canes 
metueremus , ea que tenebamus projecimu«, Quid 
rursus, die mihi, turpius paunis laceris involutum 
petere, an. sericas vestes ferentem ?* Quando eni 
quis dives senes colit pauperes, ut res illorum acei- 
piat, etiamsi liberos habeant, qua venia dignas erit ? 
Si vultis autem, ip:a quoque verha examinemus ; 
quinam scilicet divites petentes dictmt, et (ίδια 
pauperes. Quid ergo dicit pauper ? Quod qni dat elee- 
mosynam non parce dabit, quod ea det. qux a Deo 
sunt, quod Deus sit benignus et majora retribuat : 
qux: omnia philosophiae sunt verba. et exhortationis 
et consilii. Rog:t enim te ad Dominum respicias , el 
metum tibi tollit futura» paupertatis : ac multam quis 
videat doctrinam in verbis mendicantium. Divitum 
autem verba qualia sunt ? Porcorum, canum, luporum 
aliarumque feraranm. Nam alii de mensis, de obsoniis, 
de condimentis,, de vino omnis generis , de unguen- 
lis, de vestibus, deque omni alio luxu et profusione : 
alii de usuris, de foenoribus ; et schedas flngentcs , 
ac debitorum intolerabilem attollentes. magnitudi- 
nem, tamquam a patribus et avisinitium sumpserint, 
hujus domum, illius agrum , alterius mancipium au- 
ferunt facultatesque omnes. Quid vero dixeris de tes- 
tamentis, quxe non atramento, sed sanguine scripta 
sunt? Aut enim in non ferendum inductos periculum, 
aut modicls promissis incantatos, quos viderint qus - 
dam modica possidentes, eo induxerunt ut cognatos 
omnes et paupertate spe pereuntes missos facerent, 
seque pro illis heredes adscriberent. Hxc autem qua- 
rumnam ferarum non superant feritatem ? Quapro- 
pter , obsecro , omnes hujusmodi divitias fugiamus, 
turpes et c:edibus refertas ; et spirituales illas possi 

deamus, thesaurosque in cxlo requiramus. Nam qui 
hos habent, illi certe divites sunt, illi opulenti, et 
fruuntur omnibus qua hic.et illic sunt. Qui enim se 
cundum Dei verbum pauper esee vult, omnium domos 
Tiabet apertas. Nam ei, qui propter Deut nihil pos- 
:sidet , unusquisque.sua confert : qui vero parva eum 
injustitia vult habere , omnium sibi ostio clausit. Ut 
ergo οἱ quie. lic et qu illic sunt bona assequamur , 
eligamus immotam et immortalem opulentiam : quam 
utinam nos omnes consequimnur graiia οἱ beniguitate 
Doinini nostri Jesu Christi, etc. 





HOMILIA XIV. 


Cp. 4. x. 17. 1deo misi ad. vos Timotheum , qui est 
filius meus dilectus ei fidelis iu Domino , qui vos 
commone[aciet vias meas, quie sunt. in Christo Jesu. 
4. Paulus igne ardentior. — llic quoque consideres 

velim genorosam animam, igne ardeintiorem et acrio- 

rem. Volebat quidem ipse adesse, Corinthiis maxime 
sie zegrotaniibus et seditione agitalis. Probe sciebat 
εκἠω , quam prodesset discipulis prasentia sua , el 


SU. 


quantum obesset absentia. Et illud quidem indicavit 
in Epistola ad Philippenses , dicens , Non ut in pre- 
sentia mea. lantum , sed nulto magis nunc quoque. in 
absentia mea , cum (umore. et tremore salutem vestram 
operamini (Philipp. 2. 12) : hoc autem ostendit in 
liac epistola dicens : 18. Tamquam non senturus sim 
ad vos, inflati sunt quidam ; 19. veniam autem. Festi- 
nabat itaque et cupiebat ipse adesse ; sed quia hoc 


0:3 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. COSTANTINOP. 


nendum licebat , promissine adventus sui. illo& cor- 
vigil : neque hioc tantummodo , sed etiam missione 
discipuli. 4deo namque, inquit , misi ad vos. Timo- 
theum. Ideo : quare? Quia vestrum ut filiorum curam 
gero , ut qui vos genueriim. Et cum. commendatione 
personz est epistola : Qui est filius meus dilectus , et 
fidelis in. Domino . lloc autem dixit, et ut amorem 
suum ostendat , et ut illos prz paret ad. illum reve- 
reuter videndum. Neque tautum fidelem dieit, sed , 
In Dowino; id est, in rebus qux: secundum Dominum 
sunt, Quod si. in szcularihus rebus lidelem esse laus 
est, multo magis in spiritualibus. Si ergo dilectus 
ejus (ilius sit, cogita quantus sit amor Pauli in Corin- 
thios, quorum gratia ab illo voluerit separari. Si au- 
tem fidelis sit, inculpate res administrabit. Qui vos 
commonefaciet. Non dicit, Docebit, ue id agre fer- 
rent , ut qui ab "ipso discerent. Ideoque in linc ait : 
Opus enim Dei operatur sicut et ego (1. Cor. 16. 10) : 
ne quis ergo illum despiciat. Nulla enin in apostolis 
erat invidia, sed unum. spectabaut , nempe Ecclesie 
sedificationem : el si. minor erat. is qui operabatur , 
cum omni studio fovebant. illum et juvabant. Qua- 
propter non satis habuit dicere , Commonefaciet ; sed 
illorum invidiam magis abscindere volens ( juve: 
nis namque erat Timotheus) : ideo. subjunxit, Vias 
meas. Non suas,scd, Mess; id est, ascononiias, 
pericula, mores, leges, statuta, Canones apostoli- 
cos et alia omnia. Quia enim dixit, Nudi ειν 
el celuphis. cedimur. et. iustabiles sumus : et Wc , 
inquit, omnia vos commoncfaciet οἱ leges Christi, 
nt bareses deleat, Deiude superiora repeteus subjun- 
git, Que sunt in Christo : omnia uti solrt Do- 
mino referens, et fide digna sequentia reddens : qua- 
re subdit : Sicut wbique in omni Ecclesia doceo. 
Ν.Ε] apud vos novi dixi : horum mihi conscie sunt 
reliquae omues Ecclesie. Vias autem illas in Christo 
dicit, ostendens illas nihil humanutm habere, et cum 
ejus auxilio se recte omnia gerere. Postquam autein 
hacc dixit et illos curavit ; aggressurus accusationem 
[ornicatoris, rursus ira pleuos sermoues emiuit, uon 
quod ille ita affectus essct, sed ut illos corrigat ; et 
fornicatore dimisso, alios alloquitur, ne suis quidem 
verbis dignum illum judicans : quod erga servos qui 
admodum offenderur.t. facere solemus. Et quia dixit, 
Timotheum mitto ; ne. ideo segniores evadant, vide 
quid dicat : Tamquam non venturus sim ad vos , sic 
inflati sunt. quidam. 115 euim et illos perstringit et 
alios quosdam , altos illorum sensus exsgitans. Est 
emu erimen. appetiti principatus , absentia doctoris 
ad arrogantiam uti, Quando enim plebem alloquitur, 
perpende milii quomodo ad pudorem inducat ; quan« 
do autein eos qui in causa mali sunt , velicmentius 
agit. Illis enim dicit, Onnium peripsema ; illosque 
leniens addit, Non ut confundam vos, hec scribo : his 
autem, Tamquam non venturus aim ad vos, inflati sunt 
quidam; ostendens puerilis animi esse arrogantiam. 
Etenim pueri absentia magistri segniores fiunt. Hoc 
ergo indicatur, et quod prxesentia satis sit ad correc- 
fionem. 


"- 


418 

$. Quemadmodum | enim leone przseute. omnia 
terrentur animalia : sic presente. Paulo pertiinesce- 
bant ii qui Ecclesiam corrumpebant. Ideo subjunxit: 
19. Veniam autem cito ad tos , οἱ Dominus voluerit. 
Sed hoc solum dicere , comminautis esse videbatur ; 
operum autem demonstrationem et ipsum promittere 
et ab illis exigere, hoc magui et subliinis erat animi. 
Quamobrem et hoc subjunxit, dicens : Et cognoscam, 
HOM Sermonem eorum qui influti sunt , sed. virtutem, 
Non enim ex propriis recte factis , sed ex doctoris 
absentia suhorta erat arrogantia : quod ipsum quoque 
animi eral despicientis. ldeo cum dixisset , Misi Ti- 
metheun , non statim dixit, Veniam , sed qum prius 
ipsos accusasset quod inflati essent, tunc ait, Veniam. 
Nam si ante accusationem illud posuisset , excusatio 
potius visa fuisset, ut qui non defuisset, et non com- 
mina!io , nec credibilis sermo fuisset ; nonc autem 
post accusationem positum dictum, et fide dignum et 
terribilem reddidit. Et vide ejus firmitatem securita- 
temque. Non enim simpliciter dixit, Veniam, scd , Si 
Dominus voluerit ; nec tempus constitutum ponit. Quia 
enim contigit eum tardius accedere , ex incerto vult 
illos dubios animi et suspensos tenere. Et ne pro- 
pterca rursus concidant , addidit , Cito. Et cognoscam. 
mon sermonem eorum qui inflati sunt, sed viriutem. N. n 
dixit, Cognescam sapientiam, neque signa; sed quid? 
Non sermonem ; et illud prolato nomine deprimens , 
et hoc estollens. Et interim sermonem dirigit ad cos, 
qui fornicatorem fovebant. Nam si illum alloqucretur, 
non diceret virtutem, sed opera, qu:e corrupta erant. 
Et cur non queris sermonem ? Non quod. verbis 
cgeamn, sed quia in virlute res nosir:e consistunt. Ut 
igitur in bello non multa loquentium , sed multa pa- 
Lrantium sunt przclara gesta : ita hic quoque non lo- 
quentium , Sed operantium est vietoria. Altum sapis 
eb facundiam , inquit; sed si rhetorum certainceB 
essel et tempus , recte ideo tibi placeres ; si autem 
apos'olorum veritatem annuntiantium , et. illam si- 
gnis confirmantium , quid inflaris de re superflua , 
qu:e nihil est, et ad przsentia nihil couferre possit ? 
Quid enim verborum ostentatio posset ad mortuum 
suscitandum , aut. d:cmones pellendos , aut. aliud 
quodpiam miraculum patrandum. Ilis nnnc opus est, 
el per hzc res nostris. cousistumt. Ideoque. sub- 
junxit : 20. Non enim in sermone est regnum Dei, sed 
in virtute. l'er signa, inquit, non per facundiam vici- 
nins , et quod divina sit doctrina. nostra , et regnum 
eielorum annuntiemus , maximum argumentum υγ» 
huimus, signa nempe, qux per virtutem Spiritus fa- 
cimus. Si ergo magni quidam viri esse volunt ii qui 
nunc sunt inflati, cum advenero, ostendant, si quain 
talem virtutem habeaut ; neque. verborum fastum 
mihi obtendaut : ars eniin illa nihil ad nos. 91. Quid 
ttliis ? in virga veniam ad voa, an in caritate et spiritu 
mansuetudinis ? Multum terroris et multam lenitatis 
hic sermo prz 56 fert. Dicere enim, Coguoscam, sese 
contiueniis erst ; dicere autem : Quid vultis ? in virga 
veniam ad vos? ejus est qui in doctrinae solium ascen- 
dit, ct inde disserit , totamque auctorititem accepit, 


315 


γὰρ, qnotv, ἔπεμψα ὑμῖν Τιμόθεον. Aut τοῦτο * 
«olov ; Ἐπειδὴ ὡς παίδων χήδοµαι, xal ώς Ycysv- 
νηχώς, Καὶ μετὰ τῆς συστάσεως τοῦ προσώπον, ἡ 
Ἐπιστολή' "Oc éctl µου téxror ἁγεαπητὸν xal πι- 
στὺν ἐν Κυρίῳ. Τοῦτο δὲ εἶπε, τήν τε αὐτοῦ ἀγάπην 
ἁμφαίνων, χἀχείνους παρασχευάζων αἰδεσίμως αὑτὸν 
ἰδεῖν. Καὶ οὐχ ἁπλῶς πιστὸν, ἀλλ "Ev. Κυρίῳ, τουτ- 
έστιν, kv τοῖς κατὰ Κύριον πρἀγµασιν. El δὲ τὸ ἐν 
τοῖς βιωτιχοῖς εἶναί τινα πιστὸν. ἐγχώμιον, πολλῷ 
μᾶλλον ἐν τοῖς πνευματιχοῖς. El. τοίνυν ἀγαπητὸν 
αὐτοῦ τέχνον, ἑννόησον πόση τοῦ Παύλου f, ἀγάπη, 
ὅτι εἴλετο αὐτοῦ χωρισθῆναι διὰ Κορινθίους. El δὲ xal 
πιστὸν, ἁλήπτως δ,αχονήσει τοῖς πράγµασιν. "Oc 
ύμαᾶς ἀναμγήσει. Οὐχ εἶπε, Διδάξει, ἵνα μὴ δυσ- 
ανασχετῶσιν, ὡς παρ᾽ αὐτοῦ µανθάνοντες. Διὰ τοῦτο 
xai πρὸς τῷ τέλει φησί ᾽ Τὸ γὰρ ἔργον Κυρίου ἑρ- 
Τάζρται, καθὼς καὶ ἐγώ ' uf) τις οὖν αὐτὸν ἔξουθε- 
νήσῃ. Οὐδεὶς γὰρ fv ἓν ἀποστόλοις φθόνος, ἀλλὰ 
πρὸς ἓν ἑώρων, τῆς Ἐκκλησίας τὴν οἰχοδομήν ΄ καὶ 
εἰ ἑλάττων fjv ὁ ἐργαζόμενος, συνεχρότουν αὐτὸν μετὰ 
σπουδῆς ἁπάσης. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἠρχέσθη τῷ εἰπεῖν, 
Αναμγήσει, ἀλλ ἐπὶ πλέον ὄνει τὸν λόγον *, ὑποτέ- 
Ἀνεσθαι βουλόµενος αὐτῶν τὺν φθόνον (καὶ Υὰρ ἣν 
νέος ὁ Τιμόθεος) 6 ἐπήγαχγε' Τὰς ὁδούς µου. OO 
τὰς αὐτοῦ, ἀλλὰ εὰς ἐμὰς, τουτέστι͵, τὰς οἰχονομίας, 
τοὺς χινδύνους, τὰ ἔθη, τοὺς νύµους, τοὺς θεσμοὺς, 
τοὺς xavóvac τοὺς ἀποστολιχοὺς, τὰ ἄλλα πάντα. 
Ἐπειδὴ γὰρ eine, Γυμγνητεύομε» καὶ κο.αφιζό- 
µεθα καὶ ἀστατοῦμεν, χαὶ ταῦτα, oral, πάντα ὑμᾶς 
ὀναμνήσει xal τοὺς νόµους τοὺς τοῦ Χριστοῦ, ὥστε 
τὰς αἱρέσεις ἀνελεῖν. Elta ἀνωτέρω tbv λόγον &v- 
αγαγὼν ἐπήγαγε * Τὰ ἐν Χριστῷ ' πάντα, ὡς εἴωθενν 
ἀνατιθεὶς τῷ Δεσπότη, xai τὸ ἀξιόπιστον τῶν ἑξῆς 
ἐντεῦθεν χατασκευάζων ^ [118] διὸ xot ἐπάγει 
Καθὼς πανταχοῦὺ àv zác q'ExxAnc(q διδάσκω.Οὐ- 
δὲν πρὸς ὑμᾶς χαινὸν εἴπον' ταῦτά pot συνίσασι xal 
αἱ λοιπαὶ Ἐχχ)ησίαι πᾶσαι. ᾿Οδοὺς δὲ αὐτὰς ἐν Χρι- 
ετῷ qnot, δειχνὺς ὅτι οὐδὲν ἔχουσιν ἀνθρώπινον, xal 
ὅτι μετὰ τῆς ἐχεῖθεν βοηθείας τὰ πάντα κατηρθοῖ. 
Εἰπὼν δὲ ταῦτα χαὶ θεραπεύσας ἐχείνους, xal µέλλων 
ἐμθάλλειν εἰς τὴν χατηγορίαν τοῦ πεπορνευκχότος, 
πάλιν θυμοὺ γέµοντας λόγους dla, οὐχ αὐτὸς 
ταῦτα πάσχων, ἀλλ᾽ ἐχείνους διορθούμενος * καὶ τὸν 
πτεπορνευχότα ἀφεὶς,τοῖς ἄλλοις διαλέγεται, οὐχ ἀξιῶν 
ἐχεῖνον οὔτε τῶν παρ) αὐτοῦ λόγων ὅπερ ἐπὶ τῶν 
οἰχετῶν τῶν σφόδρα προσχεχρουχότων ποιοῦμεν, Καὶ 
ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι Τιμόθεον πέµτω, ἵνα u$ τούτῳ ῥᾳ: 
θυµότεροι γένωνται, ὅρα τί φησιν Ὡς um ἐρχομά- 
vov δέ µου πρὸς ὑμᾶς, ἑφυσιώθησάν τινες. Ἑν- 
ςαῦθα γὰρ xai ἑχείνων χαθάπτεται χαὶ ἑτέρων τινῶν, 
κατασείων αὐτῶν τὸ φρόνημα. Φιλαρχίας γὰρ τὸ Éy- 
χλημα, τῇ ἑρημίᾳ τοῦ διδασχάλου εἰς ἀπόνοιαν xs- 
χρῆσθαι. Όταν μὲν οὖν πρὸς τοὺς πολλοὺς διαλέγη- 
ται, σχόχει πῶς ἐντρεπτιχκῶς αὐτὸ ποιεῖ. ὅταν δὲ 
πρὸς τοὺς αἱτίους, χαταφορικώτερον. Ἐχείνοις μὲν 


χὰρ λέχει, Πάντων περίγηµα, καὶ θεραπεύων αὖ-ι 


τοὺς φησιν Οὐχ ἑἐντρέπων ὑμᾶς, Ἰράφω tavta: 
κούτοις δὲ, Ὡς μὴ ἑρχομένου δέ µου πρὸς ὑμᾶς, 
ἐφυσιώθησάν τινες, δειχκνὺς ὅτι παιδιχῖς ὃ:ανοίας 
ἡ ἀπόνοια * xai γὰρ οἱ παῖδες τῇ ἁπουτίᾳ τοῦ διδα- 
ςκἀλου ῥᾳθυμότεροι γίνονται. Τοῦτο δὲ οὖν ἑνδείχνυ- 
ται, xai ὅτι ἀρχεῖ πρὸς διόρθωσιν ἡ παρουσία. 

β’. Καθάπερ yàp λέοντος παρουσία ἅπαντα ποιεῖ 
χατεπτηχέναι τὰ ζώα ' οὕτω xal ἡ 1129329. τοὺς δια- 


^ Deecant verba, ἄγει τὸν λόγον. 


IN EKPIST. I AD 60. HOMIL, XIV. 


116 
φθείραντας τὴν Ἐκκχλησίαν. Διὸ xal ix&ytt - 'EAsp- 
σομαι δὲ τιιχέως αρὺς ὑμᾶς, ἐὰν ὁ Κύριος θελήσῃ. 
Αλλά τὸ μὲν τοῦτο εἰπεῖν µόνον, ἐδόχει ἀπειλῆς εἷ- 
vat* τὸ δὲ xal τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων ἀπόδειξιν xal ao- 
τὸν ἐπαγγείλασθαι, χἀχείνους ἀπαιτεῖν, τοῦτο ἣν 
µεγαλόφρονος διανοίας. Διόπερ xal πρσέθηχε τοῦτο, 
εἰπών * Καὶ γγώσομαι οὗ τὸν .1όγον τῶν πεφυσιως | 
ιένων, áAAG τὴν δύναμιν. Οὐδὲ γὰρ ἀπὸ χατορ- - 
θωµάτων οἰκείων , à)! ἀπὸ τῆς τοῦ διδασχάλου 
ἀπουσίας Ἡ ἀπόνοια ἣν ' ὅπερ xal αὐτὸ γνώμης tv 
χαταφρονητιχῆς. Διά τοῦτο εἰπὼν, ᾿Επεμνα Τιμό- 
θεον, οὐκ εὐθέως εἶπεν, Ἐλεύσομαι, ἀλλὰ πρότερον 
αὐτῶν κατηγορήσσις, ὅτι ἐφυσιώθησαν, τότε φησίν’ 
Ἑ 4εύσομαι. El. μὲν γὰρ πρὸ τῆς χατηγορἰας αὐτὸ 
τέθειχεν, ἁπολογία μᾶλλον ἐγένετο αὐτοῦ ὡς οὐκ ἀπο- 
λειφθέντος, xat οὐχ ἀπειλὴ, χαὶ οὐδὲ οὗτος b πιστὸς 
ὁ λόγος ἦν ΄ νυνὶ δὲ μετὰ τὴν κατηγορίαν θεὶς, xat 
ἀξιόπιστον αὑτὸν xat φυδερὸν ἑποίησε. Καὶ ὃρα αὐτοῦ 
τὸ βέδαιον xal ἀσφαλές. O0 γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, Ε.ῑεύ- 
6ομαι, ἁλλ', 'Eàv ὁ Κύριος θελήσῃ ' xaX οὐ τίθησι 
χρόνον ὡριαμένον. Ἐπειδὴ γὰρ συνέδαινεν αὐτὸν 
βραδέως παραγενέσθαι , τῇ ἁδηλίᾳ βούλεται αὐτοὺς 
ἐναγωνίους π,ιῆσαι. Καὶ ἵνα μὴ διὰ τοῦτο πάλιν να - 
πέσωσι, προσέθηχε' Ταχέως. Καὶ γγώσομαι , οὗ 
τὸν «Ἰόγον τῶν πεφυσιωµένγων, ἁἑὰ τὴν δύνω- 
μι». Οὐκ εἶπεν, ὅτι ! νώσοµαι τὴν σοφίαν, [119] οὐδὲ 
τὰ στμεῖα, ἀλλὰ εἰ; OD τὸν Aóyor ' κἀχεῖνο τῷ ὀνό- 
ματι χαταφέρων, χαὶ τοῦτο ἑπαίρων. Καὶ τέως πρὸς 
τοὺς ἄλλους ἀποτείνετα: τοὺς συγχροτοῦντας τὸν πε- 
πορνευχότα. El γὰρ πρὸς ἐχεῖνον ἔλεγεν, οὐκ ἂν εἶπε 
τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὰ ἔργα, ἅπερ ἣν αὐτῷ διε(θαρ- 
μένα. Καὶ διὰ τί οὐ ζητεῖς τὸν λόγον; OUx ἐπειδὴ 
ἀπορῶ λόγου, ἁλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὀννάμει τὰ ἐμέτερα. 
Καθάπερ οὖν ἓν πολέμῳ οὐ τῶν πολλὰ φθεγγοµένων 
τὸ χατορθοῦν, ἀλλὰ τῶν πολλὰ ἐργαζομένων’ οὕτω 
6h καὶ ἐνταῦθα, οὐ τῶν λαλούντων, ἀλλὰ τῶν ποιούν- 
των fj νίχη. Μέγα φρονεῖς ἐπὶ εὐγλωττίᾳ. φησίν " 
ἀλλ εἰ μὲν ῥετόρων ὁ ἁγὼν χαὶ ὁ χαιρὸς, χαλῶς ἓν- 
τεῦθεν ἐφρόνεις' εἰ 65 ἁποστόλων ἀλήθτιαν χαταγ- 
γελλόντων, xal σηµείοις ταύτην βεθαιούντων, τί πε- 
φύσησαι ἐπὶ πράγματι περιττῷ xal οὐδὲν ὄντι, οὐδὲ 
εἰς τὰ παρόντα τι συντελέσαι δυναµένῳ; Τί Υὰρ λό- 
γων ἐπίδειξις δύναιτ ἂν πρὸς τὸ νεκρὸν ἀναστῆσαι, 
ἡ δαίμονας ἑλάσαι, ἡ ἄλλην τινὰ τοιαύτην ἐργάσασθαι 
θαυματουργίαν ; Τούτων δὲ yosía νῦν, χαὶ διὰ τούτων 
τὰ ἡμέτερα συνίσταται. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν ' Οὐ Τὰρ 
ἐν «λόγῳ ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, dAA'! ἐν δυνάμει. 
Διὰ σημείων, φησὶν, οὗ δι) εὐγλωττίας ἐχρατήσαμεν, 
καὶ τοῦ θᾳίαν εἶναι τὴν διδασκαλίαν ἡμῶν, xat pacto 
λείαν καταγγέλλειν οὐρανῶν, μεγίστην ἀπόδειξιν 
παρεχόµενοι τὰ σημεῖα, ἅπερ ποιοῦμεν τῇ δυνάμει 
ποῦ Πνεύματος. El τοίνυν μεγάλοι τινὲς εἶναι βούλον- 
ται οἱ πεφυσιωμένοι νῦν, ἐπειδὰν παραγένωµαι, δει- 
ξάτωσαν, st τινα δύναμιν τοιαύτην ἔχουσι' καὶ uf 
pot ῥημάτων προδαλλέσθωσαν χόμπους ’ οὐδὲν γὰρ 
ἐχείνη πρὸς ἡμᾶς ἡ τέχνη. Τί θέλετε; ἐν ῥάδδφ 
E109 πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἁγάπῃ πγεύματί τε πραὀ-. 
τητος; Πολὺ xai τὸ φοθερὸν ἔχει xal τὸ προσηνὲς ὁ 
λόχος οὗτος. Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Γγώσομαι, ἔτι 
ὑπεσταλμένου ἣν * τὸ δὲ εἰπεῖν, Τί θάλετε; ἐν ῥάδδφ 
E100 πρὸς ὁμᾶς; ἐπὶ τὸν διδασχαλιχκὸν λοιπὸν ἀνα- 
θαΐνοντος θρόνον xàxsif:v αὐτοῖς διαλεγοµένου, xai 
τὸν ἐξουσίαν ἀναλαθόντος πᾶσαν. Τί ἐστιν, 'Ev ῥά- 
£6 ; "Ev κολάσει, ἓν τιµωρίᾳ, τουτέστιν, Ανελῶ, 


b Βορ., οὐ δὸ οὕτως 


u7 


*$9pusu * ὅπερ ἐπὶ τῆς Σαπφείρας ὁ Πέτρος ἑποίη- 
σεν ὅπερ αὐτὸς ἐπὶ Ἑλύμα τοῦ μάγου. Οὐχέτι γὰρ 
λοιπὸν ὡς παρεξετάνων ἐχείνοις ἑαυτὸν λέγει, ἀλλ᾽ 
αὐθεντιγῶς. Καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ δὲ Ἐπιστολῇ τὸ αὐτὸ 
ποῦτο φαίνεται λέγων, ὅταν λέγῃ' Ἐπεὶ δοχιμὴν 
ζηεεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ AadoDrtoc Xpictov. Ἐν ῥά- 
6δῳ ἔδω, ἢ ἐν ἁγάπῃ ; τί γὰρ, kv ῥάδδῳ ἐλθεῖν, 
οὑχ ἦν ἀγάπης; Αγάπης μὲν ἡν' ἀλλ ἐπειδῇ σφό- 
épa ἀγαπῶν ἀναδύεται πρὸς τιµωρίαν, διὰ τοῦτο 
οὕτω φησἰν. Ὅτε μὲν οὖν περὶ τιμωρίας ἔλεγεν, οὐχ 
εἶπε, Πνευματἰ τε πραότητος, ἀλλὰ ᾿Ρά6δδῳ. Καΐτοι 
xáxslvo Πνεύματι &y(vexo* ἔστι γὰρ πνεῦμα πραότη- 
τος, xal πνεῦμα αὐστηρότητος ' ἁλλ᾽ οὐ βούλεται 
οὕτως αὐτὸ καλεῖν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν χρηστοτέρων. Διὰ 
τοῦτο καὶ ὁ Θεὺς χαἰτοι γε τιμωρούμενος, ὅτι μὲν 
ἑλεήμων ἐστὶ καὶ µαχρόθυµος xal πλούσιος iv ἑλέει 
xa οἰχτιρμοῖς, [120] πολλαχοῦ λέγεται’ ὅτι δὲ χολα- 
στιχὸς, ἅπαξ που xai δεύτερον xal σπανιάκις , xai 
ταῦτα τῆς αἰτίας χατεπειγούσης. Καὶ σχόπει σοφίαν 
Παύλου. Thv ἐξουσίαν αὐτὸς ἔχων, xat τούτου x&xsl- 
νου ἑτέρους ποιεῖ χυρίους λέγων, Τί θέ.ετε; kv ὑμῖν 
τὸ πρᾶγμα κεῖται. Καὶ γὰρ ἡμεῖς ἑσμεν καὶ τούτου 
κἀάχείνου κύριοι, καὶ τοῦ εἰς γέενναν ἐμπεσεῖν, xal 
«oU βασιλείας ἐπιτυχεῖν ' ἐπειδὴ ὁ c5; οὕτως ἠθέλη- 
σεν. Ιδοὺ γὰρ, ene, πὸρ καὶ ὕδωρ ' οὗ ἐὰν θέΊῃς, 
ἑκτενείς cv χεῖρἆ σου’ καὶ, Ἐὰν θέλητε, xal 
εἰσακούσητέ µου, «à ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε 5. 


Υ. AX ἴσως Epst τις, ὅτι θέλω. Καὶ οὐδεὶς οὕτως 
ἀνόητος, ὥστε ph θέλειν’ ἁλλ οὐχ ἀρχεῖ µοι τὸ θέ- 
Atty. Καὶ μὴν ἀρχεῖ, ἐὰν ὡς χρὴ θέλῃς, xal τὰ τοῦ 
θέλοντος ποιῆς ΄ vuv δὲ οὐ σφόδρα θέλεις. Καὶ τοῦτο 
ἐπὶ τῶν ἄλλων γυµνάσωμµεν, εἰ δοχεῖ. Einb γάρ µοι, 
ὃ βουλόμενος γυναῖχα ἀγαγέσθαι, ἀρχεῖται τῷ θέλειν; 
Οὐὑδαμῶς, ἀλλὰ καὶ προµνηστρίας ἐπιζττεϊ, xal φί- 
λους ἀξιοῖ συναγρυπνΏσαι, χαὶ χρήματα συνάχει. 
Πάλιν ὁ ἔμπορος οὐχ οἴχοι καθήµενος ἀρχεῖται τῷ 
θελῆσαι, ἀλλὰ xa πλοῖον μισθοῦται, xal ναύτας xol 
κχωπηλάτας χαταλέχει, χαὶ ἀργύριον δανείζεται, xol 
χώραν περιεργάξεται xai ὠνίων τιµάς. Πῶς οὖν οὐχ 
ἄτοπον elc μὲν τὰ τῆς γῆς τοσαύτην σπυυδὴν ἐπιδεί- 
χνυσθαι, τὸν δὲ οὑρανὸν ἐμπορεύεσθαι μέλλοντας τῷ 
θέλειν ἀρχεῖσθαι µόνον ; μᾶλλον δὲ prb τοῦτο μετὰ 
τῆς προσηχούσης ἔπιδείχνυσθαι σπουδής; Ὁ γὰρ 
δέλων ὡς δεῖ, xal τῶν πραγμάτων ἅπτεται τῶν ἐπὶ 
τοῦτο ἁγόντων ὃ θέλει Καὶ γὰρ ἐπειδὰν τὸ πεινῆσαι 
καταναγχάζῃ τραφῆναι, οὗ πξριµένεις αὐτόματα τὰ 
οιτία πρὸς σὲ ἐλθεῖν, ἀλλὰ πάντα ποιεῖς ὑπὲρ τοῦ 
vv τροφὴν σνναγαγεῖν' xal ἐπὶ τοῦ διφν xol ἐπὶ 
τοῦ ῥιχοῦν xol ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὁμοίως ἑνερ- 
γὸς cU xal παρατεταγµένος πρὸς τὴν τοῦ σώματος 
ἐπιμέχειαν. Τοῦτο τοίνυν χαὶ ἐπὶ τῆς βατιλείας ποίει, 
καὶ πάντως αὐτῆς ἐπιτεύξῃ. Διὰ τοῦτο γάρ σε αὖτ- 
εξούσιον ἐποίησεν ὁ θεὸς, ἵνα μὴ ὕστερον ἐγχαλῆς τῷ 
θιῷ ὡς ἀνάγχῃ δεθείς, Zu δὶ ὑπὲρ ὧν τιμῆς ἀπέλαυ- 
σας, ὑπὲρ τούτων ἀγαναχτεῖς; Καὶ γὰρ πολλῶν ἤχου- 
σα λεγόντων΄ Διὰ τί γάρ µε χύριον ἐποίησεν ἀρετῆς ; 
Αλλὰ πῶς ἔδει χοικώμενον xal νυστάζοντα xal τῆς 
χαχίας ἐφιέμενον xai τρυφῶντα xol γαστριζόµενον 
ἐπὶ τὺν οὐρανὸν ἀναγαχεῖν; 'AX)' oüx ἂν ἀπέστης 
xaxlac. El γὰρ νῦν, ἀπειλῆς χειµένης , οὐδὲ οὕτως 
᾿ἀφίστασαι τῆς πονηρίας' εἰ xal τὸν οὑὗρανόν σοι 
προσέθηχεν ἔπαθλον, πότε ἂν ἑπαύσω γενόμενος ῥᾳ- 
θυµότερος xaX χείρων πολλῷ b; 0ὐδὲ γὰρ ἐχεῖνο ἕξεις 


ο Duo codd. addunt, ἐὰν δὲ μὴ θέλητε, µάχαι à 
ὁδιται. b Legebaiur χείρων πολλῶν. µάχαιρα ὑμᾶς κατ- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


εἰπεῖν, ὅτι "Έδειξε μὲν τὰ ἀγαθὰ, οὐχ Σθοῇθησε δέ’ 
χαὶ γὰρ πολλὴν ὑπισχνεῖταί σοι τὴν συμμµαχίαν. 'AXA' 
ἡ μὲν ἀρετὶ, φησὶν, ἐπαχθῆς καὶ φορτιχὴ, τῇ δὲ xa- 
xla ἡδονὴ συγχέχραται πολλή * χαὶ ἡ μὲν ἔστι πλα- 
«tla καὶ εὑρύχωρος, ἡ δὲ στενἡ xa τεθλιμμένη. "Apa 
διόλου, εἰπέ µοι, ἢ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἀμφότεμαι τοιαῦ- 
cat ; Καὶ γὰρ xal ἄχων ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς λέγεις «αῦτα 
ἃ λέχεις ' οὕτως ἰσχυρὸν tj ἀλήθεια. Καὶ γὰρ εἰ δύο 
ἦσαν ὁδοὶ, ἡ μὲν ἐπὶ κἀµινον, ἡ δὲ ἐπὶ παράδεισον 
φέρουσα, xat ἡ μὲν fjv πλατεῖα [121] ἡ ἐπὶ τὴν xá- 
μινον, ἡ δὲ στενὴ ἡ ἐπὶ τὸν παράδεισον , ποίαν ἂν 
εἶλου μᾶλλον ὁδόν ; Κὰν γὰρ νῦν φιλονειχκῶν ἀντεί- 
πῃς, ἀλλὰ τοῖς σφόδρα ὡμολογημένοις, xàv σφόδρα 
ἀναισχυντῇς, ἀντειπεῖν οὐ δυνῄσῃ. "Οτι μὲν γὰρ αὕτη 
μᾶλλόν ἐστιν αἱρετὴῇ dj τὴν ἀρχὴν ἔχουσα χαλεπὴν, 
ἀλλὰ μὴ τὸ τέλος, ἀπὸ τῶν ἐν χερσὶν ὑμᾶς διδάξδα. 
πειράσοµαι. Καὶ, εἰ βούλεσθε, τὰς τέχνας µεταχε.- 
ρίσωµεν πρῶτον * αὗται γὰρ τὴν μὲν ἀρχὴν πόνου 
γέµουσαν ἔχουσι, τὸ δὲ τέλος ἐπιχερδές. ᾽Αλλ’ οὐδεὶς, 
φησὶν, Ίφατο τέχνης ph τὸν ἀναγχάξοντα ἔχων. 
Ἐπειδὰν γὰρ ᾗ χύριος ἑαντοῦ, φησὶν, ὁ νέος, μᾶλ- 
λον αἱρήσεται τρυφᾷν Ev ἀρχῇ , καὶ πρὸς τῷ τέλει 
µυρία παθεῖν τὰ xaxà, f) ταλαιπωρεῖσθαι ἐν προοι- 
µίοις, καὶ χαρποῦσθαι μετὰ ταῦτα Ex τῶν πόνων ixcl- 
νων. Οὐκοῦν τὸ τοιαῦτα αἱρεῖσθαι, ὀρφανιχῆς ἐστι 
ὁ-ανοίας χαὶ παιδικής ῥᾳᾷθυμίας * τὸ δὲ, τὰ ἑναντία, 
συνέσεως xat ἀνδρείας. ὑὕτω τοίνυν καὶ ἡμεῖς, εἰ μὴ 
ἆμεν albe; τὸν νοῦν, οὐχ ἂν ἑχείνῷφ τῷ ὀρφανῷ xal 
ἀνοήτῳ, ἀλλὰ τῷ πατέρα ἔχοντι ἐξωμοιώθημεν ἄν. 
Asl τοίνυν τὴν παιδικὴν ἐχδαλεῖν διάνοιαν , ἀλλὰ μὴ 
τὰ πράγµατα αἰτιᾶσθαι ' xal τὸν ἠνίοχον ἐπιστῆσαι 
τῇ συνειδήσει, ὃς οὐχ ἑάσει γαστρίζεσθαι, ἀλλὰ τρέ- 
χειν xal ἀγωνίξεσθαι. Πῶς Υὰρ οὐκ ἄτοπον, toU; 
μὲν παῖΐδας μετὰ ταλαιπωρἰας ἄγειν τὴν ἀρχὴν ἐπὶ 
πράγµατα προοίµια μὲν ἔχοντα ἐπίμογχθα, τὸ δὲ τέλος 
χρηστόν ἡμᾶς δὲ αὐτοὺς ἀπεναντίας ἐπὶ τῶν πνευ- 
ματικῶν διαχκεῖσθαι πραγμάτων ; xalzot γε οὐδὲ ἐπὶ 
τῶν βιωτικῶν πάντως δῆλον ὅτι χρηστὸν ἔσται «5 
τέλος. Καὶ γὰρ ἄωρος θάνατος xaX πενία xal συχο- 
φαντία xal μεταθολὴ πραγμάτων, xal πολλὰ ἕτὲρα 
τοιαῦτα, μετὰ τοὺς πολλοὺς πόνους τῶν καρπῶν ἆπο- 
στερηθῆναι ἐποίησε. Kàv ἐπιτύχωαι δὲ οἱ µετιόντες, 
οὐδὲν μέγα χαρπώσονται ' τῷ γὰρ παρόντιβίῳ πάντα 
σνγχαταλύεται ἐχεῖνα. Ἐντανῦθα δὲ οὐδὲ ὑπὲρ τοιού- 
των τρέχοµεν φυχρῶν καὶ ἐπιχέρων, οὔτε δεδοίχα- 
Μεν ὑπὲρ τοῦ τέλους, ἁλλὰ xal µείζων xal ἄσφαλε- 
ατέρα fj ἐλπὶς μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν. Tl; οὖν 
ἔσται συγγνώμη; εἰς δὲ ἁκολογία μὴ Boulopévor; 
ἀποδύεσθαι πρὸς τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς πόνους; Ἁλλ) 
ἑρωτῶσιν ἔτι Διά cL στενὴ ἡ ὁδός; Καὶ εἰς μὲν βα- 
σἴλεια τὰ ἐπίγεια τῶν πόρνων xal τῶν µεθνόντων « 
xai τῶν λάγνων οὐχ ἀξιοῖς εἰσιέναι τινά * εἰς δὲ ον 
οὑρσνὸν αὐτὸν μετὰ ἀδείας xal τρυφῆς xal µέθης xat 
πλεονεξίας xal χαχίας ἁπάσης τεὺς ἀνθρώπους sis- 
ἀγεσθαι ἀξιοῖς; καὶ ποῦ ταῦτα σνγγνώµης ác; 


e. Ἁλλ' οὐ τοῦτο, qnot, λέγω, ἀλλὰ διὰ τί μὴ εὑρὺύ- 
χωρος ἦν ἡ ἀρετή. Καὶ μὴν ἐὰν θέλωµοεν, καὶ σφόδρα 
ἐστὶν εὔχολος T6 γὰρ εὐχολώτερον, εἰπέ pow, οὐ δι- 
ορύξαι τοῖχον, xal λαθόντα τὰ ἑτέρων ὕστερον εἰς 
δεσµωτήριον ἐμπεσεῖν, fj τοῖς οὖσιν ἀρχούμενον παν- 
τὸς ἀπηλλάχθαι φόδου; Καΐτοι γε οὗ τὸ πᾶν εἶπον. 
Ti γὰρ εὐχολώτερον, εἰπέ µοι, τὰ πάντων ὑφελόμενον 
χαὶ ὀλίγοις ἐντρυφήσαντα χρόνον βραχὺν, στρεύλοὺ- 


* Hac, καὶ τῶν µεθνόντων, deerant [n editis, sed sunt 
in Reg. 


n7 


Quid est , In virga ? id cst , in castigatione , in sup- 
p'icio ; hoc est , De medio tollam , exczecabo : quod 
in Sapphira Petrus fecit, οἱ ipse in Elyma mago. Non 
enim jam dicit , tamquam se cum illis comparans, 
sed cum auctoritate, Et in secunda epistola hoc ip- 
sum dicere deprehenditur , cum ait : ΑΙ experimen- 
lum quaeritis ejus , qui in me loquitur , Christi ( 2. Cor. 
15. 3) ? In virga veniam , an in caritate ? Quid enim , 
in virga veuire , annon caritatis ? Caritatis quidem 
érat; sed quia qui diligit , vix ad peeuam sumendam 
ducitur , ideo ita loquitur. Cum ergo de supplicio di- 
cebat, non dixit, Et spiritu lenitatis, sed, Virga. 
Quamvis illud quoque Spiritu fieret : est enim spiritus 
mansuetudinis et spiritus severitatis ; vcrum non vult 
illum ita, sed a benignioribus vocare. Propterea 
Deus quoque etiamsi puniat, quod sit misericors , 
longanimis et dives in misericordia et miserationibus, 
sepe dicitur ; quod vero puniat , semel aut bis aut 
certe raro , idque urgente causa. Et vide sapientiam 
Pauli. Cum potestatem haberet , alterutrius rei dat 
ipsis optionem , dicens : Quid οἱ ? res est posita 
in vestra potestate. Etenim et hoc ct illud est positum 
in nostra potestate , ut vel in gehennam incidamus , 
vel regnum consequamur : quoniam Deus sic voluit. 
Ecce enim, inquit , ignem et aquam : ad quod volueris 
extendes manum tuam (Eccli. 15. 16. 1n Graco); et, Si 
volueritis , et me audieritis , bona terre comedetis ' 
(Isai, 1. 19). 

9. Hegnum colorum quomodo acquirendum. — At 
foriasse dicet quispiam, Volo. Et nemo ita stultns est 
ut nolit , scd non sufficit mihi velle. Enimvero sufli- 
cit, si velis ut oportet, et ea facias qu: volentis sunt: 
2nunc autem non admodum vis. Et hoc in aliis explo- 
remus , si placet. Dic enim mihi , qui vult uxorem 
ducere , satisne habet quod velit? Nequaquam ; sed 
etiam pronubas querit , et amicos rogat secum vigi- 
lent, pecuniasque colligit, Rursus mercator, non do- 
mi sedens satis habet quod velit, sed navem conducit, 
et nautas remigesque colligit , pecuniam dat foenori , 
et de locis, deque rerum venalium pretio curiose in- 
quirit. Quomodo igitur non absurdum fuerit in terrenis 
tantam: adhibere curam ; clum autem emere volen- 
tes, sola voluntate contentos esse ? imo vero ne hoc 
ipsum cum congruenti diligentia prxestare? Nam qui 
vult ut oportet, res quoque aggreditur, qua ad rem 
expetitam ducunt. Etenim quando esuries necessita- 
tem affert cibi, non exspectas ut alimenta sponte sua 


ad te veniant, sed niliil non agis ut. escam colligas : . 


et in siti et in frigore, in aliisque omnibus navus es 
et ad curam corporis paratus. Hoc ergo circa regnum 
ezlorum facito, et omnino ipsum econsequeris. Ideo 
namqne te libero arbitrio prz«ditum fecit Deus, ut ne 
pesiea accuses eum quasi necessitate colligatus. Tu 
vero de fis, quorum hono:em es consequutus, de lis, 
inquam, indignaris ? Nam mulos audivi dicentes, Cur 
me fecit virtutis, si. velim, compotem ? Sed oporte- 


, Duo Codd. alterum addentes versiculum legunt : Quod 
u nolneritis, gladius devorabit vos. 


PATROL, GR. LXI. 


IN EPIST. 1 AD vUOR. IiOMIL. XIV. 


118 


batne te dormientem et dorniitantem, vitiis addictum. 
deliciantem, ventri indulgentem in ο] 1η inducere ? 
At a vitio non abstinuisses. Si enim nunc instantibus 
minis, neque sic a nequitia abstines, etiamsi exluin 
tbi premium proposuissel, quandonam cessavisses 
fieri socordior et multo deterior? Non enim diccre 
possis, Ostendit quidem bona, sed opem non tulit : 
multum enim auxilii tibi pollicetur. Sed virtus, in- 
quies, onerosa est et molesta ; cum vitio autem mul- 
tum commiscetur voluptatis; ct hoc quidem latum 
est οἱ spatiosum, virtus autem arcta et angusta. Num, 
qu:eso, semper an ab initio ambo ejusmodi fuerunt? 
De virtute enim invitus dicis ea quzc dicis ; ita potens 
est veritas. Nam si dux essent viv, quarum alia ad 
fornacem, alia ad paradisum duceret, et lata quidem 
ad fornacem, arcta vero ad paradisum : utram elige- 
res viam ? Etiamsi enim nunc disputans contradicas, 
quantumvis impudens fueris, iis qux in confesso sunt 
non poteris contradicere. Nam quod ea sit magis 
eligenda, qux habet durum Initium, non autem finem, 
ab iis αι in promptu sunt docere conabor. Et si 
placet, artes primum tractemus : illa namque initium 
labore plenum habent, finem vero quastuosum. At 
nemo, inquies, artem attigit, nisi a quopiam cogerc- 
tir. Nam si puer sui juris sit, malet in deliciis vivere 
initio, et in fine innumera perpeti mala, quam in prin- 
cipio misere vivere, et laborum illorum fructum 
postea assequi. Ergo illa eligere est orphanicx mentis 
et puerilis socordix ; contraria vero prudentis et vi- 
rilis animi. Sic igitur et nos, nisi animo pueri slinus, 
non illi orphano et insano, sed illi patrem liabenti 
siniles erimus. Oportet ergo puerilem mentem abji- 
cere, nou autem res ipsas accusare, et aurigam con- 
Scientiz2 imponere; qui non sinat ventri indulgere , 
sed currere et decertare. Quomodo enim absurdum 
nou fuerit, pieros. cum labore et sudore initium du- 
cere in rebus quz principia habent laboriosa, finem 
autem gratiosum ; nos autem contrario modo affici: 
erga res spirituales ? Etiamsi in rebus s:cularibus 
non omnino certum sit finem fore bonüm. Nzxm im- 
matura mors, paupertas, sycophantia, rerum mutatio-' 
nes el similia multa, post multos labores ut fructu 
privemur efficiunt. Si vero iidem quod quzxrunt asse- 
quantur, non magnum percipient fructum ; in prxesent? 
namque vita illa omnia dissolvuntur. llic autem non 
currimus pro hujusmodi rebus frigidis et fluxis, neque 
de fine timemus ; sed major et securior spes est post 
discessum ex hac vita. Quaenam ergo venia erit, quse 
excusatio nolentibus adire labores pro virtute susci- 
piendos ? Sed adhue interrogant, Cur angusta est via? 
Ad regias zedes terrenas non sinis intrare scortatoreri 
quemquam vel ebrium att mollem; et in exlum 
ipsum cum licentia, deliciis, ebrietate, avaritia vitiis- 
que omnibus, bomines induci rogas? an hoe venia 
dignum est? 

4. Non hoc, inquies, dico ; sed cur virtus non viam 
latam habet? Atqui si velimus, admodum facilis erit. 
Quid enim, quaso, facilius est, murumne perforare, 
et aliorum bonis direptis in carcerem conjici; an suis 

8 


119 


contentum. omni metu esse liberum? Atqui non dixi 
Votum. Quid enim facilius, dic mihi, an cum omnium 
hona subripueris , ct ex paucis breve tempus in de- 
licii$ egeris, immortaliter torqueri et flagris c:edi, an 
cum in justa paupertate vixeris parvo tenipore, per- 
petuo postea in deliciis agere? nondum examinemus 
quid.sit fructuosius, sed interim quid sit facilius. 
Virtus non .est aspera. — Quid jucundius gratum 
videre somiium, et vere supplicio aflici ; aut molestum 
somnium vidisse, et vere deliciazi? annon palam est 
hoc jucundius esse? Quomodo igitur, dic mihi, aspe- 
ram vocas virtutem ? aspera etenim est, si cum ne- 
gligentia nostra comparetur. Quod enim sit facilis el 
suavis, audi quid dicat Christus : Jugum meum suave 
est, et onus meum leve ( Matth. 11. 0). Si autem non 
seutis levitatem, perspicuum est te non robustum ha- 
bere animum. Sicut enim cum talem habes, onerosa 
levia suit : sic cum non. habes, levia sunt onerosa. 
Quid enim, qusso, suavius erat, quam mensa ex 
manna, quid paratu facilius? Sed »gre ferebant Ju- 
dzi talibus fruentes deliciis. Quid fame acerbius, 
necnon aliis laboriosis, qux passus est. Paulus? At 
ille exsultabat, delectabatur ac dicebat : Nunc gaudeo 
in passionibus meis (Col. 1. 34). Qux est ergo causa? 
Auimi differentia. Si igitur animum ut oportet ador- 
naveris, virtutis facilitatem videbis. Quid ergo, in- 
quies, talisne fit ex eorum qui illam suscipiunt affectu ? 
Bon cx affectu animi solum, sed natura sua talis est. 
Etenim si semper illa esset laboriosa, et vitium 
omnino contra, jure quis eorum qui lapsi sunt 
diceret vitium esse facilius virtute : si vero η» 
iium habeant illa durum, lioc suave; finis autem 
cternus illius sit suavis, hujus gravis, utrum, 
quiso. ut facilius eligas?* Cur ergo multi non 
eligunt id. quod facilius est? Quia alii quidem non 
credunt ; alii vero licet credentes, corruptum liabent 
animum , et temporaneam voluptatem :elernae przetu- 


lerint. Est ergo hoc facile? Non facile, sed ex imbe- - 


cille animo hoc provenit, Ac quemadmodum febri 
laborantes, non quia jucundius est brevi tempore 
dcliciari, quam semper uri, ideo amant potum aqux 
frigid:e, sed quia absurdam cupiditatem continere non 
possunt : sic et isti. Atqui si quis ad supplicium illos 
cum voluptate duceret, nequaquam ipsum eligerent. 
Vidistin' quomodo non facile sit vitium ? Si vis autem, 
hoc itcrum in ipsis rebus excutiamus. Quid enim, 
quieso, dulcius, quid facilius est? Sed ne iterum res 
ex multorum cupiditate judicemus : neque enim ab 
z'grotantibus, sed a bene valentibus calculum ferre 
eporiet, Neque enim si millenos mihi febricitantes 
estendas, qui sanitali contraria. quaerant, et malint 
postea supplicio affici, talem umquam admiserim 
optionem, Quid facilius , inquam, dic mihi, multas 
concupiscere pecunias, an hac cupiditate esse supe- 
riorem? Hoc certe postremum, ut mihi videtur : 
$i autem ipee non credis, ad res ipsas sermonem 
decamus. Et sit. quispiam qui multas cupiat, alius 
vero qui nullas :.quid ergo melius , dic mihi , quid 
honestius? 


€, JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


123 

5. Decuniurtim. cupiditas quanta. inducat. malu, — 
Sed hoc quidem mitatur : in confesso enim est, quad 
hic postremus sit illo Lonestior : neque de liac rc 
quixstio jam est, sed uter faciliorem e! suaviorem 
ducat vitam. Avarus cerle ne iis quidem qux habet 
fruitur : nam quod amat, non impendere voluerit, 
sed libentius seipsum consciderit, et carnes projecerit, 
quam aurum : qui autem pecunias despicit, hoc intc- 
rin lucratur, quod iis quz habet libere ac secure 
fruatur, seque illis praeferat. Quid ergo suavius cst, 
libere frui bonis , aut sub doniinis divitiis viventem, 
nihil suorum contingere audere? Perinde enim nili 
videtur esse ac si viri quidam duas habentes uxores, 
ei admodum ipsas amantes, non codem moto ipsis 
ulantur; sed alteri quidem uxorem contingere et cum 
illa versari, alieri vero ne prope quidem liceat acce- 
dere. Dicam et aliud, quo alterius voluptatem, alterius 
mororem commonstrem. Avarus numquam sistet 
hanc cupiditatem, non modo quod nequeat omnium 
bona invadere, sed etiam quod quantacumque posse- 
derit, se nihil habere putet : qui vero pecuniss de- 
spicit, superflua omnia existimabit, neque iulinitis 
cupiditatibus animam cruciabit. Nihil enim est quod 
supplicii rationem ita habeat, ut concupiscentia usi 
et fructu privata, id quod maxime perversam exhibet 
mentem. Considera autem : qui pecunias cupit οἱ 
multas possidet, ita affectus est, ac si nihil baberet. 
Hoccine morbo perplexius quid esse potest? Neque 
hoc solum grave est, sed ctiam quod qui habet, ea 
ipsa qu: tenet non habere videatur : etiamsi omnium 
bona acceperit, magis cruciatur ; eli:unsi centum ta- 
lenta possideat, quod mille non habeat dolet ; si mille 
habeot, quod decies mille non habeat mordetur; οἱ 
decies mille acceperit, quod non decies plura obtinuc- 
rit angitur : majorque acquisitio fit illi paupertatis 
accessio : nam quanto plura acceperit, tanto. plura 
desiderat. Ergo quanto plura acceperit, tanto magis 
pauper evadit : qui enim plura desiderat, magis pau- 
per est. Cum igitur centum talenta habuerit, nondum 
tam mendicus est; naim mille desiderat; cum mille 
acceperit, tuuc magis pauper evadit; non jam enim 
mille ut prius qu:xerit, sed. decies millium sibi opus 
esse dicit. Quod si concupiscere et non consequi 
voluptatem esse dicas, voluptatis naturam mihi ad - 
modum ignorare videris. Quod enim hoc non voluptas, 
scd supplicium sit, rem ad aliud rursus adduceutes 
examinemus. Quando sitimus, non ideo delectamur 
bibentes quod sitim sedemus, et ideo voluptas est 
potus, quod a magno nos liberet cruciatu, a cupiditate 
bibendi nempe? hoc cuivis perspicuum est. Quod οἱ 
jin tali appetitu semper mansuri essemus, non me- 
liori conditione essemus quam dives ille, qui Lazari 
non misertus est, quantum scilicet ad supplicii ratio- 
nem : nam et illi hoc supplicium et punitio erat, quod 
cum sltillam parvam cuperet, non assequutus sit. 
ld quod mihi avari perpetuo pati videntur, et. illi 
similes esse qui rogabat ut stilla frueretur, neque 
assequutus est: imo magis avarorum, quam di- 
vitis illius, anima comburitur. Et pulchre dixit 


119 


σθαι καὶ µαστίζεΊθαι ἀθάνατα, 7| ἓν πενίᾳ δήσαντα 
[132] διχαίᾳ βραχὺν χαιρὸν, διηνεκῶς τρυφᾷν ὕστε- 
pov ; µήπω γὰρ tl λυσ,τελέστερον ἐξετάσωμεν, ἀλλὰ 
τέως τί εὐχολώτερο». 


Τί δὲ ἔδιον, ὄναρ ἰδεῖν χρηστὸν xaX kv ἀληθείᾳ xo- 
λάζεσθαι, f) χαλεπὺν ὄναρ ἰδόντα ἓν ἀληθείᾳ τρυφᾶν; 
οὖχ εὔδηλον ὅτι τοῦτο: lI oov, εἰπέ μοι, τραχεῖαν 
χαλεῖς τὴν ἀρετήν; Τραχεῖα yáp ἐστι πρὸς τὴν ὀλιγ- 
ωρίαν ἐξεταζομένη τὴν ἡμετέραν, ἐπεὶ ὃτι ve ῥᾷδία 
xal εὔχολος, ἄχουσον τί φησιν ὁ Χριστός Ὁ ζυγός 
µου χρηστὸς, xal τὸ φορτίον µου ἐλαςφρόν. El δὲ 
οὐχ αἱσθάνη τῆς χουφότητος, δηλον ὅτι προθυµίαν 
ἑῤῥωμένην οὐκ ἔχεις. Ὥσπερ γὰρ ταύτης οὔσης xal 
τὰ ῥαρέα χοῦφα, οὕτως οὐκ οὔσης xai τὰ χοῦφα βα- 
ρέα. Τί γὰρ, εἰπέ pot, τῆς τοῦ μάννα τραπέζης ἔδιου 
xai ἀπονώτερον; ἉΆλλ) ἑδυσχέράινον οἱ Ἰουδαῖο» 
τοιαύτης ἀπολαύοντες τρυφῆς. Tí λιμοῦ πιχρότερον, 
καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐπιμόχθων ὧν ὑπέμεινε Παῦλος; 
'AXX ἑτχίρτα xai ἔχαιρε καὶ ἔλεγε' Νῦν χαίρω év 
τοῖς παθήµασί µου. TL οὖν τὸ αἴτιον: Ἡ τῆς γνώ- 
pe διαφορά. Αν τοίνυν ταύτην, ofav εἶναι χρη. xa- 
τασχευάσῃς, ὄψει τὴν εὐκολίαν τῆς ἀρετῆς. Τί οὖν, 
ἀτὸ τῆς Υνώµης τῶν µετιόντων τοιαύτη γίνεται, qn- 
σίν ; Οὐχ ἀπὸ τῆς γνώμης µόνον, ἀλλὰ xal φύσει 
τοιαύτη τίς ἐστι. Καὶ γὰρ εἰ μὲν διόλου ἐπίπονος ἣν 
ἑχείνη, xal αὕτη διόλου τὸ ἑναντίον, εἰκότως ἄν τις 
τῶν ἀναπεπτωχότων εἶπε ταύτην εὐκολωτέραν Exel- 
νης’ εἰ δὲ ἀρχὴν ἔχουσιν ἡ μὲν χαλεπὴν, ἡ δὲ ἠδεῖαν, 
τὰ δὲ τέλη πάλιν ἀπεναντίας αὐταῖς, ἄπειοα δὲ τὰ 
τέλη, τῆς μὲν τὸ ἡδὺ, τῆς δὲ τὸ ῥαρὺ, ποίαν, εἰπέ 
μοι, εὐχολώτερον ἑλέσθα.; Τί οὖν οὐχ αἱροῦνται 
πολλοὶ τὸ εὔχολον; "Ott οἱ μὲν ἀπιστοῦσιν, οἱ δὲ xe 
πιστεύοντες, διεφθαρμένην τὴν γνώμην ἔχουσι, xal 
ἕλοιντ ἂν τὴν πρόσχαιρον ἡδονὴν ἀντὶ τῆς αἰωνίας. 
Οὐχοῦν τοῦτο εὔχολον; Οὖὐκ εὔχολον, ἀλλ ἀσθενοὺς 
ψυχῆς τοῦτο. Καὶ χαθάπερ οἱ πυρέττοντες, οὖχ ἔπει” 
δὴ ἔδιον τὸ πρὸς βραχὺ τρυφᾶν τοῦ διόλου καίεσθαι, 
διὰ τοῦτο φυχροποσίας ἑρῶσιν, ἀλλ᾽ ἐπειδη κατασχεῖν 
οὐχ ἀνέχονται τῆς ἐπιθνμίας τῆς ἁτόπου, οὕτω xal 
οὗτοι: ὡς sU γε ἐπὶ τὴν χόλασίν τις αὑτοὺς ἔφερεν 
ὁμοῦ μετὰ τῆς ἡδονῆς, οὐχ ἄν ποτε ταύτην εἴἵλοντο, 
Εἶδες πῶς οὐχ εὔχολον ἡ χαχία; E! δὲ βούλει, καὶ ἐπ᾽ 
αὐ:ῶν τῶν πραγμάτων ἐξετάσωμεν τὸ αὐτὸ τοῦτο 
αάλιν. Τί vào Ttov, cimi uot, xai εὐκολώτερον; 
'AXAk ph πάλιν ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας τῶν πολλῶν 
4X πράγματα κρίνωμεν' οὐδὲ γὰρ ἀπὺ τῶν νοσούν- 
των, ἀλλ ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων Ψψηφίζεσθαι χρῄ. 
O38 γὰρ, ἂν µυρίους µοι δείξῃς πυρέττοντας καὶ τὰ 
ἑναντία τῇ ὑγείᾳ ζητοῦντας, xal αἱρουμένους μετὰ 
ταῦτα χολάζεσθαι, ἀποδέξομαι τὴν αἴρεσιν ταύτην. 
Tt τοίνυν εὐχολώτερον, εἰπέ µοι, ἐφίεσθαι πολλῶν 
χρημάτων, f μείζονα εἶναι τῆς ἐπιθυμίας ταύτης; 
"Euot μὲν γὰρ τοῦτο δοχεῖ: εἰ δὲ αὐτὸς ἀπιστεῖς, bor 
αὐτὰ τὰ πράγµατα τὸν λόγον ἀγάγωμεν. [125] Καὶ 
ἔστω ὁ μὲν πολλῶν Σφιέμενας, ὁ δὲ μηδενός, τί τοί- 
νυν χρεῖττον, εἰπέ por, χαὶ τί σεµνότερον ; 


ε’. Αλλὰ τοῦτο μὲν παρείσθω' τοῦτο γἀρώμολόγηται, 
ὅτι οὗτος ἐχείνου σεµνότερος" χα) οὐδὲν περὶ τούτου 
ζητοὺµεν νῦν, ἀλλὰ τίς εὐχολώτερον (fj βίον xai 
fov. Ὁ μὲν γὰρ φιλάργυρος οὐδὲ τῶν ὄντων ἀπο- 
λαύσεται’ ὃ γὰρ φιλεῖ, οὐχ ἂν ἕλοιτο δαπανῆσαι, 
dXX ἡδέως ἑαυτὸν ἂν χαταχόψει val τλι σάρχας 
πρόοιτο, 3j τὰ Χρυσίον' ὁ δὲ χαταφρυνῶν χρημάτων 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XIV. 


120 
τοῦτο τέως ἐχέρδανε, τὸ τῶν ὄντων ἁπολαύςιν ἁπλῶς 
καὶ μετὰ ἁδείας πολλΏς, καὶ ἑαυτὸν προτιθέναι 
ἐκείνων. Τί οὖν fiov, μετὰ ἁδείας ἀπολαύειν τῶν 
ὄντων, fj ὑπὸ δεσπότη ζῶντα τῷ πλούτῳ, μηδενὺς 
τολμᾷν ἅπτεσθαι τῶν ἑαυτοῦ ; "Όμοιον γὰρ εἶναί pot 
δοχεῖ, ὥσπερ ἂν εἴ τινες ἄνδρες δύο γυναῖχας ἔχον- 
τες, χαὶ σφόδρα αὑτῶν ἑἐρῶντες, μὴ ὁμοίως αὐταὶῖς 
χρῷντο' ἀλλὰ τῷ μὲν EET. xal ἅπτεσθαι xal ὁμιλεῖν 
τῇ γυναιχὶ, ἑχείνῳ δὲ μηδὲ ἑἐγγὺς γενέσθαι. Βἴπω 
xaX ἕτερον, τοῦ μὲν την ἡδονὴν, τοῦ δὲ ἀθυμίαν ἓν- 
δειχνύμενος. 'O φιλάργυρος οὐδέποτε στῄσεται τῖς 
ἐπιθυμίας ταύτης, οὗ τῷ μὴ δύνασθαι τὰ πάντων λα- 
θεῖν µόνον, ἀλλὰ χαὶ τῷ, ὅσα ἂν περιθάληται, μηδὲν 
ἡγεῖσθαι ἔχειν' ὁ δὲ χρημάτων χαταφρονῶν, περιττὰ 
πάντα ἡγήσεται, καὶ οὗ χολάσει τὴν ψυχὴν ἀπεράν. 
τοις ἐπιθυμίαις. Οὐδὲν γὰρ οὕτως εἰς χολάσεως λή- 
γον ἐστὶν, ὡς ἐπιθυμία ἀπολαύσεως ἑστερημένη, ὃ 
μάλιστα xa τὴν διεστραμµένην δείχνυσι γνώμαν. 
Σχόπει δέ ὁ ἑἐπιθυμῶν χρηξάτων χαὶ χτησάµενος 
πλείονα, ὡς οὐδὲν ἔχων διάχειται ὁ τοιοῦτος" ἆρα τῆς 
νόσου ταύτης πολυπλοχώτερὀν τι γένοιτ ἄν; Καὶ οὗ 
τοῦτο µόνον ἐστι τὸ δεινὸν, ἁλλ᾽ ὅτ. xat ἔχων, οὐχ 
ἔχειν δοχεῖ αὐτὰ ἃ κατέχει, χαὶ ὡς οὐκ ἔχων χόπτε- 
ται XXV τὰ πάντων λάθῃ, μᾶλλον ἀνιᾶται' κάν xtf- 
Gta: ἑκατὸν τάλαντα, ὅτι μὴ χίλια ἔλαθεν, a» si 
xàv χίλια λάδῃ 5, ὅτι μὴ μύρια, δάχνεται͵' χᾶν μύρια 
λάθῃ. ὅτι μὴ δεκἀχις τοσαῦτα, χαταχόπτεται’ xal d$ 
πλείων χτῆσις αὐτῷ προσθήχη γίνεται πενίας' ὅσῳ 
yàg ἂν λάδῃ πλείονα, τοσούτῳ π)ειόνων ἐπ'.θυμἒῖ, 
Οὐχοῦν ὅσῳ àv πλείονα λάδῃ, τοσούτῳ μᾶλλον γίνεν 
ται πένης' ὁ γὰρ πλειόνων ἐπιθυμῶν, μᾶλλον πένης 
ἐστίν. Ὅταν μὲν οὖν ἑκατὸν ἔχῃ τάλαντα, o0 σφόδρα 
πτωχεύει’ χιλίων γὰρ ἐπιθυμεῖ" ὅταν χίλια λάδῃ, τότε 
μᾶλλον γίνεται πένης' οὐχέτι γὰρ χιλίων ὡς πρότε- 
gov, ἀλλὰ µυρίων αὐτὸν Ev χρείᾳ φησὶν εἶναι. EL δὲ τὸ 
ἐπιθυ μεῖν, xa μὴ ἐπιτυγχάνειν, ἡδονὴν εἶναι λέγεις, 
ἀγνοεῖν µοι σφόδρα δοχεῖς τῆς ἡδογῆς τὴν φύσιν. Ὅτι 
γὰρ οὐχ ἡδονη, ἀλλὰ χκόλασ.ς τὸ τοιοῦτον, ἐφ᾽ ἕτερον 
αὐτὸ πάλιν ἀγαγόντες, ἑξετάσωμεν. Ὅταν διΨῶμεν, 
οὐ διὰ τοῦτο ἡδόμεθα πίνοντες, ὅτι τὸ δίφος παύομεν, 
χαὶ διὰ τοῦτο ἡδονὴ τὸ πίνει», ὅτι μεγάλης ἡμᾶς àm- 
αλλάττει βασάνου, τῆς ἐπιθυμίας λέγω τοῦ πίνειν; 
παντί που δῆλον, [134] El δὲ μέλλοιμεν ἓν ἐπιθυμίᾳ 
ἀεὶ διατρἰθειν τοιαύτῃ, οὐδὲν ἔλαττον ἕξομεν τοῦ 
πλουρσίου τοῦ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου εἰς χολάσεως λόγον’ 
ἐπεὶ xal ἐχείνῳ χόλασις τοῦτο ἦν, τὸ ἐπιθυμοῦντα 
σφοδρῶς σταγόνος μιχρᾶς, μὴ ἔχειν b τὸν ταύτην 
παρέχοντα’ ὅπερ xat οἱ φιλάργυροι πάσχειν uot bo- 
χοῦσι διηνεχῶς, καὶ χατ ἐχεῖνον εἶναι τὸν ἀξιοῦντα 
ταύτης ἀπολαῦσαι, xal uh ἐπιτυγχάνοντα' μᾶλλον 
γὰρ αὐτῶν ἡ duy] τῆς ἐκείνου χαίεται. Καὶ χαλῶς 
τις εἶπεν ὑδεριχούς τινας εἶναι τοὺς φιλαργύρονς. 
Καθάπερ γὰρ ἐχεῖνοι πολὺ φέροντες ὕδωρ kv τῷ σώ- 
µατι μᾶλλον ἐχχαίονται' οὕτω xal οἱ φιλάργυροι 
πολλὰ περιφέροντες χρήµατα πλειόνων ἐπιθυμοῦσι. 
Τὸ δὲ αἴτιον, ὅτι οὔτε ἐχεῖνοι ἓν τοῖς προσήκουσι τό- 
ποις τὸ ὕδωρ ἔχουσιν, οὐδὲ οὗτοι Ev τοῖς πρβοσήχουσι 
λογιαμοῖς τὴν ἐπιθυμίαν. Φεύγωμεν οὖν τὴν ξένην 
ταύτην καὶ xtvhv νόσον 9, φεύγωμεν τὴν ῥίζαν τῶν 
χαχῶν, φεύγωμεν τὴν παροῦσαν γέενναν γέεννα γὰρ 
ἡ τούτων ἐπιθυμίᾳα. ᾽Ανάπτυξον γοῦν τὴν ψυχὴν Exá- 


8 λάδῃ deerat in editis, sed habetur in Reg. b Le 
batur μὴ ἐπιτυγχάνει.. 6 Reg., xal καιγἠὴν νόσον͵ quiv ig» 
ctio pon sperneuda. 


121 
στου, xal τοῦ χαταφρονοῦντος χρημάτων xal τοῦ uh 
χαταφρονοῦντος' χαὶ ὄψει ὅτι ὁ μὲν τοῖς µαινομένοις 
ἔοιχεν, οὐδὲν οὔτε ἰδεῖν οὔτε ἀχοῦσα, βουλόμενος  ὁ 
δὲ λιµένι προσέοιχε χυµάτων ἁπηλλαγμένῳ, xai 
πάντων basi φίλος, ὥσπερ ἐχεῖνος ἐχθρός. "Av τε 
γὰρ λάδῃ τις, οὐκ ἐλύπησεν, ἄν τε δῷ πάλιν τις αὖ- 
τῷ, οὐχ ἐφύσησεν, ἁλλά τίς ἐστιν ἐλευθερία παρ᾽ αὖ - 
τῷ πᾶσαν ἄδειαν ἔχουσα  χαὶ ὁ μὲν πάντας καὶ χολα- 
χεύειν xal ὑποχρίνεσθαι ἀναγχάζεται, οὗτος δὲ οὐ- 
δένα.Βἰ τοίνυν καὶ πένης ἐστὶν 6 φιλάργυρος xaX δειλὸς 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI AHCIHEP, CONSTANTINOP. 


192 


xai εἴρων χαὶ ὑποχριτῆς, xal φόδων γέμει xol τι- 
µωρίας πολλΏς xaX χολάσεως, ὁ δὲ καταφρονῶν χρη- 
µάτων, τῶν ἑναντίων ἆπολαυει πάντων, οὐχ εὔδτλον 
ὅτι ἡδίων fj ἀρετή ; Καὶ τοῖς λοιποῖς δὲ ἂν ἐπεξήλθο- 
μεν χαχοῖς, δι ὧν δείχνυται ὅτι οὐδὲν ἐστι καχὸν 
ἡδονὴν ἔγον, εἰ μὴ πολλὰ ἡμῖν ἔμπροσθεν εἴρητο. 
Ῥαῦτ' οὖν εἰδότες, ἑλώμεθα τὴν ἀρετὴν, ἵνα xal τῆς 
ἐνταῦθα ἡδονῆς ἁπολαύσωμεν, xai τῶν µελλόντων 
ἀγαθῶν ἐπιτύχωμεν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ, χαὶ τὰ 
εξῆς. 





OMIAIA ΙΓ’. 


Ὅμως ἀκούεται ἐν ὑμῖν πορνεία, xal τοιαύτη 
ποργεία, ῆτις οὐδὲ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ὀνομάζε- 
ται, ὥστε Tvvaixa τινὰ τοῦ πατρὸς ἔχειν. Kal 
ὑμεις περυσιωµένοι ἐστὲ, καὶ οὐχὶ μᾶ-.Ίον 
ἐπενθήσατε, ἵνα ἐξαρθῇ ἐκ µέσου ὑμῶν ὁ τὸ 
ἔργον τοῦτο ποιήσας. 

α’. "Ote μὲν περὶ τοῦ διεσπάσθαι αὐτοὺς διελέγετο, 
οὖχ εὐθέως χαταφορικῶς ἐχρῆσατο τῷ λόγῳ, ἀλλὰ 
προσηνέστερον πρότερον, καὶ ὕστερον εἰς κατηγορίαν 
ἐτελεύτησεν, οὕτως εἰπών' Ἔδη.ώθη γάρ poi περὶ 
ὑμῶν, ἁδελφοί µου, ὑπὸ τῶν Χλόης, ὅτι ἔριδες 
ἐν ὑμῖν εἶσιν. [195] Ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ᾽ 
εὐθέως πληκτικῶς, xai κοινοί ὡς οἷόν τε τὸ ὄνειδος 
τοῦ ἐγχλήματος. Οὐ γὰρ εἶπε, Διὰ τί ὁ δεῖνα ἑπόρ- 
νευσεν; ἀλλ᾽, "Occ ἀκούεται ἐν ὑμῖν πορνεία" 
ἵνα μὴ ὡς ἀλλότριοι πάντη τῆς κατηγορίας ὄντες ῥᾳ- 
θυµήσωσιν, ἀλλ) ὡς τοῦ κοινοῦ πληγέντος α, xal τῆς 
Ἐκκλησίας διαθληθείσης, οὕτω γένωνται ἑναγώνιοι, 
Οὐδεὶς γὰρ ἐρεῖ, φησὶν, ὅτι Ὁ δεῖνα ἑπόρνευσεν, 
ἀλλ᾽, ὅτι Ἐν τῇ Κορινθίων Ἐκχλησίᾳ γέγονε τὸ ἁμάρ- 
τηµα. Καὶ οὐκ εἶπε, Τολμᾶται πορνεία, ἀλλὰ, 
Αλχούεται, ἥτις οὐδὲ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ὀνομάζε- 
ται. Καὶ γὰρ ἀεὶ ἀπὸ τῶν ἐθνικῶν ὀνειδίζει τοῖς πι- 
στοῖς xal Θεσσαλονικεῦσι γράφων ἔλεγεν' Ἕκαστος 
τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος κτάσθω ἓν ἁγιασμῷ, μὴ ἐν πά- 
θει ἐπιθυμίας, καθὼς xal τὰ Aoixà ἔθνη: καὶ Ko- 
λασσαεῦσι xal Ἐφεσίοις' Μηχέτι ὑμᾷς περιπατεῖν, 
xa8üc xal τὰ Aouxà ἔθνη περιπατεῖ. El δὲ τὸ τὰ 
αὐτὰ αὐτοὺς ἁμαρτάνειν ἀσύγγνωστον, τὸ xal ὑπερ- 
θαΐνειν τοὺς ἐθνιχοὺς, ποῦ θήσομεν, εἰπέ μοι; Παρὰ 
γὰρ ἐχείνοις, «roiv, οὐ µόνον οὐ τολμᾶταί τι τοιοῦ- 
«ov, ἀλλ' οὐδὲ ὀνομάζεται. Elbec ποῦ τὸ ἔγχλημα ἐπ- 
Πρεν; "Όταν γὰρ τοιούτους φαΐνωνται εὑρίσχοντες 
ἀσελγείας τρόπους, οὓς οὐ µόνον ob τολμῶσιν, ἀλλ' 
οὐδὲ ἴσασιν οἱ ἄπιστοι, ἄφατος τῆς ἁμαρτίας ἡ ὑπερ- 
δολἠ. Καὶ τὸ Ἐν ὑμῖν δὲ, ἐμφατιχῶς εἴρηται, τουτ- 
ἐστιν, Ἐν ὑμῖν τοῖς πιστοῖς, τοῖς τοσούτων ἀπολε- 
λαυχόσ: μυστηρίων, τοῖς ἀποῤῥήτων χεχοινωνηχόσι, 
τοῖς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν χληθεῖσιν. 'Opdc πόσης βαρυ- 
θυµίας ὁ λόγος γέµει; πόσου θυμοῦ κατὰ πάντων; El 
γὰρ ph πολλῆς ὀργῆς ἐπέπληστο, μηδὲ πρὸς πάντας 
ἀπετείνετο, οὕτως ἂν εἶπεν Ἐπειδὴ Ίχουσα ὅτι ὁ 
δεῖνα ἑπόρνευσε, χολάσατε αὐτόν' νῦν δὲ οὐχ οὕτως, 
ἀλλὰ πρὸς πάντας ἀποδύεται. Καὶ γὰρ εἰ μὲν προλα- 


^ Reg , βληθένιος, 


θόντες ἔγραψαν, ἐχεῖνα ἂν εἶπεν' ἐπειδὴ δὲ οὐ µόνον 
οὐκ ἔγραφαν, ἀλλά xal συνεσχκίασαν τὸ σφάλμα, τού- 
του χάριν σφοδρότερον χέχρηται τῷ λόγῳ. Ὥστε γυ- 
vaixa τιγὰ τοῦ πατρὸς ἔχειν. Διὰ ^L μὴ εἶπεν, 
Ὥστε πορνεύειν εἰς γυναῖχα; Τὸ σφόδρα αἰσχρὸν 
παρητήσατο. Διὸ σεµνοτέρως αὐτὺ παρέδραµεν, ὡς ἐν 
ποῖς ἔμπροσθεν δεδηλωμένον, κάν τούτῳ αὔξων τὸ 
ἔγχλημα πάλιν, xaX δειχνὺς ὅτι τοιαῦτα τολμᾶται 
παρ) αὐτοῖς, ἃ οὐδὲ εἰπεῖν σαφῶς ἀνεχτὸν τῷ Παύλῳ. 
Διὰ τοῦτο xal προϊὼν τῷ αὐτῷ χέἐχρηται τρόπῳ λέ- 
ov: Tóv οὕτω τοῦτο κατεργασάµεγον * xaX πάλιν 
αἰσχύνεται xat ἐρυθριᾷ σαφῶς εἰπεῖν, ὅπερ xal ἡμῖν 
ἔθος ἐπὶ τῶν σφόδρα αἰσχρῶν ποιεῖν. Καὶ οὐχ εἶπε, 
Μητρυιὰν, ἀλλὰ, l'vraixa πατρὸς, ὥστε πολλῷ χα- 
λεπώτερον πλῆξαι. Καὶ γὰρ ὅταν τὰ ὀνόματα àpxf] 
πρὸς χατηγορίαν, δι αὐτῶν πρόεισιν, οὐδὲν προστι- 
θείς. Καὶ µή uot εἴπῃς, φησὶν, ὅτι εἷς ἐστιν ὁ πε- 
πορνευχώς' χοινὸν πάντων τὸ ἔγχλημα γέἐγονε. Aib 
xai ἐπήγαγε' Καὶ ὑμεῖς πεφυσιωµέγοι ἑστό. 00x. 
εἶπε, τῷ ἁμαρτήματι (τοῦτο γὰρ ἁλογίας ἐστ]), ἆλλ᾽ 
ἐπὶ τῇ διδασκαλίᾳ τῇ παρ᾽ ἐχείνου. [126] Αὐτὸς δὲ οὐ 
τοῦτο τέθειχεν, &AÀ' ἀφῆχεν αὐτὸ µέσον, ἵνα men 
µειζόνως. Καὶ σχόπει τὴν σύνεσιν Παύλου. Πρότερον 
χαθελὼν τὴν σοφίαν τὴν ἔξωθεν, xal δείξας οὐδὲν οὗ- 
σαν χαθ) ἑαυτὴν, κἂν μὴ ἁμάρτημα ᾗ προσχείµενον, 
τότε λοιπὺν xal περὶ τοῦ ἁμαρτήματος διαλέγεται. 
El μὲν γὰρ πρὸς σύγχρισιν τοῦ πεπορνευχότος, σο- 
φοῦ τινος ἴσως ὄντος, µέγα εἶναι τὸ χάρισμα τὸ πνευ- 
ματιχὸὺν ἔφησεν, οὐδὲν ἂν μέγα ἑποίει τὸ δὲ χαὶ χω” 
(is ἁμαρτίας χαθελεῖν, καὶ μηδὲν οὖσαν ἀποφτναι 
τὴν σοφίαν «hv ἔξωθεν, τοῦτο ἣν δεῖξαι σφόδρα εὖ- 
τελη αὐτὴν οὖσαν. Aib πρότερον οὕτω τὴν σύγχρισιν 
ποιησάµενος, τότε xal τοῦ σφάλματος αὐτοῦ µέμνη- 
ται. Κάχεινῳ μὲν οὐχ ἀξιοῖ διαλέγεσθαι (x&v τούτῳ 
δείχνυσι τὴν ὑπερθολὴν τῆς ἀτιμίας)' τούτοις δέ φη- 
σιν, ὅτι Ἔδει πενθεῖν ὑμᾶς καὶ θρηνεῖν xal ἐγκαλύ- 
πτεσθαι νῦν 6b τοὐναντίον ποιεῖτε᾿ διὸ xal ἐπήγαγε᾽ 
Καὶ ὑμεῖς πεφυσιωµένοι ἐστὲ, καὶ οὐχὶ pa AAor 
ἐπενθήσατε. Καὶ τί γέγονεν ἵνα πενθήσωμµεν, φτσίν; 
"Ost εἰς τὸ χοινὸν ἡ διαδολὴ τῆς Ἐκχλησίας προεχώ- 
ρῇσε. Καὶ ἵνα τί χατορθώσωμεν πενθήσαντες; "Ivo 
ἐξαρόῇ ἐξ ὑμῶν ὁ τοιοῦτος. Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα τἰ- 
θησιν αὐτοῦ τὸ ὄνομα, μᾶλλον δὲ οὐδαμοῦ, ὅπερ ἐπὶ 
των σφόδρα ἁτόπων ποιεῖν εἰώθαμεν. Καὶ οὔχ εἶπεν, 
Οὐχὶ μᾶλλον ἐξεδάλετε, ἀλλ, ὡς ἐπὶ νόσου τινὸς xal 


121 
quispiam avaros esse hydropicos. Quemadmodum 
e»io illi multam in corpore gestantes aquam, magis 
exuruntur : sic et avari multas circuiz:ferentes pecu- 
nias, plures concupiscunt. Causa autem ha:c est : 
neque illi in cougruentübus locis aquas habent, neque 
isti in congruentibus cogitationibus concupiscentiam. 
Fugizmus ergo hunc alienum et inanem morbum, 
fugiamus radicem malorum, fugiamus pra'sentem ge- 
hennam; gehenna euim est eorum cupiditas. Explica 
ergo cujusque animan, et ejus qui pecunias despicit, 
et ejus qui non despicit ; et videbis hunc quidem fu- 
renübus esse similem, qui nihil vel videre vel audire 
velit ; hunc vero portui a fluctibus libero : hic omnium 
est amicus, ut ille liostis. Nam etsi quis accepit, non 


IN EPIST. 1. AD COR. lIOMIL. XV. 


122 


illum aificit molestia ; si quis rursum ipsi dederit, non 
inflavit; sed est quedam epud illum libertas omnem 
habens securitatem : et hic quidem omnibus adulari 
cum dissimulatione cogitur, ille autem nemini. Si 
ergo et pauper est avarus et timidus, simulator οἱ 
hypocrita, ac terroribus plenus, cruciatu atque sup- 
plicio ; qui vero pecunias despicit, contrariis fruitur 
omnibus : annon palam est virtutem esse suaviorcm? 
Ac reliqua etiam insectaremur mala, queis ostcadi- 
tur, nihil quod malum sit habere voluptatem, nisi jam 
multa a nobis superius dicia fuissent. Illzc ergo cum 
sciamus, eligamus virlutem , ut el hic voluptate 
fruamur, et futura consequamur bona, gratia et beni- 
giitate, ctc. 





HOMILIA XV. 


Car. 5. v. 1. Omnino auditur inter vos. fornicatio , et 
talis [ornicatio , que non inter gentes nominatur , ut 
uxorem patris sui aliquis habeut. 2. Et vos inflati 
estis, el non magis luxistis , ut tollatur de medio ve- 
strum qui hoc opus fecit. 

4. Quando disserebat de illorum dissensione , non 
statim vehementi usus est sermone , sed mansuetius 
primo oravit, demumque in accusationem desiit his 
verbis : Significatum enim est mili de vobis, fratres 
mei , ab iis qui sunl. Chloes, quod contentiones sint. in 
vobis (1. Cor. 1. 11). Hic autein non sic , sed statim 
pungil ; e quantum fieri potest , criminis exprobra- 
tionem communem reddit. Neque enim dixit : Cur ille 
furuicatus est? sed, Ümnino auditur in vobis fornicatio : 
ut ne quasi alieni omnino a criminatione negligenter 
agerent, sed in communi percussi, et Ecclesia in 
crimen vocata , sie solliciti redderentur. Nemo enini 
dicet, inquit, llle fornicatus est ; sed in Corinthioruin 
Ecclesia factum est peccatum. Nec dixit, Perpetratur 
fornicaüo; sed Auditur, qug ne quidem inter geutes 
nominatur. Seinper enim ex gentibus probra ingerit 
lidelibus; et Thessalonicensibus scribens dicebat : 
Unusquisque vas suum  possidedt in. sanctificatione , 
non in passione desiderii, sicut. εἰ celere gentes 
(1. Thess. 4. 4. 5) ; Colossensibus aulem el Ephesiis : 
Νε wlira ambuleiis sicut relique gentes. ambulant 
(Ephes. &. 11). Si autem eadem ipsa qux gentes pec- 
care ignosci nequit, gentiles ipsos ea in re superare, 
quonam, quazso, in loco ponemus? Apud illos enim, 
inquit, non modo nihil perpetratur hujusmodi, sed ne 
nominatur quidem. Vidistin' quousque crimen extulc- 
rit? Cum enim tales cernuntur invenisse luxuria: mo- 
dos, quos infideles non modo perpetrare non audent, 
$ed ne norunt quidem , incffabilis est peccati magni- 
tudo. lllud autem, Jnier vos, per emphasin dictum 
est; boc est, inter vos fideles, qui tanta percepistis 
mysteria, qui arcanorum participes fuistis, qui ad 
eaclum vocati estis. Viden' quanta indignatione plenus 
sil sermo, quanta ira contra omnes. Nam si non ira 


inulta incensus fuisset, neque adversus omnes illa ex- 


teuderetur, sic utique dixisset : Quia audivi quod 
ille talis fornicauts sit, castigate illum. Nunc vero non 


sic, sed etiam adversus omnes armatur. Etenim si 
priores illi scripsissent , illa dixisset : quia vero non 
solum non scripserunt, sed etiam scelus illud texc- 
runt et obumbrarunt , ideo vehementiori utitur ser- 
mone. Ut uxorem patris sui aliquis habeat. Quare non 
dixit, Ut fornicetur cum muliere? Id quod admodum 
turpe erat respuit : quare honestius hoc prxetercurrit, 
ut quod in superioribus esset declaratum ; in hoc 
etiam rursus augens crimen, ostendensque apud illos 
talia. perpetrari, 4 ne clare dicere quidem Paulo 
liceat. Ideo in sequentibus eodem utitur loquendi 
modo dicens, Eum qui hoc ila fecit : et rursus erube- 
scit et pudet eum aperte dicere, uti solemus in rebus 
admodum turpibus. Nec dixit , Novercam, sed Uxo- 
rem patris, ut gravius feriret. Etenim cum nomina 
sufficiunt ad accusandum, per ea procedit, nihilque 
addit. Nec mihi dicas, inquit, unum esse fornicato- 
rem; commune omnibus factum est crimen. Ideo 
eliam subjunxit : Et vos inflati estis. Non dixit pro- 
pter peccatum : hoc enim irrationabile cesset, scd 
propter illius doctrinam. Ipse autem lioc non posuit , 
sed medium reliquit, ut magis feriret. Et considera 
Pauli prudentiam. Cum primo externam sapientiam 
dejecisset, ostendissetque illam per se nihil esse, 
ctiamsi peccatum non sit adjectum; tunc. demum 
etiam de peccato loquitur. Nom si ad comparationem 
fornicatoris, qui fortasse sapiens quispiam erat, ma- 
gnum esse spirituale donum dixisset , nihil magnum 
fecisset ; sed etiam absque peccato dejicere οἱ nihil 
esse demonstrare sapientiam externam , hoc erat 
ostendere illam admodum esse vilem. Ideo cum sic 
prius comparationem fecisset, tunc ctiam peccati me- 
minit : et cum illo quidem disserere non diguatur, et 
in hoc summam ostendit infamiam ; his autem di- 
cit : Oportebat vos flere, lugere et prz pudure la- 
meniari; nunc autem contrarium facitis : idcoque - 
subjunxit: E4 vos inflati estis, et non magis luctum 
habuistis. EX quid factum est , inquies, ut nos lugea- 
mus? Quod in commune Ecclesi: progressa sit cri- 
minatio. Et cur bene faciemus lugentes? Ut tollatur 
ex *obis qui est lalis. Et neque hic nomcn ejus ponit, 
neque uspiam, ut solemus facere in iis qua valde ab- 


4i 
$urd: οἱ indigna sunt. Nec dixit, Et non magis ejeci- 
slis; sed sicut in morbo aliquo et in peste, luctu 
opus est et intensa supplicatione , Ut tollatur, inquit ; 
e precatione ad hoc atendum est, nihilque non agen- 
dum ut ille abscindatur. Neque accusat cos, «qaod 
ioc sibi non indicarint, sed quia non luxerunt, ut ille 
de medio tolleretur : ostendens id sine doctore prze- 
standum fuisse ob delicti evidentiam. 8. Nam ego qui- 
dem tamquam. absens corpore, presens autem. spiritu. 

9. Cum publico fornicatore quomodo agat Paulus. — 
Yide animum : ne sinit quidem exspectare adventum 
suum , ut ipse ligetur , sed tamquam pestem aliquam 
expulsurus, priusquam diffundatur in reliquum corpus, 
illam detinere properat : ideoque adjicit : Jam judi- 
cavi ut presens. liec autem dicebat, non modo ur- 
gens illos ad sententiam ferendum , neque sinens ut 
aliud consilii capiant; sed etiam terrens , ut qui sci- 
ret illa αυ ibi essent futura. lllud enim est adesse 
spiritu; ut Elizz:cus Giezi przesens et dicebat : Nonne 
cor meum eral tecum ( 4. Πἱὁᾳ. 5. 26)? Pape, quanta 
est virtus charismatis, cum omnes simul congregatos 
prz:estet, et ea quz procul flunt nota faciat ! Jam judi- 
cati ut prasens. Non sinit eos alind quidquam eogi- 
tare : Nam sentenüaimn tuli ut przsens : ne mihi ino- 
ras et procrastinationes dicas; nihil enim aliud fieri 
oportet. Dcínde ne magna viderctur esse auctoritas, 
hicque arrogantius diclum esse ceuscretur, vide quo- 
inodo et ipsos judicii socios faciat. Nam cum dixisset 
Judicati , intulit : Eum qui sic operatus est, &. in no- 
mine Domini nostri Jesu. Cliristi, congregatis vobis et 
meo. spiritu, cum virtute Domini nostri Jesu. Christi 
5. tradere hujusmodi hominem satane. Et quid est, In 
nomine Domini nostri Jesu Christi ? Secundum Deum, 
non humano detenti pr:xjudicio. Quidam autem sic 
legunt : Eum qui sic operatus est in nomine Domini 
nostri Jesu. Christi : ei puncto hie apposito seu vir- 
gula, his verbis pergunt, Congregatis vobis et meo spi- 
ritu tradere. hujusmodi hominem satang. Et dicunt 
liujus lectionis hunc esse sensum : Eum qui hoc ope- 
ratus est in nomine Christi , tradite satan:ze ; id est , 
eum qui nomen Christi contumelia affecit, qui post- 
quam fidelis factus est, et cognomen accepit ab illo 
nomine , talia est ausus , hunc tradite satan:e. Mihi 
autem prior lectio verior esse videtur. Qu:znam illa 
est? In nomine Domini congregatis vobis; hoc est, 
Ejus nomine vos congregante, pro quo convenitis. Et 
apirit& meo. Rursus seipsum cim illis constituit , ut 
cum judicaverint quasi ipso przsente , sic illum ab- 
$cindant, et nemo ausit ipsum venia dignum habere, 
sciens fore ut Paulus sciat ea qu:e facta fucrint. De- 
inde ut rem exhibeat terribiliorem , ait : Cum virtute 
Domini nostri Jesu Christi. Id est , vel quod Christus 
possit eam vobis gratiam dare , ut possitis eum dia- 
bolo tradere ; vel quod ipse vobiscum laturus sit sen- 
tentiam. Non dixit autem, ipsum dedere satan:ze; sed 
Tradere, ipsi aperiens poenitentiz fores, et ipsi tam- 
quam pxdagogo talem hominem tradens. Et rursus , 
lalem , nec usquam vult illum suo nomine vocare. Jn 
interitum carnis. Sicut et in beato Job factum cst, sed 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINO?. 


i21 


non eadem de causa. Nam illic pro splendidioribeus 
coronis, hic pro peceatorum remissione ; ut flagellet 
eam nalo ulcere aut alio morbo. Atqui alibi ait : A 
Domino judicamur hxc patientes. At hic magis illum 
pungere volens, satan:z tradit. Et hoc certe Dco 
placitum fuit, ut castigaretur ejus caro. Quia enim ex 
crapula et deliciis carnalibus concupiscentiz nascun- 
tur, carnem casiigat. UI Spiritus salvus sit in die Do- 
mim Jesu. ld est, anima : non quod illa sola salva 
sit, sed quasi id in confesso sit, quod illa salvs, sine 
ulla contradictione corpus salutis particeps erit. Nam 
mortale factum est propter ipsam quze peccaverat ; et 
si illa justitiam exercueril, rursus et corpus ipsam 
magna frmetur gloria. Quidam vero spiritum dicunt 
esse charisina seu donum, quod nobis peccantibus 
exstinguitur. Ne igitur hoc fiat, inquit, puniatar, ut sic 
melior facetus, attrahat gratiam, et inveniatur sa'vamn 
ipsam exhibens in illo die. Itaque magis est curain 
gereutis ac medenüis, quam secantis vel temere et 
inconsiderate punientis, Majus quippe lucrum est 
poena : nam illa temporanea cst, Jucruim autem per-- 
petuum. Nec simpliciter dixit, Ut spiritus salvus sit; 
sed , In illo die. Probe illis et opportune diem illum 
commemorat, ut et ipsi promptiore animo ad medici- 
nam accederent, et ille melius susciperet, non ut irae 
verba, sed ut patris curam gerentis providentiam. 
Ideo enim, In interitum carnis, dixit; jam diabolo le- 
ges ponens, nec sinens ipsum ulterius progredi : ut 
de Joóbo dicebat Dominus , Ceterum animam ejus ne 
tangas (Job 3.6). 

9. Deinde cum sententiam absolvisset et eam pau- 
cis dixisset nec immoratus esset , rursus ἱπετοραίίσ. 
nem inducit, illos alloquens : 6. Non bona est gloria» 
lio vestra ; ostendens illos ad istud usque tempus non 
sivisse eum panitere , de illo gloriantes. Deinde de- 
clarat se non illi modo parcentem hoc facere , sed ct 
ipsis : ideoque subjungit : Nescitis quod modicum 
fermentum totam massam corrumpit ? Licet enim jllius 
sit peccatum, inquit, sed neglectum potesl et reliquum 
Ecclesi» corpus corrumpere. Cum euim is qui prior 
peccavit non dedit poenas , cito et alii cadem perpe- 
Lrabunt. Hzec autem dicit, ostendens pro tota Eccle- 
sia, non pro uno sibi certamen et periculum adesse : 
quare ferment! similitudine opus habuit. Sicut enim 
fermentum, inquit, eum modicum sit, totam massam 
in se transmutat; ita et hic, si impunitus mancat et 
multum sit peccatum, czeteros corrumpet. 7. Ezpsr- 
gate vetus fermentum. Id est, hunc iniprobum ; imo 
potius non de hoc tantum loquitur, scd et alios sub. 
indicat. Non enim fornicatio tantum vetus fermentum 
est, sed et omnis nequitia. Nec dixit, Purgate, sed 
Expurgate; cuim accuralione purgate, ut nec residuum 
nec umbra talis rei maneat. Cum dicit crgo, Expur- 
gate , ostendit adhuc nequitiam apud illos esse; cum 
3utem dicit, Ut sitis nova conspersio, sicut estis azgmi ; 
declarat et indicat, non ita multis vitium dominari. 
Si vero dicat, Sicut estis asymi; non ita loquitur 
quasi omnes puri essent, sed ut decet vos esse. Εί- 
enim pascha nostrum pro nobis immolatus est Christue. 


115 


λο,μοῦ, πένθους χρεία xa ἱχετηρίας ἐπιτεταμένης, 
"Iva ἑξαρθῇῃ. Φφτοί’ καὶ εὐχῆ χρήσασθαι δεῖ εἰς 
τοῦτο, xat πάντα ἑργάσασθαι ὥστε αὐτὸν ἀποτμηθὴ- 
ναι. Kal οὖκ ἐγχαλεῖ, ὅτι οὐχ ἑδήλωσαν αὐτῷ, ἀλλ' 
ὅτι οὐχ ἐπένθησαν ὥστε ἐξαρθῆναι, δειχκνὺς ὅτι 
xaX χωρὶς τοῦ διδασχάλου τοῦτο Ὑενέσθαι ἔδει διὰ 
τὴν περιφάνειαν τοῦ πλημμελήματος. Ἐ]ὼ μὲν 
γὰρ ὡς ἁπὼν τῷ σώματι, παρὼν δὲ τῷ ανεύ- 
pau. 


9'."Oga Ouuóv * οὐδὲ ἀναμεῖναι αὑτοῦ τὴν παρουσίαν 
ἀφίησιν, οὐδὲ ἐχδέξασθαι αὐτὸν xal τότε δῇῆσαι, ἀλλ 
ὥσπερ τινὰ λοιμὸν µέλλων ἀπελαύνειν, πρὶν f] δια- 
ὄυθτηναι εἰς τὸ λοιπὸν σῶμα, ἐπείγεται χατασχεῖν. 
Διὸ xal ἐπάγει λέγων Ἠδη xéxpixa ὡς παρώ». 
Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, οὐ µόνον κατεπείγων αὐτοὺς εἰς 
τὴν ἀπόφασιν, xal οὐχ ἀφιεὶς ἄλλο τι βουλεύσασθαι, 
ἀλλὰ χαὶ φοθῶν, ὡς εἰδὼς τὰ ἐχεῖ γενησόµενα xol 
κριθησόµεναα. Τοῦτο Υάρ ἔστι παρεῖναι τῷ πνεύ- 
µατι, ὥσπερ ὁ Ἑλισσαῖος παρῆν τῷ Γιεζή, xoi 
ἔλεγεν Οὐχὶ ἡ καρδία µου ἦν μετὰ σοῦ; Βαθαίὶ 
πόση τοῦ χαρίσµατος ἡ δύναµις, ὅταν πάντας ὁμοῦ 
καὶ xaT' αὑτὸ εἶναι ποιῇ, xal τὰ πὀῤῥωθεν εἰδέναι 
παρασχευάς η] Ηδη χέχριχα ὡς παρών. Οὺκ ἀφίησιν 
αὐτοὺς ἕτερόν τι ἐννοῆσαι ' Καὶ yàp ἐξῆνεγχα τὴν 
ἀπόφασιν ὡς παρών µή uot ἀναθολὰς xal µελλή- 
σεις λέγε ᾽ οὐδὲν γὰρ ἕτερον δεῖ γενέσθαι. Εἶτα ἵνα 
μὴ 966r πολλὴ εἶναι ἡ αὐθεντία, μηδὲ αὐθαδέστερος 
γένηται ὁ λόγος, ὃρα πῶς xa αὐτοὺς κοινωνοὺς ποιεῖ 
τοῦ χρίµατος. Εἰπὼν γὰρ, Κέχρικα, ἐπήγαγε. Τὸν 
οὕτω τοῦτο κατεργασάµενον. Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ιησοῦ Χριστοῦ, [127] συγαχθέγτων 
ὑμῶν xal τοῦ ἐμοῦ πνεύματος, σὺν τῇ Óvrápget 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ παραδοῦναι τὸν 
τοιοῦτον τῷ σατανῇᾷ. Καὶ τί ἐστιν, Ἐν τῷ ὀνόματι 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, "Av τοῦ, 
Κα:ὰ cv, μὴ ἀνθρωπίνῃ κατεχοµένους προλήψει. 
Τινὲς δὲ οὕτως ἀναγινώσχονσι' TéY οὕτω τοῦτο xat- 
e(vacápevor. ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
᾿Ιησοῦ Χριστοῦ!’ xai ὑποστίξαντες ἐνταῦθα, ?| µέσην 
"θέντες, οὕτως ἐπάγουσι τὸ ἑξῆς λέγοντες ' Συ»αχθέν- 
των ὑμῶν καὶ τοῦ ἐμοῦ πνεύματος παραδοῦναι τὸν 
τοιοῦτον τῷ σατανᾷ. Kal qaot τὴν ἔννοιαν ταύτην 
εἶναι τΏς το,αύτης ἀναγνώσεως  Τὸν τοῦτο χατερ- 
Ἱασάμενον, φηαὶν, ἓν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ παρά- 
ῥοτε τῷ σατανᾷ τουτέστι, τὸν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ 
Χριστοῦ ἑνωθρίσαντα, τὸν μετὰ τὸ γενέσθαι πιστὸν 
xal ἑπώνυμον ἐκείνης τῆς προσηγορίας τοιαυτα τολ- 
µήσαντα, τοῦτον παράδοτε τῷ σατανᾷ. Ἐμοὶ δὲ ἡ 
προτέρα ἁληθεστέρα ἔχδοσις εἶναι δοχεῖ. Ποία δὴ 
εὔτη; Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου συγαχθέντων 
ὑμῶν  τουτέστιν, Λὐτοῦ τοῦ ὀνόματος ὑμᾶς συν- 
άγοντος, ὑπὲρ οὗ συνἐρχεσθε. Kal τοῦ ἐμοῦ πγεύ- 
µατος. Πάλιν ἐἑπέστησεν αὐτοῖς ἑαυτὸν, ἵν ὅταν δι- 
«ἀζωσιν, ὡς αὐτοῦ παρόντος, οὕτως αὐτὸν ἁποτέ- 
µωσι, χα) μηδεὶς το.µήση συγγνώµης αὐτὸν ἀξιῶσαι, 
εἰδὼς ὅτι Παῦλος εἴσεται τὰ γενόµενα. Εἶτα φοβε- 
ρώτερον αὐτὸ ποιῶν, φησί. Σὺν τῇ δυνάµει τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἱησοῦ Χριστοῦ, τουτέστιν, ἡ ὅτι ὁ 
χριστὸς δύναται τοιαύτην ὑμῖν χάριν δοῦναι, ὡς 
δύνασθαι τῷ 0:266). παραδιδόναι' 9 ὅτι χαὶ αὗὑτὸς 
μεθ) ὑμῶν χατ᾽ αὑτοῦ φέρει τὴν ψῆφον. Καὶ οὐχ εἷ- 
πεν, Ἐνδοῦναι τὸν τοιοῦτον τῷ σατανᾷᾶ, ἀλλὰ, Παρα- 
ἑοῦγαι, ἀνοίγων αὐτῷ τῆς µετανοίας τὰς θύρας, xa! 
ὥσπερ πα!δαγωγῷ τὸν τοιοῦτον παραδιδούς. Καὶ 


* Deerat, καὶ χριθησόµινα. 


IN EPIST. | AD COR. ΠΟΜΗ, XV. 


121 
πάλιν. Τὸν τοιοεῦτον, καὶ οὐδαμοῦ ἀνέχεται τἌς 
προσηγυρίας αὐτοῦ μνημονεῦσαι. Εἰς δ.εθρον τῆς 
σαρχός. "Ὥσπερ ἐπὶ τοῦ µακαρίου Ἰὼθ γέχονεν, 
ἀλλ οὐχ ὑπὲρ τῆς αὐτῖς ὑποθέσεως. Ἐχεῖ μὲν γὰρ 
ὑπὲρ στεφάνων λαμπροτέρων, ἐνταῦθα δὲ ὑπὲρ 
ἁμαρτημάτων λύσεως, ἵνα µαστίξη αὑτὸν ἕλχει πο- 
νηρῷ ?| νόσῳ ἑτέρᾳ. Καὶ μὴν ἀλλαχοῦ φησιν, ἅτι 
Ὑπὸ τοῦ Ἀυρίου κρι’όµεθα, ταῦτα πάσχοντες. . 
Αλλ) ἐνταῦθα μᾶλλον χαθάψασθαι θέλων, τῷ σατανᾷ 
παραδίδωσι. Καὶ τοῦτο δὲ θεῷ δοχοῦν ἐγίνετο, ὥστε 
κολάζεσθαι αὐτοῦ τὴν σάρχα. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπὸ τῆς 
ἀδηφαγίας xal τῆς τρυφῖς τῆς χατὰ τὴν σάρχα Em- 
θυµίαι τίκτονται, ταύτην χολάξει. "Iva τὸ πνεῦμα. 
σωόῇ ἑν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Κυρίου ᾿λησοῦ. Τουτέστιν, 
ἡ ψυχή οὐχ ὡς ταύτης σωζοµένης µόνης, ἀλλ ὡς 
ὁμολογουμένου τούτου, ὅτι σωζοµένης ἑχείνης, ἆναν - 
τιῤῥήτως xal τὸ σῶμα χοινωνήσει τῆς σωτηρίας. 
Καὶ γὰρ θνητὸν 6c. αὐτὴν ἐγένετο ἁμαρτοῦσχν * xy 
αὐτὴ δικαιοπραγἠσῃ, πάλιν πολχῆς xe αὐτὸ ἆπο- 
λαύσεται δόξης. Τινὲς δὲ τὸ πνεῦμα τὸ χἀρισµά 
φασιν, ὅπερ αθένννται ἁμαρτανόντων ἡμῶν. "lv' 
οὖν τοῦτο μὴ γένηται, quot, τιµωρείσθω, ἵνα ταύτῃ 
βελτίων γενόμενος, ἐπισπάσηται τὴν χάριν, xal εὖ- 
ρεθῇ σώαν αὐτὴν kv ἐχείνῃ τῇ ἡμέρα παρεχόμενος. 
ὝὭστε χηδοµένου μᾶλλόν ἔοτι χαὶ ἱἰατρεύοντος, οὐχὶ 
χόπτοντος ἁπλῶς, οὐδὲ χολάζοντος six? xal µάτην. 
Μεῖζον γὰρ τὸ χέρδος τῆς τιμωρίας’ ἡ μὲν γὰρ mpóc- 
xatpoc, τὸ δὲ διηνεχές. Καὶ οὐχ [1368] ἁπλῶς εἶπεν, 
"Ira τὸ πνεῦμα σωύῇ, ἀλλ, Ἐν ἑκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. 
Καλῶς αὐτοὺς xai εὐκαίρως τῆς ημέρας ἑχείνης 
ἀναμιμνήῆσχει, ἵνα καὶ αὑτοὶ προθυµότερον ἕλθωσιν 
ἐπὶ τὴν ἰατρείαν, χἀκεῖνος καταδέξηται μᾶλλον, οὐχ 
ὡς ὀργΏς ῥήματα ὄντα, ἀλλ ὡς πατρὸς κηδεμονιχοῦ 
πρόνοιαν. Διὰ Υὰρ τοῦτο, Καὶ εἰς ÓAs0pov τῆς 
σαρκὸς, εἶπεν ' ἤδη τῷ διαθόλῳ νόµους τιθεὶς, xal 
οὐχ ἀφεὶς αὐτὸν περαιτέρω προθΏναι ΄ ὥσπερ ἐπὶ 
τοῦ Ἰὼθ ἔλεγεν ὁ θεός Π.ἡἠν τῆς γυχῆς αὐτοῦ 
μὴ áyn. 

Υ’. Εἶτα ἁπαρτίσας τὴν ἁπόφασιν, καὶ ἓν βραχεῖ αὖ- 
την εἰπὼν xal οὐκ ἑνδιατρίψας, ἐπάχει πάλιν ἐπιτί- 
µησιν, πρὸς ἐχείνυυς ἀποτεινόμενος * OO κα.ὸν τὸ 
καύχηµα ὑμῶν ' δειχνὺς ὅτι ἐχεῖνοι µέχρι τοῦ παρ: 
όντος oUx εἴασαν αὐτὸν ᾽ µετανοῆσαι, χαυχώμενοι 
ἐπ᾽ αὑτῷ. Εἶτα δηλοῖ ὅτι οὐκ ἐχείνου φειδόµενος pó- 
vov τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ xal αὑτῶν τούτων * διὸ xol 
ἑπάγει' Οὐκ οἵδατε ὅτι μικρά ζύμη O. tov τὸ ϱὐ- 
ραμα ζυμοῖ; EU γὰρ χαὶ ἐχείνου τὸ ἁμάρτημα, qn- 
civ, ἀλλ ἀμελούμενον δύναται xal τὸ λοιπὸν τῆς 
Ἐκχλησίας σῶμα λυµῄνασθαι. "Üxav γὰρ ὁ πρῶτος 
ἁμαρτὼν μὴ δῷ δίχην, ταχέως καὶ ἕτεροι ταῦτα 
πλημμελήσουσι. Ταῦτα δὲ λέγει, δειχνὺς ὅτι ὑπὲρ 
ὅλης τῆς Ἐκχλησίας, οὐχ ὑπὲρ ἑνὸς αὐτοῖς ἔστιν ὁ 
ἁγὼν xaX ὁ χίνδυνος * διὸ xal τῆς εἰχόνος ἐδεήθη τῆς 
ζύμης. Ὥσπερ yàp ἑχείνη, quat, καὶ βραχεῖα οὖσα, 
ὅλον πρὸς ἑαυτὴν μεταθάλλει τὰ φύραμα * οὕτω xal 
οὗτος, ἂν ἀφεθῇ ἀτιμώρητος xal ἀνεχδίχητος fj 
ἁμαρτία αὕτη γένηται, xaY τοῖς Ἰοιποῖς λυμανεῖται. 
Ἐκκαθάρατε τὴν πα.αιὰν ζύμην. Τουτέστι, τὸν 
πονηρὸν τοῦτον" μᾶλλον δξ οὐ περὶ τούτου µόνον 
φησὶν, ἀλλὰ xal ἄλλους, αἰνίττεται. Οὖ yàp πορνεία 
µόνον παλαιὰ ζύμη. ἀλλὰ xaX πᾶσρ χαχἰα. Καὶ οὑχ 
εἶπε, Καθάρατε, ἀλλ', Ἐκκαθάρατε ' μετὰ ἀχρι- 
θείας χαθάρατε, ὥστε μηδὲ λείφανον μηδὲ oxi; 
εἶναι τοιαύτην. Tip μὲν οὖν εἰπεῖν, ᾿Εκκαθάρατα, 
δείχνυσιν ἔτι πονηρίαν παρ σὐτοῖς οὖσαν ' τῷ δὲ 


εἰπεῖν, "Ira ἦτα γέον «ύραμα, καθώς ἐστε ἄξι μοι 


325 


δηλοῖ καὶ ἐμραίΐνει οὐ σφόδρα πολλῶν χρατοῦσαν τὴν 
xaxlav, El δὲ λέγει, Καίώς ἐστε ἄζυμοι, οὐ τοῦτο 
λέγει, ὅτι πάντες σαν χαθαροὶ, ἀλλὰ χαθὼς πρέπει 
εἶναι ὑμᾶς. Καὶ γὰρ τὸ πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν 
ἀτύθη, Χρισεός. "Doce ἑορτάξζωμεν μὴ ἐν Cum 
πα.αιᾷ, μηδὲ ἐν ζύμῃ κακίας xai πονηρίας, à AA' 
ἓν ἀζύμοις εἰ λικρινείας καὶ ἀ.Ἰηθείας. ὐῦτω xa ὁ 
Χριστὸς ξύμην τὴν διδασχαλίαν ἐχάλεσε. Καὶ αὐτὸς 
δὲ ἐπιμένει τῇ μεταφορᾷ, ἀναμιμνήσχων παλαιᾶς 
αὐτοὺς ἱστορίας, xal πάσχα xoi ἀζύμων xal τῶν 
εὐεργεσιῶν τῶν τότε καὶ τῶν νῦν, xal τῶν χολάσεων 
xai τῶν τιμωριῶν. 

Ἑορτῆς ἄρα ὁ παρὼν καιρός. Καὶ γὰρ εἰπὼν, 
Ἑορτάξωμεν, οὐκ ἐπειδῇ Πάσχα παρῆν, οὐδὲ 
ἐπειδὴ fj Πεντηχοστὴ, ἔλεγεν, ἀλλὰ δειχνὺς ὅτι πᾶς 
6 χρόνος ἑορτῆς ἐστι χαιρὸς τοῖς Χριστιανοῖς διὰ 
τὴν ὑπερθολὴν τῶν δοθέντων ἀγαθῶν. Τί γὰρ οὐ yt- 
Υονεν ἀγαθόν; ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος γέγονε 
διὰ σε. θανάτου σε ἀπήλλαξεν, εἰς βασιλείαν 
ἐχάλεσεν. 'Ü τοιούτων τοίνυν ἐπιτυχὼν σὺ xal ἔπι- 
τυγχάνων, πῶς οὐκ ὀφείλεις ἑορτάζειν πάντα τὸν 
ῥίον; [129] Μηδεὶς τοίνυν ἔστω χατηφὴῆς ἐπὶ πενίᾳ 
xa νόσῳ καὶ ἐπ.θουλῇ ’ ἑορτῆς γὰρ ἡμῶν ὁ καιρὸς 
ἅπας. Διό φησιν ὁ Παῦλος" Χαίρετε ἐν Κυρίῳ, 
χαΐρετεα, xdAw ἐρῶ, χαἰρετε. Ἐν ταῖς ἑορταῖς οὐ- 
δεὶς ῥυπαρἀνἐνδέδυται ἑμάτια ^ μὴ τοίνυν μηδὲ ἡμεῖς" 
γάμοι γὰρ Ὑεγόνασι, γάμοι πνευµατιχοἰ. Ὡμοιώθη 
γὰρ, φησὶν, ἡ βασιλεία τῶν οὐραγῶν 5 ἀγθρώπῳφ 
βΒασιεῖ, ἔστις ἠθέλησε ποιῆσαι γάμους τῷ υἱῷ 
αὐτοῦ. "Ενθα δὲ βασιλεὺς γάμους ποιεῖ, xaX γάμους 
τῷ vito, τί μεῖζον ἂν Ὑένοιτο τῆς ἑορτῆς ταύτης ; 
Μιδεὶς τοίνυν ῥάχια περιθεθληµένος εἰσίτω. Οὐ 
περὶ ἱματίων ἡμῖν ὁ λόγος. ἀλλὰ περὶ πράξεων ἀχα- 
θάρτων. El γὰρ. πάντων λαμπρὰ ἑνδεδυμένων, εἷς 
μόνος εὑρεθεὶς εἰς τὸν γάμον ῥυπαρὰ ἔχων, ἀπεῤῥίφη 
μετὰ ἀτιμίας, ἐννόησον ὅσην ἀπαιτεῖ τὴν ἀκρίθειαν 
xaX τὴν καθαρότητα ἡ εἰς «bv γάμον ἐχεῖνον εἴσοδος. 
O0 διὰ ταῦτα δὲ αὐτοὺς µόνον ὑπομιμνήσχει τῶν 
ἀξύμων, ἀλλὰ χαὶ δεικνὺς τὴν συγγένειαν τῆς Πα- 
λαιᾶς πρὸς τὴν Καινην, δεικνὺς δὲ χαὶ ὅτι οὐχ Evi 
μετὰ τὰ ἄξυμα πάλιν εἰς Αἴγυπτον εἰσελθεῖν, ἀλλ 
ἂν ὑποστρέγαι βουληθῇ τις, τὰ αὐτὰ πείσεται Excl- 
votg* σχιὰ γὰρ ἐχεῖνα τούτων, χἂν ἀναισχυντῇ ὁ 
Ἰουδαῖος. Διόπερ xàv ἐρωτήσῃς αὐτὸν, οὐδὲν µέγα 
ἐρεῖ' μᾶλλον δὲ μέγα μὲν ἐραῖ, ἁλλ᾽ οὐδὲν τοιοῦτον 
οἷον ἡμεῖς, ἐπειδὴ τὴν ἀλήθειαν οὐκ οἶδεν. Ἐκεῖνος 
ψὲν γὰρ ἐρεῖ, ὅτι τοὺς χατέγοντας Αἰγυπτίους οὕτω 
µετέθαλεν ὁ θεὸς, ὥστε αὐτοὺς ἡμᾶς προσεξωθεῖν 
τοὺς πρὸ τούτου χατέχοντας ἡμᾶς πρὸς βίαν, καὶ 
μὴ συγχωρήσαντας ζυμῶσαι τὸ φύραμᾳ. "Av δὲ ἐμέ 
τις ἔρητα:, οὐκ Αἴγυπτον ἀχούσεται οὐδὲ τὸν Φαραὼ, 
ἀλλὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς πλάνης τῶν δαιμόνων xal 
τοῦ σχότους τοῦ διαθόλου οὐχὶ Μωῦσέα, ἀλλὰ τὸν 
τοῦ θεοῦ Υἱόν' οὐχὶ Ἡρυθρὰν θάλασσαν, ἀλλὰ βάπτι- 
σµα µυρίων vépoy ἀγαθῶν, ἕνθα ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος 
ἀπεπνίγη. Πάλιν τὸν Ἰουδαῖον ἂν ἑρωτήσῃς, τίνος 
ένεχεν ἐξελαύνει πάντων τῶν ὁρίων τὴν ζύμην, ἑἐν- 
ταῦθα καὶ σιγήσεται xal οὐδὲ αἰτίαν ἐρεῖ. ἘἨπειδὴ 
Y&p τὰ μὲν τύποι τῶν µελλόντων σαν, καὶ αἰτίας 
εἴχε τῶν Ὑινομένων, τὰ δὲ οὐχέτι, ἵνα μη ἑξῇ κα- 
πουργεῖν Ἰονδαίοις, ἵνα μη ἐπιμένωσ:. τῇ σχιᾷ. Τί 
γὰρ, εἰπέ pot, βούλεται τὸ ἆρσεν, καὶ τὸ ἅμωμον, 
καὶ τὸ ἐνιαυσιαῖον, καὶ τὸ, ᾿Οστοῦν o5 συ»τρι- 
θήσεται; τἰ δὲ βούλεται τὸ xax τοὺς γείτονας χαλεῖν; 
ἣ τὸ, ἑστῶτας, Ἡ τὸ ἓν ἑσπέρᾳ ἐπφθίειν; ἡ τὸ, τῷ 

* ]ta Reg. Editi vero, 7; βασιλεία τοῦ Θεοῦ. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIITEP. CONSTANTINODP. 


136 
αἵματι τειχίζεσθαι τὴν olxlav ; Οὐδὲν ἕτερον ἔχεῖνος 
ἐρεῖ, ἀλλ) ἄνω καὶ χάτω τὴν Αἴγυπτον. Ἐγὼ δὲ 
£pi) xai τὸ αἷμα τἰ βούλεται, xat ἡ ἑσπέρα, xa cb 
πάντας ἐσθίειν ὁμοῦ, καὶ τὸ ἑστῶτας πάντας. 

δ’. Πρότερον δὲ εἴπωμεν, διὰ τί Ex τῶν ὁρίων πάντων 
ἐλαύναται ἡ ζύμη. Τί οὖν ἐστι τὸ αἴνιγμα ; Πάσης 
ποιηρίας ἀπηλλάχθαι δεῖ τὸν πιστόν. Ὥσπερ γὰρ 
ἐχείνος ἀπόλλυται, ἕνθα ἂν εὑρεθῇ παλαιὰ ζύμη, 
οὕτω xal παρ ἡμῖν ἔνθα ἂν εὑρεθῇ πονηρία. O0 γὰρ 
δήπου ἐπὶ μὲν τῆς σχιᾶς τοσαύτη ἡ χόλασις, ἐπὶ δὲ 
Τμων οὗ πολλῷ µείζων.[ 150] Et γὰρ τὰς οἰκίας οὕτως 
ἐχχαθαίρουσι τῆς ζύμης, καὶ μυῶν ὁπλς περιεργά- 
ζονται, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς τὴν ψυχἣν διερευνᾶσθαι 
δεῖ, ὥστε πάντα λογισμὸν ἀχάθαρτον ἐχβάλλειν. 
᾽Αλλὰ τοῦτο παρ) αὐτοῖς πρώην μὲν ἐγίνετο͵ νῦν δὲ 
οὐχέτι πανταχοῦ γὰρ ζύμη ὅπου Ἰουδαῖος. Ἐν 
µέσαις γὰρ ταῖς πόλεσι τὸ ἄξυμον γίνεται, ὅπερ ἐστὶ 
παίγνια μᾶλλον, f| νόμος λοιπόν. Ἐπειδὴ γὰρ ᾖἦλθεν 
ἡ ἀλήθεια, οὐχέτι χώραν ἔχουσιν οἱ τύποι. Ὥστε xal 
διὰ τοῦ παραδείγματος τούτου σφόδρα ἐξελαύνει τῆς 
Ἐκκλησίας τὸν πεπορνευχότα. Ub γὰρ δὴ µόνον, 
φησὶν, οὖδν ὠφελεῖ παρὼν, ἀλλὰ χαὶ βλάπτει, τῷ 
χοινῷ πάλιν τοῦ σώματος λυµαινόµενος. 05 γὰρ οἵδέ 
τις πὀθεν dj δυσωδία, χρυπτοιένου τοῦ σεσηπότος, 
ἀλλὰ τῷ κοινῷ ταύτην λογίζεται. Διὸ xal χατεπείγει 
σφόδρα αὐτοὺς ἀχκαθᾶραι τὴν ζύμην' "Iva ᾖτε, qnot, 
véov φύραμα, χαθὠς ἐστε ἄζυμοι' καὶ γὰρ εὸ 
πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστός. Οὐὺκ 
εἶπεν, ᾿Απέθανεν, ἀλλ οἰχειότερον τῷ προκχειµένῳ, 
Ἐτύθη,. Mh (fiet τοίνυν ἄζυμα τοιαῦτα, ἐπειδὴ 
μηδὲ ἀμνὸν ὄχεις τοιοῦτον' ut ζήτει εύμην τοιαύτην, 
ἐπειδῃ μηδὲ τὰ ἄζυμά σου τοιαῦτα. "Exi μὲν οὖν 
τῆς ξύμης τῆς αἰσθητΏς τὸ μὲν ἄνυμον γένοιτ ἂν 
ζυμωτὸν, τὸ δὲ ζυμωτὸν οὐχέτ᾽ ἂν γένοιτ᾽ ἄζυμον 
ἐνταῦθα δὲ ἕνι τοὐναντίον τούτου γενέσθαι πάλιν : 
ἀλλ' ὅμως αὐτὸ οὐχ ἑδήλωσε. 

Καὶ θέα τὴν σύνεσιν Ἐν τῇ προτἐρᾳ Ἐπιστολῇ 
οὗ δίδωώσιν ἑλπίδας ἐπχνόδου τῷ πεπορνευχότι, ἀλλὰ 
πάντα αὐτοῦ τὸν βίον ἓν µετανοίᾳ χελεύει γενέσθαι, 
ἵνα μη ῥᾳθυμότερον αὐτὸν ἐργάσηται τῇ ὑποσχέσει. 
Οὐ γὰρ εἶπε, Παράδ»τε αὐτὸν τῷ σατανᾶ, ἵνα µετα- 
νοῄσας πάλιν τῇ Ἐκχλησίᾳ παραδοθῇ, ἀλλὰ «t ; "Iva 
σωθῇ ἓν τῇ ἐἑσχάτῃ fiuf£pa. Παραπέμπει γὰρ αὐτὸν 
εἰς ἐχεῖνον τὸν καιρὺν, ἵνα αὐτὸν ἐναγώνιον ἐργάση- 
τα!’ καὶ ὅπερ ἔμελλεν αὐτῷ Χχαρίζεσθαι μετὰ τὴν 
µετάνοιαν. οὐχ ἐχκαλύπτει, τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην 
μιμούμενος. Ὥστερ γὰρ ὁ θεός φησιν, "Ert. τρεῖς 
ἡμέραι, καὶ Νινευῖ καταστρας»ᾖσεται, καὶ οὗ προσ- 
έθηκεν, 'Eàv δὲ µετανοῄήση, σωθήσεται' οὕτω καὶ 
οὗτος οὐκ εἶπεν, Ἐὰν δὲ µετανρήσῃ ἀξίως, χυρώ- 
σοµεν εἰς αὑτὸν ἀγάπην᾽ ἀλλ ἀναμένει ποιῆσαι αὑ- 
τὸν τὸ ἔργον, καὶ τότε λαθεῖν αὐτὸν τὴν χάριν. El 
(Xp ἐξ ἀρχῆς τοῦτο εἶπεν, ἐξέλυσεν ἂν αὐτοῦ τὸν 
φόθον * διόπερ οὗ µόνον οὗ ποιεῖ τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τοῦ 
παραδξίγµατος τῆς ζύμης οὐδὲ ἀφίπσιν αὐτὸν ἐλπί- 
σαι ἐπάνοδον, ἁλλ᾽ ἐχείνῃ τηρεῖ τῇ ἡμέρᾳ αὐτὸν, 
᾿Εκκαθάρατε, λέγων, τὴν πα.λαιὰν ζύμη», xax, Mi) 
ἑορτάζωμε» év. ζύμῃ πα.Ίαιᾳ. Ἐπειδὴ δὲ µετενότσε, 
μετὰ πάσης αὑτὸν εἰσῆγαγε πάλιν τῆς σπουδῆς. 
Διὰ τί δὲ παλαιὰν χαλεῖ; "H διὰ τὸ τὸν πρότερεν 
ἡμῶν βίον τοιοῦτον elvat: f| διὰ τὸ τὸ παλαιὸν ἐγγὺς 
εἶναι ἀφανισμοῦ, xal δυσῶδες ὁμοῦ xal αἰσχρὺν, 
οἷόν ἐστιν d; ἁμαρτία * οὔτε γὰρ ἁπλὼῶς διαδέθληται 
τὸ παλαιὸν, ου.ε ἁπλῶς ἐπαινεῖται τὸ χαινὸν, ἀλλὰ 
πρὸς τὰ ὑποχείμενα. Καὶ γὰρ ἀλλαχοῦ φησιν’ 
Olrocréog, zllcc γέος ἐὰν δὲ πα.ἰαιωθῇ, τστδ 


135 
8. liaque festum celebremus , non. in. fermento veteri , 
meque in fermento maliiig et nequitie , sed in aagmis 
siuceritatis et veritatis. Sic Christus fermentum do- 
ctrinam vocavit. [Ipse autem in metaphora manet, ve- 
terem historiam ipsis in memoriam revocans, necnon 
pascha et azyma et beneficia, qux» tunc et qui: nunc 
collata sunt, οἱ supplicia poeenasque irrogatas. 

Christianis omne lempus dies festus est. — Est ergo 
diei festi presens tempus. Cum enim dixit, Festun 
celebremus ; non quod Pascha, non quod Pentecoste 
adesset, hoc dicebat, sed ostendens tempus omne 
diei festi tempus esse Christianis, ob ubertatem col- 
latorum bonorum. Nam quod bonum non ezstitit ? 
Filius Dei. homo factus est propter te; te a morte 
liberavit, ad regnum vocavit. Tu ergo qui talia con- 
sequutus es et consequeris, quomodo non debeas per 
totam vitam festum agere? Nemo itaque sit tristis 
propter pauperiatem vel morbum vel insidias : no- 
strum enim tempus totum est festivitatis. Ideo ait 
Paulus : Gaudete in Domino , gaudete ; iterum dico , 
gaudete (Philipp. &. 4). In festis nemo sordidis indu- 
tus est vestibus, neque nos eliam : nuptix enim fa- 
ct» sunt, nupti:e spirituales. Simileenim, inquit, fa- 
etum. est regnum. celorum homini 1egi , qui voluit nu- 
piias facere filio suo (Matth. 92. 2). Ubi vero rex nu- 
ptias facit et nuptias filio suo, quid majus fuerit festo 
illo ? Nemo itaque pannis laceris indutus introeat. 
Non de vestimentis nobis sermo est , sed de actibus 
impuris. Si enim cum omnes splendidis induti essent 
vestibus, unus solus in nuptiis repertus, laceris pan- 
Bis vestitus, abjectus fuit cum ignominia; cogita 
quantam requirat observantiam et puritatem ingres- 
sus ip nuptias illas. Nor ideo autem tantum illis azyma 
commernorat ; sed ostendens Veteris Testainenti cum 

Novo coguationem, demonstransque non licere post 

azryma in ZEgyptum ingredi ; sed si quis reverti vo- 

luerit, eadem passuruu esse qua illi : illa enim um- 
bra horum erant , etiamsi impudens sit Judsus. Qua- 
propter si interrogaveris eum, nihil magnum dicel ; 
imo magnum quidpiam dicet, sed nibil tale, quale 

"e, quia veritatem non novit. llle namque dicet, 

quod se detinentes AEgyptios ita mutavit Deus, ut ipsi 
πο» depellerent , quos antea vi detinebant, nec per- 

HMiserant nos massam fermentare. Sed si quis me in- 

εποσεί, non Egyptum audiet, uon Pharaonem, sed 
liberatem ab errore daemonum et a tenebris dia- 

Ili; non Moysem, sed Dei Filium ; non mare Ru- 

brun, sed baptisma innumeris plenum bonis, ubi 

Yelus homo suffocatus est. Rursus si Judzum inter- 

Τ0065, cur ex omnibus finibus fermentum ejiciat ; 

licet silebit et causam non dicet. Quia euim | alia 

Quidem erant figurze futurorum, el causas habebant 

&wun qux: flunt ; alia vero non item, ut non liceat 

ludzis maligne agere, ut ue illi permaneant in. um- 
bra. Quid enim , quaeso , sibi vult, Masculum, sine 
macula, wnius anni , et. illud, Os non comminuetur 

(Exod. 13. 5. 46)? quid sibi vult vicinos vocare ? aut 

illud, stantes, aut in vespera comedere? aut sanguine 

munire domum ?. Nihil aliud. dicct ille, 4uam sus 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XV. 


136 
deque Egyptum : ego vero dicam et quid sanguis 
significel, quid vespera, quid omnes comcderc siinul 
omnesque stantes. 

4. Prius autem dicamus cur ex omnibus finibus 
cjiciatur fermentum. Quodnam ergo est znigma ? 
Oimnni nequitia liberum et solutum oportet esse fide- 
lem. Sicut enim ille perit, apud quem inventum fue- 
rit vetus fermentum : sic et apud nos ubi inventa fue- 
rit nequitia. Non enim in umbra tanta fuerit punitio; 
apud nos autem non multo major. Nam si domos sic 
expurganL a fermento, et de murium foraminibus 
sunt solliciti, multo magis nos animam perscrutari 
oportel , ut omnem impuram ejiciamus cogitationem. 
Veruni hoc apud illos nuper factum est : nunc autem 
non amplius : ubique enim fermentum cst, nhi est 
Judeus. In mediis enim civitatibus (iunt azyma:: id 
quod jam magis ludicra res est, quam lex. Quia eniin 
venit veritas, hon ultra locum habent typi. liaque per 
hoc quoque exemplum maxime ejicit ex Ecclesia 
lornicatorem. Non solum enim, inquit, prasens 
nihil prodest , sed etiam nocet, commune corpus 
deinde corrumpens. Nescit énim quivis unde feetor 
oriatur, si occultum sit id quod est putridum, sed toti 
coetui illum imputat. Ideo illo valde urget ut expur- 
gent fermentum : Ut sitis , inquit, nova conspersio , 
sicul eslis. azymi : elenim Pascha nostrum immolatus 
pro nobis est Christus. Non dixit , Mortuus est ; sed 
proposito convenientius, Immolatus est, Ne quere 
igitur azyma hujusmodi , quia neque agnum habes 
talem : ne quxras fermentum tale, quia azyma tuanon 
talia sunt. ln seusibili quidem fermento azymum 
fieri potest fermentatum ; fermentatum. vero num- 
quam possit fieri azymum : hic autem contrarium re- 
peritur ; sed tamen hoc non indicavit. 

Pauli prudentia, — Et vide prudentiam : in priore 

epistola spem reversionis non dat foruicatori ; sed 
vitam totam ipsius in peenitentia jubel esse, ne pro- 
missione illum segniorem redderet. Neque enim 
dixit, Tradite illum satanz, ut cum poenitentiam 
egerit, rursus Ecclesix tradatur ; sed quid ? U/ sal- 
vus sit in ultimo die. Mittit ipsum in. tempus illud, 
ut sollicitum redderet : οἱ quod post poenitentiam 
largiturus ipsi erat, non aperit, Dominum suum imi- 
tans. Quemadmodum enim Deus dicit , Adhuc tres 
dies, εἰ Ninive subvertetur ( Jonas 5. 4); Deque 
addidit, Si autem poenitentiam egerit, servabitur : 
sic el iste non dixil, Si digne peenitenliam egerit, 
coufirmabimus in illum caritatem; sed exspectat 
ul ipse opus illud faciat, ut tune. gratiam accipiat, 
Nam si ab initio hoc dixisset, forie metum ejus 
solvisset : quapropter non modo nou lic facit, sed 
per exemplum fermenti ne sinit quidem ipsum redi- 
tum sperare, sed eum ad diem illum reservat dicens, 
^xpurgate velus fermentum ; et, Ne festum celebremus 
in fermento veteri. Postquam autem poenitentiam 
eji!, cum omui studio illum introduxit. Cur autem 
vetus vocat ? Vel quia vetus vita nostra erat lue 
jusmodi : vel quia vetus illud proximum inter- 
jui est, folidum cb turpe, quale est. peccatum 


(2 


neque emim sine causa vetus vituperatur, nec sine 
«ausa novum damnatur, sed ratione habita eorum 
de quibus agitur. Nam alibi ait: Vinum noeum, 
novus amicus : si autem. inveteraverit, tunc cum lati- 
tia bibes ipsum (Eccli. 9. 15) ; in amicitia inagis 
laudans vetustatem, quam novitatem. Et rursus, Απ- 
tiquus dierum sedebat (Dan. 7. 9); liic quoque auti- 
quum sumens pro majoris glorie encomio. Alibi 
autem Scriptura antiquum pro vituperio accipit. Nam 
quia res varixz ex multis composite sunt, et in bonis 
et in malis iisdem utitur, non sccundum eamdem si- 
gnificationem. Vide ergo et alibi vetus vituperio da- 
μμ: Znveteraverunt et. claudicaverunt a senilis suis ; 
et rursus, 4nveleravi inter omnes inimicos meos (Psal. 
17. 46. et 6. 8) ; οἱ iterum, Inveterate. dierum malo- 
rum (Dan. 15. 52). Ita et fermentum spe pro regno 
c:elorum accipitur, etiamsi hic vituperetur : sed illic 
ad aliud, hic ad aliud refertur. 

5. Avaritia vetus fermentum quomodo. — Mihi vero 
maxime videtur id. quod de fermento dicitur, etiam 
ad sacerdotes referri , qui sinunt intrinsecus esse 
multi: fermenti veteris, non expurgantes ex termi- 
nis, id est, ex Ecclesia , avaros, raptores , εἰ quod- 
cumque ex reguo celorum excludit. Nam avaritia est 
velus fermentum , el quocumque ceciderit, atque in 
quamcunque domum inciderit , iumundam illain οἵ- 
ficit. Etiamsi parva ex injustitia lucreris, id totam 
tuam substantiam fermentavit. Idco spe accidit, ut 
modica male inducta, multa qu:e benc collecta jacent 
ejecerint. Nihil euim est magis putridum avaritia. 
cliamsi enim celle penuarie clavem induxeris , 
cliamsi januam et vectem , frustra lic facis, avari- 
iiam peruieiosissimui furem intus includens , qui 
omuia auferre possit. Quid igitur, inquies, cum multi 
avari h:ec non. patiantur ? Certe. patientur, etsi non 
Statim illis accidat: sí vero nunc cffugiant, tunc 
magis timeto ; ad majus enim supplicium reservan- 
tur. Imo vero si ipsi effugíant, at heredes eorum ea 
ipsa patientur. Et quomodo, inquies, hoc justum fue- 
rit * Certe valde justum. Nam qui excepit lieredita- 
tem injustitia plenam, etiamsi ipse non rapuerit , at- 
tamen aliena retinet : et lioc plane persuasum habet, 
ideoque aequum est ut patiatur. Si enim illo rapiente 
iu acceperis, deindeque accedeus is cui raptum fuit, 
id repetat : num satis est ad tui purgationem, te non 
rapuisse ? Minime : quid enim , quieso, accusatus 
dixeris ? quod alius spoliarit? sed tu retines : ille γα” 
puit? sed tu frueris. Hxc porro etiam sciunt exter- 
norum leges, αι iis dimissis qui rapuerunt et abs- 
tulerunt, ab illis jubent expetere, apud quos sua 
omnia deposita repererint. Si ergo nosti eos, qui in- 
justitiam passi sunt, redde et fac quod fecit Zacchzeus 
cum multa accessione : si autem ignoras, alteram 
tibi do viau:, uec excludo te a remedio : hic omnia 
pauperibus distribue, et sic malum curabis. Quod si 
qui hxc in filios et in nepotes transmiserunt ; at alia 
pro his mala passi suut. Ecquid loquor de iis, quie 
hic acciduut? Non. enim in illo die Ίο dicentur, 
quando ambo nudi apparebunt, ii quibus raptum est, 


S. JOANNIS CHRYSUSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINO?: 


125 


etii qui rapuerunt : imo vero non similiter nudi: 
nam pecuniis ambo pariter nudi erunt ; alter vero 
plenus criminibus, quz ex iis orta sunt. Quid ergo 
faciemus ilto die, quaudo ante tribunal illud horren- 
duin is, qui male passus est eL omnia sua perdidit , 
adducetur in medium, te nullum habente patronum? 
quid Judici dices? Nunc enim judicium hominum cor- 
rumpere poteris, illud vero judicium non item : imo 
vero neque nunc ; nunc enim quoque adest judicium 
illud. Nam Deus omnia qu:e geruntur videt, e$ prope 
illos est qui injuria afficiuntur, eiiamsi non vocetus. 
Nam qui malo afficitur, etiamsi indignus sit qui ul- 
lionem nanciscatur ; attamen quia res gest» Deo non 
placent, liabet ille certe ultorem. Quomodo ergo, in- 
quies, ille quispiam prospere agit, licet sit malus ?* 
Sed non usque in finem. Audi quid dicat propheta : 
Noli aemulari in malignantibus , quoniam lamquom 
[anum velociter arescent (Psal. 56. 1. 2). Ubi enim , 
quiso, est is qui rapuit, postquam hinc abductus 
fuit? ubi spes conspicua? ubi honorabile nomen ? 
annon omnia trausierunt ? nonne ouitnia illum spe- 
ctantia somnium sunt et umbra ? Hoc ipsum exspecta 
de singulis qui hujusmodi sunt, de vivente, et de eo 
qui post futurus est. At talia non sunt ea qux ad 
sanctos viros spectant ; neque poteris cadem de illis 
dicere, quod qu:e ad. illos pertinent. umbra sint. et 
somnium et fabula. Et si vis illum qui Lec dixit, 
teutoriorum opificem, Cilicem, cujus ne patrem qui- 
dem certo novimus, in medium adducamus. Et quo- 
modo, inquies, fieri possit ut quidam talis sit? 
Omnino ergo desideras, omnino vis 6550 talis? 
Etiam, ais. Ergo viam ingredere, quam ille ingres- 
sus est, et qui cum illo erant. Et quam in viam venit? 
lile quidem ait, 1n fame et siii el nuditate (2. Cor. 41. 
27) ; ille vero, Argentum el aurum non est mihi (Act. 
9. 6). Sic illi nihil habebant, et tamen oinnia. possi 
delant. 

6. Quid liac voce honorabilius ? quid beatius et lo- 
cupletius ? Nam alii quidem in contrariis gloriaban- 
tur dicentes : Habeo tot ct tot auri talenta, et jugera 
terre. immensa, et domos et mancipia : hic vero, 
quod sit. omnibus nudatus: neque se occultat ob 
paupertatem, quod stulti faciunt, neque pudet illum, 
sed ctiam gloriatur. Ubi sunt nunc divites, qui usu- 
ras numerant, ct usuras usuraruin, qui omuium bona 
invadunt et numquam satiantur? audistis Petri vo- 
cein, qux paupertatem monstrat divitiarum matrem, 
quie nihil habet, ct iis qui diademate redimiuntur 
opulentior est? lI:c quippe nihil babens mortuos 
suscitabat, claudos erigebat, dzemonas pellebat, et ca 
largiebatur, qux ii qui purpura amiciuntur et magnos 
tremendosque exercitus ducunt, numquam pr:estaro 
potuerunt. Hxc vox est. corum, qui jam in cxlum 
(ranslati suut, et verticem illum occuparunt. Sie 
potest is qui nihil habet , omnium occupare bona ; 
el qua sunt omnium possidere. Si vero ea possi- 
deamus quie sünt omnium, omnibus privati sumus. 
Fortassis znigma videatur esse illud , quod dictum 
est, sed non est. Sed quomodo, inquies, is qui 


491 


pst! εὖ,ροσδύγης πίεσαι αὑτόι' [151] ἐγχωμιά- 
φῶν ἐπὶ φιλίας μᾶλλον τὸ παλαιὸν, fj τὸ νέον' xai 
πάλιν, 'O xaJaióc τῶν ἡμερῶν ἐκάθητο, καὶ &v- 
ταῦθα πᾶλιν ἐπὶ ἐγχωμίων κχοὶ δόξης µεγίστης τὸ 
πταλαιὸν ἐχλαμθάνων. ᾽Αλλαχονὺ δὲ ἐπὶ ψόγου λαμδά- 
νει τὸ παλαιὸν ἡ Γραφή. Ἐπειδὴ γὰρ τὰ πράγµατα 
ποιχίλα ἐστὶν x πολλῶν συγχείµένα, xal ἐπὶ ἀ γαθοῖς 
χαὶ ἐπὶ χανοῖς χέχρηται τοῖς αὐτοῖς, o) χατὰ τὸ αὐτὸ 
σημαινόμενον. "Opa γοῦν xal ἀλλαχοῦ ψεγόµενον τὸ 
παλαιόν ' Ἐπαλαιώθησαν», καὶ ἐἑχώ.Ίαναν ἁπὸ τῶγ 
ερίόων αὐτῶν ' xal πάλιν, Ἐ πα.]αιώθην ἐν πᾶσι 
τοῖς ἐχθροῖς µου" xai πάλιν, ΠεπαΛαιωμένε 
ἡ μερῶ» κακῶν. Οὕτω χαὶ ἡ ζύμῃ πολλάκις εἰς τὸν 
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν λαμθάνεται, xalzor γε ἐνταῦθα 
δ.αξλιθεῖσα' ἀλλ ἐκεῖ πρὸς ἅτερον, xal ἐνταῦθα πρὺς 
ἕτερον. 


ε’.. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ μάλιστα ὁ περὶ τῆς ζύμης λόγος 
vai πρὸς τοὺς ἱερέας ἁποτείνεσθαι, οἳ ἀνέχονται πολ- 
Af» ἔνδοθεν εἶναι ζόμην παλαιὰν, οὐκ ἐχχαθαίροντες 
Ex τῶν ὁρίων, τουτέστιν, Ex τῆς Ἐχχλησίάς τοὺς 
πλεονέχτας, τοὺς ἄρπαγας, καὶ πᾶν ὅπερ ἂν ἐχθάλλῃη 
τος ῥασ!)είας τῶν οὐρανῶν. Καὶ γὰρ πλεονεξία ζύμη 
dai, xai ὄπουπερ ἂν πέση, καὶ εἰς otav οἰχίσν 
εἰσέλθῃ, ἀχάβαρτον αὐτὴν ἐργάζεται. Κἂν μικρὰ ἐξ 
ἁδιχίας χερδάνης, ὁλόχληρόν aoo τὴν οὐσίαν ἑζύμω- 
σε. Διὰ τοῦτο πολλάκις τὰ εἰσενεχθέντα χαχῶς ὀλίγα, 
τὰ χαλῶς κείµενα ἐξέδαλε πολλὰ ὄντα. 0ὐδὲν γὰρ 
σαθρότερον πλεονεξίας᾽ κάν τὴν χλεῖν ἐπιθῇς τῷ τοι- 
$27 ταμιείῳ, xàv θύραν, χἂν μοχλὸν, cix?) πάντα 
ποτεῖς, πλεονεξίαν ἔνδον τὸν χαλεπώτατον ληστήν 
ἁπρχλείσας, xai πάντα δυνάµενον ἐξενεγχεῖν. Τί 
οὖν, φησὶν, ὅταν πολλοὶ πλεονεκτοῦντες ph ταῦτα 
Φάσχωσι;, Μάλιστα μὲν πείσονται, χᾶν μὴ παρ) 
α’τὰ πάθωσιν * ἂν δὲ νῦν ἐκφύγωσι, τότε φοδῄθητι 
μᾶλλον - ἐπὶ µείζονι γὰρ χολάσει τηροῦνται. Μᾶλλον 
&, xiv αὐτοὶ δ.αφύγωσιν, ἀλλ᾽ οἱ χληρονομήσαντες 
τὰ αὐτῶν τὰ αὐτὰ πείσονται. Καὶ ποὺ τοῦτο δίκαιον, 
qn3í; Καὶ σφόδρα δίκαιον, 'O γὰρ διαδεξάµενος 
χλῖρον ἀδιχίας γέµοντα, εἰ καὶ αὐτὸς μὴ Άρπασεν, 
ἀλλ ὅμως τὰ ἑτέρυιν ἔχει ' καὶ τοῦτο πέπεισται ἀχρι- 

ως, xal διὰ τοῦτο δίκαιος ἣν παθεῖν. Ei γὰρ τοῦ 
ἀῖνος ἁρπάσαντος ἔλαδες σὺ, εἶτα ἑλθὼν ὁ ἁρπαγεὶς 
ἀτήτει, Xpa ἂν Ἠρχεσέ σοι εἰς ἀπολογίαν τὸ μὴ 
τὸν ἠρπαχέναι σε; Οὐδαμῶς' τί γὰρ ἂν εἶπες 
ἐγχαλούμενος, εἰπέ pot ; Ὅτι ἕτερος ἀπέδυσεν; ἀλλὰ 
06) χατέχεις. Ἐκεῖνος ἕρπασεν; ἀλλὰ σὺ ἀπολαύεις. 
Taura δὲ xal οἱ τῶν ἔξωθεν [cast νόμοι, o? τοὺς 
ἑρπάσαντας καὶ ὑφελομένους ἀφέντες, ἑχείνους 
χειεύουσιν ἀπαιτεῖν παρ᾽ oi; ἂν εὗροι τις τὰ αὐτοῦ 
χείµενα ἅπαντα. El μὲν οὖν οἶδας τοὺς Ιδιχημένους, 
&xóbo;, χαὶ ποίησον ὅπερ ἐποίησεν ὁ Zaxyaloz μετὰ 
Ῥολλῆς τῆς προσθήκης ' εἰ δὲ ἀγνοεῖς, xai ἑτέραν 
€x. δίδωµ. ὁδὸν, χαὶ οὐχ ἀποχλείω σε τῆς θεραπείας" 
ti; τοὺς δεοµένους διάνειµαι ταῦτα ἅπαντα, xal 
παραμυθήσῃ xa* οὕτω τὸ δεινό». El δέ τινες xal εἰς 
πεῖδας xat ἐχγόνους ταῦτα παρέπεμφαν, ἀλλ ἕτερα 
ἀντὶ τούτων ἔπαθον δεινά. Καὶ τί λέγω τὰ ἐνταῦθα ; 
0ὐ γὰρ δήπου xai xav' ἐχείνην τὴν ἡμέραν ταῦτα 
ipsias, ὅταν ἀμφότεροι γυμνοὶ φαίνωνται, οἵτε ἆρπα- 
Τέντες οἵ τε ἁρπάσαντες' μᾶλλον δΣ [122] οὐχ ὁμοίως 
Ἰυμνοί. Tov μὲν γὰρ χρημάτων ὁμοίως ἑχκάτερος γυ- 
pe ἔσται, θάτερος δὲ xai τῶν Ex τούτων ἐγκλημάτων 
ἐμπεπλησμένος. T τοΐνυν πιιήσοµεν κατὰ τὴν ἡμέ- 
βαν ἐχείνην, ὅταν πρὺ τηῦ βήικατος τοῦ φοθεροῦ ὁ 
καχῶς παθὼν καὶ τὰ αὐτοῦ πᾶντα ἁπολωλεχὼς παρ- 


IN EPÍST. 1 AD COR. IIOMIL. XV. 


1?8 
ἀγηται εἷς μέσον, σοῦ µηδένα ἔχοντος συνᾖγορον ; 
τί πρὸς τὸν δικάζοντα ἐρεῖς; Nüv μὲν γὰρ xai δια- 
φθεῖραι τὸ διχαστήριον δυνῄσῃ τὸ τῶν ἀνθρώπων, 
ἐχεῖνο δὲ τότε οὐχέτι * μᾶλλον δὲ οὐδὲ νῦν. xal γὰρ 
xal νῦν πάρεστιν ἐχεῖνο τὸ δικαστήριον. Καὶ γὰρ ὁ 
Gc, ὁρᾷ τὰ γινόμενα, καὶ ἐγγύθεν ἐστὶ τοῖς ἀξιχου- 
μένοις καὶ μὴ καλούμενος. Ὁ γὰρ κακῶς παθὼν, xiv 
αὐτὸς ἀνάξιος T] τοῦ τυχεῖν τινος ἐχδιχίας, ἀλλ ὅμως, 
ἐπειδὴ τῷ θεῷ τὰ γινόμενα οὐχ ἀρέσχει, ἔχει τὸν 
ἀμύνοντα πάντως. Πῶς οὖν, φησὶν, ὁ δεῖνα εὖ πράττει 
πονγρὸς Gy ; Αλλ' οὐκ εἰς τέλος. "Άχουσον τί φησιν 
ὁ προφήτης ' M? παραζή.Ίου ἐν' άονηρευοµέροις, 
ὅτι ὡσεὶ χόρτος ταχὺ ἁποξηρανθήσονται. Ποῦ Y^p, 
εἰπέ µοι, μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἁπαγωγὴν ὁ ἁρπάσας ; 
πού αἱ λαμπραὶ ἐλπίδες; ποῦ τὸ σεμνὸν ὄνομα ; 
οὐχὶ πάντα παρῆλθεν ; οὐχὶ ὄναρ xal σχιὰ πάντα τὰ 
ἐχείνου; Τοῦτο xal περὶ ἑχάστου τῶν τοιούτων προσ- 
6óxa, xal τοῦ ζῶντος χαὶ τοῦ μετ) ἐχεῖνον, Αλλ) οὐ 
τὰ τὼν ἁγίων ἀνδρῶν τοιαῦτα, οὐδὲ δυνήσῃ τὰ αὐτὰ 
xal ἐπ' ἐχείνων εἰπεῖν, ὅτι σχιὰ xay ὄναρ xat διηγή- 
µατα τὰ τούτων. Καὶ εἰ βούλει, αὐτὸν τὸν ταῦτα 
εἰρηχότα, τὸν σχηνοποιὸν, τὸν Κίλικα, τὸν οὐδὲ τίνος 
ὃν πατρὸς δῆλον, παραγάγωµεν εἰς μέσον. Καὶ πῶς 
δυνα-ὸν, φησὶ, γενέσθαι τοιοῦτον; "Ole; γὰρ ἔπι- 
θυμεῖς ; ὅλως ἐφίεσαι xal βούλει γενέσθαι το'οῦτος ; 
Na, φησίν. Οὐχοῦν ἐλθὲ τὴν ὁδὸν, fjv οὗτος ᾖλθε, xat 
οἱ μετ αὐτοῦ. Καὶ ποίαν Ίλθεν ὁδόν; Ὁ µέν φησιν. 
'Ev Aii καὶ δίψει καὶ γυµγότητι’ 6 δὲ, Αργύ- 
Γιο xal χρυσίον οὐχ ὑπάρχει (οι. Οὕτως οὐδὲν 
εἶχον, xal ὅμως πάντα χατεῖχον. 


C". Τί ταύτης σεμνότερον τῆς φωνῖς; τί µαχαριώτε- 
póv τε xaY εὐπορώτερον; "Έτερο: μὲν γὰρ ἐπὶ τοῖς 
ἑναντίοις ἠθρύνοντο λέγοντες' "Ἔχω τόσα xal τόσα 
χρυσίου τάλαντα. xal πλέθρα γῆς ἄπειρα xaX οἰχίας 
xai ἀνδράποδα' οὗτος δὲ, ἐπὶ τῷ πάντων εἶναι γυ- 
µνός' καὶ οὗ καταδύεται τῇ πενίᾳ, ὅπερ πάσχουσιν 
οἱ ἀνόητοι, οὐδὲ ἐγχαλύπτεται, ἀλλὰ xal ἐγχαλλωπί- 
ξεται. Ποῦ νῦν οἱ πλουτοῦντες, οἱ τόχους ἀριθμοῦν- 
τες xal τόχους τόχων, οἱ τὰ πάντων λαμθάνοντες, 
καὶ οὐδέποτε χορεννύμενοι, Ἱχούσατε τῆς Πέτρου 
φωνῆς τῆς ἐπ'ιδειχνυµένης πενίαν πλούτου μητέρα; 
τής οὐδὲν ἐχούσης, χαὶ τῶν τὰ διαδήµατα περιχει- 
µένων εὐπορω-έρας; ΑΔὕτη γὰρ fj μηδὲν ἔχουσα xal 
νεχροὺς ἀνίστα, χαὶ χωλοὺς διώρθον, xai δαίµονας 
ἤλαυνε, xaX τοιαῦτα ἐχαρίξετο, ἅπερ οἱ τὴν ἆλουρ- 
γίδα περιθεθληµένοι, xal τὰ μεγάλα xai φοθερὰ 
στρατόπεδα ἄγοντες, οὐδέποτε ἴσχυσαν ' αὕτη ἡ φωνὴ 
τῶν εἷς οὐρανὸν Ίδη µεταστάντων, τῶν ἑχείνης ἑπει- 
λημµένων [155] τῆς χορυφῆς. Οὕτως ἔστι μηδὲν 
ἔχοντα, τὰ πάντων κατέχειν * οὕτως ἔστι μηδὲν xvo- 
µενον δ, τὰ πάντων χεχτήσθαι. "Av δὲ κτησώµεθα τὰ 
πάντων, τῶν πάντων ἀπεστερήμεθα. Τάχα αἴνιγμα τὸ 
εἰρημένον εἶναι δοχεῖ, ἀλλ οὐκ ἔστιν. ᾽Αλλὰ πῶς, 
φησὶν, ὁ μηδὲν ἔχων, τὰ πάντων κατέχει; οὐ πολλῷ 
μᾶλλον ὁ τὰ πάντων ἔχων, Οὐδαμῶς, ἀλλὰ τοὺναν- 
τίον ἅπαν. Ὁ γὰρ μηδὲν ἔχων πᾶσιν ἐπιτάττει b, ὡς 
χἀχεῖνοι ἑποίουν * xai γὰρ αἱ κατὰ τὴν οἰχουμένην 
αὐτοῖς οἰχίαι ἦσαν ἀνεωγμέναι πᾶσα:, καὶ χάριν εἷ- 
yov οἱ παρέἐχοντες, xal ὡς πρὸς φίλους xat συγγενεῖς 
ἤρχοντο. Καὶ γὰρ πρὸς τῆν πορφυροπώλιδα 100v, 


μηδὲν 


9 Deerant lec, μηδὲν x «ώμενον.. 5b Hmc, ὁ Y 
ἐπιτά ben- 


ἔχων, πᾶσιν ἐπιτάττει, desiderantur ia editis, scd 
tur iu Regio codice. 


129 


Xa ἐκείνη καθάπερ θεραπαινὶς τὰ ἑαυτῆς mpobOnxe- 
καὶ pb; τὸν δεσμοφύλακα, xXxslvoz; την οἰκίαν αἎὑ- 
τοῖς ἀνέῳξεν ἅπασαν ' xal πρὸς ἑτέρους µυρίους. 
Οὕτω πάντα εἶχον, καὶ οὐδὲν εἶχον. 0ὐδὲν γὰρ τῶν 
ὑπαοχόντων ἔλεγον ἴδιον εἶναι ' διὰ τοῦτο πάντα ἣν 
αὐτῶν. 'O γὰρ xow τὰ ὄντα ἠγούμενος, οὗ τοῖς a5- 
τοῦ µόνον, ἀλλά καὶ τοῖς ἑτέρων χρῄσεται ὡς ἰδίοις - 
ὁ δὲ ἁποσχίζων, xaX ποιῶν ἑαυτὸν κύριον τῶν αὐτοῦ 
µόνων, οὐδὲ τούτων ἔσται κύριος. Καὶ τοῦτο ἀπὸ 

ποδείγµατος δῆλον. 'O μηδὲν ὅλως χεγτηµένος, 
μήτε οἰχίαν μήτε τράπεξαν µέτε περιττὸ/ ἱμάτιον, 
ἀλλὰ διὰ τὸν zby πάντων ἀπεστερημένος, ὡς ἰδίοις 
χέχρηται τοῖς χοινοῖς, xal παθὰ πάντων ἅπερ ἂν 
θέλῃη, λήφεται xal οὕτω τὰ πάντων ὁ μηδὶν ἔχων 
πατέχει. Ὁ δὲ ἔχων τινὰ, οὐδὲ τούτων ἔσται χύριος 
οὔτε γὰρ δώσει τις τῷ κεκτηµένῳ, xal λῃηστῶν xal 
χλεπτῶν χαὶ συκοφαντῶν xai μεταθολῆς πραγμάτων 
χαὶ πάντων μᾶλλον ἔσται, f) ἐχείνου, τὰ ἐκείνου. 
llàcav γοῦν τὴν οἰκουμένην διέδραµεν ὁ Παῦλος, οὐ- 
$iv ἐπιφερόμενος, οὗ πρὸς φίλους ἀπιὼὺν, οὗ πρὺς 
συνίθεις ' καὶ γὰρ χοινὸς ἐν ἀρχῇ πολέμιος πᾶσιν ἣν, 
ἁλλ ὅμως τὰ πάντων elys μετὰ τὸ εἰσελθεῖν. Ὁ δὲ 
Ἰλνανίας xa dj Σάπφειρα, ἵνα µιχοόν τι τῶν ἰδίων 
χτήσωνται σπεύσαντες, πάντων ἐξέπεσον μετὰ xal 
αὐτῆς τῆς ζωῆς. ᾽Απόστηθι τοίνυν τῶν σῶν, ἵνα ὡς 
ἰδίοις χρήσῃ τοῖς ἀλλοτρίοις. ᾽Αλλὰ γὰρ οὐχ οἶδα πῶς 
εἰς τοσαύττν ἐξηνέχθην ὑπερθολὴν, ἀνθρώποις τοιαῦτα 
φθεγγόμενος, οἷς ἀγαπητὺν κἂν τῶν ὄντων μεταδοῦ- 
ναί τι µιχρόν, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP | CONSTANTINOP., 


150 

Διόπερ ταῦτα μὲν ἡμῖν πρὸς τοὺς τελείους clof.- 
σθω * πρὸς δὲ τοὺς ἀτελεστέρους ἐχεῖνα λέγωµεν : Δότε 
τῶν ὄντων τοῖς δεοµένοις, αὐξήσατε τῃν οὐσίαν. Ὁ 
yàp διδοὺς απτωχῳῷ, φησὶ, δανείζει Θεῷ. El δὲ ἐπεί- 
Υη, καὶ οὖκ ἀναμένεις τὸν γαιρὸν τῆς ἀντιδόσεως, 
ἐννόει τοὺς τὰ χρήματα ἀνθρώποις δανείζοντας. 0ὐδὰ 
γὰρ οὗτο, παραχρΏῆμα βούλονται τοὺς τόχους ἆπολα- 
6:lv, ἀλλὰ πλείονα ἐπιθυμοῦσι χρόνον μεῖναι παρὰ 
ταῖς τοῦ δανεισαµένωυ χερσὶ τὸ χεφάλαιον, µόνον ἐὰν 
ἀσφαλὴς ἡ ἀπήδοσις f, καὶ μὴ ὑποπτεύωσι τὸν εἶλη- 
φότα. Τοῦτο τοίνυν καὶ ἐνταῦθα γινέσθω  ἄφες αὐτὰ 
παρὰ τῷ θεῷ, ἵνα ἁποδῷ σοι τὸν μισθὸν πολλαπλασίω. 
Mh ἐνταῦθα τὸ xdv ξήτει; ἂν γὰρ ἐνταῦθα [154] αὑτὸ 

πολάθῃς ὅλον, πῶς ἀπολήφῃ ἐχεῖ; Διὰ τοῦτο xal ὁ θεὸς 
ἐχεῖ ταμιεύετα:, ἅτε ἐπιχήρου τοῦ παρόντος βίου τυγ- 
χάνοντος. Δίδωσι δὲ xal ἐνταῦθα * Ζητεῖτε γὰρ, φησὶ, 
τὴν βασιείαν. τῶν οὐρανῶν., xal ταῖτα πάντα 
προστεθήσεται ὑμῖν. Αλλ' ἡμεῖς πρὸς ἐχείνην βλέ- 
πωµεν, xaX μὴ ἐπειγώμεθα πρὸς τὴν ἁπάντων ἀντί- 
δοσιν, ἵνα [ifj ἑλαττώσωμεν τὴν ἀμοιθὴν, ἁλλ᾽ ἄνα- 
µένωμεν τὸν χαιρόν. Οὐ γὰρ τοιοῦτοι οὗτοι οἱ τόχοι, 
ἁλλ' οἵους clxb; παρὰ τοῦ θεοῦ δίδοσθαι. Τούτους 
τοίνυν συναγαγόντες μετὰ δαφιλείας πολλῆς, οὕτως 
ἐντεῦθεν ἀπέλθωμεν, ἵνα xal τῶν παρόντων xat τῶν 
μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι xal φιλαν- 
θρωπία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ 
τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
tipi, νῦν xal ἀξὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Ἁμήν. | 





OMIAIA IG*. 


"E «paa ὑμῖν ἐν τῇ ἐπιστοῖῇ μὴ συναγαμίγνυ- 
σθαι zópyoic * xal οὗ πάντως τοῖς πόρνοις τοῦ 
χόσµου τούτου, ἢ π.1εογέχταις 1) ἅρπαξιν 1) εἱ- 
«lo Adtputc * ἐπεὶ ὀφεί.ετε ἄρα 8x τοῦ κόσμου 
ἐξελθεῖν. Nvyl δὲ ἔγραψα ὑμῖν μὴ συναναμί- 
ἠνυσθαι, ἑάν τις ἀδελφὺς ὀνομαζόμενος ᾗ 
πόρνος ἢ zx Aeoréxtnc 7| εἰδω.ο.]άτρης ἡ µέθυ- 
σος ἢ «1οίδορος f) ἅρπαξ, τῷ τοιούζῳ μηδὲ συγ- 
εσθίειγ. 


α’. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, Οὐχὶ uaAAov ἐπεγθήσατε, 
fra ἑξαρθῇ à τοιοῦτος, καὶ, Ἐκλκαθάρατε τὴν πα- 
-λαιὰν ζύμην, καὶ εἰχὸς ἣν αὐτοὺς ὑποπτεῦσαι ὅτι 
γάντας τοὺς πόρνους δεῖ φεύγειν (εἰ γὰρ µεταδίδωσι 
τῆς οἰκείας λύμης ὁ ἡμαρτηκὼς τοῖς οὐχ ἡμαρτηχόσι, 
πολλῷ μᾶλλον τοὺς ἔξωθεν ἁἀποστρέφεσθαι χρὴ * εἰ 
γὰρ τοῦ οἰχείου οὗ δεῖ φείδεσθαι διὰ τὸ τοιαύτην ἐξ 
αὐτοῦ βλάδην γίνεσθα:., πολλῷ μᾶλλον τῶν ἄλλων); 
τούτου δὲ ὑπονοουμένου ἀνάγχη ἣν χωρίξεσθαι xal 
τῶν παρ᾽ Ἕλλησι πόρνων, χαὶ οὕτως εἰς ἀδύνατον 
τοῦ πράγματος περιισταµένου, µεικόνως ἂν ἑδυσγέ- 
ῥανον, τῇ ἐπιδιορθώσει ταύτῃ χέχρηται, λέγων ' 
Ἔγρανα ὑμῖν μὴ συγαγαμίγνυσθαι πόργοις ' xal 
οὗ πάντως τοῖς πόργοις τοῦ κόσμου τούτου * τὸ, 
Πάντως, ὡς ἐπὶ ὡμολογτημένου τ.θεἰς. "Iva γὰρ μὴ 
νοµίσωσιν, ὅτι ὡς ἀτελεστέροις αὐτοῖς τοῦτο οὖκ 
ἑπέταξε, xal ὡς τέλειοι δῇθεν αὐτὸ πρᾶξαι ἐπιχει- 
faut, δείχνυσιν ὅτι οὐδὲ δυνατὸν τοῦτο γενέσθαι, 
οὐδὲ εἰ σφόδρα βούλοιντο΄’ ἐπεὶ ἑτέραν οἰχουμ.νον 
ἔδει ζητησα:, Διὸ καὶ ἐπήγαγεν "Excel ὀφεί.ῖετε ἄρα 
ἐκ τοῦ κόσμου ἑξε.θεῖν. Εἶδες πῶς iat ἁνεπ- 
aq t, καὶ πανταχοῦ οὐ τὸ δυατὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ 


τὸ εὔχολον τῆς νομοθεσίας σχοπεῖ ; Hoc γὰρ ἔνι ἄν. 
θρωπον ὄντα, φᾳσὶ, χαὶ οἰχίας καὶ παίδων προῖϊστά- 
μενον, xai τὰ τῆς πόλεως πράττοντα, 7) χειροτέχνην 
ὄντα, ἡ στρατευόµενον, τῶν πλειόνων ὄντων ᾿Ελλή- 
νων, τοὺς πανταχοῦ πόρνους φεύγειν ; πόρνους yàp 
[195] χόσµου τοὺς παρὰ τοῖς Ἕλλησι λέγει. Νῦν δὲ 


, ὄγρανα ὑμῖν, édv τις ἀξε.φὸς ᾗ τοιοῦτος, τῷ 


τοιούτῳ μηδὲ συγεσθίειν. Ἐνταῖθα xai ἑτέρους 
αἰνίττεται ἐν πονηρἰᾳ ζῶντας. Καὶ πῶς ἁδελφὸς Qv, 
εἰδωλολάτρης εἶναι δύναται, Ὡς ἐπὶ τῶν Σαµαρει- 
τῶν συνέδη ποτὲ, oi ἐξ ἡμισείας τὴν εὐσέθειαν 
Ἱροῦντο᾽ ἄλλως δὲ xal προχαταθάλλεται τὸν περὶ 
τῶν εἰδωλοθύτων λόγον, ὃν μετὰ ταῦτα μέλλει Yu- 
Μνάτσειν. Ἡ π.ἰεογέκτης. Καὶ γὰρ καὶ πρὸς τούτους 
ἀποδύετα., * διὸ xal ἔλεγε' Διὰ cl. οὗὖκ ἀδικεῖσθε 
μᾶ-λον ; διὰ τί οὐκ ἀποστερεῖσθε; ἀ.ἱ1 ὑμεῖς 
ἀδικεῖτε καὶ ἀποστερεῖςρ. —' H µέθυσος. Καὶ γὰρ 
καὶ τοῦτο ἐγχαλεῖ προϊὼν, ὡς ὅταν X£ym^ "Oc μὲν 
πεινᾳᾷ, ὃς δὲ μεθύει' καὶ, Τὰ βρώµατα τῇ xocdg, 
xal ἡ xci Aa τοῖς βρώμασιν. Ἡ .Ίοΐδορος, ?) ἃρ- 
παξ. Καὶ γὰρ καὶ τούτοις ἐπετίμησεν ἔμπροαθεν. 
Εἶτα καὶ «tv αἰτίαν προστίθτσι, δι ἣν οὐ χωλύει τοῖς 
ἔξωθεν τοιούτοις οὖσιν ἀναμίγνυσθαι, δειχνὺς ὅτι οὐ 
µόνον οὐ δυνατὸν, ἁλλὸ χαὶ περιττόν ' Tí γάρ µοι 
xal τοὺς ἔξωύεν κρίνει; τοὺς ἔσω xal τοὺς ἔξω, 
τοὺς Χριστιανοὺς xai τοὺς Ἓλληνας χαλῶν, χαθὼς 
xai ἀλλαχοῦ φησι ' Ast δὲ xal μαρευρίαν ὄχειν αὓὺ- 
τὺν xa.liv ὑπὸ τῶν ἔξωθεν. Καὶ ἐν τῇ πρὸς θεσ- 
σαλονικέας 65 Ἐπιστολῇ τὸ αὑτό φησι λέγων ' M3 
συναναμίγ»υσθε αὐτῷ, ἵνα ἐνεραπῇ ' καὶ ui] ὡς 
ἐχθρὺν ἠἡγεῖσθε, dA.là νουθετεῖτε ὧς ὁὀδε.ὶῷόν. 
Ἐνταθθα μέντοι την αἰτίαν ο) τίθησι. Ti δήποτε; 


—-— 
-— 


a apad 


-— 


TOrCDPUPENP, 


129 


nihil habet, omnium bona possidet? annon multo 
magis ille qui omnium bona habet? Nequaquam ; 
sed totum contrarium. Nam qui nihil habet , onimi- 
bus imperat, ut et illi faciebant : omnes enin per 
orbem domus ipsiserant aperlz , gratiamque illis 
babebant qui excipiebant ipsos , et tamquam ad co- 
natos et amicos veniebant. Veneruntque ad pur- 
purariam , et illa quasi ancilla sua ipsis apposuit ; cl 
ad carceris custodem , et ille totam ipsis domum 
aperuit ; et ad alios innumeros. Sic omnia habebant, 
ét nihil possidebant. Nihil enim suorum sibi pro- 
prium esse dicebant : ideoque omnia sua erant. Qui 
enim ormnnia communia putat, non suis tantum , sed 
et alienis utetur ut propriis : qui autem abscindit et 
se suorum tantum dominum facit, neque horum do- 
minus erit. Et hoc ab exeinplo liquet. Qui nihil om- 
nino possidel, neque demum neque mensam neque 
superfluam vestem, sed propter Deum omnibus pri- 
vatur, communihus ut propriis utitur, et ab omnibus 
quzcumque voluerit accipiet : et sic qui nihil habet, 
omnium bona possidet. Qui autem habet aliqua , ne 
horum quidem dominus erit. Neque enim dabit quis 
possidenti ; el latronum et furum et sycophantarum 
et mutationis rerum, et omnium magis quam illius 
bec bona erunt. Totum enim orbem perva-it Paulus, 
nihil secum ferens , non amicos adiens, non fami- 
liares; erat enim in principio omnibus hostis : atta- 

men ingressus cum essel, omnium habebat bona. 

Ananias vero et Sapphira, curantes ul tantillum quid 

ex bonis suis sibi retinerent, ab omnibus exciderunt 


IN EUVIST. I. AD COR. UOMIL. XVI. 


150 
et a vita simul. Abscede izitur a tuis, ut alienis uta- 
ris quasi propriis. At enim nescio quomodo in hane 
byperbolen delatus sim, homines alloquens, qui uti- 
nam vel tautillum suorum crogent. 

Eleemosyna bona. — ldeo h:vc perfectioribus dicta 
4 nobis sunto ; imperfectioribus vero illa dicamus : 
Date egenis ex bonis vestris, augete facultates ve- 
stras : Nam. qui dat. pauperi , inquit, fencratur Deo 
( Prov. 19. 11). Si autem festinas, et non exspectas 
tempus retributionis ; cogita eos qui pecunias l:omi- 
nibus faenerantur : nec enim hi volunt statiin usuram 
accipere, sed cupiunt ut caput majori tempore in 
manus debitoris maneat, qui ad foenus accepit, modo 
tuta sit redditio ncc suspectus sit is qui accepit. Ilic 
igitur hic quoque fiat : dimitte illa apud Deum, ut 
reddat tibi multiplicatam mercedem. Ne hic totum 
quras:si enim hie totum recipias , quomodo illic 
recipies? Ideo et Deus illie reconditum tenet, quod 
vila hxc fluxa sit. Dat tamen et lic quoque : ait 
enim : Quaerite regnum celorum, et hoc omnia. adji- 
cientur vobis (Matth. 6. 55). Scd nos ad illud respicia- 
mus, οἱ ne festinemus ad omnium retributionem , ut 
ne minuamus mercedem ; sed tempus exspectemus, 
Non enim tales sunt h:e. usurze, sed quales a Deo 
dari par est. His igitur cum uberlate magua collectis, 
ita hinc abeamus, ut et przssentia et futura consequa - 
mur bona, gratia et benignitate Domini nosti Jesu 
Christi, quicum Patri et una Spiritui sancto glo- 


ria, imperium, honor, nunc el semper, ct in sxcula 
scculorum. Amen. 


— — ——— ————————————— RR € RUTAS EE) 


HOMILIA XVI. 


Cur. 5. v. 9. Scripsi vobis in epistola : ne commiscea- 
wini fornicariis; 10. non wiique fornicariis hujus 
uundi aut avaris aul rapacibus aul idolis servientibus: 
aiequi debueratis ex mundo exisse. 14. Nunc autem 
sripsi vobis non commisceri «εἰ ís, qui fraler no- 
mina(ur inler 908, est (ornicator aul avarus aul idolis 
serviens aut ebriosus aut maledicus aut rapax , cum 
lajusmodi nec. cibum sumere. . 

1. Quia enim dixit, Non potius [uctum habuistis , 

U de medio tollatur qui est hujusmodi ; ei, Expurgate 

wius ferientum ; et verisimile erat suspicari illos , 

fugiendum esse ab omnibus fornicariis ; si enim is 

qui peccavit malum suum impertiit iis qui. non pec- 
averuat, multo magis externos oportet aversari : 
nam &i familiari parcere non oportet , quod tantum 
ille damni inferat, multo minus aliis parcendum : hoc 
ιο consentaneum erat separari eliam a fornicato- 
ibus qui apud Grzecos erant; et si re ad impossibile 

'tdacia, magis segre tulissent : liac correctione utitur 

liens; Scripsi vobis, ne commisceamini fornicatoribus; 

d son wlique fornicatoribus hujus mundi ; illud , Uti- 

Κε, quasi ia confesso ponens. Ne enim putarent lioc 

ipsum illis non praxepisse quasi imperfectioribus , 

"i ne ipei ut. perfecti illud facere aggrederentur , 

esendit hec fieri aon passe , etiamsl id maxime ve- 

bet : ogorterct. enim alium quare — orbem. Ideo 


subjunxit: Alioquin debueralis ex mundo exiisse. Viden' 
quam non rmolestus sit , et ubique non modo quod fieri 
possit, sed etiam quod facile sit in lege ferenda per- 
s8piciat? Quomodo enim potest homo, inquit, qui et do- 
inui et liberis przelicitur, et civitatis munera prestat, 
aut qui artifex vel miles sit, cum tam multi sint Grxci, 
fornicatores qui ubique sunt fugere? foruicatores enim 
mundi vocat illos, qui apud Grzcos erant. Nunc autem 
scripsi vobis, si quis [rater talis sit , ut cum illo ne 
quidem comedatis. flic etalios subindicat in iniquitate 
viventes. Et quomodo frater cum si1, idololatra esse 
potest ? Ut apud Samaritanos coniigit olim , qui ex 
dimidia parte piam religionem sectabantur : alioquin 
etiam fundamentum jacit futuri seriuonis de idolo- 
diztis, quem sub hzc instituturus est. Aut. avarus. 
Nan adversus hos certaturus est ; ideoque dicebat , 
Cur non potius injuriam patimini ? Cur non privamini? 
sed vos injuriam facitis et privatis (1. Cor. 6. 7. 8 ) 
Aut ebriosus. Nam hac quoque de re accusat in. se- 
quentibus, ut cum dicit : Alius quidem esurit ,. aliua 
autem. ebrius est (A Cor. 11. 21) : et, Esce ventri , 
el venler escis (3. Cor. 6. 15). Aut maledicus au 
rapax. Nam et lios supra quoque increpavit. Deinde 
etiam causam addit, ob quam non prohibet cum 
externis, qui tales sint, commisceri ; ostendens non 
modo id non fleri posse, sed etiam superfluum esse ; 


151 
12. Quid enim mihi de iis qui [oris sunt judicare ? 
eos qui intus et qui foris sunt Christianos vocans et 
Graecos : ut el alibi ait : Oportet autem illum et te- 
stimorium habere bonum ab iis qui foris sunt. (1. Tim. 
5. 7 Et in epistola ad Thessalonicenses idipsum 
dicit his verbis : Ne conmmisceamini cum ipso , ul 
confundatur : οἱ, Nolite ut. inimicum existimare , sed 
admonele ut. [ratrem (2. Thess. 5. 14. 15). Hic porro 
causam non ponit, Quarc? Quia illic quidem cousolari 
volebat, hic vero non item. Non euim idem nunc 
peccatum est quod illic erat, sed illie minus : de 
olio enim illic accusabat , hic de fornicatione et aliis 
gravissimis peccatis, Et si quis Grzecus adire velit, 
non prohibet eum illis comedere, ob eamdem vide- 
licet causam. Sic οἱ nos quoque. facimus : pro filiis 
οἱ fratribus nihil non agimus, alienorum autem non 
magnam rationem habemus. Quid ergo? externos non 
curabat Paulus? Curabat: sed postquim przidica- 
tionem acceperant, et Christi sese doctrin:e subjece- 
rant, tunc illis leges dabat : quamdiu autem illi 
despiciebant, superfluum fuisset, illis precepta Christi 
proferre , qui ne Christum quidem noverant. Nonne 
de iis, qui intus sunt, vos judicalis ? 15. Eos autem qui 
foris suut Deus judicabit. Postquam enim dixerat, Quid 
mihi de iis, qui foris sunt , judicare? ne quis putaret 
illos impunitos relinqui, aliud illis statuit tribunal 
terribile. lloc autem dixit, tum ut illos terreret , tum 
uL hos consolaretur , et ostendit hanc temporalem 
punitionem ab :zterna et perpetua eripere ; quod et 
alibi declarabat his verbis : Nunc autem. judicati ca- 
sligamur, ut. non cum mundo damnemur (1. Cor. 14. 
52) ; οἱ, Auferte malum ex vobis ipsis ( Deut. 11.7). 

9. Meminit dicti quod in veteri Lege fertur, simul 
ostendens quod ipsi maxima sint lucraturi, ut a peste 
quadam gravi liberati ; simul ostendens hoc non esse 
innovationem, et jain olim à legislatore visum fuisse, 
ut. qui tales essent. exscinderentur : sed illic quidem 
vehementius, hic vero mansuelius. Quapropter jure 
quzrat aliquis, cur tune quidem eum qui peccaverat 
puniri et lapidari. permitteret; hic vero non item, 
sed illum ad poenitentiam vocet. Cur ergo aliter illa, 
aliter ista effurmabantur ? Ob duas hasce causas; 
primam quia ad majus certamen hi ducebantur , et 
imajori animo et patientia opus habebant ; secundam 
autem veriorem, quia bi quidem ab impunitate facilius 
corrigebantur ad penitentiam venientes , illi vero 
ad majorem nequitiam irrepturi erant. Nam si post- 
quam primos punilos viderant , in iisdem persevera- 
bant ; si neminem punitum vidissent, multo magis id 
faciuri erant, ideo illic adultero et homicidz statim 
mors infertur; hic vero, si per poenitentiam absol- 
vantur, supplicium effugerunt. Ceterum etiam hie 
vchementiora , et in Veteri mitiora videas supplicia , 
ut per omnia ostendatur coguatione juncta esse Te- 
stamenta et unius ejusdemque esse legislatoris ; atque 
et hic et illic supplicia e vestigio sequi ; speque post 
multum temporis in utroque, sepe etiam non post 
multum temporis; sed Deum poeuitentia sola con- 
tsutum egse. Nam in Veteri cum David in edulterium 


S. JOANNIS CHI t YSOSTOMI ΑΙΟΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


952 


incidisset et cedem patrasset , per poenitentiam ser- 
vatus est; et in Novo, cuni pauca ex agri pretio 
substraxisset Ananias, cum uxore periit. Quod si 
hujusmodi plura observantur in Veteri , et contraria 
plura in Novo , differentia personarum differentiam 
talis econoni:e efficit (Cap.6).1. Audet aliquis vestrum 
adversus fratrem suum habens negotium , | judicari apud 
iniquos, el non apud sanctos ? Hic etiam accusationem 
inducit corum quie in confesso erant. Etenim illic 
dicebat : Omnino auditur in vobis fornicatio ; et hic , 
Audet quis in vobis ? statim a principio iram indicans, 
et ostendens audax et iniquum esse facinus. Et cur 
injecit sermonem de avaritia et. quod non oporteat 
foris judicari? Suam implens legem : nam mos illi 
erat ea qux incidebant emendare ; ut quando de 
communibus mensis disserens, in sermonem de my- 
steriis digressus est. Et hic igitur , quia de avaris 
fratribus mentionem fecit, fervens ob curam emen- 
dationis peccatorum , ordinem servare non sustinet ; 
sed quod ex consequenti in medium adductum est 
peccatum, rursus emendat, et sic ad prius revertitur. 
Audiamus ergo quid de lioc etiam dicat : Audet ali- 
quis vesirum habens negotium adversus fvatrem , judi- 
cari apud iniquos , εἰ non apud sanctos ? Interim ex 
nominibus rem aperit, et avertil et accusat. Et ah 
iuitio quidem non evertit judicium, quod fit apud 
fideles : postquam autem illos muliis exterruit, tunc 
omnino judicium hujusmodi abstulit, Maxime quidem, 
inquit, si judicare oportet, apud iniquos non oportuit; 
omnino autem non oportet judicari. Sed lioc postea 
ponit : interiin vero primo id de medio tollit , ut ne 
foris judicentur. Quomodo enim non absurduin fuerit, 
adversus amicum disceptantem, inimicum accipcre 
conciliatorem , inquit? quomodo non te pudet nec 
erubescis , cum Gracus sedet Christianum judicans ? 
Si autem de rebus privatis non oportet a Grzcis judi- 
cari, quomodo ipsis res majores committemus? Et 
vide quomodo loquatur : non dixit, Apud infideles , 
sed , Ápud iniquos , voce illa usus qua maxime opus 
habebat in proposito argumeuto , ut averteret abdn- 
ceretque. Quia enim de judicio serino ipsi erat ; qui 
vero judicantur nihil adeo requirunt , quam ut mulia 
justi cura et ratio habeatur a judicantibus : inde illos 
averlit, propemodum dicens : Quo pergis et quid 
facis ? homo, contrarium patieus eorum quz desi- 
deras , et ut justitiam assequaris, ad iniquos homines 
te convertis ? Et quia statim molestum fuisset audire 
non judicio disceptamdum — esse, non statim hoc 
induxit, sed  judicantes solum mutavit, ab ex- 
ternis in Ecclesiam induceus eos qui judicandi erant. 
Deinde quia contemptu dignum videbatur essc, ab iis 
qui intus erant judicari , el tunc maxiine (που enim 
erant fortassis idonei ad rem intelligendam , neque 
tales quales erant externi judices, legum periti et 
diserti , utpote qui ex privatis et indoctis quamplu- 
rimi essent ) : vide quomodo illos tide dignos faciat , 
primum sanctos vocans. Sed quia hoc vitae puritatem, 
sed non accuratam cognitionem ad audiendum , 
testificabatur; vide quomodo hanc quoque partem 


Un 


"ότι ix:t μὲν παραμυθήσασθαι ἐθούλετο, ἐνταῦθσ δὲ 
οὐχέτι. 05 γὰρ τὸ ἁμάρτημα ἐνταῦθα χκἀχεϊ τὸ αὐτὸ, 
ἁλλ' ἐχεῖ ἕλαττον * &pylav γὰρ ἐγχαλεῖ * ἐνταῦθα δὲ 
πορνείαν καὶ ἕτερα χαλεπώτατα ἁμαρτήματα. Καὶ 
πρὸς Ἕλληνας μὲν εἰ βούλοιτό τις ἀπιέναι. οὗ χωλύει 
αυνεσθίειν, διὰ τὴν αὐτὴν πάλιν αἰτίαν. Οὕτω δὲ xal 
ἡμεῖς ποιοῦμεν, ὑπὲρ μὲν τῶν υἱῶν xal τῶν ὁδελ- 
φῶν πάντα ποάττοντες, τῶν δὲ ἀλλοτρίων οὗ πολὺν 
«οιούμεθα λόγον. Τί οὖν; o0x ἐχήδετο xaY τῶν ἔξω» 
θεν Παῦλος, Ἐχήδετο μὲν, ἀλλὰ μετὰ τὸ δέξασθαι τὸ 
χἠρυγµα xai ὑπευθύνους ποιῆσαι τῇ διδασχαλίᾳ τοῦ 
Χριστοῦ , τότε αὐτοῖς ἐνομοθέτει * ἕως δὲ ὅτε χατ- 
εφρόνουν, περιττὸν fjv τὰ προστάγµατα τοῦ Χριστοῦ 
ἀξχειν τοῖς αὐτὸν οὐχ εἰδόσι τὸν Χριστόν. Οὐχὶ τοὺς 
Jew ὑμεῖς χρίνετε; τοὺς δὲ ἔξω ὁ θεὺς xpire. 
Ἔπειδὴ γὰρ sins, Τί μοι τοὺς ἔξω κρίνει»; ἵνα μὴ 
εις νοµίση ἀτιμωρήτους τούτους ἀφίεσθαι, ἕτερον δι- 
χαστήριον ἑφίστησιν αὐτοῖς φοδερόν. Τοῦτο δὲ εἶπεν, 
ὁμοῦ μὲν ἐχείνους φοθῶν, ὁμοὺ δὲ τούτους παραμυ- 
θούµενος, xal δειχνὺς ὅτι dj Χόλασις αὕτη ἡ πρόσ- 
χαιρος, τῆς ἀθανάτου xat διηνεκοῦς ἑξαρπάζδει' ὃ xal 
ἀλλαχοῦ δηλῶν ἔλεχε' Νυνὶ δὲ xpwóptvoi, παι- 
δειόµεθα, Ίνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν" 
χεὶ, Εξαρεῖτε τὸν πονηρὺν é£ ὑμῶν αὐτῶ». 


f. Ἐμνημόνευσε ῥήσεως ἓν τῇ Παλαιᾷ χειµένης, 
ἐμοῦ μὲν δειχνὺς, ὅτι xat αὐτοὶ τὰ μέγιστα χερδα- 
γοῦσιν, ὥσπερ λοιμοῦ τινος ἁπαλλαγέντες χαλεποῦ, 
M56] ὁμοῦ δὲ δηλῶν, ὅτι οὗ καινοτομία τὸ τοιοῦ- 
ὧν, ἀλλὰ xal ἄνωθεν ἑδόχει τοῦτο τῷ νοµοθέτῃ τοὺς 
ταούτους ἐχτέμνεσθαι ἀλλ ἐχεῖ μὲν σφοδρότερον, 
ἱνταῦθα δὲ ἡμερώτερον. Διόπερ xa εἰχότως ἄν τις 
διαπορήσειε, τί δήποτε ἐχεῖ μὲν συνεχώρει χολάζε- 
ela: τὸν ἡμαρτηχότα xal καταλεύεσθαι, ἐνταῦθα δὲ 
ὠχέτι, ἁλλ᾽ ἐπὶ µετάνοιαν αὐτὸν ἄγει. TL δἠποτ) 
ὧν ἱτέρως μὲν ἐχεῖνα, ἑτέρως δὲ ταῦτα διετυποῦτο; 
Διὰ δύο ταύτας αἰτίας ' µίαν μὲν, ὅτι ἐπὶ μείζονα 
ἀγῶνα οὗτοι Ίγοντα, χαὶ πλείονος ἑδέοντο τῆς µα- 
χρθυµίας- ἑτέραν δὲ τὴν ἀληθεστέραν, ὅτι οὗτοι 

μὶν ἀπὸ τῆς ἀτιμωρηαίας εὐχολώτερον διωρθοῦντο 
μὴ µετάνοιαν ἐρχόμενοι, ἐχεῖνοι δὲ ἐπὶ καχίαν µεί- 

(wa ἔμελλον ἕἔρπειν. El γὰρ τοὺς πρώτους χολαζο- 

μίνους ὁρῶντες τοῖς αὐτοῖς ἐνέμενον, εἰ μηδὲ ἐχολά- 

ζωτό τινες, πολλῷ μᾶλλον τοῦτο ἂν ἔπαθον. Διὰ 
πῶτο ἐχεῖ μὲν τῷ μοιχῷ xal τῷ ἀνδροφόνῳ θάνατος 
tuc ἐπάγεται΄ ἐνταῦθα δὲ, ἐὰν διὰ µετανοίας 
ἐπορύαωνται ε, διέφυγον τὴν χόλασιν. Πλὴν xai 
ἐγαῦθα σφοδροτέρας, xaX ἓν τῇ Παλαιᾶ ἡμερωτέ- 
βας ἴδοι τις ἂν τιμωρίας, ἵνα δειχθῃῇ διὰ πάντων, 
ἔτι αυγγενεῖς ab διαθῆχαι καὶ ἑνὸς xal τοῦ αὐτοῦ 

ἙΧμοθίτου ’ xal παρὰ πόδας xai ἐχεῖ καὶ ἐνταῦθα 
τὰς τιμωρίας, xal μετὰ πολὺν χρόνον πολλάκις iv 
ἱκατέρᾳ, xat οὐδὲ μετὰ πολὺν χρόνον πολλάκις, ἀλλὰ 
µτανοίᾳ µόνῃ ἀρχούμενον τὸν θεόν. Καὶ γὰρ ἐν τῇ 

μοιχεύσας xa φονεύσας ὁ Δανῖδ, διὰ µετα- 

Vac Σσώθη, xal iv τῇ Καινῇ μιχρὰ ἀπὸ χωρίου τι- 
Mi ὑφελόμενος ὁ ᾽Ανανίας μετὰ τῆς γυναιχὸς ἁπ- 
Gto, El δὲ πλεονάζει ταῦτα iv τῇ Παλαιᾷ, τὰ δὲ 
ἱναντία ἐν τῇ Kati), ἡ διαφορὰ τῶν προσώπων τὴν 
δαφορὰν τῆς τοιαύτης οἰχονομίας ἑργάζεται. Τοὰμᾷ 
tic ὑμῶν, πρὸς τὸν ἁδε.1ρὸν αὑτοῦ πρᾶγμα ἔχων, 


5 Legebatur ἀπολύσωνται. 


IN EPIST. 1 ΑΡ COR. ΓΟΜΗ.. νι. 


423 
χρίγεσθαι ἐπὶ τῶν» ἀδίκων, xal οὐχὶ ἐπὶ τῶν 
ἁγίων; Καὶ ἐνταῦῆσ πάλιν ὡς ἐτὶ ὡμολογτμένων 
ποιεῖται τὴν κατηγορία». Καὶ γὰρ ἐγεῖ φησιν, 
Ὅμως ἀκούεται év. ὑμῖν πορνεία" γαὶ ἐνταῦθα, 
Τουμᾷ τις ὑμῶν ; ἓχ προοιµίων εὐθέως τὸν θυμὸν 
ἐνδειχυύμενος, xal δειχνὺς ὅτι τόλµης ἑἐστὶ τὸ πρᾶγ- 
pa καὶ παρανοµίας. Καὶ τί δήποτε τὸν περὶ πλεον- 
εξίας καὶ τοῦ μὴ δεῖν ἔξω χρἰνεσθαι παρενέθαλε 
λόγον; Οἰχεῖον νόμον πληρῶν. Καὶ γὰρ ἔθος αὐτῷ 
τὰ παρεμπίπτοντα διορθοῦν, ὥσπερ ἠνίχα περὶ τῶν 
χοινων τραπεζῶν διαλεγόµενος, εἰς τὸν περὶ τῶν 
µνστηρίων ἐξέθη λόγον. Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν, Encióh 

πλεονεχτῶν ἁδελφῶν ἐμνημόνευσε, ζέων τῇ φροντίδι 
τῆς διορθώσεως τῶν ἁμαρτανόντων οὐκ ἀνέχεται 
διατηρῆσαι τάξιν' ἀλλὰ τὸ Ex τῆς ἀχολουθίας ἀχθὲν 
εἰς µέσον ἁμάρτημα διορθοῦται πάλιν, καὶ οὕτως 

ἐπὶ τὸν πρότερον ἑἐπάνεισιν. ᾿Αχούσωμεν οὖν τί 

φησι xal περὶ τούτον; To.lug τις ὑμῶν πρὸς τὸν 

dósApóv αὐτοῦ πρᾶγμα ἔχων, χρίνγεσθαι ἐπὶ τῶν 

ἀδίχων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων; Τέως tx τῶν, 
ὀνομάτων γυωμνοῖ καὶ ἀποτρέπει, xai ἐγκαλεῖ. Καὶ 

ix προο,αίων μὲν οὐχ ἀνατρέπει τὴν χρίσιν τὴν Ec 

τῶν π.στῶν" ὅτε δὲ αὐτοὺς χατέπληξε διὰ πολλῶν, 

τότε χα) τὸ ὅλως [121] κρἰνεσθαι ἀνεῖλς. Má- 

λιστα μὲν γὰρ εἰ δεῖ χρίνεσθαι, φησὶν, ἐπὶ τῶν 

ἀδίχων οὐκ ἔδει' ὅλως δὲ οὐδὲ χρίνεσθαι δεῖ. ᾽Αλλὰ 

τοῦτο μὲν ὕστερον τίθησι΄’ τέως δὲ τὸ πρῶτον δια- 

καθαίρει τὸ μὴ ἔξω δικἀάξεσθαι. Πῶς γὰρ οὐχ ἅτο- 

πον πρὸς τὸν φίλον μιχροψφυχοῦντα b, τὸν ἐχθρὸν 

καταλλάχτην λαμθάνειν, φησί; πῶς δὲ οὐχ αἰσχύνῃ 

οὐδὲ ἐρυθρ:ᾷς, ὅταν Ἕλλην τῷ Χριστιανῷ χαθέζηται 

διχάζων; El δὲ ὑπὲρ ἰδιωτικῶν οὗ χρὴ rap" Ἕλλησι 

διχάζεσθαι, πῶς αὐτοῖς ἐπιτρέφομεν ὑπὲρ ἑτέρων 

µειζόνων; Καὶ ὃρα πῶς εἶπεν : οὐκ εἶπεν, Ἐπὶ τῶν 

ἀπίστων, ἀλλ', Επὶ τῶν ἀδίχων, My θεὶς, Te 

μάλιστα χρείαν εἶχεν εἰς τὴν προχειµένην ὑπόθεσιν, 

ὥστε ἁποτρέψαι xol ἀπαγαγεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ περὶ 

δίχης αὐτῷ ὁ λόγος ἦν, οἱ δικαζόµενοι δὲ οὐδὲν οὔ- 

τως ἐπιζητοῦσιν, ὡς τὸ πολλὴν εἶναι πρόνοιαν του 
δικαίου παρὰ τοῖς διχάζουσιν, ἐντεῦθεν αὐτοὺς ἆπο- 

τρέπει, μονονουχὶ λέγων  Ποῖ φέρῃ χαὶ τί ποιεῖς, 

ἄνθρωπε, τοὐναντίον πάσχων, ὧν ἐπιθυμεῖς, καὶ 

ὑπὲρ τοῦ τῶν δικαίων τυχεῖν ἀδίχοις ἐπιτρέπων 

ἀνθρώποις; Καὶ ἐπειδὴ εὐθέως φορτιχὸν Tiv ἀχοῦσαι 

τὸ μὴ δικάζεσθαι, οὐχ εὐθέως τοῦτο ἐπήγαχεν, ἁλλὰ 

τοὺς δικάζοντας Έμειφε µόνον, ἔξωθεν εἰς την Ἐκ- 

χλησίαν εἰσάγων τοὺς δ.ικαζοµένους. Εἶτα, ἐπειδὴ 

εἰχαταφρόνητον εἶναι ἐδόχει τὸ παρὰ τοῖς ἔνδον δι- 

χάζεσθαι, καὶ μάλιστα τότε (οὐ γὰρ σαν fou; ἵκα- 

vot πρᾶγμα συνιδεῖν, οὔτε τοιοῦτοι olo: οἱ ἔξωθεν 

διχαστα) νόµων ἔμπειροι χαὶ ῥητορείας, ἅτε ἐξ ἴδιω- 

τῶν οἱ πλείους ὄντες)' ὄρα πῶς αὐτοὺς ἀξιοπίστους 

ποιεῖ, πρῶτον ἁγίους χαλέσας. 'AXX' ἐπειδῇ τοῦτο 

βίου καθαρότητα, οὐχέτι δὲ ἀκρίδειαν τὴν περὶ τὶν 

ἀκρόασιν αὐτοῖς ἐμαρτύρει, ὅρα πῶς καὶ τοῦτο µεί- 

οδεύει τὸ µέρος, λέγων οὕτως Ἡ οὐκ οἴἵδατε ὅτι 

οἱ ἅγιοι τὸν κόσμον xpirovct ; 


b Sspissime apud scriptores, maxime ecclesiasticos, 
µικροψυχία, estsimullas, dissemeio; uix oc, dissidia 
vel simullates exercens, et uixpojuyeiv, dissidere, simul- 
tatem cum aliquo exercere, disceptare, ut'ex serie ho. 
joco perspicuum. Ea de re jare monuimus. 


153 

q*. Σὺ τοίνυν ὁ µέλλων χρίνειν ἐχείνους τότε. πῶς 
Ux ἐχείνων ἀνέχῃ κρἰνεσθαι νῦν; Κρινοῦσι δὲ οὐχὶ 
αὐτοὶ χαθήµενοι xat λόγον ἀπαιτοῦντες, ἀλλὰ χατα- 
κρινοῦσ;. Τοῦτο γοῦν δηλῶν ἔλεγε' Kal εἰ ἐν ὑμῖν 
χρίνεται ὁ κόσμος, ἁν ἀξιοί ἑἐστε κριτηρίων &Aa- 
χἰστω»; O00 γὰρ εἶπεν, Ὑφ' ὑμῶν, ἁλλ', "Ev 
ὑμῶ' ὥσπερ ὅταν λἐγῃ’᾽ Βασίλισσα γότου àra- 
στήσεται, καὶ xacaxpivet τὴν γεγεὰν ταύτην * 
xa, "Α»δρες Νιγευῖται ἀγαστήσονται, καὶ κατα- 
κρυοῦσι την γενεὰν ταύτην. "Όταν γὰρ τὸν αὖ- 
τὸν fiov ὁρῶντες, xal τῶν αὐτῶν µετέχοντες máv- 
των, ἡμεῖς μὲν εὑρεθῶμεν πιστεύσαντες, ἐχεῖνοι δὲ 
Ἠπιστηχότες, οὗ δυνῄσονται εἰς ἄγνοιαν χαταφυγεῖν' 
γατηγορήσοµεν γὰρ αὐτῶν ἡμεῖς δι᾽ αὐτῶν, ὧν ἐπρά- 
ξαμεν. Καὶ πολλὰ τοιαῦτα εὑρήσει τις ἐχεῖ χριτ{- 
ρια. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ τις περὶ ἄλλων λέχειν, ὅρα 
πῶς χοινοποιεῖ τὸν λόγον Kal εἰ ἐν ὑμῖν κρίνεται 
1158] d κόσμος, ἀγάξιοί ἔστε κριτηρίων ἐλαχί- 
στων; Αἰσχύνην ὑμῖν φέρει τὸ πρᾶγμα, φησὶ, χαὶ 
ὄνειδως ἄφατον. Ἐπειδῃ γὰρ εἰκὸς fv αὐτοὺς ὑπὸ 
τῶν ἔσω χρινοµένους αἰσχύνεσθα:, τοὐναντίον μὲν 
οὖν ἐστιν αἰσχύνη, φησὶν, ὅταν ὑπὸ τῶν ἔξω χρίνε- 
σθε᾿ ἐχεῖνα γάρ ἐστιν ἑλάχιστα τὰ χριτήρια, οὐ 
ταῦτα. Οὐκ οἴδατε ὅτι ἀγγέλους κριγοῦμεν, µήτι 
18 βιωτικἀ; Τινὲς ἐνταῦθά φασι τοὺς ἱερέας αἰνίτ- 
τεσθαι’ ἀλλ ἄπαγε' περὶ γὰρ δαιμόνων ὁ λόγος αὐ- 
τῷ. El γὰρ περὶ ἱερέων Deve διεφθαρµένων, ἠνίξατο 
ἂν αὐτοὺς ἄνω εἰπὼν, ὅτι Ἐν opu κρίνεται ὁ κό- 
σµος) οἵδε γὰρ χόσμον xal τοὺς πονηροὺς ἀνθρώ- 
προς καλεῖν ἡ Γραφή xaX οὐκ ἂν tx δευτέρου τὸ 
αὑτὸ εἶπεν, οὐδ' ἂν ὡς μεῖζόν τι λέγων ὕστερον a5- 
τὸ τέθειχεν. ᾽Αλλὰ περὶ ἐχείνων λέγει τῶν ἀγγέλων, 
περὶ ὧν φησιν ὁ Χριστός ' Πορεύεσθε elc τὸ xip 
τὸ ἠτοιμασμένον τῷ διαδόῖῳ xal τοῖς ἀγγέλοις 
αὐτοῦ" καὶ ὁ Παῦλος, ὅτι Οἱ ἄγγεοι αὐτοῦ µετα- 
σχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης. "Όταν 
γὰρ αἱ ἀσώματοι δυνάµεις αὗται ἔλαττον ἡμῶν εὖ- 
ρεθῶσιν ἔχουσαι τῶν σάρχα περιδεθληµένων, χαλε- 
πωτέραν δώσουσι δίχην. El δὲ ἔτι φιλονειχοῖέν τι- 
γες ἱερέας λέγειν αὐτὸν, ἑρόμεθα ποίους ἱερέας : 
Τοὺς βιωτιχῶς περιπατήσαντας πάντως. Πῶς οὖν 
φησιν, Αγγέᾶους κριγοὔμεν, µήτι γε βιωτιχλὰ, 
πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν βιωτιχῶν τιθεὶς τοὺς ἀγγέ- 
λους; Εἰκότως, ἅτε τῆς τούτων χρείας ἑχτὸς γενο- 
µένους διὰ τὴν τῆς φύσεως ὑπεροχήν. Βιωτικὰ μὲν 
οὗν κριτήρια ἑὰν ἔχητε, τοὺς ἐξουθεγημένους ἐκ 
τῃ Exx.lnclg, τούτους καθἰζετε. Μεθ᾽ ὑπερδολὴς 
ἡμᾶς διδάξαι βουλόμενος, ὅτι, οὐδ᾽ ἂν ὁτιοῦν ᾗ, τοῖς 
ἔξωθεν ἑαυτοὺς διδόναι χρὴ, τὴν δοχοῦσαν εἶναι áv- 
τίθεσιν χινήσας, προηγουμένως ταύτην ἕλυσεν. "O 
Υὰρ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν Ἴσως ἑἐρεῖ τις, ὅτι οὐδεὶς 
ἐν ὑμῖν σοφὸς οὐδὲ ἱχανὸς διακρῖναι, ἀλλ εὖχατα- 
Φβόνητοι πάντες. Καὶ τί τοῦτο; Κὰν γὰρ μηδεὶς fi 
σοφὺς, φησὶ, τοῖς ἑλαχίστοις ἐπιτρέπετε. Τοῦτο δὲ 
πρὸς ἐντροπὴν ὑμιν Aépo. Ἐλέγχοντός ἐστι τὴν 
λούτων ἀντίθεσιν, ὡς σχῆψιν οὖσαν mepitrhv διὸ 
xaX ἐπήγαγεν Οὕτως οὐκ ἔγι σοφὸς ἐν ὑμῖν οὐδὲ 
εἷς; Τοσαύτη, φηαὶν, &nopla; τοσαύτη σπάἆνες áy- 
ὁδρῶν συνετῶν παρ᾽ ὑμῖν; Kat) ἐπαγωγὴ δὲ μείζονα 
την πλτγην ἔχει εἰπὼν γὰρ, Οὕτως οὐκ ἔγι σορὸς 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINODP. 


151 
ἐν ὑμῖν οὐδὲ clc; kbmhvaysv "Oc δυνήσηται 
διακρῖγαι μεταξὺ τοῦ ἀδε. φοῦ aitov ; "Όταν γὰρ 
ἀδελφὸς δικάζηται μετὰ ἁδελφοῦ, οὐδὲ πολλΏῆς δεῖ α 
τῆς συνέσεως xal τῆς δεινότητος τῷ µεσιτεύοντι τῇ 
δίκη, τῆς διαθέσεως χαὶ τῆς συγγενείας πολλὰ συµ- 
πραττούσης πρὸς τὴν λύσιν τῆς τοιαύτης φιλονειχίας. 
A4Jà ἀδε.1φὸς μετὰ dÓe.1zoU κρίνεται, xat voveo 
ἐπὶ ἀπίστων. Εἶδες πῶς £v ὀρχῇ μὲν χρησίµως δι- 
έθαλε τοὺς διχάζοντας, ἀδίχους χαλέσας" ἐνταῦθα δὲ 
ἐντρεπτικῶς, ἀπίστους εἰπών; Καὶ γὰρ σφόδρα αἰ- 
σχρὸν, εἰ μηδὲ ἀδελφοῖς [129] δυνατὸν γενέσθαι 
χαταλλαγΏς αἴτιον τὸν ἱερέα, ἀλλ ἀνάγχη πρὸς τοὺς 
ἔξω τρέχειν. Ὥστε εἰπὼν, Τοὺς ἐξουθεγημένους, 
οὐ τοῦτο εἶπε προηγουμένως, ὅτι τοὺς ἀπεῤῥιμμέ- 
νους δεῖ καθίζειν, ἀλλὰ χαθαπτόµενος αὐτῶν. "Ott 
γὰρ τοῖς δυναµένοις διαχρἰνειν ἐπιτρέπειν χρὴ, ἐδὴ- 
λωσεν εἰπών' Οὕτως obx ἔγι σοφὸς ἐν ὑμῖν οὐδὲ 
εἷς; xaY Ex περιουσίας ἐπιστομίζων καὶ λέγων, ὅτι 
εἰ καὶ μιδεὶς ἣν σοφὸς tv ὑμῖν, τοῖς ἀσυνέτοις ἔπι- 
τρέπειν ἐχρην μᾶλλον τὴν ἀχρόασιν, ἢ τοὺς ἔξωθεν 
δικάσειν. Πῶς γὰρ οὐκ ἄτοπον, Ev οἰχίᾳ μὲν γινοµέ- 
γης µάχης, µηδένα τῶν ἔξωθεν χαλεῖν, ἀλλ᾽ αἰσχύ- 
νεσθαι εἰ διαδοθείη πρὸς τοὺς ἔξω τὰ ἔνδον γινόμενα” 
ἕνθα δὲ Ἐχκλησία, τῶν ἀποῤῥβτων μυστηρίων ὁ θη- 
σαυρὺς, πάντα ἐχφέρεσθαι ἔξω; "AJJà dÓglgéc 
μετὰ ἀδε.1ροῦ κρίνεται, καὶ τοῦτο ἐπὶ ἀπίστων. 
Διπλοῦν τὸ ἔγχλημα, ὅτι χρίνεται, xal ἐπὶ ἀπίστων. 
El γὰρ καὶ καθ ἑαυτὸ τὸ πρᾶγμα ἁμάρτημα τὸ 
πρὸς ἁδελφὸν χρίνεσθαι, τὸ xaX ἐπὶ ἐξωτιχῶν ποίαν 
ἔχει συγγνώµην; δη uv οὖν ὅΊως ἤττημα ὑμῖν 
ἐστιν, ὅτι κρίµατα ἔχετε μεθ) ἑαυτῶν. Ἐΐδες ποῦ 
αὐτὸ ἐτήρησε, xai πῶς εὐχαίρως αὑτὸ ἀνεῖλεν: 
Οὕπω γὰρ λέγω, φπαοὶ, τὶς ἀδικεῖ, 3) τὶς ἁδιχεῖται " 
τέως αὐτῷ τῷ κρἰνεσθα. ἑχάτερος διαθέθληται, xal 
οὐδὲν ἕτερος ἑτέρου βελτίων χατὰ τοῦτο. 

b. El δὲ διχαίως f| ἀδίχως κρίνεται, ἑτέρου λόγου 
τοῦτο. Mt τοίνυν λέγε Τὶς Ἰδίχησεν, ἐντεῦθεν γὰρ 
fór σε χαταχρἰνω ἀπὸ τοῦ διχάζεσθαι. El δὲ τὸ μὴ 
δύνασθαι φέρειν ἁδικοῦντα, ἔγχλημα, τὸ χαὶ ἁδιχεῖν 
πόσης κατηγορίας ἄξιον; Διὰ τἰ οὐχὶ μᾶ..1ον ἆδι- 
χεῖσθε; διὰ cl οὐχὶ naAAor ἁποστερεῖσθε ; àAA" 
αὐτοὶ ἁδικεῖτε καὶ ἀποστερεῖτε, καὶ ταῦτα dósA- 
φούς. Πάλιν διπλοὺυν τὸ ἔγχλημα, τάχα δὲ χαὶ τρι- 
πλοῦν xal τετραπλάσιον "Ev μὲν, τὸ μὴ εἰδέναι 
ἁδικούμενον φέρειν» δεύτερον δὲ, τὸ χαὶ ἁδιχεῖν » 
τρίτον, τὸ xa τοῖς ἁδίχοις ἐπιτρέπειν περὶ τούτων’ 
τέταρτον, τὸ xal ἁδελφόν. Οὐδὲ γὰρ ὁμοίως τὰ 
ἁμαρτήματα κρίνεται, ὅταν εἰς τὸν ευχόντα xa εἰς 
τὸ οἰχεῖον γίνηται µέλος. ᾿Απὸ γὰρ πλείονος ἱταμό- 
τητος τολμᾶται τοῦτο” χἀχεῖ μὲν fj φύσις τοῦ πράγ- 
µατος χαταπεπάτηται μόνη, ἐνταῦθα δὲ xal d τοῦ 
προσώπου ποιότης. Ἐντρέψας τοίνυν ἀπὸ τῶν χοι- 
νῶν λογισμῶν, xai πρὸ τούτων ἀπὸ τῶν χειµένων 
ἐπάθλων, εἰς ἀπειλὴην χαταχλείει την παραΐνεσιν, 
ἰσχυωρότερον ποιῶν τὸν λόγον, xal οὕτω λέγων ' Οὐκ 
2ἴδατε ὅτι ἄδικοι βασιᾶείαν Θεοῦ οὐ κ.Ἰηρονομή- 
ό2υσι; M) π.Ίανᾶσθε ' οὔτε πόρνοι, οὔτε εἶἰδω.ΐο- 
Adtpat, οὔτε μοιχοὶ, οὔτε uaJaxol, οὔτε ἁἆρσε- 
γοκοῖται, οὔτε xAsoréxcai, οὗ χ.λέαται, οὗ µέθυ- 
σοι, οὗ «Ἰοίΐδοροι, οὐχ ἅρπαγες βασιλεία 8eo0 

* Legebatur τοῦ ἀδελφοῦ, οὐδέποτε δεῖται. 


105 
tractet, ita dicens : 2. ΑΝ nescitis quod sancti mundum 
fudicabunt ? 

$. Tu eryo, qui illos aliquando judicaturus es, quo- 
modo sustines nunc ab illis judicari ? Judicabunt au- 
tem, non ipsi sedentes et rationem repetentes , sed 
eondemnabunt. lloc enim indicans dicebat : Et εἰ in 
vobis judicatur mundus , indigni estis minimis judiciis ? 
Non enim dixit, A vobis, sed, [nter vos; ut cum dicit, 
FBlegina Austri surget, et condemnabit generationem hanc; 
οἱ Viri Ninivite surgent , et condemnabunt generationem 
&anc (Math. 12. 45. 44). Quando enim eumdem so- 
lem videntes, et earumdem recum omnium participes, 
nos quidem credidisse inventi fuerimus, illi vero non 
eredidisse, non poterunt ad ignorantiam confugere: 
nes enim illos accusabimus per ea que fecimus. Et 
iaulta alia quis inveniet ibi judicia. Deinde ne videre- 
tur caipiam de aliis dicere, vide quomodo commu- 
nem [aciat sermonem : Et si in vobis judicatur maun- 
dus, indigni estis minimis judiciis? Pudorem vobis res 
alert, inquit, οἱ ineffabile dedecus. Nam quia, ut 
verisimile est, pudebat eos ab iis qui intus erant judi- 
cari: e contrario autem vobis est dedecus , cum ab 
iis qui foris sunt judicamini : illa enim minima sunt 
judicia, non hzc. 5. Nesciiis quia angelos judicabimus? 
quanto magis sccularia ? (uidam dicunt hic sacerdotes 
subindicari : sed apage; nam de d:einonibus agit. Nam 
si de corruptis sacerdotibus dizisset , supra subindi- 
esset illos cum dixit : In vobis judicatur mundus ; 
solet enim Scriptura improbos quoque homines mun- 
éum vocare: neque iterum hoc ip-uum dixissel, ne- 
que ut majus quidpiam dicens ipsum postea posuisset. 
Sed de illis loquitur angelis, de quibus dicit Christus: 
lte in ignem. paratum diabolo et angelis ejus. ( Matth. 
25. 41); et Paulus, Augeli ejus transfigurantur tam- 
quam ministri justitie (2. Cor. 14. 19). Cum enim Po- 
testates ille incorpore: invent fuerint minus habe- 
re quam nos , qui carue induti sumus , graviores da- 
οί poenas. Quod si adhuc quidam conteudunt illum 
de sacerdotibus loqui, interrogabimus, quos sacerdo- 
ies? Omnino eos qui szculari more vixerunt. Quomo- 
deergo, inquies, Angelos judicabimus, quanto magis 
uxcularia ? nempe ad differentiam szcularium Ροιιθις 
angelos, et merito: quia extra eorum usum .sunt ob 
excellentiam naturze. 4. Seecularia igitur judicia si ha- 
buritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos consti - 
lxile ad judicandum. Volens cum hyperbole nos do- 
θε , quodcumque tandem fuerit, non oportere nos 
^rernis committere , cum objectionem vel quz talis 
tite videbatur, movisset : prius illam &olvit. Hoc enim 
vult significare : Fortasse dicet quispiam , nullum 
eise apud vos sapientein, neque ad judicium ferendum 
apum , sed contemptibiles omues. Et quid hoc? 
Εὐκιωςὴ enim nullus sit sapiens , inquit, vos minimis 
permittite. 5. Hoc autem ad verecundiam vestram dico. 
Est refellentis illorum objectionem , ut quie super- 
δουν sit obtentus : ideoque subjunxit : Sic non est sa- 
gitns in sobis quisquam ? Tantane est, inquit, inopia ? 
üeiane apud vos raritas virorum | iutelligentium ? 
Quod autem subjungit, majorem infert plagam : cum 

PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. UL AD COR. IIOMIL. XVI. 


ιο 
enim dixisset, Non est sapiens in vobis neque ur.us ? 
subjunxit : Qui possit judicare inter fratrem suum? 
Cum enim frater cum fratre judicio contendit , non 
magua intelligentia et solertia est opus litis arbitro, 
affectu ei cognatione magnam opem afferente ad con- 
tentionis talis solutionem. 6. Sed frater cum fratre 
judicio contendit, et hoc apud infideles. Viden' quomodo 
in principio quidem utiliter incusabat eos qui judica- 
rent, iniquos vocaus ; hic autem ut illos pudore affi- 
ciat, dicens infideles ? Eteni admodum turpe est, si 
ne fratribus quidem reconciliationis causa possit esse 
sacerdos ; sed necesse sit ad externos accurrere. Ita- 
que cum dixit Contemptibiles, non hoc przcipue dixit, 
quod abjectos sedere judices oporteat, sed illos per. 
stringens.Nam quod iis,qui discernere possint,commit- 
tere oporteat, significavit dicens : Sic non est inter 
vos sapiens quisquam ? el ex abundanti os obstruens , 
οἱ dicens : quod etiamsi nullus esset sapiens in vo- 
bis, iusipientibus potius committenda causa fuisset , 
quam externis. Quomodo enim non absurdum fuerit. 
cnm domi lis oritur, externum neminem vocari, sed 
pudore affici, si quae intus fiunt foris evulgentur ; 
ubi autem Ecclesia est, arcanorum mysteriorum the- 
saurus, omnia extra efferri? Sed frater cum fratre ju- 
dicio contendit, et hoc apud infideles. Duplex est cri- 
men, et quod judicetur , et quod apud infideles. Si 
enim per se peccalum cst cum fratre judicio conten- 
dere, id apud externos facere quai veniam merea- 
tur ? 7. Jam quidem omnino delictum est in vobis, quod 
judicia habetis inter vos. Viden' ubinam illud reserva- 
rit? et quam opportune hoc sustulerit ? Nondum enim 
dico, inquit, aliquis injuriam facit, aliquis injuriam 
patitur : interim co ipso, quod judicio contendatur , 
uterque improbatur, et in hoc non est alius alio melior. 

1. Si autem juste vel injuste judicio contenditur, 
hoc ad aliam pertinet disputationem. Ne itaque di- 
cas, Aliquis injuria affecit : hinc enim jam te damno, 
quod judicio contendas. Si autem injuriam inferentem 
ferre non posse crimen est, injuriam facere quanta 
dignum crit accusatione? Quare non magis injuriam 
accipitis ? quare non magis fraudem patimini? 8. Sed 
tos injuriam facitis et (raudem etiam fratribus. Rursus 
duplum crimen ; imo forte triplum et quadruplum. 
Unum quidem iujuriam inferentem ferre nescire; se- 
cundum autem, ctiam injuriam inferre; tertium, ini- 
quis judicium de his commitiere; quartum, hoc in 
fratrem facere. Neque enim similiter de peccatis ju- 
dicatur, cum admittuntur in quemvis obvium, et cum 
in proprium membrum. Hoc enim quis audet ex ma- 
jori petulantia : οἱ illic quidem conculcatur sola rci 
nalura , hic vero etiam person:e qualitas. Postquam 
igitur pudorem intulit a communibus rationibus, et au- 
te h:ec. a propositis praemiis, comminatione conclu- 
dit adliortationem, vehementiorem reddens sermo- 
new liis verbis : 9. An nescitis quod iniqui regnum Dei 
non possidebunt ? Nolite errare : neque. fornicarii, ue. 
que idolis servientes , neque adulteri, neque molles , ue- 
que masculorum concubitores, 10. neque avari, neque 
fures, neque. ebriosi, neue. malecdici, neque rapaces re. 


135 


gnum Dci possidebunt. Quid dicis? de avaris loquens, 
sceleratorum hominum tantam induxisti nobis tur- 
bam? Etiam, inquit : sed non confundens orationem 
hoc facio , sed et ordine procedens. Quemadmodum 
euim de fornicatoribus loquens , omnium simul me- 
minit : ila rursum avarum commemorans , omnes iti 
uedium adducit ad reprehensiones assuefaciens eos, 
qui horum et similium sib conscii sunt. Nam in 
aliorum comniemoratione frequenter audire poenam 
iis repositam, id elficit ut facilius audiatur reprehen- 
sio, cum adversus sua quisque peccata pugnaturus 
se appárat. Neque enim h:ec tamquam sciens illis 
competere , neque tanquam reprehendens, commi- 
natur : quod maxime potest auditorem retinere etim- 
pedire ne resiliat, cum oratio illum non respicit, sed 
indeterminate profata, cjus conscientiam latenter 
pungit. Nolite errare. llicsubindicat quosdam dicentes, 
quod nunc multi dicunt, Benignus cum sit Deus οἱ cle- 
meus, delicta uon ulciscitur : ne timeamus ; nam de 
milla re 4 nemine. umquam poenam exiget. Et pro- 
pterea dicit, Nolite errare. Error enim extremus et 
fallacia est , cum bona speres, contraria consequi, et 
illud de Dco suspicari, qu:* ne de homine quidem 
quisquam cogitaverit. Quamobrem ait propheta ex 
persona ejus: Existimasti iniquitalem, quod ero tui si- 
milis : arguam te εἰ statuam contra faciem tuam ini- 
quitates. (uas ( Psal. 49. 21. ); et Paulus hic, Notite 
errare ; neque fornicatores ( eum, qui jam damuatus 
faerat, priuium ponit ) , neque adulteri, neque molles , 
neque ebriosi, neque maledici regnum Dei possidebunt. 
Contra maledicos. — Multi hunc locum reprehen- 
derunt, tamquam valde asperum, si quidem ponit 
ebriosum οἱ maledicum cum adultero οἱ muliebria 
passo et masculorum concubitore. Atqui non paria 
sunt scelera, quomodu ergo paria supplicia? Quid 
ergo dicemus? Quod certe non parva res sit ebrietas 
et maledictum : quando quidem Christus eum qui fra- 
trem suum fatuum vocavit , gebennzs tradidit. S:pe 
enim hine mors consequuta est : et Judz:eorum populus 
ex ebrietate gravissima admisit peccata. Deinde non 
dc supplicio liic sermonem habet, sed de amissione re- 
gni. A regno igitur certe similiter et hic et ille excidunt: 
si vero in gehenna aliquam sint habituri differentiam, 
non erat presentis temporis disquirere; non enim 
"boc propositum nobis est. 11. Et hec quidam fuistis : 
sed abluti estis, sed sanctificati estis. Magnum ingerens 
pudorem subjunxit dicens : Cogitate ex quantis ma- 
lis vos eripuerit Deus, quantam vobis benignitatis 
su:? praebuerit experientiam et demonstrationem ; ne- 
que ad solam liberationem mercedem extendil, sed 
longe amplius beneficium auxit: etenim mundum et 
purum fecit. Num hoc tantum? Nequaquam. sed et 
sanctificavit ; neque hoc solum, sed ctiam justificavit. 
Atqui vel a peccatis liberari magnum est donum : 
nunc autem te innumeris replevit bonis. Et hoc fa- 
ctum est, 2n nomine Domini nostri Jesu Christi : non 
in hoc vel in illo, sed Et in Spiritu Dei nostri. Hxc 
ergo cum sciamus, dilecti, et accepti beneflcii ma- 
gitudinem cogitantes, maneamus tempcranter vi- 


u S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ΑΒΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


[56 


ventes, ab iis omnibus qux» enumerata sunt mundi, 
et tribunalia fugiamus, qu:e sunt in externis foris, et 
nobilitatem quam nobis Deus largitus est custodiu- 
mus. Cogita enim, quante sit turpitudinis, tibi jura 
dicentem sedere Gr:zeccum. 

9. Quid ergo, inquies , si is qui intus est inique 
judicet ? Cur, quiso? secundum quas leges judicat 
Gr:ecus, et secundum quas Christianus ? annon palam 
est Gr:zeum secundum leges hominum, et Christia- 
num secundum leges Dei? Hic ergo magis justitia 
reperitur, quia leges ex c:zelo sunt missa. In externis 
enim przter ea. qu: dicta sunt , alia sunt suspecta 
multa, oratorum vis dicendi , principum corruptio, et 
multa alia quz justitiam labefactant : hic vero nibil 
horum est, Quid ergo , inquies , si adversarius dyna- 
sta sit ? Et ideo maxime hic judicare oportet : in 
externis enim ille judiciis te erit omnino superior. 
Si autem ille non. acquiescit , et si id quod. intus est 
judicium despicit et feras vi trahit ? Melius e.t id, 
quod ex necessitate passurus es , te libentem susti« 
nere ct judieium non subire, ut et mercedem habeas. 
Nam Si, inquit, quis velit tecum in judicio contendere, 
el tunicam tuam accipere, dimittes illi etiam pallium ; et, 
Sis benevolus adversario tuo cito, donec es in via cum 
illo (Matth. 5. 40. 25). Ecquid nostra dicere opus esi? 
nam ipsi quoque externorum tribunalium patroni h:ece 
sc pissime dicunt, melius esse foris lites componere. 

Pecuniarum amor omnia subvertit, — Sed , ο pecu- 
nias! imo potius, o absurdum pecuniarum amorem ! 
qui omnia subvertit et dejecit ; nugzeque οἱ fabulze 
multis sunt omnia propter pecunias. Et quod ii , qui 
saecularibus sint addicti, iu tribunalibus lites commo- 
veant, nibil mirum ; quod autem inulti ex iis, qui s:ze- 
culo abrenuntiarunt , eadem ipsa faciant, hoc. certe 
est extra veniaig omnem. Nam si vis videre quantuin 
te abesse ab hoc usu, nempettribunalium, prxceperit 
Scriptura , et discere quibusnam leges posite sint , 
audi quid dicat Paulus : Justo ler non est posita, sed 
injustis et non subditis ( 1. Tim. 1. 9 ). Quod si ille de 
Mosaica hoc dicit, mullo magis de externis legibus. 
Si ergo injuriam feceris, palam est te non esse ju- 
Stum; si autem injuria afficiaris et feras ( hoc enim 
maxime justi est ), non opus habes externis legibus. 
Et quomodo, inquies, injuria lesus ferre potero ? At- 
qui Christus aliquid etiam amplius przcepit. Non 
modo eniin injuria l:esum ferre jussit, sed etiam 
affatim ervgare ei qui facit injuriam, et patiendi affe- 
elu et animo superare cupiditatem mala inferentis. - 
Non enim dixit, Ei qui velit tecum in judicio conten- 
dere et tunicam tuam auferre , dimitte tanicam ; sed 
cum illa et pallium dato. Vince illum , inquit , iale 
patiendo , non. male faciendo : hzc est enim clara et 
splendida victoria. ideoque postea dicit Paulus : 
Jam enim delictum est vobis , quod judicia habetis inter 
νου : e cur non potius injurium accipitis? Quod enim 
is qui injuria afficitur, magis vincat, quam is qui in- 
juriam non fert, hoc vobis palam faciam. Etiamsi qui 
injuriam non fert in judicium traxerit, etiamsi supe- 
rarit, tunc πιαχἰπιὸ vincitur. Quod enim nolebat, 


455 


xAnporoyücovci. Τί λέγει; περὶ πλεονεχτῶν 
διαλεγόµενος, τοσοῦτον ὄχλον ἐπήγαγες ἡμῖν παρα- 
νόμων ἀνθρώπων; Na, φησίν * ἀλλ οὗ συγχέων τὸν 
λόγον τοῦτο ποιῶ, ἀλλὰ χαὶ τάξει [140] προθαίνων. 
Ὥσπερ Y&p περὶ τῶν πόρνων διαλεγόµενος, μέμνη- 
ται πάντων ὁμοῦ, οὕτω πάλιν τοῦ πλεονέκτου µνη- 
οθεὶς, πάντας εἰς μέσον ἄγει, πρὸς τοὺς ἑλέγχους 
συνεθίζων τοὺς tà τοιαῦτα συνε!ιδότας ἑαυτοῖς. Τὸ 
yàp ἐν ταῖς τῶν ἑτέρων µνήµαις συνεχῶς ἀχούειν 
«ἣν χειµένην χόλασιν αὑτοῖς, εὐπαράδεχτον Tote? τὸν 
ἔλεγχον, ἐπειδὰν τοῖς οἰχείοις αὐτῶν ἁμαρτήμασιν 
ἑπαποδύηται. 0Οὐδὲ γὰρ ὣς συνειδὼς ἐνταῦθα αὖ- 
τοῖς ταῦτα, οὐδὲ ὡς ἑλέγχων ποιεῖται τὴν ἀπειλήν΄ ὃ 
μάλιστα καὶ ἱχανόν ἐστι χατασχεῖν τὸν ἀκροατὴν, xal 
μὴ ἀφεῖναι ἀποπτδῆσαι, ὅταν μὴ πρὸς αὐτὸν ὁ λόγος 
ἀποτείνηται, ἀλλ ἁδιορίστως λεγόμενος, λανθανόντως 
αὐτοῦ πλήττῃ τὸ συνειδός. ΜΗ π.ἰανγᾶσθε. Ἐνταῦθα 
αἰνίττεταί τινας λέγοντας, ὅπερ xal νῦν λέγουσιν οἱ 
πολλοὶ, ὅτι Φιλάνθρωπος ὧν ὁ θεὸς χαὶ ἀγαθὸς, οὑχ 
ἱπεξέρχεται τοῖς πλημμελήμασι' μὴ δὴ φοθηθῶμεν' 
οὐδένα γὰρ ἐπ οὐδενὶ δίκην ἁἀπαιτήσει ποτέ. Καὶ 
τούτων Σνεχέν φησιν MÀ) π.ανᾶσθε. Πλάνης γἀρ 
ἐστιν ἑσχάτης καὶ ἀπάτης, ἐλπίσαντα χρηστὰ τῶν 
ἑναντίων ἐπιτυχεῖν, καὶ ταῦτα περὶ θεοῦ ὑποπτεύειν, 
ἃ μηδὲ περὶ ἀνθρώπου τις ἑννοήσειε. Διό φησιν ὁ 
προφήτης £x προσώπου αὑτοῦ' 'Υπέλαθες ἀγομίαγ, 
ὅτι ἔσομαί σοι ὅμοιος" éAéyEo σε καὶ παραστήσω 
φατὰ πρὀσωπόν σου τὰς ἀνομίας cov: χαὶ ὁ Παῦ- 
λος ἐνταῦθα, M) π.Ίανᾶσθε * οὔτε πόργοι (τὸν Ίδη 
χαταδιχασθέντα πρῶτον τίθησιν), οὔτε μοιχοὶ, οὔτε 
μα Λακοὶ, οὔτε µέθυσοι, οὔτε .1οΐδοροι βασι.είαν 
Θεοῦ κἀηρονοµήσουσι. 


Πολλοὶ τούτου ἑπελάδοντο τοῦ χωρίου, ὡς σφόδρα 
«ραχέος, e! Ὑε τὸν µέθυσον xal λοίδορον μετὰ τοῦ 
μοιχοῦ χαὶ τοῦ ἠταιρηχότος xai vou ἀρσενοχοίτου τί- 
θησι’ χαΐτοι yt οὐχ ἴσα τὰ ἐγχλήματα, πῶς οὖν τὰ 
τῆς χολάσεως ἴσα; Τί οὖν ἐροῦμεν; "Oct μάλιστα μὲν 
οὖν οὗ μιχρὸν τὸ τῆς µέθης καὶ τὸ τῆς λοιδορίας, ἐπεὶ 
xai ὁ Χρ.στὸς τὸν μωρὸν χαλέσαντα τὸν ἀδελφὸν τῇ 
γεέννη παρέδωχε. Πολλάχις γὰρ ἐντεῦθεν ἑτέχθη 
θάνατος’ xai ὁ τῶν Ἰουδαίων δὲ δημος τὰ χαλεπώτα- 
κα ix τῆς µέθης ἐξήμαρτεν ἁμαρτήματα " ἔπειτα, 
ὅτι οὗ περὶ χολάσεως ὁ λόγος αὐτῷ τέως, ἀλλὰ περὶ 
ἐχπτώσεως βασιλείας. Της μὲν οὖν βασιλείας ὁμοίως 
xai οὗτος xai ἐχεῖνος ἐχπίπτουσιν' εἰ δέ τινα ἐν τῇ 
γεέννῃ διαφορὰν ἔξουσιν, οὐ τοῦ παρόντος χαιροῦ ζη- 
τεῖν οὗ γὰρ περὶ τούτου πρόχειται νῦν ἡμῖν. Καὶ 
ταῦτά τινες ἦτε ἆ 14 ἀπε.ούσασθε, ἀ 1.1) ἡγιά- 
σθητε. Σφόδρα ἑντρεπτιχῶς ἐπήγαγε λέγων Ἐν- 
νοῄσατε ἡλίχων ὑμᾶς ἐξείλετο χαχκῶν ὁ θεὸς, ὅσην 
ὑμῖν φιλανθῥωπίας παρέσχετο πεῖραν xaX ἀπόδειξιν' 
xai οὐδὲ µέχρι τῆς ἁπαλλαγῆς τὴν ἀντίδοσιν ἔδωχεν, 
ἁλλ' ἐπὶ ποιὺ τὴν εὐεργεσίαν mpofyyaye: χαὶ γὰο 
χαθαρὺν ἐποίησεν. "Ap' οὖν τοῦτο µόνον; Οὐδαμῶς, 
ἁλλά xal ἡγίασεν' ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ xa 
ἑδιχαίωσε. Καΐτοι γε xal τὸ τῶν ἁμαρτημάτων ἆἁπ- 
ἀλλαγῆναι, δωρεὰ μεγάλη’ vuv δέ σε xat µυρίων Ev- 
έπλησεν ἀγαθῶν. Kai τοῦτο Υέγονεν Ἐν τῷ ὁνό- 
ματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ιησοῦ Χριστοῦ" οὐκ Ev τῷδε 
καὶ τῷδε, ἀλλὰ Καὶ ἐν τῷ Πνεύματι τοῦ θεοῦ ἡμῶν. 
1441] Ταῦτα οὖν εἰδότες, ἀγαπητοὶ, χαὶ τὸ μέγεθος 
τῆς Ὑεχενηµένης εὐεργεσίας ἑννοοῦντες, µένωμεν 
δωφρόνως βιοῦντες, τῶν τε ἀπηριθμημένων καθα- 
ῥεύοντες ἁπάντων, χαὶ «à δικαστήρια φεύγωμµεν τὰ 
ἓν ἀγοραῖς ταῖς ἔξω, χαὶ τὴν εὐγένειαν, ἣν ὁ Geb, 


IN EPIST. I1 AD COR. HOMIL. XVI. 


15€ 
ἡμῖν ἐχαρίσατο, ταύτην διαφυλάξωµεν. Ἐννόησον 
γὰρ ἠλίχης ἐστὶν αἰσχύνης χαθέζεσθαι Ἑλληνά σοι 
δίχαια νέµοντα. - 


ε’. Τίοὗν, φησὶν, ἐὰν παρανόμως ὁ ἔνδον χρίνῃη; Διά 
τί, εἰπέ µοι; χατὰ ποίους γὰρ νόμους διχάζε' ὁ "EX- 
λην ; xaX κατὰ ποίους ὁ Χριστιανός; οὐχ εὔδηλον ὅτι 
χατὰ μὲν τοὺς τῶν ἀνθρώπων ὁ Ἕλλην, κατὰ δὲ τοὺς 
τοῦ Θεοῦ ὁ Χριστιανός; Οὐχοῦν ἐνταῦθα μᾶλλον τὸ 
δίχαιον, ἐπειδὴ χαὶ ἐξ οὑρανῶν εἶσιν οἱ νόμοι πειι- 
φθέντες. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἔξωθεν μετὰ τῶν εἰρημέ- 
νων xal ἕτερα ἔστιν ὑποπτεῦσαι πολλὰ, xal ῥητόρων 
δεινότητα xal διαφθορὰν ἀρχόντων xaX πολλὰ ἄλλα 
«b δίχαιον λυµαινόμενα’ ἐνταῦθα δὲ τοιοῦτον οὐδέν. Τί 
οὖν, ἂν ὁ ἀντίδιχος δυνάστης f), φησί; Καὶ διὰ τοῦτο 
μὲν οὖν μάλιστα διχάζεσθαι ἐνταῦθα χρή’ ἓν γὰρ τοῖς 
ἔξω δικαστηρἰοις περιέσται σου πάντως. El δὲ οὐκ 
ἀνέχεται, ἀλλὰ xoi τῶν Évbov καταφρονεῖ xai ἔξω 
πρὸς βίαν EXxst, βέλτιον, ὅπερ ἐξ ἀνάγχης µέλλεις 
πάσχειν, Exüv * ὑποστῆναι xal μὴ δικάσασθαι, ἵνα 
καὶ μισθὸν ἔχης. "Av Υάρ εἰς σοι, qnot, 66.1ῃ κρι- 
θῆναι, καὶ τὸν χιτῶγά σου .Ἰαδεῖν, ἀφήσεις αὐτῷ 
καὶ τὺ ἱμάτιον xal, Ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ 
σου ταχὺ, ἕως ὅτου sl ἐν τῇ ὁδῷ μετ αὐτοῦ. Καὶ 
τί χρὴ λέγειν τὰ ἡμέτερα; χαὶ γὰρ αὐτοὶ οἱ τῶν ἔξω- 
θεν δικαστηρίων συνἠγοροι µυριάχις ταῦτα λέγουσι, 
ὅτι βέλτιον ἔξωθεν διαλύεσθαι. 


Ἁλλ' ὦ τῶν χρημάτων! μᾶλλον δὲ, ὢ τοῦ ἁτόπου 
ἔρωτος τῶν χρημάτων | ὅτι πάντα ἀνέτρεφε xal χατ- 
ἐδαλε, χαὶ πάντα ληρος τοῖς πολλοῖς xal μῦθοι διὰ 
τὰ χρήματα. Καὶ τὸ μὲν βιωτιχοὺς εἶναι τοὺς τοῖς 
διχαστηρίοις ἑνοχλοῦντας, οὐδὲν θαυμαστόν ' τὸ δὲ 
πολλοὺς τῶν ἁποταξαμένων τὰ αὑτὰ δὴ ταῦτα 
ποιεῖν, τοῦτό ἐστιν ὃ συγγνώµης πάσης ἑστέρηται, 


Εἰ γὰρ ἐθέλοις ἰδεῖν πόσον ταύτης ἀπέχειν σε b τῆς 


χρείας, τῆς τῶν διχαστηρίων λέγω, προσέταξεὺ 1 
Γραφὴ, xa τίαιν οἱ νόμοι χεῖνται μαθεῖν, ἄχουσον τί 
φησιν ὁ Παῦλος ΔιΝαίῳ vópoc οὗ κεῖται, ἀγόμοις 
δὲ καὶ ἀνυποτάκτοις. El δὲ περὶ τοῦ Μωσαϊκοῦ 
ταῦτά φησι, πολλῷ μᾶλλον περὶ τῶν ἔξωθεν. "Av μὲν 
οὖν ἁδικῆς, δηλον ὡς οὐκ ἂν εἴης δίχαιος' ἐὰν δὲ 
ἁδιχ] xat φἑρῇς (δικαίου γὰρ μάλιστα τοῦτό ἐστιν), 
οὐδὲν ypelav ἔχεις τῶν ἔξωθεν νόμων. Καὶ πῶς δυνή- 
σοµαι φέρειν ἁδιχούμενος, φησί; Καΐτοι ve ὁ Χρι- 
στὸς xaX τούτου τι πλέον προσέταξεν. OO Ὑὰρ µόνον 
ἁδικούμενον φἑρειν ἐχέλευσεν, ἀλλὰ xaX προσεπιδα- 
Ψιλεύεσθαι τῷ ἁδικοῦντι, xal τῇ προθυµίᾳ τοῦ πά- 
σχειν ὑπερδαίνειν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ποιοῦντος xa- 
xi. Οὐ γὰρ εἶπε, Tip θἐλοντί σοι χριθῆναι χαὶ τὸν 
χιτῶνά σου λαθεῖν ἄφες τὸν χιτῶνα" [142] ἀλλά, Μετ) 
&xelvou xal τὸ ἱμάτιον δός. Νίχησον γὰρ αὐτὺν, φησὶ. 
τῷ καχῶς πάσχειν, μὴ τῷ χαχῶς ποιεῖν' αὕτη γὰρ ἡ 
σαφὶς νίχη xat λαμπρά. Aib xal προϊὼν ἔλεγεν ὁ 
Παῦλος. Ἡδη μὲν οὖν ÓAoc ἤττημα ὑμῖν ἐστι, 
ὅτι κρίµατα ἔχετε μεθ ἑαυτῶν. Καὶ διὰ τὶ οὗ 
μᾶ.1λον ἀδικεῖσθε; "Ότι γὰρ ὁ ἁδικούμενος vix. 
μᾶλλον τοῦ μὴ φέρὂντος ἀδικεῖσθαι, τοῦτο ὑμῖν ποιή- 
Gto φανερόν. 'O μὴ φέρων ἁδιχεῖσθαι, xàv εἰς διχα- 
στήριον ἑλχύσῃ, χἂν περιχένηται, τότε μάλιστα Ίττη- 
ται. ὃ γὰρ οὐκ Ἠθελεν, ἔπαθεν' ἠνάγχασε γὰρ αὐτὸν 
ὁ ἀντίδιχος καὶ ἀλγῆσαι χαὶ δικάσασθαι. Τί γὰρ ὅτι 


* Reg., ἑχόντα. b Morel., ἀπέχειν σε δεῖ, male : δεῖ 
deest iu codice Regio et a nobis exounctum est. 


57 S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ΑΠΟΙΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


νενίκηχας τί δὲ ὅτι τὰ χρήματα ἀπέλαδες ἅπαντα ; 
ὅπερ o)x ἐδούλου τέως ὑπέμεινας, ἀναγχασθεὶς δικά- 
σασθαι. "Av δὲ ἐνέγχῃς τὴν ἁδιχίαν, νικᾶς χρημάτων 
μὲν ἁποστερούμενος, τῆς δὲ νίχης, οὐχέτι της ἐπὶ τῇ 
φιλοσοφίᾳ ταύτῃ’ οὐ γὰρ ἴσχυσέ σε ἀναγχάσαι ἐχεῖ- 
νος, ὅπερ οὐχ ἐθούλου, ποιῆσαι. Καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν 
ἀληθὲς, cimi uot, τίς ἑνίχησεν, ὁ βάσχανος, ἢ ὁ ἐπὶ 
τῆς χοπρίας; τίς ἠττήθη, ὁ πάντα ἀφαιριθεὶς Ἰώ6, 
3 ὁ πάντα ἀφελόμενος διάβολος; Δῆλον ὅτι ὁ πάντα 
ἀφελόμενος διάθολος. Τίνα οὖν θαυμάξομεν τῆς νίχης, 
τὸν διάδθολον τὸν πλήξαντα, ἡ τὸν Ἰὼδ τὸν πληγέντα; 
Δῆλον ὅτι τὸν "Iu6 * καίτοι γε οὐχ ἴσχυσε χρήματα 
ἀπολλύμενα χατασχεῖν, οὐ σῶσαι τοὺς παΐῖδας τοὺς 
αὐτοῦ. Καὶ τί λέγω χρήματα xat maiba; ; τὴν τοῦ 
σώματος οὐκ ἴσχυσε περιποιῄσασθαι σωτηρἰαν. "AXI" 
ὅμως οὗτός ἐστιν ὁ νιχήσας, ὁ πάντα τὰ ὄντα ἀπο- 
θαλών. Χρήματα μὲν γὰρ οὐκ ἴσχυσε χατασχεῖν, τὴν 
δὲ εὐσέθειαν χατέσχε μετὰ ἀκριθείας ἁπάσης. ᾽Αλλὰ 
παισὶν οὐχ ἐπήμυνεν ἀπολλυμένοις. Καὶ τί τοῦτο; 
χαὶ γὰρ ἐχείνους λαμπροτέρους ἐποίησε τὸ συμδὰν, 
καὶ ἑαυτῷ δὲ οὕτως Ίμυνεν ἐπηρεαζομένῳ. El δὲ μὴ 
χαχῶς ἔπαθε xai ἠδιχήθη παρὰ τοῦ διαδόλου, οὐχ ἂν 
ἐνίκησε τὴν λαμπρὰν νίχην ἑχείνην. El πονηρὸν ἣν 
τὸ ἀδικεῖσθαι, οὐκ ἂν ἡμῖν αὐτὸ ἐπέταξεν ὁ θεός" 
πονηρὰ γὰρ ὁ θεὸς oüx ἐπιτάττει ἢ οὐκ ἴστε, ὅτι 
αὐτός ἐστιν ὁ θεὸς τῆς δόξης; χαὶ οὐκ ἂν αἰσχύνῃ 
xaX γέλωτι xal ζημίᾳ περιδαλεῖν ἡμᾶς ἠθέλησεν, 
ἀλλὰ τἀναντία προξενῆσαι. Διὰ τοῦτο χελεύει ἡμᾶς 
ἀδιχεῖσθαι, xaX πάντα πράττει, ὥστε ἀποστῆσα: ἡμᾶς 
τῶν βιωτικῶν, xat πεῖσαι vl δόξα χαὶ τί αἰσχύνη, τὶ 
ζημία καὶ τί χἐρδος. 


ς’. Αλλά δεινὸν τὸ ἀδιχεῖσθαι καὶ ἑπηρεάζεσθαι. 0ὐχ 
ἔστι δεινὸν, οὐχ ἔστιν, ἄνθρωπε. Μέχρι τίνος πρὸς 
τὰ παρόντα ἑπτόησαις, 0ὐδὲ γὰρ ἂν ἐπέταξεν αὐτὸ ὁ 
θεὸς, εἰ δεινὸν ἦν. Σχόπει δὲ’ O0 ἠδιχηχὼς ἀπῆλθε 
χρήματα ἔχων, ἀλλὰ καὶ συνειδὸς πονηρόν’ ὁ δὲ {δι- 
χηµμένος, χρημάτων μὲν ἀπεστερημένος, παῤῥησίαν 

ὰ χεχτηµένος πρὸς τὸν θεὸν, χτῆημα µυρίων θησαν- 
pov τιμιώτερον. Ταῦτ οὖν εἰδότες, φιλοσοφῶμεν ἐκ 
προαιρέσεως, xal μὴ πάσχωμεν τὰ τῶν ἀνοῄτων, ot 
τότε νοµίζουσι μὴ ἁδικεῖσθαι, ὅταν ἀπὸ δικαστηρίου 
τοῦτο πάθωσι. [145] Τούναντίον δὲ ἅπαν ἐστὶν ἡ µε- 
Τίστη ζημία, καὶ ὅλως ὅταν μὴ ἑχόντες ταῦτα φιλο- 


σοφῶμεν, ἀλλ᾽ ἠττηθέντες ἐχεῖθεν. 0ὐδὲν γὰρ χέρδας | 


ἀπὸ δικαστηρίου ἠττηθέντα ἐνεγχεῖν * xal γὰρ τῆς 
ἀνάγκες τὸ πρᾶγμα " γίνεται λοιπόν. Τίς οὖν ἡ Aape- 
πρὰ vixr ; "Uxav σὺ χαταφρονῄήσῃς, ὅταν μὴ δικάσῃ. 
Τί φής: Αφῃρέθην ἅπαντα τὰ ὄντα, qnot, xai σιγᾶν 
χελεύεις , ἑπηρεάσθην, xal φέρειν πράως παραινεῖς ; 
xai πῶς δυνἠόοµαι; Ῥᾷστα μὲν οὖν, ἂν εἰς τὸν οὐ- 
ρανὸν ἀναθλέψῃς, ἂν ἴἵδῃς τὸ κάλλος τοῦτο, xal mou 
σε ἐπηγγείλατο δέξασθαι ὁ θεὸς φέροντα ἀδιχίαν vev- 
ναίως. Τοῦτο τοίνυν ποίει, xal ἀναθλέψας εἰς τὸν o5- 
ρανὸν, ἐννόησον ὅτι τῷ ἐχεῖ καθημένῳ ἐπὶ τῶν Χερου- 
6ὶμ γέγονας ὅμοιος. Καὶ γὰρ καὶ ἐχεῖνος ὑθρίσθη 
καὶ fveyxs, xai ὠνειδίσθη xal οὑχ ἠμύνατο, xa 
ἑπτύσθη b καὶ οὐκ ἐπεξηλθεν' ἀλλά xal τοῖς ἐναντίοις 
hpslyazo εὐξργεσίαις μυρίαις τοὺς τὰ τοιαῦτα πὲ- 
ποιηκότας, xal ἡμᾶς μιμητὰς αὑτοῦ γενέσθαι ἐχέ- 
λευσεν. Ἐννόησον ὅτι γυμνὸς ἐξῆλθες Ex χοιλίας µη- 
τρός σου’ γυμνὸς χαὶ ἀπελεύσῃ xal σὺ κἀκεῖνος ὁ 


5 Deeral τὸ πρᾶγμα. — b Morel., καὶ ἑπτύσθη, quam lec- 
tionem habet Savil. in. margine. idem sSavil. in textu. et 
codex teg., xai ἐτνπτήθη. Utraque lectio quadrat, 


138 


Σδιχηχώς' μᾶλλον δὲ ἐχεῖνος μὲν μετὰ µυρίων τραυ- 
µάτων σχώληχα τιχτόντων. Ἐννόησον ὅτι πρόσχαιρα 
τὰ παρόντα, λόγισαι τοὺς τάφους τῶν προγόνων, 
χατάµαθε τὰ γεγενηµένα caque, καὶ ὄψει ὅτι ἴσχυ- 
ρότερὀν σε ἐποίησεν ὁ ἀδιχήσας. Τὸ μὲν Yàp αὐτοῦ 
πάθος χαλεπώτερον ἐποίησε, τὴν φιλαργυρίαν λέγω᾽ 
«b δὲ σὺν ἀσθενέστερον, λαθὼν τὴν τροφὴν τοῦ On- 
ρίου. Καὶ ἔτι πρὸς τούτοις ἀπήλλαξέ σε φροντίδων, 
ἀγωνίας, βασχανίας συχοφαντῶν, θορύθου, ταραχῆς, 
φόδου διηνεχοῦς’' καὶ τὸν φορυτὸν τῶν χαχῶν ἐπεσώ- 
ρευσεν ἐπὶ ch ἑαυτοῦ χεφαλήν. Τί οὖν, ἐὰν λιμῷ 
παλαίσω, φησί; Μετὰ Παύλου τοῦτο πάσχεις τοῦ λέ- 
γοντος' "Axpi τῆς ἄρτι ὥρας xal πεινὤμεν xal δι- 
φῶμεν καὶ }υμκητεύομεν. 'AXX ἐχεῖνος διὰ τὸν 
θεὺν, φησί. Καὶ σὺ διὰ τὸν Ocóv: ὅταν γὰρ μὴ ἑπ- 
εξέλθῃς, διὰ τὺν θεὸν τοῦτο ποιεῖς. Αλλ᾽ ὁ ἠδικηχὼς 
μετὰ τῶν πλουτούντων τρυφᾷ. Μᾶλλον δὲ μετὰ τοῦ 
διαθόλου’ ἀλλὰ σὺ μετὰ Παύλου στεφανοῦσαι. ΜΗ τοί- 
νυν δέδιθι λιµόν' OD γὰρ «Ίιμοκτονῇήσει Κύριος yv- 
χὰς δικαίων. Καὶ ἕτερός φησι πάλιν ' ᾿Επίῤῥιγον 
ἐπὶ Κύριον τὴν μέριινάκσου, καὶ αὑτός σε δια- 
θρέψει. El γὰρ τὰ ατρονθία τοῦ ἀγροῦ δ.ατρέφει, 
πῶς σὲ οὐ διαθρέψει;, Μὴ γινώµεθα τοίνυν ὁὀλιγόπι- 
στοι μηδὲ ὁλιγόφυχοι, ἀγαπητοί. Ὁ γὰρ βασιλείαν 
οὐρανῶν ἑπαγγειλάμενος xal τοσαῦτα ἀγαθὰ, τὰ 
παρόντα πῶς 05 δώσει; Mh περιττῶν ἐπιθυμῶμεν, 
ἁλλ᾽ αὐταρχείας ἐἑχώμεθα, xat ἀεὶ πλουτήσομεν' σχε- 
πάσµατα ζητῶμεν xal τροφὰς, xal πάντων ἐπιληψό- 
µεθα xaX τούτων xal τῶν πολλῷ µειζόνων. El δὲ 
ἀλγεῖς ἔτι χαὶ χάτω χύπτεις, Ἡδουλόμην σοι τοῦ 
ἠδιχηχότος μετὰ τὴν νίχην δεῖξαι τὴν φυχἠν, πῶς τέ- 
φρα Ὑίνεται. Καὶ γὰρ dj ἁμαρτία τοιοῦτον' ἕως μὲν 
ἂν ἐργασθῇ, παρέχει τινὰ ἡδονήν, | 144] ὅταν δὲ τα- 
λεσθῇ, τότε dj μιχρὰ ἡδονὴ ὑπεξίσταται, ἐπεισέρχεται 
δὲ ἀθυμία. Ταῦτα χαὶ ὅταν ὑθδρίζωμέν τινας πάσχο- 
μεν ὕστερον γοῦν ἑαυτῶν χατηγοροὺμεν. Οὕτω xal 
ὅταν πλεονεχτήσωμεν, χαίρομεν μετὰ δὲ ταῦτα 
χεντούµεθα ὑπὸ τοῦ συνειδότος. 


Ὁρᾶς παρὰ τῷ δεῖνι τὴν οἰχίαν τοῦ πένητος ; Δά- 
χρυσον, μὴ τὸν ἀπεστερημένον, ἀλλὰ τὸν εἰληφότα: 
o0 γὰρ ἔδωχεν, ἀλλ' ἔλαδε χαχόν. Ἐχεῖνον μὲν γὰρ 
τῶν παρόντων ἀπεστέρησεν, ἑαυτὸν δὲ τῶν ἀφάτων 
ἀγαθῶν ἐξέδαλεν. EL γὰρ ὁ μὴ δοὺς τοῖς δεοµένοις, 
εἰς γέενναν ἄπεισιν, ὁ λαμδάνων τὰ τῶν δεοµένων, 
τί πείσεται; Καὶ τί «b χέρδος, φησὶν, ὅταν ἐγὼ πάθιο 
καχῶς; Μέγα μὲν οὖν τὸ κέρδος. OO γὰρ τῇ τιµωρίᾳ 
τοῦ χαχῶς πεποιηχότος ἴστησί σοι τὴν ἀντίδοσιν ὁ 
θεύς' ἐπεὶ οὐδὲν ἂν fiv µέγα. Tí γὰρ ὄφελος, ὅταν α 
ἐγὼ πάθω καχῶς, χἀχκεῖνος πάσχἹῃ χαχῶς ; χαίτοι γε 
πολλοὺς οἶδα µεγίατην παραμυθίαν ταύτην ἡγουμέ- 
νους, καὶ τὸ tdv ἀπειληφέναι νομίζοντας, ὅταν τοὺς 
ἑπηρεάσαντας ἴδωσι κολαζοµένους. 'AXA' ὅμως ὁ θεὸς 
οὐκ ἐν τούτοις ἵστησι τὴν ἁμοιθήν. ᾽Αλλά βούλει µα- 
θεῖν ὅσα τὰ ἀγαθά σε διαδέςεται; Τὸν οὐρανόν σοι 
πάντα ἀνοίγει, τῶν ἁγίων ποιεῖ συµπολίτην, εἰς τὸν 
αὐτῶν χορὸν τελεῖν σε παρασκευάζει, ἁμαρτημάτων 
ἀπολύει, δικαιοσύνῃ στεφανοῖ. El γὰρ οἱ τοῖς ἡμαρ- 
τηχόσιν ἀφιέντες τυγχάνουσιν ἀφέσεως, οἱ μὴ µόνον 
ἀφιέντες, ἀλλὰ xal ἐπιδαψιλευόμενοι, τίνος οὗ τεύ- 
ξονται εὐλογίας b; Mi τοίνυν ἀγεννῶς ἑνέγκῃς, ἀλλὰ 
xai εὖξαι ὑπὲρ τοῦ ἡδικηχότος ὑπὲρ γὰρ σαυτοῦ 


8 Legebatur, εἰ, solace. b Savil. et Morel., εύλογιας, 
Re4., ἀπολογίας, et sic legit interpres. Utraque lectie 
quadrat. 


437 
passus est : illum enim coegit adversarius et dolerc 
et judicio contendere. Quid enim. quod vicisti? quid 
quod universas accepisti pecunias ? Quod nolebas in- 
terim passus es , ut coactus jn judicio contenderes. 
Si vero iniquitatem feras, vincis privatus pecuniis, 
sed non victoria qu:e est ob tantam philosophiam : 
non potuit enim ille te cogere ad id faciendum, quod 
nolebas. (Quod autem hoc sit verum , dic mili ; Quis 
vicit, invidusne, an is qui jacebat in sterquilinio? 
quis superatus est , an Job, cui omnia abrepta sunt, 
an qui omnia ipse abstulit diabolus ?* Conspicuum est, 
quod is qui omnia ipsi abstulit diabolus. Quem mira- 
mur ob victoriam, diabolumne qui percussit, an Jo- 
bum percussum ? Palam est, quod Jobum. Atqui non 
potuit percuntes pecunias retinere , uon filios suos 
servare. Ecquid dico pecunias et lilios ?* corporis sui 
salutem servare non potuit. Attamen hic est qui vi- 
cit qui omnia sua amisit. Pecunias quidem retinere 
non potuit, pielatein vero cum oinni accuratione re- 
tinuit. Sed pereuntibus filiis non opem tulit. Et quid 
hoc ? nam illos ipse casus splendidiores reddidit ; sibi 
quoque malis affecto similiter opem tulit. Nisi vero 
male passus et injuría affectus a diabolo fuisset, non 
splendidam illam retulisset victoriam. Si malum erat 
injuria affici, non id nobis jussisset Deus : mala enim 
Deus nou jubet : au nescitis quod ipse sit Deus glo- 
riz ? nec nos voluisset turpitudive , risu et d.mno 
involvere, sed contraria conciliare. [deo jubet nos 
injuriam pati, nihilque non agit ul nos a szcularibus 
absirahat, et. persuadeat quid sit gloria, quid turpi- 
tudo, quid damnum, quid lucrum. 

6. Sed durum est injuria οἱ domno affici ? Non cst 
durum, non est, o homo! Usquequo prosentibus 
inbias ? Neque cnim hoc prxcepisset Deus, si malum 
esset. Considera autem : qui injuijain fecit, abiit 
pecunias labens, sed malam quoque conscientiam : 
qui autem injuria lxsus est, pecuniis quidein priva- 
tus fuit , sed fiduciam apud Deum habet , possessio- 
nein inille thesauris pretiosiorein. Hiec cuim sciamus, 
ex proposito voluntatis philosophemur , uec eadem 
quz stulti patiamur, qui tunc se non injuria lus0s 
putant , cuni hoc illis a judicio accidit. Prorsus vero 
e conirario illud est damnum inaximum , et univer- 
sim quando non philosophamur sponte nostra, sed 
inde superati. Nihil enim lucri relerunt qui superati 
a judicio , id patiuntur : nam tunc demum illud ex 
necessitate lit. Qua uam ergo splendida victoria est ? 
Quando tu id despexeri:, quando judicio nun couten - 
deris. Quid dicis? omnia mihi ablata boua suut, el 
silere jubes? damno affectus sum, ul mansuete fe- 
raim horiaris ? et quomodo illud potero? Facillime 
ulique, si in c:eluin respexeris , si videris hanc pul- 
chritudiaem et ubi te suscepturum esse Deus pullici- 
tus sit, si injuriam generose feras. lloc itaque facito, 
ei posiquam cieluu respexeris, cogita te similem fa— 
eium esse ei, qui illic super Cherubim seuct. Nain et 
ille contumelia affectus est, et id tulit ; οἱ probris est 
affectus, nec sese est ultus ; sputis dehonestatus est, 
€ uon sese vindicavit , scd. contrariis remuneravit , 


IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. XVI. 


4:8 
innumeris. afficiens beneliciis cos. qui talia feecrant, 
et nos ipsius imitatores esse jussit. Cogita te nudum 
exiisse ex utero matris tux ; nudus reverteris et tu 
el qui te affecit injuria ; imo vero ille cum innuneris 
vulneribus , quze vermes gignant. Cogita quod tem- 
poranea sint presentia : tecum reputa. sepulcra ma- 
jorum. Disee aperte ca qua facta sunt , et videbis 
eum qui te injuria affecit , te fortiorem fecisse : pas- 
sionem namque suam graviorem reddidit; amore 
pecunia: dico; tuam vero imbecilliorem , ablato fer: 
illius alimento. Ad hz'c vero te liberavit a curis , ab 
animi angore, ab invidia sycophautarum , a turba , 
tumultu, a perpetuo metu ; et malorum colluviem iu 
caput suum congessit. Quid igitur, si cum fame, in- 
quies, concertem ? Cum. Paulo hoc pateris, qui ait : 
Usque in hanc horam et esurimus ct sitimus et nudi su- 
mus (1. Cor. 4. 11). At ille, inquies, propter Deum. 
Et tu. quoque. propter Deum : quaudo. enim non te 
ultus fueris, .ropter Deum id fecisti. Scd qui me in- 
juria affecit, cutn divitibus in deliciis degit. luo vero 
cum diabolo : sed tu cum Paulo coronaris. Nc ergo 
famem timeas : Non enim fame necabit Deus animas 
justorum. ( Prov. 10. 5 ). Et alius rursum ait : Jacia 
super Dominum curam tuam, et ipse te enutriet ( Psal. 
94. 25 ). Si enim passeres agri nutrit, quomodo te 
non nutriet ? Ne simus ergo modicz fidei , neque pu- 
sillanimes, o dilecti. Qui enim reguum caelorum pro- 
mi-it et tanta bona, presentia quomodo non dabit ? 
Nc superflua desideremus, sed quod sufficiat, et sem- 
per divites crimus : tegumentum. quiramus et ali- 
menta, et omnia accipieuus, et liaec et multo majora. 
οί autem adhuc doles et deorsum respicis , vellem 
libi ejus qui te injuria affccit animau post victoriam 
ostendere, quomodo cinis faeta sit. Tale namque est 
|eceatum : quamdiu pavatur, quamdam voluptatem 
affert ; quando autem consummatum est, tunc niodica 
illa volupias avolat, succedit autem animi ineeror. Hec 
porro patimur, cum quosdam contumelia afficimus ; 
poslea veru nos ipsos accusamus. Sic etiam cuui ra - 
pinus, gaudemus; deinde veroa conscientia pungüuvur. 

Qui egenis non. eleemosynam erogat , in. gehennam 
mittitur. — Vides apud quempiam domum pauperis ? 
befle , non eum qui privatus fuit , sed eum qui acee- 
yit ; non enim dedit, sed accepit malum. Nam illum 
quidem przesentibus spoliaviL, se vero ex bonis iuef- 
fabilibus ejecit. Nat si is, qui egenis nou elargitur, 
in gelennam abit; qui illa qux egenorum sunt acci - 
pit, quid patietur? Et quienaim utilitas, inquies, si 
ego male patiar? Magna certe utilitas. Non per sup- 
plicium | ejus , qui te malo affecit, remuncratiouem 
tibi constituit Deus; nam illud non inagua res esset. 
Quz enim utilitas, si et ego et ille mala patiamur ? 
quamquam multos novi, qui hoc pro maxima haben: 
consolatione, el totum se accepisse arbitrautur, eum 
eos qui sibi nocueruut plexos vident. Attamen Deus 
von hic sistit remunerationem. Sed vis scire quot tc 
bona exceptura sint? Totum sibi c:elum aperit, san- 
ctorum concivem facit, in eodem choro ut sis efficit, 
a peccatis absolvit , justitia coronat. Si enim qui re- 


459 
mittunt iis, qui peccaverunt, remissionem conse- 
quuntur ; qui non niodo remittunt , sed ipsis abunde 
largiuntur , quam non consequentur benedictionem ? 
Ne itaque pusillo animo feras, sed etiam precaro 
pro eo qui te l:esit. Pecunias tuas accepit? sed etiam 
peccata, ut in Neemano et Giezi accidit. Quantas pe- 
cunias non dare voluisses, ut peccata tibi remitteren- 
tur ? Που itaque nunc etiam usu venit : si enin gene- 
róse feras, nec maledicas, splendida redimitus es 
corona. Nou meus est sermo , sed audisti Christum 
dicentem : Orate pro iis qui vobis molestiam creant. 
Et cogita quantum sit pr:emium , Ut sitís similes Pa- 


S. JOANNIS CIINYSOSTOMI ARCIHIEDP. CONSTANTINOP. 


140 
tris vestri qui est in. celo ( Mutth. 5... 45. 40). Itaque 
nullo privatus es, sed etiam accepisti ; non injuria 
affectus, sed coronatus es, animo magis philosophus 
effectus Deoque similis , pecuniarum cura liberatus , 
regnum celorum assequutus. I1:c itaque omnia no- 
biscum reputantes, iu injuriis philosophemur, dilecti, 
ut eta presentis vit: perturbatione liberemur , et 
inutilem moerorem abjiciamus , futurumque gaudium 
consequamur, gratia et benignitate Domini nostri 
Jesu Christi, quicum Patri et una Spiritui sancto glo- 
ria, imperium, bonor, nunc et semper, et in secula 
saeculorum. Ainen. 





HOMILIA XVII. 


Car 6. v. 12. Omnia mihi licent, sed non omnia 
expediunt : omnia mili licent, sed ego sub nullius 
redigar potestate. 

4. Helluoues hic subindicat. Quia enim rursus ad 
fornicatorem est rediturus, fornicatio auteur ex. de- 
liciis et immoderato cibo oritur, vehementer vitium 
illad castigat. Neque enim de prohibitis hzc. dicit ; 
illa namque non licent ; sed de iis qux indifferentia 
esse videntur. Exempli causa : licet, inquit, come- 
dere et bibere; sed cum copia nimia non cxpedit. 
Quodque mirum inexspectatumque est , quod tainen 
facere szepe solet in contrarium convertens orstionetu, 
hic quoque illud exsequitur; et ostendit quod in pote- 
state facere, non solum non expediat, sed nec po- 
testatis. quidem sit, verum servitutis. Et primo 
quidem avertit ab eo, quod non expediat, dicens : 
Non expediunt ; secundo autem 4 contrario , dicens, 
Ego sub nullius redigar potestate. lloc. autem sibi 
vult : Penes te. est. eanducare, iuquit: ergo mane 
in illa potestate , et cave ne hujus affectus servus 
efficiaris. Nam qui ut convenit illo utitur, illius 
dominus est; qui autem mensuram excedit, non 
ultra dominus est , sed servus ejus ellicitur , gula iu 
ipso tyrannidem exercente. Videu' quomodo eum, 
qui se potestatem habere putabat, sub potestate esse 
ostendat? Solet enim Paulus hoc facere, ut jam dixi, 
in contrarium objectiones vertere : quod hic etiam 
fecit. Animadverte autem : quisque eorum dicebat , 
Licet mihi deliciari : ille vero dicit, Non loc tu ita 
facis ut qui id habeas in potestate, sed υἱ qui sis 
ip:e redactus sub lianc potestatem, Neque enim ven- 
tris potestatem habes , quamdiu fueris ventri uimis 
indulgeus, sed ipse te in potestate habet. ioc autem 
de pecuniis etiam deque aliis dici potest. 15. Esce 
ventri. Ventrem. hic nou. ventrem, sed ingluviem 
vocal : ut cum dicit : Quorum deus venter — est 
(Philipp. $. 19) ; non de hoc membro loquens, sed 
de voracitate. Quod enim ita sit, audi sequentia : Et 
venter escis : corpus aulem non  fornicationi, sed Do- 
wino. Atqui venter quoque est corpus. Sed duas 
posuit conjunetiones, escas et ingluviem , quam qui- 
dem vontrem vocavit, Christum et corpus. Quid sibi 
vult illud, Esca ventri ? Escse, inquit, amicitiam ha- 
beut cum ingluvie, et hz» cum. ventre. Non potest 


ergo ad Christum nos ducere, sed ad liec trahit. Gra- 
vis enim et belluina est passio servosque reddit , et 
ut sibi serviatur efficit. Cur ergo alimenti inhias, 
o homo? Illius namque ministerii talis est finis, et 
nihil amplius exhibebit ; sed tamquam alicui domin:e 
ministrans, manet hanc retinens servitutem , neque 
ulterius procedit ; nullumque aliud opus babet, sed 
hocinane ministerium. Et ambo mutuo connectuntur, 
et simul dissolvuntur venter cum escis, ct esce cum 
ventre, cursum quemdam qui numquam finitur invol- 
ventes, ac si a corrupto corpore nascantur vermes, et 
rursus a vermibus corpus consumatur ; vel quemadmo- 
dum si fluctus in summum sublatus dissolvatur, nihil 
ultra efíicit. Hzc porronon de esca etde corpore dicit ; 
sed gul:e vitium et cibum immoderatum traducit, ut 
sequentia ostendunt : subjungit enim : Deus autem et 
hunc el hec destruet. Non. ventrem dicit, sed immo- 
deratam concupiscentiam : non escam , sed delicias. 
Neque enim illain :»gre fert, sed de illis legem sta- 
tuit sic loquens : Habentes alimenta et teyumenta, his 
contenti sumus (1. Tim. 6. 8); sed hac ratione rem 
improbat, ejus emendationem post consilium datum 
orationi relinquens. Quidam vero dicunt, dictum 
iilud esse prophetiam, qua statum futuri sxculi 
declarat, in quo non ultra manducabitur vel bibetur. 
Si autem moderatus usus finem habebit, multo magis 
ab ἱπιιποάθγαίο abstinendum. Deinde ne quis putet 
reprchensionem id esse corporis, neve illud suspi- 
cetur, quod nempe a parte totum damnaverit, neve 
dicat corporis naturam causam esse fornicationis ; 
audi sequentia ; Non enim corporis naturam , inquit, 
accuso, sed immoderatam animi cupiditatem : ideo- 
que adjicit : Corpus autem mon fornicationi , sed 
Domino. Non enim ideo formatum fuit , ut luxui et 
fornicationi operam daret, ut neque venter ut in - 
gurgitetur, sed ut Christum caput sequatur, et. Do- 
minus imponatur corpori. Revereamur, horreamus , 
quod tanto honore dignati , ut illius supra collocat: 
membra efficiamur, tot malis nos deturpemus.: Cum 
ergo helluones satis carpsisset, futurorum etiam spe 
ab hac nequitia abducit, dicens : 14. Deus autem. et 
Dominum suscitavit , et που suscitabit per. virtutem 
suam. 

9. Vidistin' rursum sapientiam apostolicam ? nam 


139 


φοῦτο ποιεῖς. Ἔλαδέ cou yptjuaza; ἀλλὰ xai ápap- 
τίας' ὅπερ xa) ἐπὶ τοῦ Νεεμὰν xal τοῦ Γιεζη véyove. 
ΠἩόσον οὐκ ἂν ἠθέλησας δοῦναι πλοῦτον ὥστε ἀφεθη- 
ναί σοι τὰ ἁμαρτήματα: Τοῦτο τοίνυν γίνεται vov: 
ἂν γὰρ ἐνέγχῃς Υενναίως χαὶ μὴ καταράση, λαμπρὸν 
ἀνεδήσω τὸν στέφανον. Οὐχ ἑἐμὸς ὁ λόγος, ἀλλὰ τοῦ 
Χριστοῦ λέγοντος Ίκουσας, Εὔχεσθε ὑπὲρ τῶν 
ἀπηρεαζόντων ὑμᾶς. Καὶ τὸ ἔπαθλον ἐννόησον ἡλί- 
κον "Οπως γένησθε ὅμοιοι τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ 
ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ὥστε οὐδὲν ἀπεστέρησα:, ἀλλὰ 
xat προσέλαθες' οὑχ ἠδίχησαι, ἀλλὰ χαὶ ἑστεφανώ- 





IN EPIST. 1 AD COR, ΠΟΜΗ,. XVII. 


140 
θης, φ'ιλοσοφώτερος v&vép.zvog thv duyhv, ὅμοιος τῷ 
θεῷ χαταστὰς, τῆς εροντίδος τῶν χρημάτων ἁπαλλα- 
γεὶς, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν χτησάµενος. Tauxa 
οὖν ἅπαντα ἀναλογισάμενοι, φιλοσοφῶμεν ἓν ταῖς 
ἀδιχίαις, ἀγαπητοὶ, ἵνα xal τῆς τοῦ παρόντος βίου. 
ταραχῆς ἁπαλλαγῶμεν xai τὴν ἀνόνητον ἐχθάλωμεν’ 
ἀθυμίαν, χαὶ τῆς μελλούσης χαρᾶς ἐπιτύχωμεν, χάριτι 
xaX φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράἀ- 
τος, τιμῆ, vuv xal ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἱἰώ- 
νων. Αμήν. 


[145! OMIAIA Ι7.. 


Πάντα µοι ἔξεσειν, dAÀ οὗ πάντα συμφέρει" 
πάντα µοι ἔξεστιν, àAA. οὐκ ἐγὼ ἐξουσιασθή- 
σοµαι ὑπό τος. 

a'. Τοὺς λαιµάργους ἐνταῦθα αἰνίττεται. Ἐπειδὴ γὰρ 
μέλλει πάλιν ἐπὶ τὸν πεπορνευχότα φέρεσθαι, ἡ δὲ 
πορνεία ἀπὸ τρυφῆς xat ἁμετρίας, σφοδρῶς τὸ πάθος 
χολάζει. Οὐδὲ γὰρ περὶ τῶν ἀπηγορευμένων λέχει 
τοῦτο. ἐχεῖνα γὰρ cox ἔξεστιν ' ἀλλὰ περὶ τῶν ἁδια- 
φόρων εἶναι δοχούντων. Οἷόν τι λέγω’ Ἔξεστι, φησὶ, 
φαγεῖν, xai πιεῖν, à))' οὗ συμφέρει μετὰ ἁσωτίας. 
Καὶ τὸ δὴ θαυμαστὸν αὐτοῦ xol παράδοξον, ὃ 5h 
πολλαχοῦ ποιεῖν εἴωθεν εἰς τὸ ἑναντίον περιτρέπων 
τὸν λόγον, τοῦτο xat ἐνταῦθα χατασχευάζει, xat δεί- 
χνυσιν ὅτι τὸ Ev ἐξουσίᾳ ποιεῖν, οὐ µόνον οὐ συµφέ- 
pet, ἀλλ' οὐδὲ ἐδουσίας ἐστὶν, ἀλλὰ δουλείας. Καὶ 
πρῶτον μὲν ἀπὸ τοῦ ἀσυμφόρου ἀποτρέπει λέγων" 
'Οὐ συμφέρει δεύτερον δὲ xal ἀπὸ τοῦ ἑναντίου, λέ- 
Twv, ὅτι Οὐκ ἐγὼ ἐξουσιασθήσομαι ὑπό τινος. 
Ὃ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστι’ Κύριος el τοῦ φαγεῖν, qn- 
σίν' οὐχοῦν µένε χύριος ὧν, xal σχόπει μὴ γένῃ δοῦ- 
λος τούτου τοῦ πάθους. 'O μὲν γὰρ εἰς δἑον αὐτῷ 
χεχρηµένος, αὐτὸς αὐτοῦ χύριός ἐστιν. ὁ δὲ εἰς ἁμα- 
τρίαν ἐξιὼν, οὐχέτι χύριος, ἀλλὰ δοῦλος αὑτοῦ γίνε- 
ται, τῆς ἁδηφαχίας £v αὐτῷ τυραννούσης. Εἶδες πῶς 
τὸν νοµίζοντα ἐξουσίαν ἔχειν, ἔδειξεν ὑπὸ ἑἐξουσίαν 
bvxa ; Τοῦτο γὰρ ἔθος τῷ Παύλῳ ποιεῖν, ὅπερ ἔφθην 
εἰπὼν, εἰς τὸ ἑναντίον περιτρέπειν τὰς ἀντιθέσεις, ὃ 
Uh χαὶ ἐνταῦθα πεποίηχε. Σχόπει δέ' Ἐχείνων ἕχαστος 
έλεγχεν΄ ᾿Εξεστί pot τρυφᾷν ' αὐτός φησιν, ὅτι Οὐχ 
οὕτως αὐτὸ ποιεῖς, ὡς ἐξουσίαν ἔχων αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ὡς 
αὐτὸς ὑποχείμενος τῇ ἐξουσίᾳ ταύτῃ. 0ὐδὲ γὰρ ἔχεις 
ἑἐξουσίαν τῆς Υαστρὸς, ἕως ἂν ἄσωτος ᾗς, ἀλλ᾽ αὐτὴ 
σοῦ τὴν ἐξουσίαν ἔχει. Τοῦτο xal ἐπὶ τῶν χρημάτων 
xai ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔστιν εἰπεῖν. Τὰ βρώματα τῇ 
xotda. Κοιλίαν ἔνταῦθα, οὗ τὴν Υαστέρα, ἀλλὰ τὴν 
γαστριµαργίαν λέγει’ ὡς ὅταν λέγῃ᾽ "v. ὁ θεὸς ἡ 
χοελία, οὐ περὶ τοῦ µέλους λέγων, ἀλλὰ περὶ τῆς 
ἀδηφαγίας. "Οτι γὰρ τοῦτό ἐστιν, ἄχουσον τῶν EET: 


Καὶ ἡ κοωία τοῖς βρώμασι τὸ δὲ σῶμα οὐ τῇ. 


πορνείᾳ, ἀ 1 λὰ τῷ Κυρίφ. Καὶ μὴν xal ἡ χοιλία, 
σῶμα. ᾽Αλλὰ δύο συζυγίας ἔθηχε, τὰ βρώµατα καὶ 
τήν γαστριµαργίαν, ὅπερ χοιλίαν ἐχάλεαε, τὸν Ἆρι- 
στὸν καὶ τὸ σῶμα. Τί δέ ἐστι, Τὰ βρώματα. τῇ κοι- 
ία; Τὰ βρώματα, φησὶ, πρὸς τὴν Υαστριµαργίαν 
ἔχει φιλίαν, xaY αὕτη πρὸς ταῦτα. 00 δύναται οὖν 
πρὸς τὸν Χριστὺν ἡμᾶς ἄγειν, ἀλλὰ πρὸς ταῦτα ἕλχει. 
Πάθος γὰρ χαλεπὸν xoi θηριῶδές ἐστι, καὶ δούλους 
stel, xat ταύτῃ διχκονεῖσθαι παρασχενάψει. TO τοί- 


νυν περὶ τρορὴν ἑπτόησαι χα) χέχηνας, ἄνθρωπες 
Τὸ γὰρ τέλος ἑχείνης τῆς διαχονίας τοῦτο, χαὶ πλέον 
οὐδὲν ἐπιδείξεται' ἀλλ' ὥσπερ δεσποίνῃ τινὶ διαχονου- 
µένη μένει διατηροῦσα τὴν δουλείαν ταύτην, xal οὐ 
πρόεισι περαιτέρω, [146] καὶ οὐδὲν ἔργον ἕτερον ἔχει, 
ἀλλ αὐτὸ τοῦτο τὸ µάταιον. Καὶ ἀμφότερα ἀλλήλοις 
συμπέπλεχται xal συγχαταλύεται, ἡ Χοιλία τοῖς βρώ- 
pact, xat τὰ βρώμµατα τῇ xoig, δρόµον τινὰ ἀνῆνυ- 
τον ἀνελίττουσα * ὡς ἂν cl ἀπὸ σώματος διεφθαρµένου 
σχώληχες τίχτοιντο, xal πάλιν ὑπὸ τῶν σχωλήχων 
ἀναλίσχοιτο τὸ σῶμα΄ f| ὥσπερ ἂν el χῦμα χορυφού- 
μενον xai δ,αλνόµενον μηδὲν περαίνοι πλέον. Ταῦτα 
δὲ οὐ περὶ τροφῖις χαὶ σώματος λέγει, ἀλλὰ τὸ πάθος 
τῆς Υαστριµαργίας χαὶ τὴν ἁμετρίαν τῶν ἑδεσμάτων 
διαθάλλει. Καὶ δηλοῖ τὰ ἑξῆς' ἐπάγει γάρ' 'Ο δὲ 
θεὸς xal ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει οὐ τὴν 
γαστἐρα λέγων, ἁλλὰ τὴν ἄμετρον ἐπιθυμίαν, οὐδὲ 
vf» τροφὴν, ἀλλὰ cvhv τρυφήν. Πρὸς γὰρ &xsiva οὐ 
δυσχεραίνει, ἀλλὰ χαὶ νομεθετεῖ περὶ αὐτῶν οὕτω λέ- 
vuv! ὌἜχοντες τροφὰς xal σχεπάσµατα, τούτοις 
ἀρκεσθησόμεθα: ἀλλὰ ταύτῃ διαθάλλει τὸ πρᾶγμα, 
xaX τὴν διόρθωσιν αὐτοῦ μετὰ αυμδουλὴν ἐπιτρέφας 
εὐχῆ. Τινὲς δέ φασιν, ὅτι προφητεία τὸ εἰρημένον 
ἐστὶ, τὴν ἓν τῷ µέλλοντι αἰῶνι κατάστασιν δηλοῦσα, 
xat ὅτι οὐχ ἔστιν ἐχεῖ φαγεῖν οὐδὲ πιεῖν. El δὲ τὸ 
σύμμετρον ἕξει τέλος, πολλῷ μᾶλλον τῆς ἁμετρίας 
ἀπέχεσθαι δεῖ. Εἶτα ἵνα μὴ νοµἰσῃ τις. ὅτι τοῦ σώ- 
µατός ἐστιν ἡ διαδολὴ, μτδὲ ὑποπτεύσῃ ὅτι ἀπὸ τοῦ 
μέρους τὸ ὅλον διέδαλε, μηδὲ. λέΥῃ ὅτι ἡ φύσις τοῦ 
σώματος αἰτία ἦν τῆς πορνείας", ἄχουσον τῶν ἑξῆς. 
Οὐ γὰρ τὴν φύσιν αἰτιῶμαι, qnot, τοῦ σώματος, ἀλλὰ 
τὴν ἄμετρον τῆς ψυχῆς ἁσωτίαν' διὸ καὶ ἐπάγει' Τὸ 
δὲ copa οὐ τῇ πορνείᾳ, à AAà τῷ Κυρἰφ. Οὐ γὰρ 
διὰ τοῦτο χατεσκενάσθη, ἵνα ἀσώτως ζᾖ xat πορνεύῃ, 
ὥσπερ οὐδὲ i χοιλία, ἵνα Υαστριµαργῇ, ἀλλ’ ἵνα τῷ 
Χριστῷ ἔπηται ὡς χεφαλῇ, χαὶ ὁ Κύριος ci. copa: 
ἐπιχέηται. Αἰδεσθῶμεν, φρίξωμεν ὅτι τοσαύτης 
ἀξιωθέντες τιμῆς, ὡς ἐχείνου τοῦ v χαθηµέ- 
νου Ὑενέσθαι µέλη. τοσούτοις χαχοῖς κχαταισχύνο- 
μεν ἑαυτούς. Κατηγορήσας τοίνυν ἱκανῶς τῶν ya- 
στριµάργων, xai τῇ τῶν µελλόντων ἐλπίδι τῆς 
χαχίας ἀπάχει ταύτης, λέγων Ὁ δὲ θεὸς καὶ τὸν 
Κύριον ἤγειρε, καὶ ἡμᾶς ἐξεγερεῖ διὰ τῆς δυνἀ- 
µεως αὐτοῦ. 


β’. Elbe; πάλιν σοφίαν ἀποστολικήν ; τὸ γὰρ ἀξιόπι- 
στον ἀεὶ τῆς ἀναστάσεως. ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ χατα- 


* Beg., ἡ φύσις τῆς γαστριµαργίας αἰτία ἢ τῆς πορνείας» 


444 


extudys:, xai μάλιστα νῦν. El γὰρ τὸ σῶμα ἡμῶν 
µέλος τοῦ Χριστοῦ, ἀνέστη δὲ ὁ Χριστὸς, xal τὸ σῶμα 
πάντως ἕψεται τῇ χεφαλῇ. Διὰ της δυγάµεως αὐ- 
τοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε πρᾶγμα ἁἀπιστούμενον xal λο- 
γιαμοῖς οὗ δυνάµενον ὑπονοηθῆναι α, τῷ ἀκαταλήπτῳ 
τὸς δυνάμεως αὑτοῦ παρεχώρησε τὰ τῆς ἀναστά- 
σεως 3οῦ Χριστοῦ, o0 μικρὰν xaz' αὐτῶν ἀπόδειξιν 
xai ταύτην παρεχόµενος. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς ἀναστά- 
σεως τοῦ Χρ':στοῦ οὗ τέθειχεν αὐτό' οὐδὲ γὰρ εἶπεν, 
'O £k θεὸὺς xai τὸν Κύριον ἐξεγερεῖ ἐξέδη γὰρ τὸ 
πρᾶγμα ἀλλὰ πῶς: Ὁ δὲ θΘεὸς καὶ τὸ» Κύριον 
ἤγειρε' xaX οὐχ ἐδεῖτο χατασχευῆς. 1147] Ἐπὶ δὲ 
τῆς ἡμετέρας ἀναστάσεως, ἐπειδὴ οὐδέπω γέγονεν, 
οὐχ οὕτως εἶπεν, ἀλλὰ πῶς; Καὶ ἡμᾶς ἐξεγερεῖ διὰ 
τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τῇ ἀξιοπιστίᾳ τῆς τοῦ ποιοῦν- 
τος ἰσχύος τοὺς ἀντιλέγοντας ἐπιστομίζων. EL δὲ τῷ 
Πατρὶ τὴν ἀνάστασιν λογίζεται του Χριστοῦ, μηδέν 
ci θορυδείτω τοῦτο. UO γὰρ ὡς ἀτονοῦντος τοῦ Χρι- 
στοῦ, τοῦτο τέθειχεν' αὐτὸς Υάρ ἐστιν ὁ λέγων, Λύ- 
σατε τὸν ναὸν τοῦτον, xal ἐν τρισὶ» ἡμέραις 
ἐγερῶ αὐτόν' xai πάλιν, Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι 
τὴν γ'υχήν nov, xal ἑξουσίαν ἔχω πάν Aa6sir 
αὐτήν' καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ ἐν ταῖς Πράξεσί φησιν Οἷς 
καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζωντα. Τίνος οὖν ἕνεχεν ὁ 
Παῦλος οὕτω φησίν; "Ott xat τὰ τοῦ Υἱοῦ τῷ Πατρὶ 
λογίζεται, xal τὰ τοῦ Πατρὸς τῷ ΥἱΦ’ "A γὰρ ἂν 
ἐκεῖνος ποιῇ, Φφησὶ, ταῦτα καὶ ὁ Yióc ὁμοίως 
ποιθὶ. Σφόδρα δὲ εὐχαίρως ἐνταῦθα τῆς ἀναστάσεως 
ἀνέμνησε, ταῖς ἑἐλπίσιν ἐχείναις καταστέλλων τῆς 
ἁδηφαγίας τὴν τυραννίδα, καὶ μονονουχι λέγων" 
Ἔφαχες, ἔπιες ἀσώτως, καὶ τί τὸ πέρας; οὐδὲν, 
&XX f| φθορὰ µόνον. Συνεζεύχθης τῷ Χριστῷ, xai 
εί τὸ πέρας; Μέγα xai θαυμαστὸν ἡ μέλλουσα &vá- 
στασις, ἡ ἕἔνδοξος ἐχείνη xal πάντα ὑπερθαίνουσα 


λόγον. 


Μηδεὶς τοίνυν διαπιστείτω τῇ ἀναστάσει εἰ δὲ τις 
ἀπιστεῖ, ἑννοείτω πόσα ἐξ οὑχ ὄντων ἑἐποίησε, καὶ 
δεχέσθω χαὶ περὶ ἐχείνης ἀπόδειξιν. Τὰ Υὰρ Ίδη γε- 
νόµενα παραδοξότερα πολλῷ, καὶ θαύμα ἀμήχανον 
ἔχοντα. Σχόπει δέ᾽ Γην λαθὼν ἔφυρε, καὶ ἐποίησεν 
ἄνθρωπον, γῆν οὐκ οὖσαν mpb τούτου. Πῶς οὖν ἡ γῆ 
γέγονεν ἄνθρωπος ; πῶς δὲ αὕτη οὐχ οὖσα παρήχετο; 
πῶς δὲ τὰ ἐξ αὐτῆς ἅπαντα, τὰ τῶν ἁλόγων ἄπειρα 
γένη, τὰ τῶν σπερµάτων, τὰ τῶν φυτῶν, οὐχ ὠδίνων 
ἐπ) ἐχείνων ἡγησαμένων, οὐχ ὑετῶν χκατενεχθέντων 
ἐπὶ τούτων, οὐχὶ γεωργίας φανείσης, οὗ βοῶν, οὐκ 
ἁρόερου, οὐχ ἄλλου οὐδενὸς συντελουντος εἰς τὴν v£- 
νεσιν τούτων ; Διὰ τοῦτο γὰρ ix γῆς ἀφύχου xal àv- 


αισύήτου τοσαῦτα iv ἀρχῇ γένη χαὶ φυτῶν xal ἁλό- 


γων ζώων ἀνῆχεν, ἵνα ἄνωθέν σε παιδεύσῃ τὸν τῆς 
. ἀναστάσεως λόγον. Τούτο γὰρ τῆς ἀναστάσεως ἀπορώ 
τέρον. Οὐ γάρ ἐστιν [oov σθεσθέντα ἀνάφαι λύχνον, 
xai μηδαμῶς φαινόµενον δεῖξαι πῦρ' οὐχ ἔστιν ἴσον 
κατενεχθεῖσαν οἰχίαν ἀναστῆσαι, xal μηδὲ ἕλως ὑφ- 
εστῶσαν παραγαχεῖν. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ, εἰ xal u»- 
δὲν ἄλλο, ἀλλ) ἡ Όλη ὑπέχειτο. ἐχεῖ δὲ οὐδὲ ἡ οὐσία 
ἐφαίνετο. Διὰ τοῦτο τὸ δυσχολώτερον εἶναι δοχοῦν 
ἐποίησε πρότερον, ἵνα ix τούτου τὸ εὐχολώτερον 
παραδέξῃ. Δυσκολώτερον δὲ εἶπον, οὐχὶ τῷ θεῷ, 
ἀλλὰ χατὰ τὴν τῶν ἡμετέρων λογισμῶν ἀχολουθίαν" 
Θεῷ γὰρ δύσχολον οὐδέν ἀλλ ὥσπερ ζωγράφος ὁ 
μίαν ποιῶν εἰχόνα, µυρίας εὐχόλως ποιῄσει, οὕτω 
xal sip ῥάδιον µυρίους ποιῆσαι χόσµους καὶ ἀπεί- 


* Reg., ὑποδληθῆναι, 


S. JOANMS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


149 


ρους' μᾶλλον δὲ, ὥσπερ εὔχολον ἐννοῃσαί σε «πόλιν 
xai χόσµους ἀπείρους, οὕτω ποιῆσαι θεῷ εὔχολον, 
μᾶλλον δὲ καὶ τούτον πολλῷ πάλιν εὐχολώτερον. Σὺ 
μὲν γὰρ xÀv βραχὺν χρόνον ἀναλίσχεις &v τῇ ἑννοίᾳ' 
6 δὲ θεὺς οὐδὲ τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅσῳ τῶν κουφοτάτων τινὸς, 
[148] μᾶλλον δὲ xa τοῦ νοῦ τοῦ ἡμετέρου οἱ λίθοι Ba- 
ρύτεροι, τοσούτῳ ὁ vous ἡμῶν τῆς ταχύτητος τῆς ἐν 
τῷ ποιεῖν ἀπολιμπάνεται τοῦ θεοῦ. Ἑθαύμασας αὖ- 
τοῦ τὴν δύναμιν ἐπὶ τῆς γῆς; Ἐννόησον πάλιν πῶς 
ὁ οὐρανὸς γέγονεν οὐχ Qv, πῶς τὰ ἄπειρα ἄστρα, 
πῶς ὁ Ίλιος, πῶς dj σελήνη’ xal ταῦτα πάντα οὐκ 
ὕντα. Πάλιν, εἰπέ pot, πῶς μετὰ τὸ γενέσθαι ἕστηχε, 
xài ἐπὶ τίνος ; ποἰαν ὑποθάθραν ἔχει, fj vr δὲ molav; 
καὶ τί μετὰ τὴν γῆν ; xai μετ ἐχεῖνο πάλιν τὸ μετὰ 
τὴν γην, τί; Ορᾶς εἰς πόσον Ὦ λιγγον ἐχπίπτει σου τὸ 
τῆς διανοίας ὅμμα, ἂν yh ταχέως ἐπὶ τὴν πίστιν 
καταδράμ]ς xai τὴν ἀκχατάληπτον δύναμιν τοῦ ποιἠ- 
σαντος; El δὲ βούλει xat ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων στο- 
χάζεσθαι, δυνὴσῃ χατὰ μιχρὸν πτερῶσαί σου τὴν 
διάνοιαν. Ποίων ἀνθρωπίνων; φησίν. Οὐχ ὁρᾶς τοὺς 
χεραµέας, πῶς τὸ διαχλασθὲν xal γενόµενον ἄμορφον 
διαπλάττουσι σχεῦος; τοὺς τὴν μεταλλικὴν χωνεύον- 
τας γῆν, πῶς τὴν γῆν χρυσίον ἀποφαίνουσι, xal 
σίδηρον χαὶ χαλχόν; πάλιν ἑτέρους τοὺς τὴν ὕελον 
ἐργαζομένους, πῶς τὴν ἄμμον εἰς ἓν σῶμα συνεχὲς 
χαὶ διαυγὲς µετασχευάξουσι; Εἴπω τοὺς σχυτοδέψας, 
τοὺς τὰ ἁλουργὰ ἑσθήματα βάπτοντας, πῶς Ete pov 
&v0' ἑτέρου τὸ δεξάµενον τὴν βαφὴν ἀποφαίνουσιν; 
εἴπω τὴν γέννησιν τὴν ἡμετέραν; οὗ σκέρµα βραχὺ 
πρῶτον ἄμορφον χαὶ ἀτύπωτον ἑνίεται εἰς την ὑποδε- 
χοµένην µήτραν αὐτό; πόθεν οὖν f) τοσαύτη τοῦ ζώου 
διάπλασις; Τί δὲ 6 αἶτος; οὐ χόχκος γυμνὸς εἰς τὴν 
γῆν καταθδάλλεται; o) μετὰ τὸ χαταθληθῆναι σήπε- 
ται; πόθεν ἄσταχνς xal ἀνθέρικες χαὶ χαλάμη xal 
τὰ ἄλλα πάντα; οὗ χεγχρὶς σύκου μιχρὰ πολλάκις 
ἐμπεσοῦσα εἰς γῆν, xat ῥίζαν xaX χλάδους καὶ χαρ-- 
Tbv ἤνεγχεν ; Εἶτα τούτων μὲν ἕχαστον Olym καὶ οὐ 
περιεργάζῃ, τὸν δὲ Θεὸν µόνον ἀπαιτεῖς εὐθύνας 
µετασχενάζοντα ἡμῶν τὸ cupa ; xal ποῦ ταῦτα ἄξια 
συγγνώµης; 


Y'. Ταῦτα πρὸς Ἕλληνας λέγωμεν χαὶ τὰ τοιαῦτα" 
πρὺς γὰρ τοὺς ταῖς Γραφαῖς πειθοµένους οὐδὲ λόγου 
μοι δεῖ. El γὰρ µέλλοις περιεργάξεσθαι πάντα τὰ 
ἐχείνου, τί πλέον ἕξει τῶν ἀνθρώπων ὁ θεός; καίτοι 
γε xai ἀνθρώπους πολλοὺς οὐ περιεργαζόμεθα. El 
δὲ b ἐπ ἀνθρώπων τοῦτο ποιοῦμεν, xal οὗ περιεργα- 
ζόμεθᾳ, πολλῷ οὖν μᾶλλον τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν πολυ- 
πραγμονεῖν οὐ χρὴ οὐδὲ λογισμοὺς ἀπαιτεῖν πρῶτον 
μὲν, ὅτι ἀξιόπιστος ὁ ἀποφαινόμενος, δεύτερον δὲ, 
6t: οὐ δέχεται λογισμῶν ἔρευναν τὰ πράγµατα. Οὗ 
γὰρ οὕτω πτωχὸς ὁ θεὸς, ὡς τοιαῦτα ἐργάζεσθαι 
μόνα, ἃ τῇ τῶν λογισμῶν ἀσθενείᾳ περιληφθῆναι 
δύναται τῶν σῶν. El γὰρ τέχτονος ἔργον o0 χαταλαμ- 
θάνεις, πολλῷ μᾶλλον τοῦ ἀριστοτέχνου Θεοῦ. Mi 
ἀπιστεῖτε τοίνυν τῇ ἀναστάσει * ἐπεὶ πολλῷ μαχρὰν 
τῆς ἐλπίδος ἔσεσθε τῆς µελλούσης. ᾽Αλλὰ τί τὸ σοφὸν 
τῶν ἀντιλεγόντων, μᾶλλον δὲ τὸ σφόδρα ἀνόητον, 
Καὶ πῶς, ὅταν ἀναμιχθῇ τὸ σῶμα τῇ γῇ καὶ γένηται 
1t. χαὶ [449] αὕτη πάλιν ἑτέρως μετενεχθῇ , ἄνα- 
στήσεται, φηαί; Σοὶ τοῦτο ἄπορον * εἶναι δοχεῖ, ἀλλ᾽ 


* [t Reg., optime. Editi vero, πάλιν ἑτέραν, male. 
b Hic quadam omissa δι ὁμοιοτέλευτον ex Rey. codice 
resütuuntur. 6 Editi, ἀπορον; Reg., ἀπέιρον. Utraque le- 
cuo adinitti posse videtur. 


1.1 


fiue dignam resurreclionem esee a Christo semper 
probat, maxime vero nunc, Si enim corpus. uostruim 
membrum cst Christi, Christus vero resurrexit , 
etiam corpus omnino caput sequelur. Per virtutem 
suam. Quia enim rem dixit, qux non creditur et-ra- 
tiociniis percipi non potest , ejus virtutis incompre- 
heusibilitati concessit ea, qux Christi resurrectionem 
spectant, non parvam hinc contra incredulos prasbens 
demonstrationem. Et in Christi quidem resurrectione 
ipsam non posuit : neque enim dixit : Deus autem 
etiam Dominum suscitabit ; res enim jam contigit ; 
sed quomodo ? Deus vero et Dominum suscitavit ; nce 
opus habuit probatione. De nostra autem resur- 
rectione , quia nondum evenit, uon ita. dixit, sed 
quomodo ? Et nos. suscitabit per. virintem suam ; ex 
eo quod fide digna sit ejus qui suscitavit potestas , 
os obstrueus contradicentibus. Si autem Patri. ad- 
scribit. Christi resurrectionem , nihil te conturhet. 
Non enim quod Christus non posset, hoc posuit : 
ipse namque Christus dixit : Solvite templum koc, et 
in tribus diebus excitabo illud (Joan. 2. 19) ; et rur. 
sus, Potestatem habeo ponendi animam meam, et 
potestatem. habeo iterum sumendi eam (Joan. 10. 18) ; 
εἰ Lucas in Actibus ait, Quibus exhibuit seipsum 
victum (Act. 1. 5).Cur ergo Paulus sic luquitur ? Quia 
αμ Filii sunt, Patri adscribit, et qux Patris, Filio : 
nam (να ille facit, inquit, e£ Filius similiter facit 
(Joan. 5. 19). Opportune autem aduiodum bic resur- 
rectionem memorat, et tali spe συ] tyraunidem re- 
primens, et tantum non diceus : Comedisti , bibisti 
sine mensura , et quis erit finis? nullus, nisi cor- 
ruptio tantum. Conjunctus es Christo, et quis erit 
finis? magnus et mirabilis, futura resurrectio glo- 
riosa illa, eermonem omnem superaus. 

Hesurrectio futura prob.iur. — Nemo itaque resur- 
rectioni fidem neget : si quis autem non credat, 
cogitet quanta ex nihilo produxerit , et hinc de illa 
demonstrationem accipiat. Nam qux jam facta suut , 
multo suut mirabiliora , et ingens miraculum exhi- 
bentia. Animadverte autem : terram accepit οἱ mi- 
scuit, homineiaque fecit ; terram, inquam, qux non 
aniea erat. Quomodo ergo terra facta est homo ? 
quoinodo ipsa cum non esset, producta fuit ? quo- 
modo qua ex ipsa fiunt omnia, immensa genera bru- 
toruai, seminum, plantarum, nullis partus doloribus 
praemissis, non pluviis in illa demissis, nullà cum 
agricultura, non bobus, aratro vel alio ad ortum 
illorum administro? Ideo enim ex terra inaminata 
et in:ensibili tot in principio genera et plantarum et 
brutorum animalium orta sunt, ut te jam olim re- 
surrectionis rationem doceret. lllud enim resur- 
rectione cogilatu difficilius est. Non paria enim sunt 
exstinctam lucernam accendere , et nondum appa- 
rentem ignem exhibere : 
dumum rezdi(icare , et nullo modo exsistentem pro- 
ducere. Hic enim, etsi nihil aliud, at materia sub- 
jecta erat : illic vero ne substantia quidem appare- 
bat. Ideoque quod difücilius esse videbatur, primo 
fecit, ut ex hoc quod facilius erat admittercs. Diffi- 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XVII. 


non paria sunt dirutam' 


t:3 
cilius autem dixi , non Deo, sed secundum ratioci- 
hiorum nostrorum consequentiam : Deo namque 
difficile nihil est; sed quemadmodum pictor, qui 
unam facit imaginem , iunumeras facile faciet : sic 
et Deo facilius fuit, innumeros faccre mundos atque 
iufinitos : imo potius, ut facile tibi est urbem et 
infinitos cogitare mundos, ita Deo illos condere 
facile est, imo longe facilius. Tu enim parum saltem 
temporis in hac cogitatione insumis; Deus vero non 
item : nam quanto re quadam levissima , imo etiam 
mente nosira , graviores lapides sunt ; tanto mentis 


- nostrze celeritas a Deo in creando. superatur. Admi- 


ratus es ejus in terra virtutem ? Cogita rursum 
quomodo calum factum sit cum non esset, quomodo 
stelle innumerabiles , quomodo sol , quomodo luna ; 
el bxc omnia, cum non antea essent. Rursus, die 
mihi, quomodo postquam facta sunt steterunt et in 
quo? quod liabent fulerum , quodnam terra ? quid 
post terram ? et post illud rursum quod post terram 
est, quid? Vides in quantam vertiginem decidat 
mentis tux oculus, nisi statim ad fidem accuiras et 
ad incompreheusibilem operantis virtutem ? Si velis 
autem etiam ex humanis conjecturam facere, paula- 
tim poteris mentem tuam ceu alis instruere. Ex 
quibus, inquies, humanis? Non vides figulos, quo- 
modo fractum et. sine forma factum vas effingunt ? 
eos qui metallicam terram fodiunt, quomodo terram 
aurum csse nionstrent , et. ferrum atque zs rursus 
alia? qui vitrum conficiunt, quomodo arenam in 
corpus solidum et pellucidum transforment? Dicamue 
coriarios, eos qui purpurea vestimenta tingunt , quo- 
modo illud quod tincturam excepit aliud pro alio 
monsiret ? dicamue generationem nostram ? nonnc 
modicuin semen informe eL sine figura in excipicu- 
tem vulvam | ingreditur ? unde ergo tanta animalis 
efformatio ? Quid vero frumentum? nonne granum 
nudum in terram injicitur? nonne postquam injectum 
est puirescit? unde spicae,  ariste , calami et 
caetera omnia ? nonne parvum fici granum spe in 
terram cadeus, et radicem et ramos et fructum tulit? 
Sauce unumquodque horum admittis nec curiose 
inquiris, a Deo autem solo nostrum corpus trans- 
formante rationes cxigis? et quomodo hzc venia 
digna fuerint ? 

9. Hzc et talia Grecis dicamus : nam apud eos , 
qui Scripturis obsequuutur, ne sermone quidem opus 
est mihi. Si cnim illius omnia curiose scrutari velis, 
quid plus habebit Deus quam homines ? quamquam 
nec de multis quidem hominibus curiose perquirimus. 
Quod si in hominibus hoc facimus, nec curiose inqui- 
rimus ; multo minus Dei sapientiam scrutari oportet, 
vel rationes ab illa expetere. Primo quidem, quia (ide 
dignus est is qui pronuntiavit; secundo, quia res 
ips roatiociniorum perscrutationem non admittunt. 
Non enim adeo egenus est Deus, ut ea solum opere- 
tur, quz ratiociniorum tuorum imbecillitate possunt 
comprehendi. Si enim fabri opus non comprehendis, 
multo minus Dei przxstantissimi artificis. Ne fidem er- 
go negelis resurrectioni : nam a spe futurorum longc 


145 


aberitis. Sed quxnam est sapientia contradicentium, 
imo ingens stultitia? Et quomodo, inquiunt , quando 
eorpus terre commixtum est et factum est terra, et 
hzc rursum alio translata fuerit , resurget tamen il- 
lud ? [ου tibi dubium videtur esse, sed non insomni 
tlli oculo : ipsi enim manifesta omnia sunt. Et tu 
quidem non vides divisionem qux est in confusione ; 
ille vero omnia novit: quandoquidem tu ignoras illa 
que ín corde proximi sunt; ille vero omnia novit. 
Si ergo, quia iguoras quomodo resuscitet Deus, non 
credis quod resuscitet, non credes etiam , quod ea 
quz ín mente sunt noscat : num neque illa apparent. 
Atqui in corpore materia quidem est visibilis, etsi 
dissolvatur ; ill: vero cogitationes invisibiles sunt. 
Qui ergo invisibilia cum omui accuratione novit, visi- 
bilia non videbit, nec facile corpus dividet? Est cui- 
vis perspicuum. Ne igitur resurrectioni fidem neges : 
est quippe dogma diabolicum. Hoc diabolus curat, 
non modo ut resurrectioni non credatur, sed et ut vir- 
tutis opera dissolvantur et pereant, Homo enim qui 
non exspectat se resurrecturum , et operum suorum 
rationem redditurum, non cito virtutem adibit; vir- 
tuti vero non dans operam, rursus non credet se 
resurrecturum : ambo enin alterum ab altero pro- 
bantur, nequitia ab incredulitate, et incredulitas a 
nequitia. Conscientia enim multis plena malis, timens 
ac tremens futuram ultionem, quia non vult a muta- 
tione ad meliora consolationem assequi, ab incredu- 
litate vult quietem adipisci. Te enim nec resurre- 
tionem dicente nec judicium, ille quoque dicet : Ergo 
neque ego scelerum rationem dabo. Sed quid dicit 
Christus : Erratis, nescientes Scripturas neque virtu- 
tem Dei (Matth. 22. 99). Neque euim tam multa Deus 
esset operatus, nisi nos resuscitaturus esset, sed dis- 
soluturus et in nibilum redacturus : non tantum czx- 
lum extendisset, non terram stravisset , non cxtera 
omnia pro bac solum hrevi vita fecisset. Si autem 
hzc fecit pro praesenti, quid non faciet pro futura ? 
Si vero nulla sit futura, iis, quie pro nobis facta 
sunt, longe sumus viliores. Nam celum, terra, mare 
οἱ flumina sunt nobis stabiliora, necnon bruta qu:e- 
dam : nam el cornix et elephantorum genus, et multa 
alia diuturniore vita przsenti fruuntur. Nobis etiam 
et brevis et laboriosa est vita; sed non illis: nam 
longa eorum vita est, ac moeroribus curisque va- 
cua, Quid ergo, dic milii, servosne melioris condi- 
tionis fecit quam dominos? Ne, quzso, ne t^lia exi- 
stimes : neque sis mente inops, o homo, neve 
iguures divitias Dei, cum talem habeas Dominum. 
Nam ab initio Deus te immortalem facere voluit ; sed 
tu noluisti. Immortalitatis enim znigmata erant illa, 
colloquium eum Deo, vita non laboriosa, liberum 
esse a dolore, cura atque laboribus aliisque tempo- 
raneis. Neque enim veste opus habebat Adam , uon 
tecto, non alio quovis simili apparatu; sed magis an- 
gelis similis erat, multa futurorum przsciebat , et 
sapientia erat inulta plenus. Et quod latenter Deus 
feeit , id ille cognovit, circa mulierem scilicet ; ideo 
dicebat : Hoe nunc os ex ossibus meis, et caro ex carne 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


d^ 


mea (Gen. 2. 25). Labor autem postea ortus est, 
deinde sudor, postea pudor et timor et libere loquendi 
difficultas : tunc enim non maeror, non dolor, non 
gemitus. Sed in dignitate illa non mansit. 

4. Quid ergo, inquies, faciam ego? propter il- 
lumne peream? Non sane propter illum : neque enim 
tw sinc peccato mansisti , sed etiamsl non idipsum 
peccatum , aliud utique admisisti. Alioquin autem a 
punitione non damnum accepisti, sed lucratus es. 
Nam si debuisses semper mortalis manere, aliquam 
forte rationem haberet id quod dictum est : nunc au- 
tem immortalis es, etsi velis, plus quam sol ipse 
splendere poteris. Sed nisi mortale corpus accepis- 
sem, inquies , non peccassem. Quid ergo, an ille, 
quiso, mortale corpus habens peccavit? Nequa- 
quam : nam si mortale fuisset, non postea supplicii 
loco mortein. pa-sum esset. Quod autem mort:le 
corpus non sit. impedimentum ad virtutem, sed et 
temperantem reddat et multum conferat, hinc palam 
est. Si eniin. immortalitatis exspectatio solum Ada- 
mum tantum extulit; si revera immortalis mansisset, 
jn quantam arrogantiam non processisset? Et nunc 
quidem post peccatum potes peccata solvere, cum 
corpus sit humile, abjéctum et dissolutum ; h:e quippe 
cogitationes possunt temperantem reddere : si autein 
peccasses in immortali, stabiliora foriasse fuissent 
peccata, Non ergo mortalis natura causa peccati est, 
ne accuses; sed malum voluntatis propositum est ra 
dix malorum. Cur enim Abelem corpus uon lzsit ? 
eur nihil profuit daemonibus, quod essent incorporei ? 
Vis scire quomodo corpus mortale non krserit , sed 
etiam juvet? audi quanta hinc lucreris, si vigiles. 
Mororibus , doloribus atque laboribus aliisque siini- 
libus te retrahit et avellit a vitio. Sed etiam ad for- 
nicationem, iuquies, trahit? Non corpus, sed incou- 
tinentia : hzc quippe omnia, qux dixi, omuino cor- 
poris sunt. Quapropter fieri nequit ut homo in hanc 
vitam veniens non doleat, laboret et mareat ; non 
fornicari vero potest. ltaque si natur:e corporis es- 
sent ea, qux ad vitia pertinent , universalia essent : 
Lilia enim naturalia sunt ; at non talis res est forni- 
cari : dolere inde provenit, fornicari autem ex pro- 
posito voluntatis. Ne ergo corpus accuses, ne Ποιο: 
του tibi auferat diabolus , quem tibi dedit Deus. Si 
enim velimus , optimum frenum erit corpus , quod 
animz insullus coerceat, arrogantiam avellat, fastum 
reprimat, et in przclaris operibus nobis ministret. 
Ne mili furentes quosdam dicas : nam s:epe videmus 
equos aurigam deturbantes cum freno et per przci- 
pitia sese dantes; sed frenum non culpamus; non 
enin illud abjectum in causa est, sed auriga, qui 
noi retinuit, omnia perdidit. Ita hic quoque reputa : 
si videris juvenem orphanum , et inala. innumera 
perpetrantem, ne corpus incuses, sed auriga qui 
trahitur, nempe rationem. Sicut enim frena non ne- 
gotium faciunt aurig:e, sed ille omuiun causa est, qui 
habeuas non probe retinet; ideoque ab illo poenas 
repetunt, cum illo complicatze labeua: et eum attra- 
liunt et cogunt csse participem infortunii sui : ita. δὲ 


143 
οὗ τῷ ἀχοιμήτῳ ὀφθαλμῷ' ἐχείνῳ γὰρ ἅπαντα Bra. 
Καὶ σὺ μὲν οὐχ ὁρᾷς τὴν ἐν τῇ συγχύσει διαἰρεσιν, 
ἐχεῖνος δὲ πάντα οἶδεν' ἐπεὶ καὶ τὰ ἐν τῇ χαρδίᾳ 
σὺ μὲν ἀγνοεῖς τοῦ πλησίον, ἐχεῖνος δὲ πάντα ἔπ- 
ίσταται. El τοίνυν ἐπειδὴ ἀγνοεῖς πῶς ἀἁνίστησιν ὁ 
θεὸς, ἀπιστεῖς ὅτι ἀνίστησιν, ἀπιστῆσεις ὅτι xal 
τὰ ἐν τῇ διανοίᾳ οἶδεν; οὗ φαίνεται γὰρ οὐδὲ ταῦτα. 
Καΐτοι ἐπὶ τοῦ σώματος μὲν ὕλη ἐστὶν ὁρατὴ, 
χἂν διαλυθῇ : ἐχεῖναι δὲ αἱ ἔννοιαι ἁόρατοι. Ὁ τὰ 
ἀόρατα τοίνυν εἰδὼς μετὰ ἀκριδείας ἁπάσης, τὰ 
ὁρατὰ οὐχ ὄψεται, xai διαιρῄσει ῥᾳδίως τὸ σῶμα ; 
Παντί που δῆλον. Μὴ τοίνυν ἀπίστει τῇ ἀναστάσει ’ 
διαθολιχὀν γὰρ τὸ δόγµα:. χαὶ σπουδάζει τοῦτο ὁ 
διάόολος, οὐχ ἵνα ἀνάστασις ἀπιστηθῇ µόνον, ἀλλ) 
ἵνα καὶ τὰ τῆς ἀρετῆς ἔργα χαταλυθῇ καὶ ἀἁπόληταια. 
Άνθρωπος γὰρ μὴ προσδοκῶν ἀναστήσεσθαι xaX δώ- 
σειν λόγον τῶν πεπραγμένων, οὐχ ἄψεται ταχέως 
ἀρετῆς ΄ οὐχ ἁπτόμενος δὲ ἀρετῆς, διαπιστέσει τῇ 
ἀναστάσει πάλιν ἀμφότερα γὰρ ὑπ ἀλλήλων κατα- 
σχενυάξεται, ἡ χαχία ὑπὸ τῆς ἀπιστίας, xal ἡ ἀπιστία 
ὑπὸ τῆς χαχίας. Πολλῶν γὰρ πεπληρωµένον τὸ συν- 
ειδὸς πονηριῶν, δεδοιχὸς xol τρέµον τὴν µέλλουσαν 
ἀντίδοσιν, ἐπειδὶ μὴ βούλεται ἀπὸ τῆς μεταθολῖς 
τῆς ἐπὶ τὰ χάλλιστα τὴν παραμυθίαν πορίζεσθαι, 
ἀπὸ τῆς ἀπιστίας ἀναπαύεσθαι βούλεται. Οὐ λέγον- 
τος Υὰρ σοῦ ἀνάστασιν οὐδὲ χρίσιν, χἀχεῖνος ἐρεῖ 
Οὐγχοῦν οὐδὲ ἐγὼ δώσω λόγον τῶν τετολμηµένων. 
Αλλά τί φησιν ὁ Χριστός; Π.1αγᾶσθε, μὴ εἰδότες 
τὰς Γραφὰς, μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ. Οὐδὲ γὰρ 
ἂν τοσαῦτα ἐπραγματεύσατο ὁ θεὺὸς, εἴ ve μὴ ἔμελ- 
λεν ἀναστήσειν ἡμᾶς, ἀλλὰ διαλύειν χαὶ ἀφανίζειν εἰς 
τὸ μηδέν’ οὐχ ἂν τὸν οὐρανὺν ἐξέτεινε τοῦτον, οὐχ 
ἂν τὴν γῆν ὑπεστόρεσεν, οὐχ ἂν τὰ ἄλλα ἅπαντα 
ὑπὲρ τῆς βραχείας ζωῆς µόνον ταύτης ἐποίησεν. El 
Ub ὑπὲρ τῆς παρούσης ταῦτα, τί οὐ ποιἠτει ὑπὲρ τῆς 
µελλούσης; Ei δὲ μὴ ἔσται µέλλονσα, πολὺ ἡμεῖς 
τῶν δι) ἡμᾶς γενοµένων ἀτιμότερο! χατὰ τοῦτο. Καὶ 
Υὰρ οὐρανὸς xai γη καὶ θάλασσα καὶ ποταμοὶ µονι- 
µώτερα ἡμῶν, καὶ τῶν ἁλόγων δὲ ἔνια ^ καὶ γὰρ 
χορώνη καὶ τὸ τῶν ἑλεφάντων γένος xal πολλὰ ἕτερα 
πλείονα χρόνον ἀπολαύει τῆς παρούσης ζωῆς. Ἡμῖν 
δὲ καὶ βραχὺς xaX ἐπίπουος 6 βίος, ἀλλ οὐκ ἐχείνοις, 
ἀλλὰ χαὶ μαχρὸς, xai μᾶλλον ἀθυμίας xa φροντίδων 
ἀπηλλαγμένος. Τί οὖν, εἰπέ pot, τοὺς δυύλους βελ- 
τίους ἐποίησε τῶν δεσποτῶν; Mh, παρακαλῶ, μὴ 
ταῦτα λογίζου, μηδὲ πτώχευε τὴν διάνοιαν, ἄνθρωπε, 
μηδὲ ἀγνόει τὸν πλοῦτον τοῦ θεοῦ, τοιοῦτον ἔχων 
Δεσπότην. Καὶ γὰρ ἐξ ἀρχῆς σε ἐθούλετο ἀθάνατον ὁ 
Θεὺὸς ποιῆσαι, ἀλλ᾽ οὐκ Ἠθέλησας σύ. Καὶ γὰρ ἆθα- 
νασίας αἰνίγματα Exelva fjv, ἡ πρὸς τὸν θεὸν ὁμιλία, 
τὸ ἀταλαίπωρον τῆς ζωῆς, τὸ λύπης χαὶ φροντίδων 
ἀπηλλάχθαι χαὶ πόνων, xai τῶν ἄλλων τῶν ἐπιχαί- 
puv. Οὔτε γὰρ ἱματίου ἐδεῖτο ὁ ᾿Αδὰμ, οὐχ ὀρόφου, 
[150] ox ἄλλης τινὸς τοιαύτης χατασχευῆς, ἀλλ 
ἀγγέλοις μᾶλλον ἑῴχει, χαὶ πολλὰ Τῶν μελλόντων 
προῄδει, χαὶ σοφίας ἑπεπλήρωτο πολλῆς. Καὶ ὃ λάθρα 
«ἐποίησεν ὁ θεὺς, τοῦτο ἐχεῖνος ἔγνω, τὸ περὶ τῆς 
γυναικός, διὸ χαὶ Ελεχε' Tovro νῦν ὁστοῦν éx τῶν 
ὁστῶν µου, xal σὰρξ éx τῆς σαρκός µου. 'O δὲ 
πόνος ὕστερον Ἠέγονεν, ὕστερον ἱδρὼς, ὕστερον 
αἰσχύνη καὶ fj δειλία xaX τὸ ἀἁπαῤῥησίαστον' τότε δὲ 
οὗ λύπη, οὐχ ὀδύνη, οὗ στεναγµός. "AX οὐκ ἔμεινεν 
ἐπὶ τῆς ἀξίας ἑχείνης. 


5 Ρεεγαί, xai ἁπόληται, 


JN EPIST. | AD COR. HOMIL. XVII. 


144 


€. Τί οὖν ἐγὼ πάθω, φησί ; δι) ἐχεῖνον ἀπόλλυμαι; 
Μάλιστα μὲν οὐ δι ἐχεῖνον ' οὐδὲ γὰρ σὺ ἀναμάρτη- 
τος ἔμεινας, ἀλλ᾽ εἰ καὶ μὴ τὴν αὐτὴν ἁμαρτίαν, 
ἑτέραν γοῦν μαρτες. "Αλλως δὲ οὐδὲ ἀπὸ τῆς τιµω- 
plac ἑδλάδης, ἀλλὰ καὶ ἑχέρδανας. El μὲν γὰρ ἔμελ- 
λες διόλου µένειν θνητὸς, ἴσως εἶχέ τινα λόγον τὸ 
εἰρημένον * νῦν δὲ χαὶ ἀθάνατος «T, xày ἐθέλῃς, ὑπὲρ 
τὸν Ίλιον αὐτὸν λάμφαι δυνἠσῃ. "AXI εἰ μὴ θνητὸν 
ἔλαδον σῶμα, φησὶν, οὐκ ἂν ημαρτον. Τί οὖν, εἰπέ 
pot ; ἐχεῖνος, θνητὸν ἔχων σῶμα, Ίμαρτεν; Οὐδαμῶς: 
οὐ γὰρ ἂν, eU γε θνητὸν fjv, ὕστερον kv χολάσεως 
τάξει τὸν θάνατον ὑπέμεινεν. "Οτι δὲ οὔτε θνητὸν 


᾽σῶμα ἐμποδίζει πρὸς ἀρετὴν, ἀλλὰ xal σωφρονίζει 


xai τὰ μέγιστα συντελεῖ, δηλον ἐχεῖθεν. El γὰρ' 
προσδοκία ἀθανασίας µόνον οὕτως ἑπῆρε τὸν ἸΑδὰμ, 
εἰ χαὶ τῷ ὄντι ἀθάνατος ἐγεγόνει , ποῦ οὖχ ἂν ἆπο- 
νοίας ἐξέδη ; Καὶ νῦν μὲν ἁμαρτὼν δύνασαι λῦσαι τὰ 
ἁμαρτήματα, τοῦ σώματος ταπεινοῦ ὄντος xal χατα- 
πίπτοντος xai διαλυοµένου xal γὰρ αὗται αἱ ἔννοιαι 
ἰχαναὶ σωφρονίσαι’ εἰ δὲ ἓν ἁθανάτῳ ἐπλημμέλησας, 
μονιμώτερα ἴσως ἔμελλεν εἶναι τὰ ἁμαρτήματα. 
O0 τοίνυν ἡ θνητότης αἰτία της ἁμαρτίας, μὴ xat- 
ηγόρει, ἀλλ᾽ fj πονηρὰ προαἰρεσίς ἐστιν ἡ ῥίζα τῶν 
χαχῶν. Διὰ τί yip μηδὲν τὸν "A6&) τὸ σῶμα ἡἠδίχησε, 
διὰ τί μηδὲν τοὺς δαΐίµονας τὸ ἀσώματον ὤνησε; 
Βούλει μαθεῖν, ὅτι οὗ µόνον οὐχ ἔδθλαφε τὸ σῶμα 
θνητὸν γενόµενον, ἀλλὰ xaY ὠφέλησεν ; ἄχουσον ὅσα 
κερδαίνεις, ἑὰν νἠφῃς, ἐκ τούτου. ᾿Ανθέλχει σε xal 
περισπᾷ ἀπὸ της xaxíag ὀδύναις xal λύπαις καὶ 
πόνοις χαὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς τοιούτοις. ᾽Αλλὰ xaX εἰς 
πορνξίαν ἐξάγει, φησίν; Οὐ τὸ σῶμα, ἀλλ᾽ ἡ ἀχολα- 
σία' ταῦτα μὲν γὰρ, ἅπερ εἶπον, πάντως τοῦ σώ- 
µατός ἐστι. Διόπερ οὐχ ἔστιν ἄνθρωπον εἰς τὸν βίον 
ἑλθόντα τοῦτον pit xal νοσεῖν xal ἀλγεῖν καὶ ἀθυμεῖν' 
μὴ πορνεύειν δὲ Ev, Ὥστε εἰ τῆς τοῦ σώματος fv 
φύσεως xal τὰ τῆς χαχίας, χαθολιχὰ ἂν Ίν' τὰ γὰρ 
φυσιχὰ τοιαῦτα, τὸ δὲ πορνεύειν οὗ τοιοῦτον" ἀλλὰ 
τὸ μὲν ἀλγεῖν ἐντεῦθεν, τὸ δὲ πορνεύειν ἀπὸ τῆς 
προαιρέσεως. Mt τοίνυν χατηγόρει τοῦ σώματος, uf 
σου τὴν τιμὴν ἀφαιρείσθω ὁ διάθολος, ἣν σοι ἔδωχεν 
ὁ θεός. "Av γὰρ θέλωμεν, χαλινός ἔστιν ἄριστος τὸ 
σῶμα, τὰ σχιρτῆµατα τῆς φυχῆς κατέχον, ἁπόνοιαν 
χατασπῶν, ἁλαζονείαν κωλύον, ἓν τοῖς µεγίστοις 
[151] κατορθώµασιν ἡμῖν διαχονούμενον. Mh váp 
μοι τοὺς µαινοµένους εἴπῃς' ἐπεὶ xal τῶν ἵππων πολ- 
λους ὀρῶμεν χατὰ χρημνῶν φεροµένους, τὸν ἡνίοχον 
ῥίψαντας μετὰ τοῦ χαλινοῦ' ἁλλ᾽ οὗ µεμφόμεθα τὺν 
χαλινόν' οὐ γὰρ ἐχεῖνος διασπασθεὶς τοῦτο εἰργά- 
gato, ἀλλ᾽ ὁ ἠνίοχος ὁ pt) χατασχὼν, πάντα ἀἁπώλα- 
σεν. Οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα λογ/ζου. ἂν ἵδῃς νέον ἐν 
ὀρφανίᾳ ζῶντα χαὶ µυρία ἑργαζόμενον χαχά, μὴ τὸ 
σῶμα αἱτιῶ, ἀλλὰ τὸν ἠνίοχον τὸν συρόµενον, τὸν 
λογισμὸν λέγω. Ὥσπερ γὰρ αἱ ἠνίαι οὗ παρέχουσι 
πράγµατα τῷ ἠνιόχῳ, ἁλλ᾽ ὁ Ἠνίοχος πάντων αἴτιος 
οὐ χαλῶς αὐτὰς χατέχων * διὸ xat δίχην αὐτὸν ἆπαι- 
τοῦσι, συμπλεχόµεναι αὐτῷ xat παρασύρουααι πολ- 
λάχις xai ἀναγκάζουσαι τῆς οἰχείας δυσπραχίας xot- 
νωνεῖν * οὕτω δὴ xat ἐνταυθα. Ἐγὼ μὲν γὰρ, φησὶν, 
ἵμασσον τὸ στόµα τοῦ ἵππου, ἕως χατεῖχες' ἐπειδὴ 
δὲ ἔῤῥιφας, ἀπαιτῶ σε τῆς χαταφρονῄσεως δίχην, 
xal περιπλέχομαι xal παρασύρω, ὥστε µηχέτι b 
αὐτὸ παθεῖν. Μηδεὶς τοίνυν αἰτιάσθω τὰς ἠνίας, ἀλλ᾽ 
ἑαυτὸν χαὶ τὴν διεφθαρµένην γνώµην. Καὶ γὰρ Ee' 
ἡμῶν ἡνίοχός ἐστιν ὁ λογισμός» ἡνίαι δὲ τὸ σώμα, 
συνάγρυσαι τοὺς ἵππους πρὺς τὸν fivioyov. Αν μὲν 
οὖν χαλῶς αὗται διαχέωνται, οὐδὲν melos δεινόν' ἂν 


115. 
δὲ ἀφῄς αὑτὰς, ἡφάνισας xal ἁπώλεσας ἅπαντα. Σω- 
φρονῶμεν τοίνυν, xa μὴ κατηγορῶμεν τοῦ σώματος, 
ἀλλά τῆς πονηρᾶς διανοίας. Καὶ γὰρ τοῦ διαδόλου 
ἔργον τοῦτο. πάντων μᾶλλον ποιεῖν τοὺς ἀνοήτους 
κατηγορεῖν, χαὶ σώματος xal τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ πλη- 
σίον, fj τῆς διεφθαρµένης γνώμης’ ἵνα μὴ τὴν αἰτίαν 
εὑρόντες ἁπαλλαγῶσι τῆς ῥίζης τῶν καχῶν. 'AAN 
ὑμεῖς τὴν ἐπιδθουλὴν συνειδότες, τὸν θυμὸν κατ᾽ ab- 
τοῦ στρέφατε, xal τὸν ἡνίοχον ἀπιστήσαντες τῷ ξεύ- 





S. JOANNIS CIHRYSOSTOMI ΑΠΟΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


146 
Y:t, πρὸς τὸν Θεὸν τὸ ὄμμα τῆς διανοίας τείνατς. 
'Ev μὲν γὰρ τοῖς ἄλλοις οὐδὲν ὁ τὸν ἀγῶνα θεὶς εἰσ” 
φέρει, ἀἁλλ᾽ ἀναμένει τὸ τέλος" ἐνταῦθα δὲ τὸ πᾶν 
ὁ ἀγωνοθέτης ἐστὶ θεός. Τοῦτον τοίνυν ἔχωμεν ἴλεων, 
xai πάντως ἐπιτευξόμεθα τῶν µελλόντων ἀγαθῶν, 
χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ οὗ τῷ Πατρι ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματε 
δόξα, χράτος, τιμὴ], νῦν xaX del, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. Αμήν. 


ΟΜΙΛΙΑ IH'. 


Οὐκ οἴδατε ὅτι εὰ σώματα ὑμῶν µέλη τοῦ Xpt- 
στοῦ εἰσιω'; ἄρας ot» τὰ uéAn τοῦ Χριστοῦ, 
ποιήσω πόρνης pnéAn; Μὴ γόνοιτο. ' 

α’. Απὸ τοῦ πεπορνευχότος ἐπὶ τὸν πλεονέχτην µε- 
ταδὰς, πάλιν ἀπὸ τούτου πρὸς ἐχεῖνον ἔρχετα:, οὐχέτι 
λοιπὸν πρὸς αὐτὸν διαλεγόµενος, ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις 
volg μὴ πεπορνευκόσι ' xal τούτους ἀσφαλιζόμενος 
µήποτε περιπέσωσι τοῖς αὐτοῖς, ἐχείνου χαθάπτεται 
πάλιν. Ὁ γὰρ ἡμαρτηχὼς, xàv πρὸς ἕτερον ἀποτεί- 
νῃς τὸν λόγον, χεντεῖται xal οὕτω, τοῦ συνειδότος 
διεγειροµένου καὶ μαστιχοῦντος αὐτόν. Ἱκανὸς μὲν 
οὖν καὶ ἀπὸ τῆς τιμµωρἱὰς φόδος ἣν αὐτοὺς κατασχεῖν 
ἐπὶ τῆς σωφροσύνης, ἐπειδὴ δὲ οὗ βούλεται φόθψ 
µόνον τὰ [152] τοιαῦτα κατορθοῦν, xal ἀπειλὰς xal 
λογισμοὺς τίθησιν. Ἐκεῖ μὲν οὖν τὸ ἁμάρτημα 
εἰπὼν, xai τὴν τιµωρίαν ὀρίσας, xal τὴν βλάθην 
δείξας τὴν ix τῆς συνουσίας τοῦ πεπορνενχότος 
ἐγγενομένην ἅπασιν, ἀπηλλάγη. xol πρὸς τὴν πλεον- 
εξίαν µετέστη, χαὶ τὴν ἕκπτωσιν τῆς βασιλείας ἀπει- 
λῄσας τούτῳ xal τοῖς λοιποῖς ἅπασιν, οἷς κατέλεξεν, 
οὕτω tbv λόγον ἀπήρτισεν' ἐνταῦθα δὲ xat φρικω- 
δέστερον µεταχειρίζει τὴν παραίνεσιν. "O τε yàp τὸ 
ἁμάρτημα χολάζων µόνον, καὶ μὴ δειχνὺς σφόδρα 
παρανομώτατον ὃν, οὐδὲν τοσοῦτον ἀπὸ τῆς τιμωρίας 
εἱργάσατο" ὅ τε πάλιν ἑντρέπων µόνον, xal ph 
φοδῶν διὰ τῆς χολἁσεως, οὐ σφόδρα χαθάπτεται τῶν 
ἀναισθήτως διακειµένων. Διόπερ ἁμπφότερα ποιεῖ 
Παῦλος, xai ἑντρέπει λέγων Οὐκ οἴδατε ὅτι ἀΥγέ- 
Jovc χριγοὔμεν; xaX φοδεῖ λέγων’ Οὐκ οἴδατε ὅτι 
α.λεονέκται βασιἁείαν θεοῦ οὐ χ.Ἰηρονομήσουσι; 
Καὶ ἐπὶ τοῦ πεπορνευχότος πάλιν οὕτω χέχρηται τῷ 
λόγῳ: καὶ γὰρ φοδήσας δι’ ὧν ἔμπροσθεν εἶπεν, ἐχ- 
τεµών τε αὐτὸν καὶ τῷ Σατανᾷ παραδοὺς, καὶ τῆς µελ- 
λούσης ἀναμνήσας Ἠμέρας, ἑντρέπει πάλιν λέγων’ 
Ovx οἴδατε διιτὰ σώματα ὑμῶν μµέ.η τοῦ Χριστοῦ 
ἐστιν; ὡς πρὸς παῖδας λοιπὸν εὐγενεῖς διαλεγόµενος. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, Τὸ δὲ copa τῷ Κυρίῳ, σαφέστε- 
pov αὐτὸ δείχνυσι νῦν ΄ καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο 
ποιεῖ λέγων ᾿Υμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ, xal 
µέλη àx µέρους. Καὶ τὸ αὐτὸ ὑπόδειγμα πολλαχοῦ 
«ίθηῃσιν, οὐχ ἐπὶ τῶν αὐτῶν, ἀλλὰ ποτὲ μὲν ὥστε 
τὴν ἀγάπην δεῖξαι, ποτὰ δὲ ὥστε τὸν φόδον ἀὐξῆσαι' 
ἐνταῦθα Bb δεδιττόµενος αὐφὺ τέθειχε, xaX φθῶν 
"Apac οὖν τὰ μέ.Ίη τοῦ Χριστοῦ, ποιήσω πόρνης 
µέλη; Mh γένοιτο. Οὐδὲν φρικωδέστερον τῆς λέξεως 
ταύτης. Καὶ οὐχ εἶπεν, "Αρας οὖν τὰ µέλη τοῦ Χρ:- 
στοῦ, συνάφω τῇ πόρνῃ ΄ ἀλλὰ τί; Ποιήσω µέλη 
πόρνης; ὅπερ ἣν πληκτικώτερον. Εἶτα χατασχευά- 
ζει πῶς τοῦτο γίνεται ὁ πορνεύων, οὕτω λέγων "H 
οὐκ οἴδατε δει ὁ κο. Ἰώμενος tij πόρνη, ἓν σῶμά 


ἐστι; Πάθεν 550v; "Εσονται γὰρ, φησὶν, οἱ δύο 
&lc σάρχα µίαν. 'O δὲ xoAAoysroc τῷ Κυρίφ, ἓν 
αγεῦμά ἐστιν. Οὐχέτι γὰρ ἀφίησιν ἡ συνουσία τοὺς 
δύο εἶναι δύο, ἀλλ iv. ἀμφοτέρους ἐργάζεται. Καὶ 
ὅρα πάλιν πῶς διὰ τῶν ὀνυμάτων γυμνῶν πρδεισι, 
διὰ τῆς πόρνης xal διὰ τοῦ Χριστοῦ προάγων τὴν 
χατηγορίαν. Φεύγετε τὴν πορνείαν. Οὐκ εἶπεν, 
Απέχεσθε τῆς πορνείας, ἀλλὰ, Φεύγετα, τουτέσει, 
Μετὰ σπουδῆς ποιεῖσθς τὴν ἁπαλλαγὴν τυῦ χαχοῦ. 
llàr ἁμάρτημα ὃ ἐὰν ποιήσῃ ἄγθρωπος, ἑκτὸς 
τοῦ σώματός ἐστιν ' ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον 
σῶμα ἁμαρτάνει. Τοῦτο τοῦ προτέρον ἔλαττον 
πλὴν ἁλλ᾽ ἐπειδὴ περὶ πόρνων ἣν ὁ λόγος αὐτῷ, πάν- 
τοθεν αὐτὸ ἀπαίρει, χαὶ ἀπὸ τῶν μειζόνὼν καὶ ἀπὸ 
τῶν ἑλαττόνων αὔξων τὸ ἔγχλημα. Ἐχεϊνο μὲν οὖν 
τοῖς εὐλαθεστέροις εἴρηται τὸ πρότερον, τοῦτο δὲ 
«ol; ἀσθενεστέροις. Καὶ γὰρ xai τοῦτο τῆς Παύλου 
σοφίας, μὴ ἀπὸ τῶν μεγάλων ἑντρέπειν µόνον, ἀλλὰ 
καὶ ἀπὸ τῶν µιχροτέρων, xai ἀπὸ τοῦ αἰσχροῦ xal 
ἀπρεποῦς. ΤΙ οὖν: ὁ ἀνδροφόνος, φηοὶν, οὐχὶ τὴν χεῖρα 
μολύνει; τί δὲ ὁ πλεονέχτης, καὶ ὁ ἅρπαξ; [150] Παντί 
που δήλον’ ἀλλ ἐπειδὴ εἰπεῖν οὐκ ἑνῆν τοῦ mápvou 
οὐδὲν χεῖρον, ἑτέρως αὐτὸ ηὔξησε λέγων, ὅτι ἐπὶ τῆς 
πορνείας ὁλόχληρον τὸ σῶμα γίνεται µιαρόν. Ὥσπερ 
γὰρ εἰς λέδητα ἀκαθαρσίας ἐμπῖπτον καὶ τῷ µολν- 
σμῷ βαπτόµενον, οὕτω φύρετα:. Τοῦτο δὲ xai ἡμῖν 
ἔθος. "Arb μὲν γὰρ τῆς πλεονεξίας xal ἁρπαγῆς οὐκ 
ἄν τις σπουδάσειεν kr βαλανεῖον ἐλθεῖν, ἀλλ ἆδια- 
φόρως ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἄνεισιν' ἀπὸ δὲ µίξεως πόρνης, 
χαθάπερ ὅλος Ὑενόμενος ἀχάθαρτος, ἐπὶ τὸ λού- 
σασθαι ἔρχεται' οὕτως ἔχει τινὰ τὸ συνειδὸς ἀπὸ 
τῆς ἁμαρτίας ταύτης ὑπόληψιν αἰσχροτέραν. 'Αμ- 
φότερα μὲν οὖν χαλεπὰ, xai πλεονεξία xal πορνεία, 
xaX εἰς γέενναν ἑμθάλλει 7 ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οἰκονομικῶς ὁ 
Παῦλος πάντα ποιεῖ, οἷς εἶχε, τούτοις ηῦξησε τὸ τῆς 
πορνείας ἔγχλημα. "H οὐκ οἴδατε ὅτι τὸ σώμα 
ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πγεύματός ἐστυ; 


β’.Οὐχ ἁπλῶς εἶπε, Τοῦ Πνεύματος, ἀλλὰ, Tov ἐν 
ὑμῖν, ὅπερ ἣν καὶ παραμυθουµένου" xal πάλιν 
ἐπεξηγούμενος ἐπήγαχεν' Οὗ ἔχετε ἀπὸ τοῦ θεοῦ. 
Καὶ τὸν δεδωχότα τέθειχεν, ὑψηλόν τε ὁμοῦ ποιῶν 
τὸν ἀχροατὴν, καὶ φοδῶν καὶ τῷ µεγέθει τῆς παρα” 
χαταθήχης xai τῇ Φιλοτιμίᾳ τοῦ παραχαταθεµένου. 
Καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν. Τοῦτο οὐκ ἐντρέποντος µόνον 
ἐστν, ἀλλὰ xal βιαζοµένου πρὸς ἀρετήν. Τί Υάρ; 
πράττεις ἃ θέλεις, φῆσίν ' οὖκ εἶ ἑαυτοῦ χύριο». 
Ταῦτα δὲ ἔλεχεν, οὐχὶ τὸ αὐτεξούσιον ἀναιρῶν ΄ καὶ 
γὰρ εἰπὼν, Πάντα µοι ἔξεστυν, dA οὗ πάντα 
συµςέρει, οὐχὶ τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἀγεῖλε' xal 


45 


hic quoque. Ego enim , inquiunt, os equi habenis 
regebam, quamdiu tu tenebas : quia vero abjecisti , 
abs te exigo poenas contemptus tui, et tecum compli- 
cor et attraho, ut ne amplius tale quidpiam patiar. 
Nemo itaque hahenas culpet, sed seipsum et cor- 
ruptum animum. Nam in nobis auriga est ratio, ha-, 
bene corpus, qux: equos cum auriga conjuugunt. Si 


ergo ill» recte positze sint , nibil grave patieris; sin 


illas dimittas, omnia abolevisti et perdidisti. Teni- 
perantes ergo simus, et ne accusemus corpus, sed 
malum animum. Nam hoc maxime diaboli opus est, 
ut stultos magis moveat ad acecusandum corpus et 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XVIII. 


“6 
Deum et proximum, quam corruptum animum ; ut ne, - 
si causam invenerint, liberentur a radice malorum. 
Sed vos cum insidias cognoscatis, iram vertite in il- 
lum, et aurigam jugo imponentes , ad Deum mentis 
oculum convertite, Nam in aliis quidem is nihil affert 
qui certamen proposuit, sed exspectat (inem : hic au- 
tem omnino agonotheta est Deus. Hunc. ergo propi- 
tium balieamus, et omnino consequemur futura bo- 
na, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, | 
quicum Patri unaque Spiritui sancto gloria, honor, 
imperium, nunc et semper, et in sceula. sa'culorum. 
Amen. 





HOMILIA XVIII. 


Cap. 6. v. 15. Nescitis quod corpora vestra membra 
sunt Christi? tollens ergo membra Christi , faciam 
membra meretricis ? Absit. 

1. Cum a fornicatore in avarum transiisset, rursus 
ab hoc venit ad illum, non ultra ipsum alloquens, sed 
alios qui fornicati nou fuerant ; et illos muniens , ut 
ne in paria incidant , ipsum denuo perstringit. Nam 
qui peccavit , etiamsi ad alium orationem dirigas, sic 
etiam pungitur , concitata conscientia ipsumque ver- 
berante. Sufficiebat quidem metus supplicii ad illos 
in castitate continendos : quia vero non metu tantum 
vult hxc recte constitui, minas simul et ratiocinia 
affert. flic ergo cum peecatum dixisset , et penam 
statuisset damnumque ostendisset, quod omnibus af- 
ferebatur ex tali fornicatoris concubitu ; ad avaritiam 
transit , et minatus fore ut a regno exeidant , et hie 
et ezeteri omnes, quos recensuit, sic orationem absol- 
vit : hic autem horribiliorem inducit admonitionem. 
Nam qui peccatum punit tantum, nec admodum gra- 
ve et iuiquum ostendit , nihil tam magnum per sup- 
plicium facit : qui vero ad pudorem inducit tantum , 
neque per punitionem terret, non adinodum pungit 
eos, qui non suut sensu przditi. Quamobrem utrum- 
que facit Paulus, et pudorem infert dicens, Nescltis quia 
angelos judicabimus ? et terret his verbis, Nescitis quia 
avari regnum. Dei non possidcbiut ? Et de fornicatore 
iterum codem utitur sermoue : cum enim terruisset 
per ea quiz prius dixerat, et eum excidisset atque 
Satanm tradidisset futurique diei meminisset, rursus 
illi pudorem infert, dicens : Nescitis quod corpora ve- 
stra menbra sunt. Christi? tamquam. ingenuos pueros 
deinceps alloquens. Quia enim dixit, Corpus Domino, 
nunc clarius ostendit ipsum. Et alibi quoque hoc 
imum facit, dicens : Vos estis corpus Christi, et mem- 
bra ez parte (1. Cor. 19. 27). Et lioc ipsum exemplum 
sz: pe ponit , non pro rebus iisdem , sed aliquando ut 
dilectionem ostendat , aliquando ut timorem augeat ; 
hic autem ipsum posuit terrens et timorem incutiens : 
Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis? 
Absit. Nihil hoc dicto est liorribilius. Et non dixit , 
Tollens ergo membra Christi, conjungam meretrici ? 
sed quid? Faciam membra meretricis? quod certe ma. 
gis pungebat. Deinde probat quomodo is qui fornica- 
tur id fist, dicens : 16. An nescitis quod qui adharet 


mereirici , unum corpus efficitur ? Undenam hoc per- 
spicuum ? Erunt enim , inquit, duo in carne una. 41. 
Qui autem. αἁ[ιστει Domino , est unus spiritus. Neque 
enim permittit concubitus ut duo sint duo, sed ambos 
uuum facit. Et vide rursum quomodo per niuida nomi- 
nà procedat , per meretricem et per Christum dedu- 
cens accusationem. 18. Fugite fornicationem. Κο 
dixit, Abstinete a fornicatione; scd , Fugite ; id est, 
Cum studio facite ut a malo liberemini. Ümne pecca- 
ium. quodcumque fecerit homo , extra corpus est : gui 
autem fornicatur , in corpus suum peccat, Hoc est mi- 
nus priore; sed quia ab eo agebatur de fornicatoribus, 
undique illud extollit, et a majoribus et a minoribus 
crimen amplificans. IHlud quidem prius religiosioribns 
dictum est, hoc autem imbecillioribus. Nam et hoe 
quoque Pauli sapientie est, non modo a majoribus 
pudorem incutere, sed etiam a minoribus, et a turpi- 
tidine atque. ab indecoro. Quid ergo, inquies, an 
homicida manum non polluit? quid vero avarus et 
rapax ? ld euique palam est : sed quia dici non pote- 
rat nihil esse pejus fornicatore, alio modo hoc crimen 
auxit dícens, in fornicatione totum corpus fleri exse- 
crandum. Tamquam enim incidens in lebetem inimun- 
ditix, inquinamento tinctum, sic polluitur. Hoc autem 
nobis etiam in more est. Nam ab avaritia quidem et 
rapina nemo nostrum curaverit in balneum ire , sed 
sine ullo discrimine domum redit : a coitu autem cum 
meretrice, ac si totus immundus sit effeetus, ad lava- 
erum venit : ita turpiorem quamdam suspicionem ex 
hoc peccato habet conscientia. Utrumque certe grave 
est, avaritia nempe et fornicatio, et in gehennam 
injicit : verum quia Paulus omnia ceconomice et pru- 
denter administrat, qux suppetebant omnia adhibuit 
ad fornicationis crimen augendutn. 19. Án nescitis , 
quod corpus vestrum templum est ejus qui in vobis est 
Spiritus sancti? 

9. Non simpliciter dixit, Spiritus; sed, Qui in vo- 
bis est, quod consolantis erat : et rursus explicans ait : 
Quem habetis a Deo. Eum qui dedit posuit , simul et 
sublimem reddens auditorem, et terrens magnitudine 
depositi , et desiderio studioque deponentis, Et non 
estis vestri. Hoc non pudorem inferentis modo est , 
sed etiam cogentis ad virtutem. Quid enim? quod vis 
facis , ais : non es tui dominus. llzc autem dicebat , 


145. 
δὲ ἀφῆς αὑτὰς, Ἠφάν.σας xai ἁπώλεσας ἅπαντα. Σω- 
φρονῶμεν τοίνυν, xal μὴ κατηγορῶμεν τοῦ σώματος, 
ἀλλὰ τῆς πονηρᾶς διανοίας. Καὶ γὰρ τοῦ διαδόλου 
ἔργον τοῦτο. πάντων μᾶλλον ποιεῖν τοὺς ἀνοήτους 
κατηγορεῖν, Χαὶ σώματος xal τοῦ θεοῦ xal τοῦ πλη- 
σἷον, ἡ τῆς διεφθαρµένης γνώμης; ἵνα μὴ τὴν αἰτίαν 
εὑρόντες ἁπαλλαγῶσι τῆς ῥίζης τῶν καχῶν. Αλ 
ὑμεῖς τὴν ἐπιθουλὴν συνειδότες, τὸν θυμὸν xav' ab- 
τοῦ στρἐφατε, xal τὸν ἠνίοχον ἐπιστήσαντες τῷ ξεύ- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


146 
Y:t, πρὸς τὸν θεὸν τὸ bypa τῆς διανοίας τείνατε. 
'Ev μὲν γὰρ τοῖς ἄλλοις οὐδὲν ὁ τὸν ἀγῶνα θεὶς clo- 
φέρει, ἀλλ᾽ ἀναμένει τὸ τέλος ἐνταῦθα δὲ τὸ πᾶν 
ὁ ἀγωναθέτης ἐστὶ θεός. Τοῦτον τοίνυν ἔχωμεν ἴλεων, 
xai πάντως ἐπιτευξόμεθα τῶν µελλόντων ἀγαθῶν, 
χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματε 
δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 





OMIAIA 1Η’. 


Οὐκ οἴδατε ὅτι εὰ σώματα ὑμῶν μέλη τοῦ Χρι- 
cto) εἰσι'; dpac oov εὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ, 
ποιήσω πόρνης µέλη; Mi) γέγοιτο. ' 

α’. Απὸ τοῦ πεπορνευχότος ἐπὶ τὸν πλεονέχτην µε- 
ταδὰς, πάλιν ἀπὸ τούτου πρὸς ἐχεῖνον ἔρχεται, οὐχέτι 
λοιπὸν πρὸς αὐτὸν διαλεγόµενος, ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις 
τοῖς μὴ πεπορνευχόσι ' xai τούτους ἀσφαλιζόμενος 
µήποτε περιπέσωσι τοῖς αὐτοῖς, ἐχείνου χαθάπτεται 
πάλιν. Ὁ γὰρ ἡμαρτηχὼς, xàv πρὸς ἕτερον ἀποτεί- 
νῃς τὸν λόγον, χεντεῖται χαὶ οὕτω, τοῦ συνειδότος 
διεγειροµένου xal μαστιγοῦντος αὐτόν. Ἱχανὸς μὲν 
οὖν χαὶ ἀπὸ τῆς τιµωρίάς φόδος ἣν αὐτοὺς χατασχεῖν 
ἐπὶ τῆς σωφροσύνης ἐπειδὴ bb οὐ βούλεται φόδψ 
µόνον τὰ [152] τοιαῦτα κατορθοῦν, xal ἀπειλὰς xal 
λοχισμοὺς τίθησιν. Ἐκεῖ piv οὖν τὸ ἁμάρτημα 
εἰπὼν, xal τὴν τιµωρίαν ὀρίσας, xal τὴν βλάθην 
δείξας τὴν Ex τῆς συνουσίας τοῦ πεπορνευχότος 
ἐγγενομένην ἅπασιν, ἀπηλλάγη, καὶ πρὸς τὴν πλεον- 
εξίαν µετέστη, χαὶ τὴν ἔχπτωσιν τῆς βασιλείας ἀπει- 
λήσας τούτῳ xa τοῖς λοιποῖς ἅπασιν, οἷς χατέλεξεν, 
οὕτω τὸν λόγον ἀπήρτισεν' ἐνταῦθα δὲ xat φριχω- 
δέστερον µεταχειρίζει τὴν παραἰνεσιν. "O τε γὰρ τὸ 
ἁμάρτημα χολάζων µόνον, καὶ μὴ δειχνὺς σφόδρα 
παρανομώτατον ὃν, οὐδὲν τοσοῦτον ἀπὸ τῆς τιμωρίας 
εἱργάσατο. ὅ τε πάλιν ἑντρέπων µόνον, xai μὴ 
φοδῶν διὰ τῆς χολάσεως, οὗ σφόδρα χκαθάπτεται τῶν 
ἀναισθήτως διακειµένων. Διόπερ ἁμφότερα ποιεῖ 
Παῦλος, xai ἐντρέπει λέγων’ Οὐκ οἴδατε ὅτι ἀΥγέ- 
Jovc αρινοὔμαν; xo φοδεῖ λέγων Obx οἴδατε ὅτι 
zJsoréxca. βασιἁείαν θεοῦ οὐ κηρογομήσουσι; 
Καὶ ἐπὶ τοῦ πεπορνευχότος πάλιν οὕτω χέχρηται τῷ 
λόγῳ * καὶ γὰρ φοδῄήσας δι ὧν ἔμπροσθεν εἶπεν, ἐκ- 
τεµών τε αὐτὸν καὶ τῷ Σατανᾷ παραδοὺς, καὶ τῆς µελ- 
λούσης ἀναμνήσας Ἡμέρας, ἐντρέπει πάλιν λέγων’ 
O?x οἴδατε διιτὰ σώματα ὑμῶν uéAn τοῦ Χριστοῦ 
&c tur ; ὡς πρὸς albae λοιπὸν εὐγενεῖς διαλεγόµενος. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, Τὸ δὲ copa τῷ Kupio, σαφέστε- 
pov αὐτὸ δείχνυσι νῦν * xal ἀλλαχοῦ δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο 
ποιεῖ λέγων. ᾿χμεῖς δέ ἑστα σῶμα Χριστοῦ, xal 
µέλη ἐκ µόρους. Καὶ τὸ αὑτὸ ὑπόδειγμα πολλαχοῦ 
«ίθησ.ν, οὐχ ἐπὶ τῶν αὐτῶν, ἀλλὰ ποτὲ μὲν ὥστε 
τὴν ἀγάπην δεῖξαι, ποτὲ δὲ ὥστε τὸν φόδον αὐξῆσαι 
ἐνταῦθα δὲ δεδιττόµενος αὑὺ τέθειχε, xol φοθῶν' 
"Apac οὖν τὰ µέλη τοῦ Χριστοῦ, ποιήσω πόρνης 
µέλη; MÀ γένοιτο. Οὐδὲν φριχωδέστερον τῆς λέξεως 
ταύτης. Καὶ οὐχ εἶπεν, "Αρας οὖν τὰ µέλη τοῦ Χρι- 
στοῦ, συνάφω τῇ πόρνῃ ἀλλὰ τί; Ποιήσω µέλη 
πόρνης; ὅπερ ἣν πληκτικώτερον. Εἶτα κατασχευά- 
ζει πῶς τοῦτο γίνεται ὁ πορνεύων, οὕτω λέγων "H 
οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ xoAAópgsroc εῇ πόρνη, ὃν σῶμά 


ἐστι; Πόθεν δἠήλον; "Εσονται γὰρ, φησὶν, οἱ δύο 
εἰς cápxa μίαν. Ὁ δὲ κοῖ.λώμενος τῷ Κιρίῳ, ev 
αγεῦμά ἐστιν. Οὐχέτι γὰρ ἀφίησιν ἡ συνουσία τοὺς 
δύο εἶναι δύο, ἀλλ' ἓν ἀμφοτέρους ἐργάζεται. Καὶ 
ὅρα πάλιν πῶς διὰ τῶν ὀνομάτων γυμνῶν πρόεισι, 
διὰ τῆς πόρνης xaX διὰ τοῦ Χριστοῦ προάγων τὴν 
χατηγορίαν. Φεύγετε τὴν ποργείαν, Οὐκ εἶπεν, 
Απέχεσθε τῆς πορνείας, ἀλλὰ, Φεύγετε, τουτέσει, 
Μετὰ σπουδῆς ποιεῖσθε τὴν ἁπαλλαγῆν τυῦ xaxoU. 
llàr ἁμάρτημα ὃ ἑὰν ποιήσῃ ἄγθρωπος, éxtóc 
τοῦ σώματός ἐστι ' ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον 
σῶμα ἁμαρτάνει. Τοῦτο τοῦ προτέρον ἕλαττον 
πλὴν ἀλλ᾽ ἐπειδὴ περὶ πόρνων Tj» ὁ λόγος αὐτῷ, πάν- 
τοθεν αὐτὸ ἀπαίρει, xal ἀπὸ τῶν μειζόνὼν καὶ ἀπὸ 
τῶν ἑλαττόνων αὔξων τὸ ἔγχλημα. Ἐκεῖνο μὲν οὖν 
τοῖς εὐλαθεστέροις εἴρηται τὸ πρότερον, τοῦτο δὲ 
«olg ἀσθενεστέροις. Καὶ γὰρ xai τοῦτο τῆς Παύλου 
σοφίας, μὴ ἀπὸ τῶν μεγάλων ἑντρέπειν µόνον, ἀλλὰ 
καὶ ἀπὸ τῶν µικροτέρων, xal ἀπὸ τοῦ αἰσχροῦ xal 
ἀπρεποῦς. Τί οὖν; ὁ ἀνδροφόνος, φηοὶν, οὐχὶ τὴν χεῖρα 
μολύνει; τί δὲ ὁ πλεονέχτης, καὶ ὁ ἅρπαξ; [155] Παντί 
που δήλον’ ἀλλ ἐπειδὴ εἰπεῖν οὐχ ἑνην τοῦ mápvou 
οὐδὲν χεῖρον, ἑτέρως αὐτὸ ηὄξησε λέγων, ὅτι ἐπὶ τῆς 
πορνείας ὁλόχληρον ^b σῶμα Ὑίνεται µιαρόν. Ὥσπερ 
γὰρ εἰς λέδητα ἀχαθαρσίας ἐμπῖπτον καὶ τῷ μολν- 
σμῷ βαπτόµενον, οὕτω φύρετα:. Τοῦτο δὲ καὶ ἡμιν 
ἔθος. "Arb μὲν γὰρ τῆς πλεονεξίας xaX ἁρπαγῆς οὐκ 
ἄν τις σπουδάσειεν kri βαλανεῖον ἐλθεῖν, λλλ᾽ ἀδια- 
φόρως ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἄνεισιν' ἀπὸ δὲ µίξεως πόρνης, 
χαθάπερ ὅλος Ὑενόμενος ἀχάθαρτος, ἐπὶ vb λού- 
σασθαι ἔρχετα ' οὕτως ἔχει τινὰ τὸ συνειδὸς ἀπὸ 
τῆς ἁμαρτίας ταύτης ὑπόληψιν αἱσχροτέραν. 'Αµ- 
φότερα μὲν οὖν χαλεπὰ, xal πλεονεξία καὶ πορνεία, 
καὶ εἰς γέενναν ἑμθάλλει ' ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οἰχονομικῶς ὁ 
Παῦλος πάντα ποιεῖ, olg εἶχε, τούτοις ηῦξησε 15 τῆς 
πορνείας ἔγχλημα. "H οὐκ οἴδατε ὅτι τὸ σώμα 
ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πγεύματός écctr ; 


β’.Οὐχ ἁπλῶς εἶπε, Tov Πνεύματος, ἀλλὰ, Tov ἐν 
ὑμῖν, ὅπερ ἦν καὶ παραμυθουµένου’ xal πάλιν 
ἐπεξηγούμενος ἐπήγαχεν OO ἔχετε ἀπὸ τοῦ θεοῦ. 
Καὶ τὸν δεδωχότα τέθειχεν, ὑψηλόν τε ὁμοῦ ποιῶν 
τὸν ἀχροατὴν, καὶ φοδῶν καὶ τῷ µεγχέθει τῆς παρα” 
χαταθήχης xai τῇ Φιλοτιμίᾳ τοῦ παρακαταθεµένου. 
Καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν. Τοῦτο οὐχ ἑντρέποντος µόνον 
ἐστὶν, ἀλλὰ xal βιαζομένου πρὸς ἀρετήν. Τί Υάρ; 
πράττεις ἃ θέλεις, φῆσίν΄ οὐχ el ἑαυτοῦ χύριο». 
Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, οὐχὶ τὸ αὐτεξούσιον ἀναιρῶν ' xat 
γὰρ εἰπὼν, Πάντα µοι ἔξεστιν, dA οὗ πάντα 
cvpgépsi, οὐχὶ τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἀνεῖλε' xal 


45 


hic quoque. Ego enim , 1nquiunt, os equi habenis 
regebam, quamdiu tu tenebas : quia vero abjecisti,, 
abs te exigo poenas contemptus tui, et tecum compli- 
cor et attraho, ut ne amplius tale quidpiam patiar. 
Nemo itaque hahenas culpet, sed seipsum et cor- 
ruptum animum. Nam in nobis auriga est ratio, ha, 
ben: corpus, qui? equos cum auriga conjungunt. Si 


ergo ill recte posilze sint , nibil grave patieris; sin : 


illas dimittas, omnia abolevisti et perdidisti. Tem- 
perautes ergo simus, et ne accusemus corpus , sed 
malum animum. Nam lioc maxime diaboli opus est, 
ut stultos magis moveat ad accusandum corpus et 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XVIII. 


146 
Deum et proximum, quam corruptum animum ; ut ne, - 
si causam invenerint, liberentur a radice malorum. 
Sed vos cum insidias cognoscatis, iram vertite in il- 
lum, et aurigam jugo imponentes , ad Deum mentis 
oculum convertite. Nam in aliis quidem is nihil affert 
qui certamen proposuit, sed exspectat (inem : hic au- 
tem omnino agonotheta est Deus. Hunc. ergo propi- 
tium halieaimus, et omnino consequemur futura. bo- 
na, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, ' 
quicum Patri unaque Spiritui sancto gloria. honor, 
inperium, nunc et semper, et in s:ceula. sa'culorum. 
Amen. 





HOMILIA XVIII. 


Cap. 6. v. 45. Nescitis quod corpora vestra menibra 
sunt Christi? tollens ergo menibra Christi , faciam 
membra meretricis ? Absit. 

4. Cum 4 fornicatore in avarum transiisset, rursus 
ab hoc venit ad illum, non ultra ipsum alloquens, sed 
alio6 qui fornicati nou fuerant ; et illos muniens , ut 
ne in paria incidant , ipsum denuo perstringit. Nam 
qni peccavit , etiamsi ad alium orationem dirigas, sic 
etiam pungitur , concitata conscientia ipsumque ver- 
berante. Sufficiebat quidem metus supylicii ad illos 
in castitate continendos : quia vero non metu tantum 
vult hxc recte constitui, minas simul et ratiocinia 
affert. llic ergo cum peecatum dixisset , et poenam 
siatuissel damnumque ostendisset, quod omnibus af- 
ferebatur ex tali fornicatoris concubitu ; ad avaritiam 
transiit , et minatus fore ut a regno exeidant , et hie 
et ezteri omnes, quos recensuit, sic orationem absol- 
vit : hic autem horribilieorem inducit admonitionem. 
Nam qui peccatum punit tantum, nec admodum gra- 
ve et iniquum ostendit , nihil tam m»gnum per sup- 
pliciam facit : qui vero ad pudorem inducit tantum , 
neque per punitionem terret, non admodum pungit 
cos, qui non sunt sensu przditi. Quamobrem utrum- 
que facit Paulus, et pudorem infert dicens, N escitis quia 
angelos judicabimus ? et terret his verbis, Nescitis quia 
avari regnum Dei non possidebit ? EX de fornicatore 
iterum codem utitur sermone : cum enim terruisset 
per ea qui prius dixerat, et eum excidisset atque 
Satanz tradidisset futurique diei meminisset, rursus 
illi pudorem infert, dicens : Nescitis quod corpora ve- 
stra membra sunt. Christi? tàmquam ingenuos pueros 
deinceps alloquens. Quia enim dixit, Corpus Domino, 
nunc clarius ostendit ipsum. Et alibi quoque hoc 
imum facit, dicens : Vos estis corpus Cliristi, et mem- 
bra ez parte (1. Cor. 13. 27). Et hioc ipsum exemplum 
sape ponit , non pro rebus iisdem , sed aliquando ut 
dilectionem ostendat, aliquando ut timorem augeat ; 
hic autem ipsum posuit terrens et timorem incutiens : 
Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis? 
Absit. Nihil hoc dicto est liorribilius. Et non dixit , 
Tollens ergo membra Chridti, conjungam meretrici ? 
sed quid? Faciam membra meretricis? quod certe ma. 
gis pungebat. Deinde probat quomodo is qui fornica- 
tur id fist , dicens : 16. An nescitis quod qui adharet 


meretrici , unum corpus efficitur ? Undenam hoc per- 
spicuum? Erunt enim , inquit, duo in carne una. 4T. 
Qui autem. adheret Domino , est unus spiritus. Neque 
enim permittit concubitus ut duo sint duo, sed auibos 
uuum facit. Et vide rursum quomodo per nuda nomi- 
nà procedat , per meretricem et per Christum dedu- 
cens accusationem. 18. Fwgite fornicationem. Non 
dixit, Abstinete a fornicatione; sed , Fugite ; id est, 
Cum studio facite ut a malo liberemini. Omne pecca- 
tum. quodcumque fecerit. homo , extra. corpus est : qui 
autem fornicatur , in corpus suum peccat, Hoc est mi- 
nus priore; sed quia ab eo agebatur de fornicatoribus, 
undique illud extollit , et a majoribus et a minoribus 
crimen amplificans. Illud quidem prius religiosioribus 
dictum est, hoc autem imbecillioribus. Nam et hoc 
quoque Pauli sapientie est, non modo a majoribus 
pudorem incutere, sed etiam a minoribus, et a turpi- 
tudine atque ab indecoro. Quid ergo, inquies, an 
homicida manam non polluit? quid vero avarus et 
rapax ? ld euique palam est : sed quia dici non pote- 
rat nihil esse pejus fornicatore, alio modo hoc crimen 
auxit dicens, in fornicatione totum corpus fleri exse- 
crandum. Tamquam enim incidens in lebetem immun- 
ditiz, inquinamento tinctum, sic polluitur. Hoc antem 
nobis etiam in more est. Nam ab avaritia quidem et 
rapina nemo nostrum curaverit in balneum ire , sed 
sine ullo discrimine domum redit : a coitu autem cum 
meretrice, ac si totus immundus sit effectus, ad lava- 
crum venit : ita turpiorem quamdam suspicionem ex 
hoc peccato habet conscientia. Utrumque certe grave 
est, avaritia nempe et fornicatio, et in gehennam 
injicit : verum quia Paulus omnia ceconomice e$ pru- 
dentcr administrat, qux» suppetebant omnia adhibuit 
ad fornicationis crimen 2zugendum. 319. An nescitis , 
quod corpus vestrum templum est ejus qui in vobis est 
Spiritus sancti? 

9. Non simpliciter dixit, Spiritus; sed, Qui in vo- 
bis est, quod consolantis erat : et rursus explicans ait : 
Quem habetis a Deo. Eum qui dedit posuit , simul et 
sublimem reddens auditorem, et terrens magnitudine 
depositi , et desiderio studioque deponentis. Et noa 
estis vestri. Hoc non pudorem inferentis modo est , 
sed etiam cogentis ad virtutem. Quid euim? quod vis 
facis , ais : non es tui dominus. Πως autem dicebat , 


141 


hon liberum arbitrium tollens; nam cum dixisset , 
Omnia mihi licent , sed non omnia expediunt , non li- 
berlatem nostram abstulit : et hic rursus scribens . 
Non estis vestri, non propositum voluntatis labefactat, 
sed a nequitia abducit , et Domini curam ostendit : 
ideo subjungit, 20. Em pti enim estis pretio. Si autem 
non sum meus, quomodo exigis a me ea que sunt 
agenda ? quomodo in sequentibus rursum dicis , Glo- 
rificate Deum in corpore vestro el in spiritu vestro , que 
Dei sunt. 

Facultatem non peccandi habet homo. — Quid ergo 
sibi vult illud, Non estis vestri? et quid per hoc vult 
probare? In securitate constituere , ut ne peccemus , 
nec animi concupiscentias absurdas sequamur. Nam 
multa volumus absurda et gravia , sed ea reprimere 
oportet; nam id possumus : si enim non possenis , 
superflua esset admonitio. Vide ergo quomodo firma- 
verit. Cum dixisset enim, Non estis vestri, non adjecit, 
Sed sub necessitate estis, sed, Pretio empti estis. Cur 
hoc dicis? nam aliunde, dixerit fortasse quispiain , 
oportebat hortari, ostendeudo nos habere Dominum. 
Sed hoc quidem cum Gr:ecis nobis est commune; 


illud vero, Pretio empti estis, nobis est pr:ecipuum. In . 


memoriam enim revocat beneficii inagnitudinem , et 
salutis modum, ostendens nos cum alicnati fuissemus, 
emptos fuisse; et non simpliciter, sed pretio. Glorifi- 
cate ergo, portate Deum in corpore vestro el in. spiritu. 
lloc porro dicit, ut non corpore solum fugiamus for- 
nicationem ; sed etiam in spiritu. anime. nibil mali 
cogitemus, nec gratiam abigamus, Que sunt Dei. Quia 
enim dixit, Vestro, ideo adjicit, Qua sunt Dei ; s:epe 
nobis in memoriam revocaus , omnia Domini esse , 
corpus , animam et spiritum. Enimvero quidam di- 
cunt, illud /n spiritu, dici quasi in charismate. 
Nam si illud in nobis fuerit , Deus glori(icatur ; erit 
autem, si cor mundum habeamus. Dei autem illa esse 
dixit, non modo quia illa produxit, sed quia abaliena- 
tà secundo rursus acquisivit, pretium ponens 8an- 
guinem Filii. Vide quomodo in Cliristo totum perfecit: 
quomodo nos in celum adduxit. Membra estis Chri- 
sti, inquit, templum estis Spiritus : ne ergo sitis 
membra ineretricjs : non enim corpus vestrum con- 
tumelia afficitur ; neque corpus vestrum est, sed 
Christi. Hzc porro dixit, simul benignitatem ejus 
ostendens , quod corpus nostrum sit suum , et ut a 
maligna potestate nos eripiat. Nam si alienum est 
corpus , non potestatem habetis alieni corporis con- 
πιο ία afficiendi , inquit , maxime vero cum sit Do- 
minicum, ueque templum Spiritus inquinandi. Si quis 
enim privatam domum ingressus , petulanter egerit 
in illa, extremas dabit poenas : qui templum regis 
receptaculum latronis fecerit, cogita quanta passurus 
sit mala. Hzc ergo eogitaus, inhabitantem reverere ; 
is enim est Paracletus : time illum , qui tecum com- 
plicatus est et tibi adhxret ; Christus enim est. Num 
ti inembrum Cliristi te ipse fecisti * Sic cogita et ca- 
sius mane : cujus fuerint membra et cujus facta sint. 
Meretricis antea membra erant, et Cliristus fecit illa 
membra sui corporis. Non ergo illa nunc in potestate 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


118 


habes : illi servias qui te liberavit. Non enim, sl filiam 
haberes οἱ eam prz stultitia mercede locasses lenoni, 
ut fornicaretur; deindeque filius regis transiens , a 
servitute liberatam uxorem duxisset , penes te esset 
postea illam in prostibulum ducere : semel euim de- 
disti et vendidisti. Ives nostra sic habet : carnem no- 
strom mercede conduximus diabolo gravi lenoni : 
videns Cliristus eripuit illam ct liberavit a tyraunide 
illa acerba. Non est ergo jam nostra, sed liberatoris. 
Si velis uti illa tamquam regis sponsa, nemo prohibet ; 
Sin ad priora duxerís, eadem patieris , qux? par est 
pati contumeliosos. ldeo potius illa est exornanda , 
quam probro afficienda Neque enim potentiam carnis 
habes in pravis concupiscentiis , sed in iis solis, qux 
Deus prz:ceperit. Cogita ergo a quanta illam contu- 
melia liberaverit Deus : quavis enim meretrice tur- 
pior prostabat antea natura nostra. Nam latrocinia , 
homicidia, et quxevis iniqua cogitatio iu illam ingre- 
diens, cum anima concumbebat , parva vilique mer- 
cede, presentis nempe voluptatis. Anima quippe 
commixta cum malis cogitationibus et actibus , hane 
solum percipiebat mercedem. 

9. Sed hzc quidem antea fieri grave cum esset, 
non tam grave erat: post celum autem, post regnum, 
postquam tremenda perceperis mysteria, rursum in- 
quinari, quam habebit veniam ? Annon existimas cum 
avaris et aliis omnibus quos enumeravit, ipsum aceum- 
bere diabolum? mulieres autem ad libidinem or- 
natas non censes cum illo commisceri? ecquis huie 
sermoni contradixerit? Quod si quis sit contentiosus , 
exuat animam mulierum qu:& se adeo indecore 
gerunt, et videbit malignum illum d&monem cum illis 
valde complicari οἱ commisceri. Difficile enin est, 
dilecti, difficile est, imo fortasse impossibile, ut sic or- 
nato corpore, simul quoque ornetur anima ; sed ue- 
cesse est alierum negligere eum qui alterius curam 
habet: neque enim ex natura sua lizec simul esse pos- 
sunt. Ideo ait : Qui adkeret meretrici , est unum cor- 
pus : qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est. lle 
namque tandem spiritus eflücitur, licet. corpore sit 
circumdatus. Quando enim nihil corporeum , nihil 
crassum, nihil terrenum circa ipsum fuerit, simpli- 
citer corpore circumdatur : cum (lotus. principatus 
sit animze et spiritus, sic glorificatur Deus. Quamob- 
rem in oratione dicere jubemur, Sanctificelur nomen 
tuum ; οἱ Christus ait : Luceat (ux vestra coram honüni- 
bus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem 
vestrum qui in celis est ( Matth, 5. 16). Sic ipsum 
glorificant etiam cxli, non vocem emittentes, sed per 
aspectum admirationem commoventes , et. gloriam 
Creatori referentes. Sic glorificemus illum et nos ; imo 
magis quam illi; possumus enim si velimus. Neque 
enim ita cxlum et dies et nox Deum glorificat , ut 
anima sancta. Sicut enim quis czeli pulchritudinem 
respiciens dicit, Gloria tibi, Deus : quale opus fecisti ! 
ita et viri virtutem intuens, imo hic multo magis. Ab 
illis namque creaturis non omnes Deum glorificant, 
sed etiam multi illa automata esse dicunt; alii vero 
d:emonibus attribuunt mundi creationem et providen- 


147 


ἐνταῦθα πάλιν γράφων, ὅτι Obx ἐστὲ. ἑαυτῶν, οὗ 
τῇ προαιρέσει λυµαίνεται, ἀλλὰ τῆς χαχίας ἀπάχγει, 
xal τοῦ Δεσπότου τὴν χηδεµονίαν ἑνδείχννται. Ad 
xai ἐπήγαγεν. ᾿Ηγοράσθητε γὰρ τιµῆς. El δὲ οὐχ 
εἰμὶ ἐμαυτοῦ, πῶς µε ἀπαιτεῖς τὰ πραχτέα; πῶς δὲ 
προϊὼν λέγεις πάλιν, Δοξάσατε δὴ τὸν θεὲν ἐν τῷ 
σώματι ὑμῶν καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν, ἄτινά 
ἐστι τοῦ θεοῦ; 

Τί οὖν ἐστι τὸ, Οὐκ ἑστὲ ἑαυτῶν; καὶ τί δι αὖ- 
τοῦ χατασχευάσαι βούλεται; "Ev ἀσφαλείᾳ χαταστῖ- 
σαι τοῦ pf ἁμαρτάνειν μτδὲ ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς 
φυχῆς ἀχολουθεῖν ταῖς ἁτόποις. Καὶ γὰρ πολλὰ βου» 
λόμεθα ἄτοπα, ἀλλὰ χατέχειν δεῖ. δυνάµεθα váp: 
εἰ δὲ μὴ δυνάµεθα, περιττὴ dj παραίνεσις. "Opa γοῦν 
πῶς ἠσφαλίσατο. Εἰπὼν γὰρ, Οὐκ ἑἐστὲ ἑαυτῶν, 
οὐχ ἐπήγαγεν, ᾽Αλλ' ὑπ ἀνάγχην ἐστὲ, ἀλλ', Ἡγο- 
ῥράσθητε τιµῆς. Διὰ τί τοῦτο λέχεις; xal μὴν 
ἑτέρωθεν, εἴποι τις ἂν ἴσως, ἔδει προτρέψφαι, δεί- 
χνύντα ὅτι Δεσπότην ἔχομεν. ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν xal 
πρὸς Ἓλληνας ἡμῖν χοινὸν, τὸ δὲ, Ἡ}οράσθητε τι- 
pc, ἡμῶν ἐξαίρετον. Αναμιμνήσχει γὰρ τοῦ µε- 
γέθους τῆς εὑεργεσίας xai τοῦ τρόπου τῆς σωτηρίας, 
δειχνὺς ὅτι ἀλλοτριωθέντες ἠγοράσθημεν' xol οὐχ 
ἁπλῶς, ἀλλὰ τιμῆς. Δοξάσατε δὴ, ἄρατε τὸν θεὺν' 
ἐν τῷ σώµατι ὑμῶν καὶ ἐν τῷ πνεύματι. Ταῦτα δὲ 
λέχει, ὥστε μὴ τῷ σώματι µόνον φεύγειν τὴν πορ- 
γείαν, ἀλλὰ xal ἓν [154] τῷ πνεύματι τῆς φυχῖς 
μηδὲν πονηρὸν λογίξεσθαι xal ἐλαύνειν τὴν χάριν. 
ΑἉσοά ἐστι τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, Ὑμῶν, 
διὰ τοῦτο ἐπήγαγεν, Ἁτινά ἐστι τοῦ Θεοῦ, συνεχῶς 
ἀναμιμνήσχων ἡμᾶς, ὅτι πάντα Δεσποτικὰ, xal σῶμα 
xat φυχἠ xaY πνεῦμα. Καὶ γάρ τινές qaot, TQ πγεύ- 
pati, τῷ χαρίσµατι λέγειν. "Av γὰρ ἐχεῖνο ᾗ παρ) 
ἡμῖν, δοξάζεται ὁ θεός ' ἔσται δὲ, ἂν χαθαρὰν χαρ- 
δίαν ἔχωμεν. Too θεοῦ δὲ αὐτὰ ἔφησεν, οὐκ ἐπειδὴ 
παρῄγαγεν αὐτὰ µόνον, ἀλλ ἐπειδὴ xai ἀλλοτριω- 
θέντα, ix δευτέρου πάλιν ἑκτήσατο, τιμὴν τὸ. αἷμα 
τοῦ Παιδὸς χαταθείς. "Opa πῶς εἰς τὸν Χριστὸν τὸ 
πᾶν ἁπήρτισε΄' πῶς ἡμᾶς εἰς τὸν οὐρανὲν ἀνήγαγε. 
Μέλη τοῦ Χριστοῦ boxe, φηαὶ, ναός ἔστε τοῦ Πνεύ- 
µατος μὴ τοίνυν γίνεσθε πόρνης µέλη’ οὐ γὰρ τὸ 
σῶμα τὸ ὑμῶν ὑθρίζεται' o0 γὰρ τὸ σῶμα ὑμῶν 
ἐστιν, ἀλλὰ τοῦ Χριστοῦ. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ xal 
τὴν φιλανθρωπίαν ἑνδεικνύμενος, ὅτι αὐτοῦ τὸ σῶμα 
τὸ ἡμέτερον, xai τῆς ἑξουσίας τῆς movnpd; ἡμᾶς 
ἀφαιρούμενος. El yàg ἁἀλλότριόν ἐστι τὸ σῶμα, οὑχ 
ἔχετε ἐξουσίαν ἀλλότριον σῶμα ὑθδρίζειν, φησὶ, xal 
μάλιστα ὅταν ᾗ Δεσποτιχὸν, οὐδὲ vaby μολύνειν τοῦ 
Πνεύματος. El γὰρ ἰδιωτιχῇ τις ἐπελθὼν οἰχίᾳ., xal 
χωµάσας εἰς ἐχείντν, τὴν ἑσχάτην δώσει δίχην’ ὁ 
βασιλέως ναὺν λῃστοῦ ποιῶν χαταγώχγιον, ἐννόησον 
πόσα πείσεται xaxá. Ταῦτα οὖν &vvofjsac, αἰδέσθττι 
tb» ἐνοιχοῦντα  ὁ γὰρ Παράκλητός ἐστιν οὗτος " 
φρῖξον τὸν συμπεπλεγμένον σοι xal χεχολλημένον 
ὁ γὰρ Χριστός ἐστι. Mf) yàp σὺ µέλη Χριστοῦ ἑαυ- 
οὃν ἑποίησας; Ἐννόησον οὕτω, xal µένε σωφρονῶν, 
τένος ἣν µέλη 5, χαὶ τίνος γέγονε. Πόρνης ἣν µέλη 
πρὺ τούτου, xal ὁ Χριστὸς ἐποίησεν αὐτὰ µέλη τοῦ 
ἰδίυ σώματος. Οὐχ ἄρα αὐτῶν ἑξουσίαν ἔχεις λοι- 
6v * ἑχείνῳ δούλευε τῷ ἐλευθερώσαντι. 0ὐδὲ γὰρ, εἰ 
θυγατέρα ἔχων, Ex πολλῆς τῆς ἀνοίας ἐξεμίσθωσας 
αὐτὴν πορνοθοσχῷ, πορνεύεσθαι ἑποίησας, εἶτα 
βασιλέως υἱὸς παριὼν Ἰλευθέρωσέ τε αὐτὴν τῆς 
λολείας ἑχείνης χαὶ συνΏάΦεν ἑαυτῷ, χύριος sl λοι- 


* Morel., τίνος οὖν µέλη. 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XVIII. 


τὸν ἄγειν αὐτὴν ἐπὶ τὸ πος.,εἴον' ἅπαξ (kp ἔδωχας 
xal ἐπώλησας. Τοιοῦτόν ἐστι xal τὸ ἡμέτερον - ἑξεμι- 
σθώοαμεν τὴν cápxa τὴν ἑαυτῶν τῷ διαδόλῳ, τῷ 
χαλεπῷ πορνοβοσκῷ * ἰδὼν ὁ Χριστὸς, ἑῤῥύσατο αὐ- 
τὴν xal ἀπήλλαξε τῆς πονηρᾶς τυραννίδος ἑχείνης ’ 
οὗ τοίνυν ἐστὶν ἡμετέρα λοιπὸν, ἀλλὰ τοῦ ῥυσαμένου. 
Ἐὰν ἐθέλῃς ὡς νύμφῃ βασιλέως χεχρῆσθαι, οὐδεὶς 
ὁ γωλύων΄ ἐὰν δὲ ἐπὶ τὰ πρότερα ἀγάγῃς, πείσῃ 
τὰ αὐτὰ, ἃ τοὺς τοιαῦτα ὑθρίζοντας εἰκός. Διὸ 
ἀᾶλλον αὐτὴν καταχοσμεῖν χρὴ, οὐχὶ χαταισχύνειν. 
Οὐ γὰρ ἔχεις ἐξουσίαν τῆς σαρχκὸς ἐν ταῖς πονηραϊς 
ἐπιθυμίαις, ἀλλ᾽ ἓν of; ἂν ὁ Geb; ἐπιτάξῃ µόνοις, 
Ἐννόησον γοῦν dU, αὐτὴν ὕθρεως ἀπήλλαξεν ὁ 


΄ θεός. xal γὰρ πάσης πόρνης αἱσχρότερον προει- 


στίχει d φύσι ἡ ἡμετέρα πρὸ τούτου. Καὶ γὰρ 
λῃστεῖαι xal ἀνδροφονίαι, xal ἕχαστος παράνομος 
λογισμὸς πρὸς αὐτὴν εἰσιὼν, συγκατεχλίνετο τῇ 
Φυχῇ, xaX µισθώµατος ὀλίγου χαὶ τοῦ τυχόντος. 
τῆς παρούσης ἡδονῆς. Ἡ yàp ψυχἠ φυροµένη μετά 
τῶν πονηρῶν ἐννοιῶν xal πράξεων, τοῦτον ixap- 
ποῦτο µόνον τὸν µισθὀν. 


Υ. [155] ᾽Αλλὰ τὸ μὲν πρὸ τούτου ταῦτα γίνεσθαι 
χαΐτοι δεινὸν ὃν, οὐχ οὕτω δεινὸν ἦν ^ τὸ δὲ μετὰ τὸν 
οὐρανὸν, μετὰ τὰ βασίλεια, μετὰ τὸ τῶν μυστηρίων 
ἁπολαῦσαι τῶν φρικτῶν πάλιν μολύνεσθαι, ποίαν 
ἕξει συγγνώµην;, Ἡ οὐχ οἴει χαὶ τοῖς πλεονέχταις 
καὶ 'πᾶσιν, οἷς ἔμπροσθεν ἀπηρίθμησεν, αὐτὸν τὸν 
διάδολον συγχατακλίνεσθαι;, τὰς δὲ χαλλωπιζομένας 
πρὸς ἀσέλγειαν γυναῖχας οὐχ ἠγῆ μετ Exelvou µί- 
Ύνυσθαι; xai τίς ἀντερεῖ τούτῳ τῷ λόγῳ; El δὲ 
ἔστι τις φιλονεικῶν, ἀποδυέτω τὴν φυχὴν τῶν τὰ 
τοιαῦτα ἀσχημονουσῶν γυναικῶν, xat ὄψεται πάντως 
τὸν πονηρὸν δαίµονα ἐχεῖνον σφοδρῶς συμπεπλεγµέ- 
voy αὐταῖς. Δύσχολον γὰρ, ἀγαπττοὶ, δύσχολον, τάχα 
δὲ xaX ἀμήχανον, τοῦ σώματος χαλλωπιξομένου οὕτω, 
xai τὴν φυχἣν ὁμοῦ χαλλωπίζεσθαι * ἀλλ ἀνάγχη 
θάτερον ἀμελεῖσθαι, ἐπιμελουμένου θατἑρου οὐ γὰρ 
ἔχει φύσιν ὁμοῦ ταῦτα γίνεσθαι. Διό φησιν’ '0 xoA- 
ἑἑώμενος τῇ πόρνῃ, ἓν σῶμά ἐστιν ὁ δὲ κο]. 1ώ- 
µεγος τῷ Κυρίῳ, ὃν απγεὺμά ἐστι. Πνεῦμα τὰρ 
γίνεται λοιπὸν ὁ τοιοῦτος, xÀv σῶμα περίχειται. 
Ὅταν γὰρ μηδὲν σωματιχὸν μηδὲ παχὺ μηδὲ γήἠϊνον 
περὶ αὐτὸν f, ἁπλῶς τὸ σῶμα περίχειται * ὅταν d) 
πᾶσα ἀρχὴ τῆς ψυχῆς ᾗ χαὶ τοῦ πνεύματος», οὕτω 
δοξάζεται ὁ θεός. Aib. xal ἐν τῇ εὐχῇ κχελευόµεθα 
λέγειν Ἁγιασθήτω τὸ Üroud σου * xaX ὁ Χριστός 
qnov Λαμγάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν de- 
ὑρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ xaAà ἔργα ὑμῶν, xal δο- 
ξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 
Οὕτω δοξάζουσιν αὐτὸν xal οἱ οὐρανοὶ, οὗ φωνἣν 
ἀφιέντες, ἀλλὰ διὰ τῆς ὄψεως θαυμαξόµενοι, xa τὴν 
δόξαν εἰς τὸν Δημιουργὸν ἀναφέροντες. θὕτω δοξά- 
σωµεν αὐτὸν χαὶ ἡμεῖς, μᾶλλον δὲ χαὶ πλέον ἑχείνων " 
δυνάµεθα γὰρ, ἂν ἐθέλωμεν. Οὐ γὰρ οὕτως οὐρανὸς 
xat ἡμέρα καὶ νὺξ, ὡς ἁγία duy δοξάζει 8eóv. "Ωσ- 
περ Ὑὰρ εἰς τὸ κάλλος τοῦ οὐρανοῦ τις ἀφορῶν, λέγει’ 
Δόξα σοι, ὁ θεὸς, olov ἔργον ἔχτισας * οὕτω Of] χαὶ 
εἰς ἀνδρὸς ἀρετὴν βλέπων, xaX πολλῷ πλέον ἐνταῦθα. 

Απ’ ἐχείνων μὲν γὰρ τῶν χτισµάτων οὐ πάντες δο- 
ξάζουσιν, ἀλλὰ πολλοὶ xat αὐτόματα εἶναι λέγουσι τὰ 
ὄντα' ἄλλοι δὲ xal δαἰμωσιν ἀνατιθέασι τοῦ χόσµου 
τὴν δηµιουργίαν καὶ τὴν πρόνοιαν, oi. χαὶ σφόδρα 
ἀσύγγνωστα ἁμαρτάνουσιν * ἐπὶ δὲ ἀνθρώπου ἀρετῆς 
οὐδεὶς τοιαῦτα ἀναισχυ»τῆσαι δυνῄσεται, ἀλλὰ πάν- 
τως δοξάσει τὸν θΘςεὸν, τὸν δουλεύοντα αὑτῷ μετὰ 


119 


ἀροτῆς ζῶντα ὁρῶν. Τίς γὰρ οὐκ ἐκπλαγήσεται, ὅταν 
ἄνθρωπός τις Ov, καὶ τῆς χοινῆς µετέχων φύσεως, 
xal iv µέσοις στρεφόμενος ἀνθρώποις, χαθάπερ 
ἀδάμας , pf ἐπικάμπτηται πρὸς τὸν τῶν παθῶν 
ἑσμόν; ὅταν μεταξὺ πυρὺς καὶ σιδήρου xaX θηρίων 
(ov, ἁδάμαντος ἰσχυρότερος fj, χαὶ περιγχένηται πάν- 
των διὰ τὸν τῆς εὐσεθείας λόγον; ὅταν ὑθρίζηται, 
xai εὐλογῇ ; ὅταν καχὼῶς ἀχούῃ, xai ἐγχωμιάδῃ: 
ὅταν ἑπηρεάνηται, χαὶ εὔχηται ὑπὲρ τῶν ἁδιχουν- 
των ; ὅταν ἐπιθουλεύηται, καὶ εὐεργετῇ τοὺς πολε- 
μοῦντας αὐτῷ xai ἐπιθουλεύοντας ; Ταῦτα γὰρ xai 
τὰ τοιαῦτα τῶν οὐρανῶν πολλῷ μᾶλλον δοξάσει τὸν 
Θεόν. Τὸν μὲν γὰρ οὐρανὺν [156] ὁὀρῶντες Ἕλληνες, 
οὐχ αἰσχύνονται ' ἅγιον δὲ ἄνδρα ἱδόντες μετὰ ἀχρι- 
θείας φιλοσοφρίαν ἐπ'δειχνύμενον, καταδύονται xal 
ἑαντῶν χαταγινώσκοναιν. Όταν γὰρ ὁ τῆς αὐτῆς αὐ- 
τοῖς φύσεως µετέχων, τοσοῦτον ἀνώτερος ἡ [.7]| πολλῷ 
μᾶλλον , f| ὅσον ὁ οὐρανὸς τῆς γῆς, xal ἄχοντες ἓν- 
νοοῦσιν, ὅτι θεία δύναμις ταῦτα ἐργάζεται' διό φησι * 
Καὶ δοξάσωσι τὺν Πατέρα ὑμῶν cór ἐν τοῖς οὐ- 
ρανοῖς. Βούλει μαθεῖν xal ἑτέρωθεν, πῶς μὲν ἀπὸ 
τοῦ βίου τῶν δούλων αὑτοῦ δοξάζεται ὁ θεὺς , πῶς δὲ 
ἀπὸ τῶν θαυμάτων; Ἑνέθαλέ ποτε ὁ Ναθουχοδονόσορ 
τοὺς τρεῖς παῖδας εἰς τὴν χάμινον. Εἶτα ἐπειδὴ εἶδε 
τὸ πῦρ οὗ περιγενάµενον αὐτῶν, φησἰν ' Εὐ,ογητὸς 
ὁ θεὸς, ὃς ἀπέστειὰε τὸν ἄγγεον αὐτοῦ, xal 
ἐξείΊετο τοὺς παϊδας αὐτοῦ ἐκ tuc χαµίνου . ὅτι 
ἐπεποίθεισαν ἐπ᾽ αὐτὸν, καὶ ή. λοίωσαν τὸ ῥῆμα 
τοῦ βασιλέως. Tl λέγεις; χατεφρονήθης, xai θαν- 
µάζεις τοὺς διαπτύσαντας ; Ναλ, qnot, [xat] δι’ αὐτὸ 
τοῦτο, ὅτι κατεφρον{θην * χαὶ τοῦ θαύματος ταύτην 
τὴν αἰτίαν τίθησι. "cte οὗ διὰ τὸ σημεῖον fj δόξα 
τῷ θεῷ τότε γέγονε µόνον, ἀλλὰ χαὶ διὰ τὴν προαί- 
ρεσιν τῶν ἐμβληθέντων. El δὲ xat καθ) ἑαυτὸ ἑξετά- 
σειέ τις τοῦτο χἀκεῖνο, οὐχ ἔλαττον τοῦτο ἐχείνου. 
Τοῦ γὰρ ῥύσασθαι xaplvou τὸ πεῖσαι ψυχὰς χατατολ- 
μῆσαι xaplvou, oóx ἔλαττον εἰς θαύματος λόγον. Πῶς 
γὰρ οὐχ ἐκπλήξεως ἄσιον, ὅταν ὁ τῆς οἰχουμένης βα- 
σιλεὺς, xal τοσαῦτα περὶ ἑαυτὸν ὅπλα ἔχων xol 
στρατόπεδα xal στρατηγοὺς χαὶ τοπάρχας xai ὑπά- 
τους, xaX γην xai θάλατταν ὑποχε,μένην, ὑπὸ παί- 
δων αἰχμαλώτων χαταφρονῆται, xat οἱ δεδεµένοι τοῦ 
δήσαντος περιγίνωνται xal πᾶσαν νιχῶσι τὴν στρα- 
τιὰν .ἐκείνην ; οὗ γὰρ ἴσχυσαν. ὅπερ ἤθελον, οἱ περὶ 
τὸν βασιλέα. xal ταῦτα xal τὴν ἀπὸ τῆς xaglvou 
συμμαχίαν ἔχοντες ΄ ἁλλ᾽ οἱ γυμνοὶ xal δοῦλοι καὶ 
ξένοι xal ὀλίγοι (τί γὰρ τριῶν ὁλιγώτερον; ) ἄπειρον 
στρατιὰν δεδεµένοι χατηγωνίσαντο. "Ηδη γὰρ θάνα- 
τος χατεφρονεῖτο, ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ Χριστὸς ἔμελλεν 
ἐπιδημεῖν xal χαθάπερ ἀνατέλλειν μέλλοντος τοῦ 
ἡλίου, καὶ πρὶν f] τὰς ἀχτῖνας φανῆνα;, λαμπρὸν vi- 
νεται τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ' οὕτω xai τοῦ τῆς διχαιο- 
σύνης ἡλίου μέλλοντος ἔρχεσθαι, ὁ θάνατος λοιπὸν 
ὑπεςίστατο. Tí τοῦ θεάτρου γένοιτ' ἂν λαμπρότερον 
&xslvou ; «i τῆς νίχης περιφανέστερον ; τί τῶν χαι- 
νῶν τροπαίων ἐπισημότερον; 


δ'. Τούτο xal ἐφ᾽ ἡμῶν γίνεται. Καὶ νῦν ἐστιν ὁ τῆς 
Βαθυλωνίας χαμµίνου βασιλεὺς, καὶ νῦν φλόγα ἀν- 
άπτει χαλεπωτέραν ἐχείνης ' ἔστι χαὶ νῦν ὁ τοιαύ- 
την εἰκόνα χελεύων θαυμάζειν * πάρεισιν αὐτῷ xal 
σατράπαι xaX στρατιῶται xal Ὑοητεύουσα µουσιχή * 
χαὶ πολλοὶ θαυμάζουσι ταύτην τὴν εἰχόνα. τὴν ποι- 
Xn», τὴν μεγάλην. Τοιοῦτον Υάρ τί ἐστιν ἡ πλεον- 
εξία, οἷον ἡ εἰχὼν ἑκείνη, οὐδὲ σιδήρου χαταφρονοῦσα, 
ἀλλ ἐξ ἀνομοίων μὲν συγχε,μένη πραγμάτων, πάντα 


S. JOANNMS CHRYSOSTCMI ARCHIEP. ΟΟΝΡΤΑΝΤΙΝΟΡ. 


^ 150 
δὲ χελεύουσα θαυμάζειν, xai χαλκὸν xol alor pov xal 
& πολλῷ τοὔτων ἐστὶν εὐτελέστερα. Αλλ' ὥσπερ 
ταῦτά ἔστιν, οὕτω καὶ οἱ τῶν παίδων ἐχείνων ζηλυ- 
«al celat χαὶ vov, οἱ λέγοντες * Toi; θεοῖς σου οὐ λα: 
τρεύοµεν, xai τῇ εἰχόνι σου οὗ προσχυνοῦμεν, ἀλλὰ 
xai τὴν χάμινον τῆς πενίας ὑπομένομεν, xal τὴν 
ἄλλην ταλαιπωρἰαν ἅπασαν ὑπὲρ τῶν τοῦ θεοῦ νό- 
µων. Καὶ οἱ μὲν πολλὰ ἔχοντες, χαθάπερ κἀκεῖνοι 
τότε, χαὶ ταύτην προσχυνοῦσι πολλάχις xai χατα- 
χαίονται [157] * οἱ δὲ μηδὲν χεχτηµένοι xat ταύττς 
καταφρονοῦσι, χαὶ £v πενίᾳ ὄντες. ἓν δρύσῳ μᾶλλόν 
εἰσι τῶν ἐν εὐπορίᾳ ζώντων * χαθάπερ xal τότε οἱ 
μὲν ἐμθαλόντες χατεχάησαν, οἱ δὲ ἐν µέσῳ ὄντες, 
ὥσπερ ἓν ὕδατι σαν xai δρόσῳ". Καὶ ὁ τύραννος δὲ 
τότε ἑἐχεῖνος μᾶλλον ἑχαίετο τῇ φλογὶ, τοῦ θυμοῦ 
σφοδρότερον αὑτὸν ἀνάπτοντος, 7| οἱ παῖδες ἐχεῖνοι. 
Ἐχείνων μὲν γὰρ οὐκ ἴσχυσε τὸ πὸρ οὐδὲ ἄχρων 
ἄφασθαι τῶν τριχῶν * τούτου δὲ πυρὸς σφοδρότερον 
χατέχαυσε τὴν διάνοιαν fj ὀργὴή. Ἐννόησον γὰρ ὅσον 
Ty ἐπ) ὄψεσι τοσαύταις ὑπὸ παίδων αἰχμαλώτων ab- 
τὸν διαπτύεσθαι. "Έδειξε γὰρ λοιπὸν, ὅτι xa τὴν 
πόλιν αὐτῶν ἔλαδεν, οὗ παρὰ τὴν οἰκείαν ἰσχὺν, ἀλλὰ 
παρὰ τὴν τῶν πολλῶν ἁμαρτίαν. El γὰρ τῶν δεδε- 
ψένων οὐκ ἴσχνσε περιγενέσθαι, xal ταῦτα Év xa- 
μίνφ βεθληµένων, πῶς ἂν τούτων περιεγένετο πολέ- 
µου νόµῳ , πάντων τοιούτων ὄντων; 'Όθεν δῃλον ὅτι 
αἱ τῶν πολλῶν ἁμαρτίαι τὴν πόλιν παρέδωχαν. "Opa 
δὲ xal τὸ ἀχενόδοξον τῶν παίδων. Οὐ γὰρ ἐπεπήδη - 
σαν τῇ χαµίνῳ, ἀλλὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν παραγγελίαν 
ἄνωθεν ἐφύλαττον λέγοντος Εὔχεσθε μὴ εἰσε.θεῖν' 
εἰς πειρασµόν οὔτε ἔφυγον ἐπειδὴ Ίχθησαν, 
ἀλλ' ἔστησαν ἓν τῷ µέσῳ γενναίως, οὔτε μὴ χαλοῦν- 
τος ἀγωνιζόμενοι, οὔτε χαλοῦντος µαλαχιςόμενοι, 
ἀλλὰ πρὸς πάντα ἔτοιμοι xal γενναῖοι, xal πάσης 
γέµοντες παῤῥησίας. ᾽Αχούσωμεν δὲ καὶ τί λέγονσιν, 
ἵνα κἀντεῦθεν µάθωμεν αὐτῶν τὸ φιλόσοφον b φρό- 
va * Ἔστι θεὸς év οὐρανοῖς δυνατὸς ἐξελέσθαι 
ἡμᾶς. O0 γὰρ ὑπὲρ ἑαυτῶν φροντίζουσιν, ἀλλὰ xal 
χαϊεσθαι µέλλοντες, ὑπὲρ τῆς τοῦ θεοῦ δόξης µερ:- 
μνῶσιν. "Iva γὰρ µή ποτε, φησὶ, Χαταχαυθέντων 
ἡμῶν ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ καταγνῷς, fn σοι τὸ 
δύγµα ἅπαν ἀπαγγέλλομεν ἀχριδῶς τὸ ἡμέτερον * 
"Εστι θεὸς ér οὐρανοῖς, οὗ τοιοῦτος, oia αὕτη εἰ- 
χὼν fj ἐπὶ γῆς, ἡ ἄψυχος καὶ ἄφωνος, ἀλλ ἱκανὸς καὶ 
ix µέσης xapívou τῆς καιοµένης ἑξαρπάσαι. ΜΗ 
τοίνυν αὐτοῦ χαταγνῷς ἀτθένειαν, ὅτι ἀφίησιν ἆμπε- 
σεῖν. Οὕτως ἐστὶ ῥυνατὸς, ὥστε μετὰ τὸ ἐμπεσεῖν 
πάλιν ἡμᾶς ἑἐξαρπάσαι τῆς Φφλογός ' Καὶ &àv μὴ, 
proccór ἔστωσοι, ὦ βασιᾶεῦ, δει τοῖς θεοῖς σου 
ob .Ἰατρεύομεν, καὶ τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῃ ᾖ ἕστη- 
σας οὐ προσκυνοῦμεν. "Opa. αὐτοὺς . οἰχονομιχῶς 
ἀγνοοῦντας τὸ μέλλον. El γὰρ προῄδεσαν, οὐδὲ ἔσαν 
θαυμαστοὶ, πεποιηχότες ὅπερ ἐποίησαν ᾿ τὶ γὰρ θαν- 
μαστὸν, εἰ ἑνέχυρα ἔχοντες σωτηρίας, κατετόλµησαν 
τῶν δεινῶν; ἁλλ᾽ ὁ μὲν θεὸς ἑδοξάζετο, δυνηθεὶς ἐχ- 
θαλεῖν τῆς χαµίνου * ἐχεῖνοι δὲ o0x ἂν ἐθαυμάσθη- 
σαν, ἅτε μὴ εἰς χινδύνους ἑαυτοὺς ῥίφαντες. AM 
τοῦτο αὑτοὺς ἀφῆκχεν ἀγνοῆσαι τὸ µέλλον, ἵνα αὐτοὺς 
δοξάσῃ πλέον. Καὶ καθάπερ αὐτοὶ ἠσφαλίζοντο τὸν 
βασιλέα uh ἀσθένειαν χαταγνῶώναι sou , el xaza- 
χαυθξίησαν ' οὕτως 6 Orb; ἁμφότερα ἑποίησε, xav 
την ἑαυτοῦ δύναμιν ἔδειξε, χαὶ τὴν τῶν παΐδων προ- 
θυµίαν λαμπρο-έἑραν διαφανΏναι παρεσχεύασε. ]όθεν 


* Duo codd., ἦσαν τῇ δρόσῳ, rectius, ni fallimur. Lpr. 
b Keg., o069env. 


119 


tiam, quod peecatum vix veniam admittat : circa vir- 
tutem autem hominis, nemo sic impudenter agere 
poterit, sed omnino glorificabit Deuin, dum videt eum 
qui Deo servit sancte viventem. Quis enim non ob- 
stupescet, quaudo quispiam , homo cum sit commu- 
nisque natur:e particeps, in mediisque versans homi- 
nibus , sicut adamas, nonu convertitur ad passionum 
agmen ? cum inter. ignem et ferrum et feras versans 
3damznte fortior est, el per pietatis verbum ratio- 
neinque omnía superaverit? quando prohris afficitur, 
et henedicit ? quando male audit et laudat? quando 
molestía ei creatur, ct ille orat pro iis qui secum ini- 
que agunt ? quando insidiis appetitur, et ipse beneficia 
prestit. insidiatoribus et adversariis? Hc et similia 
magis quam czli glorificant Deum. Grxci. nanque 
€xlum videntes, non pudore afficiuntur; sanctum 
autem virum videntes accurate philosophiam exhi- 
hentem, pudore suffunduntur scseque damnant. Cum 
enim is, qui ejusdem naturx consors est, ita superior 
illis est , et multo magis, quam celum terram supe- 
rat; vel inviti cogitant , quamdam divinam virtutem 
l:vc operari : ideo ait: Et glorificeut Patrem vestrum 
qui in celis est. Vis et aliunde discere, quomodo a 
servorum suorum vita glorificetur Deus, quomodo 
eliam 4 miraculis ? Immisit aliquando Nabuchodono- 
for tres pueros in fornacem. Deinde quia vidit ignem 
non illos superare, ait : Benedictus Deus, qui misit an- 
geluim suum, et eripuit pueros suos a fornace, quia con- 
fiderunt in eum : el verbum regis mutaverunt ( Dan. 5. 
95 ). Quid dici-? contemptus fuisti, et miraris eos qui 
respuerunt? Etiam, inquit, et propter hoc ipsum 
quod contemptui habitus sim; et iniraculi hanc sta- 
tuit esse causam. Itaque non propter signum tantum 
tnnc gloria Deo fuit, sed propter propositum corum 
qui illo injecti sunt. Quod «i quis hoc et illud per se 
ezaminet, non hoc illo minus est. Α fornace euim li 

berasse , non est majus ad rationem miraculi , quam 
3nimis persuasisse ut ingrederentur in fornacem. 
Quomodo enim non dignum stupore fucrit, cum rex 
orbis, tam multis armis circumseptus , exercitus ha- 
bens, duces, toparchas et consules, terr:e et mari im- 
perans, a pueris captivis despicitur , et vincti vincien- 
tem superant et totum ipsius vincunt exercitum? Non 
enim potuerunt id, quod voluerunt , rex et clientes 
ejus, qui et hzc et fornacis copiam habebant; sed 
nodi, servi , exteri, pauci (quid enim tribus paucius 
sit?) immensum exercitum vincti profligarunt. Jam 
enim mors despiciebatur, quia adventurus erat Chri- 
'Sins : et sicut jam orituro sole, antequam radii appa- 


reart, splendida efficitur lux diei : sic etiam venturo |, 


justitiz sole mors tandem cedebat. Quid illo theatro 
splendidius fucrit ? quid victoria clarius? quid novis 
trop.eis insignius? 

4. Hoc fit etiam nostro tempore. Et nunc rex est 
Babyloniew fornacis, nunc etiam fornacem accendit 
illa graviorem : est etiam qui nunc illam jubet adini- 
rati imaginem : adsunt ipsi et satrap:e et milites et 
musica demulcens ; multique illam imaginem admi- 
rantur, variam, magnam. Tile enim quidpiam est 


PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XVill. 


150 


avaritia , quale imago illa , ne ferrum quidem despi- 
ciens , sed ex dissimilibus composita rebus , omuia 
adinirari jubens , 2s , ferrum , et qux sunt illis ad- 
modum viliora. Sed quemadmodum hzc sunt ; ita 
etiam nunc sunt puerorum illorum imitatores qui di- 
cunt : Diis tuis non servimus, et imaginem tiam non 
adoramus; sed et paupertatis fornacem sustinemnus 
et aliam omnem miseriam pro Dei legibus. Et illi 
quidem qui multa habent, ut et veteres illi, hauc saepe 
adorant et comiburuntur; qui vero nihil possident , 
hane despiciunt , et in paupertate versantes, in rore 
m^gis deliciantur, quam illi qui in rerum copia vi- 
vunt : sicut et tunc quoque , qui injecerunt combusti 
sunt, qui autem in medio erant , ceu in aqua el rore 
versabantur. Tyrannus autem ille tunc magis a flam- 
ma urebatur, ira vehementius illum incendente, 
quam pueri illi incenderentur. Nam illorum ne sum- 
mos quidem capillos potuit ignis tangere ; hujus au- 
tem. mentem igne vehementius ira incendit. Cogita 
enim quantum illud esset, in tam multorum conspe- 
ctu a pueris captivis ipsum contemni. Tunc enim 
ostendit , se illorum urbem cepisse, non vi sua, sed 
propter multorum peccata. Nam si vinctos non potuit 
superare, etiamque in fornacem injectos , quomodo 
illos lege belli supcrasset, si omnes tales fuissent ? 
Unde manifestum est multorum peccata urbem tra- 
didisse. Vide autem quam a vana gloria alieni pueri 
essent. Non enim iusilierunt in fornacem , sed jam 
olim Christi precep:um servabant dicentis : Orate 
ne intretis in tentationem (Math. 36. 41) : neque fu- 
gerunt. quando ducti sunt, sed steterunb in medio 
fortiter : neque non vocante decertantes , neque vo- 
cante molles et ignavi, sed ad omnia parati et strenui 
emnique fiducia pleni. Audiamus enim quid dicant , 
ut iude eorum philosophum sensum ediscamus : Est 
Deus iu calis potens eripere nos (Dan. 5. 11). Non 
enim de se sunt solliciti, sed mox comburendi , de 
gloria Dei solliciti sunt. Ut eniin , nobis conibustis , 
Deum non damnes iubecil'itatis, jam tibi totum dog- 
ma nostrum accurate aununtiamus.. £st Deus in ce- 
lis, uon. talis qualis liec imago in terra , inanimata 
el inuta, sed qui possit ex 1snedia fornace ardenti 
eripere. Ne itaque illum damnes imbecillitatis , quod 
nos sitiat in eam incidere : tam potens est , ut post- 
quam iuciderimus, nos a flanima eripere possit ; Et 
εἰ non faciat , notum sit tibi , o rex, quod diis tuis nou 
servimus , el auream quam posuisti slatuam ΜΟΝ ado - 
ramus (Ibid. v. 18). Vide eos certo coiisilio et dis- 
pensatione non nosse futurum. Si enim scivissent , 
admirandi non fuissent hzc facientes : quid cnim 
mirum , $i pignora salutis habentes , gravia illa au- 
dacter adiissent? sed glorificaretur quidem Deus, 


«ui potuisset. eripere ex fornace ; ipsi vero non ad- 


mirabiles fuissent, utpote qui non in pericula seipsos 

conjecissent, ldeo permisit, ut ipsi qued futurum 

erat ignorarent, ut magis eos glorificaret. Et sieut 

ipsi confirmabant regem , ut ne Deum imbeceillitati; 

damnaret, si ipsi combusti fuissent : ita et Deus 

ulrumque przstitit, et potentiam suam ostendit , et 
10 


451 


puerorum animum preclariorem effecit. Undenam 
ergo illis h»c dubitatio, inquies, ut non confiderent 
se salvos exituros esse ? ()uod se viliores omnino esse 
putarent , et tali beneficio indignos. Quod autem non 
ex conjectura hoc dicam, in fornacem conjecti la- 
mentabantur, hzc dicentes : Peccavimus ,. injuste 
egimus : non licet nobis os aperire (Dan. 5. 29). Pro- 
pterea dicebant, Et si non. Si-enim non clare dice- 
bant, Potest nos Deus eripere ; si autem non eripue- 
rit, propter peccata nostra non eripiet , ne mireris : 
visi enim essent apud barbaros peccatorum suorum 
obtenta Dei imbecillitatem obtegere. Propterea cum 
dc ejus potentía tantum loquuti essent , causam non 
ponunt. Alioquin recte eruditi erant Dei judicia non 
curiose inquirere. Cum h:ec ergo dixissent, in ignei 
ingressi sunt, nec regem contumelia affecerunt, neque 
st:tuam evertere. Virum enim fortem talem esse 
oportet, moderatum et mansuetum , maxime in pe- 
riculis , ut ne videatur ex ira et vana gloria talia 
adire certamina , sed ex fortitudine et temperantia. 
Nam qui contumelia aflicit, in suspicionem illorum 
criminum venit : qui vero sustinet et trahitur ac cum 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


159 
mansuctudine decertat , non modo ut fortis in admi- 
ratione habetur , sed etiam ob moderationem et man- 
sueludinem non minus celebratur. ld quod et ipsi 
tunc fecerunt, cum et fortitudinem et mansuetudi- 
nem omnem.-exhibuerunt : nec quidquam fecere pro- 
pter mercedem et praemium. Et si noluerit, inquiunt, 
nos eripere, diis tuis non servimus : jam enim re- 
munerationem abemus, ut digni habiti, qui ab 
impietate liberaremur, et quod propterea corpora 
crewarentur. Et nos igitur habentes jam mercedem, 
nam habemus, digni habiti qui illurma cognosceremus, 
et qui membra Christi efficeremur , ne faciamus illa 
membra meretricis. In hoc enim tam horrendo dicto 
finienda est oratio : ut validum habentes commina- 
tionis timorem , maneamus auro puriores hoc meta 
redditi. Sic enmim poterimus a fornicatione erepti 
Cliristum videre : quem utinam cum fiducia videa- 
inus in illo die, gratia et benignitate Domini nost 
Jesu Christi, quicum Patri unaque Spiritui sancto 
gloria, honor , imperium, nunc et semper, et in sz- 
cula seculorum. ÁÀmen. 





HOMILIA XIX. 


Cap. 7. v. 1. De quibus autem scripsistis. mihi : Bo- 
num est homini mulierem non tangere : 2. propter 
fornicationem autem unusquisque suam uxorem ha- 
beat, el. wnaqueque suum virum. 

4. Postquam gravissima tria correxit vitia , unum 
quidem quod divelleretur Ecclesia, secundum autern 
lornicatoris , tertium avari ; deinde mitiore usus est 
oratione : et admonitionem consilipmque interponit 
de matrimonio-et de virginitate, a molestioribus au- 
ditorem ad quieta ducens. In secunda auteni epistola 
contrarium facit : incipit enim a mitioribus, desinit 
autem in tristiora. Ilic vero postquam de virginitate 
sermonem perfecit, rursus exit ad ea qux magis 
pungunt ac feriunt, non omnia continenter ponens , 
sed sermonem in utroque varians, ut tempus exige- 
hat, necnon pramsentium rcrum usus. Ideo ait : De 
quibus autem scripsistis mihi. Scripserant autem ei , 
an oporteret ab uxore abstinere an non. Et ad ea 
rescribens, et de matrimonio legem ferens , sermo- 
nem de virginitate inducit : Bonum est homini mulie- 
rem non tangere. Nam si , inquit, quod bonum est et 
admodum excellens quxris, melius est cum muliere 
nullam habere consuetudinem ; si quod tutum est , 
et quod infirmitatem tuam juvet , matrimonio utere. 
Quia autem verisimile erat, ut etiam nunc solet, vi- 


rum velle, mulierem vero non item; vel etiam con- . 


tra, vide quomodo de utroque disserat. Et dicunt 
quidam , hoc ab illo dictum sacerdotilius fuisse : ego 
vero ex iis quaesequuntur rem examinans, non dixe- 
rim rem ita se hahere : neque euim universe admo- 
nitionem constituisset. Si autem sacerdotibus tantum 
hzc seripsisset , dixisset sane : Bonum est doctori 
uxorem non tangere ; nunc autein universim hoc po- 
suit : Bonum est homini , dicens , non tantum sacer- 
doti; et rursus, Solutus es ab. uxore? noli querere 


uxorem. Non dixit, Tu sacerdos et doctor, sed inde- 
finite; et totus omnino sermo sic procedit. E! cum 
dixit , Propter fornicationes unusquisque suam uxorem 
habeat, ex ipsa concessionis causa ad continentiam 
duxit. 5. Uzori vir debitum reddat ; similiter et mulier 
viro. Quid est autem debitus honor ? Mulier non tia- 
bet potestatem sui corporis, sed et ancilla et domina 
viri est. Si defeceris ab ea qux» convenit servitute , 
Deum offendis : si autem abscedere vis, cum.vir hoc 
permiserit , saltem ad breve tempus flat. Propterea 
et debitam rem vocavit, ut ostenderet nulluin esse 
sui dominum, sed esse alterum alterius servum. Cum 
ergo videris meretricem te ad peccatum allicientem, 
dic : Non est meum corpus, sed uxoris, Eadem di- 
cat uxor illis, qui castitatem suam vielare satagunt : 
Corpus meum non est meum, sed viri. Si vero nec 
maritus nec uxor potestatem corporis habent, multo 
minus pecuniarum. Audite quzecumque maritos ba- 
betis, et quicumque uxores. Si enim corpus sibi pro- 
prium habere non licet , multo minus pecunias. 
Alibi sane magnam dat marito przrogativam οἱ in 
Novo et in Veteri Testamento dicens , Ad virum tuum 
conversio (ua , et ipse tibi dominabitur ( Gen. 5. 16) ; 
Paulus autem sic. dividens et scribens : Viri, diligite 
uxores; uxor awtem timeat virum (Ephes. 5. 25) : hic 
vero non ultra majus aut minus ponit, sed unam 
potestatem. Quare? Quia de castitate sermo ipsi 
erat. In aliis quidem prerogativam , inquit, habeat 
maritus : ubi autem de continentia agitur , non item. 
Vir potestatem sui corporis non habet, neque uxor. 
Multa est zqualitas , et nulla prxerogativa. 

Conjugii jura. —5. Nolite fraudare invicem, wisi [ort: 
ex consensu. Quid hoc est ? Ne se contineat, inquit, 
uxor marito nolente, neque maritus invita uxore, 
Quare? Quia magna ex tali continentia oriuntur mala: 


15 
οὖν αὐτοῖς, «nol, ἡ ἀμφιδολία xal τὸ μὴ θαῤῥεῖν ὅτι 
πάντως σωθήσονται; Διὰ τὸ [458] πάντως ἑαυτοὺς 
εὐτελεστέρους εἶναι νοµίζειν, καὶ ἀναξίους τοιαύτης 
ενεργεσίας. Καὶ ὅτι οὐ στοχαζξόµενος τοῦτο λέγω, 
εἰς τὴν χάµινον ἐμπεσόντες, τοιαῦτα ἁπωδὂροντο 
λέγοντες *. ᾿Ημάρτομε», ἠνομήσαμε», obx ἔστιν' 
ἡμιν ἀνοῖξαι τὸ στόμα. Aix ταῦτα ἔλεγον' Kal ἐὰν 
μή. El δὲ μὴ φανερῶς εἶπον τοῦτο, olov, ὅτι Δυνατὸς 
μὲν ἔστιν ὁ θεὸς ἐξελέσθαι ἡμᾶς, ἐὰν δὲ μὴ ἐξέλη- 
ται, διὰ τὰς ἁμαρτίας οὐκ ἐξελεῖται, μὴ θαυµάσῃς ' 
καὶ γὰρ ἔδοξαν ἂν παρὰ τοῖς βαρδάροις τοῦ Θεοῦ τὴν 
ἀσθένειαν τῇ τῶν οἰχείων ἁμαρτημάτων συσχιάζειν 
προφάσει. Διὰ τοῦτο περὶ τοῦ δυνατοῦ µόνον δια- 
λεχθέντες, τὴν αἰτίαν οὐ τιθέασι. Kal ἅλλως δὲ πε- 
παιδευµένοι καλῶς ἦταν uh πολυπραγμονεῖν τοῦ 
Θεοῦ τὰς χρίσεις. Ταῦτα τοίνυν εἰπόντες ἑνέδησαν 
εἰς τὸ πὺρ, xal οὔτε ἐνύδρισαν εἰς τὸν βασιλέα, οὔτε 
κατέστρεψαν τὴν εἰχόνα. Τὸν γὰρ ἀνδρεῖον τοιοῦτον 
εἶναι yph, σώφρονα χαὶ ἐπιεικῇ, χαὶ μάλιστα Ev τοῖς 
χινδύνοις, ἵνα μὴ δόξῃ θυμῷ xat χενοδοξίᾳ πρὸς 
τοιούτους ἀγῶνας ἱέναι, ἀλλὰ ἀνδρείᾳ xal σωφροσύ- 
νη. Ὁ μὲν yàp ὑθρίξων, ἐκείνων τῶν ἐγκλημάτων 
ὑπομένει τὴν ὑπόνοιαν * ὁ δὲ ὑπομένων χαὶ ἑλχόμενος 





IN EP;ST. 1 AD COR. HOMIL. XIX. 





153 


xai µετ᾽ ἐπιειχείας ἁγωνινόμενος, οὐχ ὡς ἀνδρεῖος 
θαυμάκεται µόνον, ἀλλὰ xal ἐπὶ τῇ σωφροσύνῃ καὶ 
τῇ ἐπιειχείᾳ οὐχ Ttov ἀνακηρύττεται * ὅπερ xal 
αὐτοὶ τότε ἐποίησαν, την τε ἀνδρείαν ἐπιδεικνύμενοι 
καὶ τὴν ἐπιείχειαν ἅπασαν, xai οὐδὲν ἐπὶ μισθῷ 
πράττοντες οὐδὲ ἀντιδόσει xal ἀνταμοιθῃ. Καὶ ἐὰν 
μὴ θελήσῃ, φησὶν, ἡμᾶς ἑξελέσθαι, τοῖς θεοῖς σου οὗ 
λατρεύομεν * ἔχομεν γὰρ fy τὰς ἁμοιθὰς, χαταξκυ- 
θέντες ἁπαλλαγῆναι τῆς ἀσεθείας, xai διὰ τοῦτο 
χαταχαῦσαι τὰ σώματα. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν ἔχοντες 
ἔδη τὴν ἀντίδοσιν (χαὶ Υὰρ ἔχομεν, χαταξιωθέντες 
αὐτὸν ἐπιγνῶναι, καταξιωθέντες γενέσθαι µέλη Χρι- 
στοῦ), μὴ ποιῄσωμεν αὐτὰ µέλη πόρνης. Ἐν γὰρ τῷ 
φριχκωδεστάτῳ τούτῳ yph χαταλύσα: τὸν λόγον, ἵνα 
ἀχμάξοντα ἔχοντες τῆς ἀπειλῆς τὸν qó6ov, µένωμεν 
τοῦ χρυσίου χαθαρώτεροι τῷ φόθῳ τούτῳ γινόμενοι, 
Οὕτω γὰρ δυνησόµεθα πορνείας ἁπαλλαγέντες τὸν 
Χριστὸν ἰδεῖν' ὃν Υένοιτο πάντας ἡμᾶς μετὰ παῤ- 
ῥησίας θεάσασθαι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐχείνην, χάριτι 
xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, xpá- 
του, τιμῆ, νῦν xal ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἱῶνας τῶν 
αἱώνων. ᾽Αμήν. 





OMIAIA I6. 


Περὶ δὲ ὧν ἐγράφατέ pov xaAór ἀνθρώπῳ rvrat- 
xóc μὴ ἅπτεσθαι' διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστυς 
τῇ ἑαυτοῦ rvvaixa ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιογ 


pa 


α’. Διορθώσας τὰ χαλεπώτατα «plas ἐγχλήματα, ἓν 
μὲν τὸ διεσπᾶσθαι τὴν Ἐχχλησίαν, δεύτερον δὲ τοῦ 
πεπορνενχότος, τρίτον τὸ τοῦ πλεονέχτου, χέχρηται 
λοιπὸν ἡμερωτέρῳ λόγῳ: xaX μεταξὺ τίθησι παραί(- 
νεσιν xa συµδουλὴν τὴν περὶ τοῦ γάµου xal τῆς παρ- 
θενίας, [159] ἀπὸ τῶν φορτικωτέρων ἀναπαύων τὸν 
ἀχροατήν. Ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας Ἐπιστολῆς τὸ ἑναν- 
τίον sott: ἄρχεται μὲν ἀπὸ τῶν ἡμερωτέρων, τελευτᾷ 
δὲ εἰς τὰ σχυθρωπότερα. Καὶ ἐνταῦθα δὲ τὸν περὶ τῆς 
παρθενίας ἁπαρτίσας λόγον, πάλιν ἔξεισιν ἐπὶ τὰ 
πληχτιχώτερα, οὐ πάντα ἑφεβῆς τιθεὶς, ἀλλὰ ποιχίλ- 
λων τὸν λόγον ἓν ἑχατέρῳ, ὡς ὁ χαιρὸς ἀπῄτει, χαὶ 
τῶν ὑποχειμένων πραγμάτων ἢ χρεία. Διό φησι’ 
Περὶ δὲ ὧν éypdyracé µοι. Ἔγραψφαν γὰρ αὐτῷ, εἰ 
δεῖ ἀπέχεσθαι γυναιχὺς, f) uf. Καὶ πρὸς ταῦτα ἀντι- 
γράφων xai περὶ τοῦ γάμου νομοθετῶν, εἰσάγει χαὶ 
τὸν περὶ τῆς παρθενίας λόγον’ Κα.ϊὸν ἀγθρώπῳ  rv- 
γαιχὸς μὴ ἄπτεσθαι. El μὲν γὰρ τὸ χαλὸν καὶ σφό- 
δρα ὑπερέχον ζητεῖς, φησὶ, βέλτιον μηδ᾽ ὅλως ὁμιλεῖν 
yovanxi- εἰ δὲ τὸ ἀσφαλὲς xai βοηθοῦν σου τῇ &cBc- 
we!a, ὁμΏει γἀμφ. Ἐκειδὴ δὲ εἰχὸς qv, ὃ xa νῦν 
γίνεται, τὸν μὲν ἄνδρα βούλεσθαι, τὴν δὲ γυναῖχα ur. 
χέτι, Ἡ καὶ τὸ ἑναντίον, ὅρα πῶς περὶ ἑκατέρων 
διαλέγεται. Καΐτινες μέν φασιν, ὅτι πρὸς ἱερέας ὁ 
λόγος οὗτος αὐτῷ εἴρηται' ἐγὼ δὲ ἀπὸ τῶν ἑξῆς σχο- 
πῶν, οὐχ ἂν φαίην τοῦτο οὕτως ἔχειν' οὐδὲ γὰρ ἂν 
χαθολιχῶς ἔθηχε τὴν παραϊἰνεσιν. El δὲ ἱερεῦσι pó- 
vov ταῦτα ἔγραφεν, εἶπεν ἄν Καλὸν τῷ διδασχάλῳ 
γυναιχὸς μὴ ἅπτεσθαι νυνὶ δὲ χαθόλου αὐτὸ τέθειχε, 
Καἰὸν ἀγθρώπῳ, λέγων, οὐχ ἱερεῖ µόνον xai πάλιν, 
Λέ]υσαι ἀπὸ γυναικός; μὴ ζήτει γυναῖκα. Οὐκ 
εἶπε, X) ὁ ἱερεὺς χα) ὁ διδάσκαλος, ἀλλ᾽ ἁδιορίστως: 
xai ὅλος διόλου τοιοῦτος πρήεισιν ὁ λόγος. Εἰπὼν δὲ, 


5 |ta βορ., τρία deest in editis. 


Διὰ τὰς Xopr&(ac ἕκαστος τὴν ἑαντοῦ γυναῖκα 
ἐχέτω, αὑτῃ τῇ αἰτίᾳ τῆς συγχωρήῄσεως εἰς ἐγχρά- 
τειαν Ἠγαγε. Τῇ Υυγναικὶ ὁ ἀγᾗρ τὴν ὀφει.λομόνηγ' 
τιμὴν ἁἀποδιδόσω' ὁμοίως xal ἡ γυνἡ τῷ ἀνδρί. Τί 
δέ ἔστιν d) ὀφειλομένη τιµή, Ἡ γυνὴ «ov ἱἰδίου σώµα- 
τος οὐχ ἐξουσιάζει, ἀλλὰ xal δούλη καὶ δἑσποινά ἐστι 
τοῦ ἀνδρός. Κἂν ἀποστῇς τῆς δουλείας τῆς προσηκού- 
σης, προσέχρουσας τῷ θεῷ' εἰ δὲ ἀποστῆναι βούλει, 
ὅταν ὁ ἀνηρ ἑἐπιτρέπῃ. κἂν πρὸς βραχὺ τοῦτο γίνη- 
ται. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ὀφειλὴν τὸ πρᾶγμα ἐχάλεσεν, 
ἵνα δείξῃ µηδένα χύριον ὄντα ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἀλλήλων 
δούλους. "Όταν οὖν ἴδῃς πόρνην πειρῶσάν σου, el xb: 
Οὐχ ἔστι τὸ σῶμα ἐμὸν, ἁλλὰ τῆς Ὑυναιχός. Ταῦτα 
xa |j Yovh λεγέτω πρὸς τοὺς βουλοµένους αὐτῆς δι- 
ορύξαι τὴν σωφροσύνην’ Οὐκ ἔστιν ἐμὸν τὸ σῶμα τὸ 
ἐμὸν, ἀλλὰ τοῦ ἀνδρός. El δὲ σώματος οὐχ ἑξουσιάδει 
ὁ ἀνῆρ 1] ἡ vovh, πολλῷ μᾶλλον χρημάτων. ᾿Αχούσατε 
ὅσαι ἄνδρας ἔχετε, χαὶ ὃσοι γυναῖχας. El γὰρ σῶμα 
ἔχειν ἴδιον οὐ χρὴ, πολλῷ μᾶλλον χρήματα. Ἁλλαχκοῦ 
μὲν οὖν πολλὴν δίδωσι τῷ ἀνδρὶ τὴν προεδρίαν xal ἐν 
τῇ Καινῇ xaX kv τῇ Παλαιᾷ λέγων Πρὸς τὸν ἄνδρα 
σου ἡ ἀποστροφή cov, καὶ αὐτός σου κυριεύσει 
ὁ δὲ Παῦλος διαιρῶν οὕτω xaX γράφων, Οἱ ἄνδρες, 
ἁγαπᾶτε τὰς rvvaixae, ἡ δὲ rur Ίνα φοδῆται τὸν 
ἄνδρα" ἐνταῦθα δὲ οὐχέτι τὸ μεῖζον χαὶ τὸ ἔλαττιν, 
ἀλλὰ µία f [160] ἐξουσία. Ti δήποτε; Ἐπειδὴ περὶ 
σωφροσύνης ὁ λόγος ἣν αὑτῷ. Ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἄλλοις 
πλεονεχτείτω, φησὶν, ὁ ἀνήρ' ἕνθα δὲ σω,ρροσύνης 
λόγος, οὐχέτι. Ο dv hp τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἑξου- 
σιάζει, οὐδὲ ἡ γυνή. Πολλὴ ἡ ἰσοτιμία, χαὶ οὐδεμία 
πλεονεξία. 

Mh ἁποστερεῖτε ἀ.λλή.ΐους, εἰ pil τι ἂν ἐκ συµ- 
φώνου. Ti 65 τοῦτό ἐστι, Mh ἑγχρατευέσθω, φησὶν, 
à Υυνὴ, τοῦ ἀνδρὸς ἄχοντος, μήτε ὁ ἀνὴρ, τῆς Ίν- 
ναιχὸς μὴ βουλοµένης. Ti δήποτε; "Οτι μεγάλα ἓκ 
τῆς ἐγχρατείας ταύτης τίχτεται xaxá: καὶ γὰρ xal 
μοιχεῖαι καὶ πορνεῖαι χαὶ οἰκιῶν ἀνατροπαὶ πολλάχις- 
ἐντεῦθεν ἐγένοντο. El γὰρ ἔχοντες τὰς ἑαυτῶν γυναῖ- 
χας, πορνεύονσι, πολλῷ μᾶλλον, ἂν αὐτοὺς τῆς πα- 


155 
ραμυθίας ταύτης ἁποστερήσης. Καὶ χαλῶς εἶπε, Mh 
ἀποστερεῖτε, ἁποστέρησιν ἐνταῦθα xal ὀφειλὴν ἄνω- 
τέρω εἰπὼν ^, ἵνα δείξη τῆς δεσποτείας τὴν ἐπίτασιν. 
Tàó γὰρ ἄχοντος θατέρου ἐγκρατεύεσθαι θάτερον, 
ἀποστερεῖν ἑατι΄ τὸ δὲ ἑχόντος, οὐχέτι, Οὐδὲ γὰρ, 
εἰ πείσας µε λάθοις τι τῶν ἐμῶν, ἀποστερεῖσθαί qnt. 
'O γὰρ ἄχοντος καὶ βιαζομένου λαβὼν, ἀποστερεῖ 
ὅπερ ποιοῦσι πολλαὶ γυναῖχες, μείζονα τῆς διχαιοσύ- 
νης ἁμαρτίαν ἑργαζόμεναι, xal τῆς ἀσελγείας τοῦ 
ἀνδρὸς ὑπεύθυνοι γινόµεναι ταύτῃ, xal διασπῶσαι 
πάντα. Δεῖ δὲ πάντων προτιμᾷν τὴν ὀμόνοιαν, ἐπειδὴ 
καὶ πάντων τοῦτο χυριώτερον, xa εἰ βούλε:, xai ἐπὶ 
τῶν πραγμάτων αὑτὸ ἐξετάσωμεν. "Ectu γὰρ γυνὴ 
xai àvhp, καὶ ἑγκρατευέσθω $ γυνὴ μὴ βουλομένου 
τοῦ ἀνδρός" «i οὖν, ἂν ἐκεῖνος ἐντεῦθεν πορνεύη, ἢ μὴ 
πορνεύῃ μὲν, ἀλγῃ δὲ xai θορυθῆται xal πυρῶται 
φαὶ µάχηται, xal µυρία τῇ Ὑυναικὶ πράγματα 
παρέχῃ» τί τὺ κέρδος τῆς νηστείας καὶ τῆς ἔγχρα- 
τείας, ἀγάπης διεῥῥηγμένης: Οὐδέν. Πόσας γὰρ ἕν- 
0εν λοιδορίας, πόσα πράγματα, πόσον ἀνάγχη Υίνε- 
Όθαι πόλεμονς a 


. P. Ὅταν γὰρ ἐν οἰχίᾳ &ávhp καὶ γυνὴ διεστηκότες 
ώσιν, οὖδεν νηὸς χειμµαζοµένης ἄμεινον ἡ οἰκία δια- 
κείσεται, τοῦ κυθερνῄτου πρὸς τὸν πρωρέα διαστα- 
σιάξοντος. Διὰ τοῦτό φησι’ MT) ἀποστερεῖτε ἀ.]λή- 
νους. el jn] τι ἂν ἐκ συμφώνου zpóc καιρὺν, tra 
σχολάζητε τῇ »ηστείᾳ καὶ τῇ προσευχῇ: τὴν μετὰ 
πλείονος σπουδῆς προσευχἠν ἐνταῦθα λέγων. El γὰρ 
κωλύει . τοὺς συνιόντας ἀλλήλοις εὔχεσθαι, τὸ ἁδια- 
λείπτως εὔχεσθαι πῶς ἂν ἔχοι χαιρόν; "στι τοίνυν 
καὶ ὁμιλεῖν γνναιχὶν xai εὐχῇ προσέχειν' ἀλλ 
ἐγχρατείᾳ ἀχριδεστέρα Ὑίνεται αὕτη. Ob γὰρ εἶπεν 
ἁπλῶς, "Iva προσεύχησθε, ἀλλ', "Iva c xoAá(nre, ὡς 
ἀσχολίάν ἐμποιοῦντος τοῦ πράγματος, ἀλλ᾽ οὐχ áxa- 
θαρσίαν. Καὶ xd ἐπὶ τὸ αὐτὸ συγέρχεσθε, ἵνα 
μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς. "Iva γὰρ μὴ δόξῃ vo- 
µοθεσίας εἶναι τὸ πρᾶγμα, προστίθησι xat τὴν αἰτίαν. 
lMoía δὲ ἐστιν αὕτη; "Ira μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ Σατα- 
γᾶς. Καὶ ἵνα µάθῃς ὅτι οὐχ ὁ διάθολος αὐτὸ µόνον 
Ἔργάζεται zb τῆς µυιχείας, ἐπήγαγε' Aut τὴν ἀχρα- 
cla? ὑμῶν. Τὸῦτο δὲ Aéro κατὰ συγγνώμη», οὗ 
κατ ἐπιταγήν. θέλω γὰρ πάντας ἀνθρώπους εἶναι, 
ὡς xal àpavtóv, [161] àv éyxpacela. Τοῦτο πολλα- 
χοῦ ποιεῖ, ὅταν περὶ δυσχόλων παραινεῖ πραγμάτων’ 
ἑαυτὸν ἐν µέσῳ τίθησι, xal. φησι Μιμηταί µου 
1Μνεσθε. AAA" ἕκαστος τὸ ἴδιον χάρισμα ἔχει ἐκ 
θεοῦ, ὃς μὲν οὕτως, ὃς δὲ οὕτως. Ἐπειδὴ γὰρ σφό- 
δρα αὐτῶν κατηγόρησεν εἰπὼν, Διὰ τὴν. ἀχρασίαν 
ὑμῶν, πάλιν αὐτοὺς παρεμυθήσατο ἐπαγαγών' 
Ἔκαστος ἴδιον χάρισμα ἔχει ἐκ θεοῦ: οὗ τοῦτο 
δηλῶν, ὅτι τῆς ἡμετέρας σπουδῆς οὐ δεῖται τὸ χατ- 
όρθωμα, ἀλλ ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, παραμυθούμενος 
αὐτούς. Ei γὰρ χἀρισμἁ ἔστι, xal οὐδὲν ἄνθρωπος 
εἰς τοῦτο εἰσφέρει, πῶς ἐπάγεις᾽ Λέγω δὲ τοῖς ἁγά- 
jtotc καὶ ταῖς χήραις' κα.λὸν' αὐταῖς, ἑὰν' µείνωσυ' 
ὡς χἀγώ. EL δὲ οὐκ ἐγκρατεύονται, γαµμησάτω- 
σα»; Εἶδες τὴν σύνεσιν τοῦ Παύλου, πῶς xal βελ- 
τίονα δείχνυσι τῶν; ἐγχράτειαν, καὶ οὐχ ἀναγχάζει 
τὸν pj φθάνοντα, δεδοικὼς µή τι παράπτωμα γένη- 
ται; Νρεῖττο» γάρ ἐστι γαμῆσαι, ἢ πυροῦσοαι. 
Ἐνέφηνεν ὅση τῆς ἐπιθυμίας ἡ τυραννἰς. "O δὲ λέγει, 
τοιοῦτόν ἔστιν' El πολλὴν ὑπομένεις βίαν, φησὶ, xai 
πύρωσιν, ἁπαλλάγηθι πόνων καὶ ἱδρώτων, µήποτεχαὶ 


2 Decral εἰπών. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEDP. CONSTANTINOP. 


ue 


περιτραπ]ς.Τοῖς δὲ γεγαμηκόσι zaparréAAo, οὓκ 
ἐγὼ, ἀ.1.1) à Κύριος. Ἐπειδὴ vópov ῥητῶς ὑπὸ τοῦ 
Χριστοῦ τεθέντα µἐλλε, ἀναγινώσχειν περὶ τοῦ χωρὶς 
πορνείας μὴ ἀφιέναι γυναῖκα, διὰ τουτό φησιν. Οὖα 
ἐγώ' τὰ μὲν γὰρ εἰρημένα ἔμπροσθεν, εἰ καὶ μὴ ῥη- 
τῶς εἴρητο, ἀλλὰ xal αὐτῷ δοχεῖ ταῦτα" τοῦτο µέν- 
τοι καὶ ῥητῶς παρέδωχεν. Ὥστε τὸ, ᾿Εγὼ, καὶ τὸ, 
Οὐκ ἑγὼ, ταύτην ἔχει τὴν διαφοράν. "Iva. γὰρ μηδὲ 
τὰ αὑτοῦ ἀνθρώπινα εἶναι νοµίσῃς, διὰ τοῦτο ἐπήγα- 
γεν Δοκῶ γὰρ κἀγὼ Πγεῦμα 8500 ἔχειν. Τί οὖν 
ἐστιν, ὃ τοῖς Ὑεγαμηκόσι παρήγγειλεν ὁ Κύριος, 
Dlvraixa ἀπὸ drópóc μὴ χωρισβῆναι; ἑὰν δὲ καὶ 
χωρισθῇῃ, µεγέτω ἅ]αμος, ἢ τῷ ἀνδρὶ κατα..1αγή- 
τω) xal ἄνδρα vvvaixa μὴ ἀφιέναι; Ἐπειδὴ γὰρ 
xai δι’ ἐγχράτειαν καὶ δι΄ ἄλλας προφᾶσεις xal µι- 
κροφυχίας Υίνεσθαι διαιρέσεις συνέθαινε, βέλτιον μὲν 
μηδὲ γενέσθαι τὴν ἀρχὴν, φησίν; εἰ δὲ ἄρα καὶ γέ- 
νοιτο, µενέτω ἡ vuv] μετὰ τοῦ ἀνδρὺς, εἰ καὶ μὲ τῇ 
μίξει, ἀλλὰ τῷ µηδένα ἕτερον παρεισαγαγεῖν ἄνδρα. 
Τοῖς δὰ .Ίοιποῖς ἐγὼ Aéyo , οὐχ ὁ Κύριος E! τις 
ἀδεφὸς γυγαἴκα ἔχει ἄπιστον, καὶ αὐτὴ συγευ- 
δοκεῖ οἰκεῖν μετ αὐτοῦ, μὴ ἀφιέτω αὐτή». Kal 
γυνἡ el tic ὄχει ἄνδρα ἄπιστον, καὶ αὐτὸς συγ- 
ευδοχεῖ olxsir μετ αὐτῆς, μὴ ἁφιότω αὐτόν. 
Ὥσπερ γὰρ περὶ τοῦ χωρίξεσθαι πόρνων διαλεγόµε- 
vog, τῇ ἐπιδιορθώσει τὸ πρᾶγμα πεποίηχεν εΌχολον 
εἰπὼν, Καὶ ob πάνσως τοῖς πόρνοις τοῦ κόσμου 
τούτου" οὕτω 6h xal ἐνταῦθα πολλῆς προενόησεν εὖ- 
χολίας, εἰπών' Ἐάν τις 4$ vuvh ἄνδρα, $ ἀνὴρ 
γυναῖχα ἔχῃ ἄπιστον, μὴ ἀφιέτω αὐτὴν. Τί λέγεις; 
ἂν μὲν ἄπιστος, µενέτω μετὰ τῆς γυναικός’ ἂν δὲ 
πόρνος, µηχέτι; καΐτοι γε ἕλαττον ἡ πορνεία τῆς 
ἀπιστίας. Ἔλαττον μὲν ἡ πορνεία, ἀλλ ὁ θεὸς τῶν 
σῶν φείδεται σφόδρα. Ἰοῦτο χαὶ ἐν τῇ θυσίἰᾳ ποιεῖ 
λέγων ΄Ἂφες τὴν θυσία», xal κατα.]ἀγηδι τῷ 
ἀδε.φῷ σου’ τοῦτο xal ἐπὶ τοῦ τὰ μύρια τάλαντα 
ὀφείλοντος. Καὶ γὰρ ἐχεῖνον μύρια μὲν τάλαντα 
χρεωστοῦντα [162] αὐτῷ οὐχ ἑκόλασεν, ἑκατὸν δὲ 
δηνάρια τὸν σύνδουλον ἀπαιτήσαντα ἑἐτιμωρήσατοι 


. Εἶτα, ἵνα μὴ φοθῆται dj γυνὴ, ὡς ἀχάθαρτος Ytvo- 


µένη διὰ τὴν µίξιν, φηαίν ᾿Ηγίασται yàp ὁ áv?p 
ὁ ἄπιστος ἐν τῇ γυναιχὶ, καὶ ἡγίασται ἡ γυγἡ d$ 
ἄπιστος ἐν τῷ ἀγδρί. Καΐτοι εἰ ὁ τῇ πόρνῃ χολλώ- 
µενος, ἓν σῶμά ἐστιν, εὔδηλον ὅτι xal ἡ τῷ εἰδωλο- 
λάτρῃ κολλωµένη, ἓν σῶμά ἐστιν ἓν μὲν σῶώμά 
ἐστιν, ἀλλ᾽ οὗ γίνεται ἀχάθαρτος, ἀλλὰ νιχᾷ ἡ χαθα- 


:ρότης τῆς γυναικὸς τὴν ἀχαθαραίαν τοῦ ἀνδρὸς, καὶ 


νικᾷ dj καθαρότης τοῦ πιστοῦ ἀνδρὺς πάλιν τὸ ἀχά- 
θαρτον τῆς ἀπίστου γυναικός. 


r- Πῶς οὖν ἐνταῦθα μὲν νενἰχηταιτὸ ἀχάθαρτον, διὸ 


καὶ ἐπιτέτραπται ἡ συνουσία’ ἐπὶ δὲ τῆς πορνευοµέ- 
vns γυναιχὸς οὗ χατηγορεῖται ἐχδάλλων αὐτὴν ὁ 


ἀνῆρ; "Ort ἐνταῦθα μὲν ἑλπὶς σώζεσθαι τὸ ἁπολω- 
λὸς µέρος διὰ τοῦ γάμου, ἐχεῖ δὲ ὁ γάµος fn. δια- 
λέλνυται’ xàxcl μὲν ἀμφότεροι διαφθείρονται͵ ἐνταῦθα 
δὲ θατέρου τὸ ἔγχλημα. Οἷόν τι λέγω" "Ἔστιν ἡ πορ- 
νευθεῖσα χαθάπαξ, µιαρά. Ei. τοίνυν ὁ χολλώμενος 
τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστι, xat αὑτὸς γίνεται μιαρὸς 
πορνευούσῃ µιγνύμενος, διὰ τοῦτο ἀφίπταται fj xa- 
θαρότης ἅπασα. Ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως) ἀλλὰ πῶς; 
Ἔστιν ἀχάθαρτος ὁ εἰδωλολάτρης, ἀλλ᾽ ἡ vov] οὐκ 
ἔστιν ἀκάθαρτος. El μὲν γὰρ ἑχοινώνει αὐτῷ κατὰ 
τοῦτο, καξὸ ἀχάθαρτος ἣν, λέγω δὲ χατὰ τὴν ἁσέ- 
θειαν, ἔμελλε xat αὕτη ἀχάθαρτος Υίνεσθαι’ νυνὶ δδ 
ἑτέρως μὲν ἔστιν ἀκάθαρτος ὁ εἰδωλολάτρης, ἓν ἑτέοῳ 


Dam et adulteria, et fornicationes et domorum ever- 
siones spe inde consequutze sunt, Si enim cum uxo- 
res habeant, fornicantur, multo magis si illos ab hac 
consolatione privaveris. Et recte dixit, Nolite frau- 
dare, fraudem hic et debitum superius appellans , ut 
dominium majus ostenderet. Nam invito altero alte- 
rum se continere , illud est fraudare ; utroque volente, 
non item. Non enim, si postquam mihi persuaseris, 
aliquid ex meis accipias, fraudari me dico. Qui enim 
ab invito et per vim coacto accipit, ille fraudat. Quod 
mult: mulieres faciunt, quz peccatum admittunt ju- 
sliam cxsuperans, et hac ratione libidinis marito- 
rum in culpa sunt, omniaque in dissensionem ver- 
tunt. Oporiet autem concordiam omnibus auteponere, 
quia hoc omnibus est praferendum. Et si placet, id 
in rebus ipsis examinemus. Sint uxor et marilus, εἰ 
se contineat uxor nolente marito : quid ergo, si ille 
hinc ad fornicandum inducatur ; aut non fornicetur 
quidem, &ed doleat, turbetur , incendatnr, pugnet ac 
litiget, et innumera uxori negotia exhibeat ? quid lu- 
cri ex jejunio et contineujia , cum caritas fracta sit? 
Nihil. Quot enim inde convicia, quot negotia, quan- 
wm bellum necessario oriatur! 

9. Cum enim domi maritus et uxor dissident , 
non melius se habebit domus, quam navis agitata 
tempestate, gubernatore qui ab eo proram regit dis- 
sentiente. Ideoque ait : IVolite fraudare invicem, nisi 
forte ex consensu ad lempus ut vacetisjejunio et óralioni; 
de oratione cum majori studio facta hic loquens. Si 
enim orare proliibeat eosqui inter se coeunt, illud,Sine 
intermissione orare, quomodo locum et tempus habe- 
bit? licet ergo et cum uxore consuetudinem habere, 
et orationi incumbere ; sed per contiuentiam preca- 
tio accuratior redditur. Non enim simpliciter dixit, Ut 
oretis; sed Ut vacetis, utpote. cum res vocationem 
praebeat, sed non immunditiam. Et iterum in idipsum 


convenite, ne lente! vos satanas. Ne videretur enim, . 


rem esse lege constitutam , causam addit. Quaenam 
illa est? Ne tentet vos satanas. Et ut discas non diabo- 
lum tantum adulterii causam esse, subjunxit : Pro- 
pter incontinenliam vestram. 6. . Hoc autem dico secun. 
dum indulgentiam , non secundum imperium. Ἱ. Volo 
autem omnes homines esse sicut meipsum, in continen- 
tia. Hoc szpe facit, quando res difficiles suadet : se 
in medio ponit et ait, /mitatores mei estote. Sed unus- 
quisque proprium donum habet ex Deo, alius quidem 
aic, alius vero sic (1. Cor. 4. 16). Quia enim valde illos 
accusavit dicens, Propter incontinentiam vestram, rur- 
sus ipsos consolatus est subjungens, Unusquisque pro- 
prium donum habet ex Deo ; non hoc declarans, quod 
hoc recte factum nostro studio non egeat; sed, ut 
prius dixi, consolans illos. Nam si donum est, et ni- 
bil homo ad loc affert, quomodo dicis? 8. Dico 
extem non nupiis εἰ viduis : bonum est illis, si sic. per- 
manserint ut ego. 9. (Qued ai se non continent, nubant. 
Vidisün' Pauli sapientiam , quomodo et meliorem 
ostendat esse continentiam, et nion cogat eum qui non 
assequitur, timens ne in lapsum incidatur? Melius est 
enim nubere, quam uri. Indicavit quanta sit concupi- 


IN EPIST. 1. AD COR. HIOXUL. XIX; 


ο 
scentize tyrapnis. Hoc autem γι]ι signiflcare.: Si vim 
multam et :estum  paieris, a. laboribus et sudoria 
bus telibera, pc forte: subvertaris. 40. [ig auteun, 
qui malrimonio juncti aunt, precipio, non ego, .sed 
Dominus. Quia legem disertis verbis.a Christo latam 
est lecturus, de uxore nou dimittenda nisi sit fornicae 
(a, propterea dicit, Non ego. Nam quz prius dieta 
sunt, eliamsi pon disertis verbis dicta sint , ipsi ta- 
mcn ea esse videntur. .At hoc quidem. ille diserti& 
verbis tradidit : itaque illud, Ego, et Non ego, lianc 
babent differentiam. Ne enim sua esso humana pnta- 
res, ideo subjunxit : Puto enim quod et ego. Syizitum, 
Dei habeam. Quid est ergo, quod Dominus conjugatis. 
pracepit , Uzorem.a viro non discedere ? £1. quod. si. 
discesserit, maneat innupta, aut. viro suo reconcilietur -- 
et vir uxorem non dimittat. Quia enim et propter con. 
linentiam et propter alios obtentus et disscns:ones, 
divi-iones fieri contingebat ; melius quidem a priuci- 
pio fuisset, non illa fieri , sed si facta sunt, maneat 
uxor cum viro, etsi non ad concubitum, tamen ut 
nullum alium inducat virum. 12. Ceteris autem. ego 
dico, non Dominus : Si quis frater uxorem habeat. in- 
fidelem, et hec consentit habitare eum illo, non dimütat 
illam. 15. Et εἰ quá mulier habeat virum infidelem , et 
hic consentit habitare cum illa, non dimittat. virum. 
Quemadmodum enim cum loqueretur de separatioue 
a fornicatoribus, correctione quadam rem difficilem 
reddidit dicens, Et non utique a fornicatoribus hujus 
mundi : sic εἰ hoc loco magnam providit esse ficili- 
tatem : Si quis aut uxor virum, aut vir uxorem habeat 
infidelem, ne dimittat eam. Quid dicis ? si quidem in- 
fidelis sit, maneat cum uxore; si fornicator, non. 
itcm ? quamquam .ninus est peccatum fornicatio ; 
sed Deus tuis rebus valde parcit. Hoc etiam in sacri- 
ficio facit, dicens : Dimitte sacrificium, εἰ reconciliare. 
fratri tuo. (Matth. 5. 24). Ita etiam illum , qui decem 
millia talenta debebat sibi, non punivit; censer- 
vum autem centum denarios exigentem supplicio 
affecit. Deinde, ne timeret mulier, ne propter coitum 
esset immunda , dicit : 14. Sanclüificatus. est enim 
vir infidelis per mulierem , et sanctificata esi mulier 
infidelis per virum. Atqui si is, qui meretrici adhz- 
ret, unum corpus est, palam est eam, qua idolo- 
latre adhaeret, unum corpus esse : unum quidem 
est corpus, at non fit immunda, sed vincit. mun- 
ditia. mulieris viri immuuditiam : vincit quoque 
munditia viri fidelis immuuditiain mulieris iufidelis. 
9. Cur ergo hic victa est immunditia, ideoque con- 
cubitus permittitur ; in muliere autem adultera ncn 
crimini datur viro, cum illam ejicit? Quia hic spes. 
est fore ut per matrimonium pars illa qux peribat sa- 
lutem consequatur ; illic vero matrimonium jam so- 
lutum est : et illic quidem ambo corrumpuntur, bic 
vero alterius crimen est. Lxempli causa : quz forni- 
cata [uit , exsecranda certe est. Si ergo qui adhzret 
meretrici , unum corpus est, et impurus ille fit qui 
cum merelrice miscetur; ideo certe tota munditia 
avolat. Hic autem non sic ; sed quomodo? [mmundus 
est idololatra , sed inulier non est iminunda. Nam. si 


155 
consors ipsi esset in illa resecundum quam immun- 
dus est, in impietate, inquam, ipsa quoque immunda 
feret : nunc autem alio modo immundus est idolola- 
tra; in alia autem re ipsi jungitur uxor, in qua ille 
immundus non est. Connubium enim est et corporum 
mixtio, in qua est societas. Ad hec vero spes est 
il.um ab uxore revocatum iri, cui adb:eret. llle 
autem alius non ita facile (curabitur). Quomodo 
illa uxor, quia ipsum prius dedecoro affecit, οἱ al- 
teri se dedidit juraque matrimonii abolevit , injuria 
affectum revocare poterit; cum maxime ille quasi 
peregrinus maneat? Przeterea autem post fornicatio- 
Bem maritus non est ultra maritis: bic autem mulier, 
licet idola colat, viri jus non amittit. Nee sine causa 
eun infdeli habitat, scd ipso volente : tdeoque dixit: 
FA ipse consentit habitare cum illa. Quid enim, quxeso, 
detrimenti fuerit, cum ea qux ad religionem spectant 
ijutegra mancant, et de infideli bona spes sit, si jam 
sunt conjugati maneant , nec superflui belli occasio 
inducatuc ? ueque enim hic loquitur de iis qui nondum 
juncti sunt, sed de conjugatis. Non enim dixit : Si 
quis vclit accipere infidelem : sed, Si quis habet infide- 
lem ; id est, si quis postquam connubio junctus fuerit, 
accipiat verbum piz religionis ; deinde pars altera 
manserit in infidelitate , velitque tamen una habitare, 
ne separetur : Sanctificatus enim est , inquit, vir in- 
fidelis per uxorem. Tanta est munditise tux» copia. 
Quid ergo, sanctusne est gentilis ? Nequaquam : non 
enim dixit, Sanctus est; sed, Sanctificatus est per uxo- 
rcm. lloc porro dixit, non ut sanctum illum declara- 
ret, sed ut hinc magis uxoris metum depelleret, ipsum- 
que ad. veritatis desiderium induceret. Non enim in 
corporibus conjugatis est immunditia, sed in libero 
arbitrio et cogitationibus. Hinc sequitur probatio. Si 
enim immunda manens gignis ; infans autem non est 
cx te sola; immundus ergo est infans, aut ex dimi- 
dia parte mundus : nunc autem noi est. immundus, 
Ideoque subjungit : Alioquin filii vestri immundi essent; 
nunc autem sancii sunt ; id est, nonimmundi. Ille vero 
sanctos ipsos vocavit, ut vi verborum hujusmodi suspi- 
cionis metum eliminaret. 15. 5i autem infidelis disce- 
dit, discedat. Hic enim nulla est fornicatio. Quid sibi 
vult autem | illud : /nfidelis si discedit aut. separatur ? 
Verbi gratia si te jubet sacrificare aut sociam impie- 
tatis esse propter connubium, vel discedere; melius 
est disrumpi connubium, quam piam religionem. 
Quapropter subdit : Non enim servituti subjectus est 
frater aut soror in. ejusmodi rebus. Si quotidie ea de 
causa pugnet et bellum moveat , inqnit, melius est 
separari. Hoc euim subindicat cum dicit: /n pacem 
autem vocavit nos Deus. llle enim jam causam prz- 
buit, ut is qui fornicatus est. 16. Quid enim scis, mu- 
lier, si virum salvum facies? lloc refertur ad illud, 
Ne dimittat ipsum. Nam si turbas non movet, mane, 
inquit ; hinc. enim lacrum refertur; mane, hortare, 
consilium dato et persuade : nullus enim doctor tantum 
poterit, quantum uxor. Neque imponit illi nccessita- 
teni, neque rem ab illa exigit, ne gravius onus impo- 
nat, jubetque ne desperet ; sed rem in futaro incer- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


lam et suspensam relinquit, dicens : Quid enim scis, 
mulier, si virum salvum facies ? aut quid. scis, eir , si 
mulierem salvam facies? et rursum : 17. Nisi tmicui- 
que sicut divisit. Deus, unumquemque sicut vocavit Do- 
minus, ita ipse ambulet. 18. Circumcisus vocatus est α- 
quis? non. adducat preputium. In preputio aliquis 
vucalus est? non. circumcidatur.. 49. Circumcisio nihit 
est, et pre putium nihil est ; sed observatio maudatorum 
Dei. 20. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in 
ea permaneat. 21. Servus vocatus. es? non sit tibi curar. 
Hec ad fidem niliil conferunt , inquit : ne ergo com. 
tendas neque turberis : fides enim hzc omnix ejecit. 
Ü nusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea pernma- 
»eat. Uxorem habens infidelem vocatus es? mane 
cum illa : ne propter fidei ejieias uxorem. Servus 
vocatus es? ne sit. tibi curie : servus mane. Przpu- 
üum labens credidisti? eut przputio mane. Cir- 
cumcisus credidisti ? mane circumcisus. Hoc enim sibi 
vult illud : Unusquisque sicut divisit Deus. Haec quippe 
non sunt impedimenta ad pietatem. Ta cam servus 
esses, vocalus es : alius uxorem habens infidclem , 
alius circeumcisus. 

4. Papze ! ubinam servitatem posuit? Ut nihil juvat 
circumcisio , nihilque nocet preputium, sie neque 
servitus neque lihertas. Utque illud clarius ex abun- 
dantia ostendat, ait : Sed si. potes fieri liber, magis 
utere ; hoc est, magis servias. Et cur euim, qui possit 
liber effici , jubet servum manere ? Ut ostendat ser- 
virtutem nibil ledere, imo prodesse. Nec ignoro qui- 
dem quosdam esse qui illud, Magis utere, de liber- 
tate dictum esse putent, dicentes : Si potes, liber- 
tatem adipiscere. Sed Pauli scopo valde oppositum 
esset lioc dictum, si hoc subindicaret. Neque enim 
ille, dum servum consolatur dicitque ipsum nihil 
lzdi, juberet eum libertatem adipisci. Diceret enim 
fortasse quispiam : Quid igitur, si non possim, an 
injuria vel damno afficior? 

In iis, que ad Christum spectant servus et liber pares 
sunt. — Non hoc ergo dicit ; sed ut supra explicavi, 
osten'lere volens, nihil plus accedere, si liber efficia- 
tur, ait : Etiamsi penes te esset, ut libertatem accipe- 
res, servus potius maneto. Deinde causam subjungit : 
93. (Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est 
Domini : similiter qui liber vocatus est, servus est Chri- 
sti. In iis enim, quz ad Christum spectant , inquit , 
ambo sunt pares : similiter et tu Christi servus , si- 
militer herus tuus. Quomodo ergo servus est libertus? 
Quia liberavit te, non tantum a peccato , sed ctiam 
ab externa servitute, dum manes servus. Neque enim 
servum sinit esse servum, neque hominem manentem 
in servitute : hoc enim mirabile est. Et quoniodo ser- 
vus liber est, manens servus? Quando ab animi mor- 
bis et affectibus liberatur : quando divitias contemnit : 
iram exterosque animi motus. 93. P'retio empti estis : 
nolite fieri servi hominum. Hoc dictum est, non servis 
modo, sed etiam liberis. Potest enim qui servus sit, 
non esse servus , et qui liber, servus esse. Et quo- 
modo qui servus est, servus non sit ? Quando propter 
Deum omma fecerit, quando non simulate egerit , 


δὶ αὐτῷ πράγµατι χοινωνεῖ. dj γυνὴ, ἓν d οὐχ. ἔστιν 
ἀχάθαρτος. Γάμος γάρ ἐστι χαὶ µίξις σωμάτων, καθὸ 
ἡ κοινωνία. Ἡάλιν τοῦτον μὲν ἑλπὶς ἀνακληθῆναι 
ὑπὸ τῆς γωναιχὸς, ὠκείωται γὰρ abcr ἐχεῖνον δὲ οὗ 
σφ/δρα εὔχολον. Πῶς γὰρ ἡ τὸν ἔμπροσθεν ἀτιμόσασα 
χρόνον, χαὶ γενοµένη ἑτέρου, xal τοῦ γάμου τὰ δί- 
χαια ἀφανίσασα, ἀνακαλέσασθαι δυνῄαεται τὸν ἠδι- 
χµένον, πρὸς τούτοις καὶ τὸν µένοντα ὡς ξένον ; 
Πόλιν ἐχεξ μὲν μετὰ τὴν πορνείαν ὁ àvhp οὐχ ἔστιν 
ἀνήρ" ἐνταῦθα δὲ, xÀv εἰδωλολάτρις fj Yuvh, τοῦ &v- 
δρὺς τὸ δίχαιον οὐχ ἀπόλλυται. 0ὐχ ἁπλῶς δὲ συνοι- 
χίζει τῷ ἀπίστῳ, ἁλλὰ τῷ βουλομένῳ' διὸ εἶπε' Καὶ 
αὐτὸς συν ευδοχεῖ οἰκεῖν μετ αὐτῆς. Ποῖον γὰρ, 
εἰπέ uot, βλάθας, ὅταν xal τὰ τῆς εὐσεθείας ἀχέραια 
διαµένῃ, xax ἑλπίδες ὧσι χρησταὶ περὶ τοῦ ἀπίστου, 
µένειν τοὺς δη ζευχθέντας, xal μὴ περιττῶν πο- 
λέµων ὑποθέσεις εἰσάγειν; οὐδὲ γὰρ περὶ τῶν µη- 
δέπω σννελθόντων διαλέγεται νῦν, ἀλλὰ περὶ τῶν 
ἤδη συνελθόντων. OO γὰρ εἶπεν, EI τις βούλεται λα- 
θεῖν ἄπιστον, ἀλλ, ET τις ἔχει ἄπιστον" οἵον εἴ τις 
μετὰ τὸ γαμῆσαι ?) γαμηθῆναι ἑἐδέξατο τὸν λόγον τῆς 
εὐσεδείας, εἶτα θάτερον µέρος ἐναπέμεινε τῇ ἀπιστίᾳ, 


xaX στέργει τὸ συνοιχκεῖν, ph διαδῥηγνύσθω, 'Hría- 


σται γὰρ, φησὶν, ὁ ἀγ Πρ ὁ ἄπιστος ἐν τῇ γυναικί. 
Τοσαύτη fj περιουσία τῆς σῆς χαθαρότητος. TL οὖν ; 
γιός ἐστιν ὁ Ἕλλην; Οὐδαμῶς' οὐ γὰρ εἶπεν, Αγιός 
ἐστιν, à, Ἡγίασται ἐν τῇ γυναιχί. Τοῦτο δὲ εἷ- 
πεν, οὖχ ἵνα δείξη ἐχεῖνον ἅγιον, ἀλλ᾽ ἵνα Ex περιου- 
σίας τὸν φόδον ἐξέλῃ τῆς γυνα.χὸς, χἀκεῖνον εἰς ἔπι- 
θυµίαν ἀἁγάγη τῆς ἁἀληθείας. |165] OO. γὰρ τῶν σω- 
µάτων τὸ ἀχάθαρτον, ὧν ἐστιν d) χοινωνία, ἀλλὰ τῆς 
προαιρέσεως xai τῶν λογισμῶν. Εἶτα καὶ ἀπόδειξις' 
εἰ γὰρ ἀχάθαρτος µένουσα γεννᾶς *, τὸ δὲ παιδίον 
οὐχ ἀπὺ cou µόνης, ἀχάθαρτον ἄρα τὸ παιδίον, 1) 
ἐξ ἡμ.σείας χαθαρόν' vov δὲ οὐχ ἔστιν ἀχάθαρτον. 
Aib xal ἐπήγαγεν, Ἐπεὶ τὰ τέχνα ὑμῶν ἀκάθαρτά 
ἐστι νυν) δὲ ἅγιά ἐστι τουτέστιν, οὐχ ἀκάθαρτα. 
Λὐτὺς δὲ ἅγια ἐχάλεσε, τῇ περιουσίᾳ τῆς λέξεως 
πάλιν ἐχθάλλων τῆς τοιαύτης ὑποψίας τὸ δέος. El δὲ 
ό ἄπιστος χωρίζεται, χωριζέσθω. Ἐνταῦθα γὰρ οὗ- 
xitt πορνεία τὸ πρᾶγμά ἐστι. Τί δέ ἐστιν, El δὲ ὁ 
ἄπιστος χωρίζεται; ὑῖον εἰ χελεύει σοι θύειν xal 
. κοινωνεῖν αὐτῷ τῆς ἀσεθεία- διὰ τὸν γάµον, f| &va- 
χωρεῖν, βέλτιον διασπασθῆναι τὸν γάµον, καὶ μὴ τὴν 
εὐσέδειαν. Aib ἐπήγαγεν' Ob δεδού.Ίωται ὁ ἀδε- 
góc, 4 ἡ dóeApi) év τοῖς τοιούτοις. El χαθ' ἐχά- 
στην ἡμέραν πυχκτεύοι xal πολέμους παρέχοι διὰ 
τοῦτο, φηςὶ, βέλτιον ἁπαλλαγῆναι. Τοῦτο γὰρ αἱνίτ- 
τεται, λέγων’ Ἐν δὲ εἰρήνῇῃ χἐχ.Ίηχεν ἡμᾶς ὁ θεός. 
Ἐχεῖνος γὰρ λοιπὸν τὴν αἰτίαν παρέσχεν, ὥσπερ xal 
ὁ πορνεύσας. Τί γὰρ οἶδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα 
σώσεις; Πρὸς τὸ, Mi) ἁφιέζω αὐτὸν, τοῦτο πάλιν. 
El γὰρ μὴ στασιάζει, µένε, φησίν’ ἔχει γὰρ χαὶ χἐρ- 
δος µένε, xaX παραίνει xat συμθούλενε xal πεῖθε" 
οὖδεὶς γὰρ οὕτω διδάαχαλος ἰσχῦσαι δυνῄσεται b, ὡς 
γυνή. Καὶ οὔτε ἀνάγχην ἐπιτίθησιν αὐτῇ xal πάντως 
ἀπαιτεῖ παρ) αὐτῆς τὸ πρᾶγμα, ἵνα μὴ πάλιν φορτι- 
πώτερυν ἐργάσηται, οὔτε ἀπογινώσχειν χελεύει, ἀλλ᾽ 
ἀφίησιν αὐτὺ τῇ τοῦ μέλλοντος ἁδηλίᾳ µετέωρον, λέ- 
γων Τί γὰρ οἶδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις ; 
καὶ τί οἶδας, ἄγερ, εἰ τὴν γυγαῖκα σώσεις; xa 
πάλιν El μὴ ἑκάστῳ ὡς ἑμέρισεν ὁ θεὸς, ἕκαστον 
ὡς xéxAnxsv ὁ Κύριος, οὕτω περιπατείτω. Περι 
εετμηµένος τις ἐκ.ήθη, μὴ ἐπισπάσθω. Ἐν 
3 Reg., € έγων γεννᾷς. ὃ Reg., διδάσκαλος 
MR iq '" γνων γεννᾷς Reg., διδάσκαλο 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XIX. 


ἀκροδυστίᾳ-τις ἐνλήθη; n περιτεµνέσθω. Ἡ aspi- 
τομή οὐδέν ἐστι, xal ἡ ἀχροδυστία οὐδέν ἐστι», 
áAAà τήρησις ἐν τολῶν θεοῦ. Exac toc ἐν τῇ xAnj- 
σει jj ἐκλήθη, ἓν ταύτῃ µενότω. AoUoc ἐχ λήθης; 
µή σοι με.ἒέτω. Ταῦτα εἰς τὴν πίστιν οὐδὲν συντελεῖ, 
φησί’ μὴ τοίνυν. φιλονείχει μηδὲ 0opu6oU* ἡ γὰρ πί- 
στις πάντα ἐξέδαλε ταῦτα. Ἕκαστος ἐν τῇ κ.ήσει 
ᾗ ἐχ.ήθη, ἐν ταύτῃ µενέτω. Γυναῖκα ἔχων ἄπιστον 
ἐκλήβης; µένε ἔχων' μὴ διὰ τὴν πίστιν ἐχδάλῃς τν 
γυναῖχκα, Δοῦλος ὧν ἐκλήθης; µή σοι µελέτω' µένε 
δουλεύων. ᾿Ακρόδυστος ὧν ἐχλήθης, µένε ἀχρόθι- 
στο. Ἐμπερίτομρς ὧν ἑπίστευσας; µένε ἐμπερίτο- 
µος. 1οῦτο γάρ ἔστιν, ᾿Εκάστῳ ὡς ἐμέρισεν ὁ θεός. 
Ταῦτα γὰρ οὐχ ἔστι χωλύματα εἰς εὐσέδειαν. Σὺ δοῦ- 
λος Qv ἐχλήθης, ἄλλος γυναῖχα ἔχων ἔπιστον, ἄλλος 
περιτετµηµένος. 


&'. Ba6al ! mou τὴν δουλείαν ἔθηχεν Ι Ὥσπερ οὐδὲν 
ὠφελεῖ fj περιτομὴ, οὐδὲ βλάπτει dj ἀχροθυστία, οὔ- 
τως [104] οὐδὲ ἡ δουλεία οὐδὲ fj ἐλευθερία. Καὶ ἵνα 
δσίξη τοῦτο ααφέστεραν £x περιουσίας, φησίν ΄ ᾽Α.1.1’ 
εἰ καὶ δύνγασαι ἐάεύθερος γεγέσθαι, μᾶ-»ῖον 
χρῆσαι᾽ τουτέστι, μᾶλλον δούλευε. Καὶ τί δήποτς 
τὸν δυνάµενον ἑλευθερωθήναι χελεύει µένειν δοὺ- 
λον; θέλων δεῖσαι, ὅτι οὐδὲν βλάπτει ἡ δουλεία, ἀλλὰ 
xal ὠφελεῖ. Καὶ οὖκ ἀγνοῷ μὲν ο ὅτι τινὲς v5, 
MaJAJAov χρῆσαι, περὶ ἑλευθερίας φασὶν εἱρῆσθαν, 
λέγοντες, ὅτι El δύνασαι ἐλευθερωθῆναι, ἐλευθερώ- 
θητι΄ πολὺ δὲ ἀπεναντίας τῷ τρόπῳ τοῦ Παύλου τὸ 
fpa, εἰ τοῦτο αἰνίττοιτο. Οὐ γὰρ ἂν παραμυθού- 
µενος τὸν δοῦλον, χαὶ δειχνὺς οὐδὲν ἡδιχημένον, 
ἐχέλευσε γενέαθαι ἐλεύθερον. Εἶπε γὰρ ἄν τις ἴσως' 
Τί οὖν ; ἂν μὴ δύνωµαι, ἠδίχημαι xaX ἠλάττωμαι ; 


Οὐ τοίνυν τοῦτό φησιν, ἆἁλλ' ὅπερ ἔφην, θέ)ων. 
δεῖξαι ὅτι οὐδὲν πλέον γίνεται τῷ ἑλευθέρῳ γενοµένῳ, 
φησί. Κὰν χύριος Tic τοῦ ἐλευθερωθῆναι, µένε δου- 
λεύων μᾶλλον, Εἶτα xai τὴν αἰτίαν ἐπάχει: Ὁ γὰρ᾽ 
ἐν Κυρίῳ κ.ἰηθεὶς δοῦ.Ίος, ἀπε.ἰεύθερος Κυρίου 
ἐστίν' ὁμοίως καὶ ὁ ἐ.εύθερος κ.ἲηθεὶς, δοῦ.Ίός 
ἐστι τοῦ Χριστοῦ. Ἐν γὰρ τοῖς κατὰ Χριστὺν, 
φησὶν, ἀμφότεροι ἴσοι' ὁμοίως γὰρ xat σὺ τοῦ Χρι- 
στοῦ δοῦλος, ὁμοίως καὶ ὁ δεσπότης ὁ σός. Πῶς οὗ» 
à δοῦλος ἀπελεύθερος; "Ott Ἰλευθέρωσέ σε οὐ τῖς 
ἁμαρτίας µόνον, ἀλλὰ χαὶ τῆς ἔξωθεν δονλείας µέ- 
νοντα δοῦλον. Οὐ γὰρ ἀφίησιν εἶναι δοῦλον τὸν δοῦλον, 
οὐδὲ ἄνθρωπον µένοντα Ev δουλείᾳ * τοῦτο γάρ ἐστι τὸ 
θαυμαστόν. Καὶ πῶς ἐλεύθερός ἐστιν ὁ δουλος, μένω» 
δοῦλος ; Ὅταν παθῶν ἁπηλλαγμένος T] καὶ τῶν τη; 
Ψυχῆς νοσημάτων, ὅταν χρημάτων καταφρονῇ χα. 
ὀργῆς καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων παθῶν. Τιμῆς 
ἡγοράσθητε, μὴ γίνεσθε δοῦ.Ίοι ἀνθρώπων. Οὗτος 
ὁ λόγος οὗ πρὸς οἰχέτας µόνον, ἀλλά xaX πρὸς ἔλευ- 
θέρους εἴρητα.. Ἔστι γὰρ χαὶ δοῦλον ὄντα μὴ εἴναι 
δοῦλον, xai ἐλεύθερον ὄντα δοῦλον εἶναι. Καὶ πῶς ὁ 
δοῦλος ὢν, οὐκ ἔστι δοῦλος ; "Όταν διὰ τὸν θεὸν πάντα - 
mot], ὅταν μὴ ὑποκρίνηται μηδὲ xav' ὀφθαλμοδου- 
λείαν ἀνθρώπων τι πρἀττῃ᾽ τουτέστι, δουλεύοντα 
ἀνθρώποις ἐλεύθερον εἶναι. Ἡ πῶς πάλιν ἑλεύθερός 
τις ὧν, γίνεται δοῦλος; "Όταν διαχονῆται ἀνθρώποις 
πονηράν τινα διαχονίαν 1) διὰ γαστριµαργίαν, f) διὰ 
χρημάτων ἑἐπιθυμίαν, Ἱ διὰ δυναστείαν. Ὁ. γὰρ 
τοιοῦτος πάντων ἐστὶ δουλικώτερος, κἂν ἑλεύθερος 
ᾗ. Σχόπει δὲ ταῦτα ἀμφότερα * Δοῦλος ἦν à Ἰωσὴφ,. 
ἁλλ᾽ οὐκ ἀνθρώπων δοῦλος" 915 καὶ ἐν τῇ δουλε la πάν 


^ Legebatur ἀγνοῶμεν. 


457 
των ἐλενθέρων * ἐλευθερώτερος fiv. Τῇ δεσποίνῃ γοῦν 
οὐχ εἶξεν, εἰς ἅπερ ἠθέλησεν ἡ χεχτηµένη. Πάλιν 
ἑλευθέρα fjv ἐχείνη, xaX πάντων ἣν δουλιχωτέρα, τὸν 
θεράποντα χολαχεύουσα xai παραχαλοῦσα” ἀλλ᾽ οὐχ 
, ἔπεισε τὸν ἐλεύθερον, ὃ yh ἠθέλησε, ποιῆσαι. Οὐχ 
. ἄρα δουλεία τὸ πρᾶγμα ἣν, ἀλλ' ἐλευθερία fj ἀνωτάτω. 
T( γὰρ ἐνεποδίσθη πρὸς ἀρετὴν ἐχεῖνος ἀπὸ τῆς δου- 
Ailag; ᾽Αχουέτωσαν δοῦλο, xal ἐλεύθεροι. Τίς ἑδού- 
χευσεν; 6 ἀτιούμενος. ἡ ἡ ἀξιοῦσα; ἡ παραχαλοῦσα, 
[165] ἡ ὁ χαταφρονῶν ἱχετενούστς: Καὶ γὰρ εἰσὶν 
ὅροι δούλων παρὰ τοῦ θεοῦ χείμενοι ’ xaX µέχρι ποῦ 
δεῖ φυλάττειν αὐτοὺς, xal τοῦτο νενοµοθέτηται, xal 
ὑπερθαίνειν αὑτοὺς οὗ χρῃη. "Όταν γὰρ μηδὲν ὁ 
δεσπότης ἐπιτάττῃ τῶν μὴ δοχούντων τῷ si, ἔπε- 
σθαι δεῖ xat πείθεσθαι’ περαιτέρω δὲ µηχέτι' οὕτω 
γὰρ ὁ δοῦλος ἐλεύθερος Ὑίνεται. "Αν δὲ περαιτέρω 
προῖῃς, x&v ἐλεύθερος Tic, ἐγένου δοῦλος. Τοῦτο γοῦν 
αἰνίττεται λέγων. Mi? έγεσθε δοῦ.Ίοι ἀνθρώπωγ.,. 
Ei δὲ μὴ τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐχέλευσε χαταλιμπάνειν δεσπό- 
τας, xai ἑλευθέρους φιλονειχεῖν γίνεσθαι, πῶς παρ- 
(ve. λέγων "Exactoc àv τούτφ µεγέτω, év ᾧ 
ἐχ.1ήθη; καὶ ἀλλαχοῦ, Ὅσοι εἰσὶν ὑπὸ Cvyór δοὺ- 
Aot, τοὺς ἱδίους δεσπότας πάσης tinc ἀξίους 
ἠγείσθωσαν, xal μὴ χαταφρογείτωσαν οἱ πιστοὺς 
ἔχοντες δεσπότας, ὅτι ἁδε.1ροί εἶσιν' οἱ τῆς εὗερ- 
γεσίας ἀντι]αμόδανόμενοι;, Καὶ Ἐφεσίοις δὲ καὶ 
Κολασσαεῦσιν ἐπιστέλλων, τὰ αὐτὰ διατάττεται xa 
νομοθετεῖ. "Όθεν ÓrAov, ὅτι οὐ ταύτην ἀναιρεῖ τὴν 
δουλείαν, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τῆς χαχίας xai ἐλευθέροις 
γινοµένην, ἧπερ ἐστὶ χαλεπωτάτη, xàv ἐλεύθερός τις 
ὢν αὐτῇ δουλεύῃ. Τί γὰρ ἀπώναντο οἱ τοῦ Ἰωσὴφ 
ἀδελφοὶ ἐλεύθεροι ὄντες; οὐχὶ πάντων σαν τῶν δού- 
λων Σουλικώτεροι, xal πρὸς τὸν πατέρα ψευδόµενοι, 
xal πρὸς τοὺς ἑἐμπόρους τὰ μὴ ὄντὰ λέγοντες, xal 
πρὸς τὸν ἁἀδελφόν; "AX οὐχ ὁ ἐλεύθερος τοιοῦτος, 
ἁλλὰ πανταχοὺ χαὶ Ev. πᾶσιν ἀληθής' χαὶ οὐδὲν αὖ- 
' «bv δουλώσασθαι Ἰδυνήθη, οὗ δεσμὸς, οὐ δουλεία, οὗ 
δεσποίνης ἔρως, οὐ τὸ £v ἀλλοτρίᾳ εἶναι ΄ ἁλλ᾽ ἔμενεν 
ἐλεύθερος πανταχοῦ. Τοῦτο γὰρ μάλιστά ἐστιν ἑλεν- 
θερία, ὅταν xaX ἐν δουλείᾳ διαλάμπῃ. 


ε’. Τοιοῦτον ὁ Χριστιανισμό,’ Ev δουλείᾳ ἑλευθερίαν 
χαρίζεται b, Καὶ καθάπερ τὸ φύσει ἄτρωτον σῶμα, 
τότε δείχνυται ἄτρωτον, ὅταν δεξάµενον βέλος μηδὲν 
πάθῃ δεινόν' οὕτω xal ὁ ἀχριθῶς ἑἐλεύθερος τότε 
φαίνεται, ὅταν xal δεσπύτας ἔχων μὴ δουλωθῇ. Διὰ 
τοῦτο χελεύει δοῦλον µένειν. El δ᾽ οὐ δυνατὸν δοῦλον 
ὄντα εἶναι Χριστιανὸν, olov χρῆ, πολλὴν τῆς εὖ- 
σεθείας ἀσθένειαν χατηγοροῦσιν Ἕλληνες, ὥσπερ, 
ἂν µάθωσιν, ὅτι τὴν εὐσέθειαν οὐδὲν βλάπτει δουλεία, 
θαυµμάσονται τὸ χἠήρυγµα. Et γὰρ θάνατος ἡμᾶς οὐ 
βλάπτει οὐδὲ µάστιγες οὐδὲ δεσμἀ, πολλῷ μᾶλλον 
δουλεία, πῦρ xa σίδηρος καὶ τυραννίδες µυρίαι xal 
νόσοι xat πενἰαι καὶ θηρία, xat µυρία τούτων χαλεπώ- 
τερα, o)x ἔθλαφαν τοὺς πιστοὺς, ἀλλὰ xal δυνατωτέ- 
ρους ἑποίησαν. Καὶ πῶς δουλεία βλάψφαι δυνήσετεε, 
φησίν; Οὐχ αὕτη βλάπτει fj δουλεία, ἀγαπητὲ, ἀλλ ἡ 
φύσει δουλεία ἡ τῆς ἁμαρτίας. Κάν ταύτην μὴ ἧς τὴν 
δουλείἰαν δοῦλος, θάῤῥει χαὶ εὑφραίνου ' οὐδείς σε οὐδὲν 
ἁδιχῆσαι δυνῄσεται, ἁδούλωτον ἔχοντα τὸ ἦθος, ἂν 
δὲ ταύτης ἧς δούλος, xÀv µυριάχις ἐλεύθερος fc, 
οὐδὲν ὄφελός σοι τῆς ἐλευθερίας. TL Υὰρ ὄφελος, εἰπέ 
pot, ὅταν ἀνθρώπῳ μὲν μὴ δουλεύῃς, τοῖς δὲ πά- 


8 Ἐλενυθέρων deest 1η Reg., possetqueillaso sensu omit- 
M. b Legebalur χαρίζεσθαι, εἰ mox, εὔτρωτον. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


θεσι σεαυτὸν ὑποχαταχλίνῃς, Οἱ μὲν γὰρ ἄνθρωποι 
καὶ φείσασθαι ἐπίστανται πολλάχις, ἐκεῖνοι δὲ οἱ 
[166] δεσπόται οὐδέπητε χορέννυνταί σου τῆς ἁπ- 
ωλείας. Δουλεύεις ἀνθρώπῳ; ᾽Αλλὰ χαὶ ὁ Δεσπότης 
σοι δουλεύει, διοιχούὐµενός σοι τὰ τῆς τροφῆς, ἔπι- 
μελούμενός σου τῆς ὑγιείας χαὶ ἑνδυμάτων xal ὑτο- 
ὁήμάτω», xai τῶν ἄλλων ἁπάντων φροντίζων. Καὶ 
οὐχ οὕτω σὺ δέδο.χκας, pf) προσχρούσῃς τῷ Δεσπότη, 
ὡς ἑχεῖνος δέδοιχε µή τί σοι τῶν ἀναγχαίων ἐπιλίπῃ. 
Άλλ' ἐχεῖνος χατάχειται, σὺ δὲ ἕστηχας. Καὶ τί 
τοῦτο; οὐδὲ γὰρ τοῦτο παρ) αὐτῷ µόνον, ἀλλὰ xa 
παρὰ goi. Πολλάχις γοῦν σοῦ καταχειµένου xai 
ὑπνοῦντος ἡδέως, ἐχεῖνος οὐχ ἕστηχα µόνον, ἀλλὰ 
xai µυρίας ὑπομένει βίας ἐπὶ τῆς ἁγορᾶς, xa 
ἀγρυπνεῖ σοῦ χαλεπώτερον. Τί γοῦν ; τοιοῦτον ἔπαθε 
παρὰ τῆς δεσποίνης ὁ Ἰωσὴφ, οἷον παρὰ τῆς ἐπιθν- 
μίας ἐχείνη; Οὗτος μὲν γὰρ, ἃ ἐπιτάξαι ἠθέλησεν 
ἐχείνη, οὐχ ἁποίησεν' ἐχείνη δὲ, ἃ ἐπέταξεν ἡ δέσποινα 
αὐτῆς, ἡ ἀσέλγεια λέγω, πάντα ἔπραξε * χαὶ ob πρό- 
τερον ἀπέστη, ἕως ἂν αὑτὴν κατῄσχυνεν. Ποῖος ταῦτα 
ἐπιτάττει δεσπότης: molo; τύραννος ὠμός; Δεῄθητί 
σου τοῦ δούλου, φησὶν, ἱχέτευσον τὸν αἰχμάλωτον, 
χολάχευσον τὸν ἀργυρώνητον * xàv διαπτύσῃ, πάλιν 
ἐπίμεινον, κἂν πολλάχις εἴπῃς xai μὴ ἀνάσχηται, 
ἐπιτήρησον ἑρημίαν, xal βίασαι xal γενοῦ χαταχέ- 
λαστος. Τί ἀτιμότερον, τί δὲ τούτων αἰσχρότερον τῶν 
ῥημάτων; "Ay δὲ μηδὲν μηδὲ οὕτως ἀνύσῃς, xo 
συχοφάντησον καὶ ἁπάτησον τὸν συνοικοῦντα. "Opa 
πῶς ἀνελεύθερα, πῶς αἰσχρὰ τὰ ἐπιτάγματα, πῶς 
ἁπηνῆ xal ὠμὰ xal µανιχά. Τί τοιοῦτον ἑπιτάττει ὁ 
δεσπότης, ola ἐπέταξεν ἡ ἀσέλγεια τῇ βασιλίσσῃ γν- 
ναιχὶ τότε ἑχείνῃ; ἀλλ' ὅμως οὐκ ἑτόλμησε παραχοῦ- 
σαι. 0 δὲ Ἰωσὴφ οὐδὲν τοιοῦτον ὑπέμεινεν, ἀλλὰ τὰ 
ἑναντία πάντα, ἃ δόξαν ἔφερε xat τιμήν. Βούλει xat 
ἕτερον ἄνδρα ἰδεῖν ὑπὸ δεσποίνης χαλετῖς πολλὰ ἔπι- 
ταγέντα, xal οὐδὲν τολμήσαντα mapaxousat ; 

Ἐννόησον τὸν Κάῑν, ὅσα ὑπὺ τῆς βασχανίας ἐπ- 
ετάγη. Ἐπέταξεν ἑἐχείνη σφάξαι τὸν ἁδελφὸν, φεύ- 
σασθαι τὸν 85b», λυπῆσαι τὸν πατέρα, ἀναισχυντῆσαι, 
xai πάντα ἑποίησε, xai «οὐδὲν παρῄχουσε. Καὶ τί 
θαυμάζεις, εἰ ἐφ᾽ ἑνὺς τοσαύτην ἔχει ἰσχὺν αὕτη ἡ 
δέσποινα; ᾿Ολοκλήρους πολλάχις δήµους ἀπώλεσε. 
Toug Υοῦν Ἰουδαίους αἱ γυναῖχες τῶν Μαδιηναίων 
δεδεµένους σχεδὺν αἰχμαλώτους ἔλαθον, τῇ τῆς οἰχείας 
εὐμορφίας ἐπιθυμίᾳ τούτους χξιρωσάμεναι πάντας. 
Ταύτην τοίνυν τὴν δουλείαν ἐχδάλλων ὁ Παῦλος, 
Deve: Mi) γίνεσθε δοῦ.οι ἀνθρώπων * τουτέστι͵ 
Mh πείθεσθε ἀνθρώποις ἄτοπα ἐπιτάττουσιν, ἀλλὰ 
μηδὲ ἑαυτοῖς. Εἶτα ἀνενεγχὼν τὴν διάνοιαν, .χαὶ 
ποιῄσας ὑψηλὴν, φησί’ Περὶ δὲ τῶν παρθένων 
éxwapiv Κυρίου οὐκ ἔχω' yroymv δὲ δίδωμε, 
ὡς ἠνεημένος ὑπὸ Κυρίου πιστὸς εἶναι. '050 
xal τάξει προθαΐνων xal τῆς παρθενίας μνημονεύει 
λοιπόν. Ἐπειδὴ Υὰρ τοῖς περὶ ἐγχρατείας αὐτοὺς 
ἑνεγύμνασέ τε xal ἑῤῥύθμισε λόγοις, ἐχδαίνει καὶ 
πρὸς τὺ μεῖζον, ᾿Επιταγὴν ovx ἔχω, λέγων, ἀλλὰ 
νομίζω καλὸν εἶναι. Διὰ τί; Διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν, 
ἣν περὶ τῆς ἐγχρατείας τέθειχε. Δέδεσαι γυναικί; 
μὴ ζήτει «Ἰύσιν. Λέλυσαι ἀπὸ γυναικός, μὴ ζήτει 
γυναῖχα. Ταῦτα οὐκ ἑναντιουμένου ἑστὶ τοῖς προ- 
τέροις, ἀλλὰ xai σφόδρα συνάδοντος. 161] Καὶ γὰρ 
χαὶ ἐχεῖ φησιν’ El µή τι ἂν ἐκ συμφώνου’ καὶ 
ἐνταῦθα πάλιν, Δέδεσαι γυναικί; μὴ ζήτει Aver. 
Τοῦτο δὲ οὐχ ἔστιν ἑναντίον ' τὸ yàp παρὰ Yvon, 
λύσις ἐστιν: εἰ δὲ χατὰ γνώμην ἀμφότεροι ἔγχρα- 
τεύοιντο, οὐκ ἔστι λύσις. 


181 


quando non ad oculum servierit : hoc est hominibus 
servire , et esse liberum. Et quomodo rursum liber 
eum sit quispiam, servus efficitur? Quando apud ho- 
mines malum obit ministerium , aut propter gulam , 
aut propter pecuniarum cupiditatem, aut propter po- 
tentiam. Nam qui talis est, etsi liber, servis omnibus 
demissior est. Hxc ambo considera : servus erat Jo- 
seph, sed non hominum servus : ideoque in servitute 
liberorum omnium liberrimus erat. Herz itaque non 
cessit, ad cupidinem suam famulum impellenti. Rur- 
sam illa libera erat, sed servis omnibus demissior, 
qus famulo adulabatur ipsumque provocabat; sed 
libero non persuasit ut id faceret quod nollet. Non 
ergo servitus illa erat, sed suprema libertas : quid 
enim illi ad virtutem impedimento fuit servitus? Au- 
diant servi οἱ liberi : quis servivit, qui rogatus est, 
an qua rogavit ? qux supplicavit, an qui supplican- 
tem despexit? Sunt enim termini servis a Deo positi : 
et quousque eos modum servare oporteat, statutum 
est in legibus, quas prztergredi non licet. Cum enim 
berus nihil przcipit quod Deo displiceat, tunc obse- 
qui et parere illi oportet ; ulterius autem minime : 
sic euim servus liber efficitur. Si ultra proccdas, 
etiamsi liber sis, servus effectus es. Hoc itaque sub- 
indicat cum dicit : Nolite fieri servi hominum. Si au- 
tem non ita sit , et si jussit heros relinquere, et pro 
assequenda libertate contendere, quomodo hortaba- 
tur dicens : Unusquisque in hoc maneat, in quo vocatus 
est ? et alibi : Quicumque sunt sub jugo servi, dominos 
suos onini honore dignos censeant, el non despiciant qui 
fideles habent dominos, quia fratres sunt qui beneficium 
consequuntur (1. Tim. 6. 4. 2)? Et Ephesiis atque Co- 
lossensibus scribens esdem ipsa przcipit et statuit 
(Ephes. 6. 5. seqq. ; Col. 5. 22). Unde palam cst, il- 
lum hanc servitutem non tollere, sed eam qua per 
vitia etiam liberos invadit, qu: est gftavissima, etiam 
si quis liber ipsi serviat. Quid enim lucrati sunt Jose 
phi fratres, liberi cum essent? annon erant omnibus 
servis serviliores, qui apud patrem mentirentur, et 
mercatoribus falsa narrarent, ut etiam fratri? At non 
talis erat liber ille, sed ubique et in omnibus verax : 
nihilque illum in servitutem redigere potuit, non vin- 
cula, non ipsa servitus, non herz: amor, non quod in 
aliena terra esset : sed ubique liber mausit. Εοο enim 
maxime libertas est , quaudo ea in servitute quoque 
fulget. 

5. Talis res est Christianismus : in servitute liber- 
tatem elargitur. Ac sicut corpus , quod ex natura 
sit vulnerabile, tunc invuluerabile ostenditur, cum 
excepto telo nihil grave patitur : sic qui vere liberest, 
tunc talis apparet, quando etiam cum heros habet , 
non in servitutem redigitur. Ideo jubet servum ma- 
nere. Si autem fleri non potest ut, cum sit scrvus, sit 
Christianus qualem esse oportet, magnse imbecillitatis 
piam religionem accusabunt Graci ; quod si discant 
illam nihil'a servitute :edi, przdicationem mirabun- 
tur. Nam si neque mors nobis nocet neque (flagella 
neque vincula, multo minus servitus, ignis, ferrum, 
mille tyrannides, inorbi, paupertas, ferx, et sexcenta 


* 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. Χιπ. 


r 
153 
his graviora fideles non keserunt, imo potentiores 
fecerunt. Et quomodo servitus nocere poterit? Non 
ipsa servitus nocet, dilecte, sed peccati servitus, 
qu:e vere talis est. Si hauc non subeas servitutein, 
confide et lxiare ; nullus tibi nocere poterit , ul qui 
morcs habeas ab omni servitute libros : si vero pec- 
cati servus sis, etiam si millies liher fueris, nibil tibi 
libertas illa prodest. Οι enim utililas, quxso, si 
bomini quidem non servias, sed animi morbis te sub- 
Jicias ? Hlomines quippe szepe parcere sciunt, illi vero 
domini numquam tua pernicie satiantur. [omini ser- 
vis ? Sed lierus quoque tibi servit, qui alimentum tibi 
ministrat, valetudinem tuam curat, vestes, calceos et 
alia omnia suppeditat. Neque ita tu times, ut ne ἀυ- 
minum offendas, ut ille curat, e quid tibi ex neces-. 
sariis desit. AL ille accumbit, tu vero stas. Et quid 
hoc? neque enim id apud illum tantum observatur, 
sed etiam apud te. Sepe namque te recumbente et 
suaviter dormiente, ille non modo stat, sed etiam 
mille pcenis aflicitur in foro, et molestius quam tu 
vigilat. Quid ergo, tan.umne passus est Joseph ab 
hera, quantum illa a concupiscentia sua? flic enim 
qae illa jubere voluit, non fecit : illa vero quze domi- 
na ejus libido imperavit, omuia fecit ; neque prius 
destitit, donec eam dedecore affecit, Qualis herus ta- 
lia imperat? qualis immanis tyrannus ? Roga, inquit, 
servum tuum , adulare emptitio, supplica captivo : 
etiamsi respuerit, rursus insta ; etiamsi sepius dixe- 
ris et ille non assensus fuerit, observa solitudinem , 
et vim facito et te risu dignam przsbe. Quid ignomi- 
niosius, quid turpius hisce verbis? Si autem ne ila 
quidem aliquid perfeceris, illum calumniare et decipe 
conjugem. Vide quam illiberalia, quam turpia pra:ce- 
pta sint, quam iinmitia , quam $rva , quam furiosa. 
Quid tantum przeceperit herus quivis, quantum lasci- 
via tunc pr:ecepit regixe mulieri * et tamen non ausa 
est non obsequi. Joseph vero nihil tale passus , sed 
contraria omnia, qux» gloriam οἱ lionorem afferrent. 
Vis alium videre virum , cui $»va domina multa im- 
peravit, nec ausus est ille non obsequi? 

Invidie malum. — Cainum cogita , quanta nempe 
ab invidia jussa acceperit. Ut fratrem occideret im- 
peravit, ut Deo mentiretur, patrem dolore afficeret , 
impudenter ageret : et omnia exsequutus est, ac uihil 
prztermisit. Ecquid miraris , si hzc domina tantam 
vim habeat in uno, quie integros szepe populos perdi- 
dit? Jud:eos certe Madianitarum mulieres vinctos et 
fere captivos abduxerunt , cum forma su:e concupi - 
scentia illos omnes allexere. Ilanc itaque servitutem 
cjiciens Paulus, dicebat : Ne sitis servi hominum ; id 
est, ne obsequamini hominibus absardo imperanti- 
bus; imo ne vobis quidem ipsis. Deinde cum mentem 
crexisset, sublimemque fecisset, ait : 25. De virgini: 
bus autem. preceptum. Domini non habeo : consilium 
autem do , tamquam misericordiam consequutus a Do- 
mino, ut sim fidelis. Recto ordine procedeus de virgi- 
nitate deinceps mentionem facit. Postquam enim eos 
de continentia loquutus exercuit οἱ composuit, ad id 
quod majus est egreditur, Praeceptum, inquit, non 


459 
habeo ; sed bonam rem esse puto. Quare ? Eadem de 
causa, quan de continentia posuit. 27. Alligatus es 
uxori ? noli querere solutionem. Solutus es ab uxore? 
noli querere uxorem. lec non sunt repugnantis prio- 
rihus ; imo valde iis assentientis. Nam et iliie ait : Nisi 
forte ex conscrsu ; hic vero dicit : Alligatus es uxori? 
noli querere solutionem. Ιου porro contrarium non 
est : nam quod przter mentem est et voluntatem, est 
solutio ; si autem contiuuerint ex utriusque consen- 
su, non esl solutio. 

6. Deinde, ne hoc videatur lex esse, subjunxit ; 
98. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Sub hac 
presentium causam affert, instantem. necessitatem , 
tempus contractum et tribulationem. Multa namque 
connubium secum trahit, qux et hic subindicavit, et 
in sermone de continentia : illic quidem dicens , mu- 
lierem non sui potestatem habere ; bic autem, Solutus 
es. Si autem uxorem acceperis , non peccasti; non de 
ea loquens qui virginitatem elegit; ipsa enim jam 
peccavit. Nam si viduz in crimen vocantur, cum se- 
cundas nuptias contraxerint, si semel elegerint vi- 
duitatem ; multo magis virgines. Tribulationem tamen 
carnis habebunt hujusmodi. Atqui etiam voluptatem , 
inquies. Sed vide quomo/o illam temporis brevitate 
contraxerit, dicens : 99. Tempus breve est. ld est, ju- 
bemur peregrinari et excedere demum ; tu vero inte- 
rius curris. Atqui etiamsi nihil molestum haberet 
matrimonium, ad futura tamen festinare oporteret ; 
eum autem inolestiam secuin trahat, quid opus est 
onus attrahere? cur tantam susciyere molem, quando 
postquam susceperis, iia uti illa oporlet ac si non 
baberes? etenim ait : Qui habent. uxores, tamquam 
non habentes sint, Deinde , cum de futuris quid iuter- 
posuisset, rursus ad przseus tempus sermonem re- 
ducit. Etenim alia sunt spiritualia : illa quippe quae 
viri sunt, hxc autem quas sunt Dei curat ; alia vero 
sunt presentis vitze ; illud nempe, 52. Volo auiem vos 
sine sollicitudine esse. Attamen iliud quoque in eorum 
potestatem remittit. Nam qui postquam ostendit id 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


166 


quod est eligendum, rursus cogit, videtur non sums 
(idere verbis. Quapropter concessione magis ipsos in- 
duxit et retinuit, dicens : 55. Porro hoc ad utilita- 
lem vestram dico, non ul laqueum vobis injiciam , sed 
ad id quod honestum est, et quod facultatem prabeat. 
Audiant virgines, quod virginitas in hoc non termi- 
netur : nam quis res mundi curat, nec virgo fuerit 
nec bonesta. Cum dixisset enim, Divisa est. mulier et. 
virgo, hanc differentiam posuit, et qua in re discre- 
pent dixit. Ac cum definitionem dedit virginis et non 
virginis, non nuptias, non continentiam dixit, scd. 
sollicitudinis vacuitatem et magnam sollicitudinem. 
Non enim coitus malus est, sed impedimentum ad 
philosophiam malum. $6. Si quis autem turpem se οἱ” 
deri existimat super virgine sua. Hic videtur quidem 
de matrimonio loqui; totum antem dicit de virgini- 
late : nam et secundum concedit matrimonium, tan- 
tum In Domino. Quid est illud, In Domino? Cum. 
castitate, cum honestate. Hac enim ubique est. opus, 
ipsamque insequi oportet : alioquin ne licet quidem 
Deum videre. Si autem przeterivimus ea, qu:e dicenda. 
erant de virginitate, nemo nos negligentiae condemnet,. 
Librum enim integrum in eam rem edidimus (a), ct 
cum ibi accurate quantum potuimus illain rem traciae 
verimus , supervacaneum esse duximus eadem ipsa 
hic repetere. Quamobrem illo remittentes audito- 
rem, hic illud dicemus, continenliam esse sectan- 
dam : nam ait ille : Pacem persequimini et sanctifica - 
lionem , sine qua nemo videbit Dominum. Ut ergo ουν 
videre dignemur; sive in virginitate degamus , sive 
in primis sive in secundis nuptiis, hanc persequamur, 
ut regnum cxlorum adipiscamur, gratia et benigni- 
tate Domiui nostri Jesu Christi, quicum Patri una- 
que Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc et 
semper, et in secula seculorum. Amen. 


6 Hic librum suum de Virginitate memorat, quem edi- 
muUs Tomo 1, col. 581-582. Lege Monitum operi premissum, 
ubi clare probatur idem oum ο et non aliud in fine 
hujus Που] in Epist. ad Corinth. memorari. 





HOMILIA XX. 


Cap. 8. v. 1. De iis autem, qua idolis immolantur, 
scimus quod omnes scientiam habemus. Scientia in- 
flat , caritas vero aedificat. 

4. Necesse est primo dicere quid sibi velit hic lo- 
cus : sic namque facile intelligetur quod dicturi su- 
nius. Qui enim aliquem accusari videt, nisi prius 
peccati naturam noscat, qu:e dicentur non intelliget. 
Qua ergo de re tunc Corinthios accusabat? Crimen 
erat magnum, ac multorum causa malorum. Quale 
illud ? Multi ex illis cum didicissent, uon qux intrant 
inquinare hominem, sed qu: exeunt : et idola, nempe 
ligna, lapides et dzmones, nec nocere nec juvare 
posse, sine modo ullo bac perfecta rei cognitione 
utebantur, et in suum et in aliorum detrimentum. 
Nam ad idola ingrediebantur, et mensarum ibidem 
participes erant , liincque magnam inferebant perni- 
ciem. Nam qui adhuc idola timebant, nec contem- 


nenda illa esse didicerant, ceenarum hujusmodi par- 
licipes erant, cum perfectiores viderent idipsum fa- 
cientes, et hinc maxime ladebantur ( neque enim 
eadem qua illi mente apposita , sed quasi idolis im- 
molata habebant : et ea res via erat ad idololatriam) : 
et illi quoque qui perfectiores erant, non levi damno 
afficiebantur, dum mensis daemonicis fruerentur. Et 
loc quidem crimen erat. Beatus autem vir, αἱ illud 
emendaret, non statim vehementi utitur oratione : 
nam ex insipientia magis, quam ex malitia id desi- 
gnabatur. Quare initio adhortatione magis opus erat, 
quam velementi increpatione et indignatione. Ani- 
madverte igitur ejus prudentiam, quomodo statim 
admonitionem incipiat : De iis autem , que idolis im- 
molantur, scimus quod omnes scientiam habemus. lpfir- 
mioribus relictis, quod semper facit, valentiores 
primum aggreditur. lloc enim etiam ín epistola ad 


e". Εἶτα ἵνα μὴ δόξη νομοθεσία εἶναι τοῦτο, ἐπήγα- 
γεν. "Eàv δὲ καὶ γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες. Εἶτα τὰ 
παρόντα αἰτιᾶται, τὴν ἑνεστῶσαν ἀνάγχην xal τὸν 
αυνεσταλµένον χαιρὸν χαὶ τὴν θλῖψιν. Πολλὰ γὰρ ὁ 
γάμος ἐπισύρεται, ἅπερ ἠνίξατο xai ἐνταῦθα, xal iv 
τῷ περὶ ἐγχρατείας λόγῳ, ἐχεῖ μὲν εἰπὼν, ὅτι Οὖχ 
ἔχει ἐξουσίαν ἑαυτῆς ἡ γυνὴ, ἐνταῦθα δὲ εἰπών' Δό- 
δεσαι. Εὰν δὲ καὶ γήµῃς, οὐχ ἥμαρτες ' οὐ περὶ 
τῆς παρθενίαν ἑλομένης * Ίδη γὰρ αὕτη fipaprev. El 
γὰρ αἱ χῆραι χρῖμα ἔχουσι δευτέροις ὁμιλοῦσαι γά- 
pow, ἐὰν ἅπαξ ἕλωνται χηρείαν, πολλῷ μᾶλλον αἱ 
παρθένοι. G.A δὲ cà σαρκὶ ἔξονσιν οἱ τοιοῦτοι. 
Άλλὰ χαὶ ἡδονὴν, φησίν. ᾽Αλλὰ xai ταύτην ὅρα πῶς 
ἀνέστειλε τῇ βραχύτητι τοῦ χαιροῦ, εἰπών' 'O και- 
ρὸς συνεστα.ἰμένος ἐστί *. τουτέστιν, ᾿Αποδημεῖν 
χελευόµεθα χαὶ ἐξιέναι λοιπὸν, σὺ δὲ ἑνδοτέρω τρέ- 
χεις, Καΐτοι εἰ xal μηδὲν εἶχεν ἐπαχθὲς ὁ Υάµος, 
xai οὕτως ἐπείγεσθαι πρὸς τὰ μέλλοντα ἴἔδει * ὅταν 
δὶ xat θλῖφιν ἔχῃ, τί δεῖ φορτίον ἐπισύρεσθαι: τί 
ygh λαθεῖν τοσοῦτον ὄγχον, ὅταν χαὶ μετὰ τὸ λαθεῖν 
οὕτω δέοι χρῆσθαι, ὡς μὴ ἔχοντα ; xal γὰρ, Οἱ ἔχον- 
τες γυγαῖκας, Φφησὶν, ἵνα ὡς μὴ ἔχοντες ὧσι». 
Εἶτα ἐνθείς τι xal τῶν µελλόντων, πάλιν πρὸς τὸ 
παρὺν Ίγαγε τὸν λόγον. Τὰ μὲν γὰρ πνευµατιχά 
ἐστιν » ὅτι fj μὲν τὰ τοῦ ἀνδρὸς, fj δὲ τὰ τοῦ Θεοῦ 
μεριμνᾷ ^ τὰ δὲ τοῦ παρόντος βίου, τὸ, Θέ.Ίω ὑμας 
ἀμερίμνους εἶναι. A)! ὅμως xal οὕτως ἀφίησι 
χυρίους. 'O γὰρ μετὰ «b ἀποδεῖξαι τὸ αἱρετὸν πάλιν 
ἀναγχάζων, δοχεῖ μὴ θαῤῥεῖν τοῖς ἑαυτοῦ λόχοις. 
Ἔστε τῇ συγχωρήσει μᾶλλον ἐπηγάγετο χαὶ χατ- 
έσχεν εἰπών * Τοῦτο δὲ πρὸς τὸ ὑμῶν αὐτῶν cvp- 
φέρον «λέγω, οὐχ Ίνα βρόχον ὑμῖν ἐπιδά-Ίω, dAAá 
αρὸς τὸ εὔσχημον καὶ εὐπρόσεδρον. ᾿Αχουέτωσαν 





IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XX. 


100 


al παρθένοι, ὅτι οὐχ kv τούτῳ ὥρισται fj παρθενία ’ 
ἡ Y&p μεριμνῶσα τὰ τοῦ χόσµου, οὐδ' ἂν εἴη παρθέὲ- 
vo; οὐδὲ εὐσχήμων. Εἰπὼν γὰρ, Μεμέρισται καὶ ἡ 
γυνἡ xal ἡ παρθένος, τοῦτο τέθειχε τὸ διάφορον, 
xal ᾧ διεστήχασιν ἀλλήλων. Καὶ ὅρον διδοὺς τῆς 
παρθένου καὶ τῆς οὗ παρθένου, οὐ γάμον εἶπεν οὐδὲ 
ἐγχράτειαν, ἀλλὰ ἁπραγμοσύνην xal πολυπραγµο- 
σύνην. Οὐ γὰρ fj µίξις πονηρὸν, ἀλλὰ τὸ ἑἐμποδίζε- 
σθαι πρὸς φιλοσοφίαν. El δέ τις ἀσχημογνεῖν ἐπὶ 
thv παρθένον αὐτοῦ νομίζει. Ἐνταῦθα δοχεῖ μὲν 
ὑπὲρ γάμου διαλέγεσθαι’ τὸ δὲ πᾶν περὶ παρθενἰας 
φησίν’ ἐπεὶ χαὶ δεύτερον συγχωρεῖ [168] γάµον, 
µόνον Ἐν Κυρίφ λέγων. Τί δέ ἐστιν, Ἑν Κυρίῳ; 
Μετὰ σωρροσύνης, μετὰ χοσµιότητος. Ταύτης vip 
πανταχοῦ χρεία, xal δεῖ ταύτην διώχειν. ἄλλως vip 
οὑχ ἔστιν ἰδεῖν τὸν Θεόν. El δὲ παρεδράµοµεν τὰ 
περὶ τῆς παρθενίας, μηδεὶς ἡμῶν ὄχνον καταγινω- 
σχέτω. Καὶ γὰρ ὁλόχληρον ἡμῖν βιθλίον εἰς τοῦτο 
σύγκχειται τὸ χωρίον, χαὶ μετὰ ἀχριθείας τῆς ἡμῖν 
ἐγχωρούσης ἐχεῖ πᾶσιν ἐπεξελθόντες, περιττολογίαν 
εἶναι ἐνομίσαμεν xal ἐνταῦθα πάλιν αὐτὰ ἐνθεῖναι. 
Διόπερ ἐχεῖ παραπέµψαντες ὑπὲρ τούτων τὸν ἆἀχροα- 
τὴν, ἐνταῦθα ἐχεῖνο ἐροῦμεν, ὅτι τὴν ἐγχράτειαν δεῖ 
διώχειν. Εἱρήγην γὰρ, qnot, διώκετε. καὶ τὸν ἁγια- 
σµὸν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. 
*lv' οὖν ἰδεῖν αὐτὸν χαταξιωθῶμεν, xàv ἓν παρθενίᾳ 
ὤμεν, xày ἓν πρώτῳφ γάµφῳ, xàv ἓν δευτέρῳ, ταύτην 
µεταδιώχωµεν, ἵνα τύχωμµεν τῆς βασιλείας τῶν οὗ- 
ρανῶν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀεὶ, χαὶ εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


ΟΜΙΛΙΑ κ’. 


Περὶ δὲ τῶν εἰδωοθύτων οἴδαμεγ ὅτι πάντες 
γνῶσι ἔχομεν. Ἡ γγὠδις φυσιοῖ, ἡ δὲ ἁγάπη 
οἰχοδομεῖ. 
α΄. ΑἈναγχαῖον πρῶτον εἰπεῖν τί βούλεται αὐτφτουτὶ 

τὸ χωρίον * οὕτω γὰρ εὔληπτος ἔσται ὁ λόγος ἡμῖν. 

'O γὰρ ἐγχαλούμενόν τινα ὁρῶν, ἂν μὴ πρότερον tn 

τοῦ ἁμαρτήματος τὴν φύσιν, οὐχ εἴσεται τίνα ἐστὶ 

τὰ λεγόμενα. Τί ποτ᾽ οὖν ἐστιν ὅπερ ἑνεχάλει τότε 

Κορινθίοις; Ἔγχλημα μέγα xal πολλῶν αἴτιον xa- 

χῶν. Ποῖον δὲ τοῦτο; Πολλοὶ παρ) αὐτοῖς µαθόντες, 

ὅτι οὐ τὰ εἰσερχόμενα χοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὰ 
ἐχπορευόμενα, xal ὅτι τὰ εἴδωλα, ξύλα xal λίθοι xal 
δαίμονες, οὔτε βλάφαι οὔτε ὠφελῆσαι δννάμενα, 
ἁμέτρως τῇ τελειότητι τῆς Ὑνώσεως ταύτης ἑχέ- 
χρηντο, xa εἰς «hv ἑτέρων xai εἰς τὴν ἑαυτῶν βλά- 
6ην. Καὶ γὰρ εἰς εἴδωλα εἰσῇεσαν, καὶ τῶν αὐτόθι 
μετεῖχον τραπεζῶν, xal µέγαν ἑντεῦθεν τὸν ὄλεθρον 
ἔτιχτον. Of τε γὰρ ἔτι τὸν τῶν εἰδώλων ἔχοντες φό- 
60v, καὶ οὐχ εἰδότες αὐτῶν χαταφρονεῖν, μετεῖχον 
τῶν δείπνων ἔχείνων, ἐπειδὴ τοὺς τελειοτέρους ἑώ- 
(xv τοῦτο ποιοῦντας, xat τὰ μέγιστα ἐντεῦθεν ἐθλά- 
πτοντο (οὐδὲ γὰρ μετὰ τῆς αὐτῆς ἔχείνοις γνώμης 
τῶν προχειµένων Ἠπτοντο, ἀλλ᾽ ὡς ἐπ᾽ εἰδωλοθύτων, 
xai ὁδὺς ἐπὶ εἰδωλολατρείαν τὸ πρᾶγμα ἀγίνετο) ' 
αὐτοί τε οὗτοι πάλιν οἱ δῆθεν τελειότεροι, οὐχ ὡς 
ἔνυχεν ἠδικοῦντο, δαιμον,κῶν ἁπολαύοντες τραπεζῶ». 


Τὸ μὲν οὖν ἔγχλημα τοῦτο fjv : 6 δὲ µαχάριος οὗτος 
µέλλων αὐτὸ διορθοῦν, οὐχ εὐθέως καταφοριχῶς» x£- 
χρηται τῷ Jóyt * xal γὰρ ἀνοίας μᾶλλον 1] χαχίας fjv 
τὸ γινόµενον. Aib. xal παραινέσεως iv ἀρχῇ μᾶλλον" 
ἐδεῖτο [169], ἢ ἐπιπλήξεως σφοδρᾶς xai ὀργῆς.. 
Σχόπει τοίνυν αὐτοῦ τὴν σύνεσιν, πῶς εὐθέως ἄρχε- 
ται τῆς νουθεσίας. Περὶ δὲ τῶν εἰδωλοθύτων, οἵ- 
δὅαμεν ὅτι πἆντες γγῶσιν ἔχομεν. Toug ἀσθενεὶς 
ἀφεὶς, ὅπερ ἀεὶ ποιεῖ, τοῖς ἰσχύουσι διαλέγεται πρὠ- 
τοις. Τοῦτο γὰρ xal iv τῇ πρὸς Ῥωμαίους ἐποίησεν 
εἰπών' Σὺ δὲ cl χρίνεις τὸν dósAgpór σου; οὗτος 
γάρ ἐστιν ὁ χαὶ ἐπιτίμησιν εὐχόλως δέξασθαι δυνά- 
µενος. "O δὴ χαὶ b ἐνταῦθα ποιεῖ * xa χενοῖ τὸν τῦ- 
φον αὐτῶν πρῶτον, ὅπερ ἑνόμιξον αὐτῶν εἶναι ἑξαί- 
ρετον τὸ γνῶσιν ἔχειν τελείαν, τοῦτο χοινὸν ἀποφῇ- 
vas * Οἴδαμεν γὰρ, φησὶ», ὅτι πάντες ΥΥῶσιν ἔχο- 
py. Καὶ γὰρ εἰ ἀφεὶς αὐτοὺς μέγα φρονεῖν, πρῶ- 
τον ἔδειξεν ἐπιθλαθὲς ὃν τὸ πρᾶγμα ἑτέροις, οὐδὲν ἂν - 
τοσοῦτον ὠφέλησεν, ὅσον ἔδλαφεν. Ἡ γὰρ qtto; 
ψυχἠη, ὅταν ἐπι τινί χαλλωπίζηται, xàv ἑτέρους βλά- 
πτῃ τοῦτο, σφόδρα αὐτοῦ ἔχεται διὰ τὴν τΏς χενο- 
δοξίας τυραννίδα. Διὰ τοῦτο Παῦλος πρῶτον αὐτὸ 


* Morel., κατα θονιχῷ. male. Savil., λαταφορικῷ. Rey., 
gosmpoprix. b [ta Reg., melius quam editi, qui babet, 
xa, 


τοι S. JOANNIS CHRYSOS10MI 


καθ ἑαυτὸ τὸ ngdypa ἑξετάζει, ὅπερ xal ἐπὶ τῆς 
σοφίας τῆς ἔξωθεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐποίησε, χαθαι- 
ρῶν αὐτὴν μεθ᾽ ὑπερθολῆς. "AX ἐχεῖ μὲν τοῦτο εἰ- 
χότως ἐποίει' ὅλον γὰρ διόλου κατηγορίας ἄξιον Tiv 
xai πολλή ἡ Εὐχολίά' διόπερ οὐδὲ περιττὸν αὐτὸ 
δείχνυσι µόνον, ἀλλὰ xal ἑναντίον τῷ κηρύγματι. 
Ἑνταῦθα δὲ οὐκ ἑνῆν τοῦτο ποιῆσαι ' γνῶσις γὰρ ἦν 
sb τελούμενον, xal γνῶτις τελεία. Οὔτε οὖν αὐτὴν 
καταθαλεῖν ἀσφαλὲς ἣν, xal τὸν τῦφον ἄλλως οὐχ 
ἑνῆν ἐκδαλεῖν τὸν ἐπὶ ταύτῃ. Τί οὖν motel ; Πρῶτον 
τῷ δεῖξαι κοινὴν αὐτὴν οὖσαν, καταστέλλει τὸ φύ- 
σηµα τὸ ἐχείνων. Ul γὰρ ἔχοντές τι µέγα xal xaAbv, 
ὅταν μόνοι ἔχωσι, μᾶλλον ἑπαίρονται * ἂν δὲ μετὰ. 
ἄλλων φανῶσιν αὐτὸ χεχτηµένοι, οὐχέτι ὁμοίως 10210 
πάσχουσι. Πρῶτον μὲν οὖν αὐτὸ κοινοποιεῖ, ἐπειδὴ 
ἐχεῖνοι αὐτῶν αὐτὸ εἶναι ἑνόμιζον µόνων * ἔπειτα ποι]- 
σᾶς χοινὸν, οὐ τίθησιν ἑαυτὸν Ev τῇ χοινωνίᾳ µόνον, 
ἐπεὶ xal οὕτως ἂν μᾶλλον αὐτοὺς ἐπῃρεν. Ὥσπερ γὰρ 
τὸ µόνον ἔχειν ἑπαίρει, οὕτω χοινωνὸν ἕνα που xal 
δεύτερον ἔχειν τῶν ὑπερεχόντων, οὐκ ἔλαττον τουτο 
ποιεῖ. Διὰ τοῦτο οὐχ ἑαυτὸν τίθησιν, ἀλλὰ πάντας. 
Οὁ γὰρ εἶπεν, ὅτι Καὶ ἐγὼ ἔχω γνῶσιν, ἁλλ', Οἴδα- 
per. ὅτι πάντες γνῶσιν ἔχομεν. "Ew μὲν οὖν τού» 
τῷ πρώτῳ κατέθαλεν αὐτῶν τὸ φρόνημα, δευτέρῳ δὲ 
σφοδροτέρως. Ποίῳ 55 τούτῳ; Τῷ δεῖξαι ὅτι οὐδὲ αὐτὸ 
τὸ πρᾶγμα ἀπηρτισμένον ἑατὶν, ἀλλὰ xal σφόδρα 
ἀτελές' xal οὐ µόνον ἀτελὲς, ἀλλὰ καὶ βλαθερὸν, ἐὰν 
μὴ ᾗ συνεζευγµένον ἕτερον αὐτῷ. Εἰπὼν γὰρ, "Oct 
πάντες γνώσιν ἔχομε», ἐπήγαχεν ' 'H γνῶσις φυ- 
σιοῖ, ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ. Ὥστε ὅταν χωρὶς ἀγά- 
πης jj, xal εἰς ἀπόνοιαν αἴρει. ᾽Αλλ’ οὐδὲ ἡ ἀγάπη, 


φησὶ, χωρὶς Υνώσεως χέρδος ἔχει τι. ᾽Αλλ' οὐκ εἶπε 


τοῦτο * ἀλλ ὡς ὡμολογημένον ἀφεὶς , δείκνυσιν ὅτι 
σφόδρα δεῖται ἑχείνου τοῦτο. 'O μὲν γὰρ ἀγαπῶν, 
ἅτε ἐντολὴν πληρῶν τὴν πασῶν χυριωτέραν, κὰν ἑλ- 
Ἀείποντά τινα ἔχῃ, ταχέως |170] ἀπολαύσεται τῆς 
γνώσέως διὰ τὴν ἀγάπην, ὥσπερ ὁ Κορνήλιος xal 
ἕτεροι πολλοί: ὁ δὲ γνῶσιν μὲν ἔχων, ἀγάπην δὲ uh 
ἔχων, οὗ µόνον οὐδὲν προσλήφεται, ἀλλὰ xaX αὐτῆς 
ἐχπεσεῖται ἧς ἔχει, πολλάκις εἰς ἀπόνοιαν ἐμπεσών. 
Ὥστε ἡ μὲν γνῶσις ἀγάπης οὐχ ἔστι ποιητιχὴ, ἀλλά 
xaY τοὐναντίον ἀποσχίζει τὸν μὴ προσέχοντα, φυσῦσα 
xal ἑπαίρουσα. Καὶ γὰρ διαιρεῖν εἴωθεν f) ἁλαζονεία * 
ἡ δὲ ἀγάπη xa συνάγειν xal πρὸς γνῶσιν ἄγειν. 
ὌὍπερ οὖν xai δηλῶν ἔλεγεν ' El δέ τις ἁγαπᾷ τὸν 
θεὸν, οὗτος ἔγνωσται ὑπ αὐτοῦ. Ὥστε οὐ τοῦτο 
χωλύω, φησὶ, τὸ τελείαν γνῶσιν ἔχειν, ἀλλὰ τὸ μετὰ 
ἀγάπης ταύτην ἔχειν, τοῦτο χελεύω΄ ἐπεὶ χέρδος οὐ- 
δὲν, ἀλλὰ καὶ βλάθος. 


β’. Ὁρᾶς ὅπως ἤδη προανακρούεται τὸν περὶἀγάπης 
λόγον, Ἐπειδὴ γὰρ ταῦτα πάντα ἀπὸ τούτου συν- 
έθαινξ τὰ xaxà, χαὶ οὐκ ἀπὸ τελείας γνώσεως, ἀλλ) 
ἀπὸ τοῦ μὴ σφόδρα φιλεῖν μηδὲ φείδεσθαι τῶν πλη- 
σίον, ὅθεν xaX τὸ διασπασθήναι αὐτοὺς γέγονε xal τὸ 
ἐπαίρεσθαι, χαὶ τὰ ἄλλα πάντα ἅπερ αὑτοῖς ἑνεχά- 
λεσε, xa πρὸ τούτου καὶ μετὰ ταῦτα, συνεχῶς αὐτῆς 
ἐπιμελεῖται, τὴν πηγην τῶν ἀγαθῶν διορθούµενος. 
Τί τοίνυν περύσησθε, φησὶν, ἐπὶ τῇ γνώσει ; Αν γὰρ 
τὴν ἀγάπην μὴ ἔχητε, καὶ βλαθήσεσθε ἐντεῦθεν' εί 


ARCHIEP. GONSTANTINOD. ' 


6. 
Y&p ἁλαζονείας χεῖρον; ἂν δὲ ἐχεῖνο προσῇ, καὶ τοῦ- 
το ἔσται Ey ἀαφαλείᾳ. Κἂν váp τι πλέον εἰδῆς τοῦ 
πλησίον, φιλῶν αὐτὸν οὐχ ἑπαίρη, ἀλλὰ ἄγεις xa 
αὐτὸν ἐπὶ τοῦτο, Διὸ χαὶ εἰπὼν, 'H γνῶσις φυσιοῖ, 


«ἐπήγαχεν, Ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ. Οὐκ εἶπε, Με- 


τριάζει, ἀλλὰ τὸ πολλῷ πλέον καὶ χερδαλεώτερον’ 
οὐδὲ γὰρ ἐφύσα µόνον f) γνῶσις, ἀλλὰ xal διέσπα. 
Διὰ τοῦτο ἐχείνῳ τοῦτο ἀντέθηκεν. Εἶτα xai τρίτον 
τίθησι δυνάµενον αὐτοὺς χαθελεῖν. Ποῖον δὴ τοῦτο; 
"Ost x&v συνεζευγµένη ᾗ ἡ ἀγάπη, οὐδὲ οὕτως ἁπ- 
Ἡρτισμένη ἐστὶν αὕτη ἡ γνῶσις' 00) xal ἐπήγαγεν' 
Ei δέ τις δοκεῖ εἰδέναι τι, οὐδέπω οὐδὲν Érroxa, 
καθὼς δεῖ γνῶναι. Λὕτη χαιρία ἡ πληγή. 05 λέγω 
Υὰρ, Φησὶν, ὅτι xowit ἡ γνῶσις πάντων’ οὐ λέγω ὅτ. 
μισῶν τὸν πλησίον xal ἀπονοούμενος, τὰ μέγιστα 
σεαυτὸν χαταθλάπτεις. Küv γὰρ μόνος ἔχῃς, xàv µε- 
τριάδῃς, XÀv φιλᾗς τὸν ἀδελφὸν, καὶ οὕτως ἀτελὴς «T 
χατὰ τὴν γνῶσιν' οὐδέπω γὰρ οὐδὲν οἶδας, ὡς δεῖ εἰ- 
δέναι. El δὲ οὐδενὸς οὐδέπω ἀχριθῆ τὴν γνῶσιν ἔχο- 
μεν, πῶς τινες εἰς τοσοῦτον μανίας Έλασαν, ὡς λέγειν 
τὸν θεὸν εἰδέναι μετὰ &xpi6clac ἀἁπάσης; ὅπου γε εἰ 
xai πάντων εἴχομεν ἀχριθη γνῶσιν τὴν τῶν ἄλλων, 
οὐδὲ οὕτω δυνατὸν ἣν ἔχειν ταύτην οὕτως. Ὅσον γὰρ 
αὑτοῦ πρὸς ἅπαντα τὸ µέσον, οὐδὲ εἰπεῖν ἔνι. Καὶ 
ὅρα πῶς αὐτῶν κατέσπασε τὸ φύσημα. Οὐ γὰρ εἷ- 
πεν, ὅτι Περὶ τῶν προχειµένων οὐκ ἔχετε τὴν προσ- 
ήχουσαν γνῶσιν, ἀλλὰ περὶ παντὸς πράγματος. Καὶ οὐχ 
εἶπεν, ὅτι Ὑμεῖς, ἀλλ’, ὅτι 0ὐδ' ὁστισοῦν, x&v Πέτρος 
ᾗ, κἂν Παῦλος, xàv ὁστισοῦν. [171] Τούτῳ γὰρ xot 
παρεμυθήῄσατο, καὶ σννέστειλεν αὐτοὺς μετὰ ἀχρι- 
θείας. El δέ τις ἁγαπά τὸν 850v, οὗτος ἔγνωσται 
ὑπ αὑτοῦ *. Οὐκ εἶπεν, Ἔγνω αὐτὸν, ἁλλ᾽ Ἔγνω- 
σται ὑπ' αὑτοῦ. OO γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν ἔγ,ωμεν, ἀλλ, 
αὐτὸς ἡμᾶς ἔγνω. Διὸ xal ὁ Χριστὸς ἔλεχεν, OD 
ὑμεῖς µε ἐξεέξασθε, ἀ.1.1 ἐγὼ ὑμᾶς éEsAeCdpumy: 
xai Παῦλος ἀλλαχοῦ, Τότε δὲ ἐπιγγώσομαι, καθὼς 
xal ἐπεγγώσθην. Σκόπει τοίνυν δι’ ὅσων χατήνεγχεν 
αὑτῶν τὸ φρόνημα. Πρῶτον ἔδειξεν, ὅτι οὗ μόνοι 
ἐπίστανται, ἅπερ ἴσασι' Πάντες γὰρ, qnot, yrocur 
ἔχομεν * ἔπειτα, ὅτι βλαθερὸν τὸ πρᾶγμα, χωρὶς 
ἀγάπης bv: Ἡ γὰρ γνῶσις, φτσὶ, φυσιοῖ. exa, ὃτι 
xai μετὰ ἀγάπης ὃν, οὐχ ἀπηρτισμένον ἐστὶν οὐδὲ 
τέλειον’ El γάρτις δοκεὶ εἰδέναι τι, οὐδέπω οὐδὲν 
ἔγνωχε, qnot, καθὼς δεῖ yrovat. Πρὸς τούτοις, ὅτι 
οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο οἴχοθεν ἔχουσιν, ἀλλὰ τοῦ θεοῦ δω- 
ρησαμένου᾽ οὐ γὰρ εἶπεν, Ἔγνω τὸν θεὸν, ἀλλ᾽ 
Ἔ]γωσται ὑπ αὐτοῦ * εἶτα, ὅτι ἀπὸ ἀγάπης Υίνε- 
ται τοῦτο αὐτὸ, ἣν οὐχ ἔχουσιν ὡς χρὴ’ Εἰγάρ τις, 
φησὶν, ἆγαπᾷ τὸν θεὸν, οὗτος ἔγγωσται ὑπ αὐ- 
τοῦ. Διὰ τοσούτων τοίνυν χαταλεάνας αὐτῶν τὴν 
φλεγμονὴν, ἄρχεται δογµατίζειν, οὕτω λέγων’ Περὶ 
τῆς βρώσεως οὗν τῶν εἰδω.οθύτων, οἵδαμεν ὅτι 
οὐδὲν εἴδω.Ίον ἐν κόσµῳ, xal ὅτι οὐδεὶς Θεὸς Éce- 
poc, εἰ μὴ elc. θέα εἰς ὅσην στενοχωρίαν ἑνόπεσε. 
Καὶ γὰρ ἀμφότερα βούλεται κατασχενάσαι, ὅτι τε 
ἀπέχεσθαι δεῖ τῆς τοιαύτης τραπέζης, xat ὅτι ἰσχὺν 
οὑχ ἔχει πρὸς τὸ βλάψαι τοὺς μετέχοντας ἅπερ οὐ 
σφόδρα ἀλλήλοις συµθαίνοντα fjv. Μαθόντες yàp ὅτι 


* Deerant verba ἔγνωσται ὑπ) αὑτοῦ. 


16$ 


Romanos fecit, dicens : Τμ vero quid judicas fratrem 
tuum (Rom. 11. 10)? hic enim est, qui facilius possit 
increpationem accipere. Quod hic quoque facit : et 
primo fastum eorum evacuat, dum quod illi prxci- 
puum putabant et perfectam scientiam, hoc conuinune 
esse pronuntiavit : Scimus enim, inquit, quod, omnes 


scientiam habemus. Nam si illos altum sapere sinens , 


primo ostendissel rem esse aliis noxiam, non tantum 
utilitatis, quantum damni attulisset. Anibitiosus 
quippe animus, cum aliqua re se ornari putat, etiami 
aliis sit noxia, eam accuratius rctinet ob vanz glorie 
tyrannidem. ldeo Paulus primo rem ut in se est 
examinat, ut circa externam sapientiam superius fe- 
cit , illam omnino dejiciens. Sed illic quidem id jure 
faciebat ; totum enim reprehensione dignum erat, et 
facilis res erat : quapropter id non modo supervaca- 
neum, sed etiam przedicationi contrarium esse dixit. 
llic autem nou liceat ita facere : nam id de quo age- 
batur scientia erat , ct scientia perfecta. Neque ergo 
eam dejicere tutum erat, nec aliter licebat fastum 
ex illa conceptum dejicere. Quid ergo facit? Primo 
illam ostendens esse communem, illorum fastum de- 
primit. Qui eiim magnum quidpiam et pulchrum ha- 
bent , si soli habeant, magis efferuntur; si vero cum 
aliis id possidere dcprehendantur, non pari tunc modo 
affecti sunt. Primum igitur hoc commune osténdit ,: 
quoniam ipsi putabant id sibi tantum coimnpetere : 
deinde postquam illud commune fecit, non se solum 
participem dicit : sic enim illos magis extulisset. . Ut 
si unus tantum habeat, seextollit : ita si unum tan- 
tim vel alterum ex przcipuis consortem habeat, non 
minoris rem facit. Ideo non se solum ponit, sed om- 
nes : non enim dixit, Ego scientiam habeo; scd, Sci- 
mus quod omnes scientiam habemus. Moc igitur priore 
dieto eorum fastum dejecit; secundo autem. vehe- 
mentius. Quodnam illud est ? Quod ostendat rem non 
perfectum , imo admodum imperfectam esse ; neque 
modo itperfectaii , scd et noxiam, nisi sit aliud ad- 
junctum. Cum dixisset enim, Scientiam omnes habe- 
mus, suhjunxit ; Scientia inflat , caritas autem. aifi- 
cat. lia que cum est sine caritate, ad arrogantiam 
extollit. At neque caritas, inquies, absque scientia 
aliquid lucri habet. Verum non hoc dixit, sed quod in 
confesso est relinquens, ostendit hoc illo valde egere. 
Nam qui diligit, utpote qui prx: ceptum impleat om- 
nium prastantissimum , etiamsi quid ipsi deficiat, 
cito per caritatem scientia fruetur, ut Cornelius et 
ali multi : qui autem scientiam quidem lLabet, sed 
non caritatem , non modo nihil assumet , sed ab illa 
quain habet excidet, spe in arrogaitiam labens. Ita- 
que scientia caritatem nou parit, imo contra ab ea 
absciudit euim qui non attendit, dum illum inflat et 
extollit. Etenim arrogantia dividere solet; caritas 
vero conjungit et ad scientiam adducit. Quod siguifi- 
cans ille dicebat : Sí quis autem diligit Deum, hic co- 
gnitus est ab ipso (4. Cor. 8. 5). Itaque non impedio, 
inquit, quominus: perfecta scientia habeatür; sed ut 
Cum caritate habeatur, hoc precipio : alioquin lu- 
crum nutlum, sed detrimentum. 


IN EPIST. I. AD COR. IfOMIL. XX. 


162 

2. Viden' quomodo jam viam parat ad sermonem, 
quem de caritate est habiturus ? Nam quia κος om- 
nia mala hinc accidebant, non autem cx perfecta 
scientia, sed quod non admodum diligerent, nec re. 
bus proximi parcerent; unde contingebat illos dissi- 
dere , efferri, cxteraque omnia evenire ; de quibus 
ille et ante et post hiec redarguit : frequenter de ca- 
ritate tractat, fontem omnium bonorum. puriorem 
reddens. Quid ergo inflati estis, inquit, de scientia? 
Si eniin caritatem non habueritis, hinc damnum ac- 
cipietis : quid enim arrogantia pejus? si vero illud 
adsit, etiam hoc in tuto erit. Etiamsi enim aliquid 
amplius scias, quam proximus; si ames illum , non 
extolleris, sed ipsum quoque ad hoc deduces. Quam- 
obrem cum dixisset, Scieniia inflat, addidit, Caritas 
autem cdificat. Non dixit , Modeste sc gerit , sed ali- 
quid longe majus et utilius : scientia enim non modo 
inflibat, sed etiam disjungebat. Ideoque loc illi op- 
posuit. Deinde tertium quoque ponit, quod illos pos- 
sit dejicere. Quodnam illud est? Quod etiamsi con- 
juncta sit caritas, ne sic quidem perfecta sit scientia : 
ideoque subjunxit : 2. Si quis autem existimat se scire 
aliquid , nendum cognovit - qwomodo oporteat eum scire. 
ἤσο maxima plaga infligitur. Non dico euim, inquit, 
scientiam comniunem esse omnibus : non dico (c, 
qui odio habes proximum et arrogans cs, tibi ipsi 
maxime nocere. Etiamsi enim solus haberes, etiamsi 
modeste ageres , etiamsi fratrem diligeres , sic quo- 
que imperfectus esses secundum scientiam : nondum 
enim scis quidpiam, ut scire oportet. Quid $i nullam 
adhuc accuratam scientiam habeamus ; quomodo qui- 
dam in tantam insaniam processerunt, ut dicerent se 
Deum cum omni accuratione cognoscere ? nam etiam- 
si omnium aliarum rerum accuratam scientiam 
haberemus, neque sic fleri posset, ut hanc etiam 
haberemus. Quantum enim sit spatium inter Deum et 
alia ounia , ne dici quidem potest. Et vide quomodo 
illorum fastum dejiciat. Non enim dixit, De rcbus 
propesitis congruentem scientiam non habetis, sed: 
De re qualibet. Neque dixit, Vos tantum , sed ,Qui- 
cumque sit : etiamsi Petrus fuerit , etiamsi Paulus, 
etiamsi quivis alius. lloc enim dicto illos accurate et 
consolatus est et repressit. 3. Si quis autem diligit 
Deum, hic cognitus est ab. eo. Non dixit, Novit eum, 
sed, Coguitus est ab eo. Non enim nos ipsum novi- 
mus, sed ipse nos novit (a). Ideo dicebat Christus : 
Non vos me elegistis, sed ego elegi vos (Joan. 15. 16); 
et Paulus alibi : Tunc autem cognoscam sicut εἰ co- 
gnitus sum. (1. Cor. 15. 12). Perpende igitur quot 
dictis illorum fastum deprimat. Primo ostendit illos 
non solos scire ea qux «ciunt ; Omnes enim , inquit, 
scientiam habemus : deinde rem esse noxiam , si sit 
sine caritate; nam Scientia inflat , inquit : postea, 
quod etiamsi sit cum caritate, id non absolutum sit 
neque perfectum : Si enim quis putat se scire oliquid, 
nondum scit quemadmodum ' oportet. scire. Ad. haec 
vero , quod non hoc ex se habeant , sed Deo dante; 


(a) In sequentibus Regium Codicem sequimur. Tn Editis 
quaedam necessaria deerant. 


165 
1 00 enim dixit, Novit Deum, sed, Cognitus est ab eo : 
deinde , quod hoc a caritate. flat, quam nou habent 
ut oporteret. Nam Si quis , ait, diligit Deum , hic co- 
quitus est ab eo. Cum. per hxc leniisset illorum tu- 
morein, incipit doctrinam instituere his verbis : 4. De 
esca igitur qua diis immolatur , scimus quod nullum sit 
idolum in mundo , ei quod nullus Deus alius nisi unus. 
Vide in quantum. angustiam. inciderit. Vult. enim 
utrumque probare, quod a tali mensa abstinere opor- 
teat, οἱ quod vim non habeat ad iedendos cos qui 
sunt ejus participes : qu? quidem non admodum in 
ter 8e conveniebant. Nam eum didicissent ea non af- 
ferre damnum, ea tamquam indifferentia adituri 
erant : eum vero impedirentur ne illa tangerent , 
rursus suspicabantur, quod prohibiti essent. quasi 
illa vim haberent l:edendi. Ideo. cum idolorum opi- 
nionem sustulisset, abstiuendi primam causam affert 
fratrum offendicula, sie dicens : De esca igitur , que 
diis immolatur, scimus quod nullum sit idolum in mun- 
do. Rursus ipsum commune facit, nec concedit hoc 
illorum esse solum, sed extendit cognitionem per 
totum orbem terr;:e,. Neque euim apud vos tantum, 
inquit, sed ubique terrarum hoe dogma vim obtinet, 
Quodnam illud t Quod nullum sit idolum in mundo, 
εἰ quod non sit. Deus alius. uisi wuus.. Non sunt ergo 
idlula ? non sunt statux ?* Sunt quidem, sed vullam vim 
liabeut; ncque dii sunt, sed lapides εἰ d:emones. Ad 
utrosque enim nunc orationem dirigit , οἱ ad crassio- 
res et ad eos. qui philosophari videtur. Quia euim 
atii uitil plus sciunt quam lapides, alii vero dicunt 
virtute» quasdam in illis babilare, quas etiam deos vo- 
cant ; illis quidem dicit nullum cs.e idelum in mundo, 
aliis vero , nou esse Deum in mundo uisi unum. 
3. Viden' quomodo non frustra dogina constituens 
hac scribat, sed ad differentiain. externorum ? nam 
illud ubique observandum , sive aUselute quiddicat , 
sive aliis obsistens. Neque enim hoc parum nobis 
confert ad dogmatum accurationem et ad. dictorum 
intelligentiam. ὅ. Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive 
in celo,sive in lerra; ut sunt dii multi et domini multi : 
6. nobis tamen unus Deus Pater , ex quo omnia , et nos 
in ipso; el unus Dominus Jesus Christus, per quemomnia, 
et uos. per ipsum. Quia dixit, nullum esse idolum et 
nullum Deum alium ; erantque tamen idola, et erant 
qui dii vocabantur: ne videatur contra rem manife- 
stam pugnare, subjungit (si sunt ita appellati dii, 
υἱ revera sunt, non vere sunt, sed ita dicuntur; 
non iu re, scd in verbo hoc habentes ) : Sive ín 
celo , sive in terra; in. cxlo dicens solem οἱ lunam 
et reliquum astrorum cliorum ; nam hec eliam ado- 
rabant gentiles ; in terra, damonas, et cos ex hor.i- 
nibus qui in deos relati sunt. Sed nobis unus. Deus 
Pater. Cum prius posuisset absque illa voce Pater , 
et dixisset, Nullus est alius Deus nisi unus; nunc hoc 
addif, postquam illos omnino ejecerat. Deinde quod 
est maximum divinitatis judicium addit : Ex quo om- 
μία. Hoc enim ostendit illos non esse deos. Dii enim, 
inquit, qui celum et terram non fecerunt , pereant. 
Deiude, quod con minus est, adjicit : Et nos in ipso. 


S. JOANNIS CIIRYSUSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


464 
Quando enim dixit, Ex quo omnia , creationem memo- 
rat et productionem ex nihilo ad existentiam ; cum au- 
tem dicit, Et nos in ipso, fidei et conjunctionis verbum 
profert : quod autea quoque dicebat : Ex ipso autem οἱ 
vos estis in Christo Jesu (1. Cor. 4. 50). Duplici enim ra- 
tione ex ipso sumus, et quod cum non essemus, faeti si- 
mus, et quod fideles facti simus: nam hoc quoque est 
creatio : quod etiam alibi dicit : Ut duos crearet in seipso 
in tnum novum hominem (Ephes. 2. 16). Et unus Doni- 
nus Jesus Christus, per quem omnia et nos per ipsum. 
kt etiam de Christo sinil.ter hoc cogitandum. Per 
ipsum enim ex nihilo productum est genus hominum 
ad existentiam , et ex errore ad veritatem reductus 
est. Itaque illud, Ex 7uo, non est, sine Chris o : ex 
ipso enim per Ciristun creati sumus. Neque ergo 
nomina tamquam sorte distributa divisit, Filio qui- 
dem Dominus, Patri vero Deus , attribuens. Nai ea 
quoque solet s»pe mutare Scriptura , ut cuim dicit , 
Dixi Dominus Domino meo; e& rursus, Propterea 
unzit ie Deus, Deus tuus ( Psal.109. 1.et 44. 8); et, 
Ex quibus Christus. secundum carnem , qui est. super 
omnia Deus (Rom. 9. 5). Et sspe videris Ίναο mu- 
tata nomina. Si autem essent. quasi. sorte assignata 
unicuique nature, neque Deus esset Filius, neque 
Deus ut Pater, manens Filius; cum dixit, Sed nobis 
unus Deus, superflue addidisset illud , Pater, volens 
significare ingenitum : satis enim fuisset illud, Deus, 
si ejus solius exhiberet cognitionem , ad id signifi- 
candum. Non hoc autem solum , sed aliud quoque 
dici potest. Si enim dixeris , quia Deus uius dictus 
est, illud, Deus, non convenit Filio; observa quod 
hoc eiiam de Filio dici possit. Etenim Filius , unus 
Dominus dictus est ; nequo tamen ideo illud , Domi- 
nus, ipsi soli competere dicimua. Quapropter quam 
vim habet illud , Unus , erga Filium , eandem habet. 
erga l'atrem : ac quemadmodum ille non impedit 
quominus Pater Dominus sit, eo modo qno Filius est 
Dominus, eo quod Filius unus Dominus dicatur : ita 
neque Filium impedit quominus sit Dcus, eo modo 
quo Pater est. Deus , quod Pater dicatur unus Deus. 
Quod si quidam dixer.nt , cur Spiritum non menio- 
ravit? illud dixerimus, ipsum nempe idololatras allo- 
qui , et de diis multis deque dominis multis csse cer- 
tamen. Ideo cum Patrem Deum dixisset, Filium Do- 
minum appellavit. Si ergo Patrem non ausus est 
nunc appellare Dominum cum Filio, ne in suspicio - 
nem veniret quod duos diceret Dominos, neque Fi- 
lium Deum cum Patre, ne putaretur duos dicere 
Deos , quid miraris, si Spiritum non memoraverit ? ad- 
versus illos cnim tum concertiabat, ut ostenderet non 
esse apud nos multiplicitatem deorum. ]deo illud , 
Unus, assidue retinet dicens, Non est Deus alius nisi 
unus; et, Nobis unus est. Detts et unus Dominus. Unde 
mauifestum est illum, auditorum iufirmitati parcen- 
tem, hoc arguendi modo usum esse, ideoque Spiri- 
tum non meinoravisse, Nam si hoc nun esset, nec 
alibi oportuisset Spiritum memorare, neque illum 
cum Patre et Filio conjungere. Nam si a Patre et 
Filio esset exclusus , multo magis illum in baptismo 


105 
οὐχ ἔχει βλάδην, ὡς ἁδιαφόροις ἔμελλον ἐπιτρέχειν' 
χωλυθέντες δὲ αὐτῶν ἅπτεσθαι, πάλιν ὑπώπτευον ὅτι 
ὡς laybv ἑχόντων εἰς τὸ βλάπτειν ἐχωλύθησαν. Διὰ δὴ 
τοῦτο χαθελὼν τὴν τῶν εἰδώλων ὑπόνοιαν, αἰτίαν 
«put» τίθησι τοῦ ἀπέχεσθαι, τὰ σχάνδαλα τῶν 
ἀδελφῶν, οὕτω λέγων Περὶ τῆς βρώσεως οὗν cor 
εἰδω-]οθύτων, οἵδαμεν ὅτι οὐδὲν εἶδωἽλον ἐν xó- 
cup. Πάλιν χοινὸν αὐςὸ ποιεῖ, χαὶ οὐ συγχωρεῖ µύ- 
νων ἐχείνων γενέσθαι τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐχτείνει sv γνῶτιν 
πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης. Οὐδὲ γὰρ παρ᾽ ὑμῖν µόνον, 
φησὶν, à)Àà πανταχοῦ τῆς γῆς τοῦτο κρατεῖ τὸ δόγµα᾽ 
]οῖον δῆ τοῦτο, "Oct οὐδὲν εἴδω.]ον àv κόσµῳ, xal 
ὅτι οὐδεὶς Θεὸς ἕτερος, εἰ μὴ elc; O0x ἔστιν οὖν 
εἴδωλα ; οὐκ ἔστι ξόανα; Ἔστι μὲν, ἀλλ obx ἔχει 
τινὰ ἰσχὺν, οὐδὲ θεοί εἶσιν, ἀλλὰ λίθοι καὶ δαίµονες. 
Πρὸς γὰρ ἀμφοτέρους ἀποτείνεται νῦν, καὶ τοὺς πα- 
Χντέρους αὐτῶν xal τοὺς δοχοῦντας «φιλοσοφεῖν. 
Ἐπειδὴ γὰρ οἱ μὲν οὐδὲν πλέον τῶν λίθων ἴσασιν, οἱ 
δὲ λέγουσι χαὶ δυνάµεις ,τινὰς οἰχεῖν ἓν αὐτοῖς, ἃς 
»Gi θεοὺς καλοῦσι, πρὺς μὲν οὖν ἐχείνους φησὶν, 
ὅτι Οὐδὲν εἴδωλον ἐν χόσμῳ ᾽ πρὺς δὲ τούτους, ὅτι 
Οὐδεὶς θεὸς ἕτερος, εἰ μὴ εἷς. 


Υ. [172] Ὁρᾶς πῶς οὐχ ἁπλῶς δογµατίζων γράφει 
ταῦτα, ἀλλὰ πρὺς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἔξωθεν» xat γὰρ 
xai τοῦτο πανταχοῦ χρὴ παρατηρεῖν, εἴτε ἀπολελυ- 
µένως λέχει τι, εἶτε πρός τινας ἱστάμενος. 0ὐδὲ γὰρ 
τὸ τυχὸν εἰς τὴν τῶν δογμάτων ἡμῖν * ἀχρίθειαν τοῦτο 
συντελεῖ, χαὶ εἰς αὐτὴν τῶν λεγομένων τὴν χατανόη- 
ew. Καὶ γὰρ εἶπερ εἰσὶ «λεγόμενοι θεοὶ, εἶτε àv 
οὐρανφῷ εἴτε ἐπὶ γῆς, ὥσπερ οὖν εἰσὶ θεοὶ πο..λοἱ, 
καὶ χύριοι πο.ὶ.1οί. dAA' ἡμῖν εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ, 
ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὑτόν' xal elc Κύ- 
£40c Ἰησοῦς Χριστὸς, δι οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς 
δι αὐτοῦ. ᾿Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι οὐδὲν εἴδωλον xa οὐ- 
δεὶς θεὸὺς ἕτερος, fjv δὲ καὶ εἴδωλα, σαν δὲ χα) θεοὶ 
λεγόμενοι’ ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς φανεροῖς µάχεσθαι, ἐπ- 
&yet λέγων (xat γὰρ εἴπερ εἰσὶ λεγόμενοι θεοὶ, ὥσ- 
περ οὖν καὶ εἰσὶν, οὐχ ἁπλῶς «law, ἀλλὰ λεγόμενοι, 
οὐχ ἐν πράνµατι, ἀλλ᾽ ἐν ῥήματι τοῦτο ἔχοντες)’ Εἴτε 
ἐν οὐρανῳῷ, εἴτε ἐπὶ γῆς) &v οὐρανῷ τὸν fiov λέγων 
xai τὴν σελήνην xal τὸν λοιπὸν τῶν ἄστρων yopóv: 
xai γὰρ xal ταῦτα προσεχύνησαν Ἕλληνες, ἐπὶ γῆς 
δὲ δαίµονας, xal τοὺς ἐξ ἀνθρώπων θεοποιηθέντας 
ἅπαντας. 'AAA" ἡμῖν elc Θεὸς ὁ Πατήρ. Πρότερον 
θεὶς χωρὶς τοῦ Πατρὸς b, χαὶ εἰπὼν, Οὐδεὶς θΘεὺς 
ἕτερος, εἰ μὴ εἷς, vov καὶ τοῦτο προστίθησιν, ὅτε 
παντελῶς ἐχείνους ἐξέδαλεν. Εἶτα xai ὅπερ ἐστὶ δεῖ- 
TRA µέγιστον θεότητος, χαὶ τοῦτο ἐπάχει' Εξ οὗ τὰ 
Ἀάντα. Τοῦτο γὰρ δείχνυσι χκἀχείνους οὐχ ὄντας 
θεούς. θερὶ γὰρ, φησὶν, ol τὸν οὐρανὸν xai τὴν γῆν 
οὐχ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν. Εἶτα xai τὸ τούτου οὐχ 
ἔλαττον προστίθησι' Καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν. "Ὅταν 
μὲν γὰρ sino, Εξ οὗ τὰ πάντα, τὴν δηµιουργίαν 
λέγει, xoi τὴν kx τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγω- 
Tfjv ὅταν δὲ εἴπῃ, Καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτὸν, τὸν τῆς 


5 'Hyiv deest in Reg. P Sic habet Savilius in. mar- 
gine, et sic iegil vetus. interpres Latinus, absque Patre, 
abi observes in mss. fere semper πατρὸς sic scribi πος, 
ende error ortus fuerit, ut ex sequentibus liquet. Editi, 
χωρὶς του πρός τι. 


IN EPIST. 1 AD COlt. HOMIL. NX. 


464 
πίστεως xat τῆς οἰχειώσεως λόγον λέγει" ὃ xol Ep- 
προσθεν ἔλεγεν' Εξ αὐτοῦ δὲ καὶ ὑμεῖς ἐστε àv 
Χριστῷ "Inaco. Διπλῇ γάρ ἔσμεν ἐξ αὐτοῦ, xaX τῷ 
μὴ ὄντες γενέσθαι, xaX τῷ πιστοὶ γενέσθαι’ xal γὰρ 
xai τοῦτο χτίσις ὃ xaX ἀλλαχοῦ φησιν "Ira τοὺς 
δύο κτίσῃ ἐν' ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνγθρωπον. 
Καὶ elc Κύριος Ιησοῦς Χριστὸς, δι οὗ τὰ πάντα, 
καὶ ἡμεῖς δι αὑτοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ πάλιν 
ὁμοίως τοῦτο νοητέον. Δι᾽ αὐτοῦ γὰρ καὶ Ex. τοῦ μὴ 
ὄντος παρήχθη τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος εἰς τὸ εἶναι, 
χαὶ ἀπὸ πλάνης εἰς ἀλήθειαν ἐπανηλθεν, Ὥστε τὸ, 
Εξ οὗ, τοῦτο οὐκ ἔστι, Χωρὶς τοῦ Χριστοῦ" ἐξ αὐτοῦ 
γὰρ διὰ τοῦ Χριστοῦ ἑδημιρυργήθημεν. Οὐ τοίνυν 
οὐδὲ τὰ ὀνόματα ὡς ἀποχεχληρωμένα διεῖλε, τῷ μὲν 
Υἱῷ τὸ, Κύριος. τῷ δὲ Πατρὶ τὸ, θεὸς, προσνέµων. 
Οἶδε γὰρ αὐτὰ xoi ἑναλλάττειν d Γραφὴ πολλάκις, 
ὡς ὅταν ΧέΥΠ’ Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Kvplq µου’ καὶ 
πάλιν, Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε à θεὸς, ὁ θεός cov: 
xal, Ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ χατὰ cdpxa, ó ὢν ἐπὶ 
πάντων Θεός. Καὶ πολλαχοῦ ἂν ἴδοις ταῦτα µετα- 
θαΐνοντα τὰ ὀνόματα. El δὲ ἁποχεκληρωμένα $v Exá- 
στῃ φύσει, καὶ οὐχὶ θεὸς ἣν ὁ Υἱὸς, xal θεὸς ὡς ὁ 
Πατὴρ, µένων ὙΥἱός' εἰπὼν, "AAA" ἡμῖν εἷς θεὺς, 
περιττῶς προσετίθει τὸ Πατὴρ, βουλόμενος γνωρίσαι 
τὸν ἀγέννητον' ἤρχει γὰρ τὸ Θεὸς, εἴ γε αὐτοῦ µόνον 
Tv γνωριστιχὸν, τοῦτο δηλῶσαι. O0 τοῦτο δὲ µόνον, 
ἁλλὰ xaY ἕτερον ἔστιν εἰπεῖν. [175] Ei γὰρ λέγοις, 
ὅτι ἐπειδὴ εἲς 8:5; εἵρηται, οὐχ ἀρμόκει α τῷ Υἱῷ τὸ, 
65óc, ὅρα xal ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ αὐτὸ χείμενον. Καὶ 
γὰρ ὁ Υἱὸς εἷς Κύριος εἴρηίαι, καὶ οὐ διὰ τοῦτο αὐτῷ 
µόνῳ τὸ, Κύριος, ἁρμόττειν qapév. Ὥστε ἣν ἔχει 
ἰσχὺν τὸ, Eic, ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ, ταύτην καὶ ἐπὶ τοῦ Πα- 
τρός' xai καθάπερ οὑκ ἑξωθεῖ τὸν Πατέρα τοῦ Ku- 
ριον εἶναι, οἷος ὁ Υός ἐστι Κύριος, διὰ τὸ ἕνα αὐτὸν 
λέγεσθαι Κύριον τὸν Ylóv- οὕτως οὐδὲ τὸν Yiby ἐκ- 
6άλλει τοῦ εἶναι θεὸν, οἷός ἐστι θεὺς ὁ Πατὴρ, διὰ τὸ 
ἵνα Θεὸν λέγεσθαι τὸν Πατέρα. El δέ τινες Mvouv 
Tívo; ἕνεχεν Πνεύματος οὐχ ἐμνημόνευσεν ; ἐχεῖνο ἄν 
εἴποιμεν, ὅτι πρὸς εἰδωλολάτρας ἣν ὁ λόγος αὐτῷ, 
xai περὶ θεῶν πολλῶν ὁ ἀγὼν, xal περὶ χυρίων πολ- 
λῶν. Διὸ xaX Θεὸν τὸν Πατέρα εἰπὼν, τὸν Υἱὸν &xá- 
λεσε Κύριον. El τοίνυν τὸν Πατέρα οὐκ ἑτόλμῆσε xa- 
λέσαι Κύριον νῦν μετὰ τοῦ Υἱοῦ, ἵνα μὴ δύο map 
ἐχείνοις ὑποπτεύηται λέχειν Κυρίους, οὐδὲ τὸν 1ὲὸν 
θεὸν μετὰ τοῦ Πατρὸς, ἵνα μὴ δύο νοµίζηται λέγειν 
θεούς * τί θαυμάξζεις, εἰ τοῦ Πνεύματος οὐχ ἐμνημό- 
νευσε; πρὸς γὰρ ἐχείνους αὐτῷ τέως ἂν ὁ ἁγὼν, xai 
τὸ δεῖξαι, ὅτι οὐκ ἔστι πολυθεῖα map' ἡμῖν. Διὸ τὸ 
Εἷς τοῦτο συνεχῶς κατέχει λέγων Οὐδεὶς Θεὸς 
ἕτερος, εἰ μὴ εἷς' καὶ, ᾽Ημῖν elc Θεὸς xal slc 
Κύριος. "Όθεν δῃλον ὅτι φειδόµενος τῆς ἁσθενείας 
τῶν ἁχουόντων, ταύτῃ ἐχρήσατο τῇ διασχευῇ, xat διὰ 
τοῦτο οὐδὲ τοῦ Πνεύματος ἐμνημόνενσεν ἐπεὶ εἰ μὴ 
τοῦτό ἐστιν, οὐδὲ ἀλλαχοῦ μνησθῆναι ἔδει τοῦ Πνεύ- 
µατος, οὐδὲ συντάττεσθαι αὐτῷ Πατρὶ καὶ ΥἱΦ. El 
γὰρ ἀπέῤῥιπται Πατρὺς xal Υἱοῦ, πολλῷ μᾶλλον 
ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος αὐτὸ συντάττεσθαι οὐχ ἔδει, 


^ Reg., ei δὲ λέγοις.... οὐχ ἁρμόσεν, 


165 
ἔνθα μάλιστα φαίνεται τὸ ἀξίωμα τῆς θεότητος, xal 
δωρεαὶ δίδοντα. θεῷ προσήχουσαι μόνῳ παρέχειν. 


& Ἐγὼ μὲν οὗντὴνααἰτίαν εἶπον, δι) ἣν ἐνταῦθα σε- 
σίγηται' σὺ δὲ, εἰ μὴ τοῦτό ἐστιν, εἰπὲ διὰ τί Ev τῷ 
βαπτίσµατι συντάττεται. "AAA οὐκ ἂν ἔχοις ἑτέραν 
αιτίαν εἰπεῖν, fj τὸ, ὁμότιμον αὐτὸ εἶναι. Ὅταν γοῦν 
µηδεµίαν ἔκῃ τοιαύτην ἀνάγχην, ὅρα πῶς αὐτὸ συν- 
τάττει οὕτω λέγων Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ince? Χριστοῦ, xal ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἴα- 
ερὸς, καὶ ἡ κοινωνία τοῦ ἁγίου Πνεύματος μετὰ 
πάντων ὑμῶν" καὶ πάλιν, Διαιρέσοις δὲ χαρισµά» 
των εἰσὶ, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα καὶ διαιρέσεις 
διακονιῶν εἰσιν, ὁ δὲ αὐτὸς Κύριος καὶ διαιρέ- 
σεις ἐγεργημάτων εἰσὶν, ὁ δὲ αὐτὸς θεός. Αλλ' 
ἐπειδὴ νῦν πρὸς Ἕλληνας ὁ λόγος ἣν αὐτῷ καὶ τοὺς 
ἐξ Ἑλλήνων ἀσθενεστέρους, διὰ τοῦτο ταμιεύεται 
τέως" ὅπερ οὖν xal οἱ προφῆται ποιοῦσιν ἐπὶ τοῦ 
Υἱοῦ, οὐδαμοῦ σαφῶς αὐτοῦ pepvnpévot διὰ τὴν 
ἀσθένειαν τῶν ἀχουόντων. 'AAA' οὐκ ἐν πᾶσι ἡ 
γνῶσις, φὴσί. Ποία αὕτη; fj περὶ τοῦ θεοῦ, ἡ fj 
περὶ τῶν εἰδωλοθύτων, Ἡ γὰρ [174] τοὺς Ἕλληνας 
αἰνίττεται ἐνταῦθα, τοὺς πολλοὺό λέγοντας θεοὺς 
καὶ χυρίους, καὶ o9x εἱδότας τὸν ὄντα θεόν * f) τοὺς 
ἐξ Ἑλλήνων ἀσθενεστέρους ἔτι, τοὺς οὑδέπω σαφῶς 
εἰδότας, ὅτι οὐ χρὴ δεδοικέναι τὰ εἴδωλα, xat ὅτι 
οὐδὲν εἴδωλον ἓν κὀσμῳ. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, Ἠρέμα 
παρεμυθήσατο καὶ ἐπῆρε τούτους. Οὐδὲ γὰρ πάντα 
καθάπτεσθαι ἔδει, καὶ μάλιστα μέλλοντα πάλιν καθ- 
αχνεῖσθαι αὐτῶν σφοδρότερον. 


Τινὲς δὲ τῇ συνειδήσει cov. εἰδώ-ου ἕως ἄρτι 
ὡς εἰδωλοθύτων ἑἐσθίουσι, καὶ ἡ συγείδησις ab- 
εῶν ἀσθενὴς οὖσα μο.ύγεται. "Est τρέµουσι, 
φησ], τὰ εἴδωλα. Mh yáp pot τὴν παροῦσαν εἴπῃς 
κατάστασιν, xai ὅτι kx προγόνων τὴν εὐσέθειαν 
ἑἐδέξω. ἀλλὰ παράπεµμψον τὴν διάνοιαν εἰς ἐκείνους 
ποὺς χρόνους, καὶ ἐννόησὸν, ἄρτι τοῦ κηρύγματος 
καθισταµένου, καὶ τῆς ἀσεθείας ἔτι χρατούσης, xal 
“βωμῶν καιοµένων xai θυσιῶν καὶ σπονδῶν τελουµέ- 
νων, xal τῶν πλειόνων Ἑλλήνων ὄντων, τοὺς Ex 
προγόνων διαδεξαµένους τὴν ἀσέδειαν, xal πατό- 
pov xal πάππων χαὶ ἐπιπάππων τοιούτων ὄντας 
ἐχγόνους, χαὶ πολλὰ παρὰ τῶν δα:µόνων παθόντας 
xaxà, ἀθρόον µεταστάντας, πῶς εἰχὸς ἣν διαχεῖσθαι΄ 
πῶς δὲ δεδοιχέναι xal τρέµειν τὰς τῶν δαιμόνων 
ἐπιδουλάς' δι’ οὓς xal αἰνιττόμενος ἔλεγε' Τιγὲς δὲ 
τῇ συνειδήσει τοῦ εἰδωλοθύτου. Οὔτε γὰρ &xxa- 
λύπτει αὐτοὺς σαφῶς, ἵνα μὴ πλήξῃ, οὔτε παρατρέ- 
χει χαθόλου, ἁλλ᾽ ἀορίστως αὐτῶν µέµνηται, λέγχων᾽ 
Τινὲς δὲ τῇ συγειδήσει τοῦ εἰδω.ἱοθύτου ἕως ἄρτι 
ὡς εἰδω.2όθυτον ἑσθίουσι' τουτέστι, μετὰ τῆς αὐ- 
τῆς διανοίας, μεθ f; πρότερον xal ἡ συγείδήσις 
αὐτῶν ἀσθενὴς οὖσα μο.λύγεται' οὐδέπω ὄυνα- 
µένη χαταφρονῆσαι οὐδὲ χαθάπαξ αὐτῶν χαταγελά- 
Ἴσαι, ἀλλ ἔτι διακρινοµένη. Ὥσπερ ἂν el τις τῷ νε- 
προῦ ἅπτεσθαι νοµίζοι μολύνειν ἑαυτὸν κατὰ Ἰου- 
δαϊχὴν συνήθειαν, εἶτα ἑτέρους ὁρῶν ἁπτομένους 
μετὰ καθαροῦ συνειδότος, μὴ ἁπτόμενος μετὰ τῆς 
αὐτῆς γνώμης, μολύνοιτο * οὕτω x&xelvot τότε ἕπα- 
σχον. Τινὲς γὰρ, qnot, τῇ συνειδήσει τοῦ εἰδώλου 
ἕως ἄρει. Οὐχ ἁπλῶς τὸ, Ἔως ἄρτι, τέθειχεν, ἁλλ᾽ 
ἵνα δείξη ὅτι οὐδὲν ἤνυσαν μὴ σνγχαταθαϊΐνοντες. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTUMI AKCHIEP. CONSTANTINOP. 


166 
Οὐδὲ γὰρ οὕτως αὑτοὺς ἑνάχειν ἐχρῆν, ἁλλ' ἑτέρως 
πως λόγῳ πείθοντας xal διδασχαλίᾳ. Καὶ ἡ cvrel- 
δησις αὐτῶν ἀσθενὴς οὖσα μο.ύνεται. Οὐδαμοῦ 
τέως περὶ τὴν φύσιν τοῦ πράγματος τὸν λόγον ἵστη- 
σιν, ἀλλ' ἄνω xal χάτω περὶ τὸ συνειδὸς τοῦ puta - 
λαμθάνοντος στρέφεται. Δέδοιχε γὰρ µή πως θέλων 


. διορθῶσαι τὸν ἀσθενῆ, πλήξη τὸν ἰσχυρὸν, xa ἀσθενῃ 


καὶ τοῦτον ἑργάσηται. Διόπερ οὐχ ἧττον τούτου φεί- 
δεται, | ἐκείνου. Καὶ οὐχ ἀφίησιν αὐτὺ νομισθΏναί 
τι, ἀλλὰ πολὺν κατασχευάζει τὸν λόγον, ὥστε μὴ 
τοῦτο ὑποπτευθῆναι. Ἀρῶμα δὲ ἡμᾶς οὗ παρ- 
ἱστησι τῷ θεῷ. Οὔτε γὰρ ἐὰν φάγωμεγ, περισ- 
σεύοµεν' οὔτε ἐὰν μὴ φάγωµεν, ὑστεροῖμεν. 
Ορᾷς κῶς πάλιν αὐτῶν καθεῖλε τὸ φρόνημα; Εἰπὼν 
γὰρ ὅτι οὐ µόνον ἐχεῖνοι, ἀλλὰ πάντες [175] γνῶσιν 
ἔχομεν, xat, ὅτι οὐδεὶς οὐδὸν ἔγνωχε καθὼς δεῖ γνῶναι, 
καὶ, ὅτι ἡ γνῶσις φυσιοί΄ εἶτα παραμυθησάµενος 
αὐτοὺς, χαὶ εἰπὼν, ὅτι οὐχ kv πᾶσιν fj γνῶσις, xai ὅτι 
δι’ ἀσθένειαν οὗτοι μολύνονται’ ἵνα a) λέγωσιν ἐχεῖ- 
vot, Καὶ τἰ πρὸς ἡμᾶς, οἱ μὴ ἓν πᾶσιν f) γνῶσις; διὰ 
τί γὰρ μὴ ἔχει γνῶσιν ὁ δεῖνα;, διὰ τί ἀσθενῆς ; ἵνα 
ph ταῦτα ἀνθυποφέρωσιν, οὑκ εὐθέως λθεν ἐπὶ τὸ 
δεῖξαι σαφῶς, ὅτι διὰ τὴν ἐχείνου βλάθην ἀπέχεσθαι 
δεῖ, ἀλλὰ προαχροθολισάµενος αὑτὸν µόνον πρῶτον, 
τὸ τούτου πλέον δείχνυσι. Ποῖον δὴ τοῦτο; "Oct εἰ 
xai μηδεὶς ἐδλάπτετο, μηδὲ fj τοῦ πλησίον προσην 
διαστροφὴ, οὐδὲ οὕτω δεῖ τοῦτο ποιεῖν ' µαταιοπο- 
νεῖν γὰρ τοῦτό ἐστιν. Ὁ γὰρ ἀκούσας ὅτι βλάπτεται 
μὲν ἕτερος, αὐτὸς δὲ ἔχει τὸ χέρδος, οὗ σφόδρα ἀφ- 
ἱσταται, ἀλλά τότε μᾶλλον, ὅταν µάθῃ ὅτι οὐδὲν αὖ- 
τὸς ὠφελεῖται ἀπὸ τοῦ πράγματος. Διὰ τοῦτο πρῶτον 


τοῦτο τίθησι λέγων Βρῶμα δὲ ἡμᾶς οὗ παρίστησι 


τῷ θεῷ. Εἶδες πῶς αὑτὸ ἑἐξευτελίρει, ὃ ἑδόχει ἆ τὸ 
τελείας γνώσεως Ὑένεσθαι: Οὔτε γὰρ ἐὰν φάγω- 
µε», περισσεύοµεν τουτέστιν, εὐδοχιμοῦμεν παρὰ 
τῷ θεῷ, ὡς ἀγαθόν τι ποιῄσαντες χαὶ μέγα οὔτε 
ἑὰν μὴ φάγωμεν, ὑστεροῦμεγ" τουτέστιν, οὐκ ἔλατ- 
τόν τι ἔχομεν. 


Τέως μὲν οὖν αὐτὸ ἔδειξε περιττὸν xal οὐδέν' à 
γὰρ μήτε Υινόµενον ὠφελεῖ, µήτε μὴ γινόμενον βλά- 
πτει, περιττὸν ἂν en προϊὼν δὲ xal τὴν βλάδην ἐκ- 
καλύπτει πᾶσαν τοῦ πράγματος. Nuv μέντοι τὴν εἰς 
τοὺς ἀδελφοὺς Υινοµένην λέγει BAézece γὰρ, quot, 
p πως ἡ é£ovcia ὑμῶν αὕτη πρόσκομµια Τένη- 
ται τοῖς ἀσθεγοῦσι τῶν ἀδελφῶν. Ox. εἶπεν. ὅτι 
Ἡ ἑξουσία ὑμῶν πρόσχοµµα γίνεται, οὐδὲ ἀπεφήῆνα- 
το, ἵνα ph ἀναισχυντοτέρους ποιῄσῃ᾽ ἀλλὰ πῶς: 
ΒΙέπετε φοδῶν αὐτοὺς χαὶ ἑντρέπων, xol ἐπὶ ἄρ- 
νησιν ἄγων τοῦ uh ποιεῖν. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἡ γνῶσις 
ὑμῶν αὕτη, ὅπερ ἣν ἐγχωμίου μᾶλλον’ οὐδὲ, Ἡ τε- 
λειότης ὑμῶν abt: ἁλλ᾽, Ἡ ἐξουσία' ὅπερ προπε: 
τείας μᾶλλον xal αὐθαδείας xai ἁλαζονείας εἶναι 
ἐδόχει. Καὶ οὐχ εἶπε, Tolg ἁδελφοῖς, ἀλλὰ, Τοῖς 
ἀσθενοῦσι τῶν ἀδελφῶν' αὔξων τὴν χατηγορἰαν, 
ὅτι οὐδὲ ἀσθενούντων φείδονται, xal ταῦτα ἁἀδελφῶν. 
ἛἝστω γὰρ, οὐ δ:ορθοῖς οὐδὲ ἑγείρεις' τί xal ὑποσγε- 
λίδεις χαὶ προσπτα[ειν ποιεῖς, δέον χεῖρα ὀρέχειν: 
'AXX' οὗ βούλει τοῦτο' οὐχοῦν μηδὲ χαταθάλῃς. El 
piv γὰρ πονηρὺς ἣν, κολάσεως ἐδεῖτο' εἰ δὲ ἀσθενὴς, 
ἰατρείας. Nuv δὲ οὐχ ἀσθενὴς µόνον, ἀλλὰ xat ἁδελ- 
φός. "Οταν γάρ τις ἵδῃ σε τὸν ἔχοντα Υγγὠσιν é&v 


105 


eum ipsis conjungere non opoMuissel , ubi maxime 
divinitatis digniias apparet , et dona dantur qux Deo 
soli dare competit. 

4. Ego igitur causam dixi, cur hic silentio przter- 
missus Sit : lu vero, si res non ita se habet, dic cur 
in baptismo conjungitur. Sed non aliai possis cau- 
sam dicere, quam quod sit honore par. Cum ergo 
nullam talem habet necessitatem, vide quomodo 
ipsum conjungit, ita dicens : Gratia Domini nostri 
Jesu Christi, et caritas Dei et Patris, et commtnicatio 
Spiritus sancti sit cum omnibus vobis (2. Cor. 15.15); 
et rursum, Divisiones gratiarum sunt, idem autem 
Spiritus ; ct divisiones ministrationum sunt, idem au- 
tem Dominus ; οἱ divisiones operationum sunl, idem 
autem. Deus ( 4. Cor. 12. 4-G ). Sed quia. nunc ad- 
versus Griecos sermo erat, et eos qui Grxcis imbe- 
eilliores erant, propterea id interim reservatur οἱ 
tacetur. ld quod etiam propliete faciunt de Filio, 
quem nusquam aperte nominant ob auditorum imbe- 
cillitatem. 7. Sed non in omnibus est scientia, inquit. 
Quxnam illa? an ea, qux est de Deo, an ea, qux de 
iis quxe immolata sunt idolis ? Aut certe Grzecos hic 
subindicat, qui dicebant multos esse deos et dominos, 
nec sciebant Deum qui vere est : aut. eos qui inter 
gentiles imbecilliores erant, qui nondum clare scirent 
idola non esse timenda, et nullum esse idolum in 
mundo. Cum lioc autem dixisset, paulatim illos con- 
solatus est οἱ erexit. Neque enim omnia inseclari 
oportebat, cum maxime illos rursum vehementius 
essel iinpetiturus. 

De idolothytis. — Quidam autem. cum conscientia 
idoli usque nunc quasi idolothytum snanducant : et con- 
scientia eorum cum sit infirma, polluitur. Adhuc tre- 
munt, inquit, et metuunt idola. Ne niilii eniin prz- 
sentem rerum statum dixeris, et quod piam religio- 
nem a majoribus acceperis ; sed inentem tuam 
transfer in illa tempora, eL cogita, cum modo consti- 
tuia essel przedicatio, et impietas adliuc regnaret ar- 
derentque ar: et sacrificia, libamina peragerentur, 
et plures essent gentiles, qui a majoribus impietatem 
acceperant, a patribus, avis et atavis talibus orti, 
aique a dzemonibus mala inulta passi essent : illos, 
inquam, repente mutatos, quomodo verisimile erat 
3ffici : quomodo timend:e tremend:eque erant diemo- 
num insidi» : propter quos etiam id subindicando 
dicebat, Quidam autem cum conscientia. idolothyti. 
Neque enim aperte declarat illos, ne percellat, ne- 
que omnino prztercurrit, sed indefinite eorum ine- 
minit, dicens : Quidam autem cum conscientia idolo- 
thyti usque nunc quasi idolothytum manducant ; id est, 
cum eadem mente qua prius; et conscientia eorum 
cum sit infirma, polluitur : cum nondum possit dc- 
$picere, neque omnino illa irridere, sed adhuc in 
dubio versetur. Ác si quis, si tangat mortuum, putet 
seipsum polluere, secundum Judaicam consuetudi- 
nem; deindeque alios videns tangentes cum pura 
conscientia, non cum eadem mente tanzens, pollue- 
retur ; sic et illi tunc erant affecti. Quidam enin, in- 
quit, cum conscientia idoli usque nunc. Non sine causa 

PATROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XX. | - 


| 460 
illud, Usque nunc, posuit, sed ut ostendat, ilios nihil 
profecisse non sese accommodantes. Neque enim sic 
illos inducere oportebat, sed alio modo, vcrbo et 
doctrina persuasos. Kt conscientia idcrum cum sit 
infirma, polluitur. Nusquam adliuc circa rei naturam 
verba facit, sed semper ct ubique circa conscientiam 
accipientis versatur. Timet enim ne, dum vult infir- 
mum corrigere, fortem perstringat , illumque infir- 
mum reddat. Quapropter non minus huic parcit, 
quam illi. Neque sinit quid simile existimari, scd 
sermone utitur prolixo, ut ne tale quid in suspicio- 
nem veniat. 8. Esca autem nos non commendat Deo. 
Neque enim si manducaverimus, abundamus ; neque si 
non manducaverimus, deficimus. Viden' quumodo rur - 
$us eorum fastum deprimat? Nam cum dixisset, non 
modo illos, sed etiam omnes scientiam habere; ct 
neminem scire quemadmodum scire oportet ; et quod 
scientia inflet; deinde cum illos esset consolatus, ac 
dixisset, non in omnibus esse scientiam, et hos pol- 
lui propter imbecillitatem ; ne dicerent illi : Et quid 
ad nos, si non est in omnibus scientia? cur enim 
ille talis non habet scientiam ? cur est. infirmus? ne 
lhi;ec objicerent, non statim ad claram demonstratio— 
nem venit, quod πο lxdatur ille, abstinere oporteat ; 
sed primum quadam velitatione adversus illum usus, 
ostendit id, quod est illo majus. Quodnam est hoc ? 
Quod etiamsi nemo Lkederetur, neque proximi pet- 
versio metuenda essct, ne sic quidem lioc agendum 
csset : vanus quippe labor ille esset. Nam qui audi- 
vit alium lzedi, sed sibi lucrum esse, non multum abs- 
tinet ; sed tunc magis cum didicerit, nihil se ab ea re 
juvari. ldeo hoc primum ponit dicens: Esca autem 
nos non commendat Deo. Viden' quantum id vilipea- 
dat, quod videbatur a perfecta scientia effici ? Negue 
enim si manducaverimus, eabundamus; id est, apud 
Deum proboti sumus, ut quid bonum vel magnum 
operati ; neque οἱ non. manducaverimus, . deficimus ; id 
est, minus quid habemus. Interim igitur illud osten- 
dit superfluum et nihil esse : nam id, quod neque 
Si fiat prodest, neque si non fiat nocet, superfluum 
certe fuerit. 

5. Progressus autem totum rei damnum aperit. Nunc 
aulem dicit, id quod fratribusaccidit : 9. Videte enim, 
inquit, ne forte hac licentia vestra offendiculum fiat infir. 
mis fratribus. Non dixit, Quod licentia vestra sit offen- 
diculum, neque id pronuntiavit, ul ne impudentiores 
illos redderet ; sed quomodo ? Videte, terrens illos ac 
pudore afficiens et ad faciendi negationem inducens. 
Neque dixit, [πο vestra scientia, quod magis laudi 
esset ; neque, IIxc vestra perfectio; sed Licentia : 
quod magis temeritatis, petulanti:ze et arrogantizx essc 
videbatur. Nec dixit, Fratribus ; sed Infirmig fratri. 
bus, crimen augens, quod ne infirmis quidem par- 
cant, imo fratribus. Esto enim, non corrigis neque 
excitas; cur supplantas et dejicis, cum oporteret 
manum porrigere ? Sed hoc non vis : ergo ne deji- 
cias. Nam si malus essct, correctione opus haberet? 
si autem infirmus, medicina. Nunc autem non modo 
infirmus est, sed etiam frater. 10. Cum aquis enim t» 

11 


167 
viderit scientiam habentem in idolio recumbentem. nonne 
conscientia ejus, cum sit infirmus, edificabitur ad man- 
ducandum idolothyta ? Cum dixisset, Videte ne licentia 
vestra sit offendiculmn, dicit quomodo hoc fiat, ct ubi- 
que infirmitatem ponit, ne videatur damnum ex na- 
tura rei esse, et terribiles esse videantur d:emones. 
Nunc enim prope est, inquit, ut omnino deficiat ab 
idolis : te autem videus cum illis libenter versantem, 
rem accipit pro admonitione, et in illa re versatur 
ctiam ipse. Itaque non solum ex illius imbecillitate, 
sed ex intempestivo tuo opere insidis oriuntur : tu 
enim illum infirmiorem reddis. 11. Et peribit infirmus 
[rater in esca tua, propter quem Christus mortuus est. 
Duo namque sunt, ασ te venia privant ob hoc illa- 
tun damnum, et quod. infirmus, et quod frater sit ; 
imo tertium quoque additur, quod omnium terribi- 
lissimum est. Quodnam illud est? Quod Christus pro 
illo mori non recusaverit ; tu vero ne quidem ad ejus 
imbecillitatem te attemperas. Per hzc autem perfe- 
clum admonet, qualis ipse prius esset, et quod pro 
illo etiam mortuus sit. Et non dixit : Pro quo etiam 
mori te oportebat; sed quod multo majus erat, quod 
etiam Christus propter ipsum est mortuus. Sic Domi- 
nns quidem tuus pro illo mori non recusavit ;tu vero 
ejus nullam rationem habes, ut nec propter ipsum a 
scelesta mensa abstineas ; sed sinis ipsum perire post 
salutem ita partàm ; quodque gravissimum est, per 
escam ? Neque enim dixit, Propter tuam perfectio- 
nem, vel propter tuarn scientiam, sed Propter tuam 
escam, Sunt itaque quatuor criniina, illaque maxima : 
quod et frater sit, et infirmus, et cujus Christus tan- 
tam habuit rationem, ut pro illo moreretur; et quod 
post hzc omnia propter escam pereat. 12. Sic au- 
tem peccantes in. fratres, et. percutientes. conscientiam 
eorum infirmam, in. Christi. peccatis. Viden' quam 
sensim et paulatim peccatum illud ad culmen iniqui- 
tatis deduxerit ? Rursusque infirmitatis illorum me- 
minit. Nam quod ipsi pro se esse existimabant, hoc 
ubique in illorum caput convertit. Neque dixit, Scan- 
dalizantes, sed Percutientes, ut per dictionis empha- 
sin crudelitatem ostenderet. Quid enim sxvius fuerit 
homine, qui grum percutigt? Etenim quovis vul- 
nere gravius est scandalizare, seu offendiculum po- 
nere : $cpe namque hoc mortem induxit. Et quo- 
inodo in Christum peccant ? Uno quidem modo, quia 
quiz sunt famulorum ut propria sibi attribuit; se- 
eundo, quod qui verberantur, ad corpus et membra 
ipsius pertineant ; tertio, quod opus suum : per suam 
cadem propriam zdificatum, ipsi per ambitionem 
suam diruant. 13. Quapropter, si esca scandalizat 
fratrem meum , non manducabo carnem in. eternum. 
Που tamquam optimus magister, cujus: est per se 
docere qu:e dicit. Neque dixit, Sive juste sive injuste ; 
ed quomodocumque. Nec dico, inquit, idolo immo- 
latum, quod etiain propter aliam causam est prohi- 
bitum ; sed si quid etiam eorum, quz in potestate et 
concessa sunt offendat, ab illis quoque abstinebo, 
non uno vel altero dic, sed toto vita mex tempore : 
Non mandtcabo enim, inquit, carnes in eternum. Nec 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIITEP. CONSTANTINOP. 


168 
dixit, Ne perdam fratrem, sed simpliciter, Ne fratri 
offendiculo sim. Etenim extremz dementix luerit ea 
quie Christo ita cordi fuere, et talia ut propter ea 
mortem elegerit, nos ita parvi facere, ut ne propter 
illa quidem ab escis illis abstineamus. Πάνο porre 
non illis selum, sed etiam nobis opportune dicantur, 
qui proximi salutem despicimus, et satanica illa verba 
proferimus. Nam dicere, Quid mihi cura est, si ille 
offendatur et ille pereat ? satanic» est crudelitatis 
et inhumanitatis. Atqui tunc quidem illorum imbe- 
cillitatis erat, quibus hxc offendiculo erant; apud 
nos vero non item. Nam illa peccata admittimus, quss 
fortibus etiam offendiculo sint. Cum enim percuti- 
mus, rapimus et avaritiz studemus, liberisque tam- 
quam mancipiis abutimur, cuinam hzc non offendi- 
culo fuerint? Nam ne dixeris, Ille sutor, iste tinctor 
est ; neque dixeris, /Erarius faber alius est : sed co- 
gita illum esse fidelem et fratrem. lllorum enim disci» 
puli sumus, piscatorum, publicanorum, tabernacu- 
lorum opificum : illius qui in domo fabri nutritus 
fuit, qui sponsam ejus matrem habere dignatus est, 
qui pannis involutus in przxsepi recubuit, qui nou 
habebat ubi caput reclinaret, qui tanta suscepit iti- 
nera, ut ex via fessus esset, qui ab aliis nutriebatur. 

6. Fastus humanus nihil est. — H:ec cogita, et hu- 
manum fastum nihil esse putes ; sed et tabernaculo- 
rum opificem, et eum qui curru vehitur, et mille 
famulos habet, et foro obvios arcet, fratrem esse exi- 
stima ; imo illum magis quain hunc. Nam ille oppor- 
tunius frater dicatur, qui magis similis est. Quis erga 
similis est piscatoribus? qui quotidiano alitur opere, 
non habens famulum neque domicilium; sed in om- 
nibus crucifixus; anille, quitanto fastu circumdatur, 
et contraria legibus divinis operatur? Ne ergo despi- 
cias illum, qui magis frater tuus est : nam ille magis 
similis est apostolieze imagini. At non libenter, sed 
invitus, inquies : non enim ex animi sententia hoe 
facit. Undenam hoc? non audistis, Nolite judicare, «t 
non judiceinini (Matth. 1. 1) * Ut autem discas illum 
non invitum operari, accede et da illi decies mille 
auri talenta, εἰ videbis illum h:ec recusarc. Itaque 
etiamsi a majoribus divitias non acceperit, sed et 
cum accipere liceret, non acceperit, nec suis addide- 
rit, magnum affert indicium quod pecunias despiciat. 
Nam et Joannes Zebedzi admodum pauperis filius 
erat ; sed non propterea coactam (fuisse dicemus illius 
paupertatem. Cum ergo videris ligna c:edentem, 
malleo tundentem, fuligine tinctum, ne ideo con- 
temnas, sed ideo mireris. Nam et Petrus succinctus 
erat, sagenam tractabat et piscabatur post resurre- 
ctionem Domini. Ecquid dico Petrum ? Paulus ipse 
post emensa tanta terrarum spatia, post tot edita 
miracula, in tentoriorum officina stans, pelles con- 
suebat, et reverebantur eum angeli et trementes dz- 
mones formidabant : nec pudebat dicere : N ecessita- 
libus meis, et iis qui mecum erant, ministraverunt 
manus isi (Act. 20. 54). Ecquid dico, non pudebat 
eum? In hoc certe ille gloriaba:ur. Ecquis est, in- 
quies, nunc Paulo virtute par? Scio et ego nullum 


167 


εἰδω.1είῳ καταχείµενον, οὐχὶ ἡ συνείδησις αὐτοῦ 
ἀσθενοῦς ὄντος οἱκοδομηβήσεται εἰς τὸ τὰ εἶδω.16- 
θυτα ἐσθίει; Εἰπὼν,. Β.άχετε μὴ «πρόσχομμα 
γένητα; ἡ ἐξουσία ὑμῶν abcn, λέγει πῶς xai siv 
τρόπῳ γίνεται. Καὶ πανταχοῦ τὴν ἀσθένειαν τίθηαιν, 
ἵνα μὴ δόξη τῆς τοῦ πράγματος φύσεως εἶναι ἡ βλά- 
6η, χαὶ φοθερηὶ φανῶσιν οἱ δαίµονες. Νῦν μὲν γὰρ 
ἐγγύς ἐστιν ἀποστῆναι τέλεον τῶν εἰδώλων, φησί σὲ 
δὲ ὁρῶν ἐμφιλοχωροῦντα Exelvot;, ἀντὶ παραινέσεως 
«) πρᾶγμα δέχεται, xal ἑναπομένει xat αὐτός. [176] 
"Dott οὐ τῆς ἀσθενείας µόνον ἑστὶ τῆς ἐχείνου, ἀλλὰ 
καὶ τΏς σῆς ἁἀκαιρίας ἡ ἐπιδουλή ' σὺ γὰρ αὐτὸν 
ἀσθενέστερον ποιεῖς. Καὶ ἁπο.εῖται  ὁ ἀσθενων 
ἀδε.1φὺς ἐπὶ τῇ σῇ βρώσει, δι ὃν Χριστὸς ἁπ- 
έθανε. Δύο γὰρ ἔχεις τὰ συγγνώµης σε ἁποστεροῦντα 
ἐπὶ τῇ βιάθῃ ταύτῃ, xal ὅτι ἀσθενῆς, xat ὅτι ἁδελ- 
φός' μᾶλλον δὲ xal τρἰτὀν, xai πάντων φοθερώτερον. 
Ποῖον δὴ τοῦτο; "Ότι Χριστὸς μὲν οὐδὲ ἁποθανεῖν 
παριτήσατο ὑπὲρ αὐτοῦ, σὺ δὲ αὐτῷ οὐδὲ συγχατα- 
θαΐνειν ἀνέχῃ. Διὰ δὴ τούτων xal ἀναμιμνήσχει τὸν 
εέλειον, τίς ἦν xal αὐτὸς ἔμπροσθεν, xai ὅτι ὑπὲρ 
αὐτοῦ ἀπέθαν:. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ὑπὲρ οὗ xal ἀποθα- 
νεῖν σε ἔδει, ἁλλ᾽ ὃ πολ)λῷ μεῖζον fjv, ὅτι xal Χριστὸς 
δι) αὐτὸν ἀπέθανεν. Εἶτα ὁ μὲν Δεσπύτης ὁ ab; ἀπο- 
θανεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ οὗ παρῄτήσατο, σὺ δὲ καὶ οὕτως 
οὐδένα αὐτοῦ ποιῃ λόγον, ὡς μηδὲ τραπέζης ἔναγους 
ἀποσχέσθαι δ. αὑτόν ἁλλ' ἐᾷς αὐτὸν ἁἀπόλλυσθαι 
μετὰ τὴν σωτηρίαν τὴν οὕτω γενοµένην, xal τὸ δὴ 
χαλεπώτατον, διὰ βρῶμα; Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, Ἐπὶ τῇ 
σῇ τελειότητι, οὐδὲ, Ἐπὶ τῇ σῇ γνώσει, ἁλλ᾽, Ex 
eg σῇ βρώσει. Ὥστε τέσσαρα τὰ ἐγχλήματα xal 
σφόδρα μέγιστα, ὅτι xal ἀδελφὸς, xaX ἀσθενῶν, χαὶ 
οὗ τοσοῦτον ὁ Χριστὸς ἐποιῄσατο λόγον ὡς xal àmo- 
θανεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ, xal ὅτι μετὰ ταῦτα πάντα διὰ 
βρῶμα ἁπόλλυται. Οὕὔτω δὲ ἁμαρτάνοντες elc τοὺς 
ἀδελΛφοὺς, xal rüxtorcec αὑτῶν τὴν συγεἰδησι» 
ἀσθενοῦσαν, εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνετε. "Opi πῶς 
ἑρέμα xaX κατὰ μιχρὸν εἰς αὐτὴν τῆς παρανομίας 
τὴν χορυφὴν ἀνήγαγε τὸ ἁμάρτημα; Καὶ πάλιν τῆς 
ἀσθενείας µέμνηται τῆς ἐχείνων. Ὅπερ γὰρ ἑνόμιξον 
ὑπὲρ αὐτῶν εἶναι οὗτοι, τοῦτο πανταχοῦ εἰς τὴν αὖ- 
τῶν περιτρέπει κεφαλήν. Και οὐκ εἶπε, Σκανδαλἰ- 
ζοντες, ἀλλὰ, Τύατοντες, ὥστε τῇ ἐμφάσει τῆς λέ- 
ξεως τὴν ὠμότητα ἑνδείξασθαι. Τί γὰρ ἁπηνέστερον 
ἀνθρώπου γένοιτ ἂν τοῦ τὸν γοσοῦντα τύπτοντος: 
Καὶ γὰρ πληγῆς ἁπάσης χαλεπώτερον τὸ σκανδαλί- 
ζειν πολλάχις γοῦν xal θάνατον τοῦτο εἰργάσατο, 
Καὶ πῶς εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνουσιν; Ἐνὶ μὲν τρόπῳ, 
ὅτι τὰ τῶν οἰκετῶν αὐτὸς οἰχειοῦται’ δευτέρῳ δὲ, ὅτι 
εἰς xb σῶμα αὐτοῦ xaX εἰς τὸ µέλος τελοῦσιν οἱ tu- 
πτόμενοι. τρἰτῳ, ὅτι τὸ ἔργον αὐτοῦ, ὃ διὰ τῆς οἱ- 
χείας ᾠχοδόμησε αφαγῆς, τοῦτο οὗτοι χαθαιροῦσι διὰ 
τὴν οἰχείαν φιλοτιµίαν. Διόπερ εἰ βρὼμα σκανδα- 
(ζει τὸν dósAgór µου, οὗ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν 
αἰῶνα. Τοῦτο, ὡς διδάσκαλος ἄριστος. τὸ δι’ ἑαυτοῦ 
παιδεύειν ἃ λέγει. Καὶ οὐκ εἶπεν, Εἴτε διχαίως, εἴτε 
ἀδίχως ἁλλ᾽ ὁπωσοῦν. Καὶ οὐ λέγω, φᾳησὶν, εἰδωλό- 
θντον, ὃ xaX δι ἑτέραν αἰτίαν χεχώλυται" ἀλλ' et τι 
xai τῶν Ev ἐξουσίᾳ xal αυγχεχωρηµένων σχανδαλίζει, 
καὶ ἀχείνων ἀφέξομαι' καὶ οὗ μίαν οὐδὲ δευτέραν 
ἡμέραν, ἀλλὰ τὸν πάντα χρόνον τῆς ζωῆς pov: O0 
^ Reg. οἱ vulgatiores editiones Epistolarum Pauli, 
imo) ritos, et sic legit interpres Latinos. Savil. et Morel., 
ἀπόλλυται. Ibidem Reg. et valgatiores Epistolarum l'auli 
editiones, ἐπὶ τῷ LP ών gata Latina, ín scienlia tua. 
loterpres Latinus Chrysostomi, in conscientia tua. Savil. 
et Morel., ἐπὶ τῇ o$ βρώσει, in cibo tuo. 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XX. 


163 


μὴ γὰρ φάγω, qnoi, χρέα εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ οὐχ 
εἶπεν, "Iva. μὴ ἀπολέσω τὸν ἁδελφόν' ἀλλ’, "Iva μηδὲ 
ἁπλῶς σχανδαλίσω. [177] Καὶ γὰρ ἑσχάτης ἀνοίας 
.& περισπούδαστα τῷ Χριστῷ, xal τοιαῦτα ὡς xal 
θάνατον ἑλέσθαι δι’ αὐτὰ, ταῦτα οὕτως ἡμᾶς εὐκατα- 
Φρόνητα νοµίζειν, ὡς μηδὲ βρωµάτων ἀπέχεσθαι δι’ 
αὐτά. Ταῦτα δὲ οὐ πρὸς ἑἐχείνους µόνον, ἀλλὰ xal 
πρὸς ἡμᾶς ἂν ἔχοι χαιρὸν λέγεσθαι, τοὺς χαταφρο- 
νοῦντας τῆς τῶν πλησίον σωτηρίας, xaX τὰ σατανικὰ 
ἐχεῖνα φθεγγοµένους ῥήματα. Τὸ γὰρ λέγειν, Τί δὲ 
μοι µέλει, ἂν ὁ δεῖνα σχανδαλίζηται, xal 5 δεῖνα ἁπ- 
όλλυται; της ὠμότητος τῆς ἐχείνου xal τῆς ámav- 
θρωπίας ἐστί. Καΐτοι re τότε μὲν xal τῆς τῶν σχαν- 
δαλιζοµένων ἣν ἀσθενείας τὸ συμθαῖνον ἐφ᾽ ἡμῶν δὲ 
οὐχέτι. Τοιαῦτα γὰρ ἁμαρτάνομεν, ἃ καὶ τοὺς ἰσχυ- 
ροὺς σχανδαλίζει. Ὅταν γὰρ τύπτωμεν καὶ ἁρπάζω- 
μεν xal πλεονεκτῶμεν, xal ὡς ἀνδραπόδοις τοῖς έλευ- 
θέροις ἀποχρώμεθα, «iva οὐχ ἱχανὰ ταῦτα σχανδαλί(- 
σαι; Mi γὰρ εἴπῃ; ὅτι ὁ δεῖνα ὑποδηματοῤῥάφος, 
μηδ᾽ ὅτι δευσοποιὸς ἕτερος, μηδ᾽ ὅτι χαλχοτύπος ἅλ- 
λος” ἀλλ’ ἐννόησον ὅτι πιστὸς xal ἁδελφός. Ἐχείνων 
Yáp ἔσμεν μαθηταὶ τῶν ἁλιέων, τῶν τελωνῶν, τῶν 
σκηνοῤῥάφων, Σχείνου τοῦ τραφέντος ἐν οἰκίᾳ τέχτο- 
vog, xai τὴν μνηστὴν τούτου μητέρα χαταξιώσαντος 
σχεῖν, καὶ ix σπαργάνων ἐπὶ φάτνης κειµένου, χα) 
οὖκ ἔχοντος ὅπου κλίνη τὴν χεφαλὴν, τοῦ τοσαῦτα 
ὁδοιποροῦντος, ὡς καὶ χοπιᾷν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας, τοῦ 
παρ᾽ ἑτέρων τρεφοµένου. 

ς’.Ταῦτα λογίζου, καὶ μηδὲν εἶναι νόμιζε τὸν τῶφον 
τὸν ἀνθρώπινον * ἀλλὰ xal τὸν σχηνοποιὸν, καὶ τὸν 
ἐπ' ὀχήματος φερόµενον xal µυρἰους παῖδας ἔχοντα 
χαὶ σοδοῦντα ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς, ἁδελφὸν εἶναι νόμιζε" 
μᾶλλον δὲ τοῦτον πλέων, f| ἐκεῖνον. Καὶ γὰρ ἁδελφὸς 
ἐχεῖνος εἰχότως ἂν λέγοιτο μᾶλλον 6 μᾶλλον ἑοικώς. 
Τίς οὖν ἔοικε τοῖς ἁλιεῦσιν; ὁ ἐκ τῆς χαθ᾽ ἡμέραν 
ἐργασίας τρεφόµενος, xai μηδὲ οἰχέτην ἔχων μηδὲ 
χαταγώγιον, ἀλλὰ πάντοθεν ἑσταυρωμένος, 13) ἑκεῖνος 
ὁ τοσοῦτον περιδεθληµένος τῦφον, xal τὰ ἑναντία 
ποιῶν τοῖς τοῦ Θεοῦ νόµοις; Mi, δὴ καταφρόνει τοῦ 
μᾶλλον ἀδελφοῦ * τῆς γὰρ εἰκόνος οὗτος μᾶλλον ἕστη- 
xtv ἐγγὺς τῆς ἀποατολιχῆς. 'AXX οὐχ ἑκὼν, ἀλλ 
ἀναγχαζόμενος, φηαίν ' οὗ γὰρ χατὰ γνώμτν τοῦτο 
ποιεῖ. Πόθεν τοῦτο; οὐχ Ίχουσας, Mi χρίγετε, Ίνα 
μὴ κριθητε; Ἵνα δὲ µάθῃς ὅτι οὑκ ἄχων, npóc- 
ελθε, xoi δὸς μύρια χρυσίου τάλαντα, xat ὄψει δια- 
χρουόµενον. Ὥστε εἰ xaX μὴ ix προγόνων διεδέξατο 
πλοῦτον, ἀλλ' ὅταν, ἐξὸν λαδεῖν, μὴ προσίηται μὴδὲ 
προστιθῇ τοῖς οὖσι, µέγιστον δεῖγμα ἐχφέρει τοῦ 
χρημάτων ὑπερορᾷν. Ἐπεὶ xal ὁ Ἰωάννης ὁ Zc6c- 
balou τοῦ σφόδρα πένητος υἱὸς fiv: ἀλλ οὗ δήπου διὰ 
τοῦτο χατηναγχασμένην αὐτοῦ τὴν mevíav εἶναι φῄσο - 
μεν. Ὅταν οὖν ἴἵδῃς ὑλοκοποῦντα, σφυροχοποῦντα. 
Ἰσθολωμένον, μὴ διὰ τοῦτο χαταφρόνει, ἀλλὰ διὰ 
τοῦτο θαύμαζε ἐπεὶ χαὶ Πέτρος χαὶ διεζώσατο xal 
σαγήνην µετεχείριζε καὶ ἠλίενε μετὰ τὴν ἀνάστασιν 
τοῦ Δεσπότου. Καὶ τί λέγω Πέτρον; Παῦλος γὰο ab- 
τὸς [178] οὗτος μετὰ τοὺς µυρίους διαύλους, καὶ τὰ 
τοσαῦτα θαύματα, kml σχηνοῤῥαφείου ἑστὼς, δέρ- 
µατα ἔῤῥαπτε, xal ᾖδοῦντο αὐτὸν ἄγγελοι, καὶ δα(- 
µονες ἔτρεμον) καὶ οὐχ ἠσχύνετο λέγων’ Ταῖς χρείαις 
µου καὶ τοῖς οὖσι μετ' ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ yetpec 
αὗται. Καὶ τί λέγω, οὐχ ἠσχύνετο; Καὶ ἐνεχαλλω- 
πίξετο μὲν οὖν τούτῳ. Καὶ τίς ἐστι κατὰ τὴν ἀρετὴν 
τοῦ Παύλου, φησὶ, νῦν; Οἶδα χἀγὼ ὅτι οὐδεὶς, ἀλλ᾽ 
οὗ διὰ τοῦτο τοῦ χαταφρονεῖσθαι ἄξιοι οἱ νῦν ὄντες. 
Ei γὰρ διὰ τὸν Χριστὸν τιμᾶς, κἂν ἔσχατος ᾗ, πιστὸς 


1959 


ὃξ, 6:xatog ἂν cfr, τιμᾶσθαι. Καὶ γὰρ εἰ στρατηγοῦ 
xai στρατιώτου Φιλοῦ παραγενοµένων ἀμφοτέρων, 
βασιλεῖ φίλων ὄντων. σὺ ttv οἰχίαν ἑχατέροις ἀνέωζας, 
διὰ τίνος μᾶλλον ἔδοξας ἂν τὸν βασιλέα τιμᾷν, EG- 
δηλον ὅτι διὰ τοῦ στρατιώτου, 'O μὲν γὰρ στρατηγὸς 
εἶχε, xaY τῆς τοῦ βασιλέως φιλίας χωρὶς, πολλά xav 
πεῖσαι ταύτην παρασχεῖν αὐτῷ τὴν τιμήν * ὁ δὲ στρα- 
σιώτης οὐδὲν ἕτερον, T| τὴν τοῦ βασιλέως φιλίαν. Aux 
τοῦτο καὶ χωλοὺς καὶ ἀναπήρους xai τοὺς οὐχ ἔχον- 
τας ἀντιδοῦναι, χαλεῖσθαι ἐπὶ τὰ δεῖπνα xal τὰ συµ- 
πόσια ἡμῶν ἐχέλευσεν ὁ θεὺὸς, ὅτι αὗται μάλιστα χυ- 
ρίως εἰσὶν αἱ διὰ τὸν θεὸν γινόµεναι εὐποιίαι. "Av 
δὲ μέγαν τινὰ καὶ περίβλεπτον ξενίσης, οὐχ οὕτω xa- 
βαρὰ ἑλεημοσύνη τὸ γινόμενον' ἀλλὰ µερίζεταί τι 
πρὸς σὲ καὶ χενοδοξία πολλάκις, xal τὸ παθεῖν cO 
χαὶ ἐπισημότερον πολλοῖς δι’ ἐχεῖνον γίνεσθαι. Πολ- 
λοὺς γοῦν ἔχοιμι ἂν ἐπιδεῖσαι xat διὰ τοῦτο τοὺς ἔπι- 
σηµοτέρους τῶν ἁγίων θεραπεύοντας, ἵνα xaX παρὰ 
ἄρχουσι πλείονος δι᾽ ἔχείνων ἀπολαύσωσι παῤῥησίας, 
χα) τοῖς αὐτῶν πράγµασι xal ταῖς οἰχίαις ἐντεῦθεν 
χρησιμώτεροι γίνωνται καὶ πολλὰς τοιαύτας τοὺς" 
ἁγίους ἐχείνους ἆπα':τοῦσι χάριτας ὅπερ αὐτοῖς λυ- 
µαΐνεται τῆς φιλοξενίας τὴν ἀντίδοσιν , ὅταν αὐτὴν 


S. JOANNIS GHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


170 


γνώµη τοιαύτῃ µετίωσι. Καὶ τί χρὴ λέγειν περὶ τῶν 
ἁγίων τοῦτο; 'Ü γὰρ παρὰ τοῦ θξο" τὰς ἁμοιθὰς 
τῶν πόνων ἐνταῦθα ζττῶν, χαὶ διὰ τὰ παρόντα µετ- 
ιὼν ἀρξτὴν, Ἱλάττωσεν αὑτοῦ τὸν µισθόὀν * ὁ δὲ ὁλο- 
Χλρους ἀπαιτῶν Excel τοὺς στεφάνους, πολὺ θαυ- 
µαστότερος φαίνεται, χατὰ τὸν Aá,apov ἐχεῖνον τὸν 
πάντα ἑχεῖ ἁπολαμθάνοντα τὰ ἀγαθὰ, χατὰ τοὺς 
παΐδας τοὺς τρεῖς, οἳ μέλλοντες εἰς τὴν χάµινον ἐμ- 
πίπτειν, ἔλεγον, ὅτι "Εστι θεὸς àx οὐρανοῖς ἱκαν ὃς 
é£eAéc 0a! "pac: καὶ ἑὰν' μὴ , Troccór ἔστω σοι. 
Βασι.εῦ, ὅτι τοῖς θεοῖς σου ob «ἰατρεύομεν, καὶ 
τῇ εἰκόνι ej χρυσῇ ᾖ ἕστησας, οὗ προσχυνοῦμεν" 
χατὰ τὸν ᾿Αθραὰμ, ὃς xal ἀνῆγαγε τὸν υἱὸν xa 
ἔσφαξε, xaX ταύτα οὐκ ἐπὶ μισθῷ τινι ἔπραττεν, 
ἀλλὰ µίαν ἠγούμενος µεγίστην ἀμοιθὴν, τὸ ὑπακούειν 
τῷ Δεσπότη. Τούτους xa ἡμεῖς μιμώμεθα. Οὕτω 
γὰρ καὶ δαφιλἠὴς ἡ ἀντίδοσις ἡμῖν Ίξει τῶν ἀγαθῶν, 
ὅτι μετὰ τοιαύτης ἅπαντα πράττοµεν γνώμης, xai 
λαμπροτἐρων ἐπιτευξόμεθα στεφάνων. ὧν γένοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτ. χαὶ φιλανθρωπία τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ 
ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, vip, νῦν xat 
ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 





[179] OMIAIA KA'. 


Qivx εἰμὶ ἁπόστολος;, obx εἰμὰ ἐεύθερος; οὐχὶ 
'IncobY Χριστὸν τὸν Κύριον ἡμῶν ἑώρακα; οὐ 
τὸ ἔργο» µου ὑμεῖς ἐστε ἐν Koplo ; 

α’. Ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι Ἑὰν βρῶμα σκαν»δαίζῃ τὸν 
ἀδε.1φόν µου, οὗ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, 
ὅπερ «οὐκ fjv μὲν πεποιηχὼς, ὑπέσχετο δὲ ποιῄσειν, 
εἰ χρεία &navvoln* ἵνα μὲ τις λέγη, ὅτι Κομπάζεις 
εἰχῆ, xal φιλοσοφεῖς ἐν λόγοις, χαὶ ὑπισχνῇ διὰ ῥη- 
µάτων, ὃ καὶ ἐμοὶ xal τῷ δεῖνι εὔχολον * εἰ γὰρ ἀπὸ 
ΦυχΏς ταῦτα λέχεις, δεῖξον δ.ὰ τῶν ἔργων τίνος 
κατεφρόνησας ὑπὲρ τοῦ μῆ σκανδαλίσαι τὸν ἁδελφόν' 
διὰ τοῦτο ἀναγχά»σεται λοιπὸν εἰς τὴν ἁτύδειξιν τού- 
των χαθεῖναι, καὶ δεῖξαι πῶς xai τῶν συγχεχωρηµέ- 
νων ἀπείχετο ὑπὲρ τοῦ μὴ σχανδαλίσαι. καίτοι γε 
οὐδενὸς αὐτὸν τοῦτο χαταναγχάζοντος νόµου, Καὶ οὗ 
τοῦὔτό πω θαυμαστὸν, xalzsp ὃν θαυμαστὸν , ὅτι τῶν 
συγχεχωρηµένων ἀπείχετο, οὗ µόνον ὑπὲρ τοῦ μὴ 
σχανδαλίσαι, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλοῦ τοῦ πόνου xal 
τ2ὺ χινδύνου τοῦτο ἐποίει. Τί γὰρ * χρὴ λέγειν περὶ 
τῶν εἰδωλοθύτων ; φησί" Τοῦ γὰρ Χριστοῦ ἐπιτάξαν- 
τος τοὺς τὸ Εὐαγγέλιον χηρύττοντας ἐκ τῶν µαθη- 
τευοµένων ζην, ἐγὼ τηῦτο οὐχ ἑποίησα” ἁλλ᾽ εἱλόμην, 
εἰ δέοι, καὶ λιμῷ καταλὺσαι τὸν βίον, xal τὸν χαλε- 
πώτατον θάνατον ἀποθανεῖν, ὥστε μὴ λαθεῖν παρὰ 
τῶν κατηγουµένων’ οὖχ ἐπειδὴ σχανδαλίκεσθαι ἔμελ- 
λον, εἰ pii] λάθοι, ἀλλ ἐπειδὴ οἰχοδομεῖσθαι, ὃ πολλῷ 
πλέον ἣν. Καὶ τούτου μάρτυρας αὐτοὺς εἰς μέσον 
παράχει, παρ oig xai ἐργαζόμενος xai λιμώττων 
ἔνη, καὶ παρ᾽ ἑτέρων τρεφόμενος, καὶ στενοχωρού- 
pevos, ὥστε μἣ σχανδαλίσαι αὐτούς' xalzot γε εἰχῆ 
ἑςχανδαλίζοντο' νόµον γὰρ οὗτος ἐπλήρου * ἀλλ ὅμως 
ἐχ περιουσίας αὐτῶν ἐφείδετο. El δὲ ὑπὲρ τὸν νόµον 
ἐποίησεν αὐτὸς, ἵνα μὴ σχανδαλισθῶσι, καὶ τῶν ἔπι- 
τετραµµένων ἀπείχετο εἰς οἰκοδομὴν ἑτέρων, τίνος 
ἂν elev ἄξιοι οὗτοι οἱ τῶν εἰδωλοθύτων μὴ ἀπεχόμε- 
vot, καὶ ταῦτα πολλῶν ἐντεῦθεν ἀπολλυμένων, ὃ xal 
χωρὶς τού σχανδάλου φυγεῖν ἔδςι διὰ τὸ τῶν δαιµό- 

* Jta Reg. bene. [η Editis ὅπερ deest. b Ita Reg. Editi 


VerO, ἀπείχετο ὑπὲρ τοῦ μὴ σχανδαλίσαι' ἀλλ) ὅτι καὶ μετὰ 
αολλοῦ του πόνον καὶ τοῦ κινδύνου, T( γάρ. 


vtov εἶναι τὴν τράπεζαν; Τὸ μὲν οὖν χεφάλαιον ἅπαν 
τοῦτό ἐστιν, ὃ διὰ πολλῶν ἐργάζεται στίχων. Aci δὲ 
ἄνωθεν ἐπεξελθεῖν τοῖς προχειµένοις. 0ὐδὲ γὰρ σα- 
φῶς αὐτὸ οὕτως, ὥσπερ εἶπον, τέθειχεν, οὐδὲ εὐθέως 
αὐτῷ ἐπιπηδᾷ., ἀλλ' ἑτέρωθεν ἄρχεταιο, οὕτω λέγων, 
Οὐκ εἰμὶ ἁπόστο.ῖος ; Μετὰ γὰρ τῶν εἰρτμένων xal 
αὕτη οὐ μιχρὰ διαφορὰ, τὸ xal Παῦλον εἶναι τὸν 
ταῦτα ποιοῦντα. "Iva. γὰρ μὴ λέγωσιν, 01: Ἔξεστιν 
ἀπογεύεσθαι σφραχίζοντι, τέως μὲν οὐχ ἵσταται πρὸς 
τοῦτο, ἀλλά λέγει, ὅτι El xal ἑξην, οὐκ ἔδει διὰ τὸν 
βλάθην τῶν ἁδελφῶν τοῦτο ποιεῖν' ὕστερον δὲ δείχνυ- 
σιν ὅτι οὐδὲ ἔξεστι. Nov μέντοι τὸ πρότερον χατα- 
σχευάζει ἀπὸ τῶν καθ) ἑαυτόν’ καὶ µέλλω» λέχειν, ὅτι 
οὐδὲν παρ) αὑτῶν [180] ἔλαθεν, οὐχ εὐθέως αὑτὸ 
τίθησιν, ἀλλά τὸ ἀξίωμα αὑτοῦ πρῶτον λέγε. Οὐκ 
εἰμὶ ἁπόστο.Ίος; οὐκ εἰμὶ ἐλεύθερος, "Iva γὰρ μὴ 
λέγωσιν, ὅτι El καὶ μὴ ἔλαδες, ἐπειδὴ ἐξὺν μὴ fv, 
οὐχ ἔλαθες, διὰ τοῦτο πρῶτον τίθησ. τὰς αἰτίας , δι 
ἃς εὐλόγως ἂν ἔλαθεν, εἴπερ ἐθούλετο λαθεῖν. 

Εἶτα ἵνα μὴ δόξη τοὺς περὶ Πέτρον διαθάλλων ταῦτα 
λέγειν ( xaY γὰρ ἑλάμθανον ἐχεῖνοι), πρότερον δείχνυ- 
σιν, τί ἐξην ἐχείνοις λαμθάνειν" εἶτα ἵνα µή τις εἴπῃ, 
ὅτι Πέτρῳ μὲν ἐξην λαμβάνειν, σοὶ δὲ οὐκ ἑςῆν, προ- 
χαταλαμθάνει τὸν ἀχροατὴν τοῖς ἐγχωμίωις τοῖς περὶ 
ἑαυτοῦ. Καὶ ὁρῶν ἀνάγχην οὖσαν ἑαυτὸν ἐγχωμιάσαι 
(οὕτω γὰρ Κορίνθιοι διωρθοῦντο), καὶ μηδὲν βον- 
λόμενος µέγα περὶ ἑαυτοῦ εἰπεῖν, ὅρα πῶς ἀμφοτέ- 
pot; εἰς δέον χέχρηται, τοσοῦτον ἑαυτὸν ἑἐπαινῶν, 
οὐχ ὅσον ἑαυτῷ συνῄδει, ἀλλ ὅσον ἀπῄτει τῆς προ: 
χειµένης ὑποθέσεως ἡ χρεία. Δυνάμενος γὰρ εἰπεῖν, 
ὅτι Ἐμὲ μάλιστα πάντων ἐχρῆν λαμθάνειν’ xal μᾶλ- 
Ἄον f| ἐχείνους, ὅτι περισσότερον αὐτῶν Exoríasa, 
τοῦτο μὲν οὗ λέγει, ὅπερ εἶχεν ὑπεροχήν' ἀφ' ὧν δὲ 
σαν ἐχεῖνοι μεγάλοι, χαὶ ἀφρ ὧν δικαίως ἐλάμδανον, 
ταῦτα τίθησι μόνα, λέγων οὕτως" Obx εἰμὶ ἁπόστο- 
Aoc ; οὐκ εἰμὶ ἐεύθερος; Ἰουτέστιν, οὐχ ἑξουσίαν 
ἔχω ἐμαντοῦ, μὴ ὑπό τινά εἰμι τὸν ἀναγκάζοντά µε 
καὶ κωλύοντα λαθεῖν; 'AXX ἔχουσί τι πλέον ἐκεῖνοι, 


5 Περ., ἄργεται, quie lectio vera est. Editi. ἔρχεται, 


462 


esse ; sed non ideo contemnendi qui nunc sünt. Nam 
si propter Christum honores vel ultimum , scd 
fidelem, dignus sane est qui honoretur. Etenim si 
accedentibus duci cuipiam et militi, Imperataris ami- 
eis, ambobus domum aperueris ; per quem magis 
Imperatorem honorare videaris? Plane per militem. 
Nam dux prxter Imperatoris amicitiam plurima ha- 
bet, qu: tibi suadere possunt, ut talem illi conferas 
honorem ; miles vero nihil aliud quam Imperatoris 
amicitiam. ldeo claudos, mutilos, et eos qui non 
possint gratiam referre, ad ccenas el convivia nostra 
vocare jussit Deus, quia hxc magis proprie propter 
Deum praestita sunt beneficia. Si vero magnum 
quempiam et illusirem exceperis, ιο non ita pura 
est eleemosyna ; sed partem aliquam apud te s:pe 
sibi vindicat inanis gloria, et quod beneficio sis affe- 
ctus, et propter illum apud multos insignior sis ef- 
fectas. Multos certe ostendere possim, qui propterea 
insignioribus sanctorum famulantur, ut per illos apud 
principes majori fruantur fiducia, ac rebus suis οἱ 
sedibus utiliores fiant : et a sanctis illis multa hujus- 





IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XXI. 


rn 
modi exigunt beneficia ; quo fit ut illis pereat hospi- 
talitatis merces, quando tali mente accedunt. Et quid 
opus est hoc de sanctis dicere? Etenim qui a Deo 
laborum premia hic quarit, et propter pr:sentia 
virtutem adit, mercedem suam minuit : qui autem 
integras illic expetit coronas, longe mirabilior eva- 
dit ; sicut Lazarus ille, qui bona omnia accepit ; sicut 
tres pueri, qui in fornacem mox injiciendi dicebant : 
Est Deus. in. colis, qui possit. eripere nos ; sin minus, 
notum sit tibi, rex, quod deos tuos non colimus, nec 
statuam auream quam erezisti adoramus (Dan. 5. 17. 
18) ; sicut Abraham, qui filium suum adduxit et ma- 
ctavit, el hz:ec non pro nvrcede fecit, sed magnam 
existimans remunerationem, quod Domino obediret. 
Illos et nos quoque imitemur. Sic enim copiosa nobis 
bonorum retributio veniet, quod tali animo omnia 
faciamus, et splendidiores assequemur coronas ; quas 
utinam no8 omnes adipiscamur gratia et benignitate 
Domin nostri Jesu Christi, quicum Patri unaque 
Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nuno et som- 
per, et in s:ecula sz culorum. Amen. 





HOMILIA XXI. 


Cap. 9. ». 1. Non sum apostolus ? non sum liber ? non- 
ne Christum Jesum Dominum nostrum vidi? nonne 
opus meum vos estis in Domino? 

4. Quia cum dixisset, Si esca scandalizat fratrem 
meum,nor comedam carnes in seculum; quod non fecerat 
quidem , sed 5e facturum promiserat, si opus esset : 
ne quis diceret, Frustra gloriaris et verbis philoso- 
pharis oreque promittis, quod et mihi et cuivis fa- 
cile est : nam si ex animo hiec dicis, re ipsa ostende, 
quid dexpexeris , ut ne fratri offendiculo esses : ideo 
cogitur deinceps in horum demonstrationem descon- 
dere, ostendereque, quomodo a rebus concessis 
abstinuerit , nulla lege ipsum cogente. Neque adhuc 
mirum hoc est, eliamsi sit mirandum, quod a con- 
cessis abstinuerit, non modo ut non offendiculo es- 
set, sed etiam quod cum multo labore et periculo hoc 
faceret. Quid enim dicere oportet, inquit, de iis qux 
immolata sunt idolis? Nam cum Christus statuerit, ut 
ii, qui evangelium pr:edicant , ex doctrin:e ministe- 
rio vivant, hoc ego non feci ; sed statui , si opus es- 
set, etiam fame vitam finire et morlem subire acer- 
bissimam, ne quid acciperem ab iis qui instituebantur : 
non quod id illis offendicu!o foret , si non acciperet, 
sed quia zificandi erant; quod longe majus erat. 
Et hujus rei testes ipsos in medium adducit, apud 
quos operans et esuriens vixit: el apud alios nutritus, 
in angustia vixit, ut ne illis offendiculo foret: 
etiamsi frustra offensi fuissent ; ipse namque legem 
implebat, attamen ex abundanti illis parcebat. Quod 
si supra legem hoc faciebat ille, ut offendiculo esset, 
et ab iis qu:e permissa sibi erant abstinuit ad aliorum 
edificationem ; quid inerentur isti, qui ab idolothytis 
non abstinent? idque cum multi ex ea re pereant , 
quod certe etiam absque offendiculo fugere oporteret, 
eo quod sit dxxmonum mensa. Caput igitur totum 


hoc est, quod multis tractat versibus. Oportet autem 
rem propositam altius repetere. Neque enim hoc 
clare exposuit, ut jam dixi; neque ad id statim re- 
silit, sed aliunde incipit his verbis: Non sum apo- 
stolus? Nam eum iis, qux dicta sunt ,multum quoque 
discriminis interest, quod Paulus sit qui hzc facit. 
Ne dicerent enim, Licet se signanti gustare, interim 
quidem huic rei non insistit; sed dicit, Etiamsi lice- 
ret , ob fratrum damnum non oporteret hoc facere, 
demumque ostendit non licere. Nunc autem primum 
illud probat ex iis qux ad se spectant; et dicturus se 
nihil ab illis accepisse, non statim illud pouit, scd 
diguitatem suam primo dicit: Non sum apostolus? 
non sum liber ? Ne dicerent enim : Etiamsi non acce- 
peris, quod non liceret non accepisti ; ideo primo 
ponit causas, propter quas jure accepisset, si voluis- 
set accipere. 

Paulus cur seipsum laudet. — Deinde ne videretur 
hzc dicens Petrumet suos criminari (nam illi accipie- 
bant) : primo ostendit illis accipere licuisse : deindo ne 
quis diceret : Petro quidem accipere licuit , tibi vero 
non licuit ; auditorem przvertit laudibus suis: vi- 
densque necessarium esse «ut se laudaret (sic eniin 
Corinthii corrigebantur) ; niliilque tamen volens de 
se magnum dicere, sed quantum exigebat usus pra- 
sentis propositi : vide quomodo utrisque ut e re fuit, 
usus est, tantum se laudans , non quantum ipse sibi 
conscius erat , sed quantum exigebat przsens neces- 
sitas. Cum posset enim dicere, Me plus quam omnes 
et quam illos oportebat accipere, quia plus quain illi 
laboravi ; hoc quidem non dicit, quod sublimius fuis- 
οἱ; sed ea sola ponit, ex quibus illi magni erant, 
et unde jure accipiebant , sic loquens : Non sum apo- 
slolus? non sum liber? ld est: annon mei ipsius po- 
testatem habeo? an cuipiam subditus sum, qui mec 


A1 
cogat et vetet. accipere? AL illi aliquid plus habent , 
quod fuerint cum Christo. Verum ne illo quidem ος - 
pers fui : ideo diclt : Nenne Dominum nostrum Jesum 
Christum vidi? Novissime quippe omnium, inquit, 
lamguam  abortivo visus est. et mihi (1. Cor. 15. 8). 
Non parva autem hzc erat dignitas. Multi enim pro- 
phele et justi, inquit, voluerunt videre que vos videtis, 
εἰ non. viderunt. ( Math. 15. 11) ; et, Venient dies 
quando voletis videre unum ex his diebus (Luc. 11. 22). 
Quid tum, etiamsi sis apostolus et liber, et Christum 
videris ; si nullum exhibueris apostoli opus , quomo- 
do debes accipere? Ideo postea subjunxit: Nonne 
opus meum vos eslis in Christo ? Hoc quippe magnum 
est : nam illa absque hoe nihil juvant. Etenim Judas 
apostolus erat et liber , atque Christum viderat; sed 
quia apostoli opus non babuit, nihil hzc ipsi pro- 
fuerunt. Propterea et hoc adjicit, ipsosque testes 
vocat, Et quia magnum loquutus erat, vide quomodo 
illud castiget dicens, In Domino : id est, Dei opus 
est , non meum. 2. Si aliis non sum apostolus, aed 
iamen vobis sum. 

$. Vides quomodo non supervacaneus sit? Atqui 
poterat dicere orbem terre et gentes barbaras ei 
terram et mare ; sed nihil horum dicit , sed ex con- 
cessione et ex abundantia vincit. Quid enim , inquit, 
mihi opus est supervacancis , cum hac sufficiant ad 
prosens argumentum ? Non dico igitur illa preclara, 
qua apud alios a ine faeta sunt, sed ea quorum vos 
testes estis. Qnapropter etiamsi non aliunde, a vobis 
maxime oportebat , me accipere : attamen à quibus 
me maxime oportebat accipere ( doctor enim vester 
fui ) , ab iis non accepi. Si aliis non sum apostolus , 
sed vobis sum. Rursus cx concessis loquitur : nam 
orbis apostolus erat. Attamen hoc. non dico , inquit , 
weque pugno et contendo, sed quod vestrum est 
pono. Nam signaculum apostolatus mei vos. estis (2. 
Cor. 19. 13) : id est, demonstratio. Et si quis scire 
velit unde sim apostolus, vos profero : omnia 
enim qux sunt apostoli, in vobis ostendi et nibil 
pretermisi; ut in secunda quoque epistola dicit, 
Etiamsi nihil sum, inquiens, signa (amen apo- 
stoli im vobis [acta sunt in omni potentia, im aignis 
et prodigiis el virtutibus ( Ibid. v. 11. εἰ 12). Quid 
est enim, quod minus habuistis pre ceris Ec- 
elesiis? Ἰάθο ait : Signaculum aposlolatus mei vos 
estis. Nam ct signa ostendi, et verbo docui, et peri- 
€ula subii, et vitam inculpatam duxi. Et hec omnia 
videre licet per hasce duas epistolas , quam accurate 
uempe hec singula demonstret, $. Mea defensio iis, 
qui me interrogant , hac est. Quid est, Mea defensio 
dis , qui me interroganti , hoc est? lis qui discere vo- 
lunt wndenam sim apostolus, aut iis qui me crimi- 
tantur ut qui pecunias accipiam , aut iis qui causam 
quaerunt cur non accipiam , aut iis qui volunt. osten- 
dere, me non esse apostolum , vestra institutio, et 
ea quie dicturus sum , in demonstrationem et defen- 
sionem afferuntur. Quxnam autem illa? 4. Nemquid 
nom habemws potestatem. manducandi et bibendi ? 5. 
numquid non habemus polesiatem mulierem. sororem 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP, 42 


e 


circumducendi ? EL quomodo liec defensio sunt? Quia, 
cum apparuerit me etiam a concessis abstinere, non 
jure in suspicionem venerim quod fallax sim, vel 
quod pecunie causa aliquid faciam. Ea igitur quas 
prius dicta sunt, ct vestra doctrina, et qux Jam dixi, 
ad defensionem vobis sufficiunt ; e adversus omnes 
qui interrogant me , hic jam sto, et hxc et illa di- 
cens : Ánnon liabemus potestatem manducandi et .bi- 
bendi ? annon habemus potestatem. sororem. mulierem 
circumducendi? Attamen licet. habeam, — abstineo. 
Quid ergo? non manducabat? non bibebat? S:po 
certe nec manducabat, nec bibebat : nam ait: Jn 
fame el siti, in. frigore et nuditate (3 Cor. 11. 27) 
versabamur. Hic autem non hoc dicit; sed quid? 
Non manducamus nec bibimus, a discipulis accipien- 
tes , eliamsi potestatem habeamus accipiendi. Nwm-. 
quid non habens potestatem. sororem. mulierem cit- 
cumducendi , sicut et ceteri apostoli εἰ (ratres Domini 
el Cephas ? 

Pauli sapientia, — Vide sapientiam ; coryphzeum 
ultimum posuit : nam quod inter capita fortius est, 
tunc ponit. Neque enim ita mirandum erat , alios os- 
tendere hoc facientes, ut primum et eum cui tradit» 
sunt claves regni c:elorum. Cxterum non solum po- 
nit, sed omnes , ac si diceret : Sive inferiores qux- 
ras sive superiores , omnium posita sunt exempla. 
Etenim fratres Domini a priore incredulitate liberati, 
inter clariores erant, etsi ad apostolos non pervene- 
rant : ideoque in medio illos posuit, summis utrin- 
que positis. 6. Aut ego solus et Barnabas non habe- 
mus potestatem mon operandi (a) ? Vide humilitatem et 
animam omni invidia liberam, quomodo eum , quem 
curarum socium sciebat , non tacuerit. Si enim alia 
communia , cur hoc non commune fuerit? Apostoli 
sunt et illi et nos, et liberi ; et Cbristum vidimus et 
qua apostolorum erant exhibuimus. Ergo nos quoque 
potestatem habemus in otio vivendi, et alimenta a 
discipulis accipiendi. 7. Quis militat suis stipendiis 
umquam? Quia enim, quod validissimum erst, ex 
apostolis ostendit , quod nempe liceat hoc facere ; 
ad exempla demum venit et ad communem usum, 
ut inos esL illi facere. Quis militat suis. stipendiis? in- 
quit. Tu vero mihi perpendas velim, quam opportuna 
sint proposite rei exempla illa, et quomodo pri- 
mum meminerit periculosm rei, militi: , armo- 
rum et belli. flujusmodi enim res est apostolatus, 
imo his multo major. Neque enim adversus homines 
tantum bellum ipsis erat, sed et adversus dazemones 
et principem illorum instructa acies. Hoc est autem, 
quod dicit : Neque externi principes lioc exigunt, 
s:evi licet et iniqui , ut milites bellum gerant et peri- 
cula adeant, exque suis facultatibus alantur : quo- 
modo ergo Christus hoc umquam exegerit? Neque 
uno contentus est exemplo. Nam vel simpliciorem et 
crassiorem hoc maxime sedat et placat. cum videt 
communem consuetudinem cum Dei legibus consen- 
tire. 

. : nab 
NOU ar αμα menm 


431 


«b μετὰ Χριστοῦ γενέσθαι. ᾽Αλλ' οὐδὲ τούτου ἑστέρη- 
μαι’ διὰ τοῦτο λέγει, Οὐχὶ Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Κύ- 
piov ἡμῶν éopaxa ; ᾿Εσχατον γὰρ πάντων, φηδὶν, 
ὡσπερεὶ τῷ ἑκτρώμαει, ὤφθη xápol. 00 μικρὸν δὲ 
καὶ τοῦτο ἀξίωμα fjv. Πο.λοὶ Ὑὰρ προφῆται καὶ 
δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν, d βλέπετε, φησὶ, καὶ 
οὐκ εἶδον' xaX, ᾿Εεύσογται ἡμέραι, ὅτε θε.δή- 
σετε µίαν τοὐζων ἰδεῖν τῶν ἡμερῶν. Ἐί οὖν, εἰ xol 
ἁπόστολος cl xai ἐλεύθερος xal τὸν Χριστὸν ἑώραχας, 
οὐδὲν δὲ ἐπεδείξω ἁποστόλου ἔργον, πῶς ὀφείλεις 
λαμθάνειν; Διὰ τοῦτο μετὰ ταῦτα ἐπήγαγεν ' OD τό 
ἄργον µου ὑμεῖς ἐστεο ἐν Κυρίῳ, Τὸ γὰρ μέγα 
κοῦτό ἐστιν * ἐχεῖνα γὰρ οὐδὲν ὠφελεῖ τούτου χωρίς. 
Ἐπεὶ xaX Ἰούδας xal ἀπόστολος ἣν xai ἐλεύθερος ἣν 
καὶ τὸν Χριστὸν εἶδεν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἁποστόλου ἔργον 
οὖχ εἶχεν, οὐδὲν αὐτὸν ἐχεῖνα ὤνησε. Διὰ δῆ τοῦτο 
καὶ couto προστίθησι, xal αὐτοὺς μάρτυρας χαλεῖ. 
Καὶ ἐπειδὴ μέγα ἐφθέγξατο, ὅρα πῶς αὐτὸ κολάζει 
λέγων, Εν Κυρίφ " τουτέστι, Tou Θεοῦ τὸ ἔργον 
ἑοτὶν, οὐχ Euóv. El &AAotc οὐκ δἰμὶ ἁπόστο.]ος, 
ἆ.11ά γε ὑμῖν εἰμι. 


β’. Ορᾶς πῶς οὐκ ἐστὶ περιττός; Καΐτοι γα εἶχα thv 
οἰχουμένην εἰπεῖν xai ἔθνη βάρθαρα καὶ γῆν χαὶ θά- 
λατταν ἀλλ ὅμως οὐδὲν ἐχείνων λέγει, ἀλλὰ χατὰ 
συνδρομὴν καὶ x περιονσίας νιχᾷ. Τἰ γάρ pot τῶν 
περιττῶν χρεία, φησὶν, ὅταν xaX ταῦτα ἀρχῇ πρὺς 
τὴν παροῦσάν µοι ὑπόθεσιν; Οὐ λέγω τοίνυν τὰ 
παρ) ἄλλοις κατορθώματά µοι γεγενηµένα, ἁλλ᾽ ὧν 
ὑμεῖς ἔστε μάρτυρες. "(ovs εἰ χαὶ μηδαμόθεν ἅλ- 
λοθεν, παρ) ὑμῶν μάλιστά µε ἐχρῆν λαθεῖν. ᾽Αλλ’ 
ὅμως παρ ὧν μάλιστά µε ἔδει λαθεῖν (διδάσχαλος 
γὰρ ὑμῶν ἐγενόμην), παρὰ τούτων οὐχ ἔλαθδον. Ei 
ἅ 1λοις οὐκ εἰμὶ ἁπόστο.ῖος, ἀ-ὶ1ά γε ὑμῖν εἰμι. 
Πάλιν κατὰ συνδρομὴν τὸν λόγον τίθησι’ xal Ὑὰρ 
τῆς οἰχουμένης ἁπόστολος [051] ἣν. ᾽Αλλ' ὅμως οὐ 
λέγω τοῦτο, φησὶν, οὐδὲ µάχοµαι xaX φιλονειχῶ, 
ἀλλὰ τὸ ὑμέτερον τίθηµι. 'H γὰρ σφρατὶς τῆς 
ἁμῆς ἁποστο.ῖης ὑμεῖς ἑστε' τουτέστιν. ἡ ἀπό- 
δειξις. Κὰν ῥούληταί τις, qvo, μαθεῖν πὀθεν ὅτι 
ἁπόστολός sip: 5, ὑμᾶς προθάλλοµαι. πάντα γὰρ 
τὰ τοῦ ἁποστόλου ἐν ὑμῖν ἐπεδειξάμην, χαὶ οὐδὲν 
ἐνέλιπον *. ὅπερ xai &y τῇ δευτέρᾳ φησὶν ἐπιστολῇ. 
El καὶ οὐδέν εἰμι, λέγων, τὰ μέντοι σηµεῖα τοῦ 
ἁποστό.ου κατειργάσθη àv ὑμῖν ἐν πάσῃ ὑπο- 
porgü, ἐν σηµείοις καὶ τέρασι καὶ δυγάµεσι. Τί 
áp ἐστιν ᾧ ἠττήθητε ὑπὲρ τὰς λοιπὰς Ἐκκλησίας; 
Διὰ τοῦτό φησιν' Ἡ σφραγὶς τῆς ἑμῆς ἁποστο- 
Anc ὑμεῖς ἐστε. Καὶ γὰρ xal σημεῖα ἐπεδειξάμην, 
xai λόγῳ ἑδίδαξᾳ, xat κινδύνους ὑπέμεινα, xat βίον 
παρεσχόµην ἄληπτον. Καὶ ταῦτα ὅλα διὰ τῶν ἐἔπι- 
στολῶν τῶν δύα τούτων ἔστιν ἰδεῖν, πῶς ἑχάστου 
τούτων παρέχεται αὑτοῖς ἀπόδειξιν μετὰ ἀχριθείας 
ἁπάσης.  ἐμὴ ἀπολογία τοῖς ἐμὲ ἀνακρίνουσίν' 
ἐστι αὕτη. Τί ἐστιν, ἡ ép). ἀπο.]ογία τοῖς ἐμὲ 
ἀνακρίνουσίν ἐστιν αὕτη ; Tol; ζητοῦσι μαθεῖν πόθεν 
ὅτι ἀπόστολός εἰμι, f| τοῖς ἐγχαλοῦαί uot ὡς χρήματα 
λαμθάνοντι, f] ἑοωτῶσι τὴν αἰτίαν à ἣν οὐλαμθάνω, 
ἡ τοῖς βουλοµένοις µε δεῖξαι οὐχ ὄντα ἀἁπόστολον, ἡ 
ὑμετέρα χατήχησις χαὶ ταῦτα ἃ µέλλω λέχειν, &nó- 
δειξις xal ἁολογία γίνεται. Ποῖα δὴ ταῦτα; Μὴ 
ox ἔχομεν ἑξουσίαν φαγεῖγ καὶ πιεῖν; μὴ οὐκ 
ἔχυμεν ἑξουσίαν ἀδελφὴν qTvrvaixa περιάγειν; 


ο Legebatur μαθεῖν πόθεν ἁπόστολός tig. 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXI. 


172 


Καὶ πῶς ταῦτα ἀπολογίαρ "Oct ὅταν φαίνωμαι xal 
τῶν συγχεχωρηµένων ἀπεχόμενος, οὐχ ἂν εἴην δίχαιος 
ὑποπτεύεσθαι, ὡς ἁπατεὼν ἢ ἐπὶ χρήµασί τι ποιῶν. 
Tá τε οὖν ἔμπροσθεν εἱρημένα, καὶ ἡ ὑμετέρα .διδα- 
σκαλία, xai ταῦτα, ἅπερ εἶπον, ἀρχεῖ εἰς ἀπολογίαν 
ὑμῖν, xai πρὸς ἅπαντας τοὺς ἀναχρ[νοντάς µε ὀντεῦ- 
θεν ἵσταμαι, ἑχεῖνά το λέγων xal ταῦτα". Mi) οὐκ 
ὄχομεν ἐξουσίαν φαγεῖν καὶ πιεῖν; μὴ οὐχ ἔχο- 
Μεν ἐξουσίαν dóeAgiiv γυναῖκα περιάγειν; "AX 
ὅμως χαὶ ἔχων, ἀπέχομαι. Τί οὖν, οὐχ ἔτρωγεν αὐδὲ 
ἔπινε: Μάλιστα μὲν πολλαχοῦ οὔτε ἔτρωγεν οὔτε 
ἔπινε * xat γὰρ, Ev. Ju, φτοὶ, καὶ δίνει, ἐν ψύ- 
χδι xal γυμνόζητι διετρίδοµεν. Ἐνταῦθα μέντοι 
οὐ τοῦτο λέγει, ἀλλὰ τέ; OO τρώγοµεν οὐδὰ πίνοµεν 
παρὰ τῶν µαθητευοµένων λαμθάνοντες, χαίΐτιι ya 
ἐξουσίαν ἔχοντες τοῦ λαθεῖν. Mi) οὐκ ἔχομε» éEov- 
σίαν áógAyiv γυναἴκα περιάγει», ὡς xal οἱ Aot- 
ποὶ ἁπόστολοι xal οἱ ἀδε.ροὶ τοῦ Κυρίου xal 
κηφας; 


"Opa σοφίαν' τὸν χορυφαῖον ὕστερον τέθειχε" τὸ 
Υὰρ ἰσχυρότερον τῶν κεφαλαίων τότε τίθεται. 0ὐδὲ 
γὰρ οὕτω θαυμαστὺν ἣν δεῖξαι τοὺς ἄλλους τοῦτο 
ποιοῦντας, ὡς τὸν πρωτοστάτην xal τὰς χκλεῖς ἐμ- 
πιστευθέντα τῶν οὐρανῶν. Ἡλὴν οὐ µόνον τίθησιν, 
ἀλλὰ πάντας, μονονουχὶ λέγων, ἄν τε καταδεεστέ- 
ρους ζητῆς, ἄν τε ὑπερέχοντας,. ἁπάντων b. κεῖται 
τὰ ὑποδείγματα. Καὶ γὰρ οἱ ἁδελφοὶ τοῦ Κυρίου 
τῆς προτέρας ἀπιστίας ἁπαλλαγέντες, τῶν δοχίµων 
ἦσαν γεγενηµένοι, εἰ Χαὶ μὴ [193] πρὸς τοὺς ἆπο- 
στόλους ἔφθανον. Διὸ δὴ xal µέσους αὐτοὺς τέθειχεν, 
ἑχατέρωθεν τοὺς ἄχρους Osic. Ἡ μόνος ἑγὼ καὶ 
Baprá6ac οὐκ ἔχομεν ἑξουσίαν τοῦ μὴ épyáts- 
σθαι *; "Opa τὴν ταπεινοφροσύνην xaX τὴν παντὰς 
Φθόνου χαθαρεύουσαν duyhv, πῶς ὃν Ίδει χαινω- 
νοῦντα αὑτῷ τῆς ἀχρ:θείας, οὐκ ἀπέχρυψεν. El γὰρ 
τὰ ἄλλα χοινὰ, πῶς τοῦτο οὐ χοινόν: ἁἀπόστολοι x&- 
κεῖνοι καὶ ἡμεῖς, καὶ ἑλεύθεροι, xal τὸν. Χριστὸν 
ἑωράκαμεν xal τὰ τῶν ἁποστόλων ἐπεδειξάμεθα. 
υὐχοῦν xai ἡμεῖς ἐξουσίαν ἔχομεν καὶ τοῦ ἀργοῦν- 
τες (jv, xai τοῦ τρέφεσθαι παρὰ τῶν µαθητευοµέ- 
vov. Τίς στρατεύεται ἰδίοι ὀψωνίοις ποτό; 
Ἐπειδὴ, ὅπερ ἰσχυρότατον f$v, ix τῶν ἁποστόλων 
ἀπέδειξεν, ὅτι ἔδεστι τοῦτο ποιεῖν, ἐπὶ παραδείγµατα 
λοιπὸν ἔρχεται xat τὴν χοινἣν αννήθειαν, ὅπερ ἔθος 
αὐτῷ ποιεῖν, Tíc σερατεύεται ἰδίοι ὀψωνίοις, 
λέγων. Σὺ δέ µοι σχόπει πῶς τὰ ὑποδείγματα σφό- 
ὃρα ἁρμόδια τῇ προχειμένῃ ἢγαγεν ὑποθέσει, xal 
πῶς πρῶτον µέμνηται τοῦ ἐπικινδύνου, στρατιᾶς d 
χαὶ ὅπλων xal πολέμων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀποστολὴ, 
μᾶλλον δὲ xal τούτων πολλῷ μµεῖξον. 0ὐδὲ γὰρ πρὺς 
ἀνθρώπους μόνον ὁ πόλεµυς ἣν αὗτοῖς, ἀλλὰ xal 
πρὸς δαίµανας, χαὶ πρὸς τὸν ἐχείνων ἀρχηγὸν ἡ 
παράταςεις. "O τοίνυν φησὶ, τοῦτό ἐστιν, ὅτι ϐ) οὐδὲ 
οἱ ἔξωθεν ἄρχοντες ἀπαιτοῦσιν, οἱ copo. xat ἄδιχοι, 
στρατεύεσθαι xal χινδυνεύειν, xal οἴχοθεν τρέφε- 
σθα. τοὺς στρατευοµένους: πῶς οὖν ὁ Χριστός ποτε 
τοῦτο ἀπῄτησεν ἄν; Καὶ οὐδὲ ἑνὶ ἀρχεῖται παραδεί- 
γµατι. Tov γὰρ ἀφελέστερον xal παχύτερον xal τοῦτο 
μάλιστα ἀναπαύειν εἴωθε, τὸ χαὶ τὴν χοινὴν συν- 
Ίθειαν ὁρᾷν τοῖς τοῦ θεοῦ νόµοις συµθαἰνουσαν. 


b Reg., ἁπάντων melius, quam Editi ἅπαντα. * Ita Reg. 
et Savil. In. Morel. vero τοῦ ἐργάζεσθαι. Verum Chry- 
sostomus legit haud dubie, οὐχ έχομεν ἐξονσίαν τοῦ μὴ 
ἐργάζεσθαι, ut ex serie liquet. d Legebatigr oq πρώτον... 
στρατείας. 


455 

Υ’.Διὸ xai ἐφ ἕτερον πρόεισι, val cmac Τίς φυτεύεί 
ἀμπεῶνα, xal ἐκ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ οὐκ ἐσθίει, 
Av ἐχείνου μὲν Υὰρ τοὺς χινδύνους, διὰ δὲ τούτου 
τὸν πόνον xal τὴν πολλὴν ταλα!.πωρίάν xol ἐπιμέ- 
λειαν ἑνέφηνε. Καὶ τρίτον πάλιν ὑπόδειγμα προστί- 
θησι, λέγων Τίς ποιμαίνει ποίμνη», καὶ ἐκ τοῦ 
γάλακτος αὑτῆς οὖκ ἐσθίει; Τὴν κηδεµονίαν τὴν 
πολλὴν τὴν διδασχάλῳ πρέπουσαν περὶ τοὺς ἆρχο- 
µένους ἐπιδείχνυται. Καὶ γὰρ χαὶ στρατιῶται xol 
γεωργοὶ χαὶ ποιμένες σαν οἱ ἀπόστολοι, οὗ γῆς 
οὐδὲ ἁλόγων οὐδὲ πολέμων αἰσθητῶν *, ἀλλὰ φυχῶν 
λογιχῶν καὶ τῆς πρὸς τοὺς δαίµονας παρατάξεως. 
Παρατηρητέον δὲ κἀχεῖνο, ὅπως πανταχοῦ τὴν συµ- 
µετρίαν ἐφύλαξξ, τὸ χρειῶδες ζητῶν µόνον, οὐχὶ τὸ 
περιττόν. Οὐ γὰρ εἶπε, Τίς στρατεύεται, xa oj 
πλουτεῖ: ἀλλά, Τίς στρατεύεται ἰδίοις ὀψωνίοις 
ποτό ; οὐδὲ εἶπε, Τίς φυτεύει ἀμτελῶνα, καὶ οὗ 
συνάχει χρυσἰον, ἢ τὸν χαρπὸν ὀλόχληρον οὗ τρυγᾶ, 
4)», Ex τοῦ καρποῦ αὐτοῦ οὐκ ἑσθίει; οὐδὲ eine, 
Τίς ποιµαίνει ποίµνην, καὶ οὐχ ἐμπορεύεται τοὺς 
ἄρνας: ἀλλὰ πῶς; Kal éx τοῦ γάλακτος αὐτῆς 
οὐκ ἐσθίει; οὐκ Ex τῶν ἀρνῶν, ἀλλ Ἐκ τοῦ τά- 
Aaxroc* δεικνὺς [150] ὅτι μικρᾷ παραµυθίᾳ τὸν 
διδάσχαλον ἀρχεῖσθαι δεῖ, xal τῇ ἀναγχαίᾳ póvm 
τροφῇ. Ταῦτα πρὸς τοὺς βουλομένους πάντα χατ- 
εσθ/ειν χαὶ τὸν χαρπὸν ὁλόχληρον τρυγᾶν. Οὕτω xal 
6 Κύριος ἐνομοθέτησε, λέγων "Αξιος ὁ ἑργάτης 
εῆς τροφῆς αὐτοῦ ἐστιν. Οὐ τοῦτο δὲ µόνον διὰ 
φῶν ὑποδειγμάτων χατασχευάζει, ἀλλὰ xal δείχνυσιν 
ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν ἱερέα. Καὶ γὰρ στρατιώτου ἀν- 
δρείαν χεχτΏσθαι δεῖ xa γεωργοῦ ἐπιμέλειαν xal 
ποιµένος κηδεµονίαν, καὶ μετὰ ταῦτα πάντα μηδὲν 
πλέον τῶν ἀναγχαίων ζητεῖν. Δείξας τοίνυν xat ἀπὸ 
κῶν ἀποστόλων, ὅτι οὗ χεχώλυται λαμθάνειν τὸν δ,- 
δάσχαλον, χαὶ ἀπὸ τῶν χατὰ τὸν βίον παραδειγµά- 
των, καὶ ἐπὶ τρίτον b χεφάλαιον ἔρχετα:, οὕτω 
λέγων Mi) κατὰ ἄγθρωπον ταῦτα Auto ; ἢ οὐχὶ 
καὶ ὁ νόμος ταῦτα Aéyec; Ἐπειδῆ yàp τέως àv) 
Ιραφῶν οὐδὲν εἶπεν, ἀλλὰ την κχοινην συνῄθειαν 
προεθάλετο, Mh νοµἰσητέ µε, φησὶ, τούτοις ἰσχυρί- 
ζεσθαι µόνοις, μηδὲ ἀφ' ὧν τοῖς ἀνθρώποις δοκεῖ, 
ταῦτα νομοθετεῖν. Ἔχω yàp δεῖξαι, ὅτι καὶ τῷ cip 
ταῦτα δοκεῖ, xoi παλα.ὸν ἀναγινώσχω νόµον ταῦτα 
φελεύοντα. Διὸ χα) xat! ἑρώτησιν προάγει τὸν λόγον, 
ὅπερ ἐπὶ τῶν σφόδρα ὡμολογημένων Ὑίνεται, οὕτω 
λέγων Mi] κατὰ ἄνθρωπον ταῦτα «Ίέγως Τοντ- 
έσιι, Mh. ἐξ ἀνθρωπίνων µόνων παραδειγµάτων 
ἰσχυρίζομαι., "Il. οὐχὶ καὶ ὁ νόμος ταῦτα «έχει; 
"Ev γὰρ τῷ γόμῳ Μωὺσέως γέγραπται' OD φι- 
µώσεις βοῦν d.loovra. Καὶ τίνος ἕνεχεν ἐμνήσθη 
τούτου, τὸ τῶν ἱερέων ὑπόδειγμα ἔχων; Ἐκ πολλῖς 
τῆς περιουσίας αὐτὸ κατασχευάσαι βουλόµενης. Εἶτα, 
ἵνα uf] τις λέγῃ, Καὶ τί πρὸς ἡμᾶς τὸ περὶ τῶν βοῶν 
εἰρημένον; ἐπεξεργάζεται αὐτὸ μετὰ ἀχριθείας λέ- 
yov: Mh τῶν βοῶν μέίει τῷ Θεῷ; Οὐ μέλει 
οὖν περὶ τῶν βοῶν, εἰπέ uot. τῷ θεῷ; Μέλει μὲν 
οὖν, οὐχ οὕτω δὲ, ὡς καὶ νόµον θεῖναι ὑπὲρ τούτου. 
Ὥστε εἰ μὴ µέγα τι Ἠνίττετο, ἐγγυμνάζων τοῖς 
ἀλόγοις τοὺς Ἰουδαίους εἰς τὸ εἶναι φιλανθρώπους, 
καὶ ἀπὸ τούτων καὶ περὶ τῶν διδασχάλων αὐτοῖς 
διαλεγόµενος, οὑκ ἂν τοσαύτην ἐποιῄσατο σπουδὴν, 
ὡς xai νόµον Υράφαι ὑπὲρ τοῦ Qu χημοῦσθαι τοὺς 
βοῦς. Ἐντεῦθεν xai ἕτερόν τι δείκνναι, πολὺν τὸν 


* Reg., οὗ δὲ ἁλόγων οὐδὲ πολέμων αἰσθητῶν, recle. Editi 
vero, οὐδὲ πολέμων ἁλόγων. — b Rey., τέταρτον, anale. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMi1 AHCHIEP. CONSTANTINOP. 


Un 


πόνον τῶν διδασχάλων xai ὄντα, καὶ εἶναι ὀφείλοντα" 
xai ἕτερον πάλιν. Ποῖον δη τοῦτο; "Οτι ὅσαπερ ἂν 
ὑπὲρ τῆς τῶν ἁλόγων ἐπιμελείας παρὰ τῆς Παλαιᾶς 
λέγηται, προηγουμένως εἰς τὴν τῶν ἀνθρώπων συν- 
τελεῖ διδασχαλίαν ' ὥσπερ οὖν γαὶ τὰ ἄλλα ἅπαντα, 
οἷον τὰ περὶ ἱματίων ποικίλων, χαὶ τὰ περὶ ἅμπε- 
λώνων xal σπερµάτων xai τοῦ p.f διάφορον ποιεῖν 
thv γην, τὰ περὶ λέπρας, χαὶ τὰ ὄλλα, ὡς εἰπεῖν, 
ἅπαντα. Παχυτέροις γὰρ οὖσιν ἐντεῦθεν διελέγετο, 
χατὰ μ.χκρὸν ἀναθιξάζων αὐτούς. Καὶ ópa πῶς αὐτὸ 
οὐδὲ χατασχευάζει λοιπὸν, ἄτε φανερὸν ὃν xal αὐτό- 
θεν δηΏλον. Εἰπὼν (ὰρ, Mh τῶν βοῶν μέ.ει τῷ 
θεῷ; ἐπήγαχεν, "H δι’ ἡμᾶς πάντως «Ἰέγει; οὐδὲ 
τὸ, Πάντως, ἁπλῶς προσθεὶς, ἀλλ ἵνα p συγχω- 
pfjov uno ὁτιοῦν ἀντειπεῖν τῷ ἀχροατῃ. Καὶ ἐπιμέ- 
vit τῇ μεταφορᾷ λέγων xai ἀποφαινόμενος, Δι’ 
ἡμᾶς yàp ἐγράφη, ὅτι ἐπ᾽ ἑλπίδι ὀφεί[.ει ὁ dpo- 
τριῶν ἁροτριᾷν τουτέστιν, ὁ διδάσχαλος ὀφείλει 
τῶν πόνων τὰς ἁμοιθὰς ἔχειν xal ὁ ἀνιοῶν τῆς 
ἐλπίδος αὐτοῦ µετέχειν 1188] ἐπ᾽ ἐπίδι. Καὶ 
θέα σύνεσιν. ᾽Απὸ γὰρ τοῦ σπόρου ἐπὶ τὴν ἅἄλω τὸ 
πρᾶγμα µετένεγχε, πάλιν χἀνταῦθα τοὺς πολλοὺς 
ἱδρῶτας τῶν διδασχάλων ἐμφαίνων, ὅτι αὐτοὶ καὶ 
ἀροτριῶσι xal τὴν ἅλω τρίθουσι. Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ 
ἀροτριᾷν, ἐπειδὴ οὐδὲν ἣν καρπώσασθαι, ἀλλὰ mó- 
vov, τὴν ἐλπίδα τέθειχεν * ἐπὶ δὲ τοῦ τρίθειν τὴν 
ἅλω, Ίδη τὴν ἀπόλαυσιν ἑἐχαρίσατο λέγων Καὶ ὁ 
àAoov τῆς ἑλπίδος αὐτοῦ μετέχει. 

9. Εἶτα, ἵνα μὴ λέγῃτις, Αὕτη οὖν ἡ τῶν τοσούτων 
Ἱδρώτων ἀμριθή ; προσέθηγχεν, "Ex! ἐλπίδι, τουτ- 
έστι, τῇ μελλούσῃ. Οὐδεν οὖν ἕτερον τὸ στόμα ἀχή- 
µωτον ὃν τοῦ toU τούτου Doà, f| ὅτι τοὺς διδασχά- 
λους τοὺς πονοῦντας δεῖ καὶ ἁμοιθῆς ἀπολαῦειν. El 
ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πγευματικὰ ἑσπείραμε», μέγα, εἰ 
ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκικὰ θερίσοµεν; Ἰδοὺ καὶ τἐ- 
ταρτον προστίθησι λογισμὸν ὑπὲρ τοῦ δεῖν παρέχειν. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, Τίς στρατεύεται ἰδίοις Óyxo- 
γίοις ποτό; χαὶ, Τίς φυτεύει ἀμπε.ῶνα; xoi, 
Τίς ποιµαίνει ποἰμγηγ; xa παρήγαγε τὸν βοῦν 
τὸν ἁλοῶντα, δείχνυσι καὶ ἄλλην αἰτίαν εὐλογωτά- 
την, δι fiv σαν δίχαιοι λαθεῖν, ὡς πολλῷ μείζονα 
παρεσχηχότες, οὐχέτι ὡς Χαμµόντες µόνον. Τίς οὖν 
ἐστιν; El ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πγευματικὰ ἑσπείραμεν, 
μέγα, εἰ ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκιχὰ θερίσυµεν; 
E'óc; δ,χαιοτάτην αἰτίαν xai τῶν προτέρων εὐλογω- 
τέραν; Ἐχεῖ μὲν yàp, qnot, σαρκιχὸὺς ὁ απόρης, 
σαρχιχὸς xat ὁ καρπός ' ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως, ἁλλ' 
ὁ μὲν σπόρος πνευματιχὸς, ἡ δὲ ἀντίδοσις σαρκικ{. 
να γὰρ ph µέγα φρονῶσιν οἱ παρέχοντες τοῖς δι- 
δασχάλοις, ἔδειξεν ὅτι μείζονα λαμθάνουσιν, f| 0:00a- 
cw. Οἱ μὲν γὰρ γεωργοὶ, ἄπερ ἂν χατασπείρως., 
ταῦτα xaX λαμθάνουσιν' ἡμεῖς δὲ σπείροντες εἰς τὰς 
ὑμετέρας φυχὰς πνευματικὰ, θερίζομεν σαρχιχκά; 
τοιοῦτον γὰρ ἡ παρ) αὐτῶν διδοµένη τροφή. Elta 
xal ἐντρεπτιχώτερον" El ἅ-οιτῆς ἐξουσίας ὑμῶν 
µμετέχουσι”, οὐ zoAAQ ua Ador ἡμεῖς; Ἰδου χαὶ 
ἕτερος πάλιν λογισμὸς, xat αὐτὸς ἐκ παραδειγµά- 
των, ἁλλ᾽ οὐχ ὁμοίων. 0Οὐδὲ γὰρ Πέτρου µέμνηται 
ἐνταῦθα, οὔτε τῶν ἁποστόλων, ἆλλ᾽ ἑτέρων τινῶν 
νόθων, πρὺς οὓς ὕστερον ἁποδύεται, xal περὶ ὧν 
φησιν El τις ὑμᾶς κατεσθἰει, εἴ τις Ἰαμθάνει, et 
τις ἑπαίρεται, el τις εἷς πρόσωπον ὑμας δαίρει" 
χαὶ τὸν πρὸς ἐχείνους Ίδη προαναχκρούεται πόλεμον. 
A:b οὐδὲ εἶπεν, El ἄλλο, λαμθάνουσι * παρ ὑμῶν, 


€ βος., el ἆλλοι 09 λαμδθάνονσι. 


- IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXI. 


5. ldeoque ad aliud pergit, et ait : Quis plan- 
tit. vineam ,. el ez. [ructu. ejus non edit? Per. illud 
enim pericula, per hoc vero laborem, defatiga- 
tionem multam et curam declaravit. Tertiumque 
rursus apponit exemplum dicens : Quis pascit. gre- 
gem , et de lacte ejus non edit? Curam multam, qux 
doctorem in erudiendis discipulis decet, hic ostendit. 
Nam et milites et agricole et pastores apostoli erant; 
non terr: neque brutorum neque bellorum sensilium, 
sed animarum rationalium et aciei, qux adversus 
d::monas instruitur. lllud quoque observandum est , 
quomodo ubique moderationem adhibuerit, utilitatem 
solum quierens , non res superfluas. Non enim dixit, 
Quis pugnat et non dives est * sed, Quis militat suis 
stipendiis umquam? Non dixit, Quis plantat vineam ct 
non colligit aurum, aut fructum totum non decerpit ? 
sed, Ez fructu ejus non comedit ? Neque dixit, Quis 
pascit gregem et de agnis non exercet mercaturam ? 
sed quomodo ? EI ex ejus lacte non comedit? Non ex 
agnis, sed Ez lacte ; ostendens doctorem parvo solatio 
contentum esse oportere, soloque nccessario cibo. 
Hzc ad eos , qui volunt omnia comedere , et fructum 
totum decerpere. Hanc ct Dominus legem posuit, 
dicens : Dignus est operarius cibo suo ( Matth. 10. 
10). Non hoc autem solum exemplis probat, sed 
eiiam ostendit qualem oporteat esse sacerdotein. 
Etenim militi habere fortitudinem opus est, agricole 
curam, pastori sollicitudinem : 4ο post hzc omnia 
nihil amplius quxrere quam necessaria. Cum osten- 
disset ergo, non esse vetitum doctori accipere, et ex 
doctoribus et ex vitx: quotidianze exemplis, ad ter- 
tium caput venil, sic dicens : 8. Numquid secundum 
hominem h«c dico ? an et lex haec non dicit ? Quia cnim 
hactenus ex Scripturis nihil dixit, sed communem 
protulit consuctudinem , Ne puletis me , inquil, 
bisce niti solis , neque ex hominum placito lic sta- 
tuere : possum enim ostendere, hxc Deo quoque 
placita esse, et veterem lego legem Ίος przecipientem, 
ldeo per interrogationein progreditur , uti solet fieri 
in iis, que omnino in confesso sunt, sic dicens : 
Nyanquid secundum hominem hec dico? Id est , Num 
humanis tantum exeinplis nitor? Aunon etiam lex heec 
dicit? 9. Scriptum est enim in lege Moysis : Non alli- 
gabis os bovi trituranti. Et cur. hic. memorat, cum 
haberet exemplum sacerdotum ? Admodum ubertim 
h:ec probare volens. Deinde, ne quis diceret : Ecquid 
ad nos, quod de bobus dictum est ? lioc accurate dis - 
cutit dicens : Numquid de bobus cura est Deo? Boves 
ergo non curat, qu:eso te, Deus? Curat. utique ,, sed 
non ita, ut dc illa re legem tulerit. Quapropter , nisi 
magnum quid subindicaret, Jud:eos per bruta exer- 
cens ad benignitatem , atque etiam illos per h:ec de 
doctoribus alloquens, non tale suscepisset. studium , 
ut et legem scriberet de bobus camo non ligandis. 
Inde autem aliud ostendit, multum esse doctorum |4- 
borem et esse debere; aliudque rursum. Quodnam 
illud ? Quod quacumque in veteri lege de brutorum 
cura dicuntur, ο hominum doctrinam przcipue con- 
ferant ; ut et alia omnia : verbi gratia, qua de variis 


174 
vestibus, qu:e de vineis, de seminibus, de terra » quod 
non diversa facienda sit, de lepra; deque aliis , ut 
ita dicam, omnibus. Cum enim illi crassiores essent, 
hine dissercbat cum illis, paulatim ipsos erigens. Et 
vide quomodo hoc non ultra probet , utpote quod 
planum et ex se manifestuin sit. Cum dixisset enim, 
Numquid de bobus cura est Deo? subjunxit : 10. An 
propter nos omnino hoc dicit? Nec sine causa illud, 
Οπιπίπο, ponit, sed ne liceret auditori vel tantillum 
contradicere. Atque in metaphora perstat dicens et 
pronuntians : Nam propler nos scripta sunt; quia in 
spe debet qui arat arare : id est, doctor dehet laborum 
mercedem habere : et qui triturat, in. spe fructus per- 
cipiendi esse. Et vide prudentiam. A semine enim ad 
aream rem traduxit; hic rursum multos doetorum 
sudores ostendeus, quoniam ipsi οἱ arant et. aream 
terunt. Et in arando quidem, quia nullus percipien- 
dus fructus erat , sed labor tantum aderat , sper po- 
suit : in terenda vero area, jam usum fructum con- 
cessit dicens : Et qui triturat, ejus spei particeps est. 
4. Deinde, ne quis dicat, H:xccine est tantorum 
merces laborum? adjecit, In spe, scilicet futura. 
Nihil ergo aliud clamat os hujus animalis camo non 
ligatum, quam quod oporteat doctores laborantes 
mercede frui. 11. Si nos vobis spiritualia seminavimus, 
magnum est, si nos carnalia vestra melamus? Ecce 
quartum etiam addit ratiocinium , quod oporteat ali- 
menta przebere. Quia enim dixit, Quis militat propriis 
stipendiis umquam? et, Quis plantat vineam ? et, Quis 
pascit gregem? et adduxit bovem triturantem ; aliam 
profert causam rationi valde consonam, propter quam 
jure accepturi erant; quod non modo laborassent, 
sed et longe majora przebuissent. Quzenam ergo est? 
Si nos vobis spiritualia seminavimus , magnum est , si 
nos carnalia vestra melamus ? Vidistin' causam justis- 
simam, et magis qnam priores rationi consentancam? 
Πίο namque dicit, Carnale semen est, carnalis et 
fructus? hic autem non sic, sed semen spirituale , 
merces vero carnalis. Nam ne multum sili placeret 
ii, qui aliquid doctoribus prxberent, ostendit illos 
majora quam dent accipere. Agricola: namque , quae 
seminant, eadem ipsa accipiunt : nos autem, qui in 
animabus vestris spiritualia serimus , metimus car- 
nalia : tale namque est alimentum ab illis datum. 
Deinde majorem infert pudorem : 12. Si alii potesta- 
lis vestra participes sunt , quare non potius nos? Ecce 
aliam rationem , qux et ipsa ab exemplis sumitur , 
sed non a similibus. Neque enim hic Petrum nec 
apostolos memorat, sed alios quosdam adulterinos, 
contra quos deinceps puguam instruit , ac de quibus 
dicit : Si quis vos devorat, si quis accipit, si quis εν» 
tollitur, si quis in faciem vos cedit (2. Cor. 14. 20) ; 
et belli contra eos gerendi jam facit prz:ludium. Ideo- 
que non dixit, Si alii a vobis accipiunt ; scd. osten- 
dens illorum arrogantiam, tyrannidem et commer- 
cium , dicit : Si alii potestalis vestre participes sunt ; 
id est, si imperant vobis , si potestatem exercent , si 
ut famulis utuntur , non modo accipientes , sed cum 
inulta accuratione et auctozitate. Idco addidit , Non 


178 


potius nos? quod non dixisset, si de apostolis sermo 
esset. Sed palam est, illum quosdam subindicare 
perniciosos, qui ipsos deciperent. ltaque preter 
Moysis legem, vos quoque legem tulistis, quod prz- 
bere oporteat. Cum dixit autem, Non potius nos ? non 
probat cur multo magis oporteat, sed illorum con- 
scientie probandum relinquit , simulque et terrere 
volens et majorem incutere pudorem. Sed non usi 
sumus tali potestate. Id est, Non accepimus. Viden' 
quomodo, cum prius tot rationibus probasset, non 
esse contra legem , accipere , tunc dixit : Non acci- 
pimus, ne videatur abstinere tamquam a probibito. 
Non enim, inquit, quod non liceat, non accipio ; licet 
enim, et hoo ex multis demonstravimus; ex apostolis, 
ex rebus quz in vita flunt, ex milite, agricola, pa- 
store, a lege Moysis, ab ipsa rei natura , quia semi- 
navimus vobis spiritualia; ex iis, qu: vos fecistis 
erga alios : sed sicut , ne videretur pudore afficere 
apostolos, qui accipiebant, hzec posuit, pudorem illis 
incutiens et ostendens se non a re ut prohibita abs- 
tinere : ita rursum , ne per multam illam probatio- 
nem et frequentia exempla, queis ostendit accipere 
oportere, videretur ut accipiat qu:erere, ideoque talía 
proferre; jam illud corrigit; et elarius demum hoc 
posuit, cum dicit : Non scripsi autem hec , Μί sic in 
sie fat : hic porro dicit, Non usi sumus hac potesiale. 
Quodque majus est, Ne illud quidem poterit quisquam 
dicere, quod cum nobis ample facultates essent , his 
non usí simus; siquidem urgente necessitate, non 
cessimus necessitati : id quod etiam in secunda ait : 
Alias Ecclesias exspoliavi , accipiens stipendia ad mini- 
sterium vesirum ; el cum essem apud vos el egerem , 
eulli onerosus fui (2. Cor. 11. 8) ; et in hac rursus: 
Et esurüinus et sitimus et nudi sumus el colaphis cedi- 
wur (1. Cor. 4. 11). Et hic rursus idipsum subindi- 
eat, dicens, Sed omnia sustinenius. Dicens enim, 
Omnia. sustinemus, famem subindicat el. angustiam 
multam, aliaque omnia. Sed neque sic, inquit, coacti 
sumus solvere legem, quam nobis ipsis imposuimus. 
Quare ? Ne quod offendiculum demus evangelio Christi. 
Quia enim infirmiores Corinthii erant, Ne vos, inquit, 
offenderemus accipientes, maluimus plus quam pr:e- 
ceptum erat facere, quam obiceni quempiam afferre 
evangelio ; id est, institutioni vestre. Si autem nos, 
etiamsi liceret nobis et multam vim pateremur, ex- 
emplumque haberemus apostolos, id non fecimus, Ne 
offendiculum demus (nec dixit eversionem , sed offen- 
diculum, nec simpliciter offendiculum , sed offendi- 
culum quoddam , ut ne vel levissimam moram verbi 
cursui inferremus) : si ergo nos tanta usi sumus dili- 
genua, inquit, quanto magis vos, qui ab apostolis 
longe abestis, neque legem potestis dicere quz id 
permittat ; sed contra etiam prohibita tangitis, atque 
etiam qu» damnum magnum afferunt evangelio: non 
offendiculi modo vitandi causa, sed nullam videntes 
instantem necessitatem , abstinere oportet. Hanc 
enim totam movit orationem propter illos , qui per 
cibum idolothytorum imbecillioribus fratribus offen- 
diculo erant. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


416 
5. Hzc nos quoque audiamus, dilecti, ut ne despi- 
ciamus eos qui offenduntur, ne offendiculum pona- 
mus evangelio Christi, neu nostram prodamus salu- 
tem. Ne milii enim dicas, cum frater offeuditur : Nou 
prohibetur hoc vel illud jn quo ille offenditur, et lici- 
tum est. Ego enim tibi majora dico: vel si ipse 
Christus permiserit, viderisque cffendi quempiam , 
abstine et ne permissione utaris. Iloe enim et Paulus 
fecit : qui eum permittente Christo liceret aceipere, 
non accepit. Cum enim benignus sit Dominus , mul- 
lam przcejtis suis miscuit mansuetudinem , ut non 
solum ex jussu, sed etiam multa ex libera faciamus 
animi sententia. Poterat enim, nisi hoc voluisset , 
precepta magis augere ac dicere : Qui non semper 
jejunat, puniatur ; qui virginitatem non servat, sup- 
plicio afficiatur; qui non se omnibus exuit facultati 
bus, extremas det poenas. Sed non hioc fecit, licen- 
tiam tibi dans , si velis, majora suscipiendi. Idcireo 
cum de virginitate loqueretur, dicebat : Qui potest 
capere, capiat (Math, 49. 12) ; et diviti alia praccepit, 
alia ejus voluntati permisit. Neque enim dixit, Vende 
qu:e labes ; sed, Si vis perfectus esse, vende(Ib. v. 21). 
Αἱ nos non modo non majora suscipimus neque ea 
quis praecepta sunt superamus, sed multum abest, ut 
praeceptorum mensuram impleamus.*Et Paulus qui- 
dem esuriebat, ne offendiculum prxberet evangelio ; 
nos autem ne recondita quidem nobis attingere aude- 
mus, innumeras videntes animas eversas. Rodat 
enim , inquit ille, üne: , et non rodat pauper ; edat 
vermis , et non induatur nudus. Omnia consumantur 
tempore, et non alatur Cliristus, dum esurit. 

Contra avaros. — Ecquis hoc dicit? inquies. lloc 
enim grave admodum est , quod non verbis , sed fa- 
ctis hzec. dicantur. Nam minus grave esset si verbis 
diceretur, quam cum reipsa efficitur. Annon enim 
hec quotidie clamat avaritia , immanis illa el seva 
tyrannis, captivis suis? Apponantur vestra come- 
denda sycophantis , latronibus et insidiatoribus , non 
autem famelicis et egenis. Annon vos facitis latrones ? 
annon vos escam pr:betis ignl invidorum ? annon 
vos facitis fugitivos et insidiatores, dum quasi escam 
illis divitias vestras apponitis ? qux est haxc insania ? 
Insania quippe et manifesta amentia est, arcas im- 
plere vestibus, et eum, qui ad imaginem et similiti- 
dinem Dei factus est , nudum , a frigore trementem 
ac vix recium stantem despicere. At ille, inquies , 
tremorem et iufirmitatem simulat ? Annon times ne 
fulmen ab hoc verbo accensum ex alto dejiciatur ? 
ira enim disrumpor , ignoscite. Tu quippe ventri in- 
dulgens et pinguis , et ad profundam usque vesperam 
compotationem extendens, mollibusque fotus stragulis, 
non censes te poenas daturum, cum tam inique Dei do- 
nis utaris (neque enim vinum datum est utinebriemur, 
neque concessus cibus ut ventrem distendamus et 
dirumpamus) : pauperem vero, miserum, non meliore 
conditione quam mortuum , illum, inquam, ad exa- 
ciam rationem reddendam cogis ; nec metuis Christi 
tribunal illud horrendum et formidabile ? Nam si si- 
nulat , ex necossitate et egestate simulat , ob imma- 


115 


ἀλλὰ δειχνὺς αὐτῶν τὴν αὐθάδειαν χαὶ τὴν τυραννίδα 
xa τὴν ἐἑμπορίαν, φησίν' El ἅλ1οι τῆς ὑμῶν &E- 
ουσίας µετέχουσι' τουτέστι, χρατοῦσιν ὑμῶν, ἑἐξ- 
ουσιάζουσιν, ὡς οἰχέταις ἀποχέχρηνται, o) λαμδά- 
νοντες µόνον, ἀλλὰ xal μετὰ πολλῆς σπουδής xal 
τῆς αὐθεντίας &. Αιὸ προσέθηχεν. OD πο. 1ῷ μᾶ- 
JAov ἡμεῖς; ὅπερ οὐχ ἂν, εἰ περὶ τῶν ἁποστόλων ὁ 
λόγος ἣν, εἶπεν ἄν. ᾽Αλλ’ εὔδηλον ὅτι τινὰς αἰνίστε- 
ται λυμεῶνας xai ἁπατῶντας αὐτοὺς. "ots μετὰ 
τοῦ νόµου τοῦ Μωῦσέως xal ὑμεῖς αὐτοὶ νόμον τε- 
θείχατε ὑπὲρ τοῦ δεῖν παρέχειν. Εἰπὼν δὲ, [185] 
Qv πο11ῷ μᾶ.11ον ἡμεῖς ; οὗ χατασχευάζει διὰ τί 
οὐ πολλῷ μᾶλλον, ἁλλ᾽ ἀφίησιν αὐτῶν τῷ συνειδότι 
τὸν ἔλεγχον, ὁμοῦ χαὶ φοθῆσαι βουλόμενος xat ἑντρέ- 
φαι µειζόνως. Α.ἱ1 ovx ἐχρησάμεθα τῇ éCovelg 
ταύτῃ. Τουτέστιν, Οὐκ ἑλάδομεν. 'Opd; διὰ πόσων 
χατασχευάσας πρότερον, ὅτι οὐ παράνοµον τὸ λαµ- 
θάνειν, τότε εἶπεν, ὅτι Οὐ λαμθάνοµεν, ἵνα μὴ δόξη 
ὧὣς χεχωλυμένου ἀπέχεσθαι, Οὐ γὰρ, ἐπειδὴ μὴ 
ἔξεστι, φησὶν, οὗ λαμθάνω᾽ ἔξεστι vip, xat τοῦτο 
ἀπὺ πολλῶν ἀπεδείξαμεν, ἀπὸ τῶν ἁποστόλων, ἀπὸ 
τῶν ἐν βίῳ πραγμάτων, τοῦ στρατώτου xal τοῦ 
γεωργοῦ xai τοῦ ποιµένος, ἀπὸ τοῦ νόµου Μωῦσέως, 
ἀπ᾿ αὐτῆς τοῦ πράγµατος τῆς φύσεως, ὅτι ἑσπείρα- 
μεν ὑμῖν πνευματιχὰ, ἀφ᾽ ὧν ὑμεῖς περὶ τοὺς ἄλλους 
πεποιήχατε ' ἀλλ ὥσπερ, (va μῆ δόξῃ χαταισχύνειν 
εοὺς ἁποστόλους τοὺς λαμθάνοντας, ταῦτα τέθειχεν, 
ἐντρέπων αὐτοὺς καὶ δεικνὺς, ὅτι οὗ χεχωλυμένου 
πράγματος ἀπέχεται' οὕτω πάλιν, ἵνα μὴ διὰ τῆς 
πολλῆς χατασχευῆς χαὶ τῶν παραδειγµάτων τῶν 
πολλῶν, δι ὧν ἔδειξεν ὅτι δεῖ λαμθάνειν, δόξῃ ἐπι- 
ζητεῖν τὸ λαμδάνειν xaX. διὰ τοῦτο ταῦτα λέγειν, δη 
διορθοῦται αὐτό  χαὶ σαφέστερον μὲν ὕστερον αὐτὸ 
τέθειχεν, ὅταν λέγη᾽ Οὐκ ἔγραψα δὲ ταῦτα. ἵνα 
οὕτω γένηται ἐν àpol* ἔνταῦθα δέ φησιν, ὅτι Οὐκ 
ἐχρησάμεθα τῇ ἑξουσίᾳ ταύτῃ. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, 
ὅτι οὐδὲ ἐχεῖνο ἔχοι τις ἂν εἰπεῖν, ὅτι Ἐν εὑρυχωρίᾳ 
ὄντες οὐχ ἐχρησάμεθα, ἀλλά xal ἀνάγχης Χατεπει- 
γούσης, οὐχ εἴξαμεν τῇ ἀνάγχῃ' ὃ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ 
φησίν’ "A.Jlac Εκκλησίας écóAnca, Aa66» ὀψώ- 
για zpóc τὴν ὑμῶν διαχογίαν xal παρὼν πρὸς 
ὑμᾶς xal ὑστερηθεὶς, ob. κατεγάρκησα οὐδενός ' 
χαὶ à» ταύτῃ πάλιν Kal πει ὤμεν καὶ διΨώμεν 
zal γυμνητεύοµεν καὶ κο.Ίαφιζόμεθα. Καὶ ἑνταῦ- 
θα πἆλιν τὸ αὐτὸ αἰνίττεται λέγων, Α..λὰ πάντα 
στέγοµεν. Εἰπὼν γὰρ, ὅτι Πάντα στέγχοµεν, xai 
λιμὸν αἰνίττεται χαὶ στενοχωρίαν πολλὴν καὶ τὰ ἄλλα 
πάντα. ᾽Αλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ἠναγχάσθημεν, onot, λῦσαι 
τὸν νόµον, ὃν ἑαυτοῖς τεθείχαµεν. Διὰ τί; "Iva. μὴ 
ἐγκοπήν τινα δῶμεν τῷ εὐαγγε.ῖίῳ τοῦ Χριστοῦ. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἀσθενέστερον Κορίνθιοι διέχειντο, Ἵνα 
μὴ πλήξωμεν ὑμᾶς, qnot, λαµθάνοντες, εἱλόμεθα καὶ 
ὑπὲρ τὰ ἐπιτεταγμένα ποιῆσαι, 7) ἐγχοπήν τινα δοῦ- 
ναι τῷ εὐαγχελίῳ, τουτέστι, τῇ κατηχήσει ὑμῶν. 
El δὲ ἡμεῖς, xal ἐπιτετραμμένον ἡμῖν, καὶ πολλὴν 
πάσχοντες Blav, xal ἁποστόλους ἔχοντες ὑπόδειγμα, 
οὐχ ἐποιῄσαμεν, "Iva. μὴ ἑγκοπὴν δώμεν (xaX οὐχ 
εἶπεν, ἀνατροπὴν, ἀλλ Ἑγκοπὴν, καὶ οὐχ ἁπλῶς 
ἐγχοπὴν, ἁλλ᾽, ᾿Εγκοπήν tiva: ἵνα μηδὲ τὴν τυ- 
χοῦσαν, ὡς ἂν εἴποι τις, μέλλησιν xat ἀναθολὴν ἐμ- 
ποιῄσωμεν τῷ δρόμῳ τοῦ λόγου)» εἰ τοίνυν ἡμεῖς 
κοσαύτῃ ἐχρισάμεθα τῇ σπουδῇ, qnot, πόσῳ μᾶλλον 
ὑμᾶς τοὺς xal πολὺ τῶν ἁἀποστόλων ἀποδέοντας, 
xai οὐδὲ νόµον ἔχοντας εἰπεῖν τὸν ἑπιτρέποντα, 


4 Μρτο]., μετὰ πολλῆς τῆς αὐθεντίας, omissis interpositis 
ους in Reg. habentur. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXI. 


416 


ἀλλὰ χαὶ τοὐναντίον τῶν χεχωλυµένων ἁπτομένους 
xaX τῶν ἐπὶ βλάδῃ µεγάλῃ τοῦ εὐαγγελίου, οὐχ ἐπὶ 
τὸ uh ἑἐγχοπὴν μόνον δοῦναι, ἀλλ οὐδὲ ἀνάγχην 
ὀρῶντας ἐπιχειμένην, ἀπέχεσθαι δεῖ; Τοῦτον yàp 
ἅπαντα τὸν λόγον δι) ἐχείνους ἐχίνησε τοὺς διὸ τῆς 
βρώσεως τῶν εἰδωλοθύτων σχανδαλίζοντας τοὺς 
ἀσθενεστέρους ἀδελφούς. 

[186] Ταῦτα δὲ xai ἡμεῖς ἀκούωμεν, ἀγαπητοί - 
ἵνα μὴ καταφρονῶμεν τῶν σχανδαλιζοµένων, μηδὲ 
ἑγχοχήν τινα ποιῶμεν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ * 
ἵνα μὴ προδιδῶμεν τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. Mh γάρ 
pot λέγε, ὅταν σχανδαλίζηται ὁ ἁδελφὸς, ὅτι Ob xe- 
χώλυται τὸ xal τὸ, ἐφ᾽ p σχανδαλίζεται, xal ὅτι ἐφεῖ- 
ται. Ἐγὼ γάρ σοι μείζονα λέγω, ὅτι xàv αὐτὸς 6 
Χριστὸς ἐπιτετραφὼς f, ἴδῃς 66 τινα βλαπτόµενον, 
ἐπίσχες xal μὴ χρήσῃ τῇ ἐπιτροπῇ. Τοῦτο γὰρ xaX 
Παῦλος ἐποίησεν, ἐξὸν λαθεῖν Χριστοῦ συγχωρήσαν-' 
τος, μὴ λαδών. Καὶ γὰρ φιλάνθρωπος ὢν ὁ Δεσπό- 
της, πολλὴν τοῖς ἐπιτάγμασιν ἑχέρασεν ἡμερότητα 
τοῖς αὐτοῦ, ἵνα μὴ µόνον ἐξ ἐπιταγῆς, ἀλλὰ xal 86 
οἰχείας πολλὰ ποιῶμεν γνώμης. Καὶ γὰρ Ἰδύνατο, 
εἰ μὴ τοῦτο ἐθούλετο, μᾶλλον ἐπιτεῖναι τὰ ἐπιτά- 
γµατα, xa εἰπεῖν. Ὁ μὴ διόλου νηστεύων, χολαζέσθω" 
ὁ μὴ παρθενεύων, τιµωρείσθω’ ὁ μὴ πάντα ἀποδυό- 
µενος τὰ ὄντα, δίχην διδότω τὴν ἑσχάτην. ᾽Αλλ' οὐκ 
ἑποίηῆσε τοῦτο, gol παρέχων, el βουληθείης, φιλοτι- 
µεῖσθαι. Διὰ τοῦτο καὶ ὅτε περὶ παρθενίας διελέγετο, 
ἔλεγεν ' 'O δυνάµενος χωρεῖν, χωρείζω’ xal ἐπὶ 
τοῦ πλουσίου τὰ μὲν ἐπέταξε, τὰ δὲ ἑπέτρεφε τῇ 
ἑξουσίᾳ τῆς διανοίας. Οὐ γὰρ εἶπε, Πώλησον τὰ 
ὑπάρχοντα, ἀλλ', El θέ.1εις τέ.Ίειος εἶναι, πὠ.1ησον. 
Άλλ' ἡμεῖς οὗ µόνον οὐ φιλοτιμούµμεθα οὐδὲ ὑπερ- 
ἑαΐνομεν τὰ προστάγµατα, ἀλλὰ χαὶ τοῦ μέτρου τῶν 
χελευσθέντων αφόδρα ἀπολιμπανόμεθα. Καὶ Παῦλος 
μὲν ἑλίμωττεν, ἵνα μἡ ἐγχοπὴν τῷ εὐαγγελίῳ δῷ' 
ἡμεῖς δὲ οὐδὲ τῶν ἀποχειμένων ἡμῖν ἄφασθαι τολ- 
μῶμεν, µυρίας ὁρῶντες ἀνατρεπομένας ψυχάς. Τρω- 
γέτω γὰρ, φησὶν, ὁ σῆς. xal μὴ τρωγέτω ὁ πένης; 
χατεσθιέτω ὁ σχώληξ. xaX uh περιθαλλέσθωὁ γυμνός" 
ἀναλισχέσθω πάντα τῷ χρόνῳ, καὶ μὴ τρεφέσθω ὁ 
Χριστὸς, χαὶ ταῦτα πεινῶν. 

Καὶ τίς τοῦτο εἶπε; φησί. Τοῦτο γάρ ἐστι σφόδρα 
τὸ δεινὸν, ὅτι οὖχ ἐν τοῖς ῥήμασιν, ἁλλ' ἓν τοῖς 
πράγµασι ταῦτα λέγεται. Καὶ γὰρ ἧστον ἂν fv 
δεινὸν ἐπὶ τῶν ῥημάτων λεγόµενον, 1] ἐπὶ τῶν ἔργων 
γινόµενον. "H γὰρ o0 ταῦτα Bod xa0' ἑχάστην ἡμέ- 
pav ἡ ἀπάνθρωπος xa ὠμὴ τυραννὶς, tj φιλαργυρία 
τοῖς αὑτῆς αἰχμαλώτοις; Ἡροχείσθω xat συχοφάνταις 
xal λῃσταῖς xai ἐπιδούλοις πρὸς τρυφὴν b τὰ ὑμέ- 
τερα, χαὶ ph τοῖς πεινῶσι μηδὲ τοῖς δεοµένοις δια- 
τροφή. Ob γὰρ ὑμεῖς ποιεῖτε τοὺς λῃστάς; οὐ γὰρ ' 
ὑμεῖς τῷ πυρὶ τῶν βασκάνων παρέχετε τροφήν; οὐ 
γὰρ ὑμεῖς ποιεῖτε τοὺς δραπέτας xaX τοὺς ἐπιδούλους, 
χαθάπερ δέλεαρ αὐτοῖς τὸν ὑμέτερον προτιθέντες 
πλοῦτον ; τὶς ἡ µανία αὕτη: Mavía γὰρ χαὶ παρα- 
πληξία σαφἢς, τὰ μὲν χ.δώτια μεστὰ ἱματίων ποιεῖν, 
τὸν δὲ χατ᾽ εἰχόνα θεοῦ γενόµενον χαὶ χαθ᾽ ὁμοίωσν, 
γυμνὸν χαὶ τρέµοντα ὑπὸ τοῦ χρυμοῦ περιορᾷν, καὶ 
μόλις ὀρθούμενον. ᾽Αλλὰ προφασίζεται, qnoi, tbv 
τρόµον xai τὴν ἀσθένειαν. Elra οὐ δέδοικας μὴ 
σχηπτὸς ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ ῥήματεος ἀναφθαὶς τούτου 
χατενεχθῇ ; διαῤῥήγνυμαι γὰρ ὑπὸ τοῦ θυμοῦ' σύγ- 
γνωτε. Σὺ μὲν γὰρ Υαατριξόμενο; xal πιαινόµενος, 
καὶ εἰς ἑσπέραν βαθεῖαν τὸν πότον παρατείνων, [187] 
xai μαλαχοῖς ἐνθαλπόμενος στρώὠμασι», ox ἀξιοῖς 

b Reg., πρὸς τρνφήν. Edili, πρὸς τροφήν. 


071 
δοῦναι δίκην, οὕτω παρανόμως τοῖς τοῦ θεοῦ χρώ- 
µενος δώροις (οὐδὲ γὰρ ἵνα μεθύωμεν, ὁ οἶνος' οὐδ' 
ἵνα γαστρ:ζώμεθα, ἡ τροφὴ Υέγονεν’ οὐδ' ἵνα διασπῶ- 
μεν τὴν Ὑαστέρα, τὰ σιτία)' τὸν δὲ πένητα, tbv 
ἅθλιον, τὸν οὐδὲν ἄμεινον νεχροῦ διαἁείµενον, τοῦ- 
τον εὐθύνας ἀπαιτεῖς ἀχκριθεῖς, καὶ οὐ δέδοικ2ς τοῦ 
Χριστοῦ τὸ διχαστήριον τὸ φρικτὸν ἐχεῖνο καὶ φοθε- 
póv ; Καὶ γὰρ εἰ ὑποχρίνεται, EG ἀνάγχης ὑποχρίνεται 
xai ὀνδείας διὰ τὴν ὠμότητα τὴν σἣν καὶ τὴν ἆπαν- 
θρωπίαν τὴν τοιούτων δεομένην προσωπείων, τὴν μὴ 
ἐπικλωμένην πρὸς ἔλεον. Τίς γὰρ οὕτως ἅθλιος xa 
ταλαίπωρος, ὡς μηδεμ.ᾶς ἀνάγχης ἐπιχειμένης ὑπὲρ 
ἑνὸς ἄρτου τοιαῦτα ἀσχημονεῖν καὶ χόπτεσθαι xal τοσ- 
αύτην ὑπομένειν δίκην; Ὥστε fj ὑπόχρισις ἡ ἐχξίνου 
τῆς σῆς ἁπανθρωπίας περ'έρχεται γιγνοµένη χήρυς. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἱκετεύων xat λιπαρῶν xai ἐλεεινὰ mpoté- 
µενος ῥήματα, xal ὀδυρόμενος xaX δακρύων xaX δι 
ὅλης περιιὼν τῆς ἡμέρας, οὐδὲ τῆς ἀναγχαίας εὐπο- 
ρεῖ τροφῆς, ἐπενόηπσεν ἴσως xat ταύτην τὴν μηχανὴν, 
οὐχ ἐχείνῳ τοσαύτην, ὅσην σοὶ, φέρουσαν τὴν ἀσχι- 
μοσύνην xa τὴν χατηγορίαν. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἑλεεῖ- 
αθαι δίχχιος, ὅτι εἰς τοσαύτην χατηλθεν ἀνάγχην ' 
ἡμεῖς δὲ µυρίων ἄξιοι τ'μωριῶν, ὅτι τοὺς πένητας 
τοιαῦτα βιαξόμεῦα πάτγχειν. El γὰρ ἐξ εὐχολίας ἔπε- 
χλώμεθα, οὐχ ἄν ποτε εἴλετο ἐχεῖνος τοιαῦτα ὑπομέ- 
νειν. Καὶ τί λέγω γύµνωσιν καὶ τρύμον; Τὸ γὰρ τού- 
του φριχωδέστερον ἐρῶ, ὅτι καὶ παΐδας ηναγχάσθησαν 
πηρῶσαί τινες ἄωρον ἄγοντας ἡλιχίαν, ἵνα τῆς ἡμετέ- 
pas ἀναισθησίας καθίκωνται. Ἐπειδὴ γὰρ βλέποντες 
χαὶ γυμνοὶ περιόντες, οὔτε ἀπὸ τῆς ἡλικίας οὔτε 
ἀπὸ τῆς συμρορᾶς ἑπεσπάσαντο τοὺς ἀνηλεεῖς, προσ- 
έθηχαν τοῖς τοσούτοις χαχοῖς ἑτέραν χαλεπωτέραν 
τραγφδίαν, ἵνα λύσωσι τὸν λιμὸν, κουφότερον εἶναι 
νοµέκοντες ἀπεστερῆσθαι τοῦ χοινοῦ τούτου φωτὺς 
xai τῆς πᾶσι δεδομένης ἀκτῖνος, ἢ λιμῷ παλαίειν 
διηνεχεῖ καὶ τὸν οἴχτιστον ὑπομένειν θάνατον. Ἐπειδῆ 
γὰρ οὐ πενἰαν ἐμάθετε ἑλεεῖν, ἀλλὰ τέρπεσθαι συµ- 
φοραῖς. πληροῦσιν ὑμῶν τὴν ἀχόρεστον ἐπιθυμίαν, xal 
ἑαυτοῖς xaX ὑμῖν ’χαλεπωτέραν τῆς γεέννης ἀνάπτον- 
τες τὴν φλόγα. Καὶ fva. µάθητε ὅτι διὰ τοῦτο ταντα 
γίνεται xaX τὰ το'αῦτα, τεχµέριον ὑμῖν ὡμολογημέ- 
voy ἐρῶ, πρὸς ὃ μηδεὶς ἀντερεῖ. Εἰσὶν ἕτεροι πένητες 
γοῦφοι xaX µετέωροι τὰς ψυχὰς, xal ox εἰδότες φὲ- 
ρειν λιμὸν, ἀλλὰ πάντα μᾶλλον, T] τοῦτο ὑπομένοντες. 
Οὗτοι πολλάχις ὑμῖν ἐλεεινοῖς xax σχήµασι xat ῥήμα- 
Gt) ἐντυχόντες, ἐπειδὴ οὐδὲν ὤνησαν τὰς ἵκετηρίας 
ἀφέντες ἐχείνας, τοὺς θαυματοποιοὺς ὑμῖν λοιπὸν 
παρῄλασαν, οἱ μὲν δέρµατα ὑποδημάτων μασώμενοι 
πεπονηκότων, οἱ δὲ κατὰ τῆς χεφαλῆς ἤλους ὀξεῖς δια- 
πείροντες, ἕτεροι πεπηγόσιν Ὅδασιν ὑπὸ τοῦ χρυμοῦ 
γυμνῇ τῇ γαστρὶ προσομιλοῦντεςι ἄλλοι δὲ ἕτερα 
ἀτοπώτερα τούτων ὑπομένοντες, ἵνα τὸ πονηρὸν τε- 
ῥιστήσωσι θέατρον. 

c', Σὺ δὲ, τούτων Υινομένων, ἔστηχας γελῶν xoi 
θαυμάζων, καὶ ἐμπομπεύων τοῖς ἑτέρων χαχοῖς, τῆς 
χοινῖΏς [158] φύσεως ἀσχημονούσης. Καὶ τί πλέον ἂν 
ἐργάσαιτο τούτων δαίµων ἄγριος; Εἶτα ἵνα προθυµό- 
τερον ποιῄσῃ ταῦτα, δαφψιλέστερον δίδως ἀργύριον. 
Καὶ τῷ μὲν εὐχομένῳ xal τὸν θεὸν καλοῦντι, καὶ μετ) 
ἐπιειχείας προσιόντι οὐδὲ, ἀποχρίνεσθαι ἀξιοῖς οὐδὲ 
ἐμβλέφαι, ἀλλὰ xal τὰ φορτιχὰ ἐχεῖνα πρὸς αὐτὺν 
φθέγγη ῥήματα, ὅταν συνεχῶς ἐνοχλήσῃη ' Τοῦτον δὲ 
δεῖ Qv ; ἀναπνεῖν δὲ ὅλως, T] τὸν ἥλιον τοῦτον ópd v; 
πρὸς δὲ᾽ ἐχείνους xal caUpbg xai φιλότιμος, ἅτε 
ἀγωνοθέτης τις (v τῆς καταγελάστου xal σατανικῆς 

"Πορ., καὶ ἡμῖνο 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


178 
ἀσχημοσύνης Exelvnc. Διὸ καὶ εὐλογώτερον πρὸς τοὺς 
τιθέντας τοὺς ἀγῶνας τούτους, καὶ μὴ προϊεμένους 
μηδὲν ἕως ἂν ἴδωσι χολαζοµένους ἑτέρους, ταῦτα ἂν 
λεχθείη τὰ ῥήματα. Zfj» δὲ τούτους, ἀναπνεῖν δὲ 
ὅλως; τὸν δὲ Άλιον τοῦτον ὁρᾷν τοὺς εἰς τὴν χοινΏν 
παρανομοῦντας φύσιν, τοὺς εἰς τὸν θεὺν ὑθοίξοντας; 
Καὶ τοῦ μὲν Θεοῦ λέγοντος, Abg ἑλεημοσύνην, xat 
δίδωμί σοι βασιλείαν οὐρανῶν , οὖκ ἤκουσας"' τοῦ 
διαθόλου δὲ χεφαλὴν χαθηλωμένην δειχνύντος, ἑξαί- 
φνης φιλότιμος γέγονας * xa μᾶλλον ἐπέχαμφεν Ἡ 
τοῦ πονηροῦ δαίµονος μηχανὴ τοσαύτην ἔχουσα ῥλό- 
θην,  ἡ τοῦ θεοῦ ὑπόσχεσις µυρίχ χοµίσουσα τὰ 
ἀγαθά' δέον, εἰ xat χρυσίον χαταθαλεῖν ἐγρην onto 
τοῦ ταῦτα μὴ γίνεσθαι, μηδὲ γινόμενα ὁρᾶν, πάντα 
ποιεῖν χαὶ ὑπομένειν, ὥστε ἀνελεῖν την πολλὴν ταύ- 
την μανίαν * ὑμεῖς δὲ ὑπὲρ τοῦ καὶ Υίνεσθαι xa 
γινόμενα ὁρᾷν , πάντα ποιεῖτε χαὶ πραγµατενεσθε. 
Ἔτι οὖν ἐρωτᾷς, εἰπέ µοι, διὰ τί γέεννα; "AIAX 
µηχέτι τοῦτο ἐρώτα, ἀλλὰ πῶς µία Ὑέεννα μόνη. 
Πόσων γὰρ oóx ἄξιοι χολάσεων οὗτοι οἱ τὸ ὠμὸν 
τοῦτο καὶ ἁπηνὲς συγχροτοῦντες θέατρον, xal γελῶν- 
τες ἐφ᾽ οἷς δακρύειν ἔδει χἀκείνους xai ὑμᾶς αὐτούς; 
μᾶλλον δὲ ὑμᾶς τοὺς τὰ τοιαῦτα ἀναγχάκοντας ἄσχη- 
μονεῖν ; Ἁλλ’ οὖχ ἀναγχάζω, crat, Πῶς οὐκ ἀναγχά- 
ζεις, εἰπέ pot, τοῖς μὲν ἐπιειχεστέροις καὶ δαχρύουσι 
xai τὸν θεὸν παραγχαλοῦσιν οὐδὲ προσέχειν ἀνεχό- 
µενος᾽ τούτοις δὲ xal ἀργύριον παρέχων δαφιλὲς, 
xal πολλοὺς περιιστῶν τοὺς θαυμάξοντας;, Kal ἀπο- 
στῶμεν, φησὶν, ἑλεοῦντες αὐτούς. Καὶ σὺ τούτο χε- 
λεύεις; Οὐκ ἔστι τοῦτο ἐλεεῖν, ἄνθρωπε, τὸ τοσαύτη» 
ἀπαιτεῖν δίχην ὑπὲρ ὀλίγων ὁθολῶν, τὸ χελεύειν ὑπὲρ 
ἀναγχαίας χαταχόπτεσθαι τροφῆς, xal εἰς πολ)ό 
διατέµνειν τῆς χεφαλῆς τῆν δορὰν οὕτω πικρῶς xat 
ἐἑλεεινῶς. Εὐφήμει, φησἰν΄ οὐ γὰρ ἡμεῖς ἑἐσμεν οἱ 
τὰς χεφαλὰς χαθγλοῦντες ἑχείνας. Εΐθε σύ. καὶ οὖν 
ἦν οὕτω δεινὸν τὸ δεινόν. Ὁ γὰρ σφάττων τινὰ του 
κελεύοντος ἑαυτὸν σφάττειν πολλῷ χαλεπώτερον ποιεῖ; 
ὃ δὴ xal ἐπὶ τούτων συµθαίνει. Καὶ γὰρ δρ:μυτέρας 
ὑπομένουσι τὰς ὀδύνας, ὅταν xal αὐτουργοὶ χελεύων- 
ται γίνεσθαι τῶν πονηρῶν τούτων ἐπιταγμάτων, καὶ 
ταῦτα ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, Ev ᾗ πρῶτον ἐχρημάτισαν 
Χριστιανοὶ, ἓν f] ἁπάντων ἀνθρώπων ἡμερώτεροι 
γεγόνασιν, ἐν ᾗ πολὺς τῆς ἑλεημοσύντς τὸ παλαιὸν 
ἑχόμα καρπός. Οὐξὲ γὰρ τοῖς παροῦσι µόνον, ἀλλὸ 
xai τοῖς πόῤῥωθεν ἔπεμπον Ex πολλοῦ τοῦ διαστή- 
µατος, xal ταῦτα λιμοῦ [189] προσδοχωμµένου. Ti 
οὖν δεῖ ποιεῖν; φπσί' Τῆς μὲν θηριωδίας ταύττς 
χαθυφεῖναι, πεῖσαι δὲ τοὺς δεοµένους ἅπαντας, ὅτι 
ταῦτα μὲν ποιοῦντες οὐδὲν λήψονται, ἐπιεικὼς δὲ 
προσιόντες, πολλῆς ἁπολαύσονται τῆς φιλοτιµίας. "Av 
δὲ ταῦτα µάθωσι, χἂν πάντων ὥσιν ἀθλιώτέροι, οὐχ 
αἱρήσονται οὐδέποτε τοιαῦτα κολάζεσθαι, ἐγὼ ἐγ- 
γνυῶμαι: ἀλλὰ xal χάριν ὑμῖν εἴσονται, ὅτι xal του 
γέλωτος xaY τῆς ὀδύνης αὐτοὺς ἀπηλλάξατε ἑκείνης. 

Νῦν i ὑπὲρ μὲν ἠν.όχων xal παῖΐδας ἂν ἐχδοίητε 
τοὺς ὑμετέρους, καὶ ὑπὲρ ὀρχηστῶν xai αὐτὰς ἂν 
πρόοισθε τὰς φυχάς ' ὑτὲρ δὲ του Χριστοῦ πεινῶντος, 
οὐδὲ τὸ πολλοστὸν τῆς οὐσίας προῖεσθε µέρος" ἁλλὰ 
ἂν ὀλίγον δῶτε ἀργύριον, ὡς τὸ πᾶν ἐχτετιχότες, 
οὕτω διάκεισθε, οὐχ εἰδότες ὅτι οὗ τὸ δοῦναι, ἀλλὰ 
τὸ ψετὰ δαφιλείας δοῦναι, τοῦτὸ μάλιστά ἐστιν 
ἑλεπμοσύνη. Διὰ τοῦτο xal ὁ προφήτης 09 τοὺς δι- 
δόντας ἁπλῶς ἀναχηρύττε: xal µαχαρίζει, ἀλλὰ τοὺς 
ἀφθόνως παρέχοντας. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, Εδωκξν, 
ἀλλὰ πῶς: Ἐσκέρπισεν», ἔδωχε τοῖς πένησι. Ti 
γὰρ ὄρελος, ὅταν πλουτῶν τοσοῦτον δῷς, ὅσον ἄν τις 


171 
nilatem et sevitiam tuam, quie hujusmodi opus 
babet larvis, qux» non flectitur ad misericordiam. 
Quis enim adeo miser est et infelix, ut nulla instante 
uecessitate pro uno pane tam indecore se gerat, pul- 
setur, et tantas sustineat poenas? Illius itaque simu- 
Γιο cireuit inbumanitatem tuam praedicans. Quia 
enim supplicans, obsecrans , et miserabilia emittens 
verba, lamentans, lacrymans et per tolam diem cir- 
cumiens, ne necessarium quidem invenit alimentum, 
hanc fortasse technam excogitavit, qux: non tantum 
illi, quantum tibi affert dedecus et probrum. illius 
cnim ut misereamus :equum est, quia in tantam re- 
dactus est. necessitatem : nos vero mille suppliciis 
digni , quia pauperes ad li:ec facienda cogimus. Nam 
si facile flecteremur, numquam ille vellet talia susti- 
nere. Et quid dico nuditatem et tremorem? Quod 
enim longe horribilius est dicam : coacti sunt quidam 
filios exczecare ztate immaturos , ut in.tantz cala- 
mitatis sensum veniremus. Quia enim videntes et 
nudi circumeuntes, neque ex atate neque ex calami- 
tate immisericordes attrahebant, tot malis aliam gra- 
viorem tragoediam addiderunt , ut famem sedarent ; 
levius esse existimantes hac communi luce et omni- 
bus concesso radio privari, quam cum perpetua fame 
luetari et mortem subire miserrimam. Quia euim non 
didicistis misereri paupertatis, sed calamitatibus de- 
lectari , insatiabilem vestram implent cupiditatem , 
el sibi et vobis gehenna graviorem  incendentes 
flammam. Et ut discatis, lh:ec et similia ideo contin- 
gere, argumentum vobis proferam quod in confesso 
sit, cui nemo contradicet. Sunt alii pauperes leves 
animoque elati, qui famem ferre nesciunt, sed omnia 
potius quam hoc patiuntur. Hi spe vos miscrabili- 
bus et gestibus et verbis adeuntes, cum nihil cone 
sequuli essent, missis supplicationibus, prastigia- 
tores demum longe retro reliquerunt; alii quidem 
mandentes coria detritorum calceorum , alii acutos 
clavos in eapnl infigentes, alii autem in aquis gelu 
concretis nudo ventre immorantes ; alii autem his 
absurdiora et acerbiora sustinentes, ut improbum 
exhibeant spectaculum. 

6. Tu autem dum hzc fiunt stas ridens οἱ admi- 
rans, et de aliorum malis ceu pompam agens, dum 
communis natura dedecore afficitur. Et quid amplius 
faceret immanis daemon ? Deinde ut promptius hxc 
faciat, largiorem pecuniam erogas. Et ei quidem qui 
precatur, Deum invocat, placideque accedit, ne re- 
spondere quidem dignaris neque respicere illum; 
imo eliam molesta in illum verba effundis, quando 
frequenter tibi importunus est: Hunccine oportet 
vivere? hunccine respirare, aut hunc solem videre? 
erga illos autem lztus es οἱ liberalis, utpote qui sis 
ceu agonotleia quidam illius ridicule et satanicae 
turpitudinis. Quamobrem congruentius iis, qui hxc 
proponunt certamina, et nihil omittunt donec alios 
viderint male affici, talia verba dicerentur : Hoscine 
vivere, omnino respirare ? hunc solem videre, qui in 
communem delinquunt naturam, et Deum contumelia 
efficiunt? Et cum Deus dicat : Da eleemosynam, ct 


' IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXI. 


478 


do tibi regnum czlorum : non audisti : diabolo aw- 
tem ostendente caput clavis confixum, statim libera- 
lis effectus es : magisque te inflexit maligni d&emonis 
machina, tantum inferens damnum, quam Dei pro 
missio millia afferens boua. Cum oportuisset, etiamsi 
aurum numerare oporteret, ut hxc non fierent nee 
facta spectarentur, nihil non agere et pati, ut tanta 
illa tolleretur insania ; vos autem, ut et fiant'et facia 
videantur, nihil non agitis οἱ operamini. Adhucne 
interrogas, dic mihi, cur sit gehenna ? At nc hoc ul- 
tra interroges, sed cur una tantum sit gehenna. Quot 
enim non sunt suppliciis digni hi, qui tam crudele et 
inhumanum constituant spectaculum, ridentque de 
iis, de quibus lugere et illos et vos oporteret, magis- 
que vos qui ad tam indecore agendum cogitis? Sed, 
inquies, non cogo, Quomodo, qu:rso te, non cogis, 
qui modestioribus οἱ flentibus ac Deum invocantibus 
ne aurem quidem przbere velis; his vero largiter 
pecuniam erogas, ct multos advocas admirantes ? Et 
recedamus, inquies, eorum miserentes, Et tune hoe 
jubes? Non est hoc misereri, o homo, tantas exigeré 
poenas pro duobus obolis, precipere ut pro necessa- 
rio cibo sese lacerent, et capitis cutem tam acerbe et 
miserabiliter in rnultas partes dissecent, Dona verba, 
inquies; neque enim nos capita clavis configimus. 
Utinam tu faceres, et res non tam gravis esset. Nam 
qui quempiam interficit, multo gravius facit, quam i$ 
qui seipsum jubet interficere. Quod etiam in his usu 
venit : acerbiores enim sustinent dolores, quando 
sua manu jubentur hzc male jussa exsequi ; et lizee 
Antiochiz, ubi primum appellati sunt Christiani, in 

qua fuere omnium hominum mitissimi, in qua oliin 

vigebat magnus eleemosyn: fructus. Neque enim 
praesentibus tantum, sed etiam iis qui procul aberant 
mittebant, idque dum fames exspectafetur. Quid ergo, 
inquies, faciendum? Hanc feritatem demittere, egenis 
vero omnibus edicere, si hzec faciant, niliil acceptu- 

ros illos esse; si vero modeste accedant, magna frui- 
turos largitate. Si porro hoc ediscant, etiamsi omnium 
miserrimi fuerint, numquam eo inducentur ut se sic 
lanient, ego polliceor; sed etiam vobis gratiam ha- 

bebunt, quod illos ab irrisione et dolore tali eripue- 

ritis, 

Eleemosgna largiter danda. Antiochene ecclesie re- 
ditus in patiperes effusi. — Nunc autem pro aurigis 
etiam filios obtuleritis, et pro saltatoribus etiam ipsas 
profuderitis animas; pro Christo autem esuriente 
ne minimam quidem facultatum pariem dederitis ; 
sed si tantillum argenti detis, ac si totum solveritis, 
sic affecti estis, nescientes, quod non dare, sed cum 
largitate dare, illud maxime est eleemosyna. Ideo 
propheta non eos qui solum dant prazdicat et beatos 
dicit, sed eos qui largiter dant. Non solum enim 
dixit, Dedit; sed quomodo ? Dispersit, dedit pauperi- 
bus (Psal. 144. 9). Quid enim prodest, si ex divitiis 
tantum dederis, quantum dederit quispiam verbi gra- 
tia ex mari cyathum, neque vidus magnitudinem 
animi smulatus fueris? quomodo dixeris, Domine, 
miserere mei secundum magnam misericordiam ttiam, 


179 


et secundum. multitudinem miserationum. (warum. dele 
iniquitatem meam. (Psal. 50. 5) ; cum ipse non se- 
eundum magnam misericordiam miserearis ; imo for- 
iassis neque secundum parvam? Valde enim me 
pudet, cum video divites multos equis freno aureo 
instructis vectos, qui secum trahunt famulos aurum 
gestantes, eL lectos habent argenteos multumque 
alium fastum; eum autem pauperi erogandum est, 
euam valde pauperibus esse pauperiores. Sed quid 
est illud quod sepe dicunt? Habet, inquit, Ecclesise 
ooramune. Et quid hoc ad te? neque enim, si ego 
dedero, tu salvus eris: neque, si ecclesia dederit, 
ty peccata iua delevisti. Ideoque non das, quia 
ecclesia dare debet egenis : quia sacerdotes precan- 
tur, tu numquam precaturus es? οἱ quia alii jejunant, 
tu perpetuo ebrius erisQ Nescis quia non ita propter 
pauperes eleemosyna legem posuit Deus, ut propter 
eos ipsos qui largiuntur ? An tibi sacerdos suspectus 
est? Est quidem hoc grave peccatum ; sed de hoc 
non accurate disputabo : propter te omnia facito, et 
sic duplicem assequeris mercedem. Etenim qua nos 
de eleemosyna dicimus, non dicimus ut ad nos offeras, 
sed ut tu per teipsum ministres. Nam si mibi offeras, 
fortassis a vaua gloria corripieris, sepeque eliam 
offensus recedes mala suspicatus : si autem per vos 
ipsos omnia faciatis, el offensionibus et absurdis su- 
spicionibus liberi eritis, majorque vobis merces erit. 

7. Non igitur hzc dico, ut vim vobis faciam ad 
pecunias huc afferendas; neque indignatus propter 
sacerdotes qui male audiunt. Nam si succensere et 
dolere oportet, pro vobis dolendum est qui male di- 
citis. lis enim, qui frustra et temere male audiunt, 
merces major ; dicentibus autem judicium et suppli- 
cium gravius erit. Non ergo pro illis hsec dico, sed 
quod de vobis curam et sollicitudinem geram. Quid 
enim mirum, si zetate nostra quidam in suspicionem 
veniunt, cum etiam illorum tempore sanctorum qui 
angelos imitabantur, qui nihil sibi proprium possi- 
debant, apostolorum inquam, murmur fuerit in mi- 
nisterie viduarum , quod despicerentur pauperes , 
quando nemo quidquam ex suis facultatibus sibi pro- 
prium esse dicebat, sed erant ipsis omnia communia ? 
Ne hos proferamus obtentus, nec in defensionem no- 
' stram conferre putemus quod Ecclesia multa possi- 
deat. Cum enim facultatum ejus magnitudinem per- 
spicis, cogita etiam inscriptorum pauperum gregem, 
iufirmorum multitudinem, innumerarum expensarum 
occasiones : curiose inquire et scrutare : nemo impe- 
dit, imo parati sumus ad rationes vobis reddendas. 
Sed hyperbole uti volo. Cum enim rationes reddide- 
rimus, et ostenderimus expensam proventu non esse 
niinorem, imo et aliquando majorem : illud a vobis 
libenter sciscitarer, eum illo migraverimus, et au- 
dierimus Christum dicentem: Esurientem πια vidi- 
siis, e! non wie nulrivisiis, nudum , et non operuisiis 
( Matth. 25. 42) : quid dicemus ? quam afferemus de. 
fensionem ? hune vel illum adducemus in medium, 
qui his non obsequutus est, et quosdam ex suspectis 
sacerdotibus * Et quid hoc ad te? inquiel; ego enim 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


180 


te aecuso dé peccatis, qux admisisti. Purgatio eorure 
est, ut propria abluas peccata, non ut ostendas alios 
in esden incidisse. Ecclesia enim ob vestram parci- 
tatem retinere cogitur ea, qux? nunc habet. Quod si 
omnia secundum apostolicas leges agerent, ejus pro- 
ventum oporteret esse vestrum animum : quod qui- 
dem οἱ tutum esset penuarium, et thesaurus in- 
exhaustus. Nunc autem cum vos quidem thesaurizatis 
in terra, et omnia in penuariis vestris clauditis ; Ec- 
clesia vero impendere necesse habet, viduarum c«e- 
tibus, virginum choris, hospitum adventibus, pere- 
grinantium zrumnis, vinctorum ealamitatibus, infr- 
morum et mutilorum necessitatibus, aliis hujusmodi 
occasienibus : quid faciendum ? eosne omnes aversari, 
el tot portus obstruere ? ecquis naufragiis hinc partis 
suffecerit, fletibus, lamentis, ejulatibus undique alla- 
tis? Ne ergo temere loquamur quod in mentem vene- 
rit. Nunc enim, ut jam dixi, rationes vobis reddere 
parati sumus. Si autem secus res se haberet, et 
si doctores haberetis corruptos, qui omnia raperent 
et avari essent, neque sic purgatio vestra esset eorum 
nequitia, Nam benignus ille et sapientissimus unige- 
nitus Dei Filius omnia videns, sciensque quod con- 
tingat multos in diuturno tempore et tanto orbis 
spatio esse sacerdotes corruptos ; ut ne per illorum 
incuriam, eorum qui ipsis subditi sunt socordia au- 
geatur, omnem tollens negligeutix excusationem ait : 
Super cathedram Moysis sederunt scribe et Pharisei. 
Omnia ergo, qu& dixerint vobis facere, facite : secun- 
dum opera autem illorum ne faciatis (Matth. 95. 2; 
estendens, quod etiamsi doctorem improbum liabeas, 
nihil tibi prodesse poterit, nisi iis qux dicuntur at- 
tendas. Neque enim ab iis qux doctor operatus est, 
sed ab iis qux» audisti, nec obsequutus illis es : ab his 
tibi caleulum feret Deus. Itaque si ea qu:xe precepta 
sunt feceris, cum multa tunc stabis fiducia; si vero 
dictis non obsequutus fueris, etiamsi mille corruptos 
sacerdotes ostendas, nihil lioc tibi proderit. Nam et 
Judas apostolus erat; hoc tamen nihil umquam sa- 
crorum expilatores et avaros excusabit. Neque poterit 
quis accusatus dicere : Enimvero apostolus fur erat, 
sacrorum expilator et proditer : sed hoc nos maxime 
supplicio tradet et damnabit, quod non aliorum malis 
ad sanam mentem reducti simus. Ideo enim illa scri- 
pia sunt, ut fugiamus illorum imitationem. Idcirco 
hunc et illum relinquentes, nobis ipsis attendamus : 
unusquisque enim nostrum pro se rationem dabit 
Deo. Ut ergo hanc rationem cum bona reddamus 
purgatione, nostram componamus vitam, et largam 
manum egenis porrigamus : scientes hanc solam no- 
stram esse defensionem, si ostendamus nos prisecepta 
recte exsequutos esse ; nullamque esse aliam. Si hane 
exhibere possimus, intolerabiles illos gehenn:ze dolo- 
res effugiemus, et futura consequemur bona : quae 
nos omnes adipisci contingat, gratia οἱ benignitate 
Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri unsque 
Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nune et 
semper, et in secula seeulorum. Amen. 


113 


ἀπὸ πελάγους χύαθον δυίη, xal μτδὲ χήρας Yuvat- 
xb; μεγαλοφυχίαν ζηλώσῃς: πῶς δὲ ἑρεῖς, Κύριε, 
&.éncór µε κατὰ τὸ μέγα EAsóc σου, καὶ κατὰ τὸ 
z.t500c τῶν οἰκτιρμῶν σου ἑξάλειγον τὸ ἀνόμημά 
/.ου’ οὗ χατὰ τὸ µέγα ἔλεος αὐτὸς ἑλεῶν, τάχα δὲ 
οὐδὲ κατὰ τὸ μικρόν; Καὶ γὰρ σφόδρα αἰσχύνομαι, 
ὅταν ἴδω πυλλοὺς τῶν πλουτούντων ἐφ᾽ ἵππων χρυσο- 
χαλίνων φεροµένους, xal οἰκέτας χρυσοφοροῦντας 
ἐπισυρομένους , χαὶ Χχλίνας ἀργυρᾶς ἔχοντας, xal 
ἑτέραν πλείονα φαντασίαν, χαὶ ἠνίχα ἂν πένητι δέῃ 
παρασχεῖν, τῶν σφόδρα πενίτων πτωχοτέρους ΊΎινο- 
µένους. ᾽Αλλὰ τίς 6 πολὺς αὑτῶν λόγος: Ἔχει τὸ 
χοινὸν τῆς Ἐχχλησίας, φησί. Καὶ τί τοῦτο πρὲὶς o£; 
οὐδὲ γὰρ, ἐὰν ἐγὼ δῶ, σὺ δ.εσώθις' οὐδ ἂν fj "Ex- 
Χλησία mapácyn, σὺ τὰ ἁμαρτήματα ἐξήλειφας τὰ 
gá. El γὰρ * διὰ τοῦτο οὗ δίδως, ἐπειδὴ ἡ Ἐχχλησία 
ὀφείλει δοῦναι τοῖς δεοµένοις' bmi εὔχονται οἱ 
ἱερεῖς, aU οὐχ εὖξῃ ποτὲ; xol ἐπειδηῆ νηστεύουσιν 
ἕτεροι, σὺ µεθυσθήση διηνεχῶς ; οὐχ οἴσθα, ὅτι οὐχ 
οὕτω διὰ τοὺς πένητας τὰ περὶ ἐἑλεημοσύνης ivouo- 
θέτησεν ὁ Ofb;, ὦ; δι αὐτοὺς τοὺς παρέχοντας; 
λλλ) ὑποπτεύεις τὸν ἱερέα; Μάλιστα μὲν χαλεπὴ 
χαὶ τοῦτο ἁμαρτία. πλὴν οὐδὲν ἀχριθολογοῦμαι ΄ διὰ 
σαυτοῦ πάντα ποίει, χαὶ διπλοῦν οὕτω χαρπώση τὺν 
μισθόν. Καὶ γὰρ ἅπερ ἡμεῖς ὑπὲρ ἑλεημοσύντς λἐγο- 
μεν, οὐχ ἵνα ἡμῖν προσαγάγης λέγομεν, ἀλλ᾽ ἵνα 
αὐτὸς διὰ σαυτοῦ δ.αχκονῇς. Ἐμοὶ μὲν γὰρ προσφέἑ- 
pov, ἴσως xaX χενοδοξίᾳ ἁλώσῃ, πολλάκις δὲ xal 
σχανδαλισθεὶς ἀπελεύσῃ τῷ πονηρὰ ὑποπτεῦσαι) ἂν 
δὲ δι ἑαυτῶν πάντα ποιῆτε, xal σχανδάλων ἁπαλ- 
λαγήσεσθε xal ὑποφίας ἁτόπου. xal πλείων ὑμῖν ὁ 
μισθός. 

Q.05 τοίνυν ἐχβιαζόμενος ὑμᾶς ἐνταῦθα χοµίζειν τὰ 


χρήματα, ταῦτα λέγω, οὐδὲ ἀγαναχκτῶν ὑπὲρ τῶν χα- 


χὼς ἀχονόντων ἱερέων. El γὰρ ἁγαναχτεῖν yh xal 
ἀλγεῖν, ὑπὲρ ὑμῶν ἀλγεῖν δεῖ τῶν λεγόντων χαχῶς. 
[190] Toi; μὲν γὰρ ἀχούουσιν εἰχή xal µάτην xaxüg 
ὁ μισθὸς µείκων, τοῖς δὲ λέγουσι τὸ κρίμα xa ἡ τι- 
μωρία βαρυτέρα. 09 τοίνυν ὑπὲρ αὐτῶν ταῦτα λέγω, 
ἀλλ ὑμῶν χηδύµενος xa φροντίζων. Τί γὰρ θαν- 
μαστὸν, εἰ ἐπὶ τῆς γενεᾶς τινες ὑποπτεύονται τῆς 
ἡμετέρας, ὅπου γε ἐπὶ τῶν ἁγίων ἑχείνων τῶν τοὺς 
ἀγγέλους μιµησαμένων, τῶν οὐδὲν ἴδιον κεχτηµένων, 
τῶν ἁποστόλων λέγω, γογγυσμὸς ἣν ἐν τῇ δια χονίφ 
τῶν χηρῶν. ὅτι παρεθτωροῦντο οἱ πένητες, ὅτε οὐ- 

εἰς τι τῶν ὑπαρχόντων αὑτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι, ἀλλ 
3v αὐτοῖς ἅπαντα xowá; Μη δὴ ταύτας προδαλλώ- 
µεθα τὰς προφάσεις, μηδὶ ἀπολογίαν εἶναι νομίζωμεν 
tb τὴν Ἐχχλησίαν πολλὰ χεχτησθαι. "Όταν γὰρ τῆς 
οὐσίας αὐτῆς τὸ μέγεθος ἴδῃς. ἐννόησον καὶ τῶν ἐγ- 
Ὑεγραμµένων πενήτων τὰς ἀγέλας, τῶν ἁῤῥωστούν- 
των τὰ πλήθη, τῶν µυρίων χορηγιῶν τὰς ὑποθέσεις' 
περιέργασαι, πολυπραγµόνησον, οὐδεὶς ὁ χωλύσων, 
ἀλλὰ xai ἔτοιμοι λόγον ὑμῖν παρασχεῖν. Πλὴν ὑπερ- 
θολὴν ποιήσασθαι βούλομαι. "Όταν γὰρ παράσχωμεν 
τὰς εὐθύνας, χαὶ δείξωµεν οὐκ ἑλάττονα τῆς Άπροσ- 
όδου τὴν δαπάνην οὖσαν, ἁλλ᾽ ἔστιν ὅπου xaX πλείω, 
Ἰδέως ἂν ὑμᾶς ἐχεῖνο ἑροίμην' fjvixa ἂν ἀπέλθωμεν 
ἐχεῖ, xaX ἀχούσωμεν τοῦ Χριστοῦ λέγοντος, Πειῶντά 
pns εἴδετε, καὶ οὐκ ἐθρέγατε, γυμνὸν, καὶ οὐ 
περιεδἀετε, τί ἐροῦμεν ; τἰ δὲ ἀπολογητόμεθα”, Tov 
δεῖνα χαὶ τὸν δεῖνα εἰς μέσον οἴσομεν τὸν παρακού- 
σαντα τούτων, xai τινας τῶν ἱερέων τῶν ὑπόπτων ; 


* Deeral «i γάρ. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXI. 


Καὶ τί τοῦτο πρὸς o£: ἐγὼ γάρ σοι ἐγχαλῶ, quot», 
ἅπερ αὐτὸς ημαρτες. Απολογία δὲ τούτων τὸ τὸ 
οἰκεῖα ἁπολούσασθαι ἁμαρτήματα, οὗ τὸ δεῖξαι ἑτέ- 
pou; τὰ αὑτά σοι πεπλημμµεληχότας. Καὶ γὰρ ἡ 
Ἐκχχλησία διὰ τὴν ὑμετέραν µιχρολογίαν ἔχειν ἀναγ- 
χάζεται ἅπερ ἔχει νῦν ὡς ef Ye χατὰ τοὺς ἆποστο- 
λικοὺς πάντα ἕπραττον νόμους, πρόαοδον αὐτῆς εἶναι 
ἐχρῆν τὴν ὑμετέραν γνώµην, ὃ xal ταμιεῖον ἆσφα- 
Jig ἂν fjv χαὶ ἀνάλωτος θηταυρός. Νὸν δὲ ὅταν ὑμεῖς 
μὲν θησαυρίζητε ἐπὶ της γῆς, xai πάντα kv τοῖς 
ταµ.είοις ἀποχλείητε τοῖς ὑμετέρλις, abcr δὲ ἀναγκά- 
ζηται δαπανᾷν χηρῶν αυλλόγοις, παρθένων χοροξς, 
ξένων ἐπιδημίαις, ἀποδημούντων ταλαιπωρίαις, δε- 
σμωτῶν συμφοραῖς, ἀῤῥωστούντων xai λελωδηµένων 
ἀνάγχαις, ἑτέραις τοιαύταις προφάσεσι, τί δεῖ ποιεῖν » 
ἀποστρέφεσθαι τούτους ἅπαντας, χαὶ τοσούτους προσ- 
χῶσαι λιμένας; xa τίς ἂν τοῖς Υινοµένοις ναυαγίοις 
ἀρχέσειξ; τοῖς ὀδυρμοῖς, τοῖς θοῄνοις, ταῖς οἰμιογαῖς 
ταῖς πανταχόθεν φερομέναις; Μὴ τοίνυν ἁπλῶς τὸ 
ἐπιὸν φθεγγώµεθα. Nov μὲν γὰρ, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, 
xai τὰς εὐθύνας παρασχεῖν ὑμῖν Έτοιμοι" εἰ δὲ xal 
τοὐναντ[ον ἦν. χαὶ διεφθαρµένους εἴχετε διδασχάλους 
xai πάντα ἁρπάνοντας xal πλεονεχτοῦντας, οὐδὲ 
οὕτως ὑμῖν ἀπολογία ἡ ἑχείνων πονηρίἰα ἣν. 'O γὰρ 
φιλάνθρωπος xal πάνσοφος, ὁ μονοχενῆς Υἱὸς τοῦ 
Θεοῦ, ὁ πάντα ὁρῶν, χαὶ εἰδὼς ὅτι συµθαίνει πολ- 
λοὺς ἐν [191] τῷ µαχρῷ χρόνῳ xai τῇ τοσαύτῃ oixov- 
µένῃ ἱερέας γενέσθαι διεφθαρµένους' ἵνα μὴ ἡ τῶν 
ἀρχομένων ῥᾳθυμία ἐπιτείνῆηται διὰ τῆς ἐχείνων 
ὁλιγωρίας, πᾶσαν ἀναιρῶν ἁπολογίαν ῥᾳθυμίας, Επαὶ 
τῆς καθέδρας Μωῦσέως, qnoi, ἑκάθισαν οἱ spagt- 
ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι' πάντα οὗν, ὅσα ἂν Ad- 
yoctr ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτε" κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν 
μὴ πτοιεῖτε" δειχνὺς ὅτι v.v διδάσχαλον ἔχῃς φαῦλον, 
οὐδέν σε τοῦτο ὀνῆσαι δυνῄσεται, ἂν μὴ προσέχῃς 
τοῖς λεγοµένοις. OO γὰρ ἀφ᾽ ὧν ὁ διδάσκαλος ἔπραξεν, 
ἀλλὰ ἀφ᾽ ὧν ἀχούσας παρῄκουσας, ἀπὸ τούτων σοι 
φέρει τὰς ψήφους ὁ θεός. Ὥστε ἐὰν μὲν ποιῇς τὰ 
ἐπιτεταγμένα, μετὰ πολλῆς τότε στήση τῆς παῤὂότ- 
σίας' ἂν δὲ παρακούσῃς τῶν λεγομένων. κὰν µυρίους 
ἱερέας διεφθαρµένους δείξης, οὐδέν σου τοῦτο ποοστή- 
σεται. Ἐπεὶ χαὶ Ἰούδας ἀπόστολος ἣν, ἀλλ᾽ ὅμως 
οὐδὲν τοῦτο ὑπὲρ τῶν ἱεροσύλων xat φιλαργύρων ἆπο- 
Aoyfjoszal ποτε. Οὐδὲ δυνῄσεταί τις ἐγχαλούμενος 
λέγειν ὅτι, Καὶ γὰρ ὁ ἀπόστολος χλέπτης ἣν καὶ 
ἱερόσυλος xal προδότης: ἀλλ᾽ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο µά- 
λιστα ἡμᾶς τιµωρήσεται xal χαταχρινεῖ, ὅτι μηδὲ 
τοῖς ἑτέρων χαχοῖς ἑσωφρονίαθημεν. Αιὰ γὰρ τοῦτο 
xal ἀναγέγραπται ἐχεῖνα, ἵνα φύγωμεν ἑχείνων τὸν 
ζτλον. Διὸ τὸν δεῖνα xai τὸν δεῖνα ἀφέντες, ἡμεῖς 
ἑαυτοῖς προσέχωµεν' ἕχαστο; γὰρ ἡμῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ 
λόγον δώσει τῷ θεῷ. "Iv' οὖν τὸν λόγον τοῦτον μετὰ 
χαλῆς παράσχωµεν ἀπολογίας, τὸν ἑαυτῶν ῥυθμίσω- 
μεν βίον, xat δαφιλή τὴν χεῖρα ἑχτείνωμεν τοῖς δεο- 
µένοις, εἰδότες ὅτι αὕτη µόνη ἡμῖν ἐστιν ἀπολογία, 
τὸ δεῖξαι ἡμᾶς αὐτοὺς κατωρθωκότας τὰ ἐπιτεταγμέ- 
να, ἑτέρα δὲ οὐδεμία. Κἂν ταύτην δυνηθῶμεν παρα- 
σχεῖν, τὰς ἀφορήτους ἐχείνας ὀδύνας τῆς Υεέννης δια- 
φενζήμεῖα, xai τῶν μελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν' 
ὧν yévotro πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλαν- 
θρωπιᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰητοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ 
τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ ΗΠνεύματι δόξα, χράτος, 

τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνως. 
Αμήν. 


i81 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


a μμ μμ μμ μυ μου μυ M € H————— À 


191 





OMIAIA ΚΕ’. 


Οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι, ἓκ τοῦ 
ἱεροῦ ἐσθίουσιν; οἱ τῷ θυσιαστηρίῳ προσ- 
εδρεύοντες, τῷ θυσιπστηρίῳ συμμµερίζονται; 
Οὕτω καὶ ὁ Κύριος διέταξε τοῖς τὸ εὐαγγέ-ιον 
χαταγγέἐ..Ίουσιν, éx τοῦ εὐαγγε.-]ίου Qv. 

α’. Πολλὴν ποιεῖται τὴν σπουδὴν, ὥστε δεῖξαι pii xe- 
κωλυμένον τὸ λαμθάνειν. Διόπερ τοσαῦτα εἰπὼν ἕμ- 
προσθεν, οὐχ ἠρχέσθη, ἀλλά xaX ἐπὶ τὸν νόµον χωρεῖ, 
οἰχειότερον τοῦ προτέρου παρέχων ὑπόδειγμα. Οὐδὲ 
Υὰρ ἣν ἴσον τὰς βοὺς * παραγαγεῖν εἰς μέσον, καὶ 
ῥητῶς περὶ ἱερέω» vópov χείµενον εἰς μέσον ἀγαγεῖν. 
Σχόπει δὲ µοι κάν τούτῳ τὴν Παύλου σύνεσιν, πῶς 
µέμνηται τοῦ πράγματος μεγαλοπρεπῶς. 0ὐδὲ γὰρ 
εἶπεν, Ol τὰ ἱερὰ ἐργακόμενοι Ex τῶν προσφερόντων 
492] λαμθάνουσιν’ ἀλλὰ τί; "Ex τοῦ ἱεροῦ ἑσθίου- 
σιν' ἵνα µήτε οἱ λαµθάνοντες ὀνειδίζωνται, μήτε ol 
παρέχοντες ἑπαίρωνται. Διὸ κα) τὸ» ἑξης οὕτω τέθειχεν. 
υὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἐνταῦθα b εἶπεν, Οἱ τῷ θυσιαστηρίῳ 
προπεδρεύοντες ἀπὸ τῶν θυόντων λαμθδάνουσιν, ἀλλὰ, 
TQ θδυσιαστηρἰῳ συμµερίζονγται. Τὰ γὰρ mpos- 
ενεχθέντα οὐχέτι λοιπὺν τῶν προσενεγκάντων ἦν, ἀλλὰ 
τοῦ ἱεροῦ xai τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ οὖκ εἶπεν, ὃτι 
Τὰ ἱερὰ λαμθάνουσιν, ἁλλ᾽, "Ex τοῦ ἱεροῦ ἐσθίουσι, 
δειχνὺς πάλιν τὴν συμμετρίαν, xai ὅτι οὐ χρηµατ!- 
ζεσθαι δεῖ οὐδὲ πλουτεῖν. El δὲ λέγει, ὅτι Ti 0v- 
σιαστηρίῳ cvppeplCorcat, οὗ τὴν ἑξίσης διανομὴν 
λέγει, ἀλλὰ τὴν ἐξ ὀφειλῆς διδοµένην αὐτοῖς παρα- 
μυθίαν. Καΐτοι τὰ τῶν ἁποστόλων μείζονα πολλῷ fjv. 
'Exet μὲν γὰρ τιμὴ ἦν ἡ ἱερωτύνη * ἐνταῦθα δὲ xlv- 
δννοι xai σφαγαὶ xaX Φόνοι. Διόπερ τῶν ἄλλων πα- 
ραδειγµάτων ἁπάντων πολὺ μεῖσον ἣν τὸ λέχειν' El 
ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πνευματικὰ ἑσπείραμεγ. "Όταν γὰρ 
εἴπῃ, Εσπείραμεν, τοὺς χειμῶνας χαὶ τοὺς χινδύ- 
νους, xai τὰς ἐπιθουλὰς xal τὰ ἄφατα xax £vüslxvu- 
ται, ἅπερ ὑπέμενον χηρύττοντες, Αλλ' ὅμως xal 
τοσαύτης οὔσης τῆς ὑπεροχῆς, οὐκ ἠθέλησεν οὔτε τὰ 
τῆς Παλα.ᾶς ταπεινῶσαι, οὔτε tX ἑαυτοῦ ἑπᾶρα,' 
ἀλλὰ xai τὰ ἑαυτοῦ συστέλλει, οὐχ ἀπὸ τῶν χινδύ- 
νων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ μεγέθους τῆς δωρεᾶς διδοὺς τὴν 
ὑπεροχήν. Οὐ γὰρ εἶπεν, El ἐκινδυνεύσαμεν f| παρ- 
εθουλευσάµεθα, àXX', El ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πγευματικὰ 
ἑσπείραμεγ' χαὶ τὰ τῶν ἱερέων, ὡς οἷόν cé ἐστιν, 
ἑααίρει λέγων Οἱ τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι, καὶ οἱ τῷ 
θυσιαστηρἰῳ προσεδρεύοντες, τὴν διηνεχή δου- 
)slav αὐτῶν xaX τὴν χαρτερίαν διὰ τούτων ἐνδείδα- 
σθαι βουλόμενος. Καὶ εἰπὼν τοὺς ἱερέας τοὺς παρὰ 
Ἰουδαίοις, τούς «e Λευίτας τούς τε ἀρχιερέας, ἑχάτερα 
τὰ τάγματα ἐδήλωσε, xal τὰ χαταδεέστερα xa τὰ 
ὑπερέχοντα' τὰ μὲν διὰ τοῦ λέγειν, Οἱ τὰ ἱερὰ ἑρ- 
γαζόμενοι, τὰ δὲ διὰ τοῦ εἰπεῖν, Οἱ τῷ θυσιαστηρἰῳ 
προσεδρεύοντες. 0Οὐδὲ vào πᾶσιν Ev ἐπιτεταγμένον 
ἔργον ἦν ' ἁλλ᾽ οἱ μὲν τὰ παχύτερα, ol δὲ τὰ ὑψη- 
λότερα σαν ἐγχεχειρισμένοι. Πάντας τοίνυν τούτους 
περιλαθὼν, ἵνα µή τις λέγη, TC τῆς Παλαιᾶς ἡμῖν 
µέμνησαις οὐκ οἴσθα ὅτι προσταγµάτων τελειοτέρων 
ἡμῖν ὁ χαιρός; pev ἐχεῖνα πάντα τὸ πάντων ἰσχυ- 
ρότερον τέθειχεν εἰπών' Otro καὶ ὁ Κύριος διέ- 
ταξε τοῖς τὸ εὐαγγέ.ιον καταγγέ.1ουσιν, éx τοῦ 
εὐαγγε-ίου Civ. Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα Ex τῶν ἀνθρώπων 
λέγει τρέφεσθαι, ἀλλ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἱερέων, "Ex 
τοῦ ἱεροῦ, xal Ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου, οὕτω xal 


: Reg., τοὺς Bou;, et paulo post idem νόµον ἐπὶ τούτῳ 
ηείμενου ἀνχγνῶναι. b. Deeralt, οὐδὲ ἐνταῦθα. 


ἐνταῦθα, Ἐκ τοῦ εὐαγγελίου, φηαί' καὶ ὥσπερ 
ἐχεῖ Ἐσθίειν, οὕτως ἐνταῦθα Zr, οὐχ ἐμπορεύεσθαι 
οὐδὲ θησαυρίτειν. "Αξιος YXp, φησιν, ὁ ἐργάτης 
τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲ οὐδενὶ τούτων ἐχρη- 
σάµην. Ti οὖν, εἰ μη &ypfao, ons, vov, πρὸς δὲ 
τὸ µέλλον χρήσασθαι βούλει, χαὶ διὰ τοῦτο ταῦτα 
λέχεις; "Απαγε xat Υὰρ διὰ τοῦτο ταχέως τῇ ἐπι- 
διορθώσει ἐχρήσατο, οὕτως εἰπών' Obs ἔγραψα δὲ 
ταῦτα, ἵνα οὕτω γένηται ὃν ἐμοί. Καὶ ὃρα μεθ) 
ὅσης σφοδρότητος ἀρνεῖται xal διαχρούεται τὸ 
πρᾶγμα. Kaloóv γάρ µοι μᾶ-.Ίον ἀποθινεῖν, ἢ 
τὸ καὐχημά µου ἴνα τις χεγώσῃ. Καὶ οὐχ &ra$ 
οὐδὲ δὶς, ἀλλὰ xai πολλάχις χέχρηται τῇ ῥῆσει 
ταύτῃ’ xal γὰρ ἀνωτέρω [195] εἶπεν, Οὐκ ἔχρη- 
σάµεθα τῇ ἐξουσίᾳ ταύτῃ ' χαὶ μετὰ ταῦτα πάλιν, 
Εἰς τὸ μὴ καταχρήσασθαί µε τῇ ἐξουσίᾳ pov* 
xai ἐνταῦθα, Ἐγὼ δὲ οὐδενὶ τούτων éypncáganv. 
Τούτων, ποίων; Τῶν πολλῶν παραδειγµάτων. Πο)- 
λῶν γάρ pot παρεχόντων ἑξουσίαν , τοῦ στρατιώτου, 
τοῦ γεωογοῦ, τοῦ ποιµένος, τῶν ἁποστόλων, τοῦ 
νόµου, τῶν παβ᾽ ἡμῶν εἰς ὑμᾶς γινοµένων, τῶν παρ᾽ 
ὑμῶν εἰς τοὺς ἄλλους, τῶν ἱερέων, τοῦ προστάγµα- 
τος τοῦ Χριστοῦ, οὐδενὶ τούτων ἐπείσθην εἰς τὸ κα- 
ταλῦσαι τὸν ἐμαυτοῦ νόμον, χαὶ λαξεῖν. Καὶ μὴ 
pot τὰ παρελθόντα λέγε’ χαΐτοι γε ἔχω εἰπεῖν, ὅτι 
πολλὰ xal ἐν τοῖς παρελθοῦσιν ὑπέμεινα διὰ τοῦτο 
ἁλλ᾽ ὅμως οὐχ ἑἐχείνοις ἰσχυρίζωμαι µόνοις, ἀλλὰ xaY 
περὶ τῶν µελλόντων ὑπισχνοῦμαι, ὅτι αἱροῦμαι 
μᾶλλον ἀποθανεῖν λιμῷ, 7] τούτων ἁποστερηθῆναι 
τῶν στεφάνων. Κα.λὺν γάρ qoc ua AAov ἀπούαγεῖν, 
φησὶν, ἡ τὸ καὐχημά µου ἵνα τις κεγώσῃ. O0x 
εἶπεν, Ἡ τὸν νόµον µου ἵνα τις χαταλύσῃ, ἀλλὰ, 
To xaóynua. "Ἵνα γὰο wh λέγῃ τις, ὅτι Ποιεῖ μὲν 
αὐτὸ, οὐ χαίρων δὲ, ἀλλὰ στένων καὶ ὀδυνώμενος, 
τὴν ὑπερθολὴν τῆς χαρᾶς δεῖξαι θέλων γαὶ τὴν 
περιουσίαν τῆς προθυµίας, χαὶ χαύχηµα τὸ πρᾶγμα 
χαλεῖ. Τοσοῦτον ἀπεῖχεν ὀδυνᾶσθαι, ὅτι καὶ χαυχᾶτα: 
xal ἀποθανεῖν αἱρεῖται μᾶλλον, ἡ ἐκπεσεῖν τοῦ χαυ- 
χήµατος τούτου. Οὕτω xaY ζωῆς αὑτῷ γλυχύτερον ἓν 
τὸ Υινόμενον. 

P. Εἶτα καὶ ἑξέρωθεν ἑπαίρει αὐτὸ, καὶ δείχνυσι 
μέγα ὃν, οὐχ ἵνα ἑαυτὸν λαμπρὸν ἀποφρήνῃ' πὀῤῥω γὰρ 
οὗτος ἐκείνου τοῦ πάθους ΄ ἀλλ’ ἵνα δείξη ὅτι χαίρει, 
καὶ τὴν ὑποφίαν Ex περιονσίας ἀνέλῃ. Διὰ γὰρ τοῦ-ο, 
ὡς ἔφθην εἰπὼν, καὶ χαύχηµα αὐτὸ ἐκάλεσε. Καὶ τί 
φησιν; 'Eàv γὰρ εὐαγγείζωμαι, οὖὑκ ἔστι uot 
καύχηµα ' ἀνάγχη γάρ µοι ἐπίχειται" oval δὲ 
pol ἐστιν, ἑὰν μὴ εὐαγγεβίζωμαι! El γὰρ ἑκὼν 
τοῦτο πρἀσσω, μισθὺν ἔχω" & δὲ ἄχων, clxoro- 
μίαν πεπἰστευµαι. Τίς οὗν pol ἑστιγ ὁ μισθός; 
"να εὐαγγελιζόμενος, ἁδάπανον θήσω τὸ εὐαγ- 
χέλιον τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ ui καταχρήσασθαι c1 
ἐξουσίᾳ µου iv τῷ εὐαγγειίῳ. TU λέχεις, eins 
μοι; ἐὰν εὐαγγελίζῃ, οὐχ ἔστι σοι χαύχημα, ἀλλ 
ἐὰν ἁδάπανον θῇς τὸ εὐαγγέλων; οὐχοῦν τοῦτο μεῖ- 
ζον ἑχείνου; Οὐδαμῶς * ἀλλ᾽ ἑτέρωθεν ἔχει τι πλέον ᾿ 
ὅτι τὸ µέν ἔστιν ἐπίταγμα, τὸ δὲ τῆς ἐμῆς προαιρέ- 
σεως χατόρθωμα. "A μὲν γὰρ ὑπὲρ τὴν ἐντολην 
γίνεται, πολὺν ἔχει τὸν μισθὸν χατὰ τοῦτο ᾿ ἃ δὲ ἓν 
ἐντολῆς τάξει, οὐ τοσοῦτον. Ὥστε χατὰ τοῦτό φησι, 
τοῦτο ἐχείνου πλέον εἶναι, οὗ xat' αὐτὴν τοῦ πρά- 
γματος τὴν φύσιν. Τί γὰρ τοῦ χηρῦξαι ἴσον; 109 
γὰρ xai πρὸς τοὺς ἀγγέλους αὐτοὺς Apu στα: 


481 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XXII. 


n — M —— M ————————————————— 


ig 





HOMILIA XXII. 


Cap. 9. v. 12. Nescitis quod qui sacra operantur, 
ex sacrario vivunt ? qui altari deserviunt, cum altari 
participant ? 14. ta et. Dominus ordinavit fis, qui 
evangelium annuntiant, de evangelio vivere. 

4. Multum curat ostendere non esse vetitum acci- 
pere. ideoque cum tot tantaque antea dixisset, non 
sads habuit, sed etiam ad legem procedit, przebens 
exemplum priori convenientius. Non enim par res 
erat boves in medium adducere, et legem de sacer- 
dotibus diserte latam afferre. Perpende autetn mihi 
etiam in hoc Pauli prudentiam, quam decore et nia- 
gnifice rem memoret. Neque enim dixit : Qui sacra 
operantur ab offerentibus accipiunt; sed quid? Ez 
sacrario vivunt ; ul mec accipientes probro aflielan- 

tur, nec qui probent extollantur. Quapropter id 

quod sequitur sic posuit. Neque hic enim dixit, Qui 

attarj assident, ab irimolantibus accipiunt ; sed, Cum 
altari participant. Nam qu:e oblata fuerant, non ultra 

offerentium erant, sed sacrarii et altaris. Nec dixit , 

Sacra accipiunt, sed, Ex sacrario vivunl ; rursus osten- 

dens moderationem , et quod non oporteat pecunias 

colligere nec ditari. Si autem dicit, Cum altari parti- 
cipant, non ex zquo factam distributionem dicit, sed 

id quod ex debito datur eis solatium. Atqui longe ma- 

jora apud apostolos erant. lilic enim honor erat $3- 

cerdotjum ; hic autem pericula, jugulationes , cedes. 

[deo omnibus aliis exemplis longe majus erat id quod 

dicit, Si nos vobis spiritualia seminavimus. Cum enim 

dicit, Seminavimus, tempestates, pericula, insidias el 
iuenarrabilia mala ostendit, quse sustinebant ii qui 
przdicabant, Attamen etsi tanta esset excellentia, no- 
luit ea quze veteris erant legis deprimere, neque sua 
extollere : sed sua quodammodo comprimit, non a pe- 
riculis, sed a magnitudine doni dans illi excellentiam. 
Non enim dixit, Si pericula adiimus, si vitte nostra 
non consuluimus , sed, Sinosvobis spiritualiasemina- 
vimus ; et que sunt sacerdotum, quantam fieri potest 
extollit dicens : Qui sacra operantur, et qui alari 
assident ; perpetuam illorum servitutem et perseve- 
rantiam volens ostendere. Et cum dixisset sacerdo- 
tes qui sunt apud Judzos, et Levitas et Pontifices , 
utrosque ordines indicat, et qui sunt inferiores et 
qui superiores, alios quidem cum dieit, Qui sacra ope- 
rantur; alios vero cum dicit, Qui altari assident. Ne: 
que enim omnibus unum opus mandatum erat, sed 
aliis crassiora, aliis altiora concredita fuerant. Hos 
igitur omnes complexus , ne quis diceret, Cur vetera 
nobis memorasti ? nescis perfectiorum mandatorum 
nobis esse tempus? post illa omnia, quod omnibus 
fortius erat posuit dicens : Jta et Dominus ordinavit 
iis, qui evangelium annuntiant, de evangelio vivere. EA 
neque hoc dicit, Ali ab hominibus ; sed sieut in sa- 
cerdotibus, Ez sacro, et Ez altari, ita et hic, Ex 
evangelio, dicit : et sicut illic Edere, ita et hic Vivere ; 
non mercaturam facere vel thesaurizare. Dignus est 
«nim, inquit, operarius mercede sua (Matth. 10, 10). 
PATROL, Gg. LXI. 


45. Ego autem nulio horum usus sum. Quid tum , ín- 
quies, si nunc non usus es, in futuro autem vis uti, 
et propterea lee dicis? Apage ; statim namque pro- 
pterea usus est correctione, sic dicens : Non scripsi 
autem hec , ut sic fiat in πιο. Et vide cum quania ve- 
hementia rem negat et depellit : Bonum est enim mihi 
magis mori, quam ul gloriam meam quis evacuet.. Et 
non semel, neque bis, scd s:epius liac utitur dictio- 
ne : uàin et superius dixit : Non usi sumus hac pote- 
slate; ei postea. rursum, Ut non abutar mea pote- 
stale ; et hic : Ego auem nullo horum usus sum. Ho- 
rum : quorum? Multorum exemplorum. Gum enim 
multa mihi potestatem praeberent, miles, agricola, 
pastor, apostoli, lex, ea qu: a nobis in vos fiunt, ea 
quz a vobis in alios, sacerdotes, prx:ceptum Christi : 
nulli horum obtemperavi, ut legem meam abrogarem 
et acciperem. Nec mihi dicas illa qu:xe przterierunt : 
etiamsi possim dicere, me multa pridem propterea 
passum esse : attamen non illis tantum nilor ; sed 
etiam de futuris polliceor, me malle mori fame, quam 
his coronis privari. Bonum est enim mihi magis mori, 
inquit, quam ut gloriam meam quis evgcuet. Non dixit, 
quam ut legem meam quis solvat, sed , Gloriam. Ne 
quis enim djcat, ipsum hoc quidem (acere, sed non 
gaudentem, sed gementem et moarentem ; lxtitiam 
ingentem ostendere volens magnamque alacritatem, 
rem ipsam appellat gloriationem. Tantum aberat ut 
doleret, ut etiam gloriaretur, et mori malit, quam 
hac gloria excidere. lta quod tum fiebat, ipsa vita 
dulcius ipsi erat. 

2. Deinde aliunde etiam jd extollit, et magnum 
esse ostendit, non nt se splendidum declararet ; pro- 
cul enim ille erat ab hoc animi affectu ; sed ut osten- 
deref se l:etari, et suspicionem omnem de medio tol- 
leret. Ideo enim, ut jam dixi, rem vocat gloriationem. 
Et quid ait? 16, Nam si evangelizavero, non est. mihi 
gloria ; necessitas enim mihi incumbit ; v autem mihi 
est, si non evangelizavero. 11. Si enim volens hoc ego 
facio, mercedem habeo : si autem. invitus, dispensatio 
mihi credita est. 18. Qua est ergo merces mea? Ut 
evangelium praedicans, sine sumplu ponam evangelium 
Christi : ut non. abular. polesiate mea. in. evangelio. 
Quid, quxso, dicis? si evangelizas, non est tibi glo- 
riatiq; sed si sine sumptu ponas evangelium ? hoec 
ergo majus est illo? Nequaquam ; sed aliunde ali- 
quid amplius habet ; quoniam aliud quidem przce- 
ptum est, aliud autem a mea voluntate przclare ge- 
stum est, Nam qui supra mandatum fiunt, multam 
vel inde mercedem liabent ; que autem ex mandato, 
non tantam. ltaque hac ratione dicit, hoc illo esse 
amplius, non secundum ipsam rei naturam : quid 
enim przedicationi par fuerit? Hoc enim efficit, ut illi 
cum angelis concertent : attamen quoniam illud qui- 
dein preceptum est et debitum, hoc aptem liberz 
voluntatis opus alacriter susceptum ; secundum illo 
amplius est. [deo ait, hoc ipsum jnterpretans quod 

12 


183 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI 


nune dixi : Si enim volens hoc fucio, mercedem habeo ; 
δι autem invitus, dispensalio mihi tradita est : illud Vo- 
lens ei Invitus accipiens, pro eo quod concreditum 
vel non concreditum est. Sic etiam illud, Necessitas 
mihi incumbit, intelligendum est, non quod aliquid 
horum invitus faciat , absit ; sed ut qui sit obnoxius 
iis αυ jussa sunt, et ad distinctionem libertatis 
quae dicla est in accipiendo. Ideoque discipulis dice- 
bat Christus : Cum omnia feceritis, dicite, Servi inu- 
tiles sumus ; que enim debuimus facere, fecimus (Luc. 
47. 10). Quas est ergo merces mea? Ut evangelium 
praedicans sine sumptu ponam evangelium. Quid ergo, 
quiso le, Pctrus mercedem non liabet ? et quis um- 
quam tantam habuerit, quantam ille? quid vero reli- 
qui apostoli ? quomodo ergo dixit : Si volens quidem 
hoc ago, mercedem habeo ; si invitus, dispensatio mihi 
credita esi? Vides hic quoque prudentiam? Neque 
enim dixit, Si autem invitus, non habeo mercedem ; 
eed, Dispensatio mihi credita est ; ostendens se sic 
quoque mercedem liabere, sed talem, qualem is, qui 
quod jussum erat exscquutus est ; non qualem is, qui 
ex metu suo alacriter przceptum superavit. Quz- 
' pam ergo merces est? Ut evangelium pradicons, in- 
quit, sine sumptu ponam. evangelium ; «t non abutar 
potestate mea in evangelio. Viden' quomodo semper 
potestatis nomine utatur ; ostendens illud, quod fre- 
quenter dixi, quod nec illi quidem, qui accipiunt, 
digni sint reprehensione ? Addidit autem, {1 evan- 
gelio, simul significans evangel:um, et prohibeus ubi- 
que rem educere. Docentem enim oportet accipere, 
. won autem otiosum. 19. Nam cum liber essem ex om- 
nibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem. 
llic rursus aliam ponit lhyperbolen. Magnum enim 
οδί non accipere; boc autem quod dicturus est, longe 
majus illo est. Quid autem est id quod dicit? Non 
solum non accepi, inquit, neque solum non usus 
sum hac potestate, sed etiam nie servituti subjeci, 
imo variz et omnis generis servituti. Neque enim in 
pecuniis solum : sed quod pecuniis longe majus est, 
in multis et variis negotiis hoc ipsum exhibui : et 
servituti me subjeci, cum in nulla re subjectus es- 
semi, nec ulla necessitate ducerer ; hoc enim est illud, 
Liber cum essem ex omnibus ; neque uni tantum me 
suhjeci, sed toto orbi terrarum : quapropter sub- 
junxit, Omniun me servum [eci. Nam praedicare jus- 
sus eram, et annuntiare ea, quee mihi credita fuc- 
rant * innumerabilia autem machinari et excogitare, 
ex moo studio profectum est. Nam solvend:e pecu- 
ui: tantum obnoxius eram : ego vero pro illa exi- 
genda nihil non agebam, plura tentans, quam jussus 
eram, Quia enim ex arbitrio, alacritate et caritate 
erga Christum omnia agebat, insatiabili desiderio 
salutem liominum exoptabat. 

Paulus quanta fecerit pro aliorum salute. — Quam- 
obreni ex ingenti atacritate septa transiliebat, per 
omnia ipsum quoque cselum transcendens. Ac cum 
servitutem dixisset, varios illius modos deinde re- 
censet. Quinam illi sunt? 90. Et factus sum , inquit, 
Judcis, tamquam Judeus, ut Judeos lucrarer. Et 


ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


483 
quomodo hoc factum est? Quando circumcidit, ut 
everteret circumcisionem. Ideo non dixit , Judzus ; 
sed, Tamquam Judaeus, quod erat dispensatio. Quüul 
dicis? praco orbis, qui czlos ipsos tetigit, et adeo 
in gratia fulsit, is repente tantum descendit? Etiam ; 
lioc enim est ascendere. Neque enim hoc solum re- 
spicigs, quod descendat, sed quod etiam eum, qui 
inferne jacet, erigat et ad se adducat. 21. lis qui 
sub lege sunt, quasi sub [ege essem , cum non essem 
sub lege, ut eos qui sub lege sunt lucrifacerem. 

5. Aut eit explicatio prioris dicti, aut. quidpiain 
subindicat praeter illud prius : Judzos quidem dicens 
eos, qui jam olim ab initio tales eraut ; sub lege au- 
tem, proselytos, aut eos qui fideles erant et adhuc 
legi herebant. Non enim ultra eraut tamquam Judzi, 
sed sub lege. Et quando factus est sub lege? Cum 
tonsus fuit, cum sacrificavit. II:c porro facta sunt, 
non quod sententiam mulasset ; fuisset eniin ea res — 
mala; sed caritate sese attemperante. Nam ut eos 
qui vere erant ad Ίο traduceret , factus est et ipse 
(Judieus ), non vere, sed tantum id prz se ferens, 
cum tamen talis non esset, nec ex animo hoc vere 
faceret. Quomodo enim fecisset , qui alios transmu- 
tare curabat; el ideo hoc faciebat , ut alios hoc fa- 
cieutes liberaret ab humilitate hujusmodi? Iis qui 
sine lege erant, tamquam sine lege essem. li neque Ju- 
dai erant neque Christiani neque Greci; sed extra 
legem erant, ut erat Cornelius, et si qui alii similes. 
Ad illos enim ingrediens, multa ad ipsos pertinentia 
simulabat. Quidam vero dicunt, illum subindicare 
disputationem, quam habuerat cum Atlieniensibus 
circa inscriptionem in ara positam , el ideo dicere, 
lis qui sine lege sunt, taniquam sine lege essem. Deinde, 
ne quis putaret rem illam esse sentenli:e mutatio- 
nem, addidit : Cum sine lege Dei non essem, sed in lege 
essem Christi. 1d est, Cum non modo non siue lege 
essem, sed etiam non solum sub lege essem , sed et 
legem haberem veteri longe sublimiorem, id est, Spi- 
ritus et gratiz : ideoque subjungit, Christi. Postea 
cum id effecisset, ut de sua sententia confiderent, 
lucrum deinde talis δα attemperationis ponit, di- 
cens : Ut (ucrifacerem eos, qui sine lege erant. Et ubi- 
que causam affert attemperationis illius. Neque ibi 
gradum sistit, sed, 22. Et infirmus factus stm ut in- 
firmos lucrifacerem : hoc demum dicens ad illos per- 
tinens, propter quod hac omnia dicta sunt. Atqui 
illa erant longe majora, hoc vero convenientius : 
quamobrem postremum illud ponit. ldipsum quoque 
apud Romanos fecit, quando de cibis accusabat, et 
in multis aliis locis. Deinde, ne singula et omnia per- 
sequens diutius moretur, ait : Omnibus omnia factus 
sum, ut omnino quosdam salvos facerem. Viden' hyper- 
bolen * Omnibus omnia factus sum, non quod omnes 
salvos facere sperarem, sed ut saltem paucos sal- 
vos faciam. Et hoc quidem studium , ministerium- 
que tale subii, quantum par erat eum, qui omnes 
salvos faceret, non tamen sperans me omnes supera- 
turum esse : quod vere magnum erat, ferventisque 
animi. Nam qui seminabat, ubique seminabat, nec 


ποιεῖ ' ἀλλ) ὅμως ἐπειδὴ τὸ μὲν ἐπίταγμά ἐστι xal 
ὀφειλὴ, τὸ δὲ προαιρέσεως Φιλοτιμία, κατὰ τοῦτο 
ἐγείνου πλέον, Διό φησι, τὸ αὐτὸ ἑρμηνεύων, ὅπερ 
εἴπον νῦν ' El γὰρ ἑκὼν τοῦτο πράσσω, μµισθὸν 
ἔχω: εἰ δὲ ἅχων, οἰκογομίαν» πεπίστευµαι. τὸ 
Ἑκχών xaX "Ακων ἐπὶ τοῦ ἐγχεχειρίσθαι xaX μὴ ἔγχε- 
χειρίσθαι λαμθάνων. Οὕτω xai τὸ, Ανάγκη ydp µοι 
ἐπίχειται, [194] νοητέον, οὐχ ὡς ἄχοντός τι τούτων 
ποιοῦντος, μὴ Υένοιτο ἀλλ᾽ ὡς ὑπευθύνου ὄντος τοῖς 
ἐπιταχθεῖσε, καὶ πρὸς τὴν ἀντιδιαστολὴν τῆς ἑλευ - 
θερίας τῆς ἓν τῷ λαμδάνειν εἰρημένης, Διὸ xat τοῖς 
μαθηταῖς ἔλεγεν ὁ Χριστός" "Οταν πάντα ποιή- 
σητε, «έγετε, ὅτι Ἀχρεῖοι δοῦ.1οί ἐσμεν ' ἃ γὰρ 
ὠφεί.ῖομεν ποιῆσαι, πεποιήκαµεν. Τίς οὖν qot 
ἔστιν ὁ µιαθός; "Ira. εὐαγγε.ιζόμεγος ἁδάπανον 
θήσω τὸ εὐαγγέ.ιον. Τί οὖν, εἰπέ pot, Πέτρος οὖκ 
ἔχει µισθόὀν; γαὶ τίς ἂν σχοίη ποτὲ τοσοῦτον ὅσον 
ἐχεῖνος; τί δὲ οἱ λοιποὶ ἁπόστολοι; πῶς οὖν εἶπεν, 
El μὲν ἑχὼν τοῦτο πρἀσσω, μισθὸν ἔχω᾽ εἰ δὲ 
ἄχων, οἱκογομίαν πεπίστευµαι; "Opdc χἀνταῦθα 
thv σύνεσιν; 0ὐδὲ γὰρ εἶπεν, El δὲ ἄχων, οὖχ ἔχω 
μισθὸν, ἀλλ᾽, Οἰκονομίαν πεπίστευµαι’ δειχνὺς ὅτι 
χαὶ οὕτως ἔχει μισθὸν, ἀλλὰ τοιοῦτον, οἷον ὁ τὸ ἐπι- 
καχθὲν ἐξανύσας, οὐχ olov ἐχεῖνος ὁ Ex. τῶν ἑαυτοῦ 
φιλοτιμησάμενος xal ὑπερθὰς τὸ ἐπίταγμα. Τίς οὖν 
ἐστιν ὁ μισθός; "Iva εὐαγγε-ιζόμενος, ἁδάπανον, 
φησὶ, θήσω τὸ εὐαγγέιον, εἰς τὸ μὴ χαταχρή- 
σασθαἰ µε τῇ ἑξουσίᾳ µου ἐν τῷ εὐαγγείῳ. 
"Op; πῶς διόλου τῷ ὀνόματι τῆς ἑξουσίας χέχρηται, 
θειχνὺς τοῦτο, ὃ συνεχῶς εἶπον, ὅτι οὐδὲ οἱ λαµθά- 
φοντες ἐγχλημάτων ἄξιοι; Πρησέθηχε δὲ, T εὐαγ- 
ηε.1ίῳ, ὁμοῦ μὲν τὸ εὐαγγέλιον δηλῶν, ὁμοῦ δὲ 
χωλύων πανταχοῦ τὸ πρᾶγμα ἑξάγειν. Tbv γὰρ διδά- 
σχοντα χρὴ λαμόάνειν, οὐχὶ δὲ xai τὸν ἀργοῦντα 
ἁπλῶς. 'EAsU0epoc γὰρ ὢν ἐκ πάντων, Φᾶσιν 
ἑμαντὺν ἑδού.Ίωσα, ἵνα τοὺς π.Ίείονας κερδήσω, 
Πάλιν ἐνταῦθα ἄλλην τίθησιν ὑπερθολήν. Μέγα μὲν 
γὰρ xai τὸ μὴ λαθεῖν' τοῦτο δὲ, ὃ μέλλει λέγειν, 
πολλῷ πλέον ἐχείνου, Τί δέ ἐστιν ὅ φησιν; Ob µόνον 
οὐχ ἔλαδον, φησὶν, οὐδὲ µόνον οὐχ ἐχρησάμην τῇ 
ἐξουσίᾳ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἑδούλωσα ἑμαυτὸν, χαὶ δου- 
λείαν ποιχίλην χαὶ παντοδαπἠν. Οὐδὲ γὰρ ἓν χρήµασι 
µόνον, ἁλλ᾽ ὃ πολλῷ χρημάτων μεῖζον fv, ἐν" πράγ- 
pact πολλοῖς xai ποιχίλοις τὸ αὐτὸ τούτο ἐπεδειζά- 
μην καὶ ἑδούλωσα ἐμαντὸν, οὐδενὶ ὑποχείμενος 
χατ οὐδὲν, οὐδὲ ἀνάγκην ἔχων ΄ τοῦτο γάρ ἐστιν, 
ΣΕ 1εύθερος ὢν ἐκ πάντων ' καὶ οὐδὲ Ev ἑδούλευσα, 
ἀλλὰ τῇ οἰχουμένῃ πάσῃ - διὸ xai ἐπήγαχε, Πᾶσιν 
ἑμαντὸν ἐδού.Ίωσα. Καὶ γὰρ χηρῦξαι ἐπεταττόμην 
καὶ ἀπαγγέλλειν τὰ ἐμπιστευθέντα. τὸ δὲ µνρία 
μηχανᾶσθαι καὶ ἐπινοεῖν, λοιπὸν τῆς ἐμῆς σπουδης 
ἦν, Τοῦ γὰρ χαταθαλεῖν τὸ ἀργύριον ὑπεύθυνος ἥμην 
µόνον ' ἐγὼ δὲ χαὶ ὑπὲρ τοῦ ἁπαιτῆσαι πάντα Emolouv 
πάλιν, πλέον τῶν ἐπιτεταγμένων ἐπιχειρῶν. Ἐπειδὴ 
vàp προαιρέσει xal προθυµίᾳ χαὶ ἀγάπῃ τῇ εἰς 
Χριστὸν πάντα ἔπραττεν, ἀχόρεστον εἶχεν ἐπιθυμίαν 
εἰς τὴν τῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν. 

Διὸ xaX Ex πολλῆς τῆς περιουσίας ὑπερέδαινε τὰ 
σχάµµατα, διὰ πάντων ὑπὲρ αὐτὸν πτηδῶν τὸν οὐ- 
pavóv. Καὶ εἰπὼν τὴν δουλείαν, λέγει λοιπὸν τοὺς 
ερόπους αὐτῆς τοὺς ποικίλους. Τίνες δέ [195] εἰσιν 
οὗτοι; Kal ἐγενόμην, qnot, τοῖς Ἰουδαίοις ὡς 
Ἰουδαῖος, Ίνα Ἰουδαίους κερδήσω. Καὶ πῶς ἐγένετο 
τοῦτο; "Org περιέτεµεν, ἵνα καθέλῃ περιτοµήν. Διὰ 


5 Deeret ἐν. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXII. 


181 


τοῦτο οὐχ εἶπεν, Ἰουδαῖος, ἀλλ᾽, Ὡς Ἰουδαῖος, ὅπερ 
οἰχονομία fjv. TU λέγεις; ὁ τῆς οἰχουμένης χῆρυς. xai 
τῶν οὐρανῶν αὐτῶν ἀφάμενος, xaX τοσοῦτον Ev τῇ χά- 
ριτι λάμψας. οὗτος ἀθρόον χαταθα[νει τοσοῦτον; Ναί * 
τοῦτο Y&p ἐστιν ἀναθῆναι. Mt) γὰρ 05 τοῦτο ἴδῃς, ὅτι 
καταθαΐνει µόνον, ἀλλ ὅτι καὶ τὸν χάτω χείµενον 
ἀνίστησι χαὶ ἀνάγει πρὸς ἑαυτόν. Τοῖς ὑπὸ vópor, 
ὡς 030 νόµο», μὴ ὢν αὐτὸς ὑπὸ νόµο», ἵνα τοὺς 
ὑπὸ νόµον χερδήσω. 

Υ’. Ἡ ἐπεξήγηλις τοῦ προτέραυ ἐστὶν, 7| ἕτερόν τι 
αἰνίττεται παρὰ τὸ πρότερον * Ἰουδαίους μὲν λέγων 
τοὺς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τοιούτους ὄντας' ὑπὸ 
νόμον δὲ, τοὺς προσηλύτους, Ἡ τοὺς π’στοὺς Yevo- 
µένους xai ἔτι ἀντεχομένους τοῦ νόµου. Οὐχέτι γὰρ 
ἦσαν ὡς Ἰουδαῖοι, ἀλλ ὑπὸ vóyov. Καὶ πότε b evi 
veto ὑπὸ vóuov; "Occ ἐξυρᾶτο, ὅτε ἔθυεν, Ezíve:zo 
δὲ ταῦτα, οὐ τῆς γνώμης αὐτῷ µεταθαλλομένης, 
ἐπεὶ χαχία τὸ πρᾶγμα fjv: ἀλλὰ τῆς ἀγάπης συγχα- 
ταθαινούσης. Ἵνα γὰρ τοὺς ὕντας ἀληθῶς εἰς ταῦτα 
µεταστήσῃ, ἐγίνετο αὐτὸς οὐχ ἀληθῶς, ἐπιδειχνύ- 
µενος µόνον, οὐχ ὧν δὲ, οὐδὲ Ex διανοίας ταῦτα 
πρόττων οὕτως ἐχούσης, Πῶς γὰρ, ὁ xai ἑτέρους 
μεταθεῖναι σπεύδων, xax διὰ τοῦτο ταῦτα ποιῶν. ἵνα 
ἄλλους ποιοῦντας ἐλευθερώσῃ τῆς ταπεινότητος ἑκεί- 
νης; Τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, Οὗτοι οὔτε Ἰουδαῖοι 
ἦσαν, οὔτε Χριστιανοὶ, οὔτε Ἕλληνες, ἀλλ᾽ ἑχτὺς 
νόµου ὄντες, οἷος fiv ὁ Κορνήλιος, καὶ εἴ τινες χατ' 
ἐχεῖνον. Καὶ γὰρ πρὸς ἐχείνους εἰσιὼν, πολλὰ ὑπ- 
εχρίνετο τῶν ἑχείνων. Τινὲς δέ qaot χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦ 
ἐπιγράμματος τοῦ ἓν τῷ βωμῷ διάλεξιν αὐτῷ Υενο- 
µένην πρὸς ᾿Αθηναίους αἰνίττεσθαι, xat λέγειν, Τοῖς 
ἀνόμοις ὡς ἄνομος. Εἶτα ἵνα μὴ νομίσῃ τις µετα- 
θολὴν γνώμης εἶναι τὸ πρᾶγμα, ἐπήγαγε Mi] àv 
ἄνομος 860v, ἀ.1.) ἔννομος Χριστοῦ. Τουτέστιν, 
Οὐ µόνον ἄνωμος οὐκ ὧν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἁπλῶς ἔννομος, 
ἀλλὰ τὸν πλλλῷ τοῦ παλαιοτέρου νόμον ὑψηλότερον 
ἔχων, τουτέστι, τοῦ Πνεύματος xa της χάριτος’ διὸ 
χαὶ ἐπήγαγε, Χριστοῦ, Εἶτα ποιῄσας περὶ τῆς γνώ- 
pns θαῤῥησαι, καὶ τὸ χέρδος τίθησι πάλιν τῆς τοιαύ- 
της συγκαταθάσεως, λέγων’ "Iva κερδήσω ἀνόμους. 
Καὶ πανταχοῦ τὴν αἰτίαν προθάλλεται τῆς συγχατα- 
6άσεως᾽ χαὶ οὐδὲ µέχρι τούτων ἔστη, ἀλλά, Καὶ τοῖς 
ἀσθενέσι, φησὶν, ὡς ἀσθενὴς, Tra τοὺς ἀσθεγεῖς 
κερδήσω. Τοῦτο λοιπὺν τὸ τούτων λέγων, δι ὃ xal 
πάντα ταῦτα εἴρηται. Καΐτοι ἐχεῖνα πολλῷ μείζονα 
fv, ἀλλὰ τοῦτο οἰχειότερον" ὅθεν καὶ ὕστερον αὐτὸ 
έθειχεν. Ἐποίησε δὲ αὐτὸ xai παρὰ Ῥωμαίοις, 
ὅτε περὶ βρωµάτων ἐνεχάλει, καὶ ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ. 
Εἶτα, ἵνα μὴ χαθ) ἕκαστον ἅπαντα λέγων, διατρίδῃ, 
φησί. Τοῖς [196] πᾶσι γόγονα τὰ πάντα, ἵνα πἀν - 
tuc τὰς σώσω. "Updc τὴν ὑπερθολήνι Πᾶσι μὲν 
χέγονα πάντα, οὐ πάντας δὲ προσδοκῶν σώζειν, 
qnot, ἀλλ᾽ ἵνα κἂν ὀλίγους σώσω. Καὶ τὴν μὲν σπου- 
δὴν καὶ τὴν διακονίαν τοσαύτην ὀπέμεινα, ὅσην εἶχδς 
τὸν ἅπαντας σώζοντα, οὐ μὴν ἑλπίζων ἁπάντων περι: 
ἐσεσθαι. ὃ πολυ pda Ἶν, καὶ προθυµίας ζεούσις. 
Ἐπεὶ χαὶ ὁ σπείρων πανταχοῦ ἔσπειρε, χαὶ οὗ τὸν 
πάντα σπὀρον διέσωσεν, ἀλλ ὅμως τὸ ἑαυτοῦ πε- 
ποίηχε. Καὶ εἰπὼν «hv ὁλιγότητα τῶν σωζοµένων. 
πάλιν τῷ, Πάντως, προσθεῖναι, παρεμυθήῄσατο τοὺς 


«ὑπὲρ τούτων ἀλγοῦντας. El γὰρ xai μὴ] πάντα δυνα- 


τὸν διασωθΏναι τὸν σπόρον, ἁλλ' ὅμως xat πάντα 
ἀμήχανον ἀπολέσθαι. Διὰ τοῦτο εἶπε, Πάντως, ἔτι 
ἀνάγχη πᾶσα τὸν οὕτω θερμῶς σπουδάξοντα καὶ ἔπι- 


b Reg., xai πότε recte. Editi καὶ πῶς, 


135 


τυχεῖν. Hárca δὲ x00 διὰ τὸ εὐαγγέ-ιον. ἵνα συγ” 
χοθωνὸς αὐτοῦ γέγωμαι,τουτέστιν, ἵνα δόξω τι καὶ 
αὐτὸς συνεισενηνοχέναι οἴχοθεν, xal χοινωνήσω τῶν 
ἀποχειμένων στεφάνων τοῖς πιατοῖς. Ὥσπερ γὰρ 
ἔλεγεν, 'Ex τοῦ εὐαγγελίου Cv, τουτέστιν, ἐκ τῶν 
πιστενόντων, οὕτω xal ἐνταῦθα, Συγκοιγωνὸς Té- 
νωμαι τοῦ εὐαγγε-ίου, ἵνα δυνηθῶ χοινωνΏησαι τοῖς 
ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πεπιστευχόσιν. Elbeg ταπεινοφρο- 
σύνην, πῶς Év τῇ τῶν μισθῶν ἀντιδόσει ἕνα τῶν πολ- 
λῶν ἑαυτὸν τίθηαι, πάντων ἐπλεονεκτήσας τοῖς πό- 
νοις; Όθεν δῄλον, ὅτι χαὶ τοῖς ἐπάθλοις. ᾽Αλλ᾽ ὅμως 
αὑτὸς οὖχ ἀξιοῖ τῶν πρωτείων ἀπολαύειν, ἀλλ᾽ ἀγαπᾷ, 
ἂν μετὰ τῶν ἄλλων χοινωνἠσῃ τῶν ἀποχειμένων στε- 
φάνων. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, οὐχ ἐπειδὴ μισθῷ τινι ταῦτα 
ἔπραττεν, ἀλλ) ἵνα Σχείνους χκἀντεῦθεν ἐπισπάσηται, 
xa τοῖς ἐλπίσι ταῦταις πεἰσῃ πάντα ποιεῖν ὑπὲρ τῶν 
ἁδελφῶν. Εἶδες σύνεσιν; εἶδες ἀχριθείας ὑπεροχὴν, 
πῶς ὑπὲρ τὰ ἐπιτεταγμένα ἑποίησε, μὴ λαμδάνων, 
λαμθάνειν ἐξόν; εἶδες συγκαταθάσεως ὑπερθολὴν, 
πῶς ὁ ἔννομος Χριστοῦ xai τὸν ἀνωτάτω τηρῶν vó- 
μον, τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος ἣν, τοῖς Ἰουδαίοις ὡς 
Ἰωυδαῖος, ἓν ἑχατέροις ἄχρος φανεὶς χαὶ πάντας νι- 
χῄσας; Τοῦτο χαὶ σὺ ποίει, xai μὴ νόµιζε χαταπί- 
πτειν ἄχρος (v, Xv τι διὰ τὸν ἁδελφὸν ὑπομείνῃς τῶν 


ταπεινῶν’ οὐδὲ γὰρ χαταπεσεῖν ἐστι τοῦτο, ἀλλά χα-. 


ταθΏναι. 'O μὲν γὰρ πεσὼν, χεῖται μόλις ἀνιστά- 
psvog* ὁ δὲ χαταδὰς, xal ἀναθήσεται μετὰ πολλοῦ 
τοῦ κέρδους χαθάπερ xol Παῦλος κατῄει μὲν μόνος, 
ἀνῄει δὲ μετὰ τῆς οἰχουμένης, οὐχ ὑποχρινόμενος: 
οὐδὲ γὰρ ἂν τὸ χέρδος ἐςήτησε τῶν σωζομένων, ct 
Ys ὑπεχρίνετο. Thv γὰρ ἀπώλειαν ὁ ὑποχριτὴῆς ζητεῖ, 
χαὶ ὥστε λαθεῖν, ὑποχρίνεται, οὐχ ὥστε δοῦναι. 
"AX οὗτος oby οὕτως" ἀλλ ὥσπερ ἰατρὸς, ὥσπερ 
διδάσκαλος, ὥσπερ πατὴρ. ὁ μὲν τῷ χάµνοντι, ὁ δὲ 
τῷ µαθητῇ, ὁ δὲ τῷ παιδὶ συγχαταθαίνει εἰς διόρ- 
θωσιν, οὐχ εἰς βλάδην' οὕτω xa οὗτος. 


δ’. "Ότι γὰρ οὐχ ὑπόχρισις fv τὰ εἰρημένα, ὅταν 
μηδὲν τοιοῦτον ἀναγκάζηται ποιεῖν f| λέγειν, ἀλλὰ τὴν 
[197| διάθεσιν αὐτοῦ καὶ τὴν παῤῥησίαν δεῖξαι βού- 
ληται, ἄχουσον αὐτοῦ λέγοντος' Οὔτε ζωὴ οὔτε 0d- 
νατος, οὔτε ἄγγεῖοι οὔτε ἂρχαὶ οὔτε δυνάμεις, 
οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέ..Ίογτα, οὔτε ὕψωμα οὔτε 
βάθος, οὔτε τις ἑτέρα κτἰσις δυνήσεται ἡμᾶς 
χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἁγάπης τοῦ θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ 
᾿Ιησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Ἐϊδες ἀγάπην πυρὸς θερ- 
µοτέραν;, Οὕτω χα) ἡμεῖς ἀγαπήσωμεν τὸν Χριστόν" 
“καὶ γὰρ εὔχολον, ἂν βουλώμεθα. Οὐδὲ γὰρ ἐχεῖνος 
φύσει τοιοῦτος ἣν. Διά τοι τοῦτο xal τὰ πρότερα 
αὐτοῦ ἀνενράφη τὰ ἑναντία τούτοις, ἵνα µάθωμεν ὅτι 
προαιρέσεως τὸ ἔργον, xal βουλοµένοις ἅπαντα εὕ- 
xolg. Mi τοίνυν ἀπογνῶμεν, ἀλλά, x&v λοΐδορος fic, 
χᾶν πλεονέχτης, κἂν ὁτιοῦν, ἑννόησον ὅτι Παῦλος 
Βλάσφημος ἣν xal διώκτης xal ὑδριστῆς, χαὶ τῶν 
ἁμαρτωλῶν πρῶτος, xal ἐξαίφνης πρὸς αὐτὴν ἀνέδη 
τὴν κορυφὴν τῆς ἀρετῆς, xai οὐδὲν αὐτῷ χώλυµα τὰ 
πρότερα Yéyove: xaltot γε οὐδεὶς οὕτω μετὰ τοσαύ- 
της μανίας ἔχετα: χαχίας, μεθ) ὅσης ἐχεῖνος τοῦ πο- 
λέμου του κατὰ τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ γὰρ τὴν ψυχὴν 
ἐπέδωχε τὴν ἑαυτοῦ τότε, καὶ ὅτι uh µυρίας εἶχε χεῖ- 
ῥας, ἵνα πάσαις βάλλῃ τὸν Στέφανον, λγει. Ὅμως 
δὲ καὶ οὕτως εὗρεν ὅπως πλείοσιν αὐτὸν Bán χεραὶ, 
ταῖς τῶν ψευδομαρτύρων, ὧν τὰ ἱμάτια ἑτήρει: xol 
Ἠνίχα δὲ εἰς τὰς οἰχίας εἰσῇει, καθάπερ θτρίον οὕτως 
εἰπεπὴδα, σύρων, σπαράττων ἄνδρας, γυναῖκας, θο- 
ῥν6ου καὶ ταραχῆς xal μυρίων πολέμων πάντα πλη- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


486 
piv. Οὕτω γοῦν καὶ φοθερὸς ἣν, ὡς τοὺς ἁποστόλους 
xaX μετὰ τὴν ἀρίστην μεταθολὴν µηδέπω τολμᾷᾶν χολ- 
λᾶσθαι αὐτῷ. 'AXX ὅμως μετὰ πάντα ἐχεῖνα γέγονε 
τοιοῦτος, οἷος γέἐγονεν' οὐδὲν γὰρ δεῖ πλέον εἰπεῖν. 
Ποῦ τοίνυν εἰσὶν οἱ τὴν τῆς εἰμαρμένης ἀνάγχην ἐπι- 
τειχίζοντες τῇ τῆς προαιρέσεως ἑλευθερίᾳ; ᾿Αχουέ- 
τωσαν ταῦτα, xaX ἐπιστομιζέσθωσαν. Τὸν γὰρ βουλό- 
μενον γενέσθαι ἀγαθὸν οὐδέν ἐστι τὸ χωλύον, κἂν τῶν 
πονηροτάτων ἔμπροσθεν T]. Καὶ γὰρ πρὸς τοῦτο πι» 
τηδείως μᾶλλον ἔχομεν, ὅσον xai χατὰ φύσιν ἡμῖν 
ἐστιν ἡ ἀρετῆ, xal παρὰ φύσιν dj πονηρία, ὥσπερ 
οὖν τὸ νοσεῖν xaX ὑγιαίνειν. Καὶ γὰρ ὀφθαλμοὺς ἡμῖν 
ἔδωχεν ὁ θεὸς, οὐχ ἵνα ἀχολάστως βλέπωμεν, dA 
ἵνα τὰ δημιουργήματα αὐτοῦ θαυμάζοντες, προσχν- 
νῶμεν τὸν ποιῄσαντα. Καὶ ὅτι αὕτη ἡ χρεία τῶν 
ὀφθαλμῶν, δηλον Ex τῶν ὀρωμένων. Κάλλος μὲν γὰρ 
ἡλίου χαὶ οὐρανοῦ ἐξ ἀπείρου βλέπομεν τοῦ διαστή- 
µατος' γυναιχὸς δὲ εὐμορφίαν οὐκ ἄν τις Ex τοσούτου 
χαταµάθοι. ᾿Ορᾷς, ὅτι πρὸς τοῦτο ἡμῖν μᾶλλον γεγέ- 
νηται ὁ ὀφθαλμός; Πάλιν ἀχοὴν ἐποίησεν, οὐχ ἵνα 
βλάσφηµα δεχώµεθα ῥήματα, ἁλλ' ἵνα σωτήρια δό - 
γµατα. Διά τοι τοῦτο, ὅταν μὲν ἀπηχές τι δέξηται, 
xaX ναρχᾷ ἡ quyh χαὶ τὸ σῶμα δὲ αὐτό. Λα. ὰ γὰρ 
zxoAvópxov ἀνορθώσει rpl xac, quot. Kàv ὠμὸν, xàv 
ἀπηνές τι ἀχούσωμεν, πάλιν φρίττοµεν ἂν δὲ ἑμμε- 
λές τι xai φιλάνθρωπον, xat γαννύμεθα xa χαίροµεν. 
Καὶ τὸ στόμα δὲ ἡμῶν αἰσχρὰ φθεγγόµενον, αἰσχύνε- 
σθαι xal ἐγχαλύπτεσθαι ποιεῖ' ἂν δὲ σεμνὰ, μετά 
ἀδείας προῖεται ταῦτα χαὶ ἐλευθερίας ἁπάσης. Toi; 
[198] δὲ κατὰ φύσιν οὐδεὶς ἂν αἰσχυνθείη, ἀλλὰ τοῖς 
παρὰ φύσιν. Καὶ χεῖοες μὸν, ὅταν ἁρπάζωσι, χρύ- 
πτονται xal ἁπολοχίας ἐπιςητοῦσιν' εἰ ὃξ ἑλεημοσύ- 
νην δοῖεν, xaX ἐγχαλλωπίζονται. "ave ἂν ἐθέλωμεν, 
πολλὴν ἔχομεν πάντοθεν πρὸς ἀρετὴν τὴν ῥοπήν. El 
δὲ τὴν ἡδονήν µοι λέγεις τὴν ἀπὸ τῆς χαχίας, ἑννόη- 
σον ὅτι καὶ τοῦτο πλέον παρὰ τῆς ἀρετῆς χαρπού- 
µεθα. Καὶ γὰρ τὸ συνειδὸς ἔχειν ἀγαθὸν, χαὶ τὸ παρὰ 
πάντων θαυμάζεσθαι, xaX τὸ χρηστὰς ἀναμένειν 
ἐλπίδας, πάντων ἵδιον τῷ φύσιν ἡδονῆς ἔπεσχεμ- 
μένῳ' ὥσπερ οὖν τἀναντία πάντων ὀδυνηρότερα τῷ 
λύπης εἰδότι φύσιν, olov τὸ παρὰ πάντων ὀνειδίζε- 
σθαι, τὸ χατηγορεῖσθαι οἴχοθεν, τὸ τρέµειν καὶ δε- 
δοιχέναι χαὶ τὰ μέλλοντα xal τὰ παρόντα. 


ε’, Καὶ ἵνα σαφέστερον ὃ λέγω γένηται, ὑποθώμεθα 
τῷ λόγῳ ἔχοντά τινα γυναῖχα, τὸν τοῦ πλησίον δι- 
ορύττειν γάµον, καὶ Ίδεσθαι τῇ πονηρᾷ ταύτῃ χλοπῇ 
τῆς ἐἑρωμένης dmolasovta εἶτα ἀντιθῶμεν τούτῳ 
πάλιν ἕτερον τὸν τὴν αὑτοῦ στέργοντα; χαὶ ἵνα πλείων 
χαὶ σαφεστέρα ἡ νίχη γίνηται, οὗτος ὁ τῆς αὑτοῦ µό- 
νης ἀπολαύων, ἑράτω μὲν καὶ ἐχείνης τῆς µοιχενο- 
µένης, χατεχέτω δὲ τοῦ ἔρωτος xaX μᾳηδὲν πραττέτω 
πονηρὸν' καἰτοι γε οὐδὲ καθαρὰ τοῦτο σωφροσύνη 
ἑστί: πλὴν ἀλλ' ἐκ περιουσίας, ἵνα µάθῃς πόση τῖς 
ἀρετῆς ἡ ἡδονὴ, διὰ τοῦτο οὕτω τὸ ὁρᾶμα ἑπλάσα- 
μεν. Συνθέντες τοίνυν αὐτοὺς, οὕτως ἐρώμεθα ἆμφο- 
τέρους, τίνος ἡδίων ὁ βίος xaX ἀχούσῃ τοῦ μὲν xal 
ἐγχαλλωπιξομένου xal σχιρτῶντος ἐπὶ τῇ νίχῃ τῇ 
κατὰ τῆς ἐπιθυμίας" τούτου δέ μᾶλλον * δὲ οὐδὲ áva- 
μεῖναι δεῖ τὸ παρ) αὐτοῦ τι μαθεῖν' ὄψει γὰρ αὐτὸν, 
xiv µυριάχις ἀρνῆται, δεσμωτῶν ἀθλιώτερον διαχεί- 
p.evov. Καὶ γὰρ ἅπαντας δέδοικε καὶ ὑποπτεύε., καὶ 
τὴν αὑτοῦ γυναῖχα xai τὸν τῆς µοιχευοµένης ἄνδρα 


: * eg , τούτου δὲ καὶ αἰσχυνομένον xal ὑποπτεύοντος μᾶλ- 
ον. 


α” 


prestitit. Et cum servatorum paucitatem dixisset, 
rursum illa addita voce, Omnino, consolatus. est eos 
qui de iis delerent. Nam etsi fieri non potest, ut to- 
tum semen salvum sit; attamen ut totum pereat 
fieri nequit. ldeo dixit, Omnino : quia necesse pror- 
sus est, ut qui tam ferventer rem curat , etiam asse- 
quatur. 23. Omnia autem facio propter evangelium, ut 
particeps ejus efficiar. 1d est, ut videar et ipse aliquid 
ex me atiulisse, et parliceps sim coronarum qua fide- 
libus reposite sunt. Quemadmodum enim dicebat, 
Ez evangelio vivere, id est, ex credentibus : sic et 
hoc loco, Particeps efficiar evangelii , ut possim com- 
municare cum iis, qui in evangelium crediderunt. 
Viden' humilitatem, quomodo in mercedis retribu- 
tione unum inter multos sese ponat, cum plus quam 
omnes laboraverit? Unde palam est, illius prz:mia 
majora fore. Attamen non se dignum censet qui pri- 
mas teneat, sed exoptat ut cum aliis particeps sit co- 
ronarum quz repositze sunt. Hxc porro dicebat, non 
quod pro mercede aliqua hoc faceret, scd ut illos 
hine quoque attraheret, et per spem bujusmodi illis 
persuaderet, ut omnia pro fratribus facerent. Vidi- 
stin' prudentiam ? vidistin' diligentis maguitudinem, 
quomodo plus quam przcepium fuerat fecerit nihil 
accipiens, cum accipere liceret? vidistin' summam 
attemperationem, quomodo qui in lege Christi erat, 
οἱ supremam servabat legem, iis qui sine lege erant, 
tamquam sine lege esset ; Judzis tamquam Jud:us, 
in utrisque summus apparens et omnes vincens? 
Moc et tu facito, et ne putes te cadere cum summus 
sis, si quid propter fratvrem humile et abjectum pa- 
εἰασῖς : uou est enim illud cadere, sed. descendere. 
Qui cecidit euiin, jacet et vix resurgit : qui vero de- 
scendit, ascendet, et cum multo lucro : quemadimo- 
dum etiam Paulus descendit solus quidein, sed cum 
orbe ascendit : non simulans ; neque enim corum qui 
servati sunt lucruin quasivisset, si simulasset. Ilypo- 
crita enim exitium quaerit, et simulat υἱ accipiat, 
non ut det : hic vero non sic, sed ut medicus, ut do- 
ctor, ut pater, ille quidem aegroto, hic discipulo, hic 
filio sese attemperat, ut corrigat, non ut noceat : 
ita etiam hic. | 

4. Non quod ea, qux dicta sunt, simulatio non 
essent, cum nihil hujusmodi vel dicere vel facere co- 
geretur, sed quod affectum suum fiduciamque osten- 
dere vellet, audi ipsum dicentem : Neque vita neque 
mors, neque angeli neque principatus neque potesiales, 
neque instantia neque futura, neque altitudo neque pro- 
fundum, neque aliqua alia creatura, poterit nos separare 
α caritate Dei, que est in Christo Jesu. Domino nostro 
(Rom. 8. 38. 59). Vidistin' caritatem igne ardentio- 
rem? [ta et nos quoque Christum diligamus ; facile 
namque est, si velimus. Neque enim ille talis erat na- 
tura : ideoque priora illius his contraria fuisse scri- 
ptum est , ut discamus opus illud liberi arbitrii esse, 
et volentibus omnia esse facilia. Ne desperemus ergo ; 
sed etsi maledictus es, etsi avarus, etsi quidvis aliud, 
cogita Paulum blasphemum fuisse, pcrsequutorem, 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXII. 
totum servavit sementem ; attamen quod suum erat . 


186 


contumeliosum, peccatorumque primum, et dere- 
pente ad. ipsum virtutis culmen pervenisse, et nihil 
ipsi impediimenti priora. attulisse : atqui nemo cuum 
tanto furore nequitiam sectatur, cum quanto ille 
bellum contra Ecclesiam. Nam tunc ipse suam tra- 
didit animam ; et quia non mille manus habebat, ui 
omnibus Stephanum impeleret, dolebat. Et tamen 
8ic quoque modum invenit, quo posset illum pluribus 
ferire manibus falsorum. testium,.quorum ipse vestes 
servabat. Et cum. in donios. intraret, tamquam fera 
insiliebat, trahens et lacerans viros, mulieres; tu- 
multu et strepitu ac bellis sexcentis omnia implens. 
Ia nempe terribilis erat, ut apostoli etiam post opti- 
mam ejus conversionem nondum auderent ipsi lize- 
rere. Attamen post illa ounia talis effectus est, qua- ᾽ 
lis vere fuit: neque enim plura dicere opus est. Ubi- 
nam ergo sunt illi, qui fati necessitatem obtendunt 
adversus arbitrii nostri libertatem? Hzc audiant, et 
ora sua obstruant. Ευ enim qui bonus esse velit, 
nihil impedit, etiamsi inter nequissimos antea cen- 
seretur. Ad hoc enim aptiores sumus, quatenus se- 
cundum naturam virtus inest nobis, et pr:eter natu- 
ram vilium ; sicut etiarn cegrotare et bene valere. 
Etenim oculos nobis dedit Deus, non ut impudice 
aspiciamus, sed ut res ab eo creatas admirantes, 
Conditorem adoremus. (uod autem hic sit oculorum 
usus, palam est ex rebus sub aspectum cadentibus. 
Pulchritudinem namque solis et celi ex. innenso 
aspicimus intervallo: mulieris vero formam uenio 
ex tanto spatio noverit. Viden' oculum nobis ad hoc 
maxime datum fuisse ? Rursus auditum fecit, non ut 
blasphema excipiamus verba, sed ut salutaria dog- 
mata. ldeoque cum quidpiam absonum excipit, 
et animus et ipsum corpus torpescil. Sermo enüm 
mullum jurantis, pilos erigit, inquit. Et si quid cru- 
dele vel immite audiamus, rursus lhorremus ; si vero 
quid numerosum et humanuin, et gestimus et lzeta- 
mur. Os quoque nostrum turpia loquens, pudorem et 
verecundiam infert; sin autem honesta, placide et 
cum omni libertate illa emittit. De iis autem, qua 
sunt secundum naturam neino erubuerit ; sed de iis, 
qu» sunt preter naturam. Et manus quidem cum 
rapiunt, se occultant, et defensionem quarunt; si 
vero eleemosyuam dent, etiam gloriantur. Itaque si 
velimus, magnam undique habemus ad virtutem pro- 
pensionem. Si autem mibi voluptatem ex nequitia 
partam dicas, cogita nos illam majorem ex virtute 
decerpere. Etenim bonam habere conscientiam, oin- 
nibus in admiratione esse, bonanique spem tenere, 
omnium jucundissimum est ei, qui voluptatis naturani 
perpenderit ; ut contraria omnium molestissima suut 
ei, qui doloris naturam novit : verbi gratia, et probris 
ab omnibus affici et a se ipso accusari, timere ac 
tremere presentia ac futura. 

5. Voluptas brevis est, dolor hinc partus perpetuus. 
—Et ut id quod dico clarius evadat, supponauius 
quempiam uxorem habentem proximi nupüas per- 
fodere, et ex hoc improbo furto illa frui quai amat ; 
deinde alium huic opponamus , qui uxorcui suam 


Isi 
complectatur : utque victoria clarior evadat , hic qui 
sola sua uxore fruitur , etiam illam amet qu: adulte- 
ratur, sed amorem cohibeat nihilque mali faciat, 
quamquam ne hoc quidem est pura temperantia ; ve- 
rum ad libitum, ut discas quanta sit virtutis volu- 
ptas, ideo hujusmodi drama effinximus. His ergo una 
comparatis , sic ambos interrogemus, utrius vita dul- 
cior : et audies illum quidem gloriantenm et exsultan- 
tem de victoria , quam contra libidinem reportavit ; 
hune vero ; imo non exspectandum est ut ab illo quid 
ediscamus : videbis enim illum , etiamsi id millies 
negaverit , miserabilius quam ii qui sunt in vinculis 
affectum. Nam omnes timet et suspectos habet , et 
uxcrem suam et adulter: virum ipsamque adulteram, 
familiares, amicos , cognatos, parietes, umbras, sei- 
psum ; et quod est omnium gravissimum , conscien- 
tiam habet feclamantem et quotidie latrantem. Si 
vero etiam Dei tribunal in mentem venerit, ne stare 
quidem poterit. Et voluptas quidem brevis est, dolor 
autem hinc partus perpetuus. Nam et vespere et in 
noete , in solitudine , in civitate et ubique accusator 


sequitar, gladium monstrans acutum et intolerabilia - 


supplicia , metu consumers illum. llle vero tempe- 
raus, his omnibus vacuus, in libertate est, et secure 
uxorem suam videt , filios , amicos , et liberis oculis 
omnia aspicit. Si autem is qui amat, οἱ tamen se 
continet , tanta fruitur voluptate : qui non amat, 
sed pure temperans est, quo portu, qua tran- 
quillitate non dulciorem et placidiorem possidebit 
animam ? Ideo certe adulteros videris paucos , tem- 
perantes autem plures. Quod si hoc dulcius esset, hoc 
ipsum multi eligerent. Nec mihi dicas legum timo- 
rem ; neque enim hic illos continet , sed absurditatis 
magnitudo, et quod plura ibi sint tristia quam suavia, 
«t conscienti:e quoque calcelus. Et adulter quidem 
talis est. Si placet autem, avarum quoque adducamus 
in medium , alium rursus iniquuin amorem detegen- 
tes. Etenim ipsum etiam videbimus eadem formidai- 
tein, nec valentem pura frui voluptate. Mente namque 
versant eos qui iujuria afficiuntur , et eos qui com- 
miseratione ducuntur , et communem omuium de illo 
caleulum , mille agitatur ipse fluctibus, Neque hoc 
solum molestum ipsi est , sed neque dilecta sua frui 
potest. Talis enim est avarorum mos : habent , non 
ut. fruantur, sed ut non fruantur, Quod si hoc tibi 
wnigma esse videtur, quod adhue pejus et magis per- 
plexum est audi : ipsos nempe non ideo solum vo- 
luptate privari, quod non audeant bonis frui ut velint, 
sed etiam quod numquam impleantur , ac semper in 
sili versentur : quo quid molestius et gravius fuerit ? 
ΑΙ justus non est talis , sed tremore, odio, metu et 
hac incurabili siti liber est. Ac quemadmodum illum 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


omnes exseerantur, ita huic omnes bene precantur , 
2€ sicut ille nullum habet amicum , sic iste nullum 
inimicum. Quid igitur, h:ec in confesso cum sint, aut 
nequitia injucundius, aut virtute suavius fnerit ? Imo 
vero etiamsi innumera dixerimus, nemo vel vitii 
moerorem , vel virtutis voluptatem verbis exprimere 
possit, donec illa fruamur. Tunc enim et felle ama- 
rius inveniemas vitium , cum mel virtutis degustabi- 
mus. Est enim etiam nunc vitium, injucundum, one- 
rosum et molestum ; quod neque illi negant, qui ipei 
famulantur : eum autem ab illo abscesserimus , tum 
illius acerba jussa accuratius sentiemus. Quod si mul« 
ti ad illud accurrant, nihil mirum ; quandoquidem et 
pueri s:epe, minus dulcia eligentes, ea qux» magis 
delectant despiciunt , et »egroti pro fluxa brevique 
gratia perpetuam tutioremque lwtitiam amiserunt 

Hoc autem ex amantium imbecillitate et stultitia pro- 
venit, non ex ipsa rerum natura. Qui enim cum vo- 
luptate vivit, is est qui virtutem sectatur , qui vere 
dives el vere liber est. Quod si quis alia quidem vir- 
tuti concesserit, libertatem, securitatem , a curis va- 
cuum esse, neminem timere, neminem sospectum 
habete; voluptatem vero ipsi non concesserit , hie 
mihi in mentem veniet profuse ridere. Quid enim 
aliud est voluptas, quam a curis liberari , a timore, 
a moerore, et a nulla re posse vinciri ? Uter enim, 
quaxso , in voluptate est , isne qui furit, sgitatur et a 
multis cupiditatibus confoditur, neque apud se con- 
sistit; an qui ab omnibus hisce fluctibus liber , in 
philosophia ceu in portu sedet? annon palam est 
hunc esse ? Sed hoc cernitur virtuti proprium. Itaque 
vitium solum nomen habet voluptatis , re autem ipsa 
vacuum est: et antequam illa fruaris, insania est, 
non voluptas ; postquam illa frui contigerit, ipsa sta- 
tim exstinguitur. Si ergo neque initio , neque postea 
licet ejus videre voluptatem, ubi cernetur et quando ? 
Ut autem id quod dico clarius ediscas , esemplo rein 
tractemus : attende autem. Captus est quispiam amo» 
ro inulieris pulchrz et formosz : hic donec assequa- 
tur optatum, furentibus et. iusanis similis est ; post« 
quam autem assequuius est, concupiscentiam ex- 
stinxit. Si ergo neque initio voluptatem habet ; furor 
cnim tuuc est ; neque in fine; nam concubitu cestrum 
exstinxit : ubinam illam inveniemus ? Sed res nostr:e 
non ita se habent, sed initio perturbatione vacuas 
sunt, et usque in finem voluptas vigens perseverat ; 
jmo potius non finis est voluptatis in. nobis , neque 
bona nostra terminum habent, neque hac voluptas 
umquam dissolvitur. Hxc itaque omnia cogitantes, si 
voluptatem amamus, virtutem susciptamus, ut et pr:e- 
scntia οἱ futura bona assequamur : quae utinam nos 
omnes adipisci contingat, gratia et beniguitate , etc. 





HOMILIA XXIII. 


Cap. 9. v. 94. Nescitis quod ii, qui ín stadio currunt, 
emnes quidem currunt , sed uus accipit bravium ? 
4. Cum ostendisset, rem esse admodum utilem sese 

ntteriperare, οἱ hancesse summam perfectionem : et 


quod ipse (Paulus), cum plus quam omnes ad perfectio- 
nem ascendisset , imo transcendisset , eo quod ( ad 
victum necessaria ) non acceperit, plus quam omnes 
postea descenderit, et utriusque rei tempora nota le- 


187 


καὶ τὴν μοιχευομένην αὐτὴν, xal οἰχείους xai φίλους 
xal συγγενεῖς, χαὶ τοίχους καὶ σχιὰς χαὶ ἑαυτὸν, xat, 
ςὸὺ πάντων χαλεπώτερον, τὸ συνειδὸς ἔχει καταθοῶν, 
ῥλαχτοῦν χαθ) ἑχάστην ἡμέραν. "Av δὲ xai τὸ τοῦ 
«Θεοῦ διχαστήριον ἐννοῄσῃ, οὐδὲ στῆναι δυνἠσεται. 
Καὶ ἡ μὲν ἡδονὴ βραχεῖα, Ἡ δὲ ἀπὸ ταύτης ὀδύνη 
διηνεχής. Καὶ γὰρ χαὶ ἓν ἑσπέρᾳ καὶ ἐν νυχτὶ, καὶ ἓν 
ἑρημίᾳ καὶ bv πόλει, xa πανταχοῦ ἔπεται ὁ χατήγο- 
gos, ξίφος δειχνὺς ἠχονημένον, xaX τὰς ἀφορήτους xo- 
λάσεις, xat τῷ φόθῳ χαταναλίσχων αὑτὸν χαὶ ὅαπα- 
νῶν. 'O δὲ σώφρων ἐΣχεῖνος πάντων τούτων ἁπήλλα- 
ται, xal ἔστιν ἓν ἐλευθερίᾳ, χαὶ μετὰ ἀδείας ὁρᾷ 
τὴν γυναῖχα τὴν ἑαυτοῦ, τὰ παιδία, τοὺς φίλους, xal 
ἑλευθέροις ἅπασιν ὀφθαλμοῖς ἀπαντᾷ *. ΒΕἰ δὲ ὁ ἑρῶν 
μὲν, χρατῶν δὲ, τοσαύτης ἁπολαύσεται ἡδονΏς, ὁ 
μηδὲ ἐρῶν, ἀλλὰ χαθαρῶς σωφρονῶν, τίνος λιμένος, 
ποίας γαλήνης οὐχ ἡδίω xol ἡμερωτέραν χτήσεται 
Ψυχήν; Διά τοι τοῦτο τοὺς µοιχεύοντας μὲν ὀλίγους 
ἂν ἴδοις, σωφρονοῦντας δὲ πλείους. El δὲ τοῦτο ἤδιον, 
τοῦτο ἂν εἴλοντο οἱ πολλοἰ. Καὶ µή pot λέγε τὸν ἀπὸ 
199] τῶν νόµων φόθον’ οὐδὲ γὰρ οὗτός ἐστιν αὐτοὺς ὁ 
χατέχων, ἁλλ᾽ ἡ τῆς ἁτοπίας ὑπερθολὴ, καὶ vb πλείονα 
εἶναι τὰ λυπηρὰ τῶν ἡδέων, xoi ἡ τοῦ συνειδότας 
Qoo... Καὶ ὁ μὲν μοιχὸς τοιοῦτος. El δὲ βούλεσθε, 
χαὶ τὸν πλεονέχτην εἰς μέσον ἀγάγωμεν, ἕτερον ἔρωτα 
πάλιν παράνοµον ἀπογυμνοῦντες. Καὶ γὰρ xal τοῦτον 
ὀψόμεθα τὰ αὐτὰ δεδοιχότα, xal οὗ δυνάµενον χαθα- 
ρᾶς ἀπολαύειν ἡδονῆς. Καὶ γὰρ χαὶ τοὺς ἀδιχουμένους 
ἐννοῶν, xal τοὺς συναλγοῦντας αὑὐτοῖς, xal τὴν χοινὴν 
ἁπάντων περὶ αὑτοῦ (gov, µυρία χύματα ἔχει. Καὶ 
οὐ τοῦτο µόνον ἐστὶ τὸ χαλεπὸν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τῆς ἐρωμέ- 
νης ἀπολανσαι δύναται. Τοιοῦτος γὰρ ὁ τῶν φιλαργύ- 
Qv τρόπος” οὐχ ἵνα ἁπολαύωσιν ἔχουσιν, ἀλλ) ἵνα μὴ 
ἀπολαύωσιν. El δὲ αἴνιγμά σοι τοῦτο εἶναι δοχεῖ, xal 
τὸ ἔτι τούτου χεῖρον xal ἁπορώτερον ἄχουε' ὅτι οὐ 
Ἐαύτῃ µόνον ἑστέρηνται τῆς τῶν ὄντων ἡδονῆς, τῷ μὴ 
τολμᾷν αὐτοῖς χρῆσθαι, ὡς βούλονται, ἀλλὰ xaX τῷ 
µηδέποτε αὐτῶν ἐμπίπλασθαι, ἀλλ' bv τῷ διψῆν 
εἶναι διηνεχῶς' οὗ τί vévovz ἂν χαλεπώτερον; ἸΑλλ' 
οὐχ ὁ δίκαιος τοιοῦτος" ἀλλὰ καὶ τρόµου xal μίσους, 
xai φόδονυ xaY τοῦ ἀνιάτου τούτου δίψους ἀπήλλακται’ 
xai ὥσπερ ἑἐχείνῳ πάντες ἐπαρῶνται, οὕτω πάντες 
τούτῳ συνεύχονται’ καὶ χαθάπερ ἐχεῖνος οὐδένα χέ- 
κτητα: φίλον, οὕτως οὗτος οὐδένα ἐχθρόν. Τί τοίνυν, 
τούτων οὕτως ὠμολογημένων, ἢ χαχίας ἀηδέστερον, 
3| ἀρετῆς ἔδιον γένοιτ᾽ ἄν; μᾶλλον δὲ, x&v µυρία 
εἴπιμεν, οὐδεὶς οὔτε ἑχείνης τὴν λύπην, οὔτε ταύτης 


* Legebatur ἅπαντα, 





IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIII. 


188 
την t5ovhv παραστῆσαι bovfjoszat λόγῳ, ἕως ἂν ab- 
τῆς ἁπολαύσωμεν. Τότε yàp xal πικρότερον χολῆς 
εὑρήσομεν τὴν χαχίαν, ὅταν τοῦ τῆς ἀρετῆς ἀποχευ. 
σώμεθα μέλιτος. Ἔστι μὲν γὰρ καὶ νῦν ἀηδῆς καὶ 
φορτικὴ xal ἐπαχθὴς, καὶ πρὸς τοῦτο οὐδὲ αὐτοὶ οἱ. 
θεραπεύοντες αὐτὴν ἀντεροῦσιν' ὅταν δὲ αὐτῆς ἆπο-- 
στῶμεν, τότε αὐτῆς ἀχριδέστερον αἱσθανόμεθα τῶν. 
πικρῶν ἐπιταγμάτων. El δὲ οἱ πολλοὶ πρὸς αὐτῖν. 
τρέχουσι, θαυμαστὸν οὐδέν' ἐπεὶ xal παῖδες πολλάκις. 
τὰ ἧττον ἡδέα ἑλόμενοι, τῶν µειζόνως δὑφραινόντων 
χαταφρονοῦσι’ xal οἱ νοσοῦντες ὑπὲρ προσχαἰρου χά- 
θιτος τὴν διηνεχῆ χαὶ ἀσφαλεστέραν εὑφροσύνην ἁπ- 
ὤλεσαν. Τοῦτο δὰ τῆς τῶν ἐρώντων ἀσθενείας τε xat 
ἀνοίας ἐστὶν, οὗ τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως. Ὁ γὰρ 
μεθ) ἡδονῆς Qv, ὁ ἑνάρετός ἐστιν, ὁ πλουτῶν ὄντως 
xai ὄντως ἐλεύθερος (ov. El δέ τις τὰ μὲν ἄλλα ονγ- 
χωροίη τῇ ἀρετῇ, ἐλευθερίαν, ἄδειαν, τὸ φροντίδων 
ἀπηλλάχθαι, τὸ µηδένα δεδοιχέναι, τὸ µηδένα ὑπ- 
οπτεύειν, τὴν δὲ ἡδονὴν μὴ συγχωροίη, xaX γελάσαι 
μοι λοιπὸν δαφιλὲς ἐνταῦθα ἑπέρχεται. TÉ γὰρ ἕτερόν 
ἐστιν fibovh, f| τὸ φροντίδος ἀπηλλάχθαι χαὶ φόθου 
xai ἀθυμίας, χαὶ πᾶσιν ἀχείρωτον εἶναι; Tig Υὰρ ἓν 
ἡδονῆ, εἰπέ uot, ὁ µαινόμενος xat σφαδάζων χαὶ xev- ΄ 
τούμενος ὑπὸ ἐπιθυμιῶν πολλῶν, xal οὐδὲ ἐν ἑαυτῷ 
ὢν, 1| ὁ τούτων πάντων ἁπηλλαγμένος τῶν χυµάτων, 
χαὶ ὥσπερ ἐν λιμένι τῇ φιλοσοφίᾳ χαθήµενος; οὐκ 
εὔδηλον ὅτι οὗτος; ᾽Αλλὰ τῆς ἀρετῆς ἴδ.ον τοῦτο &ve- 
φάνη. Ὥστε ἡ χαχία ὄνομα µόνον ἡδονῆς ἔχει, τοῦ 
δὲ πρἀγµατός ἔστιν ἔρημος xal πρὸ μὲν τῆς ἆπο- 
λαύσεως [200] µανία ἐστὶν, οὐχ ἡδονὴ, μετὰ ὃς τὴν 
ἁπόλαυσιν εὐθέως xat αὐτὴ σθἐννυται. El τοίνυν οὔτε 
ἐν ἀρχῇ οὔτε μετὰ ταῦτα ἔστιν ἰδεῖν abcr] τὴν ἡδο- 
vhv, ποῦ φανεῖται xal πότε; Ἵνα δὲ σαφέστερον, ὃ 
λέγω, µάθῃς, ἀπὶ ὑποδείγματος τὸν λόγον γυµνάσω- 
μεν. σχόπει δὲ Ἱράσθη τις γυναιχὸς ὡραίας xat εὐ- 
µόρφου’ οὗτος ἕως μὲν ἂν μὴ ἐπιτύχῃ τοῦ ἔρωτος, 
τοῖς ἐξεστηχόσιν ἔοιχε xat παραπαἰουσιν' ἐπειδὰν δὲ 
ἐπιτύχῃ, ἔσδεσε τὴν ἐπιθυμίαν. El τοίνυν μήτε ἐν 
ἀρχῃῇ Ἡδεται' μανία γὰρ τὸ πρᾶγμά ἐστι μήτε ἐν 
τῷ τέλει καταλύει γὰρ τῇ µίξει τὸν οἵστρον: ποῦ 
λοιπὸν αὐτὴν εὑρήσομεν; ᾽Αλλ’ οὗ τὰ ἡμέτερα τοιαῦ- 
τὰ, ἀλλὰ καὶ iv àpyf ταραχῆς ἀπήλλαχται πάσης, 
καὶ µέχρι τέλους ἀχμάζουσα μένει ἡ ἡδονή' μᾶλλον 
δὲ οὐδέ ἐστι τέλος παρ᾽ ἡμῖν ἡδονῆς, οὐδὲ ἔχει πέρας 
ἡμῶν τὰ ἀγαθὰ, οὐδὲ χαταλύεταί ποτε αὕτη f ἡδονή. 
Ταῦτ) οὖν ἅπαντα ἑννοῄσαντες, si γε ἡδονῆς ἐρῶ- 
μεν, ἐπιλαθώμεθα ἀρετῆς, ἵνα xal τῶν παρόντων 
χαὶ τῶν µελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν' ὧν γένοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ, 
καὶ τὰ έξῃῆς, 


ΟΜΙΛΙΑ KT*. 


Ovx οἴδωτε ὅτι οἱ iv σταδἰῳ τρέχοντες, πώντες μὲν 
ερέχουσιν, εἷς δὲ Aau6ávec τὸ βραθεῖον ; 

α΄. Δείξας ὅτι πολὺ χρήσιµον τὸ συγχαταθαἰνειν, καὶ 

ὡς τοῦτο ἡ ἄχρα τελειότης, χαὶ ὅτι αὑτὸς πάντων 

πλέον πρὸς τὸ τόλειον ἀναθάς, μᾶλλον δὲ xal ὑπερ- 

6k; αὐτὸ τῷ μὴ λαμµδάνειν, πάντων πλέον κατέδη 

πάλιν. xai ἑκατέρων τούτων τοὺς καιροὺς γνωρίµους 


ποιῆσας ἡμῖν xal τῆς τελειότητος xa της συγχατα- 
θάσεως, πληχτικώτερον αὐτῶν χαθικνεΐται λοιπὸν, 
αἰνιττόμενος ὅτι τοῦτο τὸ παρ᾽ αὐτῶν γινόµενον xal 
δοχοῦν εἶναι τελειότητος, µαταιοπονία τίς ἐστι πε- 
ριττή. Καὶ οὗ λέγει μὲν αὑτὸ οὕτω σαφῶς, ἵνα μὴ ἁπ. 
αναισχυντήσωσαι’ δι ὧν δὲ κατασχευάζει, τοῦτο δηλοῖ ’ 
χαὶ εἰπὼν ὅτι εἰς τὸν Χ ριστὸν ἁμαρτάνουσ:, καὶ τοὺς 


139 
ἀλελφοὺς ἀπολλύουσε, xal οὐδὲν αὐτοῖς ὄφελος γίνεται 


&nb τῆς Υνώσεως τῆς τελείας, ἐὰν ud ἀγάπη προσῇ.. 


πάλιν ἐπὶ κοινὸν ἔρχεται παρᾶδειγμὰ, xal Φησίν’ 
Ovx οἴδατε ὅτι οἱ év στἀδἰφ τρἐχόντες, πάντες 
(ιὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ «Ἰἀμδάνει εὸ βραθεῖόν; Τοῦτο 
δὲ λέγει, οὐχ ὡς χὰὶ ἐνταῦθα ἑνὸς Ex πάντων μέλλον- 
τος σώζεσθά!, Xmaye, ἁλλ᾽ ὡς πολλὴν ὀφέιλόντων 
ἡμῶν εἰσενεγχεῖν €hv σπουδἠν. Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖ κατ- 
ιόντων πηλλῶν εἰς tb στάδιον, οὗ στεφανοῦνται πολ- 
λοὶ, ἀλλ’ εἰς ἕνα τοῦτο περιἰσξαται, xal οὐχ ἀρχεῖ 
πὸ χαθεῖναι εἰς τὸν ἀγῶνα, οὔτε τὸ ἀλείψασθαι xat 
παλαῖσαι' οὕτω xal ἐνταῦθα οὐχ ἀρχεῖ τὸ Λιστεῦσαι 
καὶ ὡς ἔτυχεν ἀγων[σάσθδάι' ἀλλὰ ἂν μὴ οὕτώ δράµω- 
Bev, ὡς µέχρι τοῦ τέλυυς ἁλήπτους ἑαντοὺς παρα- 
σχεῖν, χαὶ ἐγγὺς γενέδθαι τοῦ βραθείου, οὐδὲ ἡμῖν 
ἕσται πλέον. El γὰρ xat τέλειον νομίζεις εἶνὰι σἀντὺν, 
φησὶ, κατὰ τὴν γνῶσιν; ἀλλ᾽ οὐδέπω τοῦ παντὸς ἐπι- 
Myjn, ὅπερ αἰνιττόμενος ἔλεγεν' [201] Οὕτω ερέχε- 
τε, ἵνα καταάδητε. Οὐχ ἄρα που χατειλἠφότες 
ἦσαν. Καὶ εἰπὼν οὕτω, xal τὸν τρόπον διδάσκει 
Πᾶς δὲ ὁ ἁγωνιζόμενος πάντα ἑἐγκρατεύεῖαι. TI 
ἐδτ., Πάντα; Οὐχὶ τοῦδε μὲν ἀπέχεται, kv ἑτέρῳ δὲ 
διαµαρτάνει», ἀλλὰ χαὶ Υαστριµαργίας, xaX λαγνείας 
καὶ µέθης, xal πάντων ἁπλῶς κρατεῖ τῶν παθῶν. 
Jooto γὰρ, φηαὶ, χαὶ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν ἀγώνων γίνε- 
ται. 0Οὐδὲ γὰρ μµεθύειν ἔξεστι τοῖς ἀγωνιζομένοις 
χἀτὰ τὸν χαιρὸν τῆς ἁγωνίας οὐδὲ, πορνεύειν, ἵνα μὴ 
τὴν δύναμιν ἑχλύσωσιν, à) οὐδὲ περὶ ἄλλο τι υὐδὲν 
ὶσχολῆσθαι ' ἀλλὰ πάντων ἑαυτοὺς ἅπαξ ἀποστήσαν- 
τες, τὸῖς Ὑυωμνασίοις póvov προσέχουσιν. El δὲ ἐχεῖ 
ταῦτα, ὅπου καὶ εἰς ἕνα ὁ στέφανοςι πολλῷ μᾶλλον 
ἐνταῦθα, ὅπου xaX πλείων ἡ φιλοχιµία. 0055 γὰρ εἷς 
b στερανούμενος μόνος, xal τὰ ἔπὰθλα δὲ πολὺ τοὺς 
πόνους νιχᾷ. Διὸ xal ἑντρεπτιχῶς αὐτὸ τίθησι λέγων' 
Ἐκεῖνοι μὲν οὖν, ἵνα φθαρτὸν ὑτέφανον Ad6o- 
riv: ἡμεῖς δὲ ἄφθαρτον. ᾿Εγὼ τοίνυν οὕτω tpé- 
ζω, ὡς οὐκ ἁδή.ῖως. Ἑντρέψας γὰρ αὐτοὺς ἀπὸ τῶν 
ἔξωθεν, xal ἑαυτὸν εἰς μέσον ἄγει λοιπὸν, ὅπερ ἄρι- 
σος τβόπος δ.δασχαλίας kal. Διὸ xal πανταχοῦ φαί» 
νἑτὰι τοῦτο Φοιῶν. TÍ 66 ἐστιν, Οὐκ ἁδή.Ίως; Πρὸς 
σχοπόν τινα βλέπων, φησὶν, οὐκ εἰχῆ xai µάτην, 
Χαθάπερ ὑμεῖς. Τί γὰρ ὑμῖν γίνεται πλέον ἀπὸ τοῦ 
el; εἰδωλεῖα εἰσιέναι, καὶ «ἣν τελειότητα δῇθεν ἐχεί- 
νην ἐπιδείχνυσθαι; Οὐδέν. "AXX' οὐχ ἐγὼ τοιοῦτος, 
ἀλλὰ πάντα, ἅπερ ποιῶ, ὑπὲρ τῆς τῶν πλησίον σω- 
τηρίας «ou» κἂν τελειότητα ἐπιδείξωμαι, δι’ a0- 
τούς ΧΔν συγχατάδασιν, δι αὐτούς xàv ὑπερθῷ 
1έτρον ἐν τῷ uh λαμθάνειν, ἵνα ph σχανδαλισθῶσι; 
xàv χαταδῶ πλέον πάντων, περιτεβνόμενος xat ξυ- 
ρώμενος, ἵνα μὴ ὑποσχελισθῶσι. Τοῦτό ἐστιν, Ωὔκ 
ἁδή.λως. Σὺ δὲ διὰ τί ἐσθίεις ἓν εἰδωλείοις, εἰπέ µοι; 
'AX)' οὐχ ἂν ἔχοις εἰπεῖν αἰτίαν εὔλογον οὐδεμίαν. 
ΒΕρῶμα Y&p σς οὐ παρίστησι τῷ θεῷ' xal οὔτε ἐὰν 
φάγης, περισσεύεις, οὔτε ἐὰν μὴ φάγῃς, ὑστερῇ. 
Οὐχοῦν ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε τρέχεις τοῦτο áp 
ἐστιν, Αδή.ιως. Οὕτω πυλτεύω, ὡς ovx ἀέρα δέ- 
(ur. Πάλιν τὸ οὐκ εἰχῆη χαὶ µάτην αἰνιττόμενοξ, 
τοῦτό φῆσιν Ἔχω γὰρ ὃν πλήξω, τουτέστι, τὸν διά- 
69Àov* σὺ δὲ αὐτὸν οὐ πλήττέις, ἀλλὰ xal ἁπλῶς Ex- 
χέεις σαυτοῦ τὴν ἰσχύν. Τέως μὲν οὖν αὑτοὺς δια- 
δαστάζων, οὕτω φησίν. Ἐπειδὴ γὰρ αφοδροτέρως 
αὐτοῖς ἐχρήσατο kv τοῖς ἔμπροσθεν, πάλιν χατέχει 
τὴν ἐπιτίμησιν, τῷ τέλει τοῦ λόγου τηρῶν τὴν βα- 


* Réeg., ἁδιαφορεῖ. Editl, ἐιαμαρτάνει 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


190 


θεῖαν τοµήν. Ἐντᾶῦθα μὲν Yáp φησιν, ὅτι εἰχῆ xot 
µάτην ποϊοῦδιν' Ὀστέρον δὲ δείχνυσιν, Óti, fal ἐπ' 
ὀλέθῥῳ πολλῷ τῆς ἑαυτῶν χεφαλῆς, καὶ ὅτι xal qU- 
Qi τῆς βλάδης τῶν ἁδελφῶν, οὐδὲ αὗτοὶ ἀνεύθυνδι 
ταῦτά τολμῶντες. AAA" ὑπωπιάζω µου τὸ σῶμα 
καὶ δου.Ἰαγωγῶ, µή πως dAAoic κηρύξας, αὐτὸς 
ἁδόκιμος γένωμαι [902]. Ἐνταῦθα δείχνυσι καὶ ὑπὸ 
ἐπιθυμίὰς Υαστρὸς χατεχοµένὀυς xal ἀνιέντας αὑτῇῃ 
τὰς ἠνίας, xài προσχήµατι τελειότητος τὴν Υαστρι- 
μαργίαν τὴν ἑαυτῶν πληροῦντας" ὃ καὶ ἄνωθεν ὥδι- 
νεν εἰπεῖν, ὅτε Deve. Τὰ βρώματα τῇ xoclg, καὶ ἡ 
κοιλία τοῖς βρώμασιν. "Enc γὰρ καὶ πορνείαν 
τρυφὴ ποιεῖ, xal εἰδωλολατρείὰν τοῦτο ἔτεχε, εἰχότως 
πολλαχοῦ καθικνεῖται Ξοῦ νοφήματος' xat δειχνὺς ὅσα 
ἔπαθε διὰ τὸ εὐαγγέλιον, καὶ τοῦτο μετ) ἐχείνων τί- 
θησιν. Ὥσπερ Υὰρ, φησὶν, ὑπερέδην τὰ προστάγµα- 
τα, xal ταῦτα οὐ χούφου pot τοῦ πράγματὸς ὄνῖος) 
xa γὰρ, Πάντα στέγοµε», φησίν' οὕτω xat ἐνταῦθά 
πολὺν ὑπομένω πόνον, ὥστε σωφρόνως Civ. El γὰρ 
xài δυσένδοτος ἡ ἐπιθυμία xa ἡ τῆς Υαστρὺς τυραν - 
we, ἆλλ ὅμως αὐτὴν χαλινῶ, xal οὐχ ἑνδίδωμε 
ἐμαυτὸν τῷ πάθει, ἀλλὰ πάντα ὑπομένω πόνον, ὥστε 
uh παβασυρῆνἁι, 

β’.Μἡ γὰρ δὴ νοµίσητε ἁπραγμόνως με ταῦτα κατορ- 
θοῦν. Καὶ γὰρ ὄῤόμος ἐστὶ xal παγκράτιον xal φύσεως 
τυραννὶς, χατεξανισταμένη συνεχῶς καὶ ἐλευθεριάξειν 
βουλομένη ἀλλ᾽ οὐκ ἀνέχομαι, ἀλλὰ καταστέλλω xal 
ὑποτάττω μετὰ πολλῶν τῶν ἱδρώτων αὐτὴν. Taüta 
δὲ λέγει, ἵνα μηδεὶς ἀπογινώσχῃ τῶν ὑπὲρ ἀρετῆς 
ἁγώνων, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἑἐπίπονον΄ διό φησιν, 
Ὑπωπιάζω καὶ δου.Ἰαγωγῶ. Οὐκ εἶπεν, "Avaipio, 
οὐδὲ, Κολάζω b: οὐδὲ γὰρ ἐχθρὰ ἡ σάρξ’ ἀλλ, Ὑά- 
«dl καὶ δου.Ἰαγωγῶ, ὃ δεσπότου ἐστὶν, οὐ πο- 
Asulou* διδασχάλου, οὐκ ἐχθροῦ. παιδοτρίδου, οὐκ 
ἑναντίου. Μή πως ἅ..Ίοις κηρύξας, αὐτὸς ἁδόχι- 
poc γένωµαι. El δὲ Παῦλος τοῦτο δέδοικεν ὁ τοτού- 
τους διδάξας, xal δέδοιχε μετὰ τὸ χηρῦξαι xal γε- 
νέσθαι ἄγγελος, καὶ τῆς οἰκουμένης τὴν προστασίαν 
δἐξασθαὶς, τί ἂν εἴποιμεν ἡμεῖς; Μὴ γὰρ δὴ νοµί- 
σητε, φησὶν, ἐψειδὴ ἐπιστεύσατε, ὅτι ἀρχεῖ τοῦτο εἰς 
σωτηρίαν ὑμῖν. El γὰρ ἐμοὶ τὸ κηρῦξαι, τὸ διδάξαι, 
τὸ µυρἰους προσαγαγεῖν, οὐχ ἀρχεῖ εἰς σωτηρίαν, el 
μὴ καὶ τὰ κατ ἐμαυτὸν παρασχοίµην ἄληπτα. πολλῷ 
μᾶλλον ὑμῖν. Εἶτα ἐφ᾽ ἕτερα ὑποδείγματα ἔρχεται 
πἀλιν' xal ὥσπερ ἀνωτέρω τὰ τῶν ἀποστόλων, xai 
τὰ τῆς χοινῆς συωνηθείας, xal τὰ τῶν ἱερέων καὶ τὰ 
ἑαυτοῦ τἐθειχεν’ οὗτω xai ἐνταῦθα τὰ τῶν Ὀλυμ- 
πιαχῶν ἀγώνων. Καὶ τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ θεὶς, πάλιν ἐπὶ 
τὰς τῆς Παλαιᾶς πρόεισιν ἑστορίας. Καὶ ἐπειδὴ µέλ- 
Aet φορτιχώτερον ποιεῖν τὸν λόγον, κοινην ποιεῖται 
τὴν παραίνεσιν, χαὶ οὐ περὶ τῶν προχειµένων µόνον, 
ἀλλὰ xal περὶ πάντων ἁπλῶς τῶν παρὰ Κορινθίοις 
νοσημάτων διαλέγχεται. Καὶ ἐλὶ μὲν τῶν ἔξωθεν ἀγώ» 
νων’ Οὐκ οἴδατε, φηαίν ΄ ἐνταῦθα δὲ, OD θέ.Ίω δὲ 
ὑμᾶς ἀγγοεῖν, ἆδελςοί. Τοῦτο δὲ ἔλεγε, δειχνὺς ὅτι 
οὗ σφόδρα σαν ταῦτα πεπαιδευµένοι. Καὶ τί τοῦτό 
ἐστιν, ὅπερ οὗ θέλεις ἡμᾶς ἀγνοεῖν ; "Οτι οἱ πατέρες 
ἡμῶν πάντες, φησὶνι ὑπὸ τὴν »ερέ.1η» ἧσαν, xal 
διὰ τῆς 0a Aáco nc διῆ1θον, xal εἰς τὸν Μωῦσην 
ἑδαπτίσαντο ày τῇ νεφέῃ καὶ àx τῇ θα.ἰάσσῃ " 
xal πάντες τὸ αὑτὸ βρῶμα πγνευματιχὸν ἔφαγον, 
xal τὸ αὑτὸ xópa πγευματικὸν ἔπιον (ἔπινον γὰρ 
ἐκ πνευματιχῆς ἀχο.ουθούσης πέτρας ἡ 96 zé- 


h Decrat, οὐδὲ κολάζω. |. € Legebatur ἐπιδείξασθαι. 


189 


eisset nobis, perfectioliis nempe et attemperationis ; 
jam illos acrius perstringit , subindicans hoc ab ipsis 
factum,quod perfectionis esse videtur, vanum οἱ super- 
fluum esse laborem. Neque rem ita clare dicit, ne 
impudentius agerent : per illa autem quz probat, hoc 
ostendit. Et cum dixisset illos in Christum peccare, 
et fratres perdere , nihilque illos utilitatis accipere a 
yerfecta scientia , nisi adsit carilas ; rursus ad com- 
mune exemplum venit et ait : Nescitis quod ii , qui in 
Νἰαάἰο currunt , omnes quidem currunt , sed unus acci- 
pit bravium ? Hoc autem dicit, non quasi hic unus ex 
multis salutem sit consequuturus , absit; sed quod 
nos debeamus studium adhibere multum. Sicut enim 
ibi multis in stadium descendentibus, non coronan- 
tar multi, sed unus id assequitur; nec sufficit in cer- 
Tamen descendere , neque inungi et concertare : ita 
vt bic quoque non satis est credidisse, et utcumque 
decertasse ; sed nisi ita curramus ut usque in finem 
mmculpatos nos prxebeamus , et bravio propinqui si- 
3uus, nihil assequemur. Si enim te perfectum existi- 
mas, inquit, secundum scientiam , nondum tamen 
totnm accipies, id quod subindieaus dicebat : Sic cur- 
rite ut comprehendatis. Nondum crgo compreheude- 
rant. Et cum ita dixisset, modum etiam docet : 
95. Onmis aulem, qui in agone contendit , ab omnibus 
abstinet. Quid est, Ab omnibas abstinet ? Non ab hoc 
quidem abstinet, in alio autem peccat ; sed εἰ a gula, 
a lascivia, ab ebrietate, et ab omnibus vitiis abstinet. 
Nam hoc , inquit, in externis quoque certaminibus 
observatur. Neque enim certantibus certaminis tem- 
pore inebriari licel neque scortari, ne vires solvant ; 
neque alii rei cuipiam operam dare; sed ab omnibus 
prorsus abscedentes, solis gymnasiis dant operam. Si 
autem illic hzc fiunt, ubi corona uni datur : multo 
magis hic, ubi major est largitas. Neque enim unus 
iantum est qui coronatur, et. premia labores longe 
superant. Ideoque pudorem inculiens ita loquitur : 
Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant , nos 
autem incorruptam. 26. Ego igitur sic curro, non quasi 
in incertum. Cum illos ab externis pudore affecisset, 
se quoque demum in medium adducit, quod est opti- 
inus doctrinz modus. Idcirco ubique ita facere depre- 
henditur. Quid sibi vult autem. Non in incerium? Ad 
scopum quemdam aspicio, inquit, non frustra et in 
cassum, sicut vos. Quid enim vobis amplius accedit, 
cum in idolorum templa intratis, si illam ostente- 
tis perfectionem ? Nihil. At non talis sum ego ; sed 
quecumque facio, ad salutem proximi facio; sive 
perfectionem ostendam, propter ipsum ; sive me at- 
temperem , propter ipsum ; sive Petrum superem in 
eo quod nihil accipiam, ne ipsis offendiculo sim; sive 
plus quam omnes me demisero , ut quí circumcidar 
et tondear, ne ipsi supplantentur. Hoc est illud, Non 
in incerium. Tu vero cur, quzso te, comedis in tem- 
plo idolorum ? Sed rationabilem causam proferre non 
possis. Cibus enim te non commendat Deo, et 


! neque si comedas , plus labes ; neque si non com-. 


cdas$, minus. Frustra ergo et inconsiderate curris ; 
boc cnim sibi vultillud, 1n incertum. Sic pugno, non 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIII. 


420 
quasi aerem verberans. ursus illud , non temere et 
inconsidérate, subindicans hoc ait : habeo enim quem 
feriam , nempe diabolum ; tu vero ipsum non feris , 
sed vires tuas temere effundis. Interim illos quasi 
sustinens , ita loquitur. Quia enim vehementius illos 
inséctatus fuerat in przcedentibus , rursus reprimit 
increpationem , ad finem orationis profundam plagam 
reservatis. Hic enim ait illos tremere et inconsiderate 
agere; postea ostendit, quod etiam in magnam sui 
capitis perniciem , et quod prxter damnum fratruin 
neque ipsi culpa vacent hxc audentes. 27. Sed castigo - 
corpus meum et in servilutem redigo , ne forte, cum 
aliis predicavero , ipse reprobus efficiar. Hic ostendit 
eos et ventris implendi desiderio teneri, οἱ ipsi 
laxare habenas, et perfectionis obtentu ingluviem 
implere suam ; quod superius dicere parturiebat, cum 
ita loqueretur : Esca ventri , e venter escis ( 1. Cor. 
6. 15). Quia enim fornicationem deliciz pariunt, et 
hoc peperit idololatriam ; jure spe hunc insectatur 
morbum. Et cum ostendisset quanta passus esset 
propter evangelium, hoc quoque ponit cum illis, Sic- 
ut enim , inquit, Mandata supergressus sum ; idque 
cum non leve illud negotium esset (Umnia enim, in- 
quit, sustinemus) : ita el nunc multum sustineo labo- 
rem , ut temperanter vivam. Nam etsi non facile 
litigari potest cum cupiditate el ventris tyrannide, 
attamen ipsam refreno, nec me ei dedo zgritudini, 
Sed omnem subeo laborem, ut ne ab illa abstrahar. 
2. Ne enim putetis me absque negotio hoc prz- 
stare. Nam cursus est et omnis pugnz genus et nature 
tyrannis frequenter insurgens, ut libertatem assequa- 
tur : at illam non fero, sed coerceo et cum multis 
sudoribus subigo. H:ec porro dicit, ut nemo desperet 
in suscipiendis pro virtute certaminibus, quia labo- 
riosa res est: ideo ait, Castigo el in servitutem red- 
igo. Non dixit, Occido; non enim inimica est 
caro; sed, Castigo et in servitutem redigo, quod do- 
mini est, non inimici ; doctoris, non hostis ; pdotri- 
bz, non adversarii. Ne forte cum aliis predicavero , 
ipse reprobus efficiar. Si vero Paulus hoc timuit qui 
tot homines docuit ; et timuit postquam przedicavit 
et factus est angelus, totiusque orbis patrocinium 
suscepit, quid nos dixerimus ? ne putetis enim , iu- 
quit, quia credidistis, hoc vobis sufficere ad salu- 
tem. Si enim mibi przdicasse, docuisse, innumeros 
adduxisse uon satis est ad salutem , nisi ο quie 
me spectant inculpata proferam ; multo magis vobis. 
Deinde ad alia exempla progreditur; et ut autea 
exempla posuit apostolorum , communis consuetudi- 
nis, sacerdotum, et sua quoque : sic et nunc Olym-- 
picorum certaminum. Et postquam sua posuit, rursus 
ad antiquas pergit historias. Et quia asperius loquu- 
turus est, communem facit admonitionem , neque de 
propositis tantum , sed etiam de omuibus Corinthios 
rum zgritudinibus verba facit. Et de externis certaimni- 
nibus, Nescitis, inquit ; hic antem, (Cap.10.) 1. Nolo au- 
tem vos ignorare, fratres. Hoc autem dicebat, ostendens 
ipsos hac de re non esse admodutu eruditos. Et quid 
est illud, quod non vis nos ignorare ?. Quod. patrés 


194 


vostri omnes , inquit, sub nube fuerunt, et per mare 
transierunt : 3. Et in. Moyse baptisali sunt in nube et in 
mari : 2. EL omnes eamdem escam spiritualem mandu- 
caverunt, &. Et eumdem potum spiritualem biberunt (bi-. 
bebant enim de spirituali consequente eos petra : petra 
autem erat. Christus ) : 5. Sed non. in pluribus eorum 
beneplacilum est Deo. Et qua de causa hzc dicit? 
Ut ostendat, quod sicut illis non profuit, quod tantum 
acceperint donum ; ita neque iis proderit, quod 
baptisma acceperint ei spiritualium mysteriorum 
consortes fuerint, nisi vitam tanta gratia dignam 
exhibeant : ideoque adducit baptismatis et myste- 
riorum typos. Quid sibi vult illud, /n Moyse baptisati 
sunt? Quemadmodum nos Christo credentes et ejus 
resurrectioni, baptizamur, ut qui et ipsi mysteriorum 
participes futuri simus ; Baptizamur enim, inquit, 


pro mortuis (1. Cor. 15. 29); id est, corporibus. 


nostris : ita οἱ illi, Moysi fidentes, id est, videntes 
illum primum trajicientem , ausi sunt et ipsi quoque 
in aquas ingredi. Sed quia vult figuram prope verita- 
tem adducere, non ita dicit, sed veritatis nominibus 
etiam in typo usus est. Et hoc quidem est symbo- 
lum.lavacri ; qu:e sequuntur autem , Sacre mensz. 
Ut enim tu corpus Dominicum comedis , sic et illi 
manna; et ut tu sanguinem bibis, ita et illi aquam 
de petra. Etiamsi enim sensilia essent illa quz fie- 
bant, at spiritualiter priebebantur, non secundum 
natur: consequentiam, sed ex doni gratia ; et cum 
corpore animam quoque nutriebant , ad fldem indu- 
centia, ldeo de cibo quidem nihil dixit ; erat enim 
mutatis, non tantum modo, sed etiam natura ; manna 
quippe erat; de potu vero, quia dandi modus solus 
preter opinionem erat, etiam probatione opus habe- 
bat: ideo cum dixisset, Eumdem potum spiritualem 
biberunt , subjunxit ; Bibebant enim ez spirituali con- 
sequente petra ; et addidit, Petra autem erat. Chri- 
sius. Non enim petrz natura aquam emittebat , in- 
quit, alioquin autem antea scaluriisset ; sed alia 
quadam petra spiritualis hoc totum faciebat ; id est, 
Christus , qui semper ipsis przsens erat, et omnia 
mirabiliter operabatur. ldeo namque dicit, Conse- 
quente. Vidistin' Pauli sapientiam , quomodo eum 
ostendit utrumque suppeditavisse, et hac ratione 
Xypum prope veritatem adduxit? Qui enim illa inquit, 
ipsis suppeditavit; hic ipse hanc apparavit mensam: 
εἰ idem ipse illos per mare, te per baptismum 
duxit ; illisque manna et aquam , tibi corpus et san- 
guinem prebuit. Et talia sunt ea qu:e donum ejus 
spectant. Videamus vero etiam sequentia , et consi- 
deremus an, cum dono indigni visi essent illi , ipsis 
pepercerit. At hoc dicere non possis : ideo subdidit: 
. Sed non in pluribus eorum beneplacitum est Deo, etsi 
tanto illos honore dignatus est. At nihil hoc illis 
profuit; sed plures ex iis perierunt. Atqui omnes 
periere; ne autem videatur illis extremam perni- 
ciem prophetare, ideo dixit, plures. Atqui erant in- 
Amumerabiles, sed nihil profuit multitudo : omniaque 
illa erant amoris indicia ; sed neque hoc ipsis pro- 
fui , quoniam qux» amoris erant noa rependerant. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


193 
Quia enim iis quz& de gehenna dicuntur multi non 
credunt, utpote qux non appareant nec vidcan- 
tur; ab iis qu: jam facia fuerant ostendit, Deum 
punire peccatores , etiamsi innumeris illos affecerit 
beneficiis : nam si futuris non creditis, inquit, iig 
cerle qu:e jam facta sunt non fidem negabitis. 

9. Considerate ergo quot beneficia illis przsti- 
terit: ab /Egypto et a captivitate ipsos liberavit, 
mare stravit, ex celo manna demisit, ex terra fontes 
aquarum non exspectatos emisit; ipsis ubique prse- 
sens erat miracula edens, et undique ipsos muniens. 
Attamen quia tanto dono dignum nihil exhibuere, 
non pepercit illis, sed omnes perdidit. Nam prostrati 
sunt, inquit, in deserto ; repentinum illorum interitum, 
poenas et supplicia divinitus immissa per hoc dictum 
declarans, et quod proposita przxmia non sint asse- 
cuti. Neque enim in terra promissionis hzc eis fecit; 
$ed extra et procul ab illa regione, duplici afficiens 
supplicio, et quod non concederet ipsis terram videre, 
quam ipsis promiserat, et quod gravi supplicio affecc- 
rit. Et quid hzc, inquies, ad nos? Ad te utique spe- 
ciant : ideo subjunxit : 6. Hac autem. in figura facta 
sunt nostri. Sicut enim dona figurz sunt, ita quoque 
supplicia figurze : et sicut. baptisma et mensa prius 
describebantur, ita in sequentibus propter nos prx- 
significatum est, quod qui tali dono indigni fuerint 
supplicio afficiendi sint, ut talibus exemplis moniti 
temperantiores simus. Ideo addidit : Ut non sinus con- 
cupiscentes malorum, sicut. el illi concupierunt. Sicut 
enim in beneflciis typi przecesserunt et sequuta est 
veritas : sic et in suppliciis sequetur. Viden' quo- 
modo o-tendat, non modo quod puniendi sint, sed 
etiam quod magis quam illi? Nam si illud quidem 
typus est, hoc autem veritas, necesse est in suppli- 
ciis magnum esse culmen, ut etiam in donis, Et pcr- 
pende in quosnam primum invehatur ; in eos nempe 
qui in templis idolorum comedebant. Cum dixisset 
enim, Ne sitis. concupiscentes malorum, quod uni- 
versale erat, quod in specie erat subjunxit, ostendens 
singula peccata ex malaesse cupiditate ; et primum 
hoc dixi: : 7. Neque idololatre efficiamini sicut quidam 
ez ipsis, quemadmodum scriptum est : Sedit populus 
manducare et bibere, et surrezerunt. [udere.. Audisti 
quomodo tandem  idololatras vocet? sed hic quidein 
pronuntians, postea autem eliam probans. Causam 
autem posuit ob quam ad mensas illas accurrebant : 
ea erat gula. Quapropter cum dixisset, Ne simus con- 
cupiscentes malorum, οἱ addidisset, Ne sitis idololatre, 
hujusce iniquitatis causam posuit; hac autem erat 
gula. Sedit enim, inquit, populus manducare et bibere. 
Et finem inde sequentem addit, nempe, Surrexerunt 
ludere. Ut illi, inquit, a deliciis ad idololatriam de- 
venerunt : sic timendum est ne vos inde eo decidatis. 
Vidistin" quomodo ostendat hosce perfectos illis esse 
imperfectiores? quos pungebat non eo solum, quod 
non sustinerent; sed quod etiam illi ex ignorantia , 
alii ex ingluvie peccarent : et illorum quidem peruricioi 
punitlonem bis tribuit; hos autem non sinit sui pec- 
cati causam referre in alium, sed et sui οἱ aliorum 


191 
τρα ἦν ὁ Χριστός). dAA' οὑκ ἐν τοῖς zJeloctv αὖ- 
τῶν ηὐδόκησεν ὁ θεός. Καὶ τίνος ἕνεχεν, φησὶ, 
ταῦτα λέγει, "Iva δείξῃ, ὅτι ὥσπερ ἐχείνους οὖχ 
ὥνησε τὸ τοσαύτης ἀπολαῦσαι δυρεᾶς, οὕτως [205] 
οὐδὲ τούτους τὸ βαπτίσματος τυχεῖν xal μυστηρίων 
πνευματιχῶν ἀπολαῦσαι, εἰ μὴ μέλλοιεν ἄξιον τῆς 
χάριτος ἐπιδείχνυσθᾶι βίον. Ac χαὶ τοὺς τοῦ βαπτἰ- 
ἁματος, χαὶ τοὺς τῶν μυστηρίων παράχει τύπους, 
Τί δέ ἐστιν, Eic τὸν Μωὺῦσην ἐδαπτίσαντο. Ka0- 
άπερ ἡμεῖς τῷ Χριστῷ πιστεύσαντες καὶ τῇ ἀναστά- 
σει αὐτοῦ , βαπτιζόµεθα, ὡς χαὶ αὑτοὶ τῶν αὐτῶν 
µυσττρίων κοινωνῄσοντες' Βαπτιζόμεθα Υὰρ, φηδὶν, 
ὑπὲρ τῶν νεχρῶν, τουτέστι, τῶν σωμάτων τῶν ἣμε- 
TÉptov: οὕτω κἀχεῖνοι θαῤῥήσαντες τῷ Μωῦσεϊ, τουτ- 
ἐστιν, ἰδόντες αὐτὸν διαδάντα πρῶτον, κατετὀλμη- 
σαν xai αὐτοὶ τῶν ὑδάτων. ἸΑλλ’ ἐπειδὴ βούλεται τὸν 
τύπον ἐγγὺς τῆς ἁληθείας ἀγαγεῖν, οὐ λέγει οὕτως, 
ἀλλὰ τοῖς τῆς ἀληθείας ὀνόμασι χἐχρηται χαὶ ἐπὶ τοῦ 
χύπου. Καὶ τοῦτο μὲν τοῦ λουτροῦ σύμθολον᾽ τὰ δὲ 
μετὰ ταῦτα, τῆς ἱερᾶς τραπέζης. Καθάπερ γὰρ σὺ 
τὸ σῶμα ἐσθίεις τὸ δεσποτιχὸν, οὕτως ἑχεῖνοι τὸ 
μάννα’ xal ὥσπερ σὺ τὸ αἷμα πίνεις, οὕτω xal 
ἐχεῖνοι ὕδωρ ix πέτρας. El γὰρ χαὶ αἰσθητὰ ἣν τὰ 
Ὑινόμενα, à) à πνευματικῶς παρείχετο, οὗ χατὰ φύ- 
σεως ἀχολουθίαν, ἀλλὰ κατὰ δωρεᾶς χάριν, χαὶ μετὰ 
τοῦ σώματος xal τὴν ψυχὴν ἔτρεφεν εἰς πίστιν 
ἐνάγοντα. Atá τοι τοῦτο περὶ μὲν τῆς τροφῆς οὐδὲν 
εἶπεν ἐξηλλαγμένη γὰρ fiv, οὗ τῷ τρόπῳ µόνον, 
ἀλλὰ xal τῇ φύσει ΄ μάννα γὰρ fiv: ἐπὶ δὲ τοῦ ποτοῦ, 
ἐπειδὴ ὁ τρόπος τῆς χορηγίας µόνος ἣν ὁ παράδοξος, 
xai χατασχενῆς ἐδεήθη ' διόπερ εἰπῶν, ὅτι Τὸ αὐτὸ 
aóua πγευματικὸν ἔπιον, ἐπήγαχγεν * Ἔπινον γὰρ 
ἐκ αγευµατικῆς ἀκολουθούσης πέτρας" χαὶ προσ- 
έθηχεν, 'H δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός. Οὐ γὰρ ἡ τῆς 
πέτρας quat, τὸ ὕδωρ Ἠφίει, φησίν' fj γὰρ ἂν καὶ 
πρὸ τούτου ἀνέθλυζεν * ἀλλ᾽ ἑτέρα τις πέτρα πνευµα- 
τιχὴ τὸ πᾶν εἰργάζετο, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς ὁ παρὼν 
αὐτοῖς πανταχοῦ, xaX πάντα θαυματουργῶν. Διὰ γὰρ 
τοῦτο εἶπεν, ᾿Ακολουθούσης. Εἶδες Παύλου σοφίαν, 
πῶς ἑχατέρων αὑτὺν ὄντα χορηγὸν δείχνυαι, xal 
ταύτῃ τὸν τύπον ἑἐγγὺς τῆς ἀληθείας ἄγων; 'U γὰρ 
ἐχεῖνα παρασχὼν ἐχείνοις, φησὶν, οὗτος xal ταύτην 
χατεσχεύασε τὴν τράπεζαν' χαὶ ὁ αὐτὸς χἀχείνους 
διὰ τῆς θαλάττης, xat σὲ διὰ τοῦ βαπτίσματος Ίγαγε" 
χάχείνοις µάννα χαὶ ὕδωρ. καὶ σοὶ σῶμα καὶ αἷμα 
παρέσχε. Καὶ τὰ μὲν τῆς δωρεᾶς αὐτοῦ τοιαῦτα 
ἴδωμεν δὲ xat τὰ ἑξῆς, xai ἀχοπήσωµεν, εἰ τῆς 
δωρεᾶς ἀναξίων φανέντων τούτων ἐφείσατο. Αλλ' 
οὐκ ἂν ἔχοις τοῦτο εἰπεῖν διὸ καὶ ἐπήγαχεν, "AAA" 
οὐκ ἐν τοῖς π.λείοσιν αὐτῶν ηὑδόχησεν ὁ θεὺς, 
καΐτοι γε τιµήσας αὐτοὺς τοσαύτῃ cti]. ᾽Αλλ᾽ οὐδὲν 
αὐτοὺς τοῦτο ὤνησεν, ἀλλ᾽ οἱ πλείους ἀπώλοντο. Καὶ 
μὴν πάντες ἀπώλοντο' ἀλλ᾽ (va. μὴ δόξη xal τούτοις 
πανωλεθρίαν προφητεύειν, διὰ τοῦτο εἶπεν, Οἱ 
Φάείους. Καΐτοι γε ἄπειροι ἦσαν, ἀλλ οὐδὲν τὸ 
πλῆθος ὠφέλησε " xal πάντα ἐχεῖνα ἀγάπης τεχμή- 
ρια ἦν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο αὐτοὺς ὤνησεν, ἐπεὶ μηδὲ αὖ- 
τοὶ τὰ τῆς ἀγάπης ἐπεδείχνυντο. Ἐπειδὴ yàp τοῖς 
περὶ γεέννης |204] λόγοις οἱ πολλοὶ διαπιστοῦσιν, 
ἅτε μὴ παροῦσι μηδὲ φαινομένοις, ἀπὸ τῶν ἤδη ve- 
Υενημένων δείχνυσιν, ὅτι χολάζει τοὺς ἁμαρτάνοντας 
6 θεὸς, xàv μυριάχις εὐεργετηχὼς 3 Ei γὰρ xa τοῖς 
μέλλουσιν ἀπιστεῖτε, φησὶν, ἁλλ᾽ οὐ δίπου xa τοῖς 
Ζεγενηµένοις ἀπιστήσετε. 


* Sie Λερ. et Savil, At Morel., οὗ γὰρ ἄν. 


IN EPIST. Ι AD COR. IIOMIL. ἅχῃι, 


192 


Υ’.Σχοπεῖτε γοῦν ἡλίκα εὐηργέτησδε τούτους, Αἰγύ- 
πτου χαὶ τῆς ἐχεῖ δουλείας ἀπήλλαξε, τὴν θάλασσαν 
ὑπεστόρεσεν, ἐξ οὐρανοῦ µάννα χατήνεγχε, χάτωθεν 
ὑδάτων πηγὰς ξένας xal παραδόξους ἀνῆχε, παρῆν 
αὐτοῖς πανταχοῦ θαυματουργῶν, xal πάντοθεν αὐ- 
τοὺς τειχίζων΄ ἁλλ᾽ ὅμως, ἐπειδὴ τῆς δωρεᾶς ταύ- 
της οὐδὲν ἄξιον ἐπεδείξαντο, οὐχ ἐφείσατο αὐτῶν, ἀλλ' 
ἀπώλεσεν ἅπαντας. Κατεστρώθησαν γὰρ, φησὶν, à» 
τῇ ἑρήμῳ: τὴν τε ἀθρόαν αὐτῶν ἀπώλειαν καὶ τὰς κο- 
λάσεις χαὶ τὰς τιμωρίας τὰς θεηλάτους ἐμφαίνων διὰ 
τῆς λέξεως ταύτης, χαὶ ὅτι οὐδὲ τῶν προχειµένων ἑἐπ- 
άθλων ἐπέτνχον. Οὐδὲ γὰρ ἐν τῇ Υῇ τῆς ἐἑπαγγελίας 
ταύτα αὐτοῖς εἰργάσατο, ἀλλ᾽ ἔξω xal πόῤῥω που χαὶ 
μαχρὰν τῆς χώρας ἑκείνης, διπλῇ τιµωρίᾳ χολάσας, 
χαὶ τῷ μὴ συγχωρῆσαι τὴν γῆν ἰδεῖν, καὶ ταῦτα ἐπηγ- 
γδλμένην αὐτοῖς, xai τῷ χολάσαι χαλεπῶς. Καὶ τί 
πρὸς ἡμᾶς ταῦτα; φησί. Πρὸς σὲ μὲν οὖν : διὸ xal 
ἐπήγαγε Tavra δὲ τύποι ἡμῶν ἐγενήθησαν. 
Ὥσπερ γὰρ αἱ δωρεαὶ τύποι, οὕτω xol αἱ χολάσεις 
τύποι’ καὶ ὥσπερ τὸ βάπτισμα xal ἡ τράπεζα προ- 
διεγράφετο, οὕτω xaX διὰ τῶν μετὰ ταῦτα, ὅτι xal 
κολασθήσονται οἱ ταύτης ἀνάξιοι τῆς δωρεᾶς, προ- 
ανεφωνεῖτο δι’ ἡμᾶς, ὥστε σωφρονεστέρηυς γενέσθαι 
τοῖς παραδείγµασιν ἐχείνοις. Atb καὶ ἐπήγαγεν ' Elc 
τὸ μὴ εἶναι ἡμᾶς ἐπιθυμητὰς xaxov, καθὼς xá- 
χεῖνοι ἐπεθύμησαν. "Ώσπερ γὰρ ἓν ταῖς εὐεργεσίαις 
οἱ τύποι προέλαθον, xax Ἰκολούθησεν fj ἀλήθεια, οὕτω 
χαὶ ἓν ταῖς τιµωρίαις ἕφεται. ὑρᾷς πῶς δεἰχνυσιν, 
οὐχ ὅτι χολασθήσονται µόνον, ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ µειζόνως 
3| ἐχεῖνοι; El γὰρ τὸ μὲν τύπος, τὸ δὲ ἀλήθεια, ἀνάγχη 
xaX ἓν ταῖς τιµωρίαις πολλὴν εἶναι τὴν ὑπεροχὴν, 
ὥσπερ xal ἐν ταῖς δωρεαῖς. Καὶ σχόπει τίνων χαθ- 
άπτεται πρῶτον τῶν ἐν τοῖς εἰδωλείοις ἑσθιόντων. 
Εἰπὼν γὰρ, Μη εἶναι ἐπιθυμητὰς χαχῶν, ὅπερ tv 
χαθολιχὸν, ἑπάγει χαὶ τὸ κατ εἶδος, δειχνὺς ὅτι 
ἔχαστον τῶν ἁμαρτημάτων ἐχ πονηρᾶς Υέγονεν ἐπι» 
θυµίας' xal πρῶτον τοῦτο ἔφη, Μηδὲ εἰδω.Ίολάεραι 
1ένεσθε, καθώς τινες αὐτῶν, ὥσπερ γέγρααται: 
Ἑκάθισεν à Aaóc φαγεῖν καὶ πιεῖν, καὶ ἀνέστη- 
cav παίζειν. "Ἠχουσας πῶς λοιπὸν xal εἰδωλολάτρας 
χαλεῖ ; ἀλλ' ἐνταῦθα μὲν ἀποφαινόμενος, ὕστερον δὲ 
xai κατασχευάζων. Καὶ τὴν αἰτίαν δὲ τέθειχε, δι ἣν 
εἰς τὰς τραπέζας Exelvac ἕτρεχον ' αὕτη δὲ fv γαστρι: 
µαργία. Διόπερ εἰπὼν, Elc τὸ μὴ εἶναι ἡμᾶς àzi- 
θυμητὰς κακῶν , xaX ἐπαγαγὼν, Μηδὲ sl&oAoJd- 
tpac γίνεσθαι, τὴν αἰτίαν τῆς τοιαύτης παρανοµίας 
τίθησιν' αὕτη δὲ ἣν fj γαστριµαργία. ᾿Εχάθισε γὰρ. 
qnolv, ὁ Jaóc φαγεῖν καὶ πιεῖν. Καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς 
τέλος προστίθησιν, ὅτι Ἀγέστησαν παίζει». Ὥσπερ 
γὰρ ἐχεῖνοι, φησὶν, ἀπὸ τρυφῖς εἰς εἰδωλολατρείαν 
ἐξέδησαν ΄ οὕτω δέος, μὴ χαὶ ὑμεῖς ἐντεῦθεν ἑἐχεῖ 
πέσητε. Εἶδες πῶς ἔδειξε τοὺς δηθεν τελείους τού» 
τους [205] ἐχείνων ἀτελεστέρους; οὓς ἔπληττεν οὐ 
τούτῳ µόνον τῷ μὴ διαθαστάζειν, ἀλλά xal τῷ τοὺς 
μὲν ἀπὸ ἀγνοίας, τοὺς δὲ ἀπὸ γαστριµαργίας &uap- 
τάνειν * xal τῆς μὲν ἐχείνων ἀπωλείας «tv χόλασιν 
τούτοις λογίζεται, τούτους δὲ οὐχ ἀφίησιν, εἰς ἕτερον 
ἀνενεγχεῖν τῆν οἰχείας ἁμαρτίας τὴν πρόφασιν, ἀλλὰ 
xai τῆς ἐχείνων βλάδης καὶ τῆς ἑαυτῶν αὐτοὺς ὑπευ- 
θύνους ἀποφαίνεται. Μηδὲ πορνεύωμεν», καθώς τι- 
γες αὐτῶν ἐπόργευσαν. Τίνος ἕνεχεν τῆς πορνείας 
ἐνταῦθα µέμνηται πάλιν, τοσαῦτα περὶ αὑτῆς ἕμ- 
προσθεν διαλεχθείς; Ἔθος ἀεὶ τῷ Παύλῳ, ὅταν ὑπὲρ 
πολλῶν ἁμαρτημάτων ἐγχαλῇ, xal τάξει αὐτὰ διατι- 
θέναι xal χαθ᾽ ἔχαστον ἐπιέναι τοῖς προχε:µένοιςι 
χαὶ πάλιν ἐν τοῖς περὶ ἑτέρων λόνοις xai τῶν mpo- 


105 
inquit, quod dolore affectus sit, οἱ abierit tristis, et cu- 
ravi vias cjus (1sai. 51. 11. 18). Et si quid inali pas- 
sus, fortiter illud tuleris, totum exuisti. lloc quoque 
enim diviti illi Abraham dicebat : Recepit Lazarus 
mala sua, et lic consolationem habet (Luc. 16. 25). 
Si vidu:e misertus fueris, abluuntur peccata tua : nam 
ait : Judicate pupillo, defendite viduam, el venite di- 
sceplemus, ait Doniinus; et si fuerint peccata vestra 
— Sicut puniceum, ut nivem dealbabo ; et si fuerint ut coc- 
cinum, ut lanam dealbabo (1sai. 4. 17. 18). Neque 
euim vel eicatricem vulnerum sinit apparere. 

B. Ponitentig vis in hac vila, inutilitas in. altera. — 
Sed etiamsi venerimus in illud profundum malorum, 
jn quod incidit is qui paterna bona exedit et siliquis 
vescebatur, et peeniteutiam cgerimus, omnino salvi 
erimus : etiamsi decem millia talenta debeamus, .et 
procidamus, injuriarumque memoriam deponamus, 
omnia nobis remittuntur : etiamsi illic aberraveri- 
mus, ubi ovis ab ovili aberravit, inde ille nos redu- 
cit, si modo velimus, dilecti : benignus enim est Deus. 
1ήθο etiam satis illi fuit, quod is qui decem millia 
talenta debebat, ante 66 procumberet, et quod «ui 
paterna bona absumpserat, solum reverteretur,et quod 
erraus ovis porlari vellet. Cogitantes igitur benigni- 
tatis ejus magnitudinem, hic illum nobis propitium 
reddamus, et preoccupemus facien ejus in confes- 
sione, ut ne hinc abeuntes sine defensione, extremum 
subeamus supplicium. Si enim in prasenti vita qua- 
lemcumque adhibeamus diligentiam, maxima lucra- 
bimur : si autem non meliores effecti abscesserimus, 
etiamsi illie vehementi poenitentia ducamur, nihil 
nobis proderit. Oportebat enim intra septa manen- 
tem decertare, non autem postquam solutum fuit 
theatrum lamentari et flere. inutiliter , ut dives iile 
faciebat, lamentans et ejulans, sed jam frustra et in- 
cassum, quia tempus illud despexerat, quo hzc fa- 
cere oportuit. Non ille autem solus, sed multi àlii 
jam sunt divites ipsi similes, qui pecunias quidem de- 
spicere nolunt, sed loco pecuniarum animam despi- 
ciunt : quod mirari subit mihi, cum video illos Dei 
misericordiam precantes, et ita affeclos erga seipsos 
ut incurabiles sint, anincque sux tamquam inimiez 
non parcentes, Ne ludamus, o dilecti, ne ludamus, 
neque nos ipsos despiciamus, dum rogamus Deum ut 
nostri misereatur, et misericordia ejus pecunias, de- 
licias et omnia anteponimus. Neque enim, si quis tibi 
dicam offerret, et quempiam accusans diceret, illum 
mille inortes subiturum, cum posset modica pecu- 
nia sese redimere, malle mori quam aliquid ex 
Suis numerare; misericordia aut venia illum esse 
dignum diceres. Hoc ergo et de teipso reputa : naim 
nos quoque hoc facimus, et salutein. nostram despi- 
cieutes, pecuniis parcimus. Quomodo ergo Deum pre- 
caris ul bi parcat, cum tu ipse libi non parcas, et 
anima pecunias prieferas? Quocirea admodum ob- 
$lupesco cogitans, quantae in pecuniis lateant pra- 
sügi:e; imo non in pecuniis, sed in eorum qui deci- 
piuntur animis. Sunt enim, sunt utique, qui multum 
, hasce prasugias irrident. Quid enim im illis est, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTONI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


196 
quod nos fascinare possit * nonne inanimata est 
maleria, nonne fluxa? nonne iufida est ejus pos- 
sessio? annon timoribus plena est et periculis? annon 
cx dibus et insidiis? annon inimicitia et odio ? annon 
socordia et nequitia multa? aunon terra est et cinis? 
quie insania? quis morbus? At non accusandi sunt 
tantum, inquies, lioc morbo laborantes, sed etiam 
solvendus est amor. Et quo alio modo solvemus, 
quam ostendentes rem esse malam innumerisque ple- 
nam malis? At non facile est id amanti persuadere. 
]taque alia ipsi pulchritudo opponenda est. Sed cuim 
:egrotet, incorpoream non videt pulchritudinem : cor- 
poream ergo illi ostendamus, et dicamus illi : Cogita 
prata, ei flores qui in illis sunt, quovis auro elegan- 
tiores, et quibusvis lapillis et gemmis gratiores et 
pellucidiores : cogita limpida fontium fluenta, fluvios 
qui instar olei sine strepitu e terra profluunt : ascen- 
de in cxlum et vide solis pulchritudinem, lunz de- 
corem, siellarum flores. Et quid hoc, inquies? non 
enim illis utimur ut pecuniis. Atqui magis quam pe- 
cuniis, quatenus eorum usus est magis necessarius, 
et iis fruimur securius. Neque enim times, ne quis 
illa ut pecunias auferens discedat; sed licet tibi de 
iis perpetuo confidere, atque sine ulla cura vel solli- 
citudine. Si autem ideo doles, quod cum aliis fruaris 
illis, et quod non solus illa possideas, ut pecunias ; 
non pecunias, sed avaritiam solam mihi amare vide- 
ri$ : nec pecunias amares, si communes omnibus 
prostarent. Cum igitur dilectam invenerimus, nempo 
avaritiam ; age, ostendam tibi, quomodo illa te odio 
habeat et averselur: quot contra te gladios acuat, 
quam multa fodiat barathra, quam multos tendat la- 
queos, quanta apparet przecipitia; ut sic amorem ex- 
Blinguas. Uudenam hzc sciri possunt? Ex viis, ex 
bellis, ex mari, ex tribunalibus. Nam mare implet 
sanguine, ct judicum s:rpe cruentat gladios, szpe in» 
jüste, eosque qui noctu et interdiu in viis insidiantur 
ipsa armat, et suadet ignorare naturam : parricidas 
facit et matricidas, et omnia mala in vitam infert. 

6. Ideoque Paulus vocat illam malorum radicem, 
Ipsa amatores suos non meliore conditione jacere si- 
hit, quam eos qui metalla operantur. Quemadmodum 
enim illi perpetuo in tenebris conclusi et viucti inuti- 
liter laborant : sic et isti in speluncis avaritiz defossi, 
nemine necessitatem inferente, sua sponte sibi sup- 
plicium attrahunt, se insolubilibus circumligantes viu- 
culis. Et ad metalla damnati quidem, vespere saltem 
adveniente a laboribus solvuntur; hi vero οἱ d.e 
et nocte improba hxc metalla defodiunt : et ill.s 
quidem modus est constitutus laboriosa illius opera- 
tionis ; hi vero nullum modum norunt, sed quo ina- 
gis foderint, eo majorem appetunt iniseriam. Si autem 
illi quidem inviti, hj vero sponte sua, morbi mihi 
dicis gravitatem, quod nempe liherari non possint, si 
quidem malam suam sortem non oderunt. Sed quasi 
sus in luto, sic illi in avaritize faetoribus volutati sibi 
placent , graviora patientes quam damuati illi. Nam 
quod pejore conditione sint, audi qux ad illos spc- 
ctant, ei tunc audies qua ad hos pertinent. Dicitur 


105 


ὁδοὺς αὐτοῦ. Κὰν χαχόν τι παθὼν, γενναίως ἑνέγ- 
χΠς, τὸ πᾶν ἀπεδύσω. Τοῦτο γὰρ χαὶ πρὸς τὸν πλοῦ - 
σιον ὁ ᾿Αθραὰμ ἔλεγεν, ὅτι ᾿Απέλαθε Λάζαρος τὰ 
χαχὰ αὑτοῦ, xal ἐνταῦθα παρακαλεῖται. Κὰν χήραν 
ἐλεήσῃς, πλύνεταί σου τὰ ἁμαρτήματα; Κρίγατε γὰρ, 
φησὶν, ὀρφανῷ, καὶ δικαιώσατε χήραν, xal δεῦτε 
καὶ δια.Ίεχθῶμε», .1έγει Κύριος καὶ ààv dot αἱ 
ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡς xiva ἀευκαγώ' 
ἐὰν δὲ Qoi ὡς χόκχινον, ὡσεὶ ἔριον «ευκανῶ. 
Οὐδὲ γὰρ οὐλὴν τῶν τραυμάτων ἀφίησι φανῆναί 
τινα. 

ε’. ᾽Αλλὰ κᾶἂν εἰς ἐχεῖνο ἔλθωμεν τὸ βάθος τῶν χα- 
χῶν, εἰς ὃ χατάπεσεν ὁ τὰ πατρῷα χατεδηδοχὼς xal 
χεράτια ἐσθίων, χαὶ µετανοῄσωμεν, σωζόµεθα πάν- 
τως" χᾶν μύρια τάλαντα ὀφείλωμεν, xat προσπέσω- 
pev xal pf μνησιχαχήσωμεν, πάντα ἡμῖν ἀφίεται * 
χᾶν ἐχεῖσε ἀποπλανηθῶμεν, οὗ τὸ πρόθατον ἀπεθδου- 
χολήθη, χἀχεῖθεν ἡμᾶς ἀναχτᾶται ' µόνον βουληθῷ- 
μεν, ἀγαπητοί * φιλάνθρωπος γὰρ ὀθεός. Διὰ τοῦτο 
χαὶ ἐπὶ τοῦ τὰ μύρια τάλαντα ὀφείλοντος τῇ προσ- 
ατώσει ἠρχεῖτο, xal ἐπὶ τοῦ τὰ πατρῷα χατεδιδοχό- 
τος τῇ ἑπανόδῳ μόνη, xal ἐπὶ τοῦ προθάτου τῷ βου- 
ληθῆναι βασταχθηναι. Ἐννοήσαντες τοίνυν τὸ μέγεθος 
αὐτοῦ τῆς φιλανθρωπίας, ἐνταῦθα αὐτὸν ποιῄ]σωμεν 
Όεων ἡμῖν, xat προφθάσωµεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν 
ἐξομολογήσει, ἵνα pj ἀπελθόντες ἐντεῦθεν ἀναπολό- 
Υητοι, τὴν ἑσχάτην ὑπομείνωμεν τιµωρίαν. Ἂν μὲν 
γὰρ χατὰ τὸν παρόντα βίου ἐπιδειξώμεθα σπουδὲν 
x&v τὴν τυχοῦσαν, τὰ μέγιστα xepbavoUpsv* ἂν δὲ 
μηδὲν ἐνταῦθα Ὑενόμενοι βελτίους ἀπέλθωμεν, xàv 
σφοδρότερον ἐχεῖ µετανοήπωμεν, οὐδὲν ἡμῖν ἔστα: 
πλέον. Καὶ γὰρ ἔδει τῶν σχαµµάτων εἴσω µένοντα 
ἀγωνίσασθαι., οὗ μετὰ τὸ λυθῆναι τὸ θέατρον ἀποδύ- 
ρεσθαι xal δαχρύξιν ἀνόνητα * ὅπερ ὁ πλούσιος ἐχεῖνος 
ἐποίει, θρηνῶν μὲν xat ὁλοφυρόμενος, εἰχὴ δὲ λοιπὸν 
xaX µάτην, ἐπειδὴ τὸν χαιρὸν [208], xa0' ὃν ταῦτα 
ἐχρην ποιεῖν, ὑπερεῖδεν. Οὐκ ἐχεῖνος δὲ µόνος, ἀλλὰ 
xaX πολλοὶ ἕτεροι κατ ἐκεῖνον νῦν εἰσι πλούσιοι, 
χρημάτων μὲν οὐ βονλόμενοι χαταφρονεῖν, ψυχῆς δὲ 
ἀντὶ χρημάτων κχαταφρονοῦντες * οὓς ἔμοιγε θαυμά- 
ζειν ἔπεισιν, ὅταν ἴδω τῷ μὲν θεῷ περὶ ἑλέου συν- 
εχῶς ἐντυγχάνοντας, αὐτοὺς δὲ τὰ ἀνήχεστα ἑαυτοὺς 
διατιθέντας, xal ὥσπερ πολεµίας, οὕτω τῆς ἑαυτῶν 
ἀφειδοῦντας ψυχῆς. Mh δη παίζωµεν, ἀγαπητοὶ, μὴ 
παίζωμεν, μηδὲ παραλογιζώµεθα ἑαντοὺς, τὸν μὲν 
Θεὸν ἀξιοῦντες ἡμᾶς ἐλεῆσαι, αὐτοὶ δὲ τοῦ ἑλέου 
τούτου χαὶ χρήματα χαὶ τρυφὴν xal πάντα ἁπλῶς 
προτιθέντες. Οὐδὲ γὰρ, εἴ τίς σοι δίχην προσῆγε, 
xat χατηγορῶν τοῦ δεῖνος ἔλεγεν, ὅτι µυρίους µέλλων 
ὑπομένειν θανάτους, xal χύριος ὢν λῦσαι τὰς df- 
Φους χρήµασιν ὀλίγοις, εἴλετο μᾶλλον ἀποθανεῖν, 
Ἠ τι τῶν αὐτοῦ προέσθαι, ἑλέου τινὸς 7] αυγγνώµης 
ἔφης αὐτὸν ἄδιον εἶναι. Τοῦτο τοίνυν xal ἐπὶ σαυτοῦ 
λογίζου’ xai γὰρ xal ἡμεῖς τοῦτο πηιοῦμεν, xal τῆς 
σωτηρίας ἡμῶν χατα-ς ρονοῦντες, τῶν χρηµάτων φει- 
δόμεθα" Πῶς οὖν τὸν θεὸν ἀξιοῖς σου φείσασθαι, αὐτὸς 
σαυτοῦυ οὕτως ἀφειδῶν, xal χρήματα προιιμῶν 
Ψυχῆς; Διὸ xai σφόδρα ἐχπέπληγμαι, πόση τοῖς 
χρήµασιν ἑγχέχρυπται (οητεία, μᾶλλον δὲ οὐ τοῖς 
χρήµασιν, ἀλλὰ ταῖς τῶν ἁπατωμένων ψυχαῖς. Εἰσὶ 

| Y&p» εἰσὶν οἱ χαὶ σφόδρα τὴς µαγγανείας ταύτης χα- 
ταγελῶντες. Τί γὰρ χαὶ ἱκανὸν ἡμᾶς τῶν ἐν αὐτοῖς 
Ἱοητεῦσαι ; οὐχὶ ἄφυχός ἐστιν dj ὕλη, οὐχὶ ἐπίκηρος ; 
οὐγχὶ ἄπιστος αὐτῶν ἡ χτῆσις; ob φόδων γέμει xol 
χινδύνων ; οὗ φόνων xal ἐπιθουλῆς; οὐχ ἔχθρας xol 
μέσους ; οὗ ῥᾳθυμίας xaX κακίας πολλῆς ; οὗ Υ ἐστιν 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. ΧχΙΙ. 


496 


καὶ σποδός; τίς ἡ pavia, τίς ἡ νόσος! ἀλλὰ γὰρ οὐ 
χατηγορεῖν δεῖ µόνον τῶν νοσούντων τὰ τοιαῦτα, ; 
φησὶν, ἀλλά xa καταλύειν τὸν ἔρωτα, Καὶ πῶς ἑτέ- 
Ρως χαταλύσοµεν, ἀλλ᾽ f| δειχνύντες φαῦλον ὄντα καὶ 
µυρίων καχῶν ἀνάμεστον; ᾽Αλλὰ τοῦτο οὐκ εὔχολον 
τὸν ἐρῶντα πεῖσαι περὶ τῶν παιδικῶν. Οὐχοῦν ἔτε- 
pov αὑτῷ κάλλος ἀντιστῆσαι δεῖ. ᾿Αλλὰ ἀσώματον 
οὐχ ὁρᾷ χάλλος, ἔτι νοσῶν' οὐχοῦν σωματιχὸν ἐπι- 
δείξωµεν, xal εἴπωμεν πρὸς αὐτόν Ἐννόησον τοὺς 
λειμῶνας xal τὰ àv ᾽αὐτοῖς ἄνθη, τὰ χρυσίου παντὸς 
φαιδρότερα xal τῶν παντοδαπῶν χαριέστερα καὶ 
διαυγέστερα λίθων ' ἐννόησον τὰ διειδῆ τῶν πηγῶν 
ῥεῖθρα, τοὺς ποταμοὺς τοὺς ἑλαίου δίχην ἀφοφητὶ 
ῥέοντας ἀπὸ τΏς γῆς ' ἀνάθηθι πρὸς τὸν οὐρανὸν, 
χαὶ ἴδε τοῦ ἡλίου τὸ χάλλος, τῆς σελήνης τὴν εὐπρέ- 
πειαν, τῶν ἄστρων τὰ ἄνθη. Καὶ τί τοῦτο ; φησίν ᾿ 
οὗ γὰρ δῆ χεχρῆµεθα αὐτοῖς ὡς τοῖς χρήµασι. Καὶ 
μὴν πλέον, ἢ τοῖς χρήµασιν, ὅσῳ χαὶ ἀναγχαιοτέρα 
αὐτῶν f) χρεία, xal ἀσφαλεστέρα ἡ ἁπόλαυσις. 0ὐδὲ 


, Yàp δέδοικας, μή τις, ὥσπερ τὰ χρήματα, αὐτὰ 


λαθὼν ἀπέλθῃ' ἀλλ ἔξεστί σοι θαῤῥεϊν ὑπὲρ αὐτῶν 
διηνεχῶς, χαὶ ταῦτα μὴ μεριμνῶντι urbt φροντίζοντι. 
Εἰ δ', ὅτι μετὰ τῶν ἄλλων ἀπολαύεις αὐτῶν, ἀλγεῖς, 
καὶ μὴ μόνος αὐτὰ χατέχεις ὥσπερ τὰ χρήματα, οὐ 
χρημάτων, ἀλλὰ π)εονεξίας pot δοχεῖς ἐρᾷν µόνης. 
Καὶ οὐδὲ τὰ χρήµατα ἐφίλησας ἂν, εἰ κοινὰ πρού- 
χειτο πᾶσιν [209]. Οὐχοῦν ἐπειδὴ τὴν ἐρωμένην 
εὑρήχαμεν, τὴν πλεονεξίαν λέγω, φέρε σοι δείξω, 
πῶς σε μισεῖ αὕτη xai ἀποστρέφεται, πόσα θήγει 
χατὰ coU ξίφη, πόσα ὀρύττει βάραθρα, πόσους ἀνά- 
πτει βρόχους, πόσους παρασχευάζει χρημνούς ἵνα 
χᾶν οὕτω σδέσῃς «b φίλτρον. Πόθεν οὖν ἔστι ταῦτα 
εἰδέναι; Απὸ τῶν ὁδῶν, ἀπὸ τῶν πολέμων, ἀπὸ τῖς 
θαλάττης, ἀπὸ τῶν δικαστηρίων. Kal γὰρ καὶ τὸ 
πέλαγος αἱμάτων ἑνέπλησε, xai τὰ τῶν δικαστῶν 
φοινίσσει ξίφη παρανόμως πολλάχις, χαὶ τοὺς ταῖς 
ὁδοῖς ἐφεδρεύοντας νύκτωρ χαὶ μεθ) ἡμέραν ὀπλίζει 
αὕτη, xai φύσιν ἀγνοῆσαι ἔπεισε, xal πατραλοίας 
ἑποίησε xal µητραλοίας, xal πάντα ἐπεισήγαχε τῷ 
Bip τὰ xaxá. 

Διὸ χαὶ ῥίζαν αὐτῶν ὁ Παῦλος ταύτην χαλεῖ. 
Αὕτη τοὺς αὐτῆς ἑραστὰς τῶν τὰ μέταλλα ἑργαζο- 
µένων οὐδὲν ἄμεινον ἀφίησι διαχεῖσθαι. Καθάπερ 
γὰρ ἐχεῖνοι διηνεχῶς Ev σχότῳ καταχεχλεισµένοι χαὶ 
δεδεµένοι πονοῦσιν ἀνόνητα * οὕτω xal οὗτοι ἐν τοῖς 
σπηλαίοις τῆς φιλαργυρίας κατορωρυγµένοι, ojóz- 
νὸς αὐτοῖς ἀνάγχην ἐπιτιθέντος, αὐτόματοι τὴν xó- 
λασιν ἐπισπῶνται, ἑαυτοῖς δεσμοὺς περιθέντες ἁλύ- 
τοὺς. Καὶ οἱ μὲν χατάδιχοι, χἂν ἑσπέρας χαταλκ- 
θούσης ἀνίενται τῶν µόχθων * αὗτοι δὲ xal àv. ἡμέρχ 
xai ἐν νυχτὶ διορύττουσι τὰ πονηρά ταῦτα μέταλλα" 
χαὶ τοῖς μὲν µέτρον ἐστὶν ὡὠρισμένον τῆς μοχθηρᾶς 
ἐργασίας ἐχείνης, οὗτοι δὲ µέτρον οὐδὲν ἴσασιν, ἁλλ᾽ 
ὅσον ἂν ὀρύξωσι, τοσούτῳ μείζονος ἐφίενται ταλαι- 
πωρίας. El δὲ ἐχεῖνο, μὲν ἄχοντες, οὗτοι 6k. ἑχόντες, 
τὸ χαλεπόν uot λέγεις τοῦ νοσήµατος, ὅτι οὐδὲ ἁπαλ- 
λαγῆναι δύνανται, et γε μηδὲ μισοῦσι τὴν χαχοπά- 
θειαν. Αλλ᾽ ὥσπερ ὃς ἓν βαρθόρῳ, οὕτω καὶ οὗτοι 
ταῖς τῆς Φφιλαργυρίας δυσωδίαις ἐγχαλινδούμενοι 
ἡδονται, χαλεπώτερα πάσχοντες τῶν χαταδίχων ἑχεί- 
wv. Ὅτι γὰρ ἐν χείροσίν εἰσιν, ἄχουσον τὰ ἐχείνων, 
xai τότε εἴσῃ τὰ τούτων. Λέγεται τοίνυν ἡ χρυσῖτις 
ἐχείνη v5, χηραμοὺς xai καταδύσεις ἔχειν ἐν τοῖς 
ζοφεροῖς σπηλσίοις ἐχείνοις ' τὸν οὖν χακοῦργον τὸν 
τοῖς ἐχεῖ χαταδιχασθέντα µόχθοις, διὰ τοῦτο λὐχνον 


495. 
inquit, quod dolore affectus sit, el abierit tristis, εἰ cu- 
ravi vias cjus (1sai. 57. 11. 18). Et si quid mali pas- 
sus, fortiter illud tuleris, totum exuisti. lloc quoque 
enim diviti illi Abraham dicebat : Recepit Lazarus 
mala sua, et hic consolationem habet (Luc. 16. 25). 
Si vidu:e misertus fueris, abluuntur peccata tua : nam 
ait : Judicate pupillo, defendite viduam, el venite di- 
sceplemus, ait Doniinus; et si fuerint peccata vestra 
— sicul puniceum, τί nivem dealbabo ; et si fuerint ut coc- 
cinum, ut lanam dealbabo (1sai. 4. 17. 18). Neque 
enim vel cicatricem vulnerum sinil apparere. 

5. Ponitentig vis in hac vita, inutilitas in. altera. — 
Sed etiamsi venerimus in illud profunduin malorum, 
in quod incidit is qui paterna bona exedit et siliquis 
vescebatur, et paeniteutiam egerimus, omnino salvi 
erimus : etiamsi decem millia talenta debeamus, et 
procidamus, injuriarumque memoriam deponamus, 
omnia nobis remittuntur : etiamsi illic aberraveri- 
mus, ubi ovis ab ovili aberravit, inde ille nos redu- 
cit, si modo velimus, dilecti : benignus enim est Deus. 
Meo etiam satis illi fuit, quod is qui decem millia 
talenta debebat, ante se procumberet, et quod qui 
paterna bona absumpserat, solum reverteretur,et quod 
errans ovis portari vellet. Cogitantes igitur benigni- 
tatis ejus magnitudinem, hic illum nobis propitium 
reddamus, et preoccupemus faciem cjus iu confes- 
sione, ut ne hinc abeuntes sine defensione, extremum 
subeamus supplicium. Si enim in przsenti vita qua- 


lemcumque adliibeamus diligentiam, maxima lucra- | 


bimur : si autem non meliores effecti abscesseriinus, 
etiamsi illic vehementi poenitentia ducamur, nihil 
nobis proderit. Oportebat enim intra septa manen- 
tem decertare, non autem postquam solutum fuit 
tieatrum. lamentari et flere inutiliter , ut dives ille 
faciebat, lamentans οἱ ejulans, sed jam frustra et in- 
cassum, quia tempus illud despexerat, quo hzc fa- 
cere oportuit. Non ille autem solus, sed inulti àlii 
jam sunt divites ipsi similes, qui pecunias quidem de- 
spicere nolunt, sed loco pecuniarum animam despi- 
ciunt : quod mirari subit mihi, cum video illos Dei 
misericordiam precantes, et ita affectos erga seipsos 
ut incurabiles sint, aninque δυ tamquam inimiez 
non parcentes. Ne ludamus, o dilecti, ne ludamus, 
neque nos ipsos despiciamus, dum rogamus Deum ut 
nostri misereatur, et misericordia ejus pecunias, de- 
licias et omnia anteponimus. Neque enim, si quis tibi 
dicam offerret, et quempiam accusans diceret, illum 
mille mortes subiturum, cum posset modica pecu- 
nia sese redimere, malle mori quam aliquid ex 
suis numerare; misericordia aut venia illum esse 
dignum diceres. Hoc ergo et de teipso reputa : nain 
nos quoque hoc facimus, et saluteià nostram despi- 
cientes, pecuuiis parcimus. Quomodo ergo Deum pre- 
caris ul tibi parcat, cum tu ipse tibi non parcas, et 
animz pecunias prmferas? Quocirea admodum ob- 
$tupesco cogitans, quantze in pecuniis lateant prze- 
sugi:e ; imo non in pecuniis, sed in eorum qui deci- 
piuntur auimis, Sunt enim, sunt utique, qui multum 
, hasce presugias irrident. Quid enim in illis est, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


196 
quod nos fascinare possit ? nonne inanimata est 
materia, nonne fluxa? nonne infida est ejus pos- 
sessio? annon timoribus plena est et periculis ? annon 
cxedibus et insidiis? annon inimicitia et odio ? annon 
socordia et nequitia multa? annon terra est et cinis? 
quz insania? quis morbus? At non accusandi sunt 
tantum, inquies, lioc morbo laborantes, sed etiam 
solvendus est amor. Et quo alio modo solvemus, 
quam ostendentes rem esse malam innumerisque Ρ]υ- 
nam malis? AL non facile est id amanti persuadere. 
Itaque alia ipsi pulchritudo opponenda est. Sed cum 
z:egrotet, incorporeain non videt pulchritudinem : cor- 
poream ergo illi ostendamus, et dicamus illi : Cogita 
prata, et flores qui in illis sunt, quovis auro elegan- 
tiores, οἱ quibusvis lapillis et gemmis gratiores et 
pellucidiores : cogita limpida fontium fluenta, fluvios 
qui instar olei sine strepitu e terra profluunt : ascen- 
de in celum et vide solis pulchritudinem, lunz de- 
corem, slellarum flores. Et quid hoc, inquies? non 
enim illis utimur ut pecuniis. Atqui inagis quam pe- 
cuniis, quatenus eorum usus cst magis necessarius, 
et iis fruimur securius. Neque enim times, ne quis 
illa ut pecunias auferens discedat; sed licet tibi de 
iis perpetuo confidere, atque sine ulla cura vel solli- 
citudine. Si autem ideo doles, quod cum aliis fruaris 
illis, et quod non solus illa possideas, ut pecunias ; 
non pecunias, sed avaritiam solam mihi amare vide- 
ri$ : nec pecunias amares, si communes omnibus 
prostarent. Cum igitur dilectam invenerimus, nempo 
avaritiam ; age, ostendam tibi, quomodo illa te odio 
habeat οἱ aversetur: quot contra te gladios acuat, 
quam multa fodiat baratlira, quam multos tendat la- 
queos, quanta apparet przcipitia ; ut sic amorem ex- 
stinguas, Uudenam hzc sciri possunt? Ex viis, ex 
bellis, ex mari, ex tribunalibus. Nam mare implet 
sanguine, οἱ judicum s:epe cruentat gladios, szpe iu» 
jüste, eosque qui noctu et interdiu in viis insidiantur 
ipsa armat, et suadet ignorare naturam : parricidag 
facit et matricidas, et omnia mala in vitam infert. 

6. Ideoque Paulus vocat illam malorum radicem, 
Ipsa amatores suos non meliore conditione jacere si- 
hit, quam eos qui metalla operantur. Quemadmodum 
eniin illi perpetuo in tenebris conclusi et vincti inuti- 
liter laborant : sic el isti in speluncis avaritiz: defossi, 
nemine necessitatem inferente, sua sponte sibi sup- 
plicium attraliunt, se insolubilibus circumligantes viu- 
culis. Et ad metalla damnati quidem, vespere saltem 
adveniente a laboribus solvuntur; hi vero οἱ die 
et nocte improba hxc metalla defodiunt : et illis 
quidem modus est constitutus laborios:e illius opera- 
tionis ; hi vero nullum modum norunt, sed quo uma- 
gis foderint, eo majorem appetunt miseriam. Si autem 
illi quidem inviti, hi vero sponte sua, morbi mihi. 
dicis gravitatem, quod nempe liberari non possinl, si 
quidem malam suam sortem non oderunt. Sed quasi 
sus in luto, sic illi in avaritiz feetoribus volutati sibi 
placent , graviora patientes quam damnati illi. Nam 
quod pejore conditione sint, audi qux ad illos spo- 
ctant, et tunc audies qua ad hos pertinent. Dicitur 


197 


ergo terra illa aurifera latibula et recessus habere 
in tenebrosis illis speluncis : facinorosum, qui ad iJlos 
laborcs damnatus est, ideo lucernam accipientem et 
igonem, ita ingredi, οἱ gutturnium afferre, ut inde 
olcuw in lucernam | infundat, quia tenebrz illic sunt 
etiam | interdiu, ut jam dixi. Deinde quando tempus 
infelicem illum vocat ad cibum , ipsum quidem tem- 
pus ignorare narrant; vincli vero custodem superne 
vehementer pulsantem speluncam, per strepitum et 
vocem indicare finem esse diei. Annon inborruistis 
hzc audieutes ? Videamus ergo annon his graviora pa- 
tiantur avari. Nam hi quoque graviorem habent car- 
ceris custodem, avaritiam, el eo graviorem, quod 
cum corpore animam simul colliget. 11:€ quoque te- 
nebrz sunt illis horribiliores ; non sunt enim sensi- 
biles, sed illas intus parientes avari, quocumque 
abierint , ubique secum circumferunt : exstinctus cst 
enim ipsis animx oculus. Ideoque Christus illos 
maxime omnium miseros przdicat dicens : Si autem 
lumen quod. in (6 est, tenebre sint, lenebre quante 
erunt ( Matth. 6. 295)? Et illi quidem saltem lucernam 
habeut lucentem : hi autem illa privantur : ideoque 
quotidie in barathra incidunt innumera. Et damnati illi 
quidem adveniente nocte respirant, in communem eo- 
rum qui dicm infeliciter transegerunt tranquillitatem 
navigantes, in nocten dico; avaris autem hunc portum 
obsiruxit avaritia : tot et tantis curis noctu distinen- 
tur in otio, nemine negotium faciente, seipsos mace- 
ranics. Et qua hic quidem aguntur talia sunt ; quie 
vero illic, quis sermo recensere possil, fornaces into- 
lerabiles, fluvios igne ardentes , dentes stridentes , 
insolubilia vincula, verinem venenatum, tenebras lu- 
cis expertes, mala numquam finein habentia. Tiinca- 
mus ergo, dilecti, fugiamus fontem tantorum crucia- 
tuum, furorem insatiabilem, nostrz salutis perniciem. 
Non possunt enim simul amari pecunia et anima. 
Discamus pecunias esse terram et pulverem, quod nos 
deserant hinc demigrantes, imo vero szpe ante de- 
cessum nostrum resiliant, quod ad futuram noceant et 
ad prxsentem vitam. Nam et ante gehennam et ante 
supplicium illud in bella hic nos innumera conjiciunt, 





IN EPIST. 1 AD COR. ΠΟΜΗ,. XXIV. 





198 


seditiones excitant οἱ pugnas. Nihil enim ita bellum 
concitat ut avaritia; nihil ita inopem reddit , sive in 
divitiis , sive in pauperie apparuerit. Nascitur enim 
etiam in pauperum animis gravis hic morbus, illorum- 
que paupertatem magis atterit. Si autem inventus fuc- 
rit pauper avarus, non in divitiis ille, sed in fame dat 
penas. Non enim potest vel modicis illis quz: habet 
libere frui, sed et ventrem fame vexat, et corpus totum 
nuditate οἱ frigore ulciscitur , el iis qui sunt in vin- 
culis ubique squalidior et sordidior est : semper flet 
et lamentatur, ac si omnium miserrimus sit, etiamsi 
innumeri sint illo pauperiores. Hic si in forum ingres- 
&us fuerit, abit multis acceptis vibicibus; si in. bal - 
neum, Si in theatrum, plura accipiet vulnera , non a 
spectatoribus solum, sed etiam ab iis qui in scena 
sunt,cum viderit meretrices multas auro fulgentes. Hic 
eliam si in mari naviget, mercatores et naves pluri- 
mis onustas mercibus cogitans et lucra ingentia, nc- 
que se vivere putabit : etiamsi per terram iter agat, 
agros, predia suburbana, diversoria, balnea, pro- 
ventus inde partos cogitans, non vitalem sibi vitam 
esse postea putabit. Quod si illum etiam intra domum 
incluseris; qux» in foro accepit vulnera refricans, 
apud se magis animum cruciabit : unamque novit so- 
lum consolationem malorum quibus preinitur, mortem 
et ex hac vita migrationem. H:ec non pauper modo, 
sed etiam dives, qui in hunc inciderit. morbum , pa- 
tietur, et tanto magis quam pauper, quanto vehemen- 
tior imminet illi tyrannis , et major ebrietas. deo se 
omnium pauperrimum putabit, imo etiam vere pau- 
perrünus est. Non enim ex facultatum modo, sed 
ex mentis affectu zestimantur diviti: et paupertas. Et 
ille magis est omnium pauperrimus, qui scinper plura 
concupiscit, et numquam sistere potest banc malam 
concupiscentiam. Propler hzc omnia fugiamus avari- 
tiam, qua paupertatem inducit , animas corrumpit , 
gelienn: amicam, inimicam regni celorum , matrem 
omnium simul malorum ; et pecunias contemnamus, 
ut fruamur pecuniis, et cum pecuniis fruemur etiam 
bonis nobis promissis : quae utinam nos omnes asse. 
qui contingat, etc. 





HOMILIA XXIV. 


Ca». 10. v. 13. Tentatio vos non apprehendit nisi hu- 
mana, Fidelis autem. est. Deus, qui non patietur vos 
tentari supra id quod potestis, sed [aciet cum tenta- 
ione proventum, ut possitis sustinere, elc. 

1. Postquam satis terruit eos vetera narrans 
exempla, atque in animi angorem conjecit, dicens, 
Qui videtur stare, videat ne cadat ; multas autem 
tulerant tentationes, et in iis szpe sese exercueraut : 
ram /n infirmitate, inquit, et in timore et tremore 
multo fui apud vos (1. Cor. 2. 5) ; ue dicerent, Cur 
nos terres et timore afficis? non sumus in iis malis 
inexercitati ; nam pulsi sumus et persequulioneni 
y:ssi, multa et frequeutia subiimus pericula : illorum 
rursus tumorem reprimens ait : Tentalio vos non ap- 
yr: hendit nisi humana ; id est, parva, brevis, mode- 

PATROL. Οκ. LXI. 


rata. Humanum enim dicit de parvo, ut cum ait : 
Ilumanum dico propter infirmitatem carnis vestra (Rom. 
6. 19). Ne itaque altum sapiatis, inquit, ac si tem- 
pestatem superaveritis : nondum enim vidistis peri- 
culum quod mortem minaretur, neque tentationem 
mortem intentantem. Quod etiam Hebrzis dicebat : 
Nondum usque ad sanguinem restiiistis adversus pecca- 
lum repugnantes (Hebr. 12. 4). Deinde quia exter- 
ruerat, vide quomodo rursus illos erigat, postquam 
persuaserat illis ut modeste agerent, dicens : Fidelis 
est Deus qui non patietur vos tentari supra id quod po- - 
lestis. Ergo sunt tentationes qua ferri non possunt. 
Et quznam ille ? Omnes, ut ita dicam. Potestas enim 
in Dei nutu sita est, quam per voluntatis nostra: sen- 
tentiam attrahimus, Quamobrem ut discas accurate, 


13 


199 
qued non solum illas, qux? nostram superant potesta- 
tein, sed neque hasce humanas possimus sine illius 
auxilio facile ferre, subjunxit : Sed faciet cum tenta- 
tione proventum, ut possitis sustinere. Neque enim illas 
moderatas, ut dixi, propria virtute feremus ; sed in 
Jiis quoque ejus egemus auxilio, ut cas pervadamus, 
οἱ antequam pervadamus feramus. ]pse namque ct 
patientiam dat, et promptam liberationem affert ; ita 
ut hac ratione tentatio ferri possit. lloc enim subin- 
dicavit dicens : Faciet exitum ut possitis sustinere ; om- 
niaque illi attribuit, 14. Propter quod , carissimi mei , 
[gite ab idolorum cultu. Rursus illos leniter alloquitur 
addito cognationis nomine, et cum magna urget ce- 
leritate ut ab boc peccato liberentur. Non eniin dicit 
Solum, Discedite, sed, Fugite: ac rem vocat idolola- 
triam ; et ob proximi damnum jam non modo abs- 
cedere jubet, sed rem ipsam per se sufficere ait ad 
magnam afferendam perniciem. 15. Ut prudentibus 
loquor ; vos judicate quod dico. Quia cnim rem magnam 
loquutus est, et crimen auxit vocans idololatriam ; 
ne videretur exasperare illos et molesta uti oratione, 
illis demum judicium perrmittit, et cum laude judices 
constituit illos. Ut prudentibus loquor, inquit : quod 
est admodum confideutis cause et juri suo, cum 
nempe illum qui accusatur dicti judicem constituit. 
Hoc auditorem magis erigit, quando non quasi impe- 
raus et legem ferens, sed quasi consulens et illorum 
judicium exspectans, sic disserit. Cum Jud:eis enim, 
utpote insana et puerili mente praeditis, non sic Deus 
loquebatur, neque semper illis mandatorum causas 
indicabat ; sed tantum jubebat : hic autem, quia ma- 
gna libertate fruimur, el consilium nobis adest, 
ut amicos nos alloquitur et ait : Non opus est mihi 
aliis judicibus : vos mihi caleulum ferte, vos accipio 
judices. 16. Calix benedictionis, cui benedicimus, nonne 
communicatio sanguinis Christi est ? Quid dicis, o beate 
Paule? ut auditorem pudore afficias , mysteriaque 
horrenda memorans, benedictionis calicem vocas 
terribilem illum atque formidandum calicem? Etiam, 
inquit : non parva enim res est quie dicitur. Nam 
cum benedictionem dico, omnem explico Dei bene- 
ficenti& thesaurum, et magna illa dona in memoriam 
revoco. Nam nos quoque ad calicem recensentes inef- 
fabilia Dci beneficia, et omnia quibus fruimur, sic 
illum offerimus et cominunicamus, gratias agentes 
quod genus humanum ab errore liberaverit; quod 
eos, qui proeul"erant, prope fecerit; quod eos qui 
spem non liaberent et athei erant in mundo, fratres 
suos et coheredes constituerit. Pro his et similibus 
gratias agentes, sic accedimus. Quomodo non con- 
traria facitis, inquies, o Corinthii, Deo quidem bene- 
dicentes, quod vos ab idolis liberaverit, dum rursus 
ad illorum mensas accurritis ? Calix benedictionis, cui 
benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est ? 
Valde fideliter dixit οἱ terribiliter : hoc enim vult 
significare ; Hoc quod in calice est, illud ipsum est, 
quod ex latere fluxit, et illius sumus participes. Ca- 
lieem autem benedictionis vocavit, quia illum prz 
manibus habentes, sie ipsum celebramus, admiran - 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


tes, terrore perculsi de ineffabiti dono, benedicentcs 
quod ipsum effuderit, ut ne in errore maneremus; et 
non solum effuderit, sed etiam eum ipsum nobis οπι- 
nibus impertierit. Itaque si sanguinem cupis, inquit, 
ne idolorum aram brutorum cede, sed altare meum 
sanguine meo cruenta. Quid hac re horribilius? quid, 
queso, amabilius ? 

2. Hoc εἰ amatores faciunt. Cum vident eos quos 
amant aliena concupiscentes et sua despicientes, sua 
dantes persuadent abscedere ab iis quz illorum sunt. 
Sed qui amant, in pecuniis et vestibus et possessio- 
nibus hanc exhibent liberalitatem ; in sanguine au- 
tem nullus umquam ; Christus vero in hoc curam 
suam ostendit et ardentem erga nos caritatem. Et in 
veteri quidem lege, quia imperfectiores erant, quem 
idolis offerebant sanguinem, eum ipse excipere sus- 
tinuit, ut ab illis abduceret ; quod ipsum rursus crat 
amoris ineffabilis : hic autem in rem horribiliorem 
et magnificentiorem sacerdotalem transtulit opera- 
tionem, ipso mutato sacrificio, et pro brutorum ma- 
ctatione seipsum jussit offerri. Panis quem frangimus, 
nonne communicatio corporis Christi est ? Cur non di- 
xit, Participatio? Quia voluit quid amplius significa- 
re, et magnam indicare conjunctionem. Non enim 
cum parlicipamus tantum et sumimus, sed etiam 
cum conjungimur communicamus. Quemadmodum 
enim corpus illud Christo jungitur : ita et nos per 
panem hunc unimur. Cur autem addidit, Quem fran- 
gimus? hoc enim in eucharistia fleri videre est; in 
cruce vero non item , imo contrarium : ait enim , Os 
non comminuetur. ( Num. 9. 12; Exod. 12. 46). Scd 
quod non passus est in cruce, hoc propter te patitur 
in oblatione, et frangi patitur ut omnes impleat. 
Deinde quia dixit, Communicatio corporis , quod au- 
tem communicat, aliud est ab eo cui communicat ; 
hanc etiam, quie parva videbatur esse, differentiam 
sustulit. Cum dixisset enim , Communicatio corporis, 
qu:esivit rursum aliquid propinquius dicere; ideo 
subjunxit : 17. Quoniam unus panis et unum corpus 
multi sumus. Quid enim, inquit, dico communicatio- 
nem ? illud ipsum corpus sumus. Quid est enim panis? 
Corpus Christi. Quid autem fiunt communicantes ? 
Corpus Christi; non corpora multa, sed unum cor- 
pus. Sicut enim panis ex multis granis constans, uni- 
tus est, ita ut grana nusquam appareant; sed siut 
quidem ipsa, non manifesta autem sit illorum diffe- 
renlia propter conjunctionem : sic nos et mutuo et 
eum Christo conjungimur. Non enim ex altero cor- 
pore liic, ex altero ille nutritur, sed ex eodem ipso 
omnes : ideoque adjecit, Omnes enim ex uno pane 
participamus. Si autem ex eodem, et idipsum effici- 
mur omnes, cur non eamdem caritatem exhibemus, 
el ea ratione unum efficinur? Nam olim majorum 
nostrorum tempore hoc erat : Multitudinis enim εγέ- 
dentium, inquit, cor unum et anima una erat (Act. 4. 
$2). AL non nunc, imo totum contrarium : multa et 
varia suut inter omnes bella, et feris sxvius affe- 
cli sumus alter in alterius membra. Et Christus 
quidem te, etsi tantum ab ipso disjunctum, uui- 


199 


dh εἰπεῖν τὸ yàp δυνατὸν Ev τῇ τοῦ Θεοῦ ῥοπῇ 
κεῖται, ἣν διὰ τῆς ἡμετέρας ἐπιστώμεθα γνώμης. 
Διόπερ ἵνα μάθῃς ἀχριθῶς, ὅτι οὐ µόνον ἑχείνους 
τοὺς ὑπερθδαίνοντας ἡμῶν τὴν δύναμιν, ἁλλ᾽ οὐδὲ τού- 
τους τοὺς ἀνθρωπίνους ἔνι χυωρὶς τῆς ἐκεῖθεν βοηθείας 
ῥᾳδίως ἐνεγχεῖν, ἐπήγαγεν' ᾽Α.1.1ὰ ποιήσει σὺν τῷ 
«ειρασμῷ xal τὴν ἔκδασιν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγ- 
«str. 0ὐδὲ γὰρ ἐχείνους τοὺς συµµέτρους, ὅπερ ἔφην, 
qne, τῇ ἰδίᾳ δυνάµει διοίσοµεν’ ἀλλὰ χἀνταῦθα τῆς 
παρ) αὐτοῦ δσόμεθα συμμαχίας, ὥστε αὐτοὺς διεζελ- 
θεῖν, xai πρὶν f| διεξελθεῖν, [212]. ἑνεγχεῖν. Αὐτὸς 
γὰρ xai τὴν ὑπομονὴν δίδωσι, xal τὴν ταχεῖαν ἁπαλ- 
λαγὴν ἐπάγει, ὥστε xal ταύτῃ φορητὸν γενέσθαι τὸν 
πειρασµόν. Τοῦτο γὰρ ἡνίξατο εἰπὼν, Ποιήσει xal 
τὴν ἔχδασυ τοῦ δύγασθαι ὑπεγεγκχεῖγ' χαὶ πάντα 
αὐτῷ ἀνατίθησι, Διόπερ, ἁδε.1φοίμου, φεύγετε ἀπὸ 
ες εἰδω]οΛατρείας. Πάλιν αὐτοὺς θεραπεύει τῷ 
«fc συγγενείας ὀνόματι, καὶ μετὰ πολλοῦ τοῦ τάχους 
ἐπείγει τῆς ἁμαρτίας ἁπαλλαγῆναι ταύτης. 0Οὐδὲ γὰρ 
εἶπεν, ᾽Αποστῆτε, ἁπλῶς, ἀλλὰ, Φεύγετε' καὶ τὸ 
«ρᾶγμα εἰδωλολατρείαν καλεῖ, xaX οὐχέτι διὰ τὴν τοῦ 
πλησίον βλάδην ἀφίστασθαι µόνον χελεύει, ἀλλὰ xat 
αὐτὸ χαθ᾽ ἑαυτὸ δείχνυσιν ἰχανὸν μεγάλην ἑνεγχεῖν 
λύμην. Ὡς φρονίµοις έγω' χρίνατε ὑμεῖς ὅ φημι. 
Ἐπειδὴ Υὰρ µέγα ἐφθέγξατο, χαὶ τὴν χατηγορίαν 
ηὔξησεν, εἰδωλολατρείαν καλέσας, ἵνα μὴ δόξῃ τρα- 
χύνειν αὐτοὺς xal φορτικὸν ποιεῖν τὸν λόγον, αὐτοῖς 
λοιπὸν ἐπιτρέπει τὴν κρίσιν, χαὶ μετ) ἐγχκωμίου 
καθίζει τοὺς δικάζοντας. Ὡς ὠρορίμοις γὰρ Aéyo, 
φησίν ' ὅπερ σφόδρα θαῤῥοῦντός ἐστι τοῖς οἰχείοις 
διχαιώµασι, τὸ τὸν ἐγχαλούμενον αὐτὺν χαθίσαι τῶν 
λεγομένων χριτήν. Τοῦτο xai τὸν ἀχροατὴν αἴρει 
µειζόνως, ὅταν ph ὡς ἐπιτάττων μηδὲ ὡς νοµοθε- 
τῶν, ἀλλ᾽ ὡς συμθουλεύων xal παρ) αὐτοῖς ἐχείνοις 
διχαζόμενος, οὕτω διαλέγηται. Ἰουδαίοις μὲν γὰρ, 
ἅτε ἀνοητότερον διαχειµένοις χαὶ παιδιχώτερον, οὐχ 
οὕτως ὁ θεὸς διελέγετο, οὐδὲ πανταχοῦ τὰς αἰτίας 
αὐτοῖς ἔλεγε τῶν ἐπιταγμάτων, ἀλλ᾽ ἐχέλευε µόνον * 
ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ πολλῆς ἑλευθερίας ἀπελαύσαμεν, 
wal αυμθουλῆς ἀπολαύομεν, xai ὡς φίλοις διαλέχε- 
«at xal φησιν O00 δέοµαι ἑτέρων δικαστῶν' αὐτοί 
μοι τὴν φῆφον ὑμεῖς φέρετε ταύτην, ὑμᾶς λαμθάνω 
Χριτάς. Τὸ ποτήριον» τῆς εὐ.]ογίας, ὃ εὐ.λογοῦ- 
pev, οὐχὶ κοινωνία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ 
ἐστι ; Τί λέγεις, ὢ µαχάριε Παῦλε; θέλων ὀντρέψαι 
«by ἀκροατὴν, χαὶ µνστηρίων μεμνημένος φρικτῶν, 
εὐλογίας ποτήριον χαλεῖς τὸ ποτήριον τὸ φοδθερὸν xal 
φριχωδέστατον ἐχεῖνο; Nat, φησίν. οὗ γὰρ μ.χρὸν 
4b εἰρημένον. Εὐλογίαν γὰρ ὅταν εἴπω, πάντα * 
ἀναπτύσσω «by τῆς εὐεργεσίας τοῦ θεοῦ θησαυρὸν, 
καὶ τῶν μεγάλων ἐκείνων ἀναμιμνήῄσχω δωρεῶν. Kal 
γὰρ καὶ ἡμεῖς ἐπιλέγοντες τῷ ποτηρίῳ τὰς ἁφάτους 
εὐεργεσίας τοῦ θεοῦ, καὶ ὅσων ἀπολελαύχαμεν, οὕτως 
αὐτὸ προσάγοµεν b xol χοινωνοῦμεν, εὐχαριστοῦντες 
ὅτι τῆς πλάνης ἀπήλλαξε τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος" 
ὅτι μαχρὰν ὄντας, ἐγγὺς ἐποίησεν * ὅτι ἑλπίδα μὴ 
ἔχοντας χαὶ ἀθέους ἓν οῷ χόσµῳ, ἁδελφοὺς ἑαυτοῦ 
χατεσχεύασε xal συγχληρονόµους. Ὑπὲρ τούτων xal 
τῶν τοιούτων ἁπάντων εὐχαριστοῦντες, οὕτω πρόσ- 
μεν. Πῶς οὖν οὐκ ἑναντία ποιεῖτε, φησὶν, ὦ Kop!v- 
θιοι, εὐλογοῦντες μὲν τὸν Θεὸν, ὅτι τῶν εἰδώλων 
ὑμᾶς ἀπήλλαξε, πάλιν δὲ ἐπὶ τὰς ἐχείνων τρέχοντες 
εραπέζας; Τὸ ποτήριον τῆς εὖ.]ογίας, ὃ εὖ.ὶο- 


9 Reg., ὅταν εἴπω, εὐχαριστίαν λέγω" εὐχαριατίαν δὲ 
ὅταν εἴπω, κάντα. b Heg., αὐτὸ προσερχόμενα, 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIV. 


9co 


γοῦμεν, οὑχὶ χοινωνία τοῦ aipatoc τοῦ Χριστοῦ 
ἐστι; Σφόδρα πιστῶς χαὶ φοθερῶς εἴρηχεν. Ὅ γὰρ 
λέγει, τοῦτό ἐστιν, ὅτι Τοῦτο [215] τὸ &v τῷ ποτη- 
plip ὃν, ἐχεῖνό ἔστι τὸ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ῥεῦσαν, xat 
ἰχείνου pevéyoptv. Ποτήριον δὲ εὑὐλογίας ἐχάλεσεν, 
ἐπειδὴ αὐτὸ μετὰ χεῖρας ἔχοντες, οὕτως «αὐτὸν áv- 
υμνοῦμεν, θαυμάζοντες xal ἐχπληττόμενοι τῆς ἀφά- 
του δωρεᾶς, εὐλογοῦντες ὅτι xal αὑτὸ τοῦτο ἐξέχεεν, 
ἵνα μὴ µείνωμεν Ev τῇ πλάνη * καὶ οὐ µόνον ἐξέχεεν, 
ἁλλὰ xal πᾶσιν ἡμῖν αὐτοῦ µετέδωχεν. Ὥστε εἰ 
αἵματος ἐπιθυμεῖς, qnot, ph τὸν τῶν εἰδώλων βωμὸν 
τῷ τῶν ἁλόγων φόνῳ, ἀλλὰ τὸ θυσιαστήριον τὸ ἐμὸν 
τῷ ἐμῷ φοίνισσε αἴματι. Τ{ τούτου φριχωδέστερον; 
τί δὲ φιλοστοργότερον; εἰπέ µοι. 

β’. Τοῦτο καὶ οἱ ἐρῶντες ποιοῦσιν. Όταν ἴδωσι τοὺς 
ἐρωμένονς τῶν ἀλλοτρίων ἐπιθυμοῦντας ὁ xal τῶν 
οἰχείων χαταφρονοῦντας, τὰ αὐτῶν διδόντες πείθον- 
διν ἁ ποστῆναι τῶν ἐχείνων. ᾽Αλλ’ οἱ ἐἑρῶντες μὲν bv 
χρήµασι καὶ ἱματίοις xai χτήµασι ταύτην ἐπιδείχνυν- 
ται τὴν φιλοτιµίαν, Ey αἵματι δὲ οὐδεὶς οὐδέποτε * ὁ 
δὲ Χριστὸς xai ἓν τούτῳ τὴν χηδεµονίαν ἐπεδείδατο 
καὶ τὴν θερμὴν περὶ ἡμᾶς ἀγάπην. Καὶ Ev μὲν τῇ 
Παλαιᾷ ἐπειδὴ ἀτελέστερον διέχειντο, ὃ τοῖς εἰδώλοις 
προσέφερον αἷμα, τοῦτο αὐτὸς ὑπέμεινε χαταδέξα- 
σθαι, ἵνα ἁποστήσῃ ἑκείνων, ὃ χαὶ αὐτὸ πάλιν ἀφά- 
του φιλοστοργίας fjv* ἐνταῦθα δὲ ἐπὶ τὸ πολλῷ φρι- 
χωδέστερον xal μεγαλοπρεπέστερον τὴν ἱερουργίαν 
µετεσχεύασε, xal τὴν θυσίαν αὑτὴν ἀμείφας, xoi 
ἀντὶ τῆς τῶν ἁλόγων σφαγῆς ἑαυτὸν προσφέρειν χε- 
λεύσας. 'O ἄρτος, ὃν κ.ῶμεν, οὐχὶ χοινωγία τοῦ 
σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστι; Διὰ τί μὴ εἶπε, Μετ- 
oyfj ; "Οτι πλέον τι δηλῶσαι Ἰθουλήθη, xal πολλὴν 
ἑνδείξασθαι τὴν συνάφειαν. OO γὰρ τῷ µετέχειν µό- 
νον xal µεταλαμδάνειν, ἀλλὰ xal τῷ ἑνοῦσθαι xot- 
νωιρῦμεν. Καθάπερ γὰρ τὸ σῶμα ἐχεῖνο ἤνωται τῷ 
Χριστῷ, οὕτω χαὶ ἡμεῖς αὐτῷ διὰ τοῦ ἄρτου τούτου 
ἐνούμεθα. Διὰ τί δὲ προσέθηχεν, Ὃν κχ.λῶμεν ; τοῦτο 
γὰρ ἐπὶ μὲν τῆς εὐχαριστίας ἔστιν ἰδεῖν γινόµενον " 
ἐπὶ δὲ τοῦ σταυροῦ οὐχέτι, ἀλλά xal τοὐναντίον τού- 
τῳ' Ὀστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησὶν, οὗ συντριδή- 
σεται. ᾽Αλλ’ ὅπερ οὐχ ἔπαθεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, τοῦτο 
πάσχει ἐπὶ τῆς προσφορᾶς διὰ σὲ, χαὶ ἀνέχεται δια- 
χλώμενος, ἵνα πάντας ἐμπλήσῃ. Εἶτα ἐπειδὴ εἶπε, 
Κοινωνία τοῦ σώματος, τὸ δὲ χοινωνοῦν ἕτερόν 
ἐστιν ἐχείνου, οὗ χοινωνεῖ, καὶ ταύτην τὴν δοχοῦσαν 
εἶναι μιχρὰν διαφορὰν ἀνεῖλεν. Εἰπὼν γὰρ, Κοινω- 
vía τοῦ σώματος, ἐζήτησε πάλιν ἑγγύτερόν τι ci- 
πεῖν ' δι xal ἐπήγαγεν, "Oct εἷς ἄρτος, ér σῶμά 
ἐσμεν οἱ πο..Ίοί. TU γὰρ λέγω κοινωνίαν; φησίν᾽ 
αὑτό ἐσμεν ἐχεῖνο τὸ σῶμα. Τί γάρ ἐστιν ὁ ἄρτος ; 
Σῶμα Χριστοῦ. Τί δὲ γίνονται οἱ µεταλαμθάνοντες; 
Σῶμα Χριστοῦ ' οὐχὶ σώματα πολλὰ, ἀλλά σῶμα Ev. 
Καθάπερ yàp ὁ ἄρτος ἐκ πολλῶν συγχείµενος χόκ- 
xtv Ἵνωται, ὡς μηδαμοῦ φαίνεσθαι τοὺς χόχκους, 
ἀλλ εἶναι μὲν αὐτοὺς, ἄδηλον δὲ αὐτῶν εἶναι τὴ» 
διαφορὰν τῇ συναφείᾳ * οὕτω xal ἀλλήλοις xal τῷ 
Χριστῷ σνναπτόµεθα. Οὐ γὰρ tZ ἑτέρου μὲν αώμα- 
τος σὺ, ἐξ ἑτέρου δὲ ἐχεῖνος τρέφεται, ἁλλ᾽ Ex τοῦ 
αὐτοῦ πάντες * διὸ χαὶ [214] ἐπήγαγεν ΄ Οἱ γὰρ 
πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου µετέχομεν. El δὲ ἐκ τοῦ 
αὐτοῦ, xai τὸ αὐτὸ Υινόµεθα πάντες, διὰ τί μὴ καὶ 
τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἐπιδειχνύμεθα, xal γινόµεθα xal 
κατὰ τοῦτο ἕν; Καὶ γὰρ xai τὸ παλαιὸν ἐπὶ τῶν πρ»- 
Ὑόνων τῶν ἡμετέρων τοῦτο ἦν. ToO γὰρ πλήθους 


6 Reg., ἐφιεμένους. 


199 
qued non solum illas, qu:* nostram süperant potesta- 
tem, sed neque liasce humanas possimus sine illius 
auxilio facile ferre, subjunxit : Sed faciet cum tenta- 
tione proventum, ut possitis sustinere. Neque enim illas 
moderatas, ut dixi, propria virtute feremus ; sed in 
iis quoque ejus egemus auxilio, ut cas pervadamus, 
et antequam pervadamus feramus. ]pse namque εἰ 
patientiam dat, et promptam liberationem affert ; ita 
ut hac ratione tentatio ferri possit. lloc enim subin- 
dicavit dicens : Faciet exitum ut possitis sustinere ; om- 
niaque illi attribuit, 14. Propter quod , carissimi mei , 
[ugite ab idolorum cultu. Rursus illos leniter alloquitur 
addito cognationis nomine, et cum magna urget ce- 
leritate ut ab hoc peccato liberentur. Non enim dicit 
Solum, Discedite, sed, Fugite: ac rem vocat idolola- 
triam ; et ob proximi damnum jam non modo abs- 
cedere jubet, sed rem ipsam per se sufficere ait ad 
magnam afferendam perniciem. 15. Ut prudentibus 
loquor ; vos judicate quod dico. Quia cnim rem magnam 
loquutus est, et crimen auxit vocans idololatriam ; 
ne videretur exasperare illos et molesta uti oratione, 
illis demum judicium permittit, et cum laude judices 
constituit illos. Ut prudentibus loquor, inquit : quod 
est admodum confideutis cause et juri suo, cum 
nempe illum qui accusatur dicti judicem constituit. 
Hoc auditorem magis erigit, quando non quasi impe- 
rans et legem ferens, sed quasi consulens et illorum 
judicium exspectans, sic disserit. Cum Jud:eis enim, 
utpote insana et puerili mente praeditis, non sic Deus 
loquebatur, neque semper illis mandatorum causas 
indicabat ; sed tantum jubebat : hic autem, quia ma- 
gna libertate fruimur, el consilium nobis adest, 
ut amicos nos alloquitur et ait : Non opus est mihi 
aliis judicibus : vos mihi caleulum ferte, vos accipio 
judices. 16. Calix benedictionis, cui benedicimus, nonne 
communicatio sanguinis Christi est ? Quid dicis, o beate 
Paule? ut auditorem pudore afficias , mysteriaque 
horrenda memorans, benedictionis calicem vocas 
terribilem illum atque formidandum calicem? Etiam, 
inquit : non parva enim res est qus dicitur. Nam 
cum benedictionem dico, omnem explico Dei bene- 
ficentiz tliesaurum, et magna illa dona in memoriam 
revoco. Nam nos quoque ad calicem recensentes inef- 
fabilia Dei beneficia, et omnia quibus fruimur, sic 
illum offerimus et cominunicamus, gratias agentes 
quod genus humanum ab errore liberaverit ; quod 
eos, qui proeul" erant, prope fecerit; quod eos qui 
spem non liaberent et athei erant iu mundo, fratres 
suos el coheredes constituerit. Pro his et similibus 
gratias agentes, sic accedimus. Quomodo non con- 
traria facitis, inquies, o Corinthii, Deo quidem bene- 
dicentes, quod vos ab idolis liberaverit, dum rursus 
ad illorum mensas aceurritis ? Calix benedictionis, cui 
benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est ? 
Valde fideliter dixit et terribiliter : hoc enim vult 
significare ; Hoc quod in calice est, illud ipsum est, 
quod ex latere fluxit, et illius sumus participes. Ca- 
lieem autem benedictionis vocavit, quia illum prae 
manibus habentes, sie ipsum celebramus, admiran - 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΛΕΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


tes, terrore perculsi de ineffabiti dono, benedicentces 
quod ipsum effuderit, ut ne in errore maneremus; et 
non solum effuderit, sed etiam eum ipsuin nobis οπι- 
nibus impertierit, Itaque si sanguinem cupis, inquit, 
ne idolorum aram brutorum cade, sed altare meum 
sanguine meo cruenta. Quid hac re horribilius? quid, 
queso, amabilius ? 

2. Hoc et amatores faciunt. Cum vident eos quos 
amant aliena concupiscentes et sua despicientes, sua 
dantes persuadent abscedere ab iis qux illorum sunt. 
Sed qui amant, in pecuniis et vestibus et possessio- 
nibus hanc exhibent liberalitatem ; in sanguine au- 
tem nullus umquam : Christus vero in hoc curam 
suam ostendit et ardentem erga nos caritatem. Et in 
veteri quidem lege, quia imperfectiores erant, quem 
idolis offerebant sanguinem, eum ipse excipere sus- 
tinuit, ut ab illis abduceret ; quod ipsum rursus crat 
amoris ineffabilis : bic autem in rem horribiliorem 
et magnificentiorem sacerdotalem transtulit opera- 
ionem, ipso mutato sacrificio, et pro brutorum ma- 
ctatione seipsum jussit offerri. Panis. quem frangimus, 
nonne communicatio corporis Christi est ? Cur non di- 
xit, P'articipatio? Quia voluit quid amplius significa- 
re, 6ἱ magnam indicare conjunctionem. Non enim 
cum parlicipamus tantum et sumimus, sed etiam 
cum conjungimur communicamus. Quemadmodum 
enim corpus illud Christo jungitur : ita et nos per 
panem hunc unimur. Cur autem addidit, Quem fran- 
gimus? hoc enim in eucharistia fieri videre est; in 
cruce vero non item, imo contrarium : ait enim , Os 
non commiuuetur. ( Num. 9. 12; Exod. 12. 46). Scd 
quod non passus est in cruce, hoc propter te patitur 
in oblatione, et frangi patitur ut omnes impleat. 
Deinde quia dixit , Communicatio corporis , quod au- 
tem communicat, aliud est ab eo cui communicat ; 
lianc etiam, quie parva videbatur esse, differentiam 
sustulit. Cum dixisset enim , Communicatio corporis, 
qu:csivit rursum aliquid propinquius dicere; ideo 
subjunxit: 17. Quoniam unus panis et unum corpus 
multi sumus. Quid euim, inquit, dico communicatio- 
nem ? illud ipsum corpus sumus. Quid est enim panis? 
Corpus Christi. Quid autem fiuut commuuicantes ? 
Corpus Christi; non corpora multa, scd unum cor- 
pus. Sieut enim panis ex multis granis constans, uni- 
lus est, ita ut grana nusquam appareant; sed sint 
quidem ipsa, non manifesta auterm sit illorum diffe- 
renlia propter conjunctionem : sic nos et mutuo et 
cum Christo conjungiinur. Non enim ex altero cor- 
pore hic, ex altero ille nutritur, sed ex eodem ipso 
omnes : ideoque adjecit, Omnes enim ex uno pane 
parlicipamus. Si autem ex eodem, et idipsum effici- 
mur omnes, cur non eaindem caritatem exhibemus, 
et ea ratione unum efficimur? Nam olim majorum 
nostrorum tempore hoc erat : Multitudinis enim εγε- 
dentium, inquit, cor unum el anima una erat (Act. 4. 
$2). At non nunc, imo totum contrarium : multa et 
varia suut. inter omnes bella, et feris s:evius affe- 
cli sumus alter in alterius membra. Et Christus 
quidem te, elsi tantum ab ipso disjunctum, uui- 


199 


Ἐς εἰπεῖν. τὸ γὰρ δυνατὸν ἓν τῇ τοῦ θεοῦ ῥοπῇ 
χεῖται, ἣν διὰ τῆς ἡμετέρας ἐπιστώμεθα γνώμης. 
Διόπερ ἵνα µάθῃς ἀκριθῶς, ὅτι οὗ µόνον ἐχείνους 
τοὺς ὑπερθδαίνοντας ἡμῶν τὴν δύναμιν, &))' οὐδὲ τού- 
τους τοὺς ἀνθρωπίνους ἔνι χωρὶς τῆς ἐχεῖθεν βοηθείας 
ῥᾳδίως ἐνεγχεῖν, ἐπήγαγεν' 'AAAÀ ποιήσει σὺν τῷ 
«αειρασμῷ xal τὴν ἔκδασιν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγ- 
«str. 0ὐδὲ γὰρ ἐχείνους τοὺς συµµέτρους, ὅπερ ἔφτν, 
qnel, τῇ ἰδίᾳ δυνάµει διοίσοµεν’ ἀλλὰ χἀνταῦθα τῆς 
παρ᾽ αὐτοῦ δεόµεθα συμμαχίας, ὥστε αὐτοὺς διεζελ- 
θεῖν, χαὶ πρὶν ἢ διεξελθεῖν, [212]. ἐντγχκεῖν. Αὐτὸς 
γὰρ xax τὴν ὑπομονὴν δίδωσι, χαὶ τὴν ταχεῖαν ἁπαλ- 
λαγὴν ἐπάγει, ὥστε χαὶ ταύτῃ φορητὸν γενέσθαι τὸν 
πειρασμὀν. Τοῦτο γὰρ ᾖνίξατο εἰπὼν, Ποιήσει καὶ 
τὴν ἔκδασυ τοῦ δύγασθαι ὑπεγεγχεῖν' xal πάντα 
αὐτῷ ἀνατίθησι. Διόπερ, ἀδεφοίμου, φεύγετε ἀπὸ 
ες εἰδωλο.ατρείας. Πάλιν αὐτοὺς θεραπεύει τῷ 
τῆς συγγενείας ὀνόματι, xat μετὰ πολλοῦ τοῦ τάχους 
ἐπείγει τῆς ἁμαρτίας ἁπαλλαγῆναι ταύτης. 0Οὐδὲ γὰρ 
εἶπεν, ᾽Αποστῆτε, ἁπλῶς, ἀλλὰ, Φεύγετε' xal τὸ 
πρᾶγμα εἰδωλολατρείαν καλεῖ, χαὶ οὐχέτι διὰ τὴν τοῦ 
πλησίον βλάδην ἀφίστασθαι µόνον χελεύει, ἀλλὰ xal 
αὐτὸ χαθ) ἑαυτὸ δείχκνυσιν ἰχανὸν μεγάλην ἑνεγχεῖν 
λύμην. Ὡς φρονίμοις Aéro xplvate ὑμεῖς Ó eng. 
Ἐπειδὴ γὰρ µέγα ἐφθέγξατο, χαὶ τὴν χατηγορίαν 
ηὔξησεν, εἰδωλολατρείαν καλέσας, ἵνα μὴ δόξῃ τρα- 
χύνειν αὐτοὺς xal φορτικὸν ποιεῖν τὸν λόγον, αὐτοῖς 
λοιπὸν ἐπιτρέπει τὴν xplotv, χαὶ μετ ἑγχωμίου 
καθίζει τοὺς διχάζοντας. Ὡς φρορίμοις γὰρ ἀέγω, 
φησίν ΄ ὅπερ σφόδρα θαῤῥοῦντός ἐστι τοῖς οἰχείοις 
διχαιώμασι, τὸ τὸν ἐγχαλούμενον αὐτὸν καθίσαι τῶν 
λεγομένων χριτήν. Τοῦτο καὶ τὸν ἀχροατὴν αἴρει 
µειζόνως, ὅταν ph ὡς ἐπιτάττων μηδὲ ὡς νοµοθε- 
τῶν, ἀλλ᾽ ὡς συμθουλεύων xaX παρ) αὐτοῖς ἐχείνοις 
δικαζόµενος, οὕτω διαλέγηται. Ἰουδαίοις μὲν γὰρ, 
ἅτε ἀνοητότερον διαχειµένοις xaX παιδιχώτερον, οὐχ 
οὕτως 6 θεὸς διελέγετο, οὐδὲ πανταχοῦ τὰς αἰτίας 
αὑτοῖς ἔλεγε τῶν ἐπιταγμάτων, ἀλλ) ἐχέλευε µόνον’ 
ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ πολλῆς ἐλευθερίας ἀπελαύσαμεν, 
wai συμθουλῆς ἀπολαύομεν, xal ὡς φίλοις διαλέγε- 
και xal φησιν’ Οὐ δέοµαι ἑτέρων διχαστῶν΄ αὑτοί 
μοι τὴν φῆφον ὑμεῖς φέρετε ταύτην, ὑμᾶς λαμθάνω 
Χριτάς. Τὸ ποτήριον τῆς εὐογίας, ὃ εὖὐ.1ογοῦ- 
pev, οὐχὶ κοινωνἰα τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ 
ἐστι ; Τί λέχεις, ὦ µαχάριε Παῦλε; θέλων ἑντρέψαι 
«by ἀχροατὴν, χαὶ μυστηρίων μεμνηµένος φρικτῶν, 
εὐλογίας ποτήριον χαλεῖς τὸ ποτήριον τὸ φοθερὸν xal 
φριχωδέστατον ἐχεῖνο; Nat, φησίν' οὐ γὰρ μιχρὸν 
4b εἰρημένον. Εὐλογίαν γὰρ ὅταν εἴπω, πάντα * 
ἀναπτύσσω «by τῆς εὐεργεσίας τοῦ θεοῦ θησαυρὸν, 
καὶ τῶν μεγάλων ἑχείνων ἀναμιμνήσχω δωρεῶν. Kal 
YÀp καὶ ἡμεῖς ἐπιλέγοντες τῷ ποτηρίῳ τὰς ἁράτους 
εὐεργεσίας τοῦ θεοῦ, χαὶ ὅσων ἀπολελαύχαμεν, οὕτως 
αὐτὸ προσάγοµεν b xai χοινωνοῦμεν, εὐχαριστοῦντες 
ὅτι τῆς πλάνης ἀπήλλαξε τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος" 
ὅτι μαχρὰν ὄντας, ἐγγὺς ἐποίησεν * ὅτι ἑλπίδα μὴ 
ἔχοντας xai ἀθέους ἓν *p xóajup, ἁἀδελφοὺς ἑαυτοῦ 
χατεσχεύασε xal συγχληρονόµους. Ὑπὲρ τούτων χαὶ 
τῶν τοιούτων ἁπάντων εὐχαριστοῦντες, οὕτω πρόσ- 
μεν. Εῶς οὖν οὐκ ἑναντία ποιεῖτε, φησὶν, à Koplv- 
(wr, εὐλογοῦντες μὲν τὸν θεὸν, ὅτι τῶν εἰδώλων 
ὑμᾶς ἀπήλλαξε, πάλιν δὲ ἐπὶ τὰς ἐχείνων τρέχοντες 
«ραπέζας; Τὺ ποτήριον τῆς εὐ.ογίας, ὃ εὖ.]ο- 


9 Reg., ὅταν εἴπω, εὐχαριστίαν λέγω εὐχαριστίαν δὲ 
ὅταν εἴκω, πάντα. b Heg.^ αὐτὸ προσερχόµεθα. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIV. 


(0 


γοὔμεν, οὐχὶ χοιγωγία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ 
ἐστι, Σφόδρα πιστῶς καὶ φοθερῶς εἴρηχεν. Ὁ γὰρ 
λέχει, τοῦτό ἐστιν, ὅτι Τοῦτο [215] τὸ ἐν τῷ ποτη- 
ρίῳ ὃν, ἐχεϊνό ἔστι τὸ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ῥεῦσαν, xal 
bxelvou µετέχομεν. Ποτήριον δὲ εὐλογίας ἐχάλεσεν, 
ἐπειδὴ αὐτὸ μετὰ χεῖρας ἔχοντες, οὕτως «αὐτὸν &v- 
υμνοῦμεν, θαυμάζοντες xal ἐχπληττόμενοι τῆς ἀφά- 
του δωρεᾶς, εὐλογοῦντες ὅτι xal αὑτὸ τοῦτο ἐξέχεεν, 
ἵνα μὴ µείνωμεν Ev τῇ πλάνη * καὶ οὐ µόνον ἐξέχεεν, 
ἁλλὰ xal πᾶσιν ἡμῖν αὐτοῦ µετέδωχεν. Ὥστε εἰ 
αἵματος ἐπιθυ μεῖς, φηαὶ, μὴ τὸν τῶν εἰδώλων βωμὸν 
τῷ τῶν ἁλόγων φόνῳ, ἀλλὰ τὸ θυσιαστήριον τὺ ἐμὸν 
τῷ tut φοίνισσε αἴἵματι. Τί τούτου φρικωδέστερον; 
«i δὲ φιλοστοργότερον; εἰπέ uot. 

β’. Τοῦτο χαὶ οἱ ἐρῶντες ποιοῦσιν. "Όταν ἴδωσι τοὺς 
ἐρωμένους τῶν ἀἁλλοτρίων ἐπιθυμοῦντας 6 xai τῶν 
οἰχείων χαταρρονοῦντας, τὰ αὐτῶν διδόντες πείθον- 
διν ἁποστῆναι τῶν ἐἑχείνων. ᾿Αλλ’ οἱ ἐρῶντες μὲν ἐν 
χρήµασι xol ἱματίοις καὶ χτήµασι ταύτην ἐπιδείχνυν- 
ται τὴν φιλοτιµίαν, ἐν αἵματι δὲ οὐδεὶς οὐδέποτε * ὁ 
δὲ Χριστὸς xal ἐν τούτῳ τὴν χηδεµονίαν ἐπεδείξατο 
xai τὴν θερμὴν περὶ ἡμᾶς ἀγάπην. Καὶ ἓν μὲν τῇ 
Παλαιᾷ ἐπειδὴ ἀτελέστερον διέχειντο, ὃ τοῖς εἰδώλοις 
προσέφερον αἷμα, τοῦτο αὐτὸς ὑπέμεινε καταδέξα- 
σθαι, ἵνα ἁποστήσῃ ἐχείνων, ὃ χαὶ αὐτὸ πάλιν ἀφά- 
του φιλοστοργίας ἣν ' ἐνταῦθα δὲ ἐπὶ τὸ πολλῷ φρι- 
χωδέστερον xal µεγαλοπρεπέστερον τὴν ἱερουργίαν 
µετεσχεύασε, xal τὴν θυσίαν αὐτὴν ἀμείφας, xai 
ἀντὶ τῆς τῶν ἁλόγων σφαγῆς ἑαυτὸν προσφἑρειν χε- 
λεύσας. 'O ἄρτος, ὃν κ.ῶμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ 
σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστι; A τί μὴ εἶπε, Μετ- 
oyfj ; Οτι πλέον τι δηλῶσαι ἠθουλήθη, xal πολλὴν 
ἑνδείδασθαι τὴν συνάφειαν. O0 γὰρ τῷ µετέχειν µό- 
voy xai µεταλαμδάνειν, ἀλλὰ xal τῷ ἑνοῦσθαι xot- 
νωνρῦμεν. Καθάπερ Υὰρ τὸ σῶμα ἐχεῖνο ἤνωται τῷ 
Χριστῷ, οὕτω χαὶ ἡμεῖς αὑτῷ διὰ τοῦ ἄρτου τούτου 
ἐνούμεθα. Διὰ τί δὲ προσέθηχεν, "Or κ.1ῶμεν ; τοῦτο 
γὰρ ἐπὶ μὲν τῆς εὐχαριστίας ἔστιν ἰδεῖν γινόµενον ' 
ἐπὶ δὲ τοῦ σταυροῦ οὐχέτι, ἀλλά καὶ τοὺναντίον τού- 
*"* Ὁστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησὶν, οὐ συντριδή- 
σεῖαι. Αλλ' ὅπερ οὐκ ἔπαθεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, τοῦτο 
πάσχει ἐπὶ τῆς προσφορᾶς διὰ σὲ, χαὶ ἀνέχεται δια- 
χλώμενος, ἵνα πάντας ἐμπλήσῃ. Εἶτα ἐπειδὴ εἶπε, 
Κοινωνία τοῦ σώματος, τὸ δὲ κοινωνοῦν ἕτερόν 
ἐστιν ἐχείνου, οὗ χοινωνεῖ, καὶ ταύτην τὴν δοχοῦσαν 
εἶναι μικρὰν διαφορὰν ἀνεῖλεν. Εἰπὼν γὰρ, Κοινω- 
vía τοῦ σώματος, ἐζήτησε πάλιν ἐγγύτερόν τι ci- 
melv * δι xal ἐπήγαγεν, "Οτι elc ἄρτος, &r σῶμά 
ἐσμεν οἱ zoAAol. Τί γὰρ λέγω κοινωνίαν; φησἰν᾽ 
αὐτό ἐσμεν ἐκεῖνο τὸ σῶμα. Τί γάρ ἐστιν ὁ ἄρτος ; 
Σῶμα Χριστοῦ. Τί δὲ γίνονται οἱ µεταλαμθάνοντες; 
Σῶμα Χριστοῦ ' οὐχὶ σώματα πολλὰ, ἀλλὰ σῶμα ἓν. 
Καθάπερ γὰρ ὁ ἄρτος ix πολλῶν συγχείµενος xóx- 
xwv Ένωται, ὡς μηδαμοῦ φαίνεσθαι τοὺς χόχκους, 
ἁλλ᾽ εἶναι μὲν αὐτοὺς, ἄδηλον δὲ αὐτῶν εἶναι τὴν 
διαφορὰν τῇ συναφείᾳ * οὕτω xal ἀλλήλοις xal τῷ 
Χριστῷ συναπτόµεθα. Οὐ γὰρ ἐξ ἑτέρου μὲν σώμα- 
τος σὺ, ἐξ ἑτέρου δὲ ἐχεῖνος τρέφεται, ἁλλ᾽ Ex τοῦ 
αὐτοῦ πάντες  διὸ xol [214] ἐπήγαγεν ' Οἱ γὰρ 
πάντες ἐκ τοῦ évüc ἄρτου µετέχοµεν. El δὲ ix τοῦ 
αὐτοῦ, καὶ τὸ αὐτὸ Υινόµεθα πάντες, διὰ τί μὴ καὶ 
τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἐπιδειχκνύμεθα, xat Υινόµμεθα xal 
κατὰ τοῦτο Év; Καὶ γὰρ xai τὸ παλαιὸν ἐπὶ τῶν προ- 
Ὑόνων τῶν ἡμετέρων τοῦτο ἣν. ToO. γὰρ π.ήθους 


* Reg., ἐφιεμένους. 


Μι 


τῶν πιστευσἀάντων, φησὶν, ἦν ἡ καρδία xal ἡ γυ- 
x^ µία. "AX οὐχὶ νῦν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν ΄ πολ- 
λοὶ xaX ποικίλοι μεταξὺ πάντων οἱ πόλεμοι, xal θη- 
ρίων χαλεπώτερον πρὸς τὰ ἀλλήλων διαχείµεθα µέλη. 
Καὶ ὁ μὲν Χριστὸς τοσοῦτόν σε διεστηχότα ἑαυτῷ 
Ίνωσε΄ σὺ δὲ οὐδὲ τῷ ἁδελφῷ ἀξιοῖς ἡνῶσθαι μετὰ 
ἀχριθείας τῆς προσηκούσης, ἀλλὰ ἀποσχίζδεις σεαυ- 
τὸν, τοσαύτης xal ἀγάπης xal ζωῆς ἀπολαύσας παρὰ 
τοῦ Δεσπότου. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς τὸ σῶμα αὐτοῦ ἔδω- 
χεν ' ἀλλ ἐπειδῆ fj προτέρα τῆς σαρχὸς φύσις ἡ ἀπὸ 
γῆς διαπλασθεῖσα, ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἔφθασε νεχρω- 
θῆναι καὶ ζωῆς γενέσθαι ἔρημος, ἑτέραν, ὡς ἂν εἴποι 
τις, μᾶζαν xal ζύμην ἐπεισήγαγε, τὴν ἑαυτοῦ σάρ- 
χα, φύσει μὲν οὖσαν τὴν αὑτὴν , ἁμαρτίας δὲ ἁπηλ- 
λαγμένην xat ζωῆς γέµουσαν, xal πᾶσιν ἔδωχεν αὐ- 
τῆς µεταλαμθάνειν, ἵνα ταύτῃ τρεφόµενοι, χαὶ τὴν 
πβοτέραν ἀποθέμενοι τὴν νεχρὰν, εἰς τὴν ζωὴν thv 
ἀθάνατον " διὰ τῆς τραπέζης ἀναχερασθῶμεν ταύτης. 
Βλέπετε τὸν "opa κατὰ cápxa* οὐχ οἱ ἐσθίον- 
τες τὰς θυσίας xowwrol τοῦ θυσιαστηρίου εἰσί; 
Πόλιν ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς xol εἰς τοῦτο ἑνάχει. Ἔπει- 
δὴ γὰρ πολὺ τοῦ μεγέθους τῶν λεχθέντων σαν τα- 
πεινότεροι, xal ἀπὸ τῶν προτέρων αὐτοὺς xat συν- 
ᾖθων πείθει. Καὶ καλῶς, Κατὰ σάρκα, φησὶν, ὡς 
αὑτῶν χατὰ πνεῦμα ὕὄντων. "O δὲ λέγει, τοιοῦτόν 
ἑστι΄ Κάν ἀπὸ τῶν παχντέρων παιδευθῆτε, ὅτι οἱ ἐσ- 
θίοντες τὰς θυσίας χοινωνοὶ τοῦ θυσιαστηρίου εἰσίν. 
"Ορᾷς πῶς δείχνυσιν οὐχ ἔχοντας Ὑνῶσιν τελείαν τοὺς 
δοχοῦντας εἶναι τελείους, εἶ ve μηδὲ τοῦτο ἴσασιν, 
ὅτι χοινωνία τις ἀπὸ τούτων xat φιλία πολλοῖς πολ- 
λάχις πρὸς δαίµονας γίνεται, χατὰ μιχρὸν τῆς συν- 
ηθείας αὐτοὺς ἐφελχομένης; El γὰρ ἐπ᾽ ἀνθρώπων τὸ 
κοινωνεῖν ἁλῶν xat τραπέζης φιλίας ἀφορμὴ xat σύμ- 
6ολον γίνεται, ἐγχωρεῖ xaX ἐπὶ δαιμόνων τοῦτο συµ- 
θῆναι * σὺ δέ poc σχόπει, πῶς ἐπὶ μὲν τῷν Ἰουδαίων 
οὐκ εἶπεν, ὅτι τῷ cip χοινωνοῦσιν, ἀλλὰ, Kourwrol 
τοῦ θυσιαστηρἰου εἰσί" καὶ γὰρ χατεχαίετο τὸ τε- 
θειµένον b * ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ οὐχ οὔ- 
τως' ἀλλὰ πῶς; Κοινωρία τοῦ σώματος τοῦ Κυ- 
plev ἑστίν. Ob γὰρ τοῦ θυσιαστηρίου, ἀλλ' αὐτοῦ 
τοῦ Χριστοῦ κοινωνοὶ γινόµεθα. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Κοι- 
γωνοὶ τοῦ θυσιαστηρίου εἰσὶν, εἶτα δείσας μὴ 
δόξη ὡσπερεὶ ἰσχὺν ἑχόντων τῶν εἰδώλων διαλέγε- 
αθαι xa δυναµένων τι βλάψαι ᾿ ὃρα πῶς αὐτὰ χαθαι- 
pet πάλιν λέγων" TU οὖν φηµι; ὅτι εἴδω.ἱόν εἰ ἐσ- 
τω”; f] ὅτι εἰδωλόθυτόν εἰ ἐστι; 

Υ’. Ίαῦτα δὲ λέγω, qnot, χαὶ ἀπάγω, οὐχ ὡς ὄυνα- 
µένων βλάψαι τι τῶν εἰδώλων 7) ἰσχὺν ἔχόντων * οὐδὲν 
γάρ ἐστιν ἀλλὰ βούλομαι χαταφρονεῖν αὐτῶν ὑμᾶς. 
Καὶ εἰ βούλει χαταφρονεῖν, φῃσὶ, τίνος ἕνεχεν μετὰ 
σπουδῆς αὐτῶν ἡμᾶς ἀπάχει; "Ott οὗ προσάγεται τῷ 
[215] Δεσπό-ῃ «tp σῷ. "O γὰρ θύει, qno, τὰ ἔθνη, 
δαιµονίοις θύει, καὶ οὐ θεῷ. Mh τοἰννν τρέχετε ἐπὶ 
tà ἑναντία. «Οὐδὲ γὰρ, εἰ βασιλέως νἱὸς Tic, εἶτα τῆς 
πατριχῆς ἀπολαύων εραπέζης, ἀφεὶς ἐχείνην, τῆς 
τῶν χαταδίχων xal δεσμωτῶν ἠθέλησας χοινωνῆσαι 
ἐν τῷ δεσµωτηρίῳ, ἐπέτρεψεν ἂν ὁ πατἠὴρ΄ ἀλλά xal 
μετὰ moll, ἂν ἀπήγαγε τῆς σφοδρότητος, οὐχ ὡς 
δυναµένης τῆς τραπέζης βλάψαι, ἀλλ ὡς χαταισχν- 
νούσης σου τὴν εὐγένειαν xal τὴν τράπεζαν τὴν βα- 
σιλιχήν. Καὶ γὰρ xat οὗτοι οἰχέται slot προσχεχρου- 
φότες, Ἀτιμωμένοι, χατάδιχοι, δεσμῶται ἀφορήτῳ 
χολάσει τηρούμενοι, µυρίοις ὑπεύθυνοι χαχοῖς. Πῶς 
οὖν οὐχ αἰασχύνῃ χατὰ τοὺς λαιµάργους xal ἆνελευ- 


* Reg, elc τὴν ζῶσαν καὶ ἀθάνατον. 
Savilius iggendum putat τεθνµένον, 


b Reg., τιθέµινον. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


203 


θέρους, ὅταν θῶσι τράπεσαν οἱ χατάδιχοι οὗτοι, τρά- 
yo» ἐχεῖ καὶ µετέχων τῶν προχειµένων; Διά δὴ 
τοῦτο ἀπάγω᾿ ὁ γὰρ σχοπὸς τῶν θυόντων καὶ τὸ πρόσ- 
ωπον τῶν δεχοµένων ἀχάθαρτα ποιεῖ τὰ προχείµενα. 
Ob θἐὲ.ω δὲ ὑμᾶς κοινωγοὺς τῶν δαιµονίων Tl- 
νεσθαι. Εἶδες φιλίαν πατρὺς χηδεμονικοῦ εἶδες καὶ 
αὐτὸ τὸ ῥῆμα πολλὴν ἔχον τὴν ἔμφασιν τῆς διαθέ- 
σεως; 0ὐδὲν γὰρ βούλομαι χοινὸν ἔχειν ὑμᾶς πρὺς 
ἑχείνους, φησίνε Εἶτα ἐπειδὴ ἓν τάξει παραινέσεως 
τὸν λόγον εἰσήγαγεν, ἵνα µή τις τῶν παχντέρων χα- 
ταφρονήσῃ, ὡς ἐξουσίαν ἔχων, ἐπειδὴ εἶπεν, Ot? θέλω, 
χαὶ ᾿Υμεῖς χρίνατε, ἀποφαίνεται λοιπὸν xal νοµο- 
θετεῖ λέγων Ob δύνασθε ποτήριον Kuplov αἶνευ", 
xal ποτήριον δαικονίων * οὗ δύγασθε τραπέζης 
Κυρίου μετέχει», xal τραπέζης δαιµογίων. Καὶ 
ἀρχεῖται τοῖς ὀνόμασι µόνοις εἰς τὴν ἀπαγωγὴν. Εἷ- 
τα χαὶ ἐντρεπτιχῶς' Ἡ παραζη.λ1οὔμεν τὸν Κύριον» 
μὴ ἱσχυρότεροι αὐτοῦ ἐσμεν; Τουτέστι, Πειράζο- 
μεν αὐτὸν, εἰ δύναται χολάσαι ἡμᾶς, καὶ παραχνίζο- 
μεν αὐτὸν πρὸς τοὺς ἑναντίους ἁποχωροῦντες, καὶ 
μετὰ τῶν αὑτοῦ πολεµίων ταττόµενοι; Τοῦτο δὲ εἶπε, 
ἀναμιμνήσχων αὐτοὺς παλαιᾶς ἱστορίας xal πατρι- 
χῆς παρανοµίας. Διὸ xal τῇ λέξει ταύτη χέχρηται, 
ᾗ καὶ πρὸς Ἰουδχίους ὁ Μωῦσῆς ἐχρήσατό ποτε, ἓγ- 
χαλῶν ὑπὲρ εἰδωλολατρείας àx προσώπου τοῦ θεοῦ * 
Αὐτοὶ γὰρ, φησὶ, παρεζή.λωσάν µε ἐπ οὐ θεῷ, 
παρώργισάν µε ἐν τοῖς εἰδώ.ῖοις αὐτῶν. M) ἰσχν- 
ῥότεροι αὐτοῦ ἐσμεν ; Elbe; πῶς φοθερῶς, πῶς 
φρικτῶς ἐπέπληξεν, αὐτὰ διασείσας αὐτῶν τὰ νεῦρα, 
χαὶ τῇ εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῇ σφόδρα αὐτῶν χαθαφά- 
µενος καὶ χατενευχὼν αὐτῶν τὸ φύσημα; Καὶ διὰ τί 
μὴ ἐξ ἀρχῆς ταῦτα τέθειχεν, φησὶν, ἃ μάλιστα ἂν 
αὐτοὺς ἀπήγαγεν;, "Οτι ἔθος αὐτῷ διὰ πλειόνων ἃ 
βούλεται χατασχενάζειν, xaX τὰ ἱσχνρότερα ὕστερον 
τιθέναι, καὶ &x περιουσίας νιχᾷν. Διὰ δη τοῦτο ἀπὸ 
τῶν χαταδεεστέρων ἀρξάμενος, ἐπὶ τὸ χεφάλαιον 
ἦλθε τῶν xaxov. Οὕτω γὰρ χαὶ τοῦτο £0 παράδεχτον 
μᾶλλον ἐγίνετο, τοῖς προτέροις τῆς διανοἰας αὐτῶν 
χαταλεανθείσης. Πάντα µοι ἔξεστιν, ἀ 11 o0 πάντα 
συμφέρει πάντα µοι ἔξεσειν, àdAA ob πάντα 
οἰκοδομεῖ. Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, ἆ.1.1ὰ τὸ τοῦ 
ἑτέρου ἕκαστος. Ὁρᾷς σύνεσιν ἠκριδωμένην; Ἐπει- 
6h yàp εἰχὸς ἣν αὐτοὺς λέγειν, ὅτι Τέλειός εἰμι xal 
χύριος ἐμαντοῦ, καὶ οὐδὲν βλαπτόµενος ἀπογεύομαι 
τῶν προχειµένων * Ναὶ, «nat, τέλειος μὲν εἶ xal σαν- 
τοῦ [216] χύριος * ἀλλὰ μὴ τοῦτο σχόπει, ἀλλ' εἰ μὴ 
βλάδην ἔχει τὸ γινόµενον, ἀλλ᾽ εἰ μὴ χαταστροφἠν. 
Καὶ γὰρ ἀμφότερα εἴρηχεν, OU πάντα συμφέρει, οὐ 
πάντα οἰἱκοδομεῖ, λέγων, καὶ τὸ μὲν ὑπὲρ ἑαντοῦ, 
τὸ δὲ ὑπὲρ τοῦ ἁδελφοῦ τιθείς. Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν, 
Οὺ συµφἑρει, τὴν ἐχείνου ἁπώλειαν αἰνιττομένου 
ἐστί. τὸ δὲ εἰπεῖν, Οὐκ οἰχοδομεῖ, τὸ τοῦ ἀδελφοῦ 
σχάνδαλον. Aib xat ἐπήγαχε, Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζη- 
τείζω ὃ πανταχοῦ xal διὰ πάσης χατασκευάζοι 
ἐπιστολῆς, xat ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους * ὡς ὅταν λέ- 
Yn' Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτῷ ἤρεσε᾽ xe 
πάλιν, Καθὼς κἀγὼ πάντα πᾶσιν ἀρέσκω, μὴ ζη- 
τῶν τὸ ἑμαυτοῦ συμφέρον * χαὶ ἐνταῦθα πάλιν * οὗ 
μὴν ἐπεξεργάζεται αὐτὸ ἐνταῦθα. Ἐπειδὴ γὰρ bv 
τοῖς ἔμπροσθεν διὰ πολλῶν αὐτὸ χατεσχεύασς xal 
ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδαμοῦ τὸ αὐτοῦ ζητεῖ, ἀλλὰ χαὶ 
Ἰουδαίοις ὡς Ἰουδαῖος ἐγένετο, χαὶ ἀνόμοις ὡς ἄνο- 
pos, χαὶ τῇ ἐλενθερἰᾳ τῇ ἑαυτοῦ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ οὐχ 
ἁπλῶς ἐχοήσατο, ἀλλ' εἰς τὸ πᾶσι συμφέρον, δονυ- 
λεύων ἅπασιν ^ ὀλίγοις ἀρχεσθεὶς ῥήμασιν ἐνταῦθα 
ἀπτλάγγ, εἰς μνημη» διὰ τῶν ὀλίγων τούτων παρα” 


bl 


201 
vit : tu vero ne fratri quidem jungi dignaris cum 
debita accuratione, sed abscindis te, tantam a Do- 
mino et caritatem et vitam consequutus. Neque enim 
solummodo corpus suum dedit; sed quia prior car- 
mis natura ex terra formata, a peccato prius morte 
affecta et amissa vita aliam , ut quis dixerit, mas- 
sam et fermentum induxit; carnem suam, quie 
matura eadem erat, peccato autem liberam et vita 
plenam, omnibus participandam dedit, ut ea nutriti 
et deposita priore qux: mortua erat, in vitam im- 
fnortalem per hanc mensam coaptaremur. 18. Vi- 
dete Israel. secundum carnem : nonne qui edunt ho- 
stias, participes suut allaris ? Rursus ex veteri lege ad 
idem inducit. Quia enim longe imbecilliores eraut 
quam ut diclorum magnitudinem caperent , a priori- 
bus et assuetis illis persuadet. Et apposite ait, Se- 
cundum carnem, quod ipsi essent secundum spiritum. 
Hoc autem vult signiflcare : Etiam a crassioribus do- 
cemini , quod qui hostias comedunt , participes sint 
altaris. Viden' quomodo ostendat eos, qui viderentur 
esse perfecti, non habere perfectam cognitionem , si 
ne lioc quidem scirent, quod ex his sepe communi- 
catio qu:edam multis sit et amicitia cum dzemonibus, 
consuetudine paulatim ipsos altrahente? Si enim 
apud homines salis et mens: conjunctio , amieitize 
occasio et symbolum est , idipsum el in d:emonibus 
eohtingere potest. Tu vero mihi perpende quomodo 
de Judzis quidem non dixerit , quod cum Deo corn- 
municenl, sed, Quod participes altaris sunt ; urebatur 
enim quod superpositum erat : in corpore autem 
Christi non sie ; sed quomodo? Communicatio corpo- 
ris Domini est. Nou enim altaris, sed ipsius Christi 
participes efficimur. Cum autem dixisset , Participes 
sunt aliaris, deinde timens ne videretur de idolis lo- 
qui , 3c si potestatem quamdam haberent et nocere 
possent ; vide quomodo hoc de medio tollat , rursuin 
dicens : 19. Quid ergo dico? quod idolum sit aliquid , 
eut idolis immolalum sit aliquid ? 

$9. Hiec autem dico, iuquit, et de medio tollo , non 
quod possint idola in aliquo nocere aut aliquam vim 
habeant ; nihil iunt enim ; sed volo vos ea despicere. 
Et si vis, inquies, nos ea despicere, cur cum studio uos 
ab illis abducis? Quia non offeruntur Domino tuo. 90. 
Que enim immolant gentes, inquit, demoniis immolant, 
et non Deo. Necurratis ergo ad contraria. Neque enim, 
si regis filius esses, deinde mensa fruens paterna, illa 
relicta, damnatorum et vinctorum in carcere mens 
consors esse velles, id pater permitteret ; imo cum 
vehementia magna te abduceret , non quod mensa te 
ledere posset, sed quod ea nobilitatem tuam et men- 
€3m regiam dedecoraret. Sunt enim hi quoque servi 
scelesti, infames, damnati , vincti, intolerabili sup- 
plieio reservati , malis obnoxii innumeris. Quomodo 
ergo non erubescis more helluonum et illiberalium, 
cum damnati illi mensam apponunt, illuc accurrere et 
appositorum particeps esse? Ideo te abduco : nam 


imolantium scopus οἱ accipientium persona, appo-- 


sita reddunt impura. Nolo autem vos socios. fieri de- 
meniorurm. Vidistin' amicitiam patris curam gerentis ? 


IN EPIST. P AD COR. IIOMIL. XXIV. 


eoe 


vidistin' dietum ipsum quod affectum cum emphasi- 
exhibeat ? Nihil] enim cum illis commune vos habere. 
volo, inquit. Deinde quia adhortationis inodo Sernio- 
nem induxerat, ne quis ex crassioribus id contein- 
nerct, quasi potestatein fiabens, quia dixerat, Nolo : 
et, Vos judicate, sententiam et legem postea statuit 
dicens : Non potestis calicem Domini bibere et cali- 
cem daemoniorum : 91. mon potestis mense  Do- 
mini esse participes et. mense daemoniorum. Solis 
verbis est contentus ut. abducat. Dcinde pudo - 
rem incuüens : 99. An emulamur Dominum? num- 
quid fortiores illo sumus ? ld est , teutamus eum num 
possit nos punire, et irritamus eum ad adversarios 
deficientes, et cuin inimicis ejus in acie stantes ? fIoc 
autem dixit, i memoriam illis revocans veterem. 
historiam, et patrum transgressionem. Ideo liac USUS. 
est vqce, qua adversus Jud:»os Movses olim usus est, 
accusans eos de idololatria ex persona Dci : l psi 
enim , inquit, provocaverunt me in eo qui non eral 
Deus , irritaverunt me in idolis suis ( Deut. 352. 91). 
Num illo fortiores sumus ? Vidistin' quam terribiliter 
et horribiliter ipsos increpavit, ipsos eorum ncrvos 
concutiens, ea re in absurditatem adducta, illos γι] 
perstringens , illorumque tumorem deprimens? Et 
cur, inquies, hzc ab initio non posuit, quie illos ma- 
xime abduxissent ? Quia ios est illi pluribus ea qua 
vult probare , et fortiora ultima ponere, alque ex vi 
magna vincere. ldeo a ininoribus orsus, ad caput 
malorum venit. Sic et hoc magis acceptum fuit, prio- 
ribus delinito illorum animo. Omnia mihi licent, sed 
non omnia expediunt : 25. omnia mihi licent , sed non 
omnia edificant. 34. Nemo quod suum est querat, sed 
quod alterius unusquisque. Viden' accuratam. pruden- 
iam ? Quia enim verisimile erat illos dicere : Per- 
fectus sum et mei juris , et nihil l;csus apposita de- 
gusto : Etiam, inquit, perfectus es et tui juris ; sed ne 
illud attendas , sed num illud damnum afferat , num 
eversionem. Nam utrumque dixit, Non omnia confe- 
runt, non omnia edificant, et aliud pro seipso, aliud 
pro fratre posuit. Nam dicere, Non ezpedit, cst suam 
perniciem subindicantis : dicere autein, Non edificat, 
fratris scandalum subindicat. Ideo subjunxit : Nemo. 
quod suum est querat ; duod ubique et per totam con- 
firinat epistolam, et in Epistola ad Romanos cuin di- 
cit : Etenim Christus non sibi ipsi plucuii ( Rom. 15. 3). 
et rursum, Sicut et ego per omnia omnibus placeo, non 
querens meam utilitatem (1. Cor. 10. 55); et hic rursum; 
non tamen illud hic excutit. Quia enim superius illud 
pluribus probaveratet demonstraverat, quod nusquam 
ca quie sua sunt quzrat , sed quod Judsis tamquam. 
Jud:eus factus sit, et illis qui sunt sine lege tamquam 
sine lege, et quod libertate potestateque sua non te- 
mere sit usus, sed ad id quod omnibus utile esset, ser- 
viens omnibus ; paucis contentus verbis huc desiit, per 
hiec pauca illis in memoriam revocans omnia quz dicta 
sunt. Hxc ergo nos quoque cum sciamus, dilecti, (ratri- 
bus prospiciamus, et unitatem cum illis servemus. ]n 
hoc enim nos inducit sacrificium illud horrendum et 
vemendum, jubens nos cum concordia maxime illo ac- 


205 
cedere et eum caritate ferventi, et inde aquilas effe- 
clos, it: ad ipsum advolare czlum. Ubi enim erit ca- 
daver, inquit, ibi et aquile (Matth. 21. 98) ; cadaver 
corpus mortuum vocans. Nisi enim ille cecidisset , 
nos non resurrexissemus. Aquilas autem vocat 
ostendeus sublimem esse oportere illum qui ad hoc 
corpus acecdit, et nihil cum terra commune babere, 
neque deorsum trahi ac serpere, sed assidue semper 
sursum volare, et ad solem justitie respicere , et 
mentis oculum acutum babere : aquilarum enim, non 
graculorum h:ec est mensa. Ipsi tunc occurrent de- 
sceudenti de cxelis, qui nunc digne percipiunt , ut qui 
indigne extrema patientur. 

1. Corporis Christi sanctitas οί virtus. — Si cnim 
regem quis non utcumque nec perfunctorie acce- 
perit: quid regem dico? ne vestem quidem regiam 
quis impuris manibus tetigerit, etiamsi in solitu- 
dine sit, etiamsi solus et nemo adsit : atqni ni- 
hil aliud est vestis quam stamen vermium. Si vero 
tineturam miraris, et ipsa quoque mortui piscis sau- 
puis est ; nemo tamen ausus fuerit illam ssordi- 
dis contrectare manibus. Si autem liumanum vesti- 
mentum ΠΕΠΙΟ ausus fuerit temere tangere ; quomodo 
eorpus universorum Dei immaculatum et purum, 
quod cum divina illa natura versatum est, per 
quod sumus et vivimus, per quod portze mortis fractae 
sunt et fornices cxeli aperti sunt, cum tanta contu- 
imelia accipiemus ? Ne, queso, ne nos ipsos Jugulemus 
per impudentiam ; sed cum horrore et puritate omni 
ad ipsum accedamus ; et cum ipsum videris proposi- 
tum, tibi ipsi dic : Propter hoc corpus non sum ego 
amplius terra et cinis, non ultra captivus, sed liber : 
jdeo cxlos spero et. bona illic reposita me acceptu- 
rum esse, immortalem vitam, angelorum sortem, cum 
Christo consuetudinem : hoc corpus clavis confixum, 
flagris cesum, mors non tulit, boc corpus sol cum 
erucifixum videret, radios avertit : ideo tunc velum 
scissum est, petre rupta sunt, et universa terra con- 
cutiebatur : hoc est illud corpus , quod cruentatum 
fit, lancea perfossum , quod salutares fontes scatu- 
vivit orbi , alium sanguinis, alium aqux. Vis aliunde 
ejus vim discere? Interroga mulierem sanguinis fluxu 
laborantem, quz non ipsum, sed ejus vestimentum, 
ime non totum, sed fimbriam tetigiL: interroga mare 
quod dorso suo ipsum gestavit : interroga εἰ ipsum 
diabolum, et dic : Unde habes plagam illam insana- 
bilem ? unde fit ul nihil jam possis ? undeuam captus 
es? a quo detentus iuisti dum fugeres ? et nihil aliud 
dicet, quam corpus erucifixum. Per hoc stimuli ejus 
confracti sunt, per hoc corpus ejus contritum , per 
hoc principatus οἱ potestates traductz sunt : Spo- 
lians enim, inquit, principatus el potestates, traduxit 
cenfidenler, triumphans de illis in. semetipso (Col. 2. 
45 ). Interroga mortem , et dic : Undenam sublatus 
est stimulus tuus ? undenam soluta est tua victoria ? 
undenam pracisi sunt nervi tui, et puellis infanti- 
busque facta es ridicula, qux tyrannis et justis om- 
nibus antebac formidabilis eras ? et huic corpori cau- 
sam adscribet. Cum eiim crucifigebatur, tunc mortui 


8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


204 
resürrexerunt; tunc carcer ille ruptus est et porte 
ere: confract:e sunt, et mortui emissi sunt, et jani- 
tores inferni omnes obstupefacti sunt. Atqui οἱ fuis- 
sel unus ex multis, contrarium accidere oporteljat, 
mortem fuisse potentiorem, sed non fuit : non euim 
erat unus ex muliis ; ideo illa soluta fuit. Et sicut 
ii qui alimentum accipiunt, quod retinere non pos- 
sint, etiam quz prius percepta fuerant propter illud 
evomunt ; ita etiam accidit in morte. Corpus, quod 
ipsa non poterat conficere , accipiens, illa quoque 
rejecit qux: intus retinebat : cum illud intus haberet, 
parturiebat οἱ premebatur, donec ipsum evomuit. 
Ideo ait Apostolus : Solutis doloribus mortis (Act. 9. 
24). Nulla enim mulier pr»gnans parturiensque 
tanto labore premitur, quanto illa corpus habens 
Dominicum dilacerabatur. Et quod in Babylonico dra- 
cone accidit, cum accepto cibo medius diruptus est, 
hoc et isti evenit. Non enim Christus per os mortis 
egressus est, sed ipso medio draconis ventre dirvpto 
et dissecto, sic ex penetralibus prodiit, cum splen- 
dore multo, radiosque emittens, non usque ad hoe 
c:elum, sed usque ad ipsum supernum solium : nam 
illuc quoque ipsum adduxit. Hoc corpus dedit nobis 
et tenendum et comedendum, quod intensz dilectio- 
nis fuit. Eos enim quos ardenter amamus, ctiam 
sxpe mordemus. Ideo Job amorem famulorum, qui 
circa illum erant ostendens dicebat, illos ipsum ve- 
hementer amantes dixisse : Quis nobis det de carnibus 
suis ut impleamur (Job. 31. 51)? Sic et Christus dedit 
nobis carnes suas ut impleamur, ad imnajorem nos 
amicitiam attrahens. 

5. Accedamus igitur cum fervore ad illum, et cum 
ardenti caritate , et ne subeamus supplicium. Quauto 
enim majora beneficia acceperimus, tanto magis pu- 
niemur, cum beneficiis indigni apparebimus. Hoc 
etiam corpus in przsepi jacens reveriti sunt magi. 
Et viri impii ac barbari patria domoque relicta, viam 
einensi suut longam, et venientes cum timore et tre- 
more inulto ipsum adoraverunt. Imitemur ergo sal- 
tein. barbaros, nos celorum cives. llli namque in 
praesepe respicientes et in tugurio , et nihil eorum 
respicientes, quxe tu nunc vides, cum tremore multo 
accesserunt : tu vero non in przsepe respicis , sed in 
altare; non mulierem tenentem, sed sacerdotem 
adstantem , et Spiritum cum ubertate magna in pro- 
posita supervolantem. Non simpliciter hoc ipsum 
corpus vides, ut illi , sed nosti ipsius et virtutem et 
dispensationem omnem, et nihil ignoras eorum qux 
per ipsum perfecta sunt , cum omnia initiatus aceu- 
rate didiceris. Excitemus itaque nos ipsos et horrea- 
mus, et multo majorem quam barbari illi pietatem 
exhibeamus , ul non temere et inconsiderate azce- 
dentes, ignem in caput nostrum congeramus. [ας 
autem dico, non ut ne accedamus; sed ne temere 
accedamus. Sicut enim temere accedere, periculum 
est : sic his mysticis cenis non communicare, fames 
est et mors. Hxc enim mensa nervi animz nostre, 
mentis viuculum , fiducix causa, spes , salus, lux, 
vita est. Si cum hoc sacrificio illo abierimus , cum 


Lr 


πέµπων εῶν εἰρημένων αὐτοὺς ἁπάντων. Ταῦτ' οὖν 
xai ἡμεῖς εἰδότες , ἀγαπητοὶ , προνοῶμεν τῶν ἆδελ- 
φῶν, καὶ τὴν ἑνότητα τὴν πρὸς αὐτοὺς διατηρῶμεν. 
Εἰς τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ἡ θυσία ἑκείνη ἐνάγει ἡ φοθερὰ 
καὶ φρικώδης, χελεύουσα ἡμῖν μεθ᾽ ὁμονοίας αὐτῇ 
μάλιστα προσιέναι xal θερμῆς ἀγάπης, καὶ ἀετοὺς 
γενοµένους ἐντεῦθεν, οὕτω πρὸς αὐτὸν ἵπτασθαι τὸν 
οὗρανόν". "Oxov Υὰρ τὸ ατῶμα, quate, ἐχεῖ καὶ οἱ 
ἀετοί - πτῶμα παλῶν τὸ σῶμα διὰ τὸν θάνατον. Ei μὴ 
γὰρ ἑἐχεῖνος ἔπεσεν, ἡμεῖς οὖκ ἂν ἀνέστημεν. ᾿Αετοὺς 
δὲ χαλεῖ, δεικνὺς ὅτι καὶ ὑψηλὸν εἶναι δεῖ τὸν προσ- 
ιόντα τῷ σώματι τούτῳ, καὶ μηδὲν πρὸς τὴν Υῆν 
κοινὸν ἔχειν, μηδὲ κάτω σύρεσθαι xal ἔρπειν, 
ἁλλ᾽ ἄνω πέτεσθαι διηνεχῶς, xal πρὸς τὸν ἥλιον τῆς 
δικαιοσύνης ἐνορᾶν, χαὶ ὀξυδερχὲς τὸ ὄμμα τῆς δια- 
νοίας ἔχειν ' ἀετῶν γὰρ, οὐ χολοιῶν abcr ἡ τράπεζα. 
Οὗτοι xaX τότε ἁπαντήσονται ἐχ τῶν οὐρανῶν χατα- 
δαίνοντι οἱ νῦν ἀξίως ἀπολαύοντες, ὥσπερ οὖν οἱ ἀν- 
αξίως τὰ ἔσχατα πεἰσονται. 

&. Ei γὰρ βασιλέα τις οὐκ ἂν ἁπλῶς δέξοιτο' τί λέγω 
βασιλέα; ἱματίον μὲν οὖν βασιλικοῦ oüx ἄν τις 
ἁπλῶς ἄφαιτο χεροὶν ἀχαθάρτοις, κἂν ἐπ ἑρημίας 
ᾗ, xiv μόνος fj, xàv μηδεὶς ὁ παρών * xaltor γε οὐδὲν 
ἕτερόν ἐστι τὸ ἑμάτιον, f| σχωλήχων νήματα b. Εἰ δὲ 
τὴν βαρὴν θαυμάζεις, xat αὕτη νεχρωθέντος ἰχθύος 
ἐστὶν alga: ἁλλ᾽ ὅμως οὐχ ἄν τις ἕλοιτο ῥυλαραῖς αὖ- 
τοῦ χατατολμῆσαι χερσίν. El δὲ ἀνθρωπίνου ἱματίου 
οὐχ ἄντις τολμήσειεν ἁπλῶς θίγειν, πῶς τὸ σῶμα τοῦ 
ἐπὶ πάντων Θεοῦ, τὸ ἅμωμον, τὸ καθαρὸν, τὸ τῇ θείᾳ 
ἑχείνη φύσει ὁμιλῆσαν, δι’ ὃ ἐσμὲν xo ζῶμεν, bU ὃ 
πύλαι θανάτου χατεχλάσθησαν χαὶ οὐρανοῦ ἀψῖδες 
ἀνεῴχθησαν, τοῦτο μετὰ τοσαύτης ὕθρεως ληγόμεθα; 
Mh, παρακαλῶ, μὴ χατασφάξωμεν ἑαυτοὺς διὰ τῆς 
ἀναισχυντίας, ἀλλὰ μετὰ φρίχης xol χαθαρότητος 
[217] ἁπάσης αὐτῷ προσίωµεν ᾿ καὶ ὅταν αὐτὸ προ- 
κείµενον ἴδῃς, λέγε πρὸς σεαυτόν Διὰ τοῦτο τὸ 
σώμα οὐχέτι γη xal σποδὺς ἐγὼ, οὐχέτι αἰχμάλωτος, 
ἁλλ᾽ ἐλεύθερος ’ διὰ τοῦτο τοὺς οὐρανοὺς ἐλπίζω, καὶ 
τὰ ἐν αὐτοῖς ἀπολήψεσθαι ἀγαθὰ, τὴν ἀθάνατον ξωὴν, 
τὴν τῶν ἀγγέλων λῆξιν, τὴν μετὰ Χριστοῦ ὁμιλίαν 
τοῦτο τὸ σῶμα προσηλούμενον καὶ μαστιζόμενον οὐκ 
ἔνεγχεν ὁ θάνατος, τοῦτο τὸ copa xat fluo; σταν- 
ρούμενον ἰδὼν, τὰς ἀκτῖνας ἀπέστρειγε * διὰ τοῦτο xal 
χαταπέτασµα ἑσχίζετο τότε, καὶ πέτραι ἑῤῥήγνυντο, 
xaX γη πᾶσα ἑτινάσσετο τοῦτο ἐχεῖνο τὸ σῶμά ἐστι 
τὸ ἡμαγμένον, τὸ λόγχη πληγὲν, xol τὰς σωτηρίους 
πηγὰς ἀναθλύσαν, τὴν τοῦ αἵματος, την τοῦ ὕδατος 
τῇ οἰχουμένῃ πάσῃ. Βούλει καὶ ἑτέρωθεν τὴν ἰσχὺν 
αὐτοῦ μαθεῖν,; Ἑρώτησον τὴν αἱμοῤῥοοῦσαν, τὴν 
οὐχ αὐτοῦ, ἀλλὰ τοῦ περιχειµένου αὐτῷ ἱματίου, 
μᾶλλον δὲ οὐδὲ τούτου ὁλοχλήρου, ἀλλὰ τοῦ χρασπέ- 
bo ἀφαμένην ΄ ἑρώτησον τὴν θάλασσαν, τὴν ὑπὲρ 
τῶν νώτων αὐτὸ βαστάσασαν᾽ ἑρώτησον xal αὐτὸν 
τὸν διάδολον, xal εἰπέ ' Πόθεν ἔχεις τὴν πληγὴν τὴν 
ἀνίατον; πόθεν οὐχέτι ἰσχύεις οὐδέν; πόθεν ἑάλως; 
τίνι χατεσχέθης φεύγων; xal οὐδὲν ἕτερον, ἢ τὸ 
σῶμα ἐρεῖ τὸ σταυρωθέν. Διὰ τούτου τὰ χέντρα 
αὐτοῦ κχατεχλάσθη διὰ τούτου 1| χεφαλὴ αὐτοῦ 
συνετρίδη διὰ τούτου αἱ ἀρχαὶ χαὶ αἱ ἑξουσίαι 
ἐδειγματίσθησαν ' Ἀπεχδυσάμεγος γὰρ, qnot, τὰς 
ἀρχὰς xal τὰς ἐξουσίας, ἑδειγμάτισεν, ἐν παῤ- 
ῥησίᾳ θριαμδεύσας αὐτοὺς ἐν αὐτῷ. Ἐρώτησον 
xai τὸν θάνατον, καὶ ciné: Πόθεν ἀνηρέθη σον 
vb χέντρον; πόθεν χατελύθη σου τὸ vixo;; πόνεν 

n T : π.μ... 

: Reg Prius Mic μᾶλλον δὲ καὶ ὑπὲρ τὸν οὐρανόν, 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIV. 


2085 


ἐξεχόπη σου τὰ veUpa ; xal χόραις xay παιδίόις γἐγο- 
vac καταγέλαστος, ὁ xol τυράννοις xai διχαίοις 
ἅπασιν ὢν πρὸ τούτου φοθδερός ; xai sb σῶμα αἱτιά- 
σεται τοῦτο. "Ότε γὰρ τοῦτο ἑσταυροῦτο, τότε νεχροὶ 
ἀνέστησαν, τότε «b δεσµωτήριον ἐχεῖνυ ἑῤῥάγη, χαὶ - 
αἱ ya^xai ἐχλάσθησαν πύλαι, xa ob vexpol ἀφεί- 
θῃσαν *, xal πνλωροὶ ᾖδου πάντες ἕπτηδαν.. Καΐτοι 
γε εἰ τῶν πολλῶν εἷς ἦν, τοὐναντίον γενέσθαι ἔδει, 
τὸν θάνατον δυνατώτερον ' ἁλλ᾽ obx ἐγένετο’ οὐδὲ 
γὰρ τῶν πολλῶν elg fv. Διὰ τοῦτο ἐξελύετο ἐκεῖνος. 
Καὶ ὥσπερ οἱ τροφὴν λαδόντες, fjv οὐχ clot δυνατοὶ 
χατασχεϊῖν, xal τὰ προαποχείµενα Ov ἐχείνην ἐμοῦ- 
σιν, οὕτω xal ἐπὶ τοῦ θανάτου γέγονε' τὸ σῶμα, 
ὅπερ οὐχ fjv ἱκανὰς κατεργάζεσθαι, λαδὼν, χἀχεῖνα 
ἐξέδαλεν ἅπερ ἔνδον εἶχε' χαὶ γὰρ ὥδινεν ἔχων αὐτὸν 
xaX ἑθλίδετο, ἕως αὐτὸν Ίμεαε. Διό φησιν ὁ ᾿Απόστο- 
λος, Λύσας τὰς ὠδῖγας τοῦ Üardcov. Οὐδεμία γὰρ 
γυνὴ παιδίον χύουσα οὕτως ὠδίνει, ὡς ἐχεῖνος, τὸ 
σῶμα ἔχων τὸ Δεσποτιχὸν, διεκόπτετο διασπώµενος. 
Καὶ ὅπερ ἐπὶ τοῦ δράχοντος γέγονε τοῦ Βαθυλωνίου, 
ὅτε λαθὼν τὴν τροφὴν διεῤῥάγη µέσος, τοῦτο xaX ἐπὶ 
τούτου. Οὐ γὰρ διὰ τοῦ στόματος πάλιν ἐξῆλθεν ὁ 
Ἀριστὸς τοῦ θανάτου, ἀλλ αὐτὴν µέσην διαῤῥήξα: 
τὴν Υαστέρα τοῦ δράκοντος καὶ ἀνατεμὼν, οὕτως ἀπὸ 
τῶν ἁδύτων προῄει μετὰ πολλῆς τῆς λαμπρότητος, 
xai τὰς ἀχτῖνας ἀφιεὶς, οὐ [218] µέχρι τούτου τοῦ 
οὐρανοῦ, ἀλλ' εἰς αὐτὸν τὸν ἄνω θρόνον ' ἐχεὶ γὰρ 
αὐτὸ καὶ ἀνήγαγε. Τοῦτο τὸ σῶμα ἔδωχεν ἡμῖν xai 
κατέχειν χαὶ ἐσθίειν, ὅπερ ἀγάπης ἐπιτεταμένης ἣν. 
Οὓς γὰρ ἂν φιλῶμεν σφοδρῶς, χαὶ διαδάχνοµεν πολ- 
λάχις. Aib xat ὁ Ἰὼδ τὸν ἔρωτα τῶν οἰκετῶν τὸν 
περὶ αὐτὸν ἑνδειχνύμενος, ἔλεχεν' ὅτι πολλάχις 
ἐχεῖνοι σφόδρα αὐτὸν φιλοῦντες ἔλεγον, Τίς ἂν δφη 
ἡμῖν τῶν σαρκῶν αὐτοῦ π.Ίησθῆναι; Οὕτω xai 
ὁ Χριστὸς τῶν σαρχῶν αὐτοῦ ἔδωχεν ἡμῖν πλησθή- 
ναι, εἰς φιλίαν πλείονα ἡμᾶς ἐπισπώμενος. 

ε’. Προσίωμεν τοίνυν μετὰ θερµότητος αὑτῷ xal πε- 
πυρωµένης ἀγάπης, καὶ μὴ ὑπομείνωμεν τιµωρίαν. 
"Oct γὰρ ἂν ὤμεν εὐηργετημένοι μεγάλα, τοσούτῳ 
μᾶλλον κολαζόμεθα µειζόνως, ὅταν ἀνάξιοι τῆς εὑερ- 
γεσίας φανῶμεν. Τοῦτο τὸ σῶμα xal ἐπὶ φάτνης χεί- 
μενον ἠδέσθησαν μάγοι. Καὶ ἄνδρες ἀσεθεῖς xal Bág- 
όαροι τὴν πατρίδα χαὶ τὴν οἰχίαν ἀθέντες, χαὶ ὁδὸὺν 
ἑστείλαντο μακρὰν, χαὶ ἑλθόντες μετὰ φόδου xal τρό- 
µου πολλοῦ προσεχύνησαν. Μιμησώμεθα τοίνυν xàv 
τοὺς βαρθάρους ἡμεῖς οἱ τῶν οὐρανῶν πολῖται. Ἐκεῖ. 
vot μὲν γὰρ xai ἐπὶ φάτνης ἱδόντες xaX ἐν χαλύδῃ, 
xal οὐδὲν τοιοῦτον ἰδόντες οἷον σὺ νῦν, μετὰ πολλῆς 
τῆς φρίχης προσῄεσαν’ σὺ δὲ οὐκ iv φάτνῃ ὁρᾷς, 
ἀλλ ἐν θυσιαστηρίῳ, οὐ γυναῖχα κχατέχουσαν, ἀλλ' 
ἱερέα παρεστῶτα, xa Πνεῦμα μετὰ πολλῆς τῆς δαψ.- 
λείας τοῖς προχειµένοις ἐφιπτάμενον. Οὐχ ἁπλῶς 
αὐτὸ τοῦτο τὸ σῶμα ὁρᾷς, ὥσπερ ἐχεῖνοι, ἀλλ᾽ οἴσθα 
αὑτοῦ xal τὴν δύναμιν, καὶ την οἰχονομίαν ἅπασαν, 
xa οὐδὲν ἀγνοεῖς τῶν δι) αὑτοῦ τελεσθέντων, μετὰ 
ἀχριθείας μυσταγωγηθεὶς ἅπαντα. Διαναστήσωμεν 
τοίνυν ἑαυτοὺς xal φρίξωµεν, xal πολλῷ «ῶν βαρ- 
6άρων ἑἐχείνων πλείονα ἐπιδειξώμεθα τὴν εὐλάδειαν, 
ἵνα μὴ ἁπλῶς, μηδὲ ὡς ἔτυχε προσελθόντες , mop 
ἐπὶ τὴν ἑαυτῶν σωρεύσωμεν κεφαλήν. Ταῦτα δὲ 
λέγω, οὐχ ἵνα μὴ προσίωµεν, ἀλλ ἵνα μὴ ἁπλῶς 
προσίωµεν. Ὥσπερ vàp τὸ ὡς ἔτυχε προσιέναι, xlv- 
δυνος, οὕτω τὸ μὴ χοινωνεῖν τῶν μνστιχῶν δτίπνων 


* Legebatur νεκροὶ ἀνέστησαν. 


205 
cedere ct eum caritate ferventi, et inde aquilas effe- 
ctos, it: ad ipsum advolare celum. Ubi enim erit ca- 
daver, inquit, ibi et aquile (Matth. 24. 28); cadaver 
corpus mortuum vocans. Nisi enim ille cecidisset , 
nos non resurrexissemus. Aquilas autem vocat 
ostendens sublimem esse oportere illum qui ad hoc 
corpus accedit, et nibil cum terra commune habere, 
neque deorsum trahi ac serpere, sed assidue semper 
sursum volare, et ad solem justitie respicere , et 
mentis oculum acutum habere : aquilarum enim, non 
graculorum hzc est mensa. Ipsi tunc occurrent de- 
sceudenti de cxelis, qui nunc digne percipiunt , ut qui 
indigne extrema patientur. 

4. Corporis Christi sanctitas et virtus. — Si enim 
regem quis non utcumque nec perfunctorie acce- 
perit: quid regem dico? ne vestem quidem regiam 
quis impuris manibus tetigerit, etiamsi in solitu- 
dine sit, etiamsi solus et nemo adsit : atqui ni- 
hil aliud est vestis quam stamen vermium. Si vero 
tincluram miraris, et ipsa quoque mortui piscis sau- 
guis est; nemo tamen ausus fuerit illam sordi- 
dis contrectare manibus. Si autem liumanum vesti- 
mentum nenio ausus fuerit temere tangere ; quomodo 
eorpus universorum Dei immaculatum et purum, 
quod cum diviua illa natura versatum est, per 
quod sumus et vivimus, per quod porte mortis fractae 
sunt οἱ fornices celi aperti sunt, cum tanta contu- 
imelia accipiemus ? Ne, quzso, ne nos ipsos Jugulemus 
per impudentiam ; sed cum horrore et puritate onini 
ad ipsum accedamus ; et cum ipsum videris proposi- 
tum, tibi ipsi dic : Propter hoc corpus non sum ego 
amplius terra et cinis, non ultra captivus, sed liber : 
ideo cxlos spero et bona illic reposita me acceptu- 
rum essc, immortalem vitam, angelorum sortem, cum 
Christo consuetudinem : hoc corpus clavis confixum, 
flagris cesum, mors non tulit, hoc corpus sol cum 
erucifixum videret, radios avertit : ideo tunc velum 
scissum est, petra rupi» sunt, et universa terra con- 
cutiebatur : boc est illud corpus , quod cruentatum 
fait, lancea perfossum , quod salutares fontes scatu- 
vivit orbi , alium sanguinis, alium aquis. Vis aliunde 
ejus vim discere? Interroga mulierem sanguinis fluxu 
laborantem, quz non ipsum, sed cjus vestimentum, 
ime non totuin, sed fimbriam tetigit : interroga mare 
quod dorso suo ipsum gestavit : interroga et ipsum 
diabolum, et dic : Unde habes plagam illam insana- 
bilem ? unde fit ul nihi! jam possis? undenam captus 
es? a quo detentus 1uisti dum fugeres ? οἱ nihil aliud 
dicet, quam corpus crucifixum. Per hoc stimuli ejus 
coníracti sunt, per hoc corpus ejus contritum , per 
hoc principatus et. potestates traducl:e sunt : Spo- 
lians enim, inquit, principatus et potestates, traduzii 
cenfidenter, triumphans de illis in. semetipso (Col. 2. 
45 ). Interroga mortem , et dic : Undenam sublatus 
est stimulus tuus ? undenam soluta est tua victoria ? 
undenam pracisi sunt nervi tui , et puellis infanti- 
busque facta es ridicula, quz tyrannis et justis om- 
nibus antebac formidabilis eras ? et huic corpori cau- 
sam adscribet. Cum euim cruci(igebatur, tunc mortui 


8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCIITEP. CONSTANTINOP. 


901 
resürrexerunt; tunc carcer ille ruptus esi et port: 
sre: confract:e sunt, et mortui emissi sunt, et jani- 
tores inferni omnes obstupefacti sunt. Atqui οἱ fuis- 
sel unus ex multis, contrarium accidere oportelyi, 
moertem fuisse potentiorem, sed non fuit : non enim 
erat unus ex muliis ; ideo illa soluta fuit. Et sicut 
ii qui alimentum accipiunt, quod relinere non pos- 
sint, etiam αι prius percepta fuerant propter illud 
evomunt ; ita etiam accidit in morte. Corpus , quod 
ipsa non poterat conficere , accipiens, illa quoque 
rejecit quxe intus retinebat : cum illud intus haberet, 
parturiebat ct. premebatur, donec ipsum evomuit. 
Ideo ait Apostolus : Solutis doloribus mortis (Act. 9. 
24). Nulla enim mulier prx»gnans parturiensque 
tanto labore premitur, quanto illa corpus habens 
Dominicum dilacerabatur. Et quod in Babylonico dra- 
cone accidit, cum accepto cibo medius diruptus est, 
hoc et isti. evenit. Non enim Christus per os mortis 
egressus est, sed ipso medio draconis ventre dirvpto 
et dissecto, sic ex penetralibus prodiit, cum splen- 
dore multo, radiosque emittens, non usque ad hoe 
clum, sed usque ad ipsum supernum solium : nam 
illuc quoque ipsum adduxit. Hoc corpus dedit nobis 
et tenendum et comedendum, quod intensz dilectio- 
nis fuit. Eos enim quos ardenter amamus, ctiam 
sepe mordemus. Ideo Job amorem famulorum, qui 
circa illum erant ostendens dicebat, illos ipsum ve- 
hementer amantes dixisse * Quis nobis det de carnibus 
suis ut impleamur (Job. 31. 51)? Sic et Christus dedit 
nobis carnes suas ut impleamur, ad majorem nos 
amicitiam attrahens. 

5. Accedamus igitur cum fervore ad illum, et cum 
ardenti caritate , et ne subeamus supplicium. Quauto 
enim majora beneficia acceperimus, tanto magis pu- 
niemur, cum beneficiis indigni apparebimus. lloc 
etiam corpus in prsepi jacens reveriti sunt magi. 
Et viri impii ac barbari patria domoque relicta, viam 
emensi suut longam, et venientes cum timore et tre- 
more multo ipsum adoraverunt. Imitemur ergo sal- 
tei barbaros, nos cxlorum cives. llli namque in 
praesepe respicientes et in tugurio , et nihil eorum 
respicientes, qux tu nunc vides, cum tremore multo 
accesserunt : tu vero non in prasepe respicis , sed in 
allare; non mulierem tenentem, sed sacerdotem 
adstantem , et Spiritum cum ubertate magna in pro- 
posita supervolantem. Non simpliciter hoc ipsum 
corpus vides, ut illi , sed nosti ipsius et virtutem et 
dispensationem omnem, et nihil ignoras eorum qu: 
per ipsum perfecta sunt , cum omnía initiatus aceu- 
rate didiceris. Excitemus itaque nos ipsos et horrea- 
mus, et multo majorem quam barbari illi pietatem 
exhibeamus , ut non temere et inconsiderate azce- 
dentes, ignem in caput nostrum congeramus. ll:c 
autem dico, non ut ne accedamus ; sed ne temere 
accedamus. Sicut enim temere accedere , periculum 
est : sic his mysticis ceenis non communicare, fames 
est et mors. Hxc enim mensa nervi animas nostre , 
mentis vinculum, fiducix* causa, spes , salus, lux, 
vita est. Si cum hoc sacrificio illo abierimus , cum 


905 
fidelia ssera Hia vestibula adibimus, quasi quibus- 
dam aureis armis instructi undique. Ecquid futura 
dico? Hiec enim tibi terram cvlum facit hoc myste- 
rium. Aperi ergo czli portas et perspice ; imo potius 
non exi , sed celi ezxelorum , et tunc videbis illud 
quod dictum est. Quod enim illic omnium pretiosis- 
simum est ; hoc tibi in terra jacens monstrabo. Sicut 
enim in regia quod omnium maguiflcentis.imuin est, 
non muri sunt, non tectum aureum , sed regium 
corpus in solio sedens : sic et in c:elis regium cor- 
pus. Sed hoc nunc tibi licet in terra videre. Non 
enim angelos, non archangelos, non czlos et clos 
c:elorum , sed ipsum tibi horum Dominum ostendo. 
Vidistin' quomodo id , quod omnium pretiosissimum 
est , in terra respicias? neque vides tantum , sed et 
tangis ; nec tangis tantum, sed etiam comedis, et eo 
accepto domum reverteris. Absterge igitur animam, 
propara mentem ad horum mysteriorum perceptio- 
nem. Etenim si regis filius cum ornatu, purpura el 
diademate concreditus tibi esset. gestandus, omnia 
qux sunt in terra abjecisses. Nunc autem non filium 
regis, sed ipsum Dei Filium unigenitum accipiens, 
non exliorrescis, dic mili , et non omnei sacula- 


IN EPIST. [ AD COR. IIOMIL. XXV. *08 


rium rerum amorem abjicis, ncque illo tantum orna- 
tu gloriaris ; sed adhuc in terram respicis , peeunias 
amas et auro inhias? ccquam habiturus es veniam ? 
quam excusationem ? Non vides quantum szecularem 
omnem magnificentiam aversetur Dominus? nonne 
ideo cum natus esset, in pr:esepi positus est, et ma- 
trem accepit vilis conditionis ? nonne ideo dicebat ei, 
qui ad cauponam respiciebat : Filius autem hominis 
non habet ubi caput reclinet (Matth. 8. 20)? Quid vero 
lViseipuli? uonne eamdem servabant legem, in paupe- 
rum domos diversantes, alius quidem apud sutorei, 
alius apud tabernaculorum opificem ct apud purpu- 
rariam ? non enim domus splendorem, sed animarum 
virtutes quxrebant. [los itaque et nos imitetur : 
pulchritudinem columnarum et marmorum przeter- 
currentes, superas vero mansiones quzrentes; et 
omnem fastum humanum calcemus cum pecuuianum 
cupiditate, altumque sensum assumamus. Si enim 
sapienter attendamus , neque mundus hic nobis di- 
gnus est, nedum porticus et ambulacra. Quamobrem, 
rogo, animai nostram ornemus , hanc domum ap- 
paremus, quà etiam accepta hinc migrabimus, ut 
vterna bona consequamur, gratia et benignitate, etc. 


pM DUM LUUMSEOAOCLIa4e:|IJ)OUOLbLULUL ULALóAÓGOG0[GÁZZ£,£L|,OOL LL LL£É£eOANENRZEZE.COLLLLODODOEOCDIIEZEZZLZE-.EIOCOOOBO|BDOQEUEOOQE-LLIIULL,LLEEE.)!BÀGZEEFRcre ÉD. 


HOMILIA XXV. 


Cap. 10. v. 25. Omne quod. in macello venit , mandu- 
cate , nihil interrogantes propter conscientiam. 

4. Cum dixisset impossibile esse calicem Domini 
bibere et calicem daemoniorum , et penitus abduxis- 
set a mensis illis, ab exemplis Judaicis, a ratiociniis 
bumanis , a mysteriis horrendis, ab iis αι pera- 
guntur in idolis * , et cum ingentem metum incussis- 
set ; ne tali metu illos ad aliud extremum impelleret, 
οἱ majori quam par esset uteutes curiositate coge- 
rentur timere, ne ipsis ignorantibus aliquid tale 
inveheretur aut ex foro aut aliunde, ipsos a tali 
necessitate eripiens ait : Omne, quod in macello venit, 
manducale , nihil interrogantes. Si enim ignorans, in- 
quit, comederis et nesciens , non es obnoxius sup- 
plicio ; nam ignoranti? deinceps res est, non inglu- 
viei. Neque ab bac tantum illos formidine liberat , 
sed ab alia quoque, multam illis libertatem securita- 
temque apparans : neque enim dijudicare permittit 
sive examinare et sciscitari , an idolothytum sit an 
non ; sed indiscriminatim comedere quidquid ex foro 
affertur, neque discere quid sit id quod apponitur : 
unde fit ut qui ignorans comederit liberetur. Talia 
enim sunt qux natura non sunt mala, sed ex cogi- 
tatione quid immundum faciunt. Propterea dicit, 
Nihil interrogantes. 96. Nam Domini est terra el pleni- 
tudo ejus, non d:emoniorum. Quod si terra, fructus, et 
bruta ejus omnia, nihil habent immundum : sed alio 
modo immundum efficitur ex cogitatione et ex ino- 
bedientia : ideo non modo permisit, sed etiam, 97. Si 
quis , inquil , vos vocat infidelium , et vuliis ire , omne 
quod vobis apponitur manducate , nihil inlerrogantes 


.* Savilius legendum putat, in templis idolorum, et hiec 
videtur vera lectio. sed reclamant Editi ct Mss. 


propter conscientiam. Vide rursus moderationem : 
neque enim jussit vel przcepit abire, sed neque pro- 
hibuit : abscedentes rursus ab omni suspicione libe- 
rat. Quare? Ne videretur a metu aut formidine esse 
lanta accuratio, Nani qui curiose inquirit, quasi timens 
hoc facit : qui autem postquam audivit abstinet , 
quasi despiciens et odio habens et aversans, absti- 
net. ldeo P»ulus utrumque confirmare volens , ait : 
Omne quod. vobis apponitur manducate. 98. Si quis 
autem vobis dixerit , Hoc immolatum est idolis , nolite 
manducare propter. illum qui indicavit. Neque euim 
tamquam a vim aliquam liabentibus , sed tamquam 
ab exsecrandis jubet abstinere. Neque igitur ab iis 
υἱ qux nocere possint fugite; nullam quippe viin 
habent; neque quia nullam vim habent , indiscrimi- 
natim percipialis : hostium enim et inhonoratoruimn 
mensa est. Ideo dicebat, Nolite comedere propter illum 
qui indicavit, et propter conscientiam. Domini enim est 
terra et. plenitudo ejus. Viden' quomodo et cum co- 
medere jubet , et cum abstinere , idem testimonium 
in medium adducat? Neque enim ideo prohibeo , 
inquit , quasi aliena int ; nam Domini est terra ; sed 
propter id quod dicebam, propter conscientiam ; id 
est , ne l:edaris. Oportet ergo curiose inquirere ? Non, 
inquit : neque enim tuam dixi conscientiam ,'sed il- 
lius. Prius enim dixi, Propter illum qui indicavit ; et 
rursus : 29. Conscientiam dico non tuam, sed alterius. 
Sed forte dixerit quispiam : Fratribus merito parcis, 
et non sinis nos gustare propter illos; ne eorum 
conscientia cum sit infirma, inducatur ad comeden- 
dum ea , qux idolis sunt immolata : si vero gentilis 
quispiam fuerit , quid tibi eurzxe est? noune tu dicc- 
bas, Quid enim mihi de. iis qui foris sunt. judicare 


205 


ἑχείνων, λιμὸς xol θάνατος. Αὕτη γὰρ ἡ τράπεζα τῆς 
Φυχῆς ἡμῶν τὰ νεῦρα, τῆς διανοίας ὁ σύνδεσμος, τῆς 
παῤῥησίας ἡ ὑπόθεσις, ἡ ἐλπὶς, ἡ σωτηρία, τὸ oux, 
ἡ ζωή. Μετὰ ταύτης ἀπελθόντες Excel τῆς θυσίας, ἐν 
παῤῥησίᾳ πολλῇ τῶν ἑερῶν ἐπιθησόμεθα προθύρων, 
ὥσπερ τισὶν ὅπλοις ypucol; περιπεφραγµένοι πάν- 
τοθεν. Καὶ τί λέγω τὰ μέλλοντα; Ἐνταῦθα γάρ σοι 
τὴν γην οὐρανὺν ποιεῖ τοντὶ τὸ µυστήριον. ᾿Αναπέ- 
τασον γοῦν τοῦ οὐρανοῦ τὰς πύλας, xal διάκυψον * 
μᾶλλον δὲ οὐχὶ τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλὰ τοῦ οὑὐρανοῦ τῶν 
οὐρανῶν, xal τότε ὄψει τὸ εἰρημένον. Τὸ γὰρ πάν- 
των ἐχεῖ τ'μιώτερον, τοῦτό σοι ἐπὶ τῆς γῆς δείξω 
χείμενον. "Ώσπερ γὰρ tv τοῖς βασιλείοις τὸ πάντων 
σεµνότερον, οὐ τοἶχοι, οὖχ ὄροφος χρυσοῦς, ἀλλὰ τὸ 
βασιλιχὸν σῶμα τὸ καθήµενον ἐπὶ τοῦ θρόνου’ οὕτω 
xai àv τοῖς οὐρανοῖς τὸ τοῦ βασιλέως copa. ᾽Αλλὰ 
τοῦτό σοι νῦν ἔξεστιν ἐπὶ γῆς ἰδεῖν. OO γὰρ ἀγγέλους 
οὐδὲ ἀρχαγγέλους οὐδὲ οὐρανοὺς xal οὐρανοὺς οὖρα- 
νῶν, ἀλλ [219] αὑτὸν τὸν τούτων σοι δείχνυµι Δεσπή- 
την. Εἶδες πῶς τὸ πάντων τιµιώτερον ὁρᾶς ἐπὶ γῆς; 
xai οὐχ ὁρᾷ; µόνον, ἀλλὰ καὶ ἅπτῃ; καὶ οὐχ ἅπτῃ 
µόνον, ἀλλὰ xa ἐσθίεις, xaX λαθὼν οἴχαδε ἀναχωρεῖς ; 
Απόσμηχε τοίνυν τὴν φυχὴν, παρασχεύαζε τὴν διά- 
νοιαν πρὸς τὴν τούτων τῶν μυστηρίων ὑποδοχήν. Καὶ 
γὰρ εἰ παιδίον βασιλικὺν μετὰ τοῦ χόσµου γαὶ τῆς 
ἁλουργίδος χαὶ τοῦ διαδήµατος ἐνεχειρίσθης φἑρειν, 
πάντα ἂν ἔῤῥιψας τὰ bv τῇ yi vow δὲ οὐ παιδίον 


S. JOANNIS CHRYSOSTOME ΑΠΟΗΙΕΡ, CONSTANTINOP. o^ 


ἀνθρώπου βασιλιχὸν, ἀλλ᾽ αὐτὸν ον poverty Xap- 
θάνων τοῦ θεοῦ Παΐδα, οὐ φρίττεις, εἰπέ pou xal 
πάντα τὸν τῶν βιωτιχῶν ἐκθάλλεις ἔρωτα, καὶ τῷ 
xócptp χαλλωπίζῃ µόνον ἐχείνῳ, ἀλλ᾽ ἔτι πρὸφρ τὴν 
Y^v ὁρᾷς, xal χρημάτων Epd; xoi πρὸς χρυσὺν 
ἑπτόησαι; xal τίνα ἂν σχοίης συγγνώµην; Ἀποίαν 
ἀπολογίαν; Οὐχ οἶσθα πῶς ἅπασαν τὴν βιωτικὴν 
πολυτέλειαν ἁποστρέφεταί σου ὁ Δεσπότης; οὗ διὰ 
τοῦτο ἓν φάτνῃ ἑτέθη τεχθεὶ;, xal μητέρα ἕλαδεν 
εὐτελῆ; οὗ διὰ τοῦτο ἑχείνῳ τῷ πρὸς καπτλεἰαν βλέ- 
ποντι ἔλεγεν 'O δὲ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει 
ποῦ τὴν xspgaAidv xAirn; Τί δὲ οἱ µαθηταί; οὗ τὸν 
αὑτὸν διετήρουν vópov, εἰς τὰς τῶν πενῄτων οἰχίας 
χαταγόµενοι, xal ὁ μὲν πρὸς βυρσέα, ὁ δὲ πρὸς 
σχηνοῤῥάφον χατέλυον χαὶ πρὸς τὴν πορφυροπώλιδα ; 
οὐ γὰρ οἰχίας περιφάνειαν, ἀλλὰ φυχῶν ἀρετὰς ἐπ- 
εξήτουν. Τούτους τοίνυν xai ἡμεῖς ζηλώσωμεν' τὰ 
μὲν κάλλη τῶν κιόνων xat τῶν μαρμάρων παρατρέ- 
χοντες, ζητοῦντες δὲ τὰς ἄνω μονὰς, xal πάντα τῦ- 
φον τὸν ἐνταῦθα πατήσωµεν μετὰ τῖς τῶν χρηµά- 
των ἐπιθυμίας, χαὶ ὑφηλὸν λάδωμµεν φρόνημα. "Av 
γὰρ νήφωμε», οὐδὲ ὁ χόσµος ἡμῶν οὗτος ἄξιος, µήτι 
ΥΣ στοαὶ χαὶ περίπατοι. Διὸ, παραχαλῶ, τὴν duyhv 
τὴν ἑαυτῶν χαλλωπίζωμεν, τὴν οἰχίαν ταύτην κατα- 
σχενάζωµεν, ἣν χαὶ λαθάντες ἀπελευσόμεθα, ἵνα xal 
τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλαν» 
θρωπἰᾳ, xai τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA ΚΕ’. 


Hà» τὸ ἐν μακέ..ῖῳ πωΔούμενον ἐσθίατε, μηδὲν 
ἀγακρίγοντες διὰ τὴν cvrelónow. 

α’. Εἰπὼν ὅτι ἀδύνατον ποτήριον Κυρίου mivety xal 
ποτήριον δαιµονίων, xal καθάπαξ ἁπαγαγὼν τῶν 
τραπεχνῶν ἐχείνων, ἀπὸ παραδειγµάτων Ἰουδαϊκῶν, 
ἀπὸ λογισμῶν ἀνθρωπίνων, ἀπὸ τῶν μυστηρίων τῶν 
φρικτῶν, ἀπὸ τῶν ἐν τοῖς εἰδώλοις 8 τελουµένων, xat 
πολὺν φόθον ἐνθεὶς αὐτοῖς * ἵνα μὴ τῷ φόθῳ τούτῳ 
πάλιν εἰς ἑτέραν ἁμετρίαν αὐτοὺς ἐξωθήσῃ, xal ἀναγ- 
κασθῶσι πλείονι περιεργίᾳ κεχοηµένρι τοῦ δέοντος 
ὁξδοιχέναι, μήποτε xai ἀγνοούντων αὐτῶν ἐπεισέλθῃ 
τι τοιοῦτον, T] ἐξ ἀγορᾶς 1) ἄλλοθέν ποθεν, ἀφιξὶς αὖ- 
τοὺς ταύτης τῆς ἀνάγκης, φησί" Πᾶν τὸ ἐν |220] µα- 
xéAAq πωούμενο» ἑἐσθίετε, μηδὲν ἀνακρίνογτες. 
Ἐὰν γὰρ ἀγνοῶν, qnot, φάγῃς xat μὴ εἰδὼς, οὐχ 
ὑπόχεισαι τῇ τιµωρίᾳ * τῆς γὰρ ἀγνοίας λοιπὺν τὸ 
πρᾶγμα, οὐχὶ τῆς λαιμαργίας. Καὶ οὐ ταύτης µόνον 
αὐτοὺς ἁπαλλάττει τῆς ἀγωνίας, ἀλλὰ xai ἑτέρας, 
πολλὴν ἄδειαν xa ἐλευθερίαν αὐτοῖς χατασχευάζω». 
Οὐδὲ γὰρ ἀνακρίνειν ἀφίησι, τουτέστιν, ἑἐξετάζειν 
xai πυνθάνεσθαι, εἴτε εἰδωλόθυτον, εἴτε μὴ τοιοῦτον * 
ἁλλ᾽ ἁπλῶς ἐσθίειν ἅπαν τὸ ἐξ ἀγορᾶς, μηδὲ τοῦτο 
µανθάνειν, ὅ τι ποτέ ἐστι τὸ προχείµενον. Ὥστε ἔστι 
xai φαχόντα b ἁγνοοῦντα ἀπηλλάχθαι. Τοιαῦτα γὰρ 
τα μὴ τῇ φύσει πονηβὰ, ἀλλ ἀπὸ τῆς διανοίας 
πυιοῦντα τὸ ἀχάθαρτον. Διὰ τοῦτό φησι, Μηδὲν ἀνα- 
xpivovt&c. Τοῦ }ὰρ Κυρίου ἡ T») xal τὸ π.Ίήρω- 
(ια αὐτῆς, οὐχὶ τῶν δαιµόνων. El ὃξ ἡ γη καὶ οἱ 
χαρπο) xal τὰ ἄλογα αὐτοῦ πάντα, οὐδὲν ἀκάθαρτον 
ἀλλ ἑτέρως ἀχάθαρτον γίνεται, ἀπὺ τῆς διανοίας xol 
ἀπὸ τῆς παραχοῆς. Atà τοῦτο οὐ µόνον ἐἑπέτρεψεν, 
αλλά xal, Εάν τις ὑμᾶς, φησὶ, xaAmQ τῶν ἁπί- 

* Savilius conjicit ἐν τοῖς εἰδωλείοις. ὃῬ Reg., τὸ προχεί- 

vov: ὥστε μὴ ἑαυτῷ παρέχει ἀναχρίσέως ἀφορμάς' ὥστε 

ατι καὶ φ2γόυται 


ctor, xal 0éAnte πορεύεσθαι, xar τὸ παρατιθέ- 
{1ενον ὑμιν ἐσθίετε, μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ cir 
συγείδησι». "Opa πάλιν τὴν συμμµετρίαν ' οὗ γὰρ 
ἐπέταξε χαὶ ἑνομοθέτησεν ἀπιέναι, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐχώλν- 
σεν ' ἀπελθόντας δὲ πάλιν ἁπαλλάττει πάσης ὑποψίας. 
Τί δήποτε; "Iva μὴ δόξη φόθου τινὸς εἶναι f) τησαύτη 
πολυπραγμοσύνη χαὶ δειλίας. Ὅ μὲν γὰρ περιεργα- 
ζόμενος, ὡς δεδο.χὼς τοῦτο ποιεῖ * ὁ δὲ μετὰ τὸ ἀχοῦ- 
σαι ἀπεχόμενος, ὡς καταφρονῶν xai μισῶν xal 
ἁποστρεφόμενος, ἀπέχεται. Διόπερ ὁ Παῦλος ἁμφό- 
«epa ῥουλόμενος χατασχευάσαι φησί ' Πᾶν τὸ παρα- 
τιθέµενο» ὑμῖν ἐσθίετε. "Av δέ τις ὑμιν εἴπ]ῃ, 
Tovro εἰδω.1όθυτόν ἐστι, μὴ ἐσθίετε διὰ τὸν µη- 
»ὑύσαντα. 0ὐδὲ γὰρ ὡς ἑχόντων ἰσχὺν, ἀλλ ὡς βδε- 
λυρῶν ἀπέχεσθαι κελεύει. Μήτε τοίνυν ὡς δυνάµενα 
χαταθλάψαι, φεύγετε * οὐδεμίαν γὰρ ἔχει ἰσχύν » 
μήτε, ἐπειδὴ µηδεµ/αν ἔχει ἰσχὺν, ἀδιαφόρως µετ- 
έχετε * ἐχθρῶν γάρ ἐστι xal ἠτιμωμένων f) τράπεζα. 
Διὸ ἔλεγε, Mi] ἐσθίετε διὰ τὸν µηγύσαντα, καὶ τὴν 
συγείδησιν’. Tov γὰρ Κυρίου 1) Trj καὶ τὸ π.λήρω- 
pa αὐτῆς. Ὁρᾶς πῶς καὶ ὅτε ἑσθίειν χελεύει, xal 
ὅτε ἀπέχεσθαι δεῖ, τὴν αὑτὴν μαρτυρἰαν εἰς μέσον 
ἄγει; Οὐδὲ γὰρ διὰ τοῦτο χωλύω, φησὶν, ὡς ἀλλο- 
τρίων ὕντων ' τοῦ γὰρ Κυρίου fj yr; * ἀλλὰ δι’ ὅπερ 
εἶπον, διὰ «hv συνεἰδησιν, τουτέστιν, ἵνα μὴ βλαθῇᾷ. 
Οὐχοῦν δεῖ περιεργάζεσθαι; O0, φησίν ’ οὐδὲ γὰρ τὶν 


" σην εἶπον συνείδησιν, ἀλλὰ τὴν ἐχείνου. Προλαξὼν 


γὰρ εἶπον, Διὰ τὸν μην ύσαντα ᾿ χαὶ πάλιν, Συγεί- 
δησιν δὲ «έχω, οὐχὶ τὴν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὴν cc 
ἑτέρου. ᾽Αλλ᾽ ἴσως εἴποι.τις ἂν, ὅτι Τῶν μὲν ἁδελ- 
φῶν εἰχότως φείδῃ, καὶ οὖχ bd; ἡμᾶς ἀπογεύξσθαι 
δι ἐχείνους, ἵνα μὴ f) συνεἰδησις αὐτῶν ἀσθενὴς οὖσα 
οἰκονομηθῇ εἰς τὸ τὰ εἰδωλόθυτα ἑσθίειν * εἰ δὲ "Ελ- 
λην τις εἴη, τί σοι τούτου [221] µἐλει ; οὗ σὺ ἔλεγες, Τί 
yaf (00 xal τεὺς ἔξω »ρίγειν; τίνος οὖν ἔνεχεν αὐα 


37 


ετων πάλιν φροντίζεις ; Οὐχ Exsivoo φροντίζω, φησὶν, 
"ἀλλὰ xal ἐνταῦθα σοῦ. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν "Iva τί 
γὰρ ἡ ἐλευθερία µου κρίνεται ὑπὸ üáAdnc συν- 
ειδήσεως ; ἑλευθερίαν τὸ ἁπαρατήρητον xat ἀχώλυ- 
τον λέγων * τοῦτο γὰρ ἐλευθερία, ἸΙουδαϊκῆς ἀπηλ- 
λαγμένη δουλείας. "O δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν: Ἐλεύ- 
θερόν µε ἐποίησεν ὁ θεὸς, καὶ πάσης βλάθης ἀνώ- 
«£pov* àAÀ' οὐκ οἵδεν ὁ Ἕλλην διχάζειν τῇ ép 
Φιλοσοφίᾳ, οὐδὲ τὴν τοῦ Δεσπότου μου φιλοτιμίαν 
συνορᾷ», ἀλλὰ χαταγνώσεται xal ἑἐρεῖ πρὸς ἑαυτόν ' 
Μύθος τὰ Χριστιανῶν, ἀπέχονται τῶν εἰδώλων, φεύ- 
vous: δαίμονας, xal τῶν ixs(votg προσαγοµένων 
ἔχονται΄ πολλὴ παρ᾽ αὐτοῖς ἡ Υαστριµαργία. Καὶ τί 
τοῦτο; φησί’ ποῖον δὲ ἡμῖν βλάδος, ἂν χαχῶς ἐχεῖνος 
κρίνῃ, Πόσῳ δὲ βέλτιον τὸ μηδὲ ὅλως χρίνειν αὐτῷ 
διδόναι; ἂν γὰρ ἀπέχῃ, οὐδὸ ταῦτα pet. Πῶς, φησὶν, 
οὐχ ἐρεῖ; ὅταν γὰρ ἴδη μὴ ἐξετάζοντα ταῦτα, μὴ ἐν 
µαχέλλῳ, μὴ ἐν αυμποσίῳ, πῶς οὐκ ἑἐρεῖ xai χατα- 
γνώσεται, ὡς ἁδιαφόρως µου µετέχοντος; Οὐδαμῶς * 
οὗ γὰρ ὡς εἰδωλοθύτων µετέχεις, ἀλλ᾽ ὡς χαθαρῶν ' 
εἰ δὲ οὗ περιεργάζῃ, ἵνα δείξῃης, ὅτι οὐ δέδοιχας τὰ 
προχείµενα. Διὰ γὰρ τοῦτο, x&v εἰς Ἑλλήνων οἰχίαν 
εἰσέλθῃς, xàv εἰς ἀγορὰν ἐμθάλης. οὐκ ἀφίημί σε 
ἐρωτᾷν, ἵνα μὴ φοφοδεὶῆς Υένῃ μηδὲ λινοπλὴξ, μηδὲ 
περιττὰ ξἑαυτῷ πράγµατα παρέχῃς. El ἐγὼ χάριτι 
µετέχω, τί β.ασφημοῦμαι ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαρι- 
στῶ,;, Tivoz µετέχεις χάριτι; εἰπέ µοι. Τῶν τοῦ θεοῦ 
δωρεῶν * ἡ Y&p χάρις αὐτοῦ «οσαύτη, ὡς χατα- 
σχευάσαι pot τὴν duyhv ἀμόλνυντον καὶ ἀνωτέραν 
πήσης χηλίδος. Καθάπερ γὰρ fug ἐπαφιεὶς τὰς 
ἀκτῖνας πολλαῖς χηλῖσι, πάλιν αὐτὰς συστέλλει 
χαθαράς' οὕτω καὶ ἡμεῖς, xat πολλῷ πλέον, bv µέσφ 
τῷ xóspup στρεφόµενοι, χαθαροὶ διαµένομεν, ἂν 
ἐθέλωμεν, ὅσῳ χαὶ μείζονα δύναμιν ἔχομεν. 


P'. Τί οὖν ἀπέχῃ, φησίν ; Οὐχ ὡς μέλλων ἀχάθαρτος 
Υίνεσθαι, μὴ Υένοιτο, ἀλλὰ διὰ τὸν ἁδελφὺν, χαὶ ἵνα 
μὴ χοινωνὸς γένωµαι δαιµονίων, xat ἵνα μὴ χρίνω- 
μαι παρὰ τοῦ ἀπίστου. Ἐνταῦθα γὰρ οὐχέτι λοιπὸν 
3j φύσις, ἀλλ dj παραχοὴ xai ἡ πρὸς δαίµονας φιλία 
ποιεῖ µε ἀχάθαρτον, καὶ fj προαἰρεσις τὸν μολυσμὸν 
ἐργάνεται. TL δέ ἐστι, Τί β.λασφημοῦμαι ὑπὲρ οὗ 
ἐγὼ εὐχαριστῶ; Ἐγὼ μὲν γὰρ, φησὶν, εὐχαριστῶ 
τῷ θεῷ, ὅτι οὕτω µε ὑψηλὸν ἐποίησε xai Ἰουδαιχῆς 
ταπεινότητος ἀνώτερον, ὡς μηδαμόθεν βλάπτεσθαι : 
ol δὲ Ἕλληνες, οὗχ εἰδότες µου τὴν φιλοσοφίαν, τὰν- 
αντία ὑποπτεύσουσι xa ἐροῦσιν, ὅτι Χριστιανοὶ τών 
ἡμετέρων ἑφίενται, xal ὑποχριταί τινές eiat, διαθἀλ- 
λοντες μὲν δαίµονας καὶ ἁποστρεφόμενο:, ἐπὶ δὲ τὰς 
τραπέδας αὐτῶν τρέχοντες * οὗ τί γένοιτ’ ἂν ἀναισθη- 
τότερον; οὐχ ἄρα ἀληθείας ἕνεχεν, ἀλλὰ φιλοτιµίας 
καὶ φιλαρχίας ἐπὶ τὸ δόγµα τοῦτο ἐληλύθασι. Πάσης 
[222] οὖν ἀνοίας ἂν εἴη, ὑπὲρ ὧν οὕτως εὐηργετήθην, 
ὡς xai εὐχαριστεῖν, ὑπὲρ τούτων βλασφημίας αἴτιον 
Υίνεσθαι; ᾽Αλλά ταῦτα καὶ νῦν ἐρεῖ, φησὶν, ὁ Ἕλλην, 
ὅταν ἵδῃ μὴ περιεργαζόµενον:, Οὐδαμῶς ' οὐδὲ γὰρ 
πάντα εἰδωλοθύτων γέµει, ἵνα τοῦτο ὑποπτεύσῃ᾽ 
οὔτε αὐτὸς ὡς εἰδωλοθύτων ἀπογεύῃ. Mi) τοίνυν πε- 
Ριεργάζου περιττὰ, μηδ' ao πάλιν, λεγόντων τινῶν, 
ὅτι Εἰδωλόθυτόν ἐστι, χθινώνει, Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς 
χάριν σοι ἔδωχε, xal ὑψηλόν σε ἑποίησε xai μείζονα 
τῆς ἐχεῖθεν βλάθης, o2y ἵνα χακῶς ἀχούσῃς, οὐδ' ἵνα, 
ὅθεν τοσαῦτα ἐχέρδανας ὡς xai εὐχαριστεῖν, ἐντεῦθεν 
οὕτω βλάφῃς ἑτέρους ὡς xat βλασφημεῖν. Aux τί γὰρ 
o2 λέγω τῷ Ἕλληνι, φησὶν, ὅτι Καὶ τρώγω xal οὗ- 
δὲν βλάπτομαι. xal ὅτι Οὐχ ὡς φ'"ῶν νοὺς δχίµονας 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXV. 


τοῦτο ποιῶ; "Oct οὗ δύνασαι πεῖσαι, xàv μυριάχις 
λέγῃς ᾿ ἀσθενῆς γάρ ἐστι, xol πολέμιος. El γὰρ τὸν 
ἀδελφὸν οὐδέπω ἔπεισας, πολλῷ μᾶλλον τὸν ἐχθρὸν 
xai Ἕλληνα, El ἐχεῖνος ἐπὶ τῇ συνειδήσει τοῦ εἰδυ- 
λοθύτου χατέχεται, πολλῷ μᾶλλον ὁ ἄπιατος. Τί δὲ 
ἡμῖν xal πραγμάτων δεῖ τοσούτων; Τί οὖν, ἔπειδη 
Χριστὸν ἔγνωμεν χαὶ εὐχαριστοῦμεν, βλασφημοῦσι 
δὲ ἐχεῖνοι, διὰ τοῦτο ἁποστησόμεθα xal τούτου: 
"Azavye* οὗ γάρ ἐστιν ἴσον ' ἐχεῖ μὲν γὰρ πολὺ τὸ 
χέρδος ἑχ τοῦ φέρειν τὴν βλασφημίαν, ἐνταῦθα δὲ 
οὐδὲν ἔσται πλέον. Aib xal προλαθὼν ἔλεγεν ' Οὔτε 
γὰρ éàv «άγωµεν, περισσεύομεγ, οὔτε ἑὰν μὴ 
φάγωμεν, ὑστερούμεθας. Καὶ χωρὶς τούτου δὲ 
φευκτὸν τὸ πρᾶγμα ἀπέφηνεν, ὥστε xal ἑτέρωθεν 
αὐτῶν ἀπέχεσθαι δεῖ, οὗ διὰ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ xal 
διά τὰς ἄλλας ἃς εἴρηκεν αἱτίας. Εἴτε οὗν ἐσθίετε, 
εἴτε πἰνετε, εἴτε τι ποιεῖεε, πάντα εἰς δόξαν 8600 
ποιεῖτε. Ἐἶδες πῶς ἀπὸ τοῦ προχειµένου ἐπὶ τὸ καθ- 
ολιχὸν ἐξήγαγε τὴν παραίνεσιν, ἕνα κάλλιστον τὸν 
ἄρον ἡμῖν δοὺς, τὸ τὸν θεὸν διὰ πάντων δοξάζεσθαι ; 
Ἀἀπρόσχοποι 14εσθε καὶ Ἰουδαίοις καὶ "EAAnct 
xal τῇ Ἐκχκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ. Τουτέστι, µηδεµίαν 
παρέχετε λαθὴν μηδενἰ. Καὶ γὰρ ὁ ἀδελφὸς σχανδα- 
λίζεται, καὶ ὁ Ἰουδαῖος μᾶλλόν σε µισῄήσει xal κατα- 
γνώσεταί σον, xal ὁ Ἕλλην ὁμοίως ὡς λαίµαργον 
οὕτω γελάσεται xaX ὑποχριτὴν. Οὐ µόνον δὲ ἁδελ- 
φοὺς οὐ γρὴ πλήττειν, ἀλλ Ev τοῖς δυνατοῖς οὐδὲ τοὺς 
ἔξωθεν. El γὰρ qux ἔσμεν xal ζύμη χαὶ φωστῆρες 
χαὶ ἅλας b, φωτίζειν, οὐ σχοτίζειν δεῖ * σφίγγειν, eO 
παραλύειν * πρὸς ἑαυτοὺς ἐπισπᾶσθαι τοὺς ἀπίστους, 
ϱὗ φυγαδεύειν. Τί τοίνυν δ.ώχεις, οὓς ἐφέλχεσθαι 
δεῖ; Καὶ γὰρ Ἕλληνες πλήττονται, ὅταν ἴδωσι παλιν 
δρομοῦντας ἡμᾶς εἰς τὰ τοιαντα” τὴν γὰρ διάνοιαν 
οὐκ ἴσασιν, οὐδ' ὅτι παντὸς αἰσθητοῦ μολυσμοῦ ἁνω- 
τέρα γέγονεν dj ψυχἠ. Καὶ οἱ Ἰουδαῖοι δὲ xat τῶν 
ἁδελφῶν οἱ ἀσθενέστεροι τὰ αὐτὰ πείσονται. Εἶδες 
πόσας αἰτίας τέθειχε, δι ἃς χρἒῆ τῶν εἰδωλοθύτων 
ἀπέχεσθαι ;, διὰ τὸ ἀνόνητον, διὰ τὸ περιττὸν, δ.ὰ τὴν 
τοῦ ἀδελφοῦ βλάδην, διὰ τὴν τοῦ Ἰουδαίου βλασφη- 
µίαν, διὰ τὴν τοῦ Ἕλληνος χακηγορίαν, διὰ τὸ μὴ 
δεῖν δαίµοσι χοινωνεῖν, διὰ τὸ εἰδωλολατρείαν τινὰ εἷ- 
ναι [225] τὸ πρᾶγμα. Εἶτα, ἐπειδὴ εἶπεν, Ἀπρόσκοποι 
γίνεσθε, xaX ὑπευθύνους αὐτοὺς ἑποίησε xai τῆς 
τῶν Ἑλλήνων βλάθης xoi τῆς τῶν Ἰουδαίων, xat 
βαρὺ τὸ λεγόμενον fj», 6pa πῶς αὐτὸ εὐπαράδεχτον 
xa χοῦφον ποιεῖ, τιθεὶς ἑαυτὸν μέσον, xal λέγων ’ 
Καθὼς χἀγὼ πάντα πᾶσιν ἀρέσχω, μὴ ζητῶν «ó 
ἑμαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πο.1ῶν, ἵνα 
σωθῶσι. Μιμηταί µου Ίνγεσθε, καθὼς κἀγὼ Χρι- 
στοῦ. 


Υ Τοῦτο χανὼν χριστιανισμοῦ τοῦ τελειοτάτου, τοῦτο 
ὄρος Ἠχριθωμένος, αὕτη f) xopugh f) ἀνωτάτω, τὸ τὰ 
χοινῇ συμφέροντα ζητεῖν. Ὅπερ xal αὐτὸς δηλῶν 
ἐπήγαγε' Καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ. Οὑδὲν γὰρ οὕτω 
δύναται ποιῆσαι μιμητὴν τοῦ Χριστοῦ, ὡς τὸ χήδε- 
σθαι τῶν πλησίον. Αλλά χᾶν νηστεύστῃς, κἂν χαμευ- 
νήσῃς, χἂν ἁπαγχονήσῃς σαυτὸν, τοῦ δὲ πλησίον μὴ 
προνοῆς, οὐδὲν µέγα εἰργάσω, ἀλλ᾽ ἔτι κὀῤόω ταύτης 
Vue εἰχόνος ἕστηχας ταῦτα ποιῶν. Καΐτοι ἔντανθα 
μὲν xai αὐτὸ φύσει τὸ πρᾶγμα λυσιτελές ἐστι, τὸ ἁπ- 
ἐχεσθαι τῶν εἰδωλοθύτων ἐγὼ δὲ πολλὰ xal τῶν 
ἀσυμφόρων ἑπρίησα, φησὶν, otov, ὅτε περιέτεµον, ὅτε 
ἔθυσα. Ταῦτα γὰρ e? τις καθ ἑαυτὰ ἑξετάσειε, xa 


5 Legelatur ὑστεροῦμεν. ὃ Legebatur ἄλες, 


209 


ἀπόλλυσι τοὺς µετιόντας xal τῆς σωτηρίας ἑκπίπτειν 
v^ ἀλλ ὅμως ὑπέμεινα xol ταῦτα διὰ τὸ EG αὐτῶν 
κέρδος. Ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦ-ον. Ἐχεῖ μὲν γὰρ, 
Ἂν uh προσῇ ἡ ὠφέλεια καὶ τὸ δι ἑτέρους γενέσθαι, 
τότε βλάδος τὸ πρᾶγμα γίνεται’ ἐνταῦθα δὲ, χᾶν µη- 
δεὶς ὁ σχανδαλιζόµενος f, καὶ οὕτως ἀπέχεσθαι τῶν 
Χεχωλυμένων χρἠ. Οὐ µόνον δὲ βλαθερὰ, ἀλλά χαὶ 
ἐπίπονα ὑπέμεινα. "Αίας γὰρ Ἐκκλησίας ἐσύ- 
Anca, φησὶ, «αθὼν ὀψώνιον, χαὶ ἐξὸν ἐσθίειν xai 
μὴ ἐργάζεσθαι, οὐχ ἐζήτησα τοῦτο, ἀλλ' εἱλόμην λιμῷ 
διαφθαρῆναι μᾶλλον, f) σχανδαλίσαι ἕτερον. Διὰ τοῦτό 
φησι, Πάντα πᾶσιν ἀρέσκω. "Av τε παράνοµον, ἄν 
τε ἐπίπονον xai ἐπιχίνδυνον δέῃ ποιῆσαι, πάντα εἰς 
τὸ ἑτέρων συμφέρον ὑπομένω. Πάντων γοῦν ἀνώτερος 
Qv χατὰ τὴν ἀχρίδειαν, πάντων χατώτερος Υέγονε 
κατὰ τὴν συγχατάθασιν. 

Καὶ γὰρ οὐδὲ) χατόρθωµα σφόδρα μέγα εἶναι δύ- 
ναιτ ἂν, ὅταν μὴ τὸ χέρδος χαὶ εἰς ἑτέρους διαδιδφ' 
καὶ δηλοῖ ὁ τὸ τάλαντον ὑγιὲς προσενεγχών, xai διχο- 
τομηθεὶς ἐπειδὴ αὐτὸ οὐχ ἐπλεόνασε. Καὶ σὺ τοίνυν, 
ἀδελφὲ, χᾶν ἄσιτος µένῃς, xàv χαμαὶ χαθεύδῃς, xxv 
τέφραν ἑἐσθίῃς, xiv θρηνῇῆς διαπαντὸς, xol µηδένα 
ἕτερον ὠφελῇς. οὐδὲν μέγα ἐργάσῃ. Καὶ γὰρ xal τοῖς 
àv ἀρχὴῇ µεγάλοις χαὶ Ὑενναίοις ἐχείνοις &vbpáot 
τοῦτο μάλιστα περισπούδαστον ἣν ' ἐξέτασον αὐτῶν 
μετὰ ἀχριθείας τὸν βίον, xaX ὄψει σαφῶς, ὅτι οὐδεὶς 
αὑτῶν τὰ ἑαυτοῦ ποτε ἑσχόπησεν, ἀλλὰ τὰ τοῦ πλησίον 
ἕχαστος' ὅθεν xai ἔλαμψαν μᾶλλον. Καὶ γὰρ xaX τῷ 
Μωῦσῇ πολλὰ χαὶ μεγάλα εἰργάσθη θαύματα χαὶ ση- 
μεῖα. ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτὸν οὕτω µέγαν ἐποίησεν, ὡς 1d) 
µαχαρἰα ἑχείνη φωνὴ, ἣν πρὸς τὸν θεὸν ἀφῆχε, λέ- 
ov: El μὲν dgnc αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, ágec- εἰ 
δὲ μὴ, κἀμὲ ἐξά.Ιειψον. Τοιοῦτος [224] ἣν xaX ὁ 
ΑΔαυϊδ’ διὸ καὶ ἔλεγεν, Εγὼ ὁ ποιμὴν ἤμαρτο», 
xal ἐγὼ ἐκωκοποίησα, καὶ οὗτοι τὸ ποἰμνιον cl 
ἑποίησαν; Γεγἐσθω ἡ Χχείρ σου àx' ἐμὲ, xal ἐπὶ 
τὸν οἶκον τοῦ πατρός µου. Οὕτω καὶ ὁ Αθραὰμ οὐκ 
ἑνήτει τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν. Διὸ 
καὶ χινδύνοις ἑαυτὸν ἑἐξεδίδου, xal τὸν θεὸν ὑπὲρ τῶν 
οὐδὲν αὐτῷ προσηχόντων παρεχάλει. Καὶ οὗτοι μὲν 
οὕτως ἔλαμφαν' οἱ δὲ τὰ ἑαυτῶν ζητήσαντες σχόπει 
πὼς xai ἐθλάθησαν. 'O γοῦν ἁδελφιδοῦς ὁ τούτου, 
ἐπειδὴ ἤχουσεν, El σὺ εἰς δεξιὰ, ἐγὼ δὲ εἰς ἀριστε- 
pà, xaX τὴ» αἴρεσιν λαθὼν, τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον ἑζή- 
τησεν, οὐδὲ τὸ ἑαυτοῦ εὗρεν' ἁλλ᾽ αὕτη μὲν ἐνεπυρί- 
ζετο ἡ χώρα, ἑχείνη 065 ἔμενεν ἀνέπαφος. ο) Ἰωνᾶς 
πάλιν οὗ ζητήσας τὸ τῶν πολλῶν συμφέρον, ἀλλὰ τὸ 
ἑαυτοῦ, χαὶ ἀπολέσθαι ἐχινδύνεναε΄ xal ἡ μὲν πόλις 
εἰατήχει, αὐτὸς δὲ ἐσαλεύετο χαὶ ἐχλυδωνίζετο α xal 
χατεποντίζετο. "Oce δὲ τὸ τῶν πολλῶν συμφέρον 
ἐζήτησε, τότε καὶ τὸ ἑαυτοῦ εὗρεν. Οὕτω xal ὁ 'Ia- 
κὠδ ἐπὶ τῶν ποιµνίων μὴ ζητήσας τὸ οἰχεῖον xép- 
δος, τῆς πολλῆς εὐπορίας ἁπήλαυσε. Καὶ 6 Ἰωσὶφ δὲ 
τὸ τῶν ἁδελφῶν συμφέρον ζητήσας, εὗρε τὸ ἑαυτοῦ. 
Πεμπόμενος γοῦν παρὰ τοῦ πατρὸς οὐχ εἶπε, Τί τοῦ- 
το; οὐκ Ίχουσας ὅτι ὑπὲρ ὕψεως xat ἑνυπνίων xol 
διασπᾶσαι µε ἐπεχείρουν, xai ὀνειράτων εὐθύνας ὑπ- 
εἴχον, καὶ τοῦ φιλεῖσθαί µε παρὰ σοῦ δίδωµι δίχην ; 
τί οὖν οὐχ ἑργάσονταί µε λαδόντες εἰς μέσον; Οὐ- 
δὲν τούτων εἶπεν, οὐχ ἑνενόησεν, ἀλλὰ πάντων 
προτιμᾷ τὴν τῶν ἀδελφῶν θεραπεἰαν. Auk τοῦτο xal 
πάντων τῶν μετὰ ταῦτα ἀπέλαυσεν ἀγαθῶν, & xal 
σφόδρα λαμπρὸν ἐποίησαν καὶ ἔνδοξον ἀπέφηναν. 


* Deerant hasc, καὶ ἐκλνδωνίζετο, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΟΗΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


?to 


Οὕτω xal Μωῦσῆς" οὐδὲν γὰρ χωλύει xoi ix 
δευτέρου πάλιν αὐτοῦ μνησθῆναι, xal ἰδεῖν πῶς 
5à καθ) ἑαυτὸν παρεώρα, xal τὰ τῶν ἄλλων ἑξή- 
τει. Οὗτος yàp tv βασιλείοις στρεφόµενος, ἐπειδὴ 
μείζονα πλοῦτον ἠγήσατο τῶν Αἰγύπτου θησαυρῶν 
τὸν ὀνειδισμὸν, καὶ πάντα ἀπὸ τῶν χειρῶν ῥίψας. 
ἑχοινώνει τῶν χαχῶν τοῖς Ἑδραίοις, οὗ µόνον αὐτὸς 
οὐχ ἑδουλώθη, ἀλλὰ xat ἐχείνους δουλείας ἀπήλλαξε. 
Μεγάλα μὲν οὖν ταῦτα, καὶ ἀγγελιχῆς ἄξια πολι- 
τείας. 

&'. Τὸ àk τοῦ Παύλου πολλὴν ἔχει τὴν ὑπερθολήν. Οἱ 
μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες τὰ αὐτῶν ἀφέντες ἀγαθὰ, τοῖς 
τῶν πλησίον εὔἵλοντο χοινωνεῖν χαχοῖς * ὁ δὲ Παῦλος 
πολλῷ μεῖζον ἐποίησεν. θὐ γὰρ ταῖς ἑτέρων Ἠθέλησε 
χοινωνῆσαι συμφοραῖς, ἀλλ᾽ εἴλετο αὐτὸς εἶναι ἓν τοῖς 
ἑσχάτοις, ἵνα ἕτεροι γίνωνται ἐν ἀγαθοῖς. Ox. ἔστι 
δὲ [σον ὄντα ἐν τρυφῇ ῥίψαι τρυφὴν καὶ xaxouysi- 
σθαι, αὐτὸν µόνον κακουχούµενον ἑτέρους πυιῆσαι εἶναι 
ἐν ἀδείᾳ xai τιμῇ. Ἑνταῦθα μὲν γὰρ εἰ xa µέγα τὰ 
ἀλλάξασθαι τὰ xaxà τῶν ἀγαθῶν διὰ τὸν πλησίον, 
ἀλλ ὅμως φέρεὶ τινὰ παραμυθίαν τὸ χοινωνοὺς ἔχειν 
τῆς δυσηµερίας: τὸ δὲ αὐτὸν µόνον ἐθέλειν εἶναι ἓν 
τοῖς λυπηροῖς, ἵνα ἕτεροι τῶν χρηστῶν ἀπολαύσωσι, 
τοῦτο πολλῷ νεανιχωτέρας ψυχῆς xai τοῦ Παύλου 
φρονήµατος. 

Οὐ ταύτῃ δὲ µόνον, ἀλλὰ xal ἑτέρᾳ [225] ὑπερδολῇ 
µείζονι νιχᾷ τοὺς προειρηµένους ἅπαντας. Ὁ μὲν. 
γὰρ ᾿Αθραὰμ xaX οἱ λοιποὶ πάντες χινδύνοις ἑαυτοὺς 
περιέθαλον τοῖς ἓν τῷ παρόντι plo, xal πάντες 
ἁπαξαπλῶς ἐκεῖνοι τοῦτον ᾖτουν τὸν θάνατον ὁ δὲ 
Παῦλος τῆς δόξης τῆς μελλούσης ηὔξατο ἐχπεσεῖν 
ὑπὲρ τῆς τῶν ἑτέρων σωτηρίας. Ἔχω καὶ τρίτην 
εἰπεῖν ὑπερδολήν. Ποίαν δὲ ταύτην; "Ότι ἑχείνων 
μὲν ἔνιοι, εἰ xal τῶν ἐπιδουλευσάντων προῖσταντο, 
ἀλλ' ὅμως ὧν τὴν δηµαγωγίαν σαν ἐγχεχειρισμένοι” 
xai τχὐτὸν συνέθαινεν, οἷον ἂν εἴ τις προῖσταιτο * 
υἱοῦ φαύλου μὲν καὶ παρανόµου, υἱοῦ δὲ ὅμως ὁ δὲ 
Παῦλος ὑπὲρ τούτων ἐθούλετο εἶναι ἀνάθεμα, ὧν οὐκ 
Tv ἐμπεπιστευμένος τὴν προστασίαν" εἰς yàp τὰ ἔθνη 
ἣν ἀπεσταλμένος. Εἶδες ψυχῆς μέγεθος xal φρονήµα- 
τος ὕψος αὐτὸν ὑπερθαῖνον τὸν οὐρανόν; Τοῦτο ζἡ- 
λωσον’ εἰ δὲ οὐ δύνασαι, χἂν τοὺς ἓν τῇ Παλαιᾷ λάµ- 
φαντας. Οὕτω γὰρ εὑρήσεις τό σοι συμφέρον, ἂν τὸ 
τοῦ πλησίον ζητῆς. "Dore ὅταν ὀχνῇς ἐπιμελεῖσθαι 
τοῦ ἁδελφοῦ, ἑννοῄσας ὅτι οὐδὲ ἄλλως δυνήσῃ σωθή- 
ναι, διὰ γοῦν σαυτὸν ἐχείνου πρὀστηθι καὶ τῶν ἐχεί- 
νου πραγμάτων. Ἱκανὰ μὲν γὰρ xoi τὰ εἰρημένα 
πεῖσαι, ὅτι ἄλλως οὐκ ἔνι τὸ ἡμῖν συμφέρον εὑρεῖν. 
El δὲ βούλει καὶ ix τῶν ἓν σννηθείᾳ παραδειγµάτων 
τοῦτο μαθεῖν, ἐννόησον εἰ συµδαίη που πῦρ ἀναφθη- 
ναι ἐν οἰχίᾳ, εἶτά τινες τῶν πλησίον οἰκούντων, τὸ 
ἑαυτῶν σχοποῦντες μὴ παρατάξωνται τοῖς χινδύνοις, 
ἀλλὰ χαὶ καταχλείσαντες ἑαυτοὺς οἴχοι µείνωσι, δε- 
δοιχότες pj τις ἐπεισελθὼν ὑρέληταί τι τῶν ἔνδον, 
ὅσην ὑποστήσονται τιµωρίαν; Καὶ γὰρ τὸ mop. ἐπ- 
ελθὸν ἅπαντα χαταφλέξει τὰ ἑχείνων' xal ἐπειδὴ τὸ 
τοῦ πλησίον συμφέρον οὐκ εἶδον, καὶ τὸ ἑαυτῶν προσ- 
απολλύουσι. Καὶ γὰρ ὁ θεὸς βουλόμενος συνδῆσαι 
πάντας ἀλλήλοις, τοιαύτην τοῖς πράγµασιν ἐπέθηχεν 
ἀνάγχην, ὡς bv τῷ τοῦ πλησίον αυμφέροντι τὸ τοῦ 
ἑτέρου δεδέσθαι᾽ xal ὁ χόσµος ἅπας οὕτω συνέστηκε. 
At& δὴ τοῦτο xal ἐν πλοίῳ, εἰ χειμῶνος γενοµένου ὁ 
χυδερνήτης ἀφεὶς τὸ τῶν πολλῶν συμφέρον, τὸ ἑαυτοῦ 


à Reg., αροσταη. 


d.cam , strangulaveris , proximi autem curam non 
geras, nihil magni fecisti, sed adhuc longe abes ab bac 
imagine lc faciens. Atqui hic quidem ipsa quoque 
re$ natura sua est ulilis, abstinere ab iis quse sunt 
idolis immolata : ego autem plurima feci, inquit, ex 
lis que per se non sunt utilia, nempe quando cir- 
cumcidi, quando sacrificavi. Hzc enim quando per se 
examinantur, et perdunt eos qui id faciunt , et effi- 
ciunt ul a salute excidant : attamen sustinui illa ob 
lucrum inde proveniens. Hic autem nihil simile. Illic 
enim nisi adsit utilitas, el nisi aliis prosit, tunc res 
damnosa est; hic vero, etiamsi nemo offendatur, 
oportet tamen a prohibitis abstinere. Non solum au- 
tem noxia, sed etiam laboriosa pertuli. Alias enim 
Ecclesias depopulatus sum, inquit, accepto stipendio, 
et cum comedere liceret et non operari , boc mon 
quazsivi , sed malui fame perire potius, quam alteri 
offendiculo esse. Ideo ait : Per omnia omnibus placeo 
(8. Cor. 11. 8). Sive rem legibus adversam, sive labo- 
riosam , sive periculosam oporteat facere, omnia in 
aliorum utilitatem sustineo. Cum ergo omuibus su- 
perior esset quantum ad accuratam vitz: rationem, 
omnibus inferior erat per attemperationem. 
Preclarum nihil est, nisi aliis sit utile.—Nam nul- 
lum pr:eclare gestum ita magnum esse possit, nisi 
utilitatem ^d alios transmiserit : idque palam cst ex 
lo, qui talentum integrum retulit, et dissectus est 
quoniam illud non inultiplicavit. Et tu ergo, frater, 
elamsi abstineas a cibo, etiamsi humi cubes, etiamsi 
cinerem comedas, semperque lamenteris, si nihil 
alium juves, nihil magnum operaris. Etenim illis 
in priucipio viris magnis et preclaris hoc maxime 
cur;? erat : eorum vitam accurate scrutare, et. clare 
videbis eorum neminem sua spectasse , sed singulos 
ea quz proximi erant ; undeetiam magis resplendue- 
runt. Nam et a Moyse multa et magna patrata sunt mi- 
racula et signa ; sed nihil illum tam magnum fecit, 
ut beata illa vox quam ad Deum emisit, dicens : Si 
autem dimittis illis peccatum, dimitte ; sin minus, 4 me 
quoque dele (Exod. 33. 52). Talis quoque David erat; 
ideoque dicebat : Ego pastor peccavi, et ego malefeci , 
et isti qui sunt grex quid fecerunt ? Sit manus tua. super 
me et super domum patris mei (2. Reg. 24. 11). Sic 
Abraham non id, quod sibi competeret , qua:rebat, 
sed quod multis. Ideoque periculis sese exponebat, 
Deumque rogabat pro iis, qui ad ipsum nihil attine- 
baut. Et hi quidem ita claruerunt. Qui vero ea quse 
sua essent quaerebant, vide quantum damni accepe- 
rint. Ejus certe fratris filius, cum audisset : Si tu ad 
dexteram, ego ad sinistram (Gen. 15. 9) ; et optassel 
quod sibi utile erat quzsivit, neque quod suum 
erat invenit; sed bac quidem regio tota coufla- 
gravit, illa autem mansit illesa. Jonas rursum cum 
non quzsisset id quod multis, sed quod sibi condu- 
cebat, in periculum exitii venit : et urbs quidem sta- 
bat, ipse vero agitatus fluctibus οἱ demersus (uit. 
Cum autem id quod multis utile erat quaesivit, tunc 
quod suum erat invenit.Sic et Jacob in gregibus cum 
Ron lucrum proprium quxsivissel, maguas opes est 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXV. 


210 


assequutus. Et Joseph eum fratrum commodum quz- 
Sivisset, suum invenit. Missus enim a patre, non di 
xit, Quid hoc est? non audisti quod pro visu et so- 
mniis me discerpere conati sint, e pro somniis in 
crimen vocatus sim, et quod a te dilizar poenas dede- 
rim? quid ergo nou facturi sunt, si me in medio te- - 
nuerint ? Nihil horum dixit, nec cogitavit, sed fratrum 
curam omnibus prztulit. Ideoque omnia qu: post 
illa obtigerunt assequutus est bona, qu: etiam illum 
valde clarum fecerunt et gloriosum. Sic et Moyses; 
nihil enim impedit quominus illum sccundu memore- 
mus, et videamus quomodo sua despexerit, et aliis 
bona conferre quzsierit. llle namque in regia versans, 
quia majores divitias esse putabat opprobrium; quam 
AEgypti thesauros, projectis oranibus qux prze mani- 
bus habebat, malorum socius cum Hebrzais fuit, nee 
modo ipse non in servitutem redactus est, sed etiam 
illos a servitute liberavit. Magna quidem b:zec sunt, 
el angelico digna instituto. 

&. At quod Paulum spectat, longe excellentius est. 
Alii enim omnes suis relictis bonis, proximi malorum 
socii esse voluerunt : Paulus vero rem longe majorem 
fecit. Non enim alienarum calamitatum particeps esse 
voluit, scd id elegit, ut ipse in extremis essel, ut alii 
in bonis degerent. Nec par res est in deliciis versan- 
tem delicias respuere, ct affligi; et solum affligi et 
vexari, ut alii in securitate et honore versentur. [lic 
enim etsi magnum est mala bonis commutare proptee 
proximum, aliquam tamen consolationem affert, re- 
rum adversarum socios habere, se autem velle 
solum esse in rebus asperis, ul alii bonis fruan- 
tur; loc est longe generosioris animi et Pauli. 

Pauli magnitudo animi. — Non hinc autem tantum, 
sed ex sublimi ratione alia jam memoratos omnes 
longe ille superat. Nam Abraham quidem et czteri 
omnes sese iis objecere periculis tantum, qux sunt 
in presenti vita, et omnes illi hanc semel expete- 
bant mortem : l'aulus vero a futura gloria excidere 
rogabat, pro aliorum salute. Possum et tertiam 
dicere superiorem excellentiam. Quam illam ? Quod 
aliqui eorum , etsi cufam gerebant eorum qui sibi 
struxerant insidias, eorum tamen curam gerebaut 
qui sibi traditi fuerant gubernandi : atqué idipsum 
contingebat , ac si quis curam gereret filii quidem 
pravi et scelesti, sed tamen filii. Paulus vero pro 
his volebat anathema 6856, qui ejus curze non cre- 
diti fuerant : in gentes enim missus erat. Vidistiu' 
animi magnitudinem , et sublimitatem ipsum celum 
superantem ? Hunc imitare : si vero non potes , sal- 
tem eos qui in Veteri Testamento fulserunt. Sie 
euim quod tibi utile erit invenies , si proximi utilitati 
advigiles. Itaque cum segnis eris ad fratris curam 
gerendam , cogitans te non alio posse modo salutem 
consequi , propter te saltem illum et res ejus cura. 
Sulficiunt ea qux» dicta sunt, ut nobis persuadeant 
non posse nos alio modo ea qu» nobis conducunt 
invenire. Quod si velis ex consnetis exemplis hoc 
ediscere : si contigerit alicubi domum igne confla- 
grare ; deinde aliqui ex vicinis suis prospielentes, 


3/4 


non se apparent adversus pericula , sed clausis ostiis 
domi maneant, metuentes ne quis ingressus aliquid 
furetur ; quantum illi subibunt supplicium? Pro- 
gressus enim ignis oninia illorum bona comburet ; 
et quoniam proximi utilitatem non curavere, sua 
quoque perdent. Deus enim volens omnes inter sé 
colligare, tantam rebus imposuil necessitatem , ut 
cum proximi utilitate alterius utilitas colligetur : et 
ita consistit mundus totus. [deo in navi quoque, si 
ingrueate tempestate gubernator, rejecta multoruin 
utilitate, suam ipse tantum quzrat, et seipsum et 
alios cito submerget. Et in singulis artibus, si una- 
quique quod sibi conducat tantum quzesierit, vita 
numquam constiterit, neque ars qu: hoc quzrit. 
Ideo agricola non modo tantum frumenti serit quan- 
tum sibi satis sit; alioquin enim jam diu et se et 
alios perdidisset ; sed id querit quod conferat multis : 
et miles non ut se tueatur tantum adversus pericula 
stat in acie, sed ut civitates in tuto collocet : εἰ 
mercator non tantum transvehit, quantum sibi soli 
satis sit, sed quantum et multis aliis. Si quis vero 
dixerit, Non meum, sed suum quisque curans lioc 
facit ; nam et pecunias sibi et gloriam el securitatem 
apparans, bxc omnia operatur : quare meam qua- 
rens utilitatem, suam qu:rit: hoc et cgo dico, et 
jam olim audire volebam , et ejus rei causa totam 
orationem institui, ut ostenderem tunc proximum 
suam utilitatem quxrere, cum tuam spectat. Quia 
enim non aliter homines vellent que sunt proximi 
quxrere, nisi in hanc inducerentur necessitatem ; 
ideo Deus h:e ita colligavit, et non sinit prius ad 
utilitatem propriam venire, quam per ea qus aliis 
conducant iter habeatur. Hoc certe humanum est , 
ita ad proximi utilitatem se conferre. Oportet autem 
non inde, sed a Dei placito persuaderi. Neque enim 
salvus esse possit qui hoc non habet ; sed etiamsi 
summam philosophiam exerceas , et c:etera pereun- 
tia non cures, nullam habebis apud Deum fiduciam. 
Undenam hoc constat? Ex iis qux beatus Paulus 
pronuntiavit : οἱ enim omnes meas facultates distri - 


Lnd 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCRIEP. CONSTANTINOD. 


212 


buero in cibos pauperum , el si tradidero corpus meum 
ut ardeat , curitatem autem. non. habeam ,. nihil mihi 
prodest (4. Cor. 15. 5), inquit. Viden' quantum Paulas 
exigat a nobis? quamquam is qui cibos distribuit , 
non $ua, sed qus proximi sunt , quzerat. Sed hec 
solum non sufficit, inquit : nam illud admodum 
sincere vult prastari, el cum magna commiseratione. 
Ideo enim hoc Deus praecepit , ut ad vinculum cari- 
tatis adduceret. Cum ergo ille tantam exigat mensa 
ram, nos vero neque quod minus est przbeamus , 
qua digni erimus venia ? Et quomodo, inquies , dice- 
bat Deus Loto per angelos, Servaus serva animam 
tuam (Gen. 19. 22) * dic quaudo et quare. Quando 
inferebotur supplicium , non quando oportebat 
corrigi , sed quando damnati erant et incurabili mor- 
bo laborabant, 40 senes juvenesque in eosdem in- 
silierant amores , ac demum comburi illos oportebat, 
et in illa die, cum fulmina immittenda erant. Alio- 
quin àutem non de vitio et virtate hxc dicta sunt, 
sed de plaga divinitus immissa. Quid enim, quxmso 
te, faciendum erat? an sedere oportebat et suppli- 
cium accipere, el sine aliqua illerum utilitate com- 
buri? At hoc extremz dementix fuisset. Neque 
enim hoc ego dico, quod frustra et incassum opor- 
teat. supplicium subire, prxter Dei placitum : sed 
quando homo in nequitia versatur, tunc jubeo 1e 
in medium injicere et illum curare ; propter proxi- 
mi utilitatem, si quidem velis ; sin minus, saltem 
propter tuam. lllud porro melius est : quod si non 
ad hanc sublimitstem attigeris, saltem tui causa 
facias. Et nemo quod suum est querat, ut quod 
suum est inveniat : el cogitantes, neque facultatum 
abdicationem , neque martyrium, neque aliud quid- 
piam nobis patrocinari posse , nisi summam earita- 
tem babeamus, hanc pre aliis servemus, ut per 
Miam alia consequamur et pr:sentia et promissa 
bona: qux: utinam nos omnes adipiscamur gratia 
et benignitate Domini nostri Jesu Christi , quicum 
Patri unaque Spiritui sancto gloria, imperium, honor, 
nunc et semper, el in szecula seculorum. Amen. 





HOMILIA XXVI. 


Ca». 11. v. 2. Laudo autem vos, fratres, quod per om- 
nia miei memores estis, et sicul tradidi vobis traditio- 
nes, ila tenetis. 

4. Cum absolvisset orationem de iis quxs immola- 
ta sunt idolis, ut se facere decebat, et eam perfectis- 
simam fecisset, transit ad aliud, quod et ipsum 
crimen erat, sed non tantum. Nam, ut jam dizi, nunc 
quoque dicam , ipsum non continenter ponere vehe- 
mentiores accusationes; sed ipsis congruenti ordine 
positis, in medium eorum leviora inserit, quod in 
sermone molestius est audientibus ex frequenti incre- 
patione, lenius reddens. Ideoque quod vehementissi- 
mum omnium erat, nenipe de resurrectione, postre- 
rkum ponit. Interíim vero ad aliud, quod lenius erat, 
procedit, dicens : Laudo autem vos, quod per omnia 

"uec memores estis. Nam cum de admisso peccato 


constat, vehementer incusat et comminatur : cum 
autem de peccato dubitatur, illud primo probat, et 
tunc increpat : et quod quidem in confesso est extollit; 
illud vero, de quo dubitatur, in confesso esse osten- 
dit. Exempli causa de fornicatione quidem constabat ; 
ideoque non opus fuit ostendere id esse peccatum ; 
sed delicti magnitudinem illic probavit, et per coni- 
parationem orationem protulit. Rursus apud alios 
judicari, peccatum quidem erat, sed non tantum ; 
ideoque illud interjecit et probavit. De iis etiam quie 
idolis immolata erant dubitabatur, sed magnum etiam 
malum erat: quapropter ostendit esse peccatum, id- 
que verbis extollit. Quando autem hoc facit, non 
$olum abducit 4 criminibus, sed etiam ad contraria 
ducit. Neque enim dixit modo non oportere fornica- 
ri, sed etiam magnam esse exhibendam sanctitatem. 


ζητοίη µόνον, xai ἑαυτὸν xal ἐχείνους χαταδύσει τα” 
χέως. Καὶ ἑχάστη δὲ τέχνη εἰ τὸ ἑαυτῆς συμφέρον 
σχοποίη µόνον, οὐχ ἄν ποτε ὁ βίος σταί[η. οὐδὲ ἡ τέ- 
yv" ἡ τοῦτο ζητοῦσα. Διὰ τοῦτο ὁ γεωργὸς οὗ τοσοῦ- 
τον σπείρει οἵτον, ὅσον ἀρχέσαι ἑαυτῷ' ἐπεὶ πάλαι 
xai ἑαυτὸν xal τοὺς ἄλλους ἀπώλεσεν ἄν ' ἁλλὰ τὸ 
τῶν πολλῶν ζητεῖ’ xal ὁ στρατιώτης, οὐχ ἵνα ἑαυτὸν 
διασώση παρατάττεται πρὸς κινδύνους, ἀλλ᾽ ἵνα xal 
τὰς πόλεις ἓν ἀσφαλείᾳ καταστήση᾽ χαὶ ὁ ἔμπορος 
οὗ τοσαῦτα χοµίζει, ὅσα αὐτῷ µόνον ἀρχέσαι, ἀλλ' 
ὅσα xal ἑτέροις πολλοῖς. El δὲ λέχοι τις, ὅτι Οὐχὶ τὸ 
ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ ἑαυτοῦ ἕχαστος σκοπῶν, ταῦτα moz 
xaX γὰρ χρήματα baut καὶ δόξαν χαὶ ἀσφάλειαν 
χτώµενος, ἅπαντα πραγματεύεται ταῦτα. ὥστε τὸ 
ἐμὸν ζητῶν συμφέρον, τὸ ἑαυτοῦ ζητεῖ: τοῦτο xal 
ἐγώ qut, xal κάλαι ἀχοῦσαι ἑθουλόμην, χαὶ ὑπὲρ 
τούτου πάντα τὸν λόγον ἐποιησάμην, ὥστε [226] δεῖ- 
ξαι, ὅτι τότε τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον ὁ πλησίον ζητεῖ, 
ὅταν τὸ σὺν σχοπήσῃ. Ἐπειδὴῇ γὰρ ἑτέρως oóx ἠνεί» 
χοντο ἄνθρωποι τὰ τοῦ πλησίον ζητεῖν, εἰ μὴ εἰς 
ταύτην χατασταῖεν τὴν ἀνάγχην, διὰ τοῦτο οὕτως 
αὐτὰ συνέζευδεν 6 θὲὸς, χαὶ οὐχ ἀφίησι πρότερον ἐπὶ 
τὸ οἰχεῖον συμ.ρέρον ἐλθεῖν, μὴ διὰ τῶν ἁλλοτρίων 
συµφερόντων ὁδεύσαντας. Τοῦτο μὲν οὖν ἀνθρώπι- 
vov, τὸ οὕτως ἐπὶ τὸ τοῦ πλησίον συμφέρον ἱέναι' 
δεῖ δὲ μὴ ἐντεῦθεν, ἁλλ' ἀπὸ τῶν τῷ Θεῷ δοχούντων 
πείθεσθαι. Ο0ὐδὲ γὰρ ἔνι σωθῆναι μὴ τοῦτο ἔχοντα' 
ἀλλὰ χἂν τὴν ἄκραν φιλοσοφίαν ἀσχῆς, τῶν δὲ λοι- 
πῶν ἀπολλυμένων ἀμελῆς, οὐδεμίαν χτἠσῃ παρὰ θεῷ 
παῤῥησίαν. Πόθεν δῃλον; ᾿Αφ' ὧν ὁ µαχάριος ἁπ- 
εφήνατο Παῦλος. Ἐὰν γὰρ νωμµίσω µου τὰ ὑπὰάρ: 
χογτα, xal παραδῶ τὸ σῶμά µου, ἵνα καυθῇ, 
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφε.οῦμαι, φησίν. 
Ὁρᾷς πὀσον ὁ Παῦλος ἐπιζητεῖ παρ ἡμῶν; χαίτοι 
Υὲ ὁ ψωμίσας οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλά τὸ τοῦ πλησίον 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XXVI. 


ο 
ἐκήτησεν. "AX)' οὐχ ἀρχεῖ τοῦτο µόνον, φησί’ μετὰ 
γὰρ Ὑνησιότητος αὐτὸ βούλεται Ὑίνεσθσι χαὶ συµ- 
παθείας πολλῆς. Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ ἑνομοθέτησεν 
αὐτὸ ὁ θεὸς, ἵνα εἰς σύνδεσµον ἀγάπης ἀγάγῃ. "Όταν 
οὖν ἐχεῖνος μὲν τοσοῦτον ἀπαιτῇ µέτρον, ἡμεῖς δὲ 
μτδὲ τὸ ἔλαττον παρέχωµεν, τίνος ἑσόμεθα ἄξιοι συγ- 
γνώμης; Καὶ πῶς, qnot, τῷ Λὼτ ἔλεγεν ὁ Geb διὰ 
τῶν ἀγγέλων, Σώζων σῶζε τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν; 
εἰπὲ, πότε, xai διὰ cl. Ὅτε ἡ χόλασις ἐφέρετο, οὐχ 
ὅτε διορθοῦσθαι ἔδει, ἁλλ᾽ ὅτε χατεγνωσµένοι σαν 
xai ἀνίατα ἑνόσουν, xal πρεσθῦται xax véot εἰς τοὺς 
αὐτοὺς ἐξεπήδησαν ἔβωτας, xal χαταχαίεσθαι αὐτοὺς 
λοιπὸν yp», χαὶ ἐν ἐχείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὅτε ol χεραυ- 
νοὶ χαταφέρεσθαι ἔμελλον. ἼΆλλως δὲ οὐδὲ περὶ χα- 
χίας xaX ἀρετῆς τοῦτο εἴρηται, ἀλλά περὶ τῆς θεηλά- 
του πληγῆς. Τί γὰρ ἔδει ποιεῖν ; εἰπέ µοι’ χαθέζεσθαι 
καὶ δέχεσθαι τὴν τιµωρίαν, χαὶ μηδὲν ἐχείνους ὧώφε- 
λοῦντα χαταχαίεσθαι; ᾽Αλλὰ ἀνοίας τοῦτο ἐσχάτης 
ἣν. Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ τοῦτό qnit, ὅτι ἁπλῶς χαὶ elxij 
δεῖ χολάζεσθαι παρὰ τὸ τῷ θεῷ δοχοῦν’ ἁλλ' ὅταν ἐν 
χαχίᾳ ἄνθρωπος διατρίθῃ, τότε χελεύω μέσον ἑαυτὸν 
ἑμδαλόντα, διορθοῦν’ εἰ μὲν βούλει, διὰ τὸ τοῦ πλη- 
σίον’ εἰ δὲ μὴ, xv διὰ τό σοι λυσιτελοῦν. Τὸ μὲν γὰρ 
βέλτιον ἐχεῖνο" εἰ δὲ μὴ φθάνεις πρὸς ἐχεῖνο τὸ ὕψος, 
χἂν διὰ τοῦτο ποίει. Καὶ μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, 
ἵνα τὸ ἑαυτοῦ εὕρῃ᾽ xa ἐννοήσαντες, ὅτι οὔτε ἀχτη- 
μοσύνη, οὔτε μαρτύριον, οὔτ ἄλλο οὐδὲν ἡμῶν 
προστῆναι δυνῄσεται, ἂν μὴ τὴν ἄχραν ἀγάπην 
ἔχωμεν, ταύτην πρὸ τῶν ἄλλων διατηρῶμεν, ἵνα 
καὶ τῶν ἄλλων δι αὑτῆς ἐπιτύχωμεν xal τῶν παρ- 
όντων xal τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν' ὧν Υένοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ του 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα 
«p &yüp Πνεύματι, δόξα, κράτος, τιμὴ, vov xat ἀεὶ, 
xaX εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 





[227] OMIAIA KG. 


Ἐπαινῶ δὲ ὑμᾶς, ὅτι πάντα µου µἐμγησθε, xal 
καθὼς xapíóuxa ὑμῖν τὰς παραδόσεις, οὕτω 
χατέχετα. 


α’. Απαρτίσας τὸν περὶ τῶν εἰδωλοθύτων λόγον, ὡς 
αὐτῷ προσῆχον ἣν, xat τελειότατον αὐτὸν διὰ πάν- 
των ἐργασάμενος, µέτεισιν ἐφ᾽ ἕτερον ' ὃ χαὶ αὐτὸ 
μὲν ἔγχλημα fjv, οὗ τοσοῦτον δὲ. "Ὅπερ γὰρ ἔφθην 
εἰπὼν., τοῦτο χαὶ νῦν ipo, ὅτι οὐ πάντα ἑφεξῆς 
τίθησι τὰ σφοδρὰ κατηγορήµατα, ἀλλά διαθεὶς αὐτὰ 
χατὰ τάξιν τὴν προσήχουσαν, εἰς μέσον αὐτῶν παρεµ.- 
θάλλει τὰ κουφότερα, παραμυθούµενος τὸ ἐπαχθὲς 
τοῦ λόγου τὸ ἐχ τῆς συνεχοὺς ἐπιτιμήσεως ἐγγινόμε- 
vov τοῖς ἀχούουσι. Á:b xal τὸ πάντων σφοδρότερον 
ὕστερον τίθησι, τὸ περὶ τῆς ἀναστάσεως. Τέως δὲ ἐφ᾽ 
ἕτερον χωρεῖ χουφότελον λέγων ᾿Επαινῶ δὲ ὑμᾶς, 
ὅτι πάντα µου µέμγησθαε. "Όταν μὲν γὰρ ὦὡμολογη- 
µένον ᾗ τὸ ἁμάρτημα, xaY κατηγορεῖ σφοδρῶς xat 
ἀπειλεῖ. ὅταν δὲ ἀμφιδαλλόμενον, χατασχευάζει 
πρῶτον αὐτὸ, χαὶ τότε ἐπιτιμᾷ ' χαὶ τὸ μὲν ὦμολο- 
γηµένον ἑπαίρει, τὸ δὲ ἀμφισθητήσιμον δείχνυσιν 
ὡμολογημένον. Οἷον ἡ πορνεία ὡμολογημένον ἣν 
διόπερ οὐχ ἰδείθη δεῖδαι, ὅτι ἁμάρτημα ἣν, ἀλλὰ τὸ 
μέγεθος ἐχεῖ κατεσχεύασε τοῦ πλημμµελήματος, xal 


κατὰ σύγχρισιν προήγαγε τὸν λόγον. Πάλιν τὸ ἐφ᾽ 
ἑτέρων διχάζεσθαι, ἁμάρτημα μὲν ἣν, οὐ τοσοῦτον 
δέ: διόπερ αὑτὸ xal παρενέθηχε, xal χατεσκεύασε. 
Τὸ τῶν εἰδωλοθύτων πάλιν ἀμφεθάλλετο μὲν, ἦν δὲ 
µέγιστον xaxóy* διὸ xal ἁἀποδείχνυσιν ἁμάρτημα 
ὃν, xaX ἑπαίρει τῷ Ἰόγῳ. Όταν δὲ τοῦτο mortar, 
οὖχ ἀπάγει τῶν ἐγχλημάτων µόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς 
τὰ ἑναντία ἑνάχει. Ὀὐδὲ γὰρ εἶπεν ὅτι οὗ δεξ 
πορνεύειν µόνον, ἀλλ ὅτι xal πολλὴν ἁγιωσύνην 
ἑνδείχνυσθαι ypfj. Διόπερ ἐπήγαγε' Δοξάσατε δὴ 
ἄρα τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν, καὶ ἐν tQ πγεύ- 
µατι ὑμῶν. Καὶ εἰπὼν πάλιν ὅτι οὗ δεῖ σοφὺν εἶναι 
thv ἔξω σοφίαν, οὐχ ἀρχεῖται τούτῳ, ἀλλὰ χελεύει 
καὶ μωρὸν γενέσθαι. Καὶ συμδουλεύων ἐπὶ τῶν ἕξω 
μὴ δικάζεσθαι μηδὲ ἀδιχεῖν, προϊὼν xal αὐτὸ τὸ δι- 
κάζεσθαι ἀναιρεῖ, xal αυμθουλεύει μὴ póvov* μὴ 
ἁδικεῖν, ἀλλὰ καὶ ἁδιχεῖσθαι. Καὶ περὶ τῶν εἶδωλο - 
θύτων διαλεγόµενος, οὐχ εἶπεν ὅτι τῶν χεχωλυµένων 
ἀπέχεσθαι δεῖ µόνον, ἀλλ ὅτι καὶ τῶν συγκεχωρηµέ- 
νων, ὅταν σχάνδαλον γίνηται’ xal οὐχὶ τοὺς ἀδελφοὺς 
μόνον μὴ πλήττειν, ἀλλ᾽ οὐδὲ Ἕλληνας οὐδὲ Ἰουδαίους' 


8 Deerat, μὴ µόνον. 


213 
λαρόσκοποι γὰρ Ἰίγεσθε, qnot, xal Ιουδαίοις 
xal Ἔ 1λησι καὶ τῇ "ExxAnc(g τοῦ θεοῦ. Πληρώ- 
σας τοίνυν ἅπαντα τὸν περὶ τούτων ἁπάντων λόγον, 
μενὰ ταῦτα xal ἐφ᾽ ἕτερον ἔγχλημα πρόεισι λοιπόν. 
Tí 55 τοῦτο fjv; Αἱ μὲν γυναῖχες ἀναχεκαλυμμέναι xol 
γυμνῇ τῇ χεφαλῇ καὶ ηῦχοντο xai προεφήτευον’ xat 
γὰρ προεφήτευον [228] τότε γυναῖκες * ot δὲ ἄνδρες καὶ 
ἑχόμων, ἅτε ἐν φιλοσοφίᾳ διατρίψαντες, καὶ περιεθάλ- 
λοντο τὰς χεφαλὰς εὐχόμενοι χαὶ προφητεύοντες' ὅπερ 
ἑκάτερον Ἑλληνικοῦ νόµου ἣν. Ἐπεὶ οὖν ὑπὲρ τού- 
των Ίδη παρῄνεσε παρὼν, xat ἴσως οἱ μὲν Ίχουσαν, 
οἱ δὲ ἠπείθησαν , διὰ τοῦτο xal διὰ τῆς Ἐπιστολῆς 
f$, ὥσπερ σοφὸς Ἰατρὸς, ἑπαντλῶν τῷ λόγῳ διορ- 
θοῦται τὸ ἁμάρτημα. "Oct γὰρ παρῄνεσεν ἤδη παρὼν. 
δῆλον ἐξ ὧν προοιµιάξεται. Τίνος γὰρ ἕνεχεν οὐδὲν εἰ- 
πὼν περὶ τούτου οὐδαμοῦ τῆς Ἐπιστολῆς ἔμπροσθεν, 
ἀλλ ἀπὸ ἐγχλημάτων ἑτέρων ἐχδὰς , εὐθέως φησίν ' 
Ἐπαινῶ δὲ ὑμᾶς, ὅτι πάντα µου µέμγησθε, καὶ 
καθὼς παρέδωκα ὑμῖν τὰς παραδόσεις, οὕτω κατ- 
έχετε; Ορᾶς ὅτι οἱ μὲν χουσαν, οὓς ἐπαινεῖ, οἱ 
δὲ παρήχουσαν, οὓς διορθοῦται διὰ τῶν ἑξῆς, λέγων’ 
El δέ τις δοκεῖ φι.]όγεικος εἶναι, ἡμεῖς τοιαύτην 
συν ήθειαν οὐκ ἔχομεν; El γὰρ τῶν μὲν κατωρθω- 
χότων, τῶν δὲ παραχουσάντων, πάντας ὑπέδαλε τῇ 
χατηγορίᾳ, ἐχείνους τε θρασυτέρους ἐποίησε, xot 
τούτους ῥᾳθυμοτέρους ἂν εἰργάσατο' vuv δὲ τοὺς μὲν 
ἑπαινέσας xal ἀποδεξάμενος, τοὺς δὲ χακίσας, xai 
ἐχείνους μᾶλλον ἤλειψε, xai τούτους χαταδύεσθαι 
παρεσχεύασεν. 'Ixavbv μὲν γὰρ xai xa0' ἑαυτὸ ἡ 
χατηγορἰᾳα πλῆξαι ὅταν δὰ πρὸς παράθεσιν ἑτέρων 
χατωρθωχότων xal ἑγχωμιαζομένων Ὑίνηται, μεῖζον 
ἔχει τὸ χέντρον. ᾽Αλλὰ τέως οὐχ ἀπὸ χατηγορίας, 
ἀλλ) ἀπὸ ἐγχωμίων ἄρχεται, xal ἐγχωμίων μεγάλων, 
λέγων Ἐπαινὦ δὲ ὑμᾶς ὅτι πάντα µου (ιἐμγησθε. 
Τοιοῦτον γὰρ τοῦ Παύλου τὸ ἔθος, xol ἐπὶ μιχροῖς 
μεγάλους ἐπαίνους ὑφαίνει, οὗ χολαχείᾳ τοῦτο ποιῶν, 
pl γένοιτο πῶς γὰρ ὁ μηδὲ χρημάτων ἐφιέμενος, 
µήτε δόξης, μήτε ἄλλου μηδενὸς τῶν τοιούτων; ἀλ)᾽ 
ὑπὲρ τῆς σωτηρίας αὐτῶν πάντα πραγµατευόµενος. 
Δι) xal ἑπαίρει τὸ ἐγχώμιον, λέγων, 'Ezxauvo δὲ 
ὑμιῖς ὅτι πάντα pov μέμνησθε. Ποῖα πάντα; Ὑπὲρ 
γὰρ τοῦ ph κομᾷν μηδὲ καταχαλύπτεσθαι τέως ὁ λό- 
γος "jv αὐτῷ μόνον ἀλλ, ὅπερ ἔφην, ἐπιδαφιλεύεται 
τοῖς ἐγχωμίοις, προθυµοτέρους ποιῶν. Διό φησιν, Ότι 
πάντα µου µέμνησθε, xal καθὼς παρέδωχα ὑμῖν 
τὰς παραδόσεις, οὕτω κατέχετε. "Apa καὶ ἀγράφως 
πολλὰ παρεδίδου τότε, ὃ χαὶ ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ δηλοῖ; 
ἀλλὰ τότε μὲν παρέδωχε µόνον, vov δὲ xat αἰτιολογίαν 
τἰθησιν. Οὕτω γὰρ χαὶ τούτους ἰσχυροτέρους ἐποίει 
τοὺς ἀχούοντας, χαὶ ἐχείνων κατέσπα τὸ φύσημα τῶν 
ἐναντιουμένων. Ἑἶτα οὗ λέχει ὅτι,  μεῖς piv ὑπ- 
ηχούσατε, ἕτεροι δὲ παρῄχουσαν, ἀλλὰ ἀνυπόπτως Ex 
τῆς διδασχαλἰας αὐτὸ αἰνίττεται διὰ τῶν ἑξῆς, οὕτω 
λέγων θέλω 0? ὑμᾶς εἰδέγαι ὅτι παντὸς ἀνδρὺς 
ἡ κεφα.λἡ ὁ Χριστός ἐστι κεφα.ἲἡ δὲ γυναικὸς ó 
ἀν ήρ' xsgalt δὲ Χριστοῦ à θεός. Ἡ μὲν αἰτιολογία 
εὐτη' τίθησι δὲ αὑτὴν, τοὺς ἀσθενεστέρους προσεκτι- 


S. JOANNIS CHAYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP, 


911 
χωτέρους ποιῶν. 'O μὲν οὖν πιστὸς, ὡς y ph, xax ἐῤ- 
ῥωμένος οὐδὲ δεῖται λόγου οὐδὲ αἰτίας, ὑπὲρ ὧν ἂν 
ἐπιταχθῇ , ἁλλ' ἀρχεῖται τῇ παραδόσει µόνῃ' ὁ δὲ 
ἀσθενέστερος, ὅταν xaX τὴν αἰτίαν µάθῃ, τότε καὶ 
μετὰ πλεῖονος τῆς σπουδής χατέχει [229] τὸ λεχθὲν, 
xai μετὰ πολλῆς ὑπαχούει τῆς προθυµίας. 

β’. Διόπερ οὐδὲ εἶπε τὴν αἰτίαν, ἕως ὅτου παραθαι- 
νοµένην εἶδε τὴν ἐντολήν. Τίς οὖν fj αἰτία; Παντὸς 
drópóc ἡ χεφα.]ἡ ὁ Χριστός ἐστιν. "Αρ οὖν xai 
τοῦ Ἕλληνος, Οὐδαμῶς. El γὰρ σῶμά ἔσμεν τοῦ 
Χριστοῦ καὶ µέλη Ex µέρους, xat ταύτῃ ἐχεῖνος ἡμῶν 
χεφαλη, τῶν οὐχ ὄντων ἓν τῷ σώματι οὐδὲ elc µέλη 
τελούντων οὐκ ἂν εἴη χεφαλή' ὥστε ὅταν εἴπη, Πανγ- 
tóc, τοῦ πιστοῦ δεῖ προσυπακούειν. Εἶδες πῶς παν- 
ταχοῦ ἄνωθεν ἑντρέπει τὸν ἀχροατήν ; Kal γὰρδτεπερὶ 
ἀγάπης διελέγετο, xa) ὅτε περὶ ταπεινοφροσύνης, xat 
ὅτε περὶ ἐἑλεημοσύνης, ἐχεῖθεν εἷλχε τὰ παραδείγματα. 
KsgaJAn δὲ γυ»αικὸς ὁ ἀνήρ' xegaAn δὲ Χριστοῦ ὁ 
θεός. Ἐνταῦθα ἐπιπηδῶσιν ἡ μῖν οἱ αἱρετιχοὶ ἑλάττω- 
σίν τινα ἐκ τῶν εἰρημένων ἐπινοοῦντες τῷ Υἱῷ' &AX 
ἑαυτοῖς περιπίπτουσιν. El γὰρ χεφαλὴ γυναιχὺς ὁ 
&vhp, ὁμοούσιος Ox ἡ χεφαλῆ τῷ σώματι, χεφαλῇη δὲ 
τοῦ Χριστοῦ ὁ θεὸς, ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. Αλ 
οὐ τὸ ἑτεροούσιον ἐντεῦθεν ἀποδεῖξαι βουλόμεθα, ἀλλ 
ὅτι ἄρχεται, φησί. Τί οὖν πρὸς τοῦτο εἴποιμεν ἄν; 
Ότι μάλιστα μὲν, ὅταν τι ταπεινὸν λέγηται μετὰ τῆς 
σαρχὸς ὄντος αὐτοῦ, οὑκ εὐτέλεια τῆς θεότητός ἐστι 
τὸ λεγόµενον, τῆς οἰκονομίας δεχομένης τὸ λεχθέν. 
Πλὴν ἁλλ᾽ elm, πῶς τοῦτο βούλει ix τούτου χατα- 
σχευάσαι voy; "Ott ὥσπερ ὁ ἀνῆρ ἄργχει τῆς γυναικὸς, 
φησὶν, οὕτω xat ὁ Πατὴρ τοῦ Χριστοῦ. 0ὐχοῦν xa 
ὥσπερ ὁ Χριστὸὺς τοῦ ἀνδρὺς, οὕτω xal ὁ Πατὲρ τοῦ 
Yioo* Παντὸς γὰρ ἀγδρὸς, φησὶν, ἡ xspaAh ὁ 
Χριστός ἐστι. Καὶ tl; ἂν ταῦτα χαταδἑξαιτό ποτε; 
El γὰρ ὅσον τὸ ὑπερέχον τοῦ Υἱοῦ πρὸς ἡμᾶς, τοσοῦ- 
τον τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν, ἑννόησον εἰς ὅσην 
αὐτὸν ἄξεις τὴν εὐτέλειαν. "Dove οὐ πάντα ὁμοίως 
ἑξεταστέον ἐφ᾽ ἡμῶν καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, xàv ὁμοίως 
Ἰέγηται' ἀλλ ἀπονεμητέον τῷ 8e τινα ἱδιάζουσαν 
ὑπεροχὴν, xal τοσαύτην ὅσην θεῷ. El γὰρ μὴ τοῦτο 
συγχωρήῄσαιεν, πολλὰ ἕψεται τὰ ἄτοπα. Σχόπει δέ᾽ 
Κεφαλὴ τοῦ Χριστοῦ ὁ θεὸς, οὗτος δὲ τοῦ ἀνδρὸς, 
κἀχεῖνος τῆς γυναικός. Οὐχοῦν εἰ ἐπὶ πάντων ὁμοίως 
ἐχλάδοιμεν τὴν κχεφαλὴν, τοσοῦτον ἔσται Ó Yi, 
ἀφεστηχκὼς τοῦ Πατρὸς, ὅσον ἡμεῖς αὐτοῦ. ᾽Αλλὰ xal 
ἡ vuv) τοσοῦτον ἡμῶν ἀποστήσεται , ὅσον ἡμεῖς τοῦ 
θεοῦ Λόγου * χαὶ ὅπερ ἐστὶν ὁ Υὶὸς πρὸς τὸν Πατέρα, 
τοῦτο xai ἡμεῖς πρὸς τὸν Ylbv, xai fj vuv) πρὸς τὸν 
ἄνδρα πάλιν. Καὶ τὶς ταῦτα ἀνέξεται; "AA ἑτέρως 
ἐχλαμθάνεις ἐπὶ γυναιχὸς καὶ ἀνδρὸς τὴν χεφαλὴν, 
καὶ οὐχ ὡς ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ; Οὐχκοῦν xal ἐπὶ τοῦ 
χἱοῦ xai τοῦ Πατρὸς ἑτέρως ἐχληπτέον ἡμῖν. Καὶ 
πῶς ἑτέρως ἐχληπτέον; φησἰ. Κατὰ τὸ αἴτιον. Καὶ 
γὰρ εἴπερ ἀρχὴν ἑζήτει εἰπεῖν xal ὑποταγὴν ὁ Παῦ- 
λος, ὡς σὺ qe, οὐκ ἂν γυναῖκα παρῄήγαγεν el; μέσον, 
ἀλλὰ δοῦλον μᾶλλον xal δεσπότην. El γὰρ καὶ ὑποτέ- 


ταχται ἡμῖν fj γυνὴ, ἀλλ ὡς yov, ἁλλ ὡς ἐλευθὲρα 


215 


ideoque subjunxit : Glorificate Deum in corpore vestro 
εἰ spiritu vestro (1. Cor. 6. 20). Et rursus cum di- 
xisset non oportere sapientem esse externa sapientia, 
non hoc contentus est, sed jubet stultum fleri. Et 
cum dat eonsilium non judicio contendendum esse 
npud externos, neque injuriam esse inferendam; 
progressus etiam judicio contendere prohibet, et 
consilium dat ut non modo non injuriam inferamus, 
sed ut injuriam patiamur. Et de idolothytis disserens, 
non dixit modo a prohibitis abstinere oportere. sed 
eliam a concessis, quando res offendiculo fuerit; 
neque modo non offendendos esse fratres, verum nec 
Gra cos nec Judieos ; Sine offensione, inquit, estote et 
Jnda'is et Grecis et Ecclesie Dei. Cum ergo de his 
omnibus orationem absolvisset, deinceps ad aliud 
crimen procedit, Quoduam illud erat? Mulieres de- 
tecte et. nudo. capite εἰ orabant. et proplietabant ; 
tinc enim prophetabant mulieres : viri auteni comam 
alehant, utpote qui in. philosophia versarentur, et 
tezcbant caput orantes οἱ prophetantes ; quod utrum- 
que legis Grxcorum erat. Quia ergo de his omnibus 
eos, cum adesset, admonuit; et fortassis alii. qui- 
dem audierant, alii non parueraut : ideo per epistolam 
rursus, ut sapiens medicus, verba iufundens, pec- 
catum corrigit, Nam quod eos jam cum adesset ad- 
monuerit, palam est ex iis qux in prooemio dicit. Cur 
enim cum nihil lac de re dixisset usquam in epistola, 
sed ab aliis criminibus invectus essel, statim dicit: 
Laudo autem vos, quod per omnia mei memores estis, 
et sicul. tradidi vobis traditiones, ila tenetis? Viden' 
quomodo alii quidem audierint, quos laudat; alii 
nop audierint, quos corrigit per sequentia, dicens: 
Si quis autem videtur esse contentiosus, nos talem con- 
suetudinem non habemus (1. Cor. 11. 16)? Nam si aliis 
recte agentibus, aliis non audientibus, omnes in cri- 
men vocarset, illos audaciores, hos segniores reddi- 
disset: nunc autem alios laudans et acceptos liabens, 
alios objurgans, et illos niagis concitavit, et his pu- 
dorem incussit, Nam reprehensio per se solum ad 
percellendum sufficit ; cum vero fit ad comparationem 
aliorum, qui przcelare egerunt et laudantur, inajorem 
infert. sümulum. Sed interim non a reprehensione, 
sed ab enconiiis orditur, et a magnis encoimiis, di- 
cens: Laudo autem vos, quod per omnia mei memores 
eslis. Talis enim mos est Pauli, pro parvis etiam lau- 
des magnas texit, noi ex adulatioue, absit ; quomo - 
do enim sic ageret, cum nec pecunias, nec gloriam, 
nec aliud quid simile expetat? sed pro illorum salute 
omnia faciens. ldeoque laudem quoque extollit di- 
cens, Laudo autem vos, quod per omnia mei memores 
estis. Quxnam sunt illa omnia? Nam de coma non 
alenda, et de capite non tegendo tantum loquebatur : 
sed, ul. dixi, lxudes variat, ut. proiptiores reddat. 
Meo ait, Quod per omuia mei memores estis, εἰ sicul 
tradidi vobis iraditiones, ita Lenetis. Ergo et sine 
scripto. multa. tunc. illis tradebat, quod et alibi 
quoque multis in locis dicit: sed tunc quidem tradi- 
dit lantum, nuuc vero etiam causam affert. Ita enim 
tt hos audientes fortiores reddebat, ct illorum ad- 
PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVI. 


214 


versantium fastnm detrahlebat. Deinde non dicit, Quia 
vos obedistis, alii vero non ohedierunt; sed sine ulla 
suspicione ex doctrina sua id subindicat in sequen'!i- 
bus, sic loquens: 3. Volo autem vos scire, quod omnis 
viri caput Ghristus est ; caput autem mulieris vir ; caput 
vero Christi Deus. Mec est quidem caus: redditio ; 
eam vero affert, imbecilliores reddens attentiores. 
Qui ergo fidelis est et fortis, ut par est, ratione et 
causa non eget pro iis qux? pri:cepta sunt, sed sufli- 
cit illi sola traditio :«ui autem imbecillior est, cum 
etiom causam didicerit, tunc cum majori studio id 
quod dicium est recitat, et cum magna obsequitur 
alacritate. 

2. Ideoque causam non dixit , donec vidit violatum 
esse mandatum. Qu:enam ergo causa est ? Oninis viri 
caput Christus est. Ergone etiam Gr:eci ? Nequaquam. 
Nam si corpus Christi sumus et membra ex parte, et 
hac ratione ille caput nostrum est ; eorum qui in 
corpore non sunt neque nrembra censentur , caput 
jlle non fnerit : quapropter cum dicit , Omnis, subin- 
telligendum est fidelis. Vidistin' quomodo supra ubi- 
que pudore suffundat auditorem ? Nam cum de cari- 
late dissereret, et cum de humilitate et cum de elee- 
inosyna, inde exempla trahebat.Caput autem mulieris 
tir ; caput vero Christi Deus. lic in nos insiliunt hize- 
retici, ex iis αυ) dicta sunt minorem esse Filium 
excogitantes ; sed in seipsos irruunt. Si eniin caput 
mulieris est vir , ejusdemque est substantiz caput et 
corpus ; caput vero Cliristi est Deus, Filius ejusdem 
atque Pater substanti: est. At, inquiunt, nolumus 
hiuc ostendere quod alterius sit substantia, sed quod 
a l'atre imperetur. Quid ad hoc dixerimus? Quod 
cum humile quidpiam dicitur de illo cum carne exsi- 
stente , id quód dicitur non sit divinitatis vilitas et 
dejectio, cum «economia id suscipiat. Ceterum dic 
quomodo id nunc vis probare? Quoniam , inquit, si- 
cut vir mulieri imperat, sic et Pater Cliristo. Ergo 
sicul Christus viro, sic Pater Filio: omnis enim viri, 
inquit, caput Christus est. Ecquis h»c umquam admi- 
serit? Si enim quantum nos Cliristus superat, tantum 
Pater Filium ; cogita in quantam ipsum deducis vili- 
tatem. Itaque non omnia simul sunt examinanda 
inter nos et Deum , etiamsi similiter dicantur; sed 
tribuenda est Deo propria quidam excellentia, et 
tanta quanta Deo competat. Nam si hioc non conces- 
serint , multa sequentur absurda. Perpende autem : 
caput Cliristi Deus, hic autem viri et ille mulieris. 
Ergo si in omuibus similiter caput accipiamus, tan- 
tum distabit Filius a Patre, quantum nos a Filio. Sed 
etiam mulier tantum a nobis distabit, quantum nos a 
Deo Verbo ; et quod est Filius erga Patrem , hoc et 
nos erimus erga Filium, et mulier rursus erga virum. 
Ecquis hoc ferat ? Sed alio modo in muliere et viro 
capul accipis , quam in Christo? Itaquc in Filio et in 
Patre, aliter nobis accipiendum est. Et quomodo, in- 
quies, est aliter accipiendum? Secundum causam. 
Nam αἱ imperium et subjectionem voluisset Paulus 
dicere , ut tu dicis, non mulierem in medium pro- 
duxisset, sed poL;us servum et domainum. Etiamsi enim 

14 


| 48 
μια τος nobis subjecta sit, sed ut mulier, sed ut libera 
et ut par honore. Et Filius quoque etsi Patri fuit 

-ebediens , sed ut Filius Dei , sed ut Deus. Quemad- 
modum cnim Filio major est obsequentia erga Pa- 
trem , quam. hominibus erga genitores suos : βίο ei 
libertas major. Neque enim Filii erga Patrem officia 
majora et magis genuina sunt quam apud hornines, 
Patris vero erga Filium minora. Si enim miramur 
Filium quod obedierit, ita ut usque ad mortem vene- 
ril, et mortem crucis, et hoe magnum Statuimus 
aniraculum ; Patrem quoque mirari oportet, quod ta- 
lem genuerit, non ul servum cui imperaretur, sed ut 
liberum obedientem et consiliarium : consiliarius 
enim non est servus. Consiliarium vero rursus cum 
sudieris, ne ita audias quasi Pater aliquo egeat, sed 
quasi Filius paris cum Genitore honoris sit. Ne igitur 
exemplum viri et mulieris ad omnia pertralias, Apud 
nos enin jure mulier subjecta est viro : nam hono- 
ris qualitas contentionem parit : neque. ideo tan. 

ium, sed etiam propter deceptionem quae initio con- 
tigit, Propterea. cum quidem faeta fuisset, non 
statim subjecta fuit ; neque cum illam ad viruin ad- 
duxit, neque illa tale quidpiam a Deo audivit, neque 
vir illi quidpiam simile dixit ; sed tantum quod os ex 
ossibus ejus, et caro ex carnibus ejus esset dixit 

( Gen. 2. 25) ; imperii autem aut subjectionis apud 
illam non meminit. Quando autem male usa est po- 
testate, et quz adjutrix facta. fuerat , insidiatrix de- 
.prehensa est, et omnia perdidit ; tunc juste audivit : 
Ad virum tuum conversio tua (Gen. 3. 16). Quia enim 
verisimile erat peccatum hoc bellum illaturum esse 
in genus nostrum ( neque enim ad pacem juvisset, 
quod illa ex ipso esset facta, cum hoc accidisset ; sed 
hoc ipsum etiam virum asperiorem reddidisset, quod 
qu: ex ipso facta fuerat, ne membro quidem suo pe- 
percisset) ; cum diaboli malignitatem videret Deus , 
hoc verbum «quasi murum opposuit , οἱ inimicitiain, 
qui ex insidiis oritura -erat, per hanc sententiam 
sustulit, innataàe concupisceutize quasi medio pariete 
dejecto, eam, 4 ex peccato orta erat, injuriis ac- 
cepi» recordationem abstulit. Sed in Deo et incor- 
rupta substantia illa, nihil licet hujusmodi suspicari. 
Ne ergo de omnibus exempla accipias : nam alibi 
quoque multa hinc gravia. occurrent peccata : siqui- 
dem οἱ in exordio epistol;:e dicehat : (mnia. vestra 
sunt, vos autem. Christi , Christus vero Dei (1. Cor. 5. 
92, 95 ). 

9. Quid ergo? similiterne onmia nostrg sunt, nos 
Christi et Christus Dei ? Nequaquam ; sed illis etiam, 
qui valde insipientes sunt, nota est differentia, etiam- 
οἱ hoc dictum de nobis , de Dco et de Christo profe- 
ratur. Et alibi cum virum caput mulieris esse dixis- 
set, subjunxit : Sicut Chiristus est. caput et Salvator 
Ecclesi: et defensor, sic et vir debet uxoris sux 
essa (Ephes. 5. 95. 24). Similiter igitur accipiemus 
-Jictum et hoc et omnia qu:xe post scripta sunt Ephe- 
siis de hoc argumento? Absit : neque enim fieri 
.potest. Nam eadem quidem verba proferuntur de Deo 
«1.9 hominibus ; sed alio modo illa, alio lizec iniol - 


e 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 91 


ligenda sunt ; nee tamen rursus omnia diverse : uiam 
rursus lemere et frustra accepta videbuntur , οἱ nihil 
nos fructus ab illis tulerimus. Sicut enim nou omnia 
similiter sunt accipienda , sic nec omnia temere re- 
jicienda. Ut autem id quod dico clarius evadat, 
exemplo id palam facere conabor. Dictus est caput 
Ecclesie Christus : si nihil. humanum accepero, cur 
lioc mihi dictum est ? Rursus si omnia humana acce- 
pero, multa consequetur absurditas : nam iisdem est 
passionibus obnoxium caput, quibus corpus, iisdem- 
que erit obnoxium. Quid ergo relinquendum, οἱ quid 
accipiendum ? Relinquenda quidem sunt ea quie dixi, 
accipienda autem est perfecta unio et causa et. pri- 
mum principium. Neque liic temere ; sed hic quo- 
que id quod majus est et Deo conveniens cogitandum : 
nam οἱ unio tutior el principium honorabilius est. 
Rursus audivisti Filium : ne hic quoque omnia acei- 
pias, neque omuia rejicias ; sed iis quz Deum decent 
acceptis, quod sit consubstantialis, quod ex ipso sit ; 
quie absurda et que infirinitatis humanze. sunt, in 
terra relinque. Rursus Deus lux dictus fuit : ergone 
omnia assumemus quz ad hanc lucem pertinent ? 
Minime : illa quippe tenebris et loco circumscribitur , 
et altera vi movetur et obumbratur : quorum uihil 
ne cogitare quidem licet de illa essentia. Sed non 
ideo omnia ejiciemus, verum quidpiam utile ab 
cxeinplo decerpemus ; illuminationem qu:e a Deo in 
nos manat, liberationem a. tenebris ex illa colligen- 
tes. Et hc quidem adversus hzreticos ; jam vero 
totum locum pertractare opus est. Fortassis enim hic 
quispiam questionem moverit, apud se qu:erene , 
quod crimen erat mulieres detecto , viros tecto ca- 
pite esse? Quod sit crimen illud, binc jam disce. 
Signa data sunt viro et imulicri multa alia , illi impe- 
rii, huic subjectionis : cum his autem et illud , quod 
illa quidem tegatur, hic vero nudo capite sit. Si ergo 
sigua sint h»c, ambo peccant, ordinem turban- 
tes et Dei pri:ceptim  propriosque excedentes ter- 
minos ; ille quidem decidens in mulieris vilitatein, 
illa autem in virum insurgens per habitum. Si enim 
vestem mutare non licet, neque illi fas est chlamyde 
indui, neque viro palla et tegumento : Von erit enim, 
inquit, viri ornatus super mulierem, neque induetur vir 
veste muliebri (Deut. 22. 5) ; multo magis hizec mutari 
non oportet. Πιο quidem apud liomines posite sunt 
leges , etiamsi Deus illas postea confirmaverit : illud 
autem ἃ natura, quod tegatur, dico, vel non tegatur. 
Cum autem naturam profero, Deum dico : ille quippe 
naturam ereavit. Cum ergo terminos hosce subver- 
teris, vide quanta hinc oriantur damna. Neque mibi 
hoc dicas parvum esse peccatum : magnum quippe 
est per $e : nam est inobedientia. Etiamsi vero par- 
vum esset, magnum fieret, quia magnarum rerum est 
symbolum. Qued autem magnum sit, palam ex eoest, 
quod generi humano tam pulchrum przbeat ordinem, 
imperantem et subjectam im ornatu decenti consti- 
tuens. Itaque qui transgreditur , omnia confundit, οἱ 
Dei dona prodit, et superne sibi datum honorem 
humi abjicit; non vir modo, scd etiam mulier Nam 


215 


ideoque subjunxit : Glorificate Deum in corpore vestro 
et spiritu vestro (1. Cor. 6. 20). Et rursus cum di- 
xisset non oportere sapientem esse externa sapientia, 
non hoc contentus est, sed jubet stultum fleri. Et 
cum dat consilium non judicio contendendum esse 
apud exteruos, neque injuriam esse inferendam; 
progressus etiam judicio contendere prohibet, et 
consilium dat ut non modo non injuriam inferamus, 
sed ut injuriam patiamur. Et de idolothytis disserens, 
non dixit modo a prohibitis abstinere oportere. sed 
eliun a concessis, quando res offendiculo fuerit; 
neque modo nou offendendos esse fratres, verum nec 
Grxcos nec Judieos ; Sine offensione, inquit, estote et 
Judas et. Grecis et Ecclesie Dei. Cum ergo de his 
omnibus orationem alsolvisset, deinceps ad aliud 
crimen procedit. Quodnam illud erat? Mulieres de- 
tecti et. nudo capite εἰ orabant. et. prophetabant ; 
tinc enim prophetabant mulieres : viri autem comam 
alebant, utpote qui in philosophia versarentur, et 
tezebant caput orantes οἱ prophetantes ; quod utrum- 
que legis Gr:»corum erat. Quia ergo de his omnibus 
eos, Cum adesset, admonuit; οἱ fortassis alii qui- 
dem audierant, «lii non parueraut : ideo per cpistolam 
rursus, ut sapiens medicus, verba infundens, pec- 
catum corrigit, Nam quod eos jam cum adesset ad- 
monuerit, palam cst ex iis quie in prooemio dicit. Cur 
enim cum nihil hac de re dixisset usquam in epistola, 
sed ab aliis criminibus invecius esset, statim dicit : 
Laudo antem vos, quod per omnia mei memores estis, 
et sicul tradidi vobis traditiones, ila tenetis? Viden' 
quomodo alii quidem audierint, quos laudat; alii 
nop audierint, quos corrigit per sequentia, dicens: 
Si quis autem videlur esse contentiosus, nos talem con- 
suetudinem non habemus (1. Cor. 11. 16)? Nam sialiis 
recte agentibus, aliis non audientibus, omnes inu cri- 
inen vocaeset, illos audaciores, hos segniores reddi- 
disset: nunc autem alios laudans et acceptos habens, 
alios objurgans, et illos niagis concitavit, et his pu- 
dorem incussit, Nam reprehensio per se solum ad 
percellendum sufficit ; cum vero fit ad comparationem 
aliorum, qui praeclare egerunt et laudantur, inajorem 
infert stimulum. Sed interim non a reprehensione, 
sed ab encomiis orditur, et a magnis encomiis, di- 
cens: Laudo autem vos, quod per omnia mei memores 
eslis. Talis enim mos est Pauli, pro parvis etiam lau- 
des magnas texit, nou ex adulatione, absit; quomn- 
do enim sic ageret, cum nec pecunias, nec gloriam, 
nec aliud quid simile expetat? sed pro illorum salute 
omnia faciens. Ideoque laudem quoque extollit di- 
cens, Laudo autem vos, quod per omnia mei memores 
estis. Qusenam sunt illà omnia? Nam de coma non 
alenda, et de capite uon tegendo tantum loquebatur : 
sed, ul dixi, liudes variat, ut. promptiores reddat. 
Meo ait, Quod per omnia mei memores estis, et. sicut 
tradidi vobis traditiones, ita tenetis. Ergo et sine 
seripto multa tuuc illis tradebat, quod et alibi 
«quoque multis in locis dicit: sed tunc quidem tradi- 
dit lantum, nuuc vero etiam causam affert. lta enim 
tí hos audientes fortiores reddebat, ct illorum ad- 
PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVI. 


214 


versantium fastum detraliebat, Deinde non dicit, Quia 
vos obedistis, alii vero non obedierunt; sed sine ulla 
suspicione ex doctrina sua id subindicat in sequenii- 
bus, sic loquens: 3. Volo autem vos scire, quod omnis 
viri caput Christus est ; caput autem mulieris vir; caput 
vero Christi Deus. lec est quidem causx redditio ; 
eam vero affert, imbecilliores reddens attentiores. 
Qui ergo fidelis est οἱ fortis, ut par est, ratione et 
causa non eget pro iis qui? prz:cepta sunt, sed suffi- 
cit illi sola traditio :«qui autem imbecillior est, cum 
eliam causam didicerit, tunc cum majori studio id 
quod dietum esl recitat, et cum magna obsequitur 
alacritate. 

2. Ideoque causam non dixit , donec vidit violatum 
esse mandatum. Qu:enam ergo causa est ? Onmis viri 
caput Christus est. Ergoue etiam Greci ? Nequaquam. 
Nam si corpus Christi sumus et membra ex parte, et 
hac ratione ille eaput nostrum cest ; eorum qui in 
corpore non sunt neque n'embra censentur , caput 
ille non fnerit : quapropter cum dicit, Omnis, subin- 
telligendum est fidelis. Vidistin' quomodo supra ubi- 
que pudore suffundat auditorem ? Nam cum de cari- 
late dissereret, et cum de humilitate et cum de elee- 
inosyna, inde exempla trahebat.Caput autem mulieris 
vir ; capul vcro Christi Deus. Mic in nos insiliunt hz- 
reiici, ex iis quie dicta sunt minorem esse Filium 
excogitautes ; sed in seipsos irruunt. Si enim caput 
mulieris est vir , ejusdemque est subsiantix caput et 
corpus ; caput vero Cliristi est. Deus, Filius cjusdem 
alque Pater substantix est. At, inquiunt, nolumus 
liinc ostendere quod alterius sit substantia, sed quod 
a Patre imperetur. Quid ad hoc dixerimus? Quod 
cum humile quidpiam dicitur de illo eum carne exsi- 
stente, id quód dicitur non sit divinitatis vilitas et 
dejectio, cum «economia id suscipiat. Ceterum dic 
quomodo id nunc vis probare? Quoniam , inquit, si- 
cut vir mulieri imperat, sic et Pater Cliristo. Ergo 
sicut Christus viro, sic Pater Filio: omnis enim viri, 
inquit, caput Christus est. Ecquis h»c umquam admi- 
serit? Si enim quantum nos Christus superat, tantum 
Pater Filium ; cogita in quantam ipsum deducis vili- 
tatem. Itaque non omnia simul sunt examinanda 
inter nos et Deum , etiamsi similiter dicantur; sed 
tribuenda est Deo propria quidam excellentia, et 
tanta quanta. Deo competat. Nam si hoc non conces- 
serint , multa sequentur absurda. Perpende autem : 
caput Christi Deus, hic autem viri et ille mulieris. 
Ergo si in omuibus similiter caput accipiamus , tan- 
tum distabit Filius a Patre, quantum nos a Filio. Sed 
etiam mulier tantum a nobis distabit, quantum nos a 
Deo Verbo ; et quod est Filius erga Patrem , hoc et 
nos erimus erga Filium, et mulier rursus erga virum. 
Ecquis hoc ferat ? Sed alio modo in muliere et viro 
caput accipis , quam in Christo? Itaque in Filio et in 
Patre, aliter nobis accipiendum est. Et quomodo, in- 
quies, est aliter accipiendum? Secundum causam. 
Nam si imperium et subjectionem voluisset Paulus 
dicere , ut tu dicis, non mulierem in medium pro- 
duxissel, sed pot;us servum et dominum. Etiamsi enim 

14 


e$ 


iuu'ier nobis subjecta sit, sed ut mulier, sed ut libera 
et ut par honore. Et Filius quoque etsi Patri fuit 
-ebediens , sed ut Filius Dei , sed ut Deus. Quemad- 
modum cnim Filio major est obsequentia erga Pa- 
trem , quam. hominibus erga genitores suos : sic el 
libertas major. Neque enim Filii crga Patrem officia 
majora et magis genuina sunt. quam apud homines, 
Patris vero erga Filium minora. Si enim miramur 
Filium quod obedierit, iia ut usque ad mortem vene- 
rit, et mortem crucis, et hoe magnum statuimus 
aniracnlum ; Patrem quoque mirari oportet, quod ta- 
lem genuerit, non ut servum cui imperaretur, sed ut 
liberum obedientem et consiliarium : consiliarius 
enim non est servus. Consiliarium vero rursus cum 
audieris, ne ita audias quasi Pater aliquo egeat, sed 
quasi Filius paris cum Genitore honoris sit. Ne igitur 
cxemplum viri et mulieris ad oinnia pertralias. Apud 
nos enim jure mulier subjecta est viro : nam hono- 
ris qualitas contentionem parit : neque ideo tan- 
.Aum, sed ctiam propter deceplionem qua initio con- 
tigit, Propterea. cum quidem faeta fuisset, non 
siatiin. subjecta fuit ; neque cum illam ad virum ad- 
duxit, .neque illa tale quidpiam a Deo audivit, neque 
vir illi quidpiam simile dixit ; sed tantum quod os ex 
ossibus ejus, et caro ex carnibus ejus esset dixit 
( Gen. 2. 295) ; imperii autem aut suhjectionis apud 
illam non meminit. Quando autem male usa est po- 
testate, et qux adjutrix facta. fuerat , insidiatrix de- 
;prehensa est, et omnia perdidit ; tunc juste audivit ; 
Ad virum tuum conversio tua (Gen. 3. 46). Quia enim 
«erisimile erat peccatum hoc bellum illaturum esse 
in genus nostrum ( neque enim ad pacem juvisset, 
quod illa ex ipso esset facta, cum lioc accidisset ; sed 
hoc ipsum etiam virum asperiorem reddidisset, quod 
qu: ex ipso facta fuerat, ne membro quidem suo pe- 
percisset) ; cum diaboli malignitatem videret Deus , 
hoc verbum quasi murum opposuit , οἱ inimiciliain, 
qua ex insidiis oritura «erat, per lnc sententiam 
sustulit, innatzde concupiscenti: quasi medio pariete 
dejecto, eain, quie ex. peccato orta erat, injuriis ac- 
cepi» recordationem abstulit. Sed in Deo et incor- 
rupta substantia illa, nihil licet hujusmodi suspicari. 
Ne ergo de omnibus exempla accipias : nam alibi 
quoque multa hinc gravia. occurrent peccata : siqui- 
dem et in exordio epistole dicehat : Omnia. vestra 
sunt, vos autem Christi , Christus vero Dei (A. Cor. 5. 
92. 95 ). 

9. Quid ergo? similiterne omnia nostrg sunt, nos 
Christi et Christus Dei ? Nequaquam ; sed illis etiam, 
qui valde insipientes sunt, nota est differentia, etiam- 
si lioc dictum de nobis, de Dco et de Christo profe- 
ratur. Et alibi cum virum caput mulieris csse dixis- 
set, subjunxit : Sicut Christus est caput οἱ Salvator 
Ecclesi: et defensor, sic et vir debet uxoris sux 
esse (Ephes. 5. 95. 24). Similiter igitur accipiemus 
-Jictum et hoc et omnia qux post scripta sunt Ephe- 
siis de hoc argumento? Absit : neque enim fieri 
.potest. Nar eadem quidem verba proferuntur de Deo 
οι 4ο hominibus ; sed alio modo illa, alio lizc iniol- 


e 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. ?16 


ligenda sunt ; nee tamen rursus omnia diverse : nam 
rursus temere εἰ frustra accepta videbuntur, si nihil 
nos fructus ab illis tulerimus. Sicut enim non omnia 
similiter sunt accipienda , sic nec omnia temere re- 
jicienda. Ut autem id quod dico clarius evadat, 
exemplo id palam facere conabor. Dictus est caput 
Ecclesi: Christus : si nihil humanum accepero, cur 
loc mihi dietum est ? Rursus si omnia humana acce- 
pero, multa consequetur absurditas : nam iisdem est 
passionibus obnoxium caput, quibus corpus, iisdem- 
que erit obnoxium. Quid ergo relinquendum, et quid 
accipiendum ? Relinquenda quidem sunt ea αυ dixi, 
accipienda autem est perfecta unio et causa et. pri- 
mum principium. Neque hacc temere ; sed hic quo- 
que id quod majus est et Deo conveniens cogitandum : 
nam el unio tutior el principium honorabilius est. 
Rursus audivisti Filium : ne hic quoque omnia acci- 
pias, neque omuia rejicias ; sed iis quz Deum decent 
acceptis, quod sit consubstantialis, quod ex ipso sit ; 
qui absurda et que infirinitatis human: sunt, in 
terra relinque. Rursus Deus lux dictus fuit : ergone 
omnia assumemus quz ad hauc lucem pertinent ? 
Minime : illa quippe tenebris et loco circumscribitur , 
et altera vi movetur et obumbratur : quorum nihil 
ne cogitare quidem licet de illa essentia. Sed non 
ideo omnia ejiciemus, verum quidpiam utile ab 
cxemplo decerpemus ; illuminationem qu:e a Deo in 
nos manat, liberationem a. tenebris ex illa colligen- 
tes. Et hiec. quidem adversus hzreticos ; jam vero 
totum locum pertractare opus est. Forlassis enim hic 
quispiam quistionem moverit, apud se qu:erens , 
quod crimen erat mulieres detecto , viros tecto ca- 
pite esse? Quod sit crimen illud, binc jam disce. 
Signa dala sunt vire et mulieri multa alia , illi impe- 
rii, huic subjectionis : cum liis autem et illud , quod 
illa quidem tegatur, hic vero nudo capite sit. Si ergo 
signa siut. hxc, ambo peccant, ordinem turban- 
tes et Dei. prisceptum . propriosque excedentes ter- 
minos ; ille quidem decidens in mulieris vilitatem, 
illa autem in virum insurgens per habitum. Si enim 
vestem mutare non licet, neque illi fas est chlamyde 
indui, neque viro palla et tegumento : Jon erit enim, 
inquit, viri ornatus super mulierem, neque induetur vir 
veste muliebri (Deut. 22. 5) ; multo magis hxc mutari 
non oportet. [ο quidem apud homines posit: sunt 
leges , etiamsi Deus illas postea conlirmaverit : illud 
autem a natura, quod tegatur, dico, vel non tegatur. 
Cum autem naturam profero, Deum dico : ille quippe 
naturam ereavit. Cum ergo terminos hosce subver- 
teris, vide quanta liinc. oriantur damna. Neque mihi 
loc dicas parvum esse peccatum : magnum quippe 
est per Se : nam est inobedientia. Etiamsi vero par- 
vui esset, magnum fieret, quia magnarum rerum est 
symbolum. Qued autem maguum sit, palam ex eo est, 
quod generi humano tam pulchrum Ῥγα Όθαί ordinem, 
imperantem et subjectam in ornatu decenti consti- 
tiens. [taque qui transgreditur , omnia confundit, οἱ 
Dei dona prodit, et superne sibi datum honorem 
humi abjicit ; non vir modo, scd etiam mulier Nam 


945 
καὶ ὡς ὀμότιμος. Καὶ ὁ Yib; δὲ, el xa ὑπήχοος γέ- 
(ove τῷ Πατρὶ, ἁλλ᾽ ὡς Υἱὸς θεοῦ, ἁλλ' ὡς θεός. 
Ὕσπερ yàp πλείων fj [250] πειθὼ τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν 
Πατέρα, ἢ τοῖς ἀνθρώποις πρὸς τοὺς γεγεννηχότας᾽ 
οὕτω xai 1j ἐλευθερία μείζων. Ον γὰρ δήπου τὰ μὲν 
τοῦ 1ἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα μείζονα τῶν ἀνθρώπων 
xal Ὑνησιώτερα, τὰ δὲ τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν 
ἑλάττονα. Ei vàp θαυμάζομεν τὸν Υἱὸνι, ὅτι ὑπήχον- 
029,10; χαὶ µέχρι θανάτου ἐλθεῖν, καὶ θανάτου σταυ- 
ροῦ, xai θαῦμα αὐτοῦ µέγα τιθέμεθα τοῦτο’ θαυμάδειν 
δεῖ χαὶ τὸν Πατέρα , ὅτι τοιοῦτον ἐγέννησεν, οὐχ ὡς 
δοῦλον ἐπιταττόμενον, ἀλλ ὡς ἐλεύθερον ὑπακούοντα 
καὶ σύμθουλον bvxa* ὁ γὰρ σύμθουλος οὗ δοῦλος. 

Σύμδουλον δὲ ὅταν ἀχούστς πάλιν, μὴ ὡς τοῦ Πατρὸς 
ἐνδεῶς ἔχοντος ἄχουε, ἀλλ ὡς τοῦ Παιδὸς ὁμοτίμου 
πρὸς τὸν γεγεννηχότα. Mr τοίνυν εἰς πάντα &Axs τὸ 
παράδειγμα τοῦ ἀνδρὸς xal τῖς Υγυναιχός. Παρ ἡμῖν 
μὲν χὰρ εἰχότως ὑποτέταχται τῷ ἀνδρὶ VU γυνή 5d 
Υὰρ ἰσοτιμία µάχην motel" xal οὐ διὰ τούτο µόνον, 
ἀλλὰ xal διὰ τὴν ἀπάτην την παρὰ τὴν ἀρχὴν συμ- 
θᾶσαν. Διά το, τοῦτο γενομένη μὲν εὐθέως οὐχ ὑτ- 

ετάγη΄ οὔτε ὅταν αὐτὴν Ίγαγε πρὸς τὸν ἄνδρα, οὔτε 
αὐτὴ Εχουσέ τι παρὰ τοῦ θεοῦ τοιοῦτον, οὔτε ὁ ἀνΏρ 
εἶπέ τι πρὸς αὐτὴν τοιοῦτον' ἀλλ᾽ ὅτι μὲν ὁστοῦν ἐκ 
τῶν ὁστῶν αὐτοῦ, xal σὰρξ ἓκ τῶν σαρχῶν αὐτοῦ ἣν, 
εἶπεν, ἀρχῆς δὲ οὐδαμοῦ οὐδὲ ὑποταγΏῆς ἐμνημόνευσε 
πρὸς αὐτὴν ὅτε δὲ κακῶς ἐχρήσατο τῇ ἐξουσίᾳ, xal 
ἡ γενοµένη βοηθὸς ἑπίδουλος εὑρέθη, xal πάντα 
ἀἁπώλεσε, τότε ἀχούει δικαίως λοιπόν Πρὸς τὸν áv- 
ὃρα cov ἡ ἀποστροφή cov. Ἐπειδὴ γὰρ εἰχὸς ἣν 
τὴν ἁμαρτίαν ταύτην ἐχπολεμῶσαι τὸ γένος τὸ 
ἡμέτερον (οὐδὲ γὰρ ἂν ὤνησέ τι εἰς εἰρήνην τὸ ἐξ 
αὐτοῦ γεγενῆσθαι, τούτου συµθάντος ' ἁλλ αὐτὸ» μὲν 
οὖν τοῦτο xaX τραχύτερον ἂν ἐποίησε τὸν ἄνδρα, τὸ 
μτδὲ τοῦ οἰχείου φείσασθαι µέλους τὴν ἐξ αὐτοῦ 
γενομένην ): συνιδὼν «fv τοῦ διαθόλου χαχουργίαν ὁ 
θεὺὸς, ἐπετείχισε τουτὶ τὸ ῥῆμα, xat τὴν Ex τῆς ἐπι- 

6ουλης μέλλουσαν ἁτ τέχθειαν ἔσεσθαι διὰ τῆς ἀποφά- 
σεως ταύτης ἀνεῖλε, χαὶ τῆς ἐπιθυμίας τῆς ἐμφύτου 
χαθάπερ µεσότοιχον χατασπάσας τὴν ix τῆς ἆμαρ- 
τίας μνησιχαχίαν. ᾽Λλλ' ἐπὶ τοῦ θεοῦ xal τῆς ἀχηρά- 
του οὐσίας ἑχείνης οὐδὲν τοιοῦτον ἔστιν ὑποπτεῦσαι. 

M τοίνυν χατὰ πάντων δέχου τὰ παραδείγµατα ἐπεὶ 
, xa ἀλλαχοῦ πολλὰ ἐντεῦθεν ἁπαντ Ίσει χαλεπά ἆμαρ- 
τηµατα. Καὶ γὰρ xaX ἓν προοιµἰίοις τῆς Ἐπιστολῆς 
ἔλεγε' Πάντα ὑμῶν ἑστιν, ὑμεῖς δὲ Χριστοῦ, Χρι- 
στὸς δὲ θεοῦ. 

Y. Τί οὖν; ὁμοίως ἡμῶν τὰ πάντα, xal ἡμεῖς τοῦ 
Χριστοῦ, xal ὁ Χρ.στὺς τοῦ Θεοῦ; Οὐδαμῶς, ἀλλὰ 
καὶ τοῖς σφόδρα ἀνοῄτοις δήλη ἡ διαφορὰ, εἰ καὶ ἡ 
αὐτὴ ῥῆσις ἐπὶ τοῦ OzoU xal τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν 
εἴρηται. Καὶ ἀλλαγοῦ δὲ χεφαλὴν εἰπὼν τὸν ἄνδρα της 
γυναιχὸς, ἐπήγαγεν Ὥσπερ xal ὁ ΧἈριστὸς χεφαλὴ 
καὶ Σωτήρ ἐστι τῆς Ἐκκλησίας xal προστάτης, οὕτω 
καὶ ὁ ἀνλρ ὀφείλει τῆς αὐτοῦ γυναιχὸς εἶναι. " Ap! οὖν 
ὁμοίως ἐκληγόμεθα τὸ εἱρημένον, xai τοῦτο xai τὰ 
μετὰ τούτου παντα Ἐφεσίοις ἔπεσταλμένα περὶ τῆς 
ὑττοθέσεως ταύτης» ΄Απαγε | οὐδὲ γὰρ δυνατόν. Τὰ 
γὰρ αὐτὰ ῥήματ τα Ἀέγεται μὲν ἐπὶ θεοῦ [251] xai 
ἀνθρώπων. XXX ἑτέρως μὲν ἐχεῖνα νοητέον, ἑτέρως 
δὲ ταῦτα" οὐ μὴν πάλιν πάντα ἐξηλλαγμένως" ἐπεὶ 
πάλιν εἰκῃ xai µάτην παρειλήῆφθαι δόξει, οὐδὲν ἀπ 
αὐτῶν χαρπουµένων ἡμῶν. Ὥσπερ γὰρ οὗ πάντα 
ὁμοίως ἐχληπτέον, οὕτως οὐδὲ πάντα ἁπλῶς ἐκθλη- 
τέον. "Iva δὲ ὃ λέγω, γένητα: σαφἑστερον, ἐπὶ ὑπο- 
ζείγματος αὐτὸ πειράσοµα. ποῖῖσα: φανξρόν. Ἐϊρηται 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVI 


9210 


χεφαλὴ τῆς Ἐκχκλτσίας ὁ Xpigvóg ἂν μτδὲν ἀπὸ τον 
ἀνθρωπίνου λάδω, τί pov χαὶ εἴρηται τοῦτο; Πάλιν 
ἂν ἅπαντα λάδω, πολλὴ ἕψεται dj ἁλογία' xat γὰρ 
ὁμοιοπαθὴς τῷ .σώματι dj χεφαλὴ, xal τοῖς αὑτοῖς 
ὑπεύθυνος. Τί οὖν δεῖ ἀφεῖναι, ἡ τί λαθεῖν; ᾿Αφεΐναι 
μὲν ταῦτα ἃ εἶπον, λαθεῖν δὲ ἔνωσιν ἀχριθῃ, καὶ αἱ- 
τίαν xat ἀρχὴν * thv πρώτην’ χαὶ οὐδὲ ταῦτα ἁπλῶς, 
ἀλλὰ xai ἐνταῦθα τὸ μεῖζον οἴχοθεν ἐπινοεῖν χαὶ θεῷ 
πρέπον xal γὰρ ἡ ἕνωσις ἀσφαλεστέρα, xaX ἡ ἀρχὴ 
τιµιωτέρα. Πάλιν ἤχουσας Yióv: μὴ πάντα μηδὲ ἑν- 
ταῦθα λάθης, ἀλλὰ μηδὲ πάντα ἐχθάλης, ἀλλ᾽ ὅσα 
8:0 πρέπει δεξάµενος, ὅτι ὁμοούσιος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ 
τὰ ἄτοπα xai ἀσθενείας ὄντα ἀνθρωπίνη ς, ἐπὶ τῆς 
γῆς ἔα. Εἴρηται φῶς ὁ θεὺς πάλιν' ἆρ᾽ οὖν πάντα δε- 
ξόμεθα, ὅσα τοῦ φωτὸς τούτου; Οὐδαμῶς ' xai γὰρ 
ἐχεῖ τῷ σχότῳ τοῦτο xaX τόπῳ περιχλείεται, καὶ ὑφ᾽ 
ἑτέρας χινεῖται δυνάμεως xal ἐπισχιάζεται' ὧν οὐδὲν 
οὐδὲ ἐννοῆσαι θέµις ἐπὶ τῆς οὐσίας ἐχείνης. ᾿Αλλ) 
οὐδὲ πάντα διὰ τοῦτο ἐχθαλοῦμεν, ἀλλὰ δρεφόμεθά 
τι xai χρήσιµον ἀπὸ τοῦ παραδείγµατος, τὸν φωτι- 
σμὸν τὸν Ex τοῦ Θεοῦ γινόµενον ἡμῖν, τὴν Ex του 
σχότους ἁπαλλαγὴν ἐχ τούτου συνἀγοντες. Kal τὰ 
μὲν πρὸς αἱρετικοὺς ταῦτα δεῖ δὲ καὶ ὁλοχλήρῳ 
λοιπὸν ἐπεξελθεῖν τῷ χωρ/ῳ. Ἴσως yàp ἄν τις bv- 
ταῦθα καὶ διαπορῄσειε, πρὸς ἑαυτὸν ζητῶν, ποῖον 
ἔγχλημα ἣν τὸ ἀναχαλύπτεσθαι τὰς γυναΐκας, 3] xat 
καλύπτεσθαι τοὺς ἄνδρας; Ποῖον οὖν ἔγχλημα τοῦτο, 
ἑντευθεν Ίδη pávOave: Σύμθολα δέδοται ἀνδρὶ xai 
Υωναιχὶ πολλὰ μὲν καὶ ἕτερα, τῷ μὲν τῆς ἀρχῆς, ΞἩ 
δὲ τῆς ὑποταγῖς' μετὰ δὲ ἐχείνων καὶ τοῦτο, τὸ ταύ- 
την μὲν καλύπτεσθαι, τοῦτον δὲ γυμνὴν ἔχειν τὴν xe- 
φαλήν. El τοίνυν σύμθολα ταῦτά ἔστιν, ἀμπότεροι 
ἁμαρτάνουσι τὴν εὐταξίαν συγχέοντες, καὶ τὴν τοῦ 
θεοῦ διαταγην, καὶ τοὺς οἰχείους ὑπερθαίνοντε- ὄρους. 
xai ὁ μὲν εἰς τὴν ἐχείνης χαταπίπτων εὐτέλειαν, ἡ 
δὲ ἐπανισταμένη τῷ ἀνδρὶ διὰ τοῦ σχήματος. El γὰρ 
ἱμάτιον ἐναλλάττειν οὗ θέμις, οὐδὲ ταύτην μὲν 
χλανίδα περικεῖσθαι, ἐχεῖνον δὲ φάρος 7) χαλύπτραν᾿ 
Οὐκ ἔσται γὰρ, φησὶ, σχεύη ἀνδρὸς ἐπὶ γυναιχ). 
οὐδὲ ἐγδύσεται ἀγ Πρ στολὴν Υυγαικείαν' πολλῷ 
μᾶλλον ταῦτα ἀνταλλάττεσθαι οὐ δεῖ. Ταῦτα μὲν γὰρ 
παρὰ τῶν ἀνθρώπων νενοµοθέτηται, εἰ καὶ ὁ θεὸς 
ὕστερον αὐτὰ ἐχύρωσεν, ἔκεῖνο δὲ παρὰ τῆς φύσεως, 
4b χαλύπτεσθαι λέγω, xaY τὸ μὴ χαλύπτεσθαι. "Όταν 
δὲ εἴπω τὴν φύσιν, τὸν θεὸν λέγω" ὁ γὰρ τὴν φύσιν 
δηµιουργήσας, αὐτός ἐστιν. Ὅταν οὖν τοὺς ὄρους ἄνα- 
τρέπῃς τούτους, ὃρα πόσα γίνεται τὰ ἐπιθλαθῃ. Καὶ 
µή pot τοῦτο εἴπηῃς, ὅτι μιχρὸν τὸ ἁμαρτανόμενον΄ 
μέγα μὲν γάρ ἐστι, xaX xa0' ἑαυτό" παρακοῇ γάρ - 
[252] ἔστιν' Ei δὲ καὶ pax hv ἣν, μέγα ἐγίνετο, ἐπειδη 
μεγάλων ἐστὶ σύμθολον πραγμάτων. "Οτι δὲ καὶ μέγα 
ἐστὶ, δῆλον ἐξ ὧν τοσαύτην εὐταξίαν τῷ γένει παρ: 
έχει, τὸν ἄρχοντα καὶ τὸν ἀρχόμενον ἐν χόσµῳ δια- 
τάττον. "Ὥστε ὁ παραθαίνων, πάντα συγχεῖ, xaY τὰ 
τοῦ coU προδίδωσι δῶρα, xaX την ἄνωθεν αὐτῷ δο- 
θεῖσαν τιμὴν χαμαὶ ῥίπτει, οὐχ ὁ àvhp 5k µόνον, 
ἀλλὰ καὶ dj γυνή. Καὶ Υάρ xal ἐχείνῃ τιμὴ μεγίστη 
τὸ τὴν οἰχείαν τάδιν διατηρεῖν, ὥσπερ οὖν xal αἰσχύνη 
τὸ στασιάσειν. Διόπερ ἐπ᾽ ἀμφοτέρων αὐτὸ τέθειχεν. 
οὕτω λέγων' Πᾶς drip προσευχόµενος ἡ xpogn- 
τεύων κατὰ xspaAnc ἔχων, καταισχύνει τὴν »s- 
φαν αὐτοῦ" πᾶσα δὲ γυγἡ προσευχοµένη i 
προφητεύουσα áxataxadl0ztQ τῇ χεβα.ῖῇ, κατ- 
αισχύγει τὴν χεραλἠν αὐτῆς. σαν γὰρ, ἕπερ 


* Legebatur ἃ εἶπον δεῖ, λαθεῖν δὲ Ev. &xp. καὶ ἀρχήν, &ine 


χαὶ αἰτιαν. 


217 


ἔφην, γα) ἄνδρες xai γυναῖχες προφητεύοντες, 42i 
Ὕγυναῖχες τὸ χάρισμα τοῦτο ἔχουσαι τότε, ὡς αἱ τοῦ 
Φιλίππου θυγατέρες, ὡς ἕτεραι πρὸ ἐχείνων xal uet 
ἐχείνας' πεοὶ ὧν καὶ ὁ προφήτης ἔλεγεν ἄνωθεν; ὅτι, 
Προφητεύσουσι οἱ viol ὑμῶν, καὶ αἱ θυγατέρες 
ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται. Τὸν μὲν οὖν ἄνδρα οὐκ ἀεὶ 
ἀναγχάζει ἁχαταχάλυπτον εἶναι, ἀλλ᾽ ὅταν εὔχητα: 
µόνον. Πας γὰρ ἀνὴρ, φησι. προσευχόµενος ἢ 
προφητεύων κατὰ κεφαλής ἔχων, καταισχύγει 
τὴν κεφα.ϊην αὐτοῦ τὴν ὃξ γυναῖχα διαπαντὸς 
κχαταχαλύπτεσθαι κχελεύει. Διὸ xai εἰπὼν, Πᾶσα 
yv? i] προσευχοµένη 1) προφητεύουσα ádxacaxaAv- 
zt(Q r1) κεραλῇ, χαταισχύγειτὴν xegadny αὑτῆς' 
90x Éorr, µέχρι τούτου µόνον, ἀλλὰ xal ἐπεξτηλθεν 
ειπών' "Ey ydp ἐστι καὶ τὸ αὐτὸ τῇ ἑξυρημένῃ. 
Ei δὲ ἀεὶ ἐξυρῆσθαι alaypby, εὔδηλον ὅτι xaX &xaza- 
κάλυπτον εἶναι ἀεὶ ὄνειδος. 


&. Καὶ οὐδὲ τούτῳ ἠρχέσθη µένον, ἀλλά καὶ πάλιν 
προσέθηκχεν εἰπὼν. ὅτι Ὀφείάει ἐξουσίαν ἔχειν ἐπὶ 
τῆς xeganc ἡ uv] διὰ τοὺς ἀγγέλους. Δείχνυσιν 
ὅτι οὐχ ἓν τῷ καιρῷ τῆς εὐχῆς µόνον, ἀλλὰ xai 
δ.ηνεχῶς ἑγχεχαλύφθαι δεῖ. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἀνδρὸς οὐχ- 
έτι τὸν τοῦ χαλύμματος, ἀλλὰ τὸν τῆς χόµης οὕτω 
γυµνάζει λόγον χαλύπτεσθαι μὲν γὰρ τότε µόνον 
Χωλύξι, ὅταν εὖχηται, κομᾷν δὲ ἀεὶ ἀποτρέπει. Διὰ 
τοῦτο ὥσπερ ἐπὶ της γνναιχὸς εἶπεν, Ei δὲ οὗ xara- 
χαλύπτεται, xal κειράσθω"' οὕτω xai ἐπὶ τοῦ 
ἀνδρὸς, ὅτι Ἐὰν χοµᾳ, ἀτιμία αὑτῷ ἐστιν. Οὐχ 
εἶπεν, Εάν καλύπτηται, ἀλλ ᾿Εάν κοµᾳ. Aib καὶ 
ἀρχόμενος ἔλεγε * Πας ávijp προσευχόµενος 1) πρυ- 
φητεύω», χατὰ x&paAnc ἔχων. Οὺκ εἴπε, Κεχαλυμ- 
μένος, ἀλλὰ, Κατὰ xegaAnc ἔχω», δειχνὺς ὅτι xÀv 
γυμνῇ εὔχηται τῇ χεφαλῇ, κόµην δὲ Eyn, ἴσος Est 
τῷ χεχαλυμμένῳφ. Ἡ γὰρ χόµη, φησὶν, ἀντὶ περι- 
60Aaíov δέδοται. El δὲ ob καλύπτεται Tuv, καὶ 
χειράσθω’ εἰ δὲ αἰσχρὺν γυνγαικὶ κείρεσθαι d) Cv- 
ρᾶσθαι, χαταάκα.λυπτέσθω. "Ev προλιµίοις μὲν γὰρ 
τὸ ph γυμνὴν ἔχειν τὴν χεφαλὴν ἀπαιτεῖ' προϊὼν δὲ 
καὶ τὸ διηνεχὲς αἰνίττεται λέγων, "Ev γάρ ἐστι xal 
τὸ αὐτὸ τῇ ἐξυρημένῃ, καὶ τὸ μετ’ ἐπιμελείας xat 
σπουδῆς ἁπάσης. 0ὐδὲ γὰρ χαλύπτεσθαι εἶπεν ἁπλῶς, 
ἀλλὰ καταχαλύπτεσθαι, ὥστε ἀκριέῶς πἀάντοθεν 
περιεστάλθαι. Καὶ τῇ εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῇ ἐντρέπει, 
σ.οδρῶς [305] χαθαπτόµενος xaX λέγων, El δὲ οὗ 
χαταχα.ύπτεται, καὶ χειράσθω. El γὰρ τὸ ἀπὸ τοῦ 
νόµου τοῦ θεοῦ χάλυµµα τεθὲν ῥίπτεις, qnoi, xal τὸ 
ἀπὸ τῆς φύσεως ῥῖψφον. El δὲ λέγει τις, Καὶ πῶς ἂν 
εἴη τοῦτο αἰσχύνη τῇ γυναιχὶ, εἰ εἰς τὴν δόξαν άνα- 
δαίνει τοῦ ἀνδρός ; ἐχεῖνο ἂν εἴποιμεν, ὃτι οὐχ àva- 
δαΐνει, ἀλλὰ καὶ τῆς οἰχείας ἐκπίπτει τιμῆς. Τὸ γὰρ 
ph εἴσω τῶν οἰχείων ὅρων µένειν xal τῶν τεθέντων 
παρά τοῦ θεοῦ νόμων, ἀλλ᾽ ὑπερθαίνειν, οὐχ ἐπίδο- 
cl; ἐστιν, ἀλλ ἑλάττωσις. ΄Ὥσπερ Υὰρ ὁ τῶν ἀλλο- 
τρίων ἐφιέμενος, xal ἁρπάξων τὰ pt ἑαυτοῦ, οὐ 
πλέον τι προσέλαθεν, ἀλλ᾽ ἠλάττωται καὶ ὃ εἶχεν &m- 
ολέσας, ὅπερ οὖν xal iv τῷ παραδείσῳ γέγονεν' 
οὕτω χαὶ ἡ vuvh οὗ προσλαμθάνει τοῦ ἀνδρὸς ctv 
εὐγένειαν, ἀλλὰ χαὶ τὴν τῖς γυναιχὸς ἀπόλλυσιν cU- 
σχημοσύνην. Ka οὐκ ἐντεῦθεν µόνον αὑτῃ τὰ τῆς 
αἰσχύνης, ἁλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς πλεονεξίας. Λαθὼν τοί- 
νυν τὸ ὡμολογημένον αἰσχρὸν, χαὶ εἰπὼν, Ei δὲ 
αἰσχρὸν γυναικὶ χείρεσθαι 3) ξυρᾶσθαι:, τίθησι τὸ 
παρ᾽ ἑαυτοῦ λοιπὸν λέγων, Κατακα.λυπτεέσθω. Καὶ 
οὐκ εἶπε, Κοµάτω, ἀλλὰ, Κατακαλυπτέσθω, ἀμφό- 
Ἕερα ταῦτα ἓν εἶναι νομοθετῶν, xat ἑκατέρωθεν αὐτὰ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΒΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 18 


χαταχχευά:ων, ἀπό τε τῶν νενομισμµένων. ἁπό τε τῶν 
ἑναντίων. Tfv τε γὰρ περιθολὺν καὶ «vv χόμτν Ev 
εἶναί οτι τὴν τε ἑξυρημένην xaY την γυμνὴν ἔχου- 
σαν χεφαλὴν, τὸ αὐτὸ πάλιν "Ev ydp ἐστι. φησὶ, 
καὶ τὸ αὐτὸ τῇ ἑξυρημάνη. Εἰ δὲ λέγοι τις, Καὶ πως 
ἐστιν Ev, eU γε αὕτη μὲν τὸ χάλυμµα τῆς φύσεως 
ἔχει, ἐχείνη 05 ἡ ἐξυρημένη οὐδὲ τοῦτο ; ἑροῦμεν ὅτι 
τῇ προαιρέσει κἀκεῖνο ἔῤῥιψε τῷ γυμνὴν ἔχειν τὴν xs- 
φαλήν' εἰ δὲ μὴ γυμνὴν τῶν τριχῶν, τοῦτο τῆς φύ- 
αεώς ἐστιν, οὐκ ἐχείνης. "Dove xal ἡ ἐξυρημένη ro- 
μνὴν ἔχει τὴν χεφαλὴν, χἀχείνη ὁμοίως, Διὰ γὰρ 
τοῦτο τῇ φύσει ἐπέτρεφεν αὐτὴν σκεπάσαι, ἵνα xol 
ἀπ ἐχείνης τοῦτο μαθοῦσα χαλύπτηται. Εἶτα χαὶ 
αἰτίαν τίθησιν, ὅπερ ἔφην πολλαγοῦ, καθάπερ ἔλευ- 
θέροις διαλεγόµενος. Τίς οὖν ἡ αἰτία; 'Av hp μὲν γὰρ 
égelAse. κατακα.]ύπτεσθαι, εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ 
ὑπάρχων. Πάλιν ἑτέρα αὕτη αἰτία' οὐδὲ γὰρ ὅτι χε- 
φαλὴν ἔχει τὸν Χριστὸν µόνον οὐχ ὀφείλει χαλύπτε- 
σθαι, φησὶ, τὸν χεφαλὴν, ἀλλ) ὅτι καὶ ἄρχει τῆς Yv- 
ναιχός. Tov γὰρ ἄρχοντα τῷ βασιλεῖ προσιόντα τὸ 
τῆς ἀρχΏς σύμέολων ἔχειν δεῖ. Ὥσπερ οὖν οὐδεὶς τῶν 
ἀρχόντων χωρὶς ζώνης καὶ χλανίδος τολµήσειεν ἂν 
φανῖναι τῷ τὸ διάδηµα ἔχοντι οὕτω μηδὲ σὺ χωρὶς 
τῶν συµδόλων τῆς ἀρχῆς. ὅπερ ἐστὶ τὸ μὴ καλύπτε- 
σθαι, προσεύχου τῷ Oei, ἵνα μὴ ὑδρίξῃς xat σαυντὸν 
xai τὸν τετιµηχότα. Τὸ αὐτὸ δὲ xal ἐπὶ τῆς γυναιχὸς 
εἴποιτις ἄν' xal γὰρ xat ἑχείνῃ ὕδρις τὸ μὴ ἔχειν τὰ 
σύμθολα τῆς ὑποταγῖς. Γυνἡ δὲ δόξα ἀνδρός 
ἐστω". ρα φυσιχὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀνδρός. Elta ἐπειδὴ 
ἀπεφήνατο, xal λογισμοὺς xai αἰτίας τίθησι πάλιν 
ἑτέρας, ἐπὶ τὴν προτέραν σε ἄγων δηµιουργίαν, xai 
λέγων οὕτως * Ob γάρ ἐστιν ἀνὴρ ἐκ γυγαικὸς, 
ἁ 11 γυνἡ ἐξ ἀνδρός. Ei δὲ τὸ Ex τινος εἶναι, δόξα 
ἐχείνου ἐξ οὗ ἐστι, πολλῷ μᾶλλον τὸ ἑοιχότα εἶναι 8. 
Καὶ γὰρ οὐκ ἐκτίσθη ὁ ἂνἡρ διὰ τὴν Tvraixa, 
ἀ.1.1 ἡ ovi) διὰ τὸν ἄνδρα. Δευτέρα αὕτη ὑπεροχὴ 
[254] πάλιν, μᾶλλον δὲ xat τρίτη xat τετάρτη. Πρώτη, 
τι χεφαλὴ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, ἡμεῖς δὲ τῆς Υνναιχός᾽ 
δευτέρα, ὅτι ἡμεῖς δόξα θεοῦ, ἡμῶν δὲ ἡ γυνή’ τρίτη, 
ὅτι οὐχ ἡμεῖς ἐκ τῆς γυναιχὸς, ἀλλ᾽ ἐχείνη ἐξ ἡμῶν) 
τετάρτη, ὅτι οὐχ ἡμεῖς δι αὐτὴν, ἀλλ᾽ ἐχείνη δι’ 
ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο ὀφεί.ει ἡ ruv) ἐξουσίαν ἔχειν' 
ἐπὶ τῆς κεφα.ῆς. Διὰ τοῦτο, ποῖον; εἰπέ pot. Διὰ 
ταῦτα τὰ εἰρημένα ἅπαντα, Φησὶ, μᾶλλον δὲ οὐ διὰ 
ταῦτα µόνον, ἀλλὰ xal Διὰ τοὺς dyryéAovc. Ei vàp 
τοῦ ἀνδρὸς χαταφρονεῖς, qnoi, τοὺς ἀγγέλους αἰδέ- 
σθητι. 

ε’. Apa τὸ χαλύπτεσθαι, ὑποταγῆς καὶ ἑξουσίας' xá- 
τω Υὰρ νεύειν παρασχενάνει xat ἐντρέπεσθαι xai την 
οἰχείαν διατηρεῖν ἀρετῖν. Δρετὴ γὰρ ἀρχομένου xal 
τιμὴ τὸ µένειν ἐπὶ τῆς ὑπαχοῆς. Ὁ μὲν γὰρ ἀνῆρ 
οὐχ ἀναγχάκεται τοῦτο ποιεῖν' τοῦ γὰρ Δεσττότου αὐ- 
τοῦ ἐστιν εἰχών: ἡ vov δὲ εἰκότως. Ἐννόησον οὖν 
τῆς παρανομία, τὴν ὑ-ερθολὴν, ὅταν τοσαῦτῃ τιµη- 
θεὶς ἑξουσίᾳ σαυτὸν χαταισχύνης, τὸ τῆς Υγυναιχὸς 
ἁρπάζων σχῆμα. Καὶ ταυτὸν ποιεῖς, ὡς àv εἰ διάδηµα 
λαθὼν, ῥίφῃς τὸ διάδηµα ἀπὸ τῆς χεφαλῆς, ἀντὶ ὃξ 
τοῦ διαδήµατος δουλιχὸν λάθῃς ἱμάτιον. HAY οὔτε 
ἀνὴρ χωρὶς γυγαικὸς, οὐδὲ γυνἡ χωρὶς ἀνδρὸς 
ἐγ Κυρίῳ. Ἐπειδὴ γὰρ πολλὴν ὑπεροχὴν ἔδωχε τῷ 
ἀνδρὶ, εἰπὼν ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἡ γυνὴ, xat ὅτι δι αὑτὸν 
xai ὑπ' αὐτόν ' ἵνα μήτε τοὺς ἄνδρας ἑπάρῃ πλέον 
τοῦ δέοντος, pie ἐχείνας ταπεινώσῃ, ὅρα πῶς 


2 Reg., τὸ εἰχόνα εἶναι. 


317 


waximus certe est honor ille, proprium ordinem 
servarc, ut pudor est inter se dissidere. Quamobrem 
in utrisque hoc posuit, dicens : 4. Omnis vir orans 
aut prophetans velato capite,:deturpat caput suum : 
5. omnis aulem mulier orans aut prophetans non velato 
capite , deturpat capul suum. Erant enim , ut dixi , et 
viri οἱ mulieres proplietantes , et inulieres tunc hoc 
donum habentes , ut Philippi filie, ut alize et ante et 
post illas; de quibus dicebat olim. propheta : Pro- 
phetabunt filii. vestri , el filie vestra visiones videbunt 
(Joel. 2. 28). Virum porro non semper detecto esse 
capite jubet, sed cuin orat tantum : Omnis enim vir, 
inquit, oraus aut propheiuns operto capile, deturpat 
capul suum : mulierem autem semper tecto esse ca- 
pite jubet. Quamobrem cuim dixisset : Oumis mulier 
orans aut yrophetans non operto capite, deturpat cuput 
suum ; non hic constitit, sed prosequutus est, dicens : 
Unum enim est ac si decalvetur. Quod si semper esse 
rasam turpe est , palam est etiam semper delectain 
esse, opprobrio verti. 

4. Neque h:ec solum satis habuit , sed rursus addi- 
dit : 10. Debet mulier potestatem. habere. super caput 
suum propter angelos. Osteudit non orationis tempore 
lantum, sed etiam perpetuo illas tegi oportere. 
Virun: autem non ilem de tegumento, sed de coma 
instituit : prohibet auteni ne tegatur cum orat tan- 
tum, comam autem alere semper prohibet. Ideo 
sicut de muliere dixit : 6. Si autem non veletur, ton- 
deatur : sic et de viro : Si comam nutriat , ignominia 
est illi. Non dixit, Si tegatur, sed, Si comam nutriat. 
Ideo in principio dixit : Omnis vir orans aut prophetaus, 
super caput habens. Non dixit, Opertus, sed, Super 
capul habens ; ostendens quod etiamsi nuo oret capite, 
comam autem habeat, par sit illi qui opertus esset. 
Coma enim, inquit, pro velamine ipsi data est. Si au- 
iem non velatur mulier, tondeatur * si autem. turpe. est 
mulieri tonderiaut radi, veletur. In principio enim ut non 
nudum habeat caput requirit : progressus autem , 
ut semper non. nudum habeat subindicat, dicens , 
Unum enim est ac si rasa sit ; et cum omni studio ac 
diligentia. Non enim ut veletur et tegatur inodo dixit, 
sed ut contegatur, ut sit undique accurate composita. 
Et cum in absurditatem rem deducit, pudore suffun- 
dit, vehementer incessens ac dicens : Si autem non 
velatar, tondeatur. Nam si abjicis tegumentuuw tibi a 
lege Dei datum, inquit, etiam id quod tibi 2 natura 
datum est, abjice. Quod si quis dixerit : Et quomodo 
illud mulieri turpe fuerit, si ad viri gloriam ascendit? 
illud dixerimus, non ascendere, sed a proprio exci- 
dere honore. Nam inter proprios terminos non. ma- 
nere et leges a Deo latas, sed illas transgredi, non 
accessio est, sed imminutio. Quemadmodum enim qui 
aliena concupiscit, et qua non sua sunt abripit, non 
quid amplius accepit , sed delrimento est. affectus , 
quodque liabebat perdidit ; id quod etiam in paradiso 
contigit : sic et mulier non accipit viri nobilitatem , 
«cd et mulieris honestatem amittit; nec inde solum 
huic ignominia, sed etiam ab habendi cupiditate. Cum 
ergo assumpsissel id quod turpe esse in confesso cst, 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVI. 


Pini 


et dixisset : Si autem turpe. est. mulieri. tonderi. out 
radi ; quod a seipso erat tunc posuit, dicens, Veletur. 
Neque dixit, Comam nutriat, sed, Veletur ; h:ec ambo 
unum esse lege constituens, et utrimque illa con- 
firmans, ab iis quz» constituta sunt et a. contrariis. 
Nam velamen et comam unum esse dicit ; idem quo- 
que esse et rasam, et eam qui nudo est capite : 
Unum est enim, inquit, et idipsum, quod rasa. Quod si 
quis dixerit, Et quomodo unum est, si. illa quidem 
tegtimentum naturx liabet, illa vero qu:P rasa est non 
item ? respondebimus, illam arhitrio $10 hoc reliquisse 
et nidum liabere caput : quod si non capillis nudum, 
hoc ex natura, non ex illius arbitrio esse. Itaque illa 
quie rasa est, nudum caput habet, et illa. similiter. 
Ideo enim naturx permisit, ut illam tegeret, ut hxc 
ab illa hoc discens, operiretur. Deinde causam affert, 
ut sape dixi, tamqnam cum  liheris loquens. Qux 
igitur causa est? 7. Nam vir quidem non debet velare 
caput, cum sit imago et gloria Dei. Rursus alia hc 
causa. Neque enim solum, qued caput Christum 
habeat, non debet caput tegere, sed etiam quia mu- 
lieri imperat. Nam principem ad regem accedentem, 
principatus signum habere oportet. Sic ergo nullus 
princeps sine balteo et chl:ena ausit comparere ante 
illum qui diadema gestat : sic neque tu alisque signo 
principatus, quod est detecto esse capite, Deum ores, 
ut ne contumelia afficias et te et eum qui te honore 
aflicit. Idipsum et de muliere quis dixerit : nam illi 
quoque est ignominia, si non subjectionis signa ha- 
beat. Mulier autem gloria viri est. Est ergo naturale 
viri imperium. Deinde postquam sententiam protulit, 
et rationes et causas rursum alias ponit, ad primam 
te ducens creationem, his verbis : 8. Non enim vir ez 
muliere est, sed mulier ex viro. Si autem. ex aliquo 
esse, gloria est ejus ex quo prodiit, nulio magis esse 
similem. 9. Etenim non creatus est vir. propter mulie- 
rem, sed mulier propter virum. Il:ec est secunda rur- 
sus illius prz illa excellentia, iino et tertia et quarta. 
Prima, quia caput nostrum est Christus, et nos mu- 
lieris ; secunda, quia nos gloria Dei sumus, et mulier 
gloria nostra; tertia, quia non nosex muliere sumus, 
sed illa ex nobis; quarta, quia non nos propter 
illam , sed illa propter nos. 10. Jdeo debet mulier 
habere potestatem super caput suum. ] deo, qua de causa? 
dic mihi. Propter h:c omnia qu:e dieta sunt ; imo non 
tantum propter Ἠσο omnia, sed etiam Propter ange- 
los. Nam si virum despicis, inquit, angelos reverere. 

5. Caput ergo operire est subjectionis et potesta- 
tis; efficit enim ut deorsum aspiciamus et pudore 
afficiamur, propriamque servemus virtutem. Virtus 
enim et honor ejus cni imperatur est, ut maneat in 
obedientia. Vir quippe non cogitur hoc. facere ; ipsius 
enim Domini imago est ; mulier autem jure merito. 
Cogita igitur iniquitatis excessum, cum nempe tanta 
honoratus potestate, teipsum deturpas, mulieris ha- 
bitum rapiens. Idipsum facis ac si acceptum diadema 
a capite abjiceres, et pro diademate servile vestámen- 
(um assumeres. 11. Verumtamen neque vir sine. mu- 
[ere, neque mulier sine viro in. Domino. Quoniam 


219 


autem multam dedit viro excellentiam, cum dixit 
mulierem esse ex illo, propter illum et sub illo; ne 
viros plus quam par erat. extolleret, neve illas nimis 
dejicerct, vide quomodo correctionem adhibeat, di- 
cens : Verumtamen neque vir sine muliere, neque mulier 
sine viro in Domino. Ne mihi, iuquit, prima so[1 exa- 
niines, neque creationem illam. Nam si ea qua postea 
facta sunt exquiras, uterque utriusque est auctor ; 
imo neque uterque utriusque, sed Deus omnium : 
quare ait : Neque vir sine muliere, neque mulier sine 
viro in Domino. 12. Nam sicut mulier ex viro, ita 
vir per mulierem. Non dixit, Ex muliere, sed coutra , 
Ex viro. Mec enim ipsum integrum manet apud 
virum. Verum hzc recte gesta non viri, sed Dei 
sunt : quare etiam subjunxit : Sed omnia ex Deo. Si 
ergo Dei sunt emnnia, ipse autem illa jubet, obsequere 
et ne contradicas. 13. In vobis ipsis judicate : decet 
mulierem non velatum orare Deum? Rursus illos con- 
stituit diclrorum judices, quod etiam in idolothytis 
fecit : nam et illic dicit, Judicate vos quod dico; ct 
hic, In vobis ipsis judicate. Et terribilius aliquid hic 
subindicat : contumeliam enim hic dicit ad. Deum 
transire. Verum non ita loquitur, sed mitius aliquau- 
tum et magis zenigmatice, dicens : Decetne mulierem 
non velatam Deum orare? 14. Ánnon ipsa natura vos 
docet, quod vir quidem si comam nutriat, ignominia sit 
illi? 45. mulier vero si comam nutriat, gloria est illi? 
quoniam capilli pro velamine ei dati suut. Quod semper 
facit, conimunia ponens ratiocinia, hoc et hic quoque 
facit, ad vulgarem consuetudinem conlugiens, et 
admodum pudore suffundens eos, qui exspectant ab 
illo ediscere, qux: ex communi consuetudine possunt 
edisci : h:ec quippe et similia ne barbaris quidem 
ignota sunt, Et vide quomodo ubique acribus utatur 
verbis. Onwis vir orans, qui caput suum tegit, caput 
suum deturpat ; ac rursum, Si autem turpe est mulieri 
tonderi aut radi, veletur ; et hic rursus, Vir quidem si 
comam mnultriat, ignominia est. illi : mulier si co- 
sam nutriat, gloria εδ illi, quoniam capilli pro 
velamine ei dali sunt. Etsi pro velamine dati sunt, 
inquit, cur oporteat velamen aliud adjicere ? Ut non 
solum a natura, sed etiam ab arbitrio subjectionem 
confiteatur. Quod enim te oporteat velari, ipsa natura 
prius constituit, Adde igitur operam tuam, ne videa- 
ris naturz? leges evertere : quod quidem mult» esset 
impudentiz, non nobiscum tantum, sed eliam cum 
nàtura pugnare. Quare JudzosDeus incusans diceb .t: 
Occidisti filios tuos et filias tuas (Ezech. 46. 91) : hoc 
pre omnibus est abominationibus tuis. Et eos qui 
apud Romanos impudici erant increpaus Paulus, sic 
auget criminationem dicens : quod non solum pr:eter 
Dei legem, sed przter naturam usus ille esset : Mu- 
lurunt enim usum naturalem in. illum, qui est preter 
naturam ( Rom. 4. 26). Propterea in hoc se sermone 
exercet, hoc ipsum ostendens, et quod nilül alienum 
constituat, quodque apud Gr:ecos omnia ejus novitatis 
sint, quz? est przter naturam. Sic et Christus hoc 
ipsum comprobans, dieebat : Quecumgue vultis ut 
faciant vobis homines, el vos facite ipsis (Matth. 7. 19) ; 


Li 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


220 


significans se nihil novum inducere. 16. Si quis autem 
videlur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non 
habemus, neque Ecclesie Dei. Est ergo contentionis 
et non rationis his resistere. C:ivterum sic. quoque 
moderatam fecit increpationem, ut qui plurimum pu- 
doris immiserit : quod etiam gravioretm fecit oratio- 
nem. Nos enim, inquit, talem consuetudinem non ha- 
bemus, ut contendamus et litigemus et contradicamus. 
Neque tamen hactenus substitit, sed subjunxit, Ne- 
que Ecclesie Dei, ostendens illos toti terrarum orbi 
obsistere et adversari, non cedentes. Sed etiani tunc 
contenderent Corinthii, nunc totus terrarum orbis 
hauc legeni et accepit et observat : tanta est Crucifixi 
potes!as. 

6. Sed vereor ne, hoc accepto habite, operibus qu:e- 
dam ex mulieribus impudenter se gerere deprehen- 
dantur, et alio modo detecte. leo enim Timotheo 
quoque scribens Paulus, nou satis habuit hzec dixisse, 
sed alia adjecit dicens : In habitu ornato cum pudore 
el modestia ornantes se, non in tortis. crinibus aut auro 
(1. Tàn. 2. 9). Nam si non oportet nudum caput ha- 
bere, sed subjectionis siguum ubique circumferre; 
multo magis per opera hoc ostendere oportet. S.c 
certe. prisc:e. mulieres et dominos viros vocabant, 
et primas ipsis concedebant. Nam et illi, inquies, 
uxores suas amabant. Hoc novi nec ignoro : sed cum 
le de iis qu:e tibi conveuinnt adinonemus, non quie 
illarum sunt spectes. Nain cum pueros adhortamur 
dicimusque tt parentibus obsequantur, quia scriptum 
est : Honora patrem tuum et matrem tuam (Exod. 20. 
12); dicunt illi nobis, Profer etiam ea quz sequun- 
tur : Vosquoque, patres,nolite ad iram provocare filios 
vestros (Ephes. 6. 4). Et cum servis dicimus scriptum 
esse, quod obediendum sit dominis, neque ad oculum 
serviendum esse illis (Col. 5. 39); et illi rursus qu:e 
sequuntur a nobis exigunt, jubentes dominis quoque 
eadem suadere. Nam illis quoque, inquiunt, prz- 
cepit Paulus, minas remittere. Sed ne sic faciamus, 
neque ea qu:e aliis prxcepta sunt queramus, quando 
de iis qu: ad nos pertinent accusamur ; neque enim, 
si socium eriminum accipias, a culpa liberaberis : sed 
loc unum specta ut te a criminibus liberes. Nam 
Adam in mulierem culpam referebat, et illa rursum 
in serpentem ; sed non illos hoc eripuit. Ne itaque tu 
lioc mihi nunc dicas, sed grato cum animo qux ma- 
rito debes przstare cures. Nam et quando maritum 
tuum alloquor, adhortans ut ie diligat et tui curam 
gerat, non sino illum in medium afferre legem de 
muliere latam, sed legem de illo seriptam requiro, 
Et tu igitur ea, qux ad te spectant, sola curiose in- 
quire, et te conjugi morigeram przxebe. Nam si pro- 
pter Deum marito obsequaris, ne. mihi proferas 03 
quie ipse przestare debet ; sed ea quibus te obnoxiam 
legislator fecit, Ίο diligenter exsequere. lloc enim 
est maxime Deo obtemperare, etiamsi contraria pa- 
tiaris, legem non transgredi. Ideo enim qui sc aman- 
tem amat, nihil magni facere videtur: qui vero se 
odientem colit, hic maxime est qui coronatur. Eodem 
quoque modo tu tecum reputa, quod si melcstum tibi 


919 
ἐπάγει τὴν διόρθωσιν, λέγω», Π.1ἠν οὔτε ἀν ἣρ χω- 
flc γυγαικὸς, οὔτε γυν] χωρὶς ἀν δρὺς ἐν Κυρίῳ. 
Mh Yáp pot, φησὶ, τὰ πρῶτα ἐξέταζε μόνα, μηδὲ 
τὴν δηµιουργίαν ἐχείνην' ἂν γὰρ τὰ μετὰ ταῦτα ζη- 
tfe, ἑχάτερος ἑχατέρου αἴτιος, μᾶλλον δὲ οὐδὲ οὕτως 
ἑχάτερος ἑκατέρου, ἀλλ᾽ ὁ θεὸς ἁπάντων * διό φησιν, 
Οὔτε drip χωρὶς γυγαικὸς, οὔτε γυγἡ χωρὶς áv- 
ἑρὸς ἐν Κυρίφ. "Ώσπερ γὰρ ἡ υγ] ἐκ τοῦ áv- 
δρὸς, οὕτω xal ὁ ἀνηρ διὰ τῆς γυναικός. Οὐκ εἷ- 
πεν. Ἑχ τῆς γυναιχὸς, ἀλλὰ πάλιν, Ἐκ τοῦ ἀγδρός' 
ἔτι γὰρ αὑτὸ τοῦτο ἀχέραιον µένει παρὰ τῷ &vópl. 
"AXÀ' οὐ τοῦ ἀνδρὸς ταῦτα τὰ κατορθώματα, ἁλλά 
τοῦ Oso): διὸ xal ἐπήγαγε, Τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ 
Θεοῦ. El τοίνυν τοῦ θεοῦ τὰ πάντα, αὐτὸς δὲ χελεύει 
ταῦτα, πείθου χαὶ μὴ ἀντίλεγε. Ἐν ὑμῖν αὐτοῖς 
κρίνατε, πρέπον ἐστὶ γυναῖκα ἁκατακάλυπτον 
τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι; Πάλιν αὐτοὺς χαθίζει δι- 
χαστὰς τῶν λεγομένων, ὅπερ xal ἐπὶ τῶν εἰδωλοθύ- 
των ἐποίησε' χαὶ γὰρ Excel φησι, Κρίνατε ὑμεῖς Ó 
Φημι’ χαὶ ἐνταῦθα, Ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρἰγατε’ xal 
τι φοθερώτερον αἰνίττεται ἐνταῦθα. τὴν γὰρ ὕθριν 
ἐνταῦθα εἰς τὸν Θεόν φῆσι διαθαἰνειν. 'AX)' οὕτω 
μὲν οὗ φησιν, ἡμερώτερον δὲ πως χαὶ αἰνιγματωδέ- 
στερον λέγων Πρέπον ἐστὶ yvraixa ἀκαταχάαυ- 
πτον τῷ c προσεύχεσθαι; "H οὐδὲ ubt ἡ «οὗ- 
σις ὑμᾶς διδάσκει, ὅτι ἀνὴῆρ μὲν ἑὰν χομᾷ, 
ἀτιμία abc ἐστι roy] δὲ ἐὰν κομµᾷ, δόξα αὐὑτῇ 
ἐστι; ὃτι ἡ κόμη ἀντὶ περιθο.]αίου δέδοται αὐτ[ῇ. 
Ὅπερ ἀθὶ ποιεῖ, χοινοὺς λογισμοὺς τιθεὶς, τοῦτο xal 
ἐνταῦθα 1255] ἑργάζεται, ἐπὶ τὴν χοινην συνῄθειαν 
χαταφεύγων, xai σφόδρα ἑντρέπων τοὺς ἀναμένον- 
τας ταῦτα µανθάνειν παρ᾽ αὐτοῦ, ἃ xal ἀπὸ τῆς χοι- 
νης συνηθείας δυνατὺν [ἣν] µανθάνειν τὰ γὰρ 
τοιαῦτα, οὔτε βαρθάροις ἄγνωστα. Καὶ ópa πῶς 
πανταχοῦ πληχτιχῶς χέχρηται ταῖς λέξεσι' Πᾶς 
ἀν ἣρ προσευχόµεγος κατακα.λύπτων αὑτοῦ τὴν 
xspaAiv, καταισχύνει τὴν xepadi αὐτοῦ καὶ 
πάλιν, El δὲ αἰσχρὸν γυναιχὶ χεἰρεσθαι ἢ ξυρᾶ- 
σθαι, κατακα.λυπτέσθω" χαὶ ἐνταῦθα πάλιν, Α)Ηρ 
μὲν ἑὰν κομᾷ, ἀτιμία αὐτῷ ἐστι ' yvy. δὲ éàv 
χομᾷ, δόξα αὐτῇ ἐστιν, ὅτι ἡ κόµη ἀντὶ περιόο- 
ἑαίου δέδοται. Καὶ εἰ ἀντὶ περιθολαίου δέδοται, 
qot, τίνος ἕνεχεν δε; περιθόλαιον ἕτερον προστιθέ- 
ναι» Ὥστε uh ἀπὺ τῆς φύσεως µόνον, ἀλλὰ xa ἀπὸ 
τῆς προαιρέσεως τὴν ὑποταγὴν ὁμολογεῖν. "Ost γὰρ 
δεῖ σε χαλύπτεσθαι, προλαθοῦσα xa fj φύσις ἐνομο- 
θέτησε. Προστίθει τοίνυν καὶ τὰ παρὰ σαυτῆς, ἵνα μὴ 
δόξης χαὶ τοὺς τῆς φύσεως ἀνατρέπειν νόμους’ ὅτερ 
πολλης ἐστιν ἱταμότητος, μὴ µόνον ἡμῖν, ἀλλὰ xai 
τῇ φύσει πυχτεύειν. Διὸ χαὶ Ἰουδαίοις ὁ θεὸς Eyxa- 
λῶν ἔλεγεν, Ἔσφαξας τοὺς υἱούς cov καὶ τὰς 0v- 
Τατέρας σου: τοῦτο παρὰ πάντα τὰ βδελὐγματά 
σου. Καὶ τοῖς πσρὰ Ῥωμαίοις ἀσελγαίνουσι πάλιν ὁ 
Παῦλος ἐπιτιμῶν, οὕτως αὔξει τὴν χατηγορίαν λέ- 
γων, ὅτι οὐ παρὰ νόμον τὸν τοῦ θεοῦ µόνον, ἀλλὰ χαὶ 
παρὰ φύσιν d χρῃησις ve Ἐνή.Ίαξαν γὰρ τὴν φυ- 
σικ]ν χρῆσιν εἰς cix παρὰ φύσιν. Διὰ δὴ τοῦτο 
χαὶ ἐνταῦθα τοῦτον γυµνάτσει τὸν λόγον, τουτό τε αὖ- 
4b δειχνὺς, καὶ ὅτι οὐδὲν ξένον νομοτεθεῖ, καὶ ὅτι 
παρ Ἕλλησι τὰ τῆς χαινοτοµίας ἅπαντα τῆς παρὰ 
φύσιν. Οὕτω xa ὁ Χριστὸὺς τοῦτο δειχνὺς ἔλεγεν' 
"Όσα éàv θἐΊητε ἵνα ποιῶσι' ὑμῖν ol ἄγθρωποι, 
καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς' δηλῶν ὅτι οὐδὲν χαινὸν 
ἐπεισάχει. El δέ τις δοχεῖ φιόνγβιχος εἶναι, ἡμεῖς 
τοιαύτην συνήθειαν οὐκ ἔχομε», οὐδὲ αἱ 'Exx.10- 
día. ταῦ sov. ρα φ.λονέιχίας τὸ ἀντιτείνειν τού« 


. - - 


9 - e o n n 


IN EPIST. I AD COR. IIOMIL. XXVI. 


΄ 


230 
τοις, xat οὗ λογισμοῦ’ πλὴν ἀλλά καὶ οὕτω µεµετρῇ- 
µένην τὴν ἐπιτίμησιν ἐποίησε, πλείονα τὴν ἑντροπὴῆν 
ἐνθεὶς, ὃ δὴ xal βαρύτερον ἐποίει τὸν λόγον. Ἡμεϊς 
Υὰρ, Qnot, τοιαύτην συνήθειαν οὐκ ἔχομεν, ὥστε. 
φιλονειχεῖν καὶ ἑρίζειν χαὶ ἀντιτάττεσθαι. Καὶ 
οὐδὲ µέχρι τούτου ἕστη, ἀλλὰ xo ἐπήγαγεν, Οὐδὲ 
αἱ Ἑκχ.ησίαι τοῦ θεοῦ ' δειχνὺς ὅτι πάση τῇ 
οἰκουμένῃ ἀντιπίπτουσι xai ἐναντιοῦνται, μὴ et. 
xovzec. ΑἉλλ' εἰ xal τότε ἐφιλονείχουν οἱ Κορίνθιοι; 
νῦν πᾶσα ἡ οἰχουμένη τὸν νόµον τοῦτον xai χκατ- 
εδέξατο καὶ ἐφύλαξε ' τοσαύτη τοῦ σταυρωθέντος fr. 
δύναµις. 

ς’. Αλλά Ρέδυιχα. μήποτε τὸ σχΏμα καταδεξάµεναι;. 
ἐπὶ τῶν ἔργων εὑρεθῶσιν ἀναισχυντοῦσαι ἔνιαι τῶν 
γυναιχῶν, xal ἀνακεχαλομμέναι ἑτέρως. Auk γὰρ 
τοῦτο xal Τιμοθέῳ γράφων οὐκ Ἱρχέσθη τούτοις ὁ 
Παῦλος, ἁλλ ἕτερα προσέθηχεν εἰπών' Ἐν xaca- 
στο-ῇ χοσμµίῳ μετὰ αἰδοῦς καὶ σωφροσύγνης xo- 
σμεῖν ἑαυτὰς, μὴ ἐν π.Ἱέγμασι 3) χρυσφῳφ. El γαο 
γυμνὴν οὐ δεῖ τὴν χεφαλῆν ἔχειν, ἀλλὰ τῆς ὑποταγῆς 
τὸ σύμθολον πανταχοῦ περιφέρειν, πολλῷ μᾶλλον 
διὰ τῶν πράξεων τοῦτο ἐπιδείχνυσθαι pf. Οὕτω 
γοῦν xai αἱ [200] πρότεραι γυναῖχες καὶ κυρίους 
τοὺς ἄνδρας ἐκάλουν, καὶ τῶν πρωτείων αὐτοῖς παρ- 
εχώρουν. Καὶ γὰρ ἐχεῖνοι, φησὶ, τὰς γυναῖκας ἠγά- 
πων τὰς ἑαυτῶν. Οἶδα χἀγὼ, xal οὐκ ἀγνοῦ * ἀλ)᾽ 
ὅταν ὑπὲρ τῶν σοι προσηχόντων παραινῶμεν, μὴ τὰ 
ἐχείνων σχόπει. Καὶ γὰρ ὅταν mati παραινῶμεν 
ὑπακούειν γονεῦσι λέγοντες, ὅτι γέγραπται, Τίµα 
τὺν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, λέγουσι. 
πρὺς ἡμᾶς, Εἰπὲ xat τὰ ἑξῆς, ὅτι Kal ὑμεῖς, οἱ γο» 
v&ic, μὴ παρορ]γέζετε τὰ céxva* χαὶ τοῖς δούλοις 
ὅταν εἴπωμεν, ὅτι γέγραπτα: ὑπαχούειν τοῖς χυρίοις, 
xai μὴ] κατ ὀφθαλμοδουλείαν δουλεύειν, xat αὑτοὶ 
πάλιν τὰ ἑξῆς ἡμᾶς ἁπαιτοῦσι, κελεύοντες xai τοῖς 
δεσπόταις τὰ αὑτὰ παραινεῖν. Καὶ γὰρ xav ἑχείνοις 
ὁ Παῦλες ἐχέλευσε, φησὶν, ἀνιέναι τὴν ἀπειλήν. 
Ἰλλλὰ μὴ οὕτω ποιῶμεν, μηδὲ τὰ ἑτέροις ἔπιτετα- 
γµένα ζητῶμεν, ὅταν ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ἐγχαλώ- 
µεθα * οὐδὲ γὰρ, ἂν χοινωνὸν λάθῃς τῶν ἐγχλημάτων, 
ἁπαλλαγήσῃ τῆς αἰτίας * ἀλλ' ἓν σχότπει µόνον, ὅπως 
τὰ cà ἐγχλήματα ἀποδύσῃη. Ἐπεὶ χαὶ ὁ ᾿Αδὰμ ἐπὶ 
τὴν γυναῖχα τὴν αἰτίαν ἔφερε, χαὶ αὕτη πάλιν ἐπὶ 
τὸν ὄφιν, ἁλλ᾽ οὐδὲν αὐτοὺς τοῦτο ἐξείλετοα, Mf 
τοίνυν μηδὲ σὺ τοῦτο λέγε µοι νῦν, ἀλλὰ σπούδαξε 
μετὰ εὐγνωμοσύνης ἁπάσης παρέχειν, ἅπερ ὀφείλεις, 
τῷ &vbpl. Ἐπεὶ xal ὅταν τῷ ἀνδρὶ τῷ σῷ διαλέ- 
γωμµαι, συμδουλεύων σε ἀγαπᾷν xai θεραπεύξιν, οὐχ’ 
ἀφίημι αὐτὸν προενεγχεῖν εἰς µέσον τὸν τῇ Yvva:xY 
χείµενον νόµον, ἀλλὰ τὸν αὐτῷ γεγραμμένον ἀπαιτὼ. 
Καὶ σὺ τοίνυν τά σοι προσήχοντα περιεργάζου μόνα. 
xai πάρεχε σαντὴν εὐήνιον τῷ συνοικοῦντι. Καὶ γὰρ 
εἰ διὰ τὸν θεὸν πείθῃ τῷ ἀνδρὶ, uf; uoc πρόφερε τὰ 
ὀφείλοντα παρ) αὐτοῦ γἰνεσθαι, ἀλλ᾽ Gv ὑπεύθυνόν 
σε ἐποίησεν ὁ νομοθέτης. ταῦτα üvus μετὰ ἀχρι- 
θείας. Τοῦτο γάρ ἐστι μάλιστα θεῷ πείθεσθαι, τὸ 
καὶ ἑναντία πάασχουσαν μὴ παραχινεῖν τὸν vópov. 
Διὰ γὰρ τοῦτο ὁ μὲν τὸν φιλοῦντα φιλῶν, οὐδὲν δοχεξ 
τι μέγα ποιεῖν' ὁ δὲ τὸν μισοῦντα θεραπεύων, οὗτος 
μἀλιστά ἐστιν ὁ στεφανούμενος. Τὸν αὐτὸν δῆ τρό- 
πον xai σὺ λογίκου, ὅτι ἂν μὲν φορτιχὸν ὄντα τὸν 
ἄνδρα ἑνέγχῃς, λαμπρὸν λήψη τὸν στἐφανον ΄ ἂν δὲ 
μερον καὶ πρᾶον, τίνος σοι δώσει μισθὸν ὁ θεός: 


^ Reg., 324! οὐδένα αὐτῶν τοῦτο ἐξείλετο. 


L] 
231 
Καὶ ταῦτα λέγω, οὗ θρασύνεσθαι τοὺς ἄνδρας 
Χελεύων, ἀλλὰ πείθων τὰς Yuvaixag xat θρασυνο- 
µένους φέἐρειν τοὺς ἄνδρας. "Όταν γὰρ ἕχαστος τὰ 
ἑαυτοῦ σπεύδῃ πληροῦν. ταχέως καὶ τὰ τοῦ πλησίον 
ἕφεται΄ οἵον, ὅταν dj γυνη καὶ τραχυνόµενον παρ- 
εσχευασµένη f| φέρειν τὸν ἄνδρα, καὶ ὁ ἀνΏρ xal 
χαλεπαίνουσαν αὐτὴν μὴ ὑδρίζη, τότε πάντα γαλήνη 
καὶ λιμὴν χυµάτων ἀπηλλαγμένος. Οὕτω xai ἐπὶ 
τῶν παλαιῶν ἐγίνετο' τὰ ἑαυτοῦ ἕκαστος ἑἐπλήρου, 
οὐ τὰ τοῦ πλησίον ἀπῄτει. Σχόπει 02 * "EXa6 τὺν ἁδελ- 
φιδοῦν ὁ ᾿Λόραάμ ' οὐχ ἐνεκάλεσεν ἡ γυνή’ ἐχέλεν- 
σεν αὐτὴν ὁδὸν ὁδεῦσαι μαχράν ' οὐχ ἀντεῖπεν οὐδὲ 
πρὸς τοῦτο, ἀλλ᾽ ἠχολούθησε. Πάλιν μετὰ τὰς πολλὰς 
ταλαιπωρἰας ἐχείνας καὶ τοὺς µόχθους xaX τοὺς ἱδρῶ- 
τας τῶν πάντων χύριος γενόμενος, παρεχώρησε τῶν 
πρωτείων [257] tp. Aux xat οὗ µόνον οὐκ ἑδυσχέρα- 
νεν ἡ Ῥάῤῥα πρὸς τοῦτο, ἁλλ᾽ οὐδὲ τὸ στόµα διΏρεν, 
οὐδὲ ἐφθέγξατό v: τοιοῦτον, otov πολλαὶ τῶν γυναιχῶν 
νυν φθέγγονται, ὅταν ἴδωσιν ἑλαττουμένους ἓν ταῖς 
τοιαύταις µοίραις τοὺς ἄνδοας τοὺς ἑαυτῶν, xal 
μάλιστα ὑπὺ ἐλαττόνων, ὀνξιδίζουσαι χαὶ μωροὺς 
xai ἀνοήτους χαλοῦσαι xal ἀνάνδρους καὶ προδύτας 
xaX νωθεῖς. ᾿Λλλλ οὐδὲν ἐχείνη τοιοῦτον οὔτε εἶπεν 
οὔτε ἐνενόησεν, ἀλλ᾽ ἕστερξεν ἅπαντα τὰ παρ) ἐχείνου 
γινόμενα. Καὶ τὸ δη μεῖξον μετὰ γὰρ τὸ χύριον 
ἐχεῖνον γενέσθαι τῆς αἱρέσεως xal τὰ ἑλάττονα προσ- 
ρἴψαι τῷ θείῳ, κίνδυνος αὐτὸν χατέλαθε χαλεπός. 
Καὶ ἀχοῦσας ὁ πατριάρχης, πάντας χαθώπλισε τοὺς 
αὑτοῦ, χαὶ 7:00; ὅλον τὸ τῶν Περσῶν παρεσκευάξετο 
στρατόπεδον μετὰ τῶν οἰχετῶν τῶν ἑαυτοῦ μόνον’ 
καὶ οὐδὲ τότε αὑτὸν κατέσχεν Exsivm, οὐδὲ εἶπεν ola 
εἰχός * "Άνθρωπε, ποῖ φέρῃη, κατὰ χρημνῶν σεαυτὸν 
ὡθῶν xal τοσούτοις ἐχδιδοὺς χινδύνοις, ὑπὲρ ἀνδρὸς 
ὑθρικότος σὲ xai τὰ σὰ ἡρπαχότος ἅπαντα, τὸ αἷμα 
ἐχχέων; Ei yàp καὶ σαυτοῦ καταφρονεῖς, ἀλλ 
ἐμὲ τὴν χαταλιποῦσαν οἰχίαν xaY πατρίδα xaX οί- 
λους χαὶ συγγενεῖς xaX τοσαύτην ἀχολουθήσασάν 
σοι ἀποδημίαν ἑλέησον, xal μὴ περιθάλης χηρείᾳ 
χαὶ τοῖς ἀπὸ τῆς χηρείας καχκοῖς. 0ὐδὲν τούτων οὐχ 
εἶπεν, οὐκ ἐνενόησεν, ἀλλ᾽ ἔφερε πάντα ctii. Μετὰ 
παῦτα τῆς Υαστρὸς ἀγόνου µενοΏσης, αὕτη μὲν ο) 
πάσχει τὰ τῶν γυναιχκῶν, οὐδὲ ἀποδύρεται ᾿ ἐχεῖνος 
δὲ θρηνεῖ, ἀλλ οὐχὶ πρὸς τὴν γυναῖχα, ἀλλὰ πρὸς 
εὺν θεόν. Καὶ ὅρα πῶς ἕχαστος τὸ προσῆχον διαφυ- 
λάττει. Οὔτε γὰρ αὑτὸς χατεφρόνησε τῆς Σάῤῥας 
ὡς ἄπαιδος, οὔτε ὠνείδισέ τι το'ουτον aot" κἀχείνη 
πάλιν ἑσπούδασξ τῆς ἀπαιδίας ἐπινοῆσαι παραμὺ- 
θίαν αὐτῷ τινα ἀπὸ τῆς παιδίσχης ' οὐδέπω γὰρ 
ταῦτα τότε χεχώλωτο, χαθὰ vuv. Nuv γὰρ οὔτε γυ- 
ναιξὶ τοιαῦτα ἀνδράσι χαρίζεσθαι θέρις, οὔτε ἔχεί- 
νοις, οὔτε εἰδυιῶν οὔτε ἀγνοουσῶν τῶν γυναιχῶν, 
τοιαύταις µίξεσιν ἐπιχειρεῖν, κἂν µυριάκις $ τῆς 
ἀπαιδίας ἑνοχλῇ λύπη; ἐπεὶ ἀκούσοντα: zoY αὐτοὶ, 
ὅτι Ὁ cxóAn£ αὑτῶν οὐ τε.ευτήσει, xal có πρ 
αὐτῶν οὐ σέεσθήσεται. Οὐ γὰρ ἐφεῖται vov, τότε 
δὲ οὐχ ἁπηγόρευτο ᾿ διὸ καὶ ἡ γυνη τοῦτο ἑπέταττε, 
κἀχεῖνος ὑπήκουε, xal οὐδὲ οὕτω δι ἡδονήν. Αλλ' 
ὅρα, qnoi, πῶς αὐτὴν πάλιν ἐξέθαλε χελευούσης αὖ- 
τῆς. Καὶ γὰρ ἐγὼ τοῦτο βούλομαι δεῖξαι, ὅτι χαὶ 
οὗτος ἐχείνῃ ἅπαντα ἐπείθετο, xal ἑχείνη τούτῳ. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


9233 

ζ’. Ηλὴν μὴ τούτοις πρόσεγε µόνον, ἀλλ᾽ fj ταῦτα 
λέγουσα σὺ xai τὰ πρότερα ἑξέταζε, ὅτι ὕδριζεν εἰς 
αὑτῆν, ὅτι χατηλαζονεύξτο τῆς χυρίας, οὗ τί γένοιτ 
ἂν ὀδυνηρότερον ἑἐλευθέρᾳ γυναικὶ χαὶ εὐσχήμονις 
Mi τοίνυν τοῦ ἀνδρὸς τὴν ἀρετὴν ἀναμενέτω ἡ Yovh, 
xal τότε την ἑαυτῆς παρεχέτω᾽ τοῦτο γὰρ οὐδὲν 
μέγα". μηδ a) πάλιν ὁ ἀνῆρ τὸν τῆς γυναιχὸς εὓ- 
ταξίαν, καὶ τότε φιλοσοφείτω * οὐδὲ γὰρ τοῦτο λοιπὸν 
αὐτοῦ κατόρθωμα * ἀλλ’ ἕχαστος, ὅπερ ἔφην, τὰ παρ᾽ 
ἑαυτοῦ παρεχέτω πρὀτερος. El γὰρ τοῖς ἔξωθεν ῥα- 
πίζουσι τὴν δεξιὰν, Ost τῖν ἑτέραν ἐχδιδόναι σιαγόνα, 
πολλῷ μᾶλλον ἄνδρα θρασυνόµενον δεῖ φέρει». Καὶ 
οὗ τοῦτο [228] λέγω, ὥστε τύπτεσθαι γυναῖκα, 
ἅπαγε᾽ ἑσχάτη Υὰρ τοῦτο ὕδρις, οὗ τῇ τυπτοµένη, 
ἀλλὰ τῷ τύπτοντι΄ ἀλλά κἂν ám) περιστάσεώς τινος 
κληρωθῆς, ὦ γύναι, συνο΄κῳ τοιούτῳ, μῆ δυσχεραί- 
Vno, τὸν ἀποχείμενον ὑπὲρ τούτων ἐννοοῦσα μιαθὸν καὶ 
τὸν ἐν τῷ παρόντι βίῳ ἔπαινον. Καὶ πρὸς ὑμᾶς δὲ τοὺς 
ἄνδρας ἐχεῖνό Qr ut^ μτδὲν ἔστω τοιοῦτον ἁμάρτημα, 
ὡς εἰς ἀνάγχην ὑμᾶς ἄγειν τοῦ γυναῖχα τύπτειν. 
Καὶ τί λέγω γυναῖκα; οὐδὲ θεραταινίδα μὲν οὖν 
ἀνδρὶ τύπτειν ἐλευθέρῳ xat χεῖρας ἐπάγειν ἀνεκτὸν 
ἂν εἴη. Εἰ δὲ δούλην τυπτῆσαι ἀνδρὶ πολὺ τὸ ὄνειδος, 
πολλῷ μᾶλλον κατὰ τῆς ἐλευθέρας ἀνατεῖναι τὴν 
δεξιάν. Καὶ τοῦτο καὶ ἐκ τῶν ἔξωθεν ἄν τις ἴδοι 
νομοθετῶν, o? τὴν τὰ τοαῦτα παθοῦσαν οὐχέτι ἀναγ- 
κάνουσι συνοικεῖν τῷ τνπτήσαντι, ἅτε ἀναξίῳ ὄντι 
τῆς πρὸς αὐτῖν ὁμιλίας. Kal γὰρ ἑσχάτης παρανο- 
pla; τὴν του βίου χοινωνὸν, τὴν ἓν τοῖς ἀναγχαίοις 
χαὶ ἀνωτάτω σοι συνεφαπτοµένην, ταύτην ὡς ἀνδρά- 
ποδον ἀτιμάζειν. Διὸ xal τὸν τοιοῦτου ἄνδρα, ei γε 
ἄνδρα αὐτὸν δεῖ καλεῖν, ἀλλ᾽ οὐχὶ θηρίον, καὶ πατρ- 
aXolou χαὶ µητραλοίου ἴσον εἶναι φαέην ἄν. El γὰρ xal 
πατέρα xoY μητέρα διὰ ταύτην ἀφεῖναι προσετάγηµεν, 
οὐκ ἁδικοῦντες ἐχείνους, ἁλλὰ νόµον θεῖον πληροῦντες, 
χαὶ τοῖς γεγεννηχόσιν αὐτοῖς οὕτω ποθεινὸν τοῦτο, ὡς 
xai αὐτοὺς τοὺς καταλιμπανομένους xal χάριν ἔχειν 
καὶ μετὰ πολλῆς ἀνύειν αὐτὸ τῆς σπουδΏς ' πῶς οὐχ 
ἑσχάτης μανίας ταύτην ὑθρίζξειν, Ov ἣν χαὶ τοὺς :- 
γεννηχότας ὁ θεὺς ἀφεῖναι ἐκέλευσεν; &p' οὖν µανία 
μόνον τοῦτο; Τὴν δὲ αἰσχύντν, εἰπέ µοι, τὶς οἵτει ; 
ποῖος δὲ αὐτὴν παραστῆσαι δυνῄσεται λόγος, ὅταν 
ὀλολυγαὶ xal χωχυτοὶ χατὰ τοὺς στενωποὺς φέρων- 
ται, xal δρόμος ἐπὶ την οἰχίαν τοῦ ταῦτα ἀσχημο- 
νοῦντος xal τῶν γειτόνων xal τῶν παριόντων, χαθά- 
περ τινὸς θηρίου τὰ ἔνδον λυμαιομένου; Βέλτιον 
διαστῆναι την Υῆν τῷ τὰ τοιαῦτα παροινοῦντι, f ἐπ᾽ 
ἀγορᾶς αὐτὸν ὀφθῆναι λοιπόν. 'AXXà θρασύνεται ἡ 
γυνὴ, φησίν. 'AXA' ἐννόησον ὅτι γυνὴ, τὸ ἀσθενὲς 
σχεῦος, σὺ δὲ ἀνῆρ. Διὰ γὰρ τοῦτο xal ἄρχων ἐχει- 
ροτονήθης, xai Ev τάξει χεφαλῆς ἑδόθης, ἵνα φέρης 
τῖς ἀρχομένης τὴν ἀσθένειαν. Ποίπσον τοίνυν λαμ- 
πρἀν σοι τὴν ἀρχῆν ᾿ ἔσται δὲ λαμπρὰ, ὅταν τὸ ἀρ- 
χόμενον uh ἀτιμάζῃς. Kat χαθάπερ ὁ βασιλεύων 
τοσούτῳ σεµνότέρης Φανεῖται, ὅσῳ ἂν τὸν ὕπαρχον 
σεμνότερον ἀποφήνῃ * ἂν δὲ ἀτιμάσῃ xal χαταισχύνῃ 
τῆς ἀξίας ἐχείνης τὸ μέγεθος, χαὶ τῆς ἐαυτοῦ δόξης 
οὐχ ὀλίγον ὑποτέμνεται µέρος" οὕτω xal σὺ ἂν τὴν 
μετὰ σὲ ἄρχουσαν ἀτιμάσῃς, οὐχ ὡς ἔτυχε λυμανεῖς 
σου τῆς ἀρχῆς vH» τ'μῆν. Ταῦτα τοίνυν λογικύµενος 


934 


virum feras, splendidam accipies coronam : sin man- 
suetum et mitem, quam tibi Deus dabit mercedem? 
Et h:ec dico non jubens maritos esse 9905 et asperos, 
sed persuadens mulieribus ut viros etiam feroces fe- 
rant. Cum enim unusquisque sua implere curaverit , 
statim sequentur etiam ea qu:e sunt proximi : exempli 
causa,cum uxor parata fuerit ad. virum asperum fe- 
rendum, et vir importunam illam non contumelia af- 
fecerit, tunc omnia serenitas erunt, et portus a flu- 
Ctibus vacuus. Sic etiam usu veniebat apud priscos ; 
sua quisque implebat, nec qua proximi erant exige- 
bat. Perpende autem : fratris filium secum accepit 
Abraham ; non id reprehendit uxor : jussit eam lop- 
gum iter suscipere, neque repugnavit illa, sed sequuta 
est. lursus post. illas multas zrumnas, labores et 
sudores, cum dominus omnium esset, primas conces- 
Sit Loto: et non modo id non zxgre tulit Sara, sed 
neque os aperuit, nec quidpiam dixit eorum, qua 
nunc mulieres mult:e loquuntur, cum vident viros 
suos in hujusmodi sortibus minus habere, maxime 
quando cum inferioribus res est, exprohrantes , stul- 
. tos, insanos, ignavos, proditores hebetesque vocantes. 
Sed nihil simile illa vel dixit vel cogitavit, sed appru- 
bavit omuia ab ipso facta. Quodque majus est, post- 
quam Loto data est optandi. facultas et minora ille 
patruo concessit, in periculum ille grave incidit. Quo 
audito,patriareha. omnes suos armavit, et contra to- 
tum Persarum exercitum sese apparavit cum domes- 
ticis suis tantum : neque tunc. illum ipsa retinuit, 
neque dixit, ut par videbatur esse : Quo pergis, o ho- 
mo, per prx cipitia teimpellens, et in tanta conjiciens 
pericula, pro viro qui te contumelia, affecit, οἱ tua 
emnia rapuit, sanguinem fundens? Nam si teipsum 
despicis, me s.ltem, qui reliqui domum, patriam, 
amicos et cognatos, ct in tanta te peregrinatione 
sum sequuta, miserare, nec me conjicias in viduita- 
tem et in viduitatis mala. Nihil horum vel dixit, vel 
cogitavit, sed cum sileniio tulit omnia. Deinde vero 
sterili manente utero, ipsa quidem mon patitur ea 
quz mulieres pati solent, neque lamentatur : ille au- 
tem luget, sed non apud uxorem, sed apud Deum. Et 
vide quomodo singuli, quod par erat, servent. Neque 
enim ille Saram despexit ut sterilem, neque illi ideo 
quidpiam exprobravit. llla vero vicissim consolatio- 
nem quamdam pro orhitate excogitavit per ancillam 
$uam : nondum enin illa tunc prohibita erant, ut 
nunc sunt. Nunc enim neque uxoribus licet viris ta- 
lein. gratiam referre ; neque illis, sive scientibus, sive 
ignorantibus uxoribus, tales tentare concubitus, 
quantovis orbitatis dolore premantur. Nam ipsi quo- 
que audient, Vermis eorum non morietur, et ignis eo- 
fum non exsiinguetur (Marc. 9. 45). Non enim id nunc 
permittitur, tunc vero non prohibitum erat : ideoque 
uxor hoc jussit, et ille obtemperavit, neque tamen 
propter voluptatem. Sed vide, inquies. quomodo ipsa 
jubente, ancillam ejecit. Ezo enim hoc volo osten- 
dere, quod et iile ipsi in omnibus obtemperaret, ct 
baec illi. 

7. Uxor et eir non debent alter alterius exspectare vir- 


IN EPIST. 1 AD COR, HOMIL. AX vi. 


933 
tutein ad. philosophandum ; uxorem verberare turpusi- 
mun est. — Ceterum ne his solum atiendas , sed tu 
quie h»c dicis etiam priora examina, quod contume- 
liam inferret ei, quod se arroganter extolleret con- 
tra dominam : quo quid molestius esse possit liberz 
mulieri et honest: ? Ne itaque viri virtutem exspe- 
ctet uxor, ut tunc illa suam exhibeat ; hoc enim 
nihil maguum esset; neque rursus vir uxoris mode- 
stiam, ut tunc philosephetur ; neque enim tunc recte 
factum illud ipsius esset; sed nnusquisque , ut dixi , 
quae $u3 sunt prius przbeat. Si enim externis dex- 
teram maxillam percutientihus, oportet prxebere atie- 
ram ; multo magis virum ferocem ferre oportet. Sed 
non lic dico ut verberetur mulier, absit: naim h:;ec 
extrema contumelia est, non verberat» , sed verbe- 
ranti ; sed si casu aliquo talem conjugem sortita fueris, 
o mulier, ne indigne feras, cogitans repositam 
tibi mercedem , et in hae vita laudem. Vobis quo- 
que viris hoc dico: nihil tale sit peccatum, quo 
cogamini uxorem verberare. Et quid dico uxorem? 
neque ancillam verberare aut ei manus inferre viro 
ingenuo fuerit tolerandum. Quod si ancillam verbe- 
rare magnum infert viro probrum ; multo magis cou- 
tra liberam manum intendere. Et loc in. externis 
eliam legislatoribus videre est, qui eam qu:e talia 
passa fuit non cogunt habitare cum percussore , 
utpote qui illius consortio indignus sit. Etenim ex- 
trem:e. est iniquitatis, vile. consortem , qua tibi in 
rebus necessariis jamdiu operam pr:stabat , ut mau- 
cipium ignominia afficere. Ideo etiam talem virum, 
8i virum tamen licet appellare, non feram, parricidae 
εἰ matricid:e parem esse dixerim. Nam si propter 
illam et patrem et inatrem relinquere jussi sumus, non 
illis injuriam facientes, sed divinam legem implentes, 
ipsis parentibus adeo desiderabilem , ut εἰ ipsi qui 
relinquunlur gratiam habeant, οἱ hoc. cum studio 
magno efficiant: quomodo non extrem: dementi:e 
fuerit, eam contumelia aflicere, propter quam parentes 
Deus jussit dimittere? num hoc. insania solum est? 
Dedecus et ignominiam autem hujusmodi quis ferat? 
quis serino possit eam explicare, quaudo ululatus et 
gemitus per compita feruntur , et concursus est in 
domum ejus, qui tam jndecore se gerit et vici- 
norum et przeereuntium , ac si fera. quiepiam quie 
intus sunt labefactet et perdat ? Optabilius esset ter- 
ram dehiscere ei qui tam furiose se gerat, quam ut 
postea in foro appareat. Sed mulier, inquiet , audax 
οἱ aspera est. Sed cogita illam esse mulierem , va« 
infirmum, té autem virum. Propterea enim princeys 
constitutus es, οἱ instar capitis datus es, ut feras 
ejus qu:e tibi parere debet imbecillitatem. Fac ita- 
que ut. imperium tuum sit splendidum : splendidum 
autem erit , cum eam cui imperas non dedecore affe. 
ceris. Ac sicut is qui regnat tunc prazclarior appa- 
rebiL, cuim sibi inferiorem. prxfectum prieclariorem 
reddiderit ; si autem illud tautum munus dedecore et 
ignominia affecerit, tunc à gloria sua non parum de- 
mitur : sic οἱ tu, sj eam quas post te imperat dedo- 
core affeceris, non levi damno affeceris principatus 


305 


tui bonorem. Hc igitur omnia tecum reputans, 
temperanter age, et cum his etiam vesperam illam 
cogita, qua te advocato pater filiam suam quasi de- 
positum. quoddam tradidit, et illam ab omnibus se- 
parans, a matre, ab se, a domo, totam tibi illius 
curam dextera sua tradidit : cogita te ab illa post 
Deum filios suscepisse, οἱ patrem effectum esse, et 
inde erga illam mitis esto. 

8. Non vides agricolas , quomodo terram qu;e se- 
mel semina excepit, colant omni culture genere, 
etiamsi innumera habeat incommoda, etiamsi sit 
arida , si malas ferat herbas, si ex situs ratione im- 
bribus inundetur? Hoc et tu facito : ita enim prior 
frueris et fructibus et tranquillitate : nam portus est 
uxor , et pharmacum lztiti:s maximum. Si ergo por- 
tuin a ventis et fluctibus tutum reddas , mulia frue- 
ris securitate , cum a foro reverteris; si autem tu- 
multu et perturbatione repleas, tibi gravius paries 
naufragium. Ne hoc ergo eveniat, id quod dico fiat : 
cum quid molestum dormi acciderit, illa peccante , 
consolare illam et ne dolorem augeas. Etiamsi enim 
omnia amiseris , nihil tristius est quam domi uxorem 
habere, quie sine benevolentia cum viro degat : et 
quodcumque peccatum dixeris, nullum dicere possis 
quod majorem inferat dolorem, quam cum uxore 
litigare. Itaque propter haec omnia ejus dilectio om- 
nium tibi pretiosissima sit. Nam si oportet alterum 
alterius onera portare, multo magis uxoris; etiamsi 
p»uper sit, ne id exprobres; etiamsi stulta, ne 
insultes , sed potius illam moderare : nam membrum 
tuum est et caro una facti estis. Sed garrula est, 
ebriosa et iracunda. At. magis eapropter dolere po- 
tius, quam irasci oportet, Deumque rogare , illamque 
monitis et consilio adjuvare , nihilque non agere ut 
viuum amputes. Si autem verberes et atleras, mor- 
bus non curatur; feritas enim mansuetudine solvi- 
tur, non alia feritate. Cum his et mercedem a Deo 
exspectatam cogita. Quando enim cum tibi liceateam 
exscindere, hoc non facias propter Dei timorem , 
sed tot ejus vitia feras, metuens legem hac de re 
positain , quz? uxorem ejicere prohibet ; quocumque 
tandem morbo laboret , ineffabilem mercedem reci- 
pies; et ante mercedem maxima lucraberis , ipsam 


4 
S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


- 294 
tibi obtemperantiorem reddens, teque erga illam man- 
suetiorem exhibens. 

Philosophi dictum de uxore conviciante. — Narratue 
quispiam externorum philosophorum, qui malam 
haberet uxorem et nugacem et conviciantem , inter- 
rogantibus , qua de causa, cum talem haberet, illam 
ferret , respondisse se quasi gymnasium et pale- 
stram plilosophix domi habere (a). Ero enim, aie- 
bat, aliis mnansuetior, in hac quotidie institutus. 
Magna voce exclamastis ? Sed ego valde nunc ingemo, 
cum videam Graecos magis philosophos esse quium 
nos, qui jubemur angelos imitari ; imo qui jubemur 
ipsum z:mulari Deum in mansuetudinis ratione. Phi- 
losophus ergo ille dicitur ideo malam illam uxorem 
non ejecisse : quidam aulem dicunt ipsum ideo illam 
duxisse. Ego vero quia multi liomines contra quam 
ratio ferat affecti sunt, hortor ut ab initio nihil non 
agant viri , ut bene moratam ducant uxorem et om- 
ni plenam virtute : si vero contigerit ut a proposito 
aberrent, ac nec bonam nec tolerabilem sponsam in 
domum induxerint ; tunc philosoplium illum itniten- 
tur, et his nibil adjiciant. Nam mercator antequam 
cum socio pacta ineat, (039 possint pacem conciliare, 
non prius navim in mare trahet , neque aliam attin- 
get negotiationem. Et nos itaque nihil non agamus, 
ut negotiationis nostra sociam in hac navi cum om- 
ni pace intus teneamus. lta enim et alia omnia nobis 
trauquilla erunt, et cum securitate vit:e przsentis 
pelagus trajiciemus. Hoc pluris faciamus , quam do- 
mim, mancipia , pecunias, agros et ipsas res civiles. 
Idque maxime omnium in pretio habcamus , ut illa 
qu» nobiscum in :edibus residet, non tumultum 
moveat , neve a nobis dissidcat. lta. enim et csetera 
nobis secundo cursu venient, et in spiritualibus 
multam habebimus facilitatem, hoc jugum cuim con- 
cordia trahentes; omuibusque probe gestis reposita 
consequemur bona : quie nos omnes assequi contin- 
gat , gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi , 
quicum Patri unaque Spiritui sancto glorla , impe- 


rium , honor, nunc et semper , et in Φου] szeculo- 
rum. Armen. 


(a) tic de Socrate, ni fallor, agit, qui frequentibus Xan- 


thippes uxoris jurglis exercitabatur. Yide Diogenem Laer- 
tiuin in Socrate. 


———————————————————ÓÁÁ—————————M 
HOMILIA XXVII. 


Car. 11. v. 17. Hoc autem praecipiens, non laudo quod 
non in melius , sed in deterius conveniatis. 

1. Necesse est etiam prxsentis eriminis seu accu- 
sationis prius causam dicere : ita enim qu:e dicenda 
sunt facilius ediscentur. Quxnam ergo illa est? Qucm. 
adinodum tria illa millia, quz initio crediderant , in 
communi mensa comedebant, et communia omnia 
possidebant : sic etiam fieri solebat cum hzc scripsit 
Apostolus ; at non cum tafita accuratione, sed quidam 
veluti fluxus illius prisci consortii remansit et ad po- 
steros descendit. Quia vero contingebat alios paupe- 
res, alios divites esse, sua omnia non in medium pro- 
ferebant ; communes autem apparabant inenusas statis 


dicbus , uti par erat , et peracta synaxi, post mystee 
ΓΙΟΓΕΙΗ communionem in commune omnes convivium 
veniebant, divitibus cibos suos afferentibus, pauperi- 
bus autem et nihil habentibus.ab ipsis divitibus invi- 
talis, omuibusque simul convivantibus. Sed postea 
hic mos obsolevit. Causa autem fuit, quod divulsi ος- 
sent, ac sese adscriberent olii his, alii illis, dicerent- 
que, Ego sum hujus, ego illius ; quod corrigeus ille 
initio epistolz: dicebat : Significatum est mihi, fratres, 
de vobis ab iis qui sunt Chloes, quia contentiones in 90- 
bis sunt. Hoc autem dice, quod unusquisque vestrum 
dicat : Ego quidem sum Pauli , ego autem Apollo , ego 
cero. Cephee (1. Cor. 4. 11. 12). Non quod Paulo so 


2295 IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVII. 291 


ἅπαντα σωφρόνει, χαὶ μετὰ τούτων xal τὴν ἑστέραν 
ἰχείνην ἑννόει, καθ ἣν χαλέσας σε ὁ πατῆρ, ὥσπερ 
τινά σοι παραγαταθήχην thv θυγατέρα παρέδωχε, 
xai πάντων ἀποστήσας, xal μητρὸς xal αὑτοῦ xai 
οἰχίας, ὁλόχληρον αὐτῆς τὴν ἐπιτροπὴν ἑνεχείρισέ 
σου τῇ δεξιᾷ - ἑννόησον ὅτι μετὰ τὸν θεὸν δι αὐτῆς 
3029] παῖδας ἔχεις καὶ πατὴρ Ὑέγονας, xai Υγίνου 
xaX ἐντεῦθεν μερος πρὸς αυτήν, 


τη’. 0ὐχ ὁρᾷς τοὺς γεωργοὺς, πῶς τὴν ἅπαξ ὑποδεςα- 
µένην τὰ σπέρµατα γῆν θεραπεύουσι παντοδαπῷ θε- 
ῥαπείας τρόπῳ, xà» popía ἑλαττώματα ἔχῃ, οἷον 
χὰν λυπρόχεως α 1, κἂν βοτάνας φέρῃ πονηρὰς, xàv 
ὑπὸ ἐπομθρίας ἑπηρεάζηται τῇ φύσει τῆς θέσεως; 
Τοῦτο χαὶ σὺ ποίει' οὕτω γὰρ πρότερος ἀπηλαύσῃ xal 
τῶν χαρπῶν χαὶ τῆς Υαλήνης ' xai γὰρ λιµήν ἐστιν 
ἡ γυνὴ, χαὶ φάρμαχον εὐθυμίας μέγιστον. "Av μὲν 
οὖν τὸν λιμένα πνευμάτων ἁπαλλάξηῃς χαὶ χυµάτων, 
πολ)ῆς ἀπολαύσῃ τῆς ἀδείας ἐξ ἀγορᾶς ἁνιών; ἂν δὲ 
θυρύθων xa ταραχῆς ἐμτλήσῃς, σαυτῷ χαλεπώτερον 
χατασχευάνεις τὺ νανάχιον. "Iv' οὖν τοῦτο μὴ Υίνη- 
και, τοῦτο ὃ λέγω γενέσθω’ ὅταν τι συμθῇ λυπηρὸν 
κατὰ τὴν οἰχίαν, ἑχείνης ἁμαρτούσης, παραμνθοῦ, 
xai μὴ ἐπίτεινε τὴν λύπην. Κἂν γὰρ ἅπαντα ἀποθά- 
Ange. οὔδὲν λυππρότερον τοῦ pj pev εὐνοίας ἔχειν 
γυναῖχα ἔνδον συνοικοῦσαν’ xXv ὁτιοῦν εἴπῃς ἁμάρ- 
τηµα, οὐδὲν οὕτως ὀδυνηρότερον ἑρεῖς, οἷόν ἐστι τὸ 
πρὸς ἐχείνην στασιάδειν. ΄Ὥστε xat διὰ ταῦτα πάντων 
ἕστω τιµιωτέρα ἡ ταύτης ἀγάπη. El γὰρ ἀλλήλων τὰ 
βάρη δεῖ βαστάκειν, πολλῷ μᾶλλον τῆς γυναικός. 
Κν πένησσα T, μὴ ὀνειδίσῃς ' χἂν ἀνόητος 5, μὴ 
ἐπέµδαινε, ἁλλὰ ῥύθμισον μᾶλλον ' xal γὰρ µέλος 
ἑστὶ σὺν, xal σὰρξ ἐγένεσθα µία. ᾽Αλλὰ φλύαρός ἐστι 
xat µέθυσος xai ὀργίλος. Οὐχοῦν ἀλγεῖν ἐπὶ τούτοις, 
οὐχ ὀργίσεσθαι χρῆ, xai τὸν Θεὸν παραχαλεῖν, xai 
παραινεῖν αὐτῇῃ xal συµμθουλεύειν, xal πάντα ποιεῖν, 
ὥστε ἐχχόφαι τὸ πάθος. "Av δὲ τύπτῃς, xal ἐπιτρί- 
6ῃς τὸ νόσηµα, οὗ θεραπεύεται’ θρασύτης γὰρ 
ἐπιειχείᾳ λύεται, οὐχ ἑτέρᾳ θρασύτητι. Μετὰ τούτων 
xai τὸν παρὰ τοῦ θεοῦ μισθὸν ἑννόει. Ὅταν γὰρ, 
ἐξόν σοι ἐχτεμεῖν αὐτὴν, pij ποιῇς τοῦτο διὰ τὸν τοῦ 
Θεοῦ φόδον, ἀλλὰ φέρης ἑλαττώματα τοσαῦτα, δεδοι- 
κὼς τὸν ἐπὶ τούτοις χείµενον νόμον τὸν χωλύοντα 
ἐχθαλεῖν γυναῖχα, xàv ὁτιοῦν ἔχῃ νόσημα, ἄφατον 
λ{ψῃ µισθόν΄ xal πρὸ τῶν μ,σθῶν δὲ τὰ μέγιστα 


8 Reg., λεπτόχαιος. 





χερδανεῖς, ἐχείνην τε εὐπειθεστέραν χατασκενάνὼν, 
xai αὐτὸς ἐπιειχέστερος ταύτῃ Υινόµενος. 

Λέγεται γοῦν τις καὶ τῶν ἔξωθεν φιλοσόφων µο- 
χθηρὰν ἔχων γυναῖκχα xal φλύαρον καὶ πάροινονι 
πρὸς τοὺς ἑρωτῶντας, τίνος ἕνεχεν τοιαύτην ἔχων 
ἀνέχεται, εἰπεῖν, ὥστε γωμνάσιον χαὶ παλαΐίστραν 
ἔχειν φιλοσοφίας ἐπὶ τῆς οἰχίας' "Ἔσομαι γὰρ τοῖς 
λοιποῖς πραήτερος, φησὶν, ἓν ταύτῃ xa0' ἑκάστην 
πα:δευόµενος τὴν ἡμέραν. Ἐθοήσατε μεγάλα; Αλλ) 
ἐγὼ νῦν ὀδύρομαι µέγα, ὅταν Ἕλληνες ἡμῶν ioi 
Φιλοσοφώτεροι, ἡμῶν τῶν χελευσθέντων ἀγγέλους µι- 
µεῖαθαι, μᾶλλον δὲ τῶν κελευσθέντων αὐτὸν τὸν θεὸν 
ῥηλοῦν xaz τὸν τῆς ἐπιειχείας λόγον. 'O μὲν οὖν φι- 
λόσοφος λέγεται διὰ τοῦτο πονηρὰν ἔχων γυναῖκα μὴ 
ἐχδαλεῖν ΄ τινὲς δὲ xaX διὰ τοῦτο ἀγαγέσθαι αὐτὸν αὐ- 
τὴν λέγουσιν. Ἐγὼ δὲ, ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων 
[240] ἁλογώτερόν εἶσι διαχείµενοι, παραινῶ piv 
ἑξαρχῆς πάντα ποιεῖν καὶ σπουδάνειν ὅπως εὐάρμο- 
στον λάθοιεν σύνοικον xai πάσης γέµουσαν ἀρετῆς * 
εἰ δὲ συµθαίη διαμαρτεῖν, xal μὴ χρηστὴν μηδὲ 
ἀνεχτὴν νύμφην εἰσαγαγεῖν εἰς τὴν οἰχίαν, τότε γοῦν 
τὸν φιλόσοφον τοῦτον ζτλοῦν, xai ῥυθμίζειν αὐτὴν 
πάντοτε, xal μηδὲν τούτων προτιθέναι b. Ἐπεὶ xai 
ἔμπορος, πρὶν fj πρὸς τὸν κοινωνὸν συνθήχας θέσθαι 
τὰς δυναµένας εἰρήνην πρυτανεύειν, 0) πρότερον 
χαθέλξει τὸ πλοῖον εἰς τὸ πέλαγος, οὐδὲ τῆς ἄλλης 
ἄγεται ἐμπορίας. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν πάντα πράτ- 
τωµεν, ὥστε τὴν κοινωνὸν τῆς τοῦ βίου πραγµατείας 
ἡμῖν καὶ τοῦ πλοίου τούτου μετὰ πάσης ἔνδον χατέχειν 
τῆς εἰρήνης. Οὕτω γὰρ xaX τὰ ἄλλα πάντα ἡμῖν ἔσται 
γαληνὰ, xal μετὰ ἁδείας τὸ πέλαγος τοῦ παρόντος 
διαδραμοῦμεν βίου. Τοῦτο xal πρὸ οἰχίας καὶ àvópa- 
πόδων καὶ χρημάτων xal ἀγρῶν xal αὐτῶν τῶν πολι- 
τιχῶν πραγμάτων ἄγωμεν ' xal πάντων ἡμῖν mpo- 
τιµότερον ἕἔστω τὸ τὴν μεθ) ἡμῶν ἐπὶ τῶν οἴχων 
χαθηµένην μὴ στασιάζειν μηδὲ διχοστατεῖν πρὸς 
ἡμᾶς. Οὕτω γὰρ xai τὰ ἄλλα ἡμῖν κατὰ ῥοῦν Ίξει, καὶ 
ἐν τοῖς πνευματικοῖς δὲ πολλῆν ἔξομεν τὴν εὐχολίαν, 
μετὰ ὁμονοίας τὸν ζυγὸν τοῦτο» ἕλχοντες * xal πάντα 
χατορθώσαντες, τῶν ἀποχειμένων ἐπιτενζόμεθα àva- 
θῶν; ὧν Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal 
φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) 
οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, χράτος, 
τιμῆ, νῦν xal ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Αμήν. 


3 Legeb.lur προστιθέναι 





OMIAIA KZ'. 


Τυῦτο δὲ zapayqéAAov, οὐκ ἐπαινῶ ὅτι ovx εἰς τὸ 
xpeittor, dAA' εἰς τὸ ἧττον συνέρχεσθε. 

α’. Αναγχαῖον χαὶ τοῦ παρόντος ἐγχλήματος πρότε- 
po» *hv αἰτίαν εἰπεῖν * οὕτω γὰρ ἡμῖν εὐμαθέστερος 
πάλιν ἔστα: ὁ λόγος. Τίς οὖν ἐστιν αὕτη; Καθάπερ ἐπὶ 
τῶν τρισχιλίων τῶν ἐξ ἀρχῆς πιστευσάντων χοινῇ 
πάντες εἰστιῶντο, καὶ xotyà πάντα ἐχέχτηντο * οὕτω 
xa τότε ὅτε ταῦτα ἔγραφεν ὁ Απόστολος ἐγίνςτο, οὐχ 
οὕτω μὲν μετὰ ἀχριθείας, ὥσπερ δέ τις ἀπόῤῥοια 
τῆς Χοινωνίας ἑχείνης ἑναπομείνασα, xal εἰς τοὺς 
μετὰ ταῦτα χατέθη. Καὶ ἐπειδῆῇ συνέθαινε τοὺς μὲν 


Σπένητας εἶναι, τοὺς δὲ πλουσίους, τὰ μὲν ἑαυτῶν οὐ - 


χατετίθεντο πάντα εἰς μέσον, χοινὰς 65 ἑποιοῦντο 
τὰς τρατπέζας bv ἡμέραις νενοµ.σµέναις, ὡς εἰχὸς, 
καὶ τῆς συνάξεως ἁπαρτισθείσης μετὰ τὴν τῶν μυ- 


στηρίων χοινωνίαν ἐπὶ χοινὴν πάντες ᾖεσαν εὐωχίαν, 
τῶν μὲν πλοντούντων φερύντων τὰ ἐδέσματα, τῶν δὲ 
πενοµένων xat οὐδὲν ἑχόντων ὑπ᾿ αὐτῶν χαλουµένων, 
xai κοιν] πάντων ἑστιωμένων. λλλ' ὕστερον xat 
τοῦτο διεφθάρη τὸ ἔθος. Τὸ δὲ αἴτιον ἐχ τοῦ δι- 
εσπάσθαι xal προσνέµειν ἑαυτοὺς, τοὺς μὲν τούτοις, 
τοὺς δὲ ἐχείνοις, xal λέχειν' Ἐγὼ μέν εἰμι τοῦ δεῖ- 
νος, ἐγὼ δὲ τοῦ δεῖνος ΄ ὅπερ χαὶ ἓν ἀργῇ τῆς Ἐπι- 
στολῆς διορθούµεν»: ἔλεγεν ᾿Εξη«ώύθη γάρ po: περὶ 
ὑμῶν [241], dósAgol µου, ὑπὸ τῶν Χ.όης, ὅτι 
ἔριδες ἐν ὑμῖν εἶσι. Λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι ἕκαστος 
ὑμῶν «έχε, Εγὼ μέν εἰμιι Παύ.ου, ἐγὼ δὲ 
'AzoAAo, ἐγὼ δὲ Κηφᾶ. Οὐκ ἐπειδη Παῦύλῳ προσ- 
ένεμον ἑαυτούς * οὐδὲ γὰρ ἂν ἠνέσχετο * ἀλλ ἐκ πε- 
ριουσίας πρόῤῥιζον τὸ ἔθος ἀνασπάσαι βο»λόμενο», 


A » 


2020 
ἑσυτὸν παρενέθηχε, δεικνὺς ὅτι εἰ χαὶ αὐτόν τις ἔπ- 
εγράφετο τοῦ κχοινοῦ σώματος ἀποῤῥηγνύμενος, xal 
ούτως ἄτοπον τὸ γινόµενον ἣν xat παρανοµίας ἐσχά- 
της. Ei δὲ ἐπὶ τούτου παρανομία, πολ)ῷ μᾶλλον 
ἐπ᾽ ἐχείνων τῶν χαταδεεστέρων, Ἐπεὶ οὖν διεσπά- 
σθη τὸ ἔθος τοῦτο, ἔθος χάλλιστον xat χρησιμώτατον 
(xa γὰρ ἀγάπης ὑπόθεσις ἣν, καὶ πενίας mapapu- 
la, χα) πλούτου σωφρονισμὸς, χαλ φιλοσοφίας ἀφορμῆ 
τῆς µεγίστης *, xal ταπεινοφροσύνης διδασκαλία)" 
ἐπεὶ οὖν εἶδε τοσαῦτα ἀγαθὰ διαφθειρόµενα, πληκτι- 
χῶς εἰχότως τῷ λόγῳ χέχρηται, οὕτω λέγων * Τοῦτο 
δὲ παραγγέ1.Ίων, οὐκ ἐπαινῶ. Ἐν piv γὰρ τῷ 
προτέρῳ ἐγχλήματι, ἅτε πολλῶν ὄντων τῶν φνλατ- 
τόντων, ἑτέρως Ἰοξατο, λέγων οὕτως  Ἐπαινώ δὲ 
ὑμᾶς, ὅτι πάντα µου µέμνησθε ᾽ ἔντανθα δὲ ἕναν- 
τίως, Τοῦτο δὲ παραγγέ-.Ίω», οὐκ ἐπαινῶ. Διόπερ 
οὐδὲ μετὰ τὴν ἐπιτίμησιν τὴν κατὰ τῶν τὰ εἰδωλό» 
θυτα ἑσθιόντων αὐτὸ τέθεικεν * ἀλλ᾽ ἐπειδῇ τραχύτε- 
pov fjv ἐχεῖνο, μέσον παρεμθαλὼν τὸν περὶ της xó- 
yrs λόγον, ἵνα μὴ ἐξ ἐγχλημάτων σφοδρῶν εἰς ἕτερα 
πάλιν ἐπαχθηῃ διαθαίνων τραχύτερος φαίνηται, τότε 
ἔρχεται ἐπὶ τὸ σφοδρότερον πάλιν, xal φησι’ Tovco 
δὲ παραγγέ.λων, οὐχ ἐπαιγῶ. Ποῖον τοῦτο; "O 
μέλλω λέγειν νῦν. Τί ἐστι, HaparyéAAov. οὐκ ἐπαι- 
φῶ; Οὐκ ἀποδέχομαι ὑμᾶς, φησὶν, ὅτι µε εἰς ἀνάγ- 
χην χατεστήσατε συμθουλῆς ΄ οὐκ ἑπαινῶ, ὅτι ἐδεί- 
θητε διδασχαλίας εἰς τοῦτο, ὅτι χρείαν ἔχετε τοῦ 
παραγγελθῆνα. ὑπ' ἐμοῦ. Εἶδες πῶς Ex προοιµίων 
ἴδειξε σφόδρα ἄτοπον ὃν τὸ qivóuevov ; Όταν γὰρ 
μηδὲ παραγγελίας ὀφείλῃ δεῖσθαι ὁ ἁμαρτάνων εἰς τὸ 
μὴ ἁμαρτεῖ», ἀσύγγνωστον εἰχὸς εἶναι τὸ ἁμαρτανό- 
µενον. Καὶ διὰ τί οὐχ ἐπαινεῖς; "Οτι οὐκ εἰς τὸ 
κρεῖττον, àAA' εἰς τὸ ἧττον συνέρχεσθε, rot, 
τουτέστιν, ὅτι οὐ προθαἰνειε εἰς ἀρετήν. Δέον γὰρ 
ἐπιδοῦναι χαὶ πλείονα Ὑενέσθαι τὴν φιλοτιμίαν, 
ὑμεῖς δὲ καὶ τὸ Ίδη χρατῆσαν ἔθος ἠλαττώσατε, xai 
οὕτως ἠλαττώσατε, ὡς xal παραγγελίας δεηθῆναι 
παρ᾽ ἐμοῦ, ἵνα ἐπὶ τὴν προτέραν ἑπανέλθητε τάξιν. 
Εἶτα ἵνα y. δόξῃ διὰ τοὺς πένητας ταῦτα λέγειν µό- 
voy, οὐχ εὐθέως εἰς τὸν περὶ τῶν τραπεζῶὼν ἐμθάλ- 
A&t λόγον, ὥστε μὴ εὐχαταφρόνητον ταύτῃ ποιῆσαι 
τὴν ἐπιτίμησιν ἐχείνοις, ἀλλά ζητεῖ λέξιν πληκτιχω- 
τάττν xal πολὺν ἔχουσαν τὸν φόθον * τί γάρ φησι; 
Πρῶτον μὲν γὰρ συνερχοµένω» ὑμῶν ἐν éxxAn- 
σἱᾳ, ἁκούω σχίσµατα ἐν ὑμῖν ὑπάρχειν'. Καὶ οὗ 
Ἀόγει, Αχούω γὰρ pf χοινῃ ὑμᾶς συνδειπνεῖν 
ἀχούω γὰρ xav' ἰδίαν ὑμᾶς ἑστιᾶσθαι, xat μὴ μετὰ 
τῶν πενῄτων ἀλλ ὃ μάλιστα ἱκανὸν ἣν αὐτῶν δια- 
σεῖσαι τὴν διάνοιαν, τοῦτο τέθειχε, τὸ τοῦ σχίσματος 
[949] ὄνομα, ὃ xa τούτου ἣν αἴτιον, κἀχείνου πάλιν 
ἀνεμίμνησχε τοῦ &v ἀρχὴ τῆς Ἐπιατολῆς εἰρημένου 
xai δηλωθέντος ὑπὸ τῶν Χλόης. Καὶ µέρος τι πι- 
στεύω. 

B^, "Iva γὰρ jh λέγωσι, Τί οὖν, εἰ ψεύδονται οἱ δια- 
θάλλοντες: οὔτε ὅτι πιστεύω εἶπεν, ἵνα μὴ ἀναισχυν: 
τοτέρους ποιῄσῃ, οὐδ' a9 πάλιν ὅτι ἀπιστῶ, ἵνα μὴ 
δόξη µάτην ἐπιτιμᾶν, ἀλλὰ, Mépoc τι καὶ πιστεύω, 
φησὶ, τουτέστιν, ἐκ μέρους μιχροῦ πιστεύω, ἕναγω- 
νίους ποιῶν, καὶ εἰς «nv τῆς διορθώσεως χαλῶν ἑπάν- 
οδον. Asi Τὰρ καὶ αἱρέσεις ἐν ὑμῖν εἶναι, tva οἱ 
δόχιµοι carepol γένωνται ἓν ὑμῖν  αἱρέσεις ἓν- 
ταῦθα, οὐ ταύτας λέγων τὰς τῶν δογμάτων , ἀλλά 
τὰς τῶν σχισµάτων τούτων. Ei 65 καὶ τὰς τῶν δο- 


* [ια lteg. In editis hac, xai φιλοσοφίας ἀφορμὴ τὴ; μὲ- 
χίστης, decrant. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


336 


Υµάτων ἔλεγεν, οὐδὲ οὕτω λαθὴν ἑδίδου. Καὶ γὰρ 6 
Χριστός φησιν, Ανάγκη ἐ.θεῖν τὰ σκἀνδα.α, οὐ 
τὶν ἐλευθερίαν τῆς προαιρέσεως λυμαινόμενος, οὐδὲ 
ἀνάγχην τινὰ xaX βίαν ἐφιστὰς τῷ piu, ἀλλὰ τὸ πάν- 
τως ἐσόμενον Ex τῆς πονηρᾶς τῶν ἀνθρώπων γνώ- 
pne προλέγων, ὅπερ ἔμελλε γίνεσθαχι, οὗ διὰ τὴν αὖ- 
τοῦ πρόῤῥησιν, ἀλλά διὰ την τῶν ἀνιάτως ἑχόντων 
γνώµην. Οὐὺ γὰρ ἐπειδῇ προεῖπε, ταῦτα ἑἐγίνετο, 
ἁλλ᾽ ἐπειδῃ πάντως ἔμελλε γίνεσθαι, διὰ τοῦτο προ- 
εἶπεν * Ἐπεὶ, εἰ ἀνάγχης ἣν τὰ σχάνδαλα, καὶ μὴ 
γνώμης τῶν εἰσαγόντων αὐτὰ, περιττῶς ἔλεγεν, Oval 
τῷ ἀγθρώπῳ ἑχείνῳ, 6c οὗ τὰ σκἀνδα.Ία ἔρχεται. 
᾽Αλλὰ τἀῦτα μὲν εὐρύτερον iv αὐτῷ YsvÓpsvot τῷ 
χωρίῳ διελέχθηµεν * vov δὲ ἐπὶ τὸ προχείµενον ἱέναι 
ἀνάγχη. "Οτι γὰρ περὶ τῶν αἱρέτεων τούτων εἶπε 
τῶν κατὰ τὰς τραπέκας χαὶ τῆς φιλονειχκίας ταύτης 
καὶ διαστάσεως, xai ἐκ τῶν ἑξῆς δηλον ἐποίησεν. 
Εἰπὼν γὰρ, ὅτι ᾽Αχούω σχίσµατα ἓν ὑμῖν ὑπάρ- 
χειν. οὐχ ἕστη µέχρι τούτου, ἀλλὰ δειχνὺς mola λέ- 
γει σχίσµατα, προϊών φησιν, ὅτι Ἕκαστος τὸ ἴδιον' 
δεῖπνον προ.αμέάνει" xaX πάλιν, Mi] γὰρ οἰχίας 
οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ zíivsw ; 3) τῆς "Ex- 
xAncíac τοῦ Geo? καταφροχεῖτε; ἸΑλλ' ὅτι μὲν 
περὶ τούτων εἶπε, δῆλον. EL δὲ σχίσµατα αὐτὰ καλεῖ, 
μὴ θαυμάσης ' ὅπερ γὰρ ἔφην, τῇ λέξει καθιχέσθαι 
αὐτῶν βούλεται. EL ὃξ δογμάτων ἣν τὰ σχίσµατα, 
οὐχ ἂν οὕτως αὗτοῖς διελέχθη ἡμέρως. "Axousov 
γοῦν ὅταν τι τοιοῦτον λέγῃ, πῶς ἐστι σφοδρὸς xai 
ἀσφαλιζόμενος xat ἐπιτιμῶν ' ἀσφαλιζόμενος μὲν, 
ὡς ὅταν λέγῃ, Küv ἄγγεΊῖος ὑμᾶς εὐαγ}εάίζηται 
παρ ὃ xapeAd6ece, ἀνάθεμα ἕστω᾽ ἐπιτιμῶν δὲ. 
ὡς ὅταν λέγῃ, Οἵτυες ἐν νόμφ δικαιοῦσθε, τῆς 
χάριτος ἐξεπέσετε. Καὶ νῦν μὲν κύνας χαλεῖ τοὺς 
διαφθείροντας λέγων, Β.έπετε τοὺς κύνας ᾿ vuv δὲ 
χεχαυτηριασµένους τὴν συνείδησιν, xal ἀγγέλους 
διαθόλου πάλιν. Αλλ οὖν ἐνταῦθα τοιοῦτον οὐδὲν 
εἶπεν, ἀλλ ἡμέρως καὶ ὑφειμένως. Τί δέ ἐστιν, "Iva 
οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένγωνται ἐν ὑμῖν; "Iva λἀμ- 
Ψωσι µειζόνως, "O δὲ βούλεται εἰπεῖν, τοῦτό ἐστιν, 
ὅτι Toug ἀπεριτρέπτους xal στεῤῥοὺς οὗ µόνον οὐδὲν 
τοῦτο παραθλάπτει, ἀλλὰ xai δείχνυσι μᾶλλον, xai 
λαμτροτέρους ἀποφαίνει. Τὸ {3215 γὰρ. "Ira, τοῦτο, 
οὐ πανταχοῦ αἰτιολογίας ἐστὶν, ἀλλὰ πολλαχοὺ xat tfe 
τῶν πραγμάτων ἐχθάσεως. 0ὕτω καὶ ὁ Χριστὸς αὐτὸ 
τίθπσιν, ὅταν λέΥῃ, Εἰς xpipa ἑγὼ ἦλθον εἰς τὸν' 
κόσμον τοῦτον, (va οἱ μὴ β.Ιέποντες Β.ῑέπωσι, 
καὶ οἱ β.Ίέποντες tugAol γένωνται ' οὕτω καὶ αὖ- 
τὸς 6 Παῦλος, ὅταν περὶ τοῦ νόµου διαλεγόµενος 
Yoázn* Λόμος δὲ παρεισῆ-ῖθεν, iva π.1εονάσῃ τὸ 
παράπτωμα. Αλλ) οὔτε ὁ νόμος διὰ τοῦτο E000, ἵνα 
αὐξιθῇ τὰ ἁμαρτήματα τῶν Ἰουδαίων * τοῦτο δὲ ES- 
έδη : οὔτε ὁ Χριστὸς διὰ τοῦτο λθεν, ἵνα οἱ βλέπον- 
τες τυφλοὶ γένωνται, ἀλλὰ διὰ τὸ ἑναντίον ' συνέδη δὲ 
τοῦτο. Οὕτως οὖν καὶ ἐνταῦθα νηητέον τὸ, "Iva οἱ 
δόχιµοι guvepol γένωνται. 0ὐδὲ γὰρ διὰ τοῦτο ἐγέ- 
νοντο αἱρέσεις, ἵνα οἱ δύκ.µοι φανεροὶ γένωντα:, ἀλλὰ 
τῶν αἱρέσεων τούτων γενοµένων τοῦτο συνέθη. Ταυ- 
τα δὲ εἶπε, τοὺς πένητας παραμυθούµενος τοὺς Υὲεν- 
ναίως φέροντας ch» τοιαύτην ὑπερογίαν. AU 0305 
εἶπεν, "Iva δόχιµοι γένωνται * ἀλλ, "Iva οἱ δόκιμοι 
ὄντες gavepol γένωνται, δηλῶν ὅτι καὶ πρὸ τούτου 
τοιοῦτοι σαν, ἀλλ' ἄν: p itvvvzo τοῖς πολλοῖς, xal πα- 
ραμυθίας ἀπολαύοντες τῆς παρὰ τὼν πλουσίων, οὗ 
02/000 ἐφαίνοντο * νυνὶ δὲ ἡ στάσις αὕτη xat fj φιλο- 
νειχία δήλους αὐτοὺς ἐποίησεν, ὥσπερ τὸν χνθερνή- 
την ὁ χειμὼν δείχνυσι. Καὶ οὐκ εἶπεν, "Iva ὑμεῖς 


235 
sdsceriberent ; neque enim id ille tulisset : sed ex 
abundanti, volens hunc morem radicitus evellere, 
seipsum apposuit, ostendens, quod si se quis :psi ad- 
scriberet a communi corpore abscissus, sic quoque 
rem esse absurdam et extreme. iniquitatis, Si autem 
iu loc erat hiiquitas, multo magis in illis qui inferio- 
res erant. Quia igitur disjectus et divisus erat hiec 
mos, puleherrimus ille et utilissimus (causa enit erat 
caritatis , paupertatis consolatio , divitiarum modera- 
tio, maxim;rque philosophi:e occasio, οἱ doctrina hu- 
imilitatis) : quia igitur sciebat tanta bona esse corru- 
pta, jure acri usus est oratione, sic dicens : Hoc 
autem precipiens, non laudo. In priori nempe accusa- 
iioue, quod plurimi essent qui observarent, alio inodo 
incepit his verbis : Laudo autem vos , quia per omnia 
mei meministis ; hic vero contra : Jloc autem pracie 
pieiis , non laudo. Idcirco neque post increpationem 
eorum qui idolothyta comedebant , posuit. illud ; sed 
quia asperius illud erat, medio interjecto sermone de 
coma ; ne ex asperis crimiuationibus in alias etiam 
molestas transieus acrior videretur, tune ad asperius 
rursum veuit, et ait : Hoc autem praecipiens, non [au- 
do. Quodnam? Quod nunc dicturus sum. Quid illud 
est, Pracipiens non laudo? Vos non approbo, inquit, 
quod me ad consilii dandi necessitatem adduxeritis : 
non laudo, quod hac in re doctrina opus labueritis 
et adinonitione mea. Viden' quomodo ab iuitio osten- 
derit rem esse admodum absurdam ? Cum enim ad- 
uionitione opus non babere debeat is qui peccat ad 
non peccandum , tunc venia indignum est peccatum. 
Et cur non laudas? Quia non in melius, sed in deterius 
consenítis, inquit. Hoc est, quia ad virtutem non pro- 
fectum habetis. Cum oporteret enim ad meliora per- 
gere, et majus esse proficiendi desiderium ; vos mo- 
rem qui jam invaluerat minuistis, atque ita minuistis, 
ul meo egeatis pr:cepto quo ad priorem redeatis 
ordinem. Deinde ne videretur h:ec propter pauperes 
tantuni dicere, non statim ad sermonein de mensis 
properat , ut ne increpaonem wultum timoris in- 
euLientem contemptui exponat, scd Πέ dictionem 
acerrimam, qux multum iuferat timorem. Quid enim 
ait? 48. Primum quidem convenientibus vobis in eccle- 
sia , audio scissurus esse inter vos. Non dicit, Audio 
enim vos nou in communi coenare ; audio enim vos 
seorsim comedere, et non cun pauperibus ; sed quod 
magis poterat ipsorum animum conmovere,hoc po- 
sint , id est, schismatis nomen, quod etiam hujusce 
rei causa erat : rursusque illud revocavit in memo- 
riam, de quo in epistole principio dictum fuerat, et 


significatum ab iis qui erant Chlues. Et ez parte credo. 
2. Nedicerent enim, Quid si mentiantur calumnia- 


tores? neque dicit se credere, neimpuden|iores iilos 
reddat; neque rursum non credere, ne videatur frc- 
sira increpare ; sed, Partem quamdam credo, inquit, id 
est, ex modica parte credo, anxiosillos reddens, et ad 
correctionis reditum vocans. 19. Nain et oportet ha- 
reses esse in vobis, ul qui probati sunt , manifesti fiant 
in vobis. Haereses hic dicit, non hasce que de dogma- 
tibus sunt, sed horum scliismatunt. Quod si ctiam 


IN EPIST. 1 An COR. HOMIL. XXVII. 


926 


dogmatum diceret, neque ità ansam daret. Num 
Christus ait, Necesse est ut veniant. scandala ( Matth. 
18. 7), non arbitrii libertatem labefactans, neque ne- 
cessitatrem quamdam et vim in vitam inferens ; sed 
qued ex mala hominum mente omnino futurum erat 
przedicens , futurum nempe, non ob illius przdictio- 
nem, sed ex animo eorum, qui insanabili morbo la- 
borabant. Neque enim quia przdixit, illa facta sunt , 
sed quia omnino futurum erat, ideo pr:edixit. Etenim 
si ex necessitate venirent scandala, et uon ex animo 
eorum qui illa induxerunt, supervacanee dixisset : 
Ve homini illi, per quem scandalum venit (1Lid). Sed 
hzc pluribus disseruimus in ipso loco : nunc autem 
ail propositum veniendum est. Quod de iis ieresibns 
dicat, qu:e circa mensas versabantur, deque liae con- 
tentione εἰ dissensione, ex scquentibus declaravit. 
Cum dixissent enim , Audio schismata esse inter vos, 
non hie constitit, sed ostendens qu:enam. schismala 
essent, progressus dicit, 21. Unusquisque suam coenam 
presumit ; θἱ rursum, 22. Nunquid domos non habetis 
ad manducandum et bibendum ? aut ecclesiam Dei con- 
temnitis ? Scd quod de his dicat, perspicuum est. Si 
autem schismata illa vocet, ne mireris : nam, ut dixi, 
hac dictione illos incessere vult. Si vero dogmatum 
schismata, essent , uon ità maprsuete cum iilis loquu- 
Uis. esset. Audi igitur illum tale quidpiam dicentem, 
quam sit veliemens, et dum confirmat el dum incre- 
pat ; confirmans quidem, ut cum dicit : Etiamsi an- 
gelus vobis evangelizet prater id quod accepistis , ana- 
thema sit (Gal. 4. 8); increpans vcro, ut cum ait : Qui 
in lege justificamini, a gratia excidistis (Ibid. 5. 4). Et 
nunc quidem canes vocat eos qui corrumpunt, dicens, 
Videte canes (Philipp. 3. 2) : nunc autem cauterio in- 
ustam habentes conscientiam (1. Tim. 4. 9), et rur- 
sus angelos diaboli. At hic niliil tale dixit, sed man- 
sucte ac remisse. Quid est autem, Ut qui probati suut, 
manifcsti fiant in vobis? Ut magis respleudeant, Hoc 
est autem quod vult diccre : Eos qui stabiles et firmi 
sunt, non modo nihil horum ledit, sed. etiam nagis 


: ostendit redditque clariores. Illud enim, ut, non sem- 


per causam indicat, sed etiam szpe rerum eventum. 
ἵνα et Christus id adhibet cum dicit : /n judicium ego 
veni in hunc mundum , ut non videntes videant , οἱ vi- 
dentes ceci fiant (Joan. 9. 59). Sic et ipse Panlus, 
cum de lege disserens scribit : Lez subintravit, ut 
abundaret delictum (Rom. 5. 20). Sed neqae lex ideo 
dàta est, ut peccata Jud:eoruin augerentur ; illud au- 
tem eveuit : neque Christus ideo venit, ut videntes 
cxci flerent; sed propter coutrariam rem : at illud 
ita contigit. Sic igitur et hoc loco intelligendum illud, 
Ut qui probati sunt, manifesti fiant. Neque enim ideo 
Γιος sunt. hzereses , ut qui probati essent. manifesti 
fierent ; sed advenientibus liis hzeresibus, hoc accidit, 
Πο porro dicit, pauperes consolans, quí talem con- 
temptuim fortiter ferrent. ldeo non dixit, Ut probati 
fiant, sed, Ut qui ργοξωὶ sunt, manifesti fiant : decla- 
rans illos etiam antea tales fuisse ; sed commiscebans 
tur cum plurimis, et consolationem accipientes a di» 
vitibus , non elmodum conspicui eraut : nu»c autem 


39] 
hie dissensio et contentio manifeetos illos feeit ; 
quemadmodum gubernatorem tempestas ostendit. Ne- 
que dixit, Ut vos probati appareaus ; sed. Ut qui pro- 
bati sunt , manifesti fiaut , qui nempe in vobis tales 
sunt. Neque enim accusans manifestos reddit, ut ne 
ipsos impudentiores faciat, neque laudans, ne reddat 
segniores ; sed suspensam profert orationem, et hunc 
et illum singulorum couscienti» adaptandum prz- 
bens. Non modo autem mihi hic pauperes videtur 
consolari, sed etiam eos qui mores non corruperant. 
Nam verisiinile erat in illis esse qui ipsos servarent 
ill:»sos : ideoque dixit, Partem aliquam credo. Jure 
igitur eos probatos dicit, qui non modo cum aliis mo- 
rem servaverant, sed etiam absque illis immobilem 
hauc pulchram servabant legem. Hoc autem facit, ut 
hos et alios his laudibus alacriores reddat. Deiude di- 
eit quod genus peccati sit illud. Quid autem hoc est? 
90. Convenientibus, inquit, vobis in unum, jam non est 
Dominicam cenam manducare. Vides quomodo pudo- 
rem incutiens, narrantis more, jam consilium instru- 
xi? Conventus enim modus, inquit, est alius ; cst 
enim caritatis οἱ fraternze dilectionis : unus ccrte vos 
omnes excipit locus, et simul congregamini : mensa 
vero jam non similis est conventui. Nec dixit, Con- 
venientibus vobis non iu communi manducatis ; sed 
alio modo et multo terribilius illos perstringft, dicens : 
Non est Dominicam comam mauducare ; illos ad ipsam 
transmittens vesperam , qua tremenda mysteria tra- 
didit Christus. Ideo ctiam prandium illud vocavit ce. 
nam : etenim illud prandium omnes communiter ha- 
buit recumbentes. Atqui non tantum interest spalii 
inter divites et pauperes, quantum inter doctorem et 
discipulos : immensum quippe illud est. Et quid dico 
inter doctorem ei discipulos ? cogita intervallum quod 
est inter doctorem οἱ proditorem. Altamen et. ipse 
cum illis recumbebat, neque illum ejecit, scd et salis 
consortem fecit, et mysteriorum participem. 

Φ. Deinde interpretatur quomodo non est Domini- 
cam cenam manducare. 21. Unusquisque enim suam 
canam praesumit , inquit, ad manducandum : et alius 
quidem esurit, alius vero ebrius est. Viden' quomodo 
illos ostendit sese magis dedecore afficientes? Nam 
quod Dominicum erat, proprium sibi faciunt; ita ut 
jlli priores sint qui dedecore afficiuntur , qui mensae 
sue eam qua maxima erat dignitatem auferunt. Quo- 
modo et qua ratione? Quia Dominica coena, id est, 
quod Domini est, commune debet esse. Qua: enim 
domini suut , non hujus quidem famuli sunt, illius 
vero non item, sed in communi omnium. Dominicum 
ergo hoc dicit quod commune est. Nam si Domini tui 
εδἰ, ut revera est, non debes quidam ut propria 
avellere, sed qua: Domini sunt, communiter omnibus 
opponere : hoc est enim Dominicum. Nunc autem non 
sinis illud esse Dominicum, cum non sinis esse com- 
mune, sed seorsim epularis. Quapropter subjungit 
dicens : Unusquisque enim suam cenam praesumit. Nec 
dixit, Abscindit, sed Presumit, sensim illos edaciiatis 
el petulanti;e accusans. IIoc declarat quod sequitur : 
cum boc enim dixisset , rursum subjunxit : Et alius 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM] ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


quidem esurit, alius autem ebrius est ; quoe utraque 
hon servate mensur: erant, indigentia nempe et 
excessus. Ecce secunda accusatio illos ipsos impetens. 
Prima, quod suam caenam dedecore afficiant ; secunda, 
quod veutrem impleant et inebrientur; et quod gra- 
vius est, esurientibus pauperibus. Quz enim omnibus 
in communi apponenda erant, iis ipsi soli ingurgitati, 
et in insaliabilitatem et iu ebrietatem deferebant. 
Ideo non dixit, Alius quidem esurit, alius satiatur ; 
sed, Ebrius est. Horum autem utrumque per se dignum 
est reprehensione : nam inebriari , etiam. absque 
eo quod despiciantur pauperes , culpa est ; pauperes 
despicere, absque ebrietate, est criminatione dignum: 
cum autem hiec simul conjuncta sunt, cogita quantus 
sit iniquitatis excessus. Deinde postquam absurditatem 
ostendit, cum magna deinceps indignatione increpa- 
tionem adjicit, dicens : 92. Numquid domos non habetis 
ad manducandum el bibendum? aut ecclesiam Dei con- 
lemnitis, εἰ con[unditis eos — qui non habent? Viden' 
quomodo a pauperum contumelia criminationem tra- 
ducat ad Ecclesiam, ut graviorem redderet orationem? 
Ecce igitur quartam accusationem, cum non pauperes 
modo, sed etiam Écciesia contumelia afficitur. Sicut 
enim Dominicam canam propriam tibi facis , sic et 
locum etiam, ecclesia utens ut domo tua. Ecclesia 
enim facta est, non ut convenientes divisi simus ; sed 
uL qui divisi sunt conjungantur : et hoc significat 
conveulus. Et con(unditis eos qui non habent. Non 
dixit, et fame necatis eos qui non habent, sed majo- 
rem incutiens pudorem, Conf(unditis, sive pudore 
3fficitis, ut ostendat se non alimentum tantum curare, 
quantum contumeliam ipsis inflictam. Ecce quintam 
accusationem, quod non tantum csurientes despiciant, 
sed etiam ilios pudore afficiant. Hoc autem dicebat , 
Simul et ea qui pauperes spectabant lionorans, et 
osténdeus illos non tantum de ventre, quantum de 
contumelia dolere, simul autem auditorem attrahens 
ad inisericordiam. Cum ergo h:ec absurda ostendisset, 
contumeliam in cenam , contumeliam in ecclesiam , 
contenmptumque pauperum, lenit rursus increpationis 
veliementiam, dicens : Laudabo vos ? in hoc non laudo. 
Quod certe quis maxime miretur, quod cum velhe- 
menlius increpare oporteret, postquam tot peccata 
recensuit et perstrinxit, lic contra lenius agat et det 
respirandi locum. Quanam de causa? Gravius ipsos 
perstrinxerat amplificata accusatione, et cum optimus 
sit medicus, congruentem vulneribus fecit incisionem, 
neque ea qux? profunda plaga opus habebant in su- 
perlicie secans : audisti enim quomodo fornicatorem 
qui apud illos erat absciderit : neque ea, qua» leuiori- 
bus egebant medicamentis, ferro tradeus. Ideo et 
lioc loco nmansuetiore utitur sermone : alioquin etiam 
miliores illos erga pauperes reddere conabatur; et 
ideo cum illis lenius loquitur. Deinde, cum vellet 
illos alio modo majori pudore suffundere, a rebus 
praecipuis sermonem texit : 25. Ego enim accepi a 
Domino, inquit, quod et tradidi vobis, quoniam Dominus 
Jesus, in. qua nocte tradebatur , accepit panem , 94. e 
gratias agens [regit et dixit, Accipite, manducaie : hoc 


937 


δόχιµοι φανῆτε, ἀλλ’, "Iva οἱ δόχιµοι gavspol γά- 
νωνται, οἱ àv ὑμῖν τοιοῦτοι. Οὔτε γὰρ χατηγορῶν 
φήλους ποιεῖ, ὥστε μὴ ἁἀναισχυντοτέρους ποιῆσαι, 
οὔτε ἑγχωμιάζων, ὥστε μὴ χαυνοτέρους, ἀλλ εἰς µετ- 
ἑωρον ἀφίτσι τὸν λόγον, καὶ τοῦτον κἀκεῖνον ἑκάστου 
τῷ συνειδότι τὰ λεγόμενα ἁρμόζειν παρέχων. 05 τεὺς 
πένητας δὲ ἐνταῦθά pot δοχεῖ παραμυθεῖσθαι µόνον, 
ἀλλὰ xai τοὺς τὸ ἔθος μὴ διαφθείροντας. Καὶ γὰρ 
εἰχὸς εἶναι ἐν αὐτοῖς xai τοὺς διατιροῦντας αὖ- 
τό * διὸ xal ἔλεγε, Μέρες τι πιστεύω. Εἰχότως τοί- 
νυν τούτους δοχίµους croi, τοὺς μὴ µόνον μετὰ τῶν 
ἄλλων διατηρήσαντας τὸ ἔθος, ἀλλὰ xal χωρὶς ἐχεί- 
νων ἀχίνητον τὸν χαλὸν τοῦτον φυλάξαντας vópov. 
Ποιεῖ δὲ τοῦτο xai ἑτέρους α xal τούτους διὰ τῶν 
τοιούτων ἑγχωμίων προθυµοτέρους ἑργάσασθαι σπεύ- 
ὅων. Elsa λοιπὸν λέγει xai αὐτὸ τοῦ ἁμαρτήματης 
τὸ εἶδος. Tí δὲ τοῦὺτό ἐστι; Συγε[χοµένγων ὑμῶν 
ἐπὶ τὸ αὐτὸ, φησὶν, ox ἔστι Κυριακὸν Ósixvor 
φΦαγεῖν. Ὀρᾶς πῶς ἐντρεπτιχῶς, xal ἓν τάξει δι- 
ηγήσεως fón τὴν συμθουλὴν χατεσχεύασε; Τὸ μὲν 
γὰρ σχΏμα τῆς συνόδου, φησὶν, ἄλλο * ἀγάπης Υάρ 
ἑστι xaX φι)αδελφίας * εἷς γοῦν ὑμᾶς ἅπαντας δέχεται 
τόπος, καὶ ὁμοῦ συναγελάζεσθε  ἡ δὲ τράπεζα λοιπὸν 
οὐχ ὁμοία τῇ συνόδῳ. Καὶ οὐκ εἶπε, Συνερχοµένων 
ὑμῶν οὐκ ἔστι χοινῆ φαγεῖν, οὐχ ἔστι μετ ἀλλήλων 
ἑστιαθῆναι, ἀλλὰ πάλιν ἑτέρως καὶ πολλῷ φοθερώ- 
:ερον αὐτῶν χαθάπτεται, λέγων, Οὐκ ἔστι Κυρια- 
κὸν δεῖπνον φαγεῖν, ἑκείνῃ παραπέµπων αὐτοὺς 
ἐντεῦθεν ἤδη τῇ ἑσπέρᾳ, χαθ᾽ ἣν τὰ φρικτὰ µυστή- 
ρια παρέδωχεν ὁ Χριστός. Διὰ τοῦτο xal δεῖπνον τὸ 
ἄριστον ἐχάλεσε ^ xal γὰρ ἐχεῖνο τὸ δεῖπνον χοινῇ 
πάντας εἶχε χαταχεχλιµένους. Καΐτοι γε οὐ τοσοῦτον 
τὸ µέσον τῶν πλοντούντων xal τῶν πἐνοµένων, ὅσον 
τοῦ διδασχάλου xal τῶν μαθητῶν ΄ ἄπειρον γὰρ 
ἐχεῖνο. Καὶ τί λέγω τοῦ διδασκάλου χαὶ τῶν µαθη- 
τῶν; ἐννόησον τὸ μέσον τοῦ [244] διδασκάλου xal 
τοῦ προδότου. 'AXA' ὅμως χαὶ αὐτὸς pev αὑτῶν 
χατεχλίνετο, xai οὐδὲ τοῦτον ἐξέθαλεν, ἁλλά xal 
ἁλῶν αὐτῷ µετέδωχε, xol τῶν μυστηρίων χοινωνὸν 
ἐποίησεν. 


Y". Εἴτα ἑρμηνεύει πῶς οὐχ ἔστι Κυριαχὸν δεῖπνον 
φαγεῖν. " Exactoc γὰρ τὸ ἴδιον ósixvor προ.αμ- 
dri, «otv, ἐν τῷ φαγεῖν' xal ὃς μὲν πεινᾷ, ὃς 
δὲ µεθύει. Είδες πῶς ἔδειξεν αὐτοὺς χαταισχύνον- 
τας ἑαυτοὺς μᾶλλον; Τὸ γὰρ Κυριαχὸν, ἰδιωτιχὸν 
ποιοῦσιν, ὥστε αὐτοὶ πρῶτοί εἰσιν οἱ καθυθριζόµε- 
νο:, οἱ τῆς ἑαυτῶν τραπέζης τὸ μέγιστον ἀφαιροῦν- 
τες ἀξίωμα. Πῶς xai «(vt τρόπῳ ; "Οτι τὸ Κυριαχὺν 
δεῖπνον, τουτέστι, τὸ Δεσποτιχὸν, ὀφείλει χοινὸν 
εἶναι. Τὰ γὰρ τοῦ δεσπότου οὐχὶ τοῦδε μὲν ἔστι τοῦ 
οἰχέτου, τοῦδε δὲ οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ χοινῇ πάντων. Τὸ 
οὖν Κυριαχὸν τοῦτό φησι τὸ χοινόν. El γὰρ τοῦ Δε- 
σπότου σοῦ ἐστιν, ὥσπερ οὖν xat ἔστιν, οὐκ ὀφείλεις 
ὡς ἴδια ἀποσπᾷν, ἁλλ᾽ ὡς τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Δε- 
απότου ὄντα, χοινῇ πᾶσι προτιθέναι. Τοῦτο γάρ ἔστι 
Κυριαχόν. Nov δὲ οὐχ ἀφίης αὐτὸ εἶναι Κυρ,αχὸν, μὴ 
ἀφεὶς εἶναι χοινὸν, ἀλλὰ χαθ᾽ ἑαυτὸν ἑστιώμενος. 
Διὸ xai ἐπάχει λέγων "Exacroc γὰρ τὸ ἴδιον 
Φεῖανον προλαμόάνει. Καὶ οὐκ εἶπεν, '᾿Αποσχίζει, 
ἀλλὰ, Προαμδάνει, Ἠρέμα χαὶ εἰς λαιµαργίαν αὖ- 
τοὺς xai εἰς προπέτειαν διαθάλλων. Τοῦτο γοῦν xa 
€» ἑξης δηλοὶ ' εἰπὼν γὰρ τοῦτο, ἐπήγαγε πάλιν’ 
Καὶ ὃς μὲν πειγᾶ, ὃς δὲ µεθύει' ἅπερ ἑχάτερᾳ 


* Sic Reg. Editi vero, xai δυ ἑτέρους. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVII. 


a8 


ἀμετρίας Tiv, xa ἡ ἔνδεια καὶ fj ὑπερδολή. Ἰδοὺ xal 
δεύτερον ἔγχλημα πάλιν αὐτοὺς ἐχείνηυς χαταθλά- 
πτον. Πρῶτον μὲν, ὅτι τὸ δεῖπνον αὐτῶν ἀτιμά- 
ζουσι * δεύτερον δὲ, ὅτι Υαστρίζονται xal µεθύουσι : 
xal «à δῆ χαλεπώτερον, Utt καὶ τῶν πενήτων πει- 
νώντων. "À γὰρ ἔμελλε χοινῇ πᾶσι προχεῖσθαι, ταῦτα 
οὗτοι μόνοι σιτούµενοι, xal εἰς ἁπληστίαν xai εἰς 
µέθην ἐξέθαενον, Διὸ οὐδὲ εἶπεν, "Oc μὲν πεινᾷ, ὃς 
δὲ χορέννυται, ἀλλά, Μεθύει. Τούτων δὲ ἔχαστον xal 
καθ ἑαυτὸ μὲν κατηγορίας ἄξιον" xai γὰρ τὸ µε- 
θύειν χωρὶς τοῦ παρορᾷν πένητας ἔγχλημα, xai τὸ 
παρορᾷν πένητας χωρὶς τοῦ μεθύειν κατηγορία". ὅταν 
δὲ καὶ ὁμοῦ συνημμένα Tj, ἑννόησον ὅση dj ὑπερδολὴ 
τῆς παρανοµίας. Εἶτα δείξας τὴν ἁτοπίαν, μετὰ 
πολλοῦ λοιπὸν τυῦ θυμοῦ τὴν ἐπίπλιξιν ἐπάγει, λέ- 
γων' Mi) γὰρ oixlac οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ 
πίνει; ἢ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ καταφρο- 
γεῖτε, καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ Éyorcac; Ὁρᾶς 
πῶς ἀπὸ τῆς τῶν πενήτων ὕδρεως ἐπὶ τὴν Ἐκκλησίαν 
μετήγαγε τὸ ἔγχλημα, ἵνα φορτικώτερον ποιῆσῃ 
τὸν λόγον; Ἰδοὺ τοίνυν καὶ τετάρτη χατηγορία, ὅταν 
ph πένητες µόνον, ἀλλὰ xal ἡ Ἐκχλησία ὑθρίζηται. 
Ὥσπερ γὰρ τὸ Κυριαχὸν δεῖπνον ἰδιωτιχὸν ποιεῖς, 
οὕτω καὶ τὸν τόπον πάλιν, ὡς οἰχίᾳ [345] τῇ ἐχχλη- 
σίᾳ χεχρηµένος. Ἑχχλησία γὰρ Υέγονεν, οὐχ ἵνα 
διῃρημένοι ὤμεν οἱ συνελθόντες, ἀλλ᾽ ἵνα οἱ διῃρη- 
µένοι συνημμένοι xal τοῦτο dj σύνηδης δείχνυσι. 
Καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ Éyorcac. Οὐκ εἶπε, 
Καὶ λιμοχτονεῖτε τοὺς μὴ ἔχοντας, ἀλλὰ πολὺ iv- 
τρεπτ!χώτερον, Ματαισχύνετε, ἵνα δείξῃ ὅτι οὐ 
τροφῆς αὐτῷ τοσοῦτον µέλει, ὅσον τῆς Όδρεως τῆς 
εἰς αὐτοὺς γινοµένης. Ἰδου xol πἐμκ πτηατηγορία, 
τὸ μὴ µόνον πεινῶντας περιορᾷν, ἀλλὰ xal χαται- 
σχύνειν αὐτοὺς. Τοῦτο δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ μὲν σεµνο- 
ποιῶν τὰ xatà τοὺς πένητας, xal δειχνὺς ὅτι οὐχ 
οὕτως ὑπὲρ τῆς Υαστρὸς, ὡς ὑπὲρ τῆς αἰσχύνης ἆλ- 
γουσιν, ὁμοῦ δὲ xol εἰς ἔλεον ἐπισπώμενος τὸν 
ἀχροατὴν. Τοσαῦτα τοίνυν δείξας τὰ ἄτοπα, ὕδριν 
εἷς τὸ δεῖπνον, Ὀδριν εἰς τὴν ἑἐχχλησίαν, τὴν εἰς 
τοὺς πένητας γινομένην ὑπεροψίαν, χαλᾷ πάλιν τῆς 
ἐπιτιμήσεως τὸν τόνον ἀθρόον λέγων * Ἐπαινέσω 
ὑμᾶς; ἑν τούτῳ οὐκ ἐπαιῶ. "0 xai μάλιστα ἄν 
τες αὑτοῦ θαυμάσειεν, ὅτι ἐπιπλῆξαι 010v σφοδρότε- 
pov µετὰ τὴν ἀπόδειξιν τῶν τοσούτων ἁμαρτημάτων 
χαὶ χαθάφασθαι, ὁ δὲ τοὐναντίον ποιεῖ μᾶλλον, ἀνίτοσι 
xal ἀναπνεῦσαι δίδωσι. Τί ποτ οὖν ἐστι τὸ αἴτιον : 
Φορτικώτερον αὐτῶν χαθήφατο τὴν χατηγορίἰαν ab- 
ξήσας, χαὶ ἰατρὸς ὢν ἄριστος καταλλήλως τοῖς τραύ- 
µασι «hv τομὴν ἐπάχει, οὔτε τὰ βαθείας δεόµενα 
πληγΏς ἐξ ἐπιπολῆς τέµνων * (Ίχουσας γὰρ αὐτοῦ 
πῶς τὸν πεπορνενχότα παρ᾽ αὐτοῖς τούτοις ἁ πέχο- 
εν), οὔτε τὰ προσηνεστέρων χρῄξοντα τῶν φαρμά- 
χων σιδἠρῳ παραδιδούς. Διά δὴ τοῦτο xal ἐνταῦθα 
πραότερον τῷ λόγῳ χέχρηται ' χαὶ ἄλλως δὲ ἡμέρους 
αὐτοὺς μάλιστα ἑσπούδαχε χαταστῆσαι τοῖς πένησι" 
διὸ xal ὑφειμένως διαλέγεται μᾶλλον αὐτοῖς. Εἶτα 
θέλων αὐτοὺς καὶ ἑτέρωθεν ἑντρέψφαι µειζόνως, ἀπὸ 
τῶν κυριωτέρων τὸν λόγον ὑφαίνει πάλιν ^ ΕἘγὼ yàp 
aapéJaCor ἀπὸ τοῦ Κυρίου, φισὶν, ὃ xal zap. 
έδωκα ὑμιν' ὅτι ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἐν τῇ νυκτὶ, 
ᾖ παρεδίδοτο, ἔ.αδεν áptor, καὶ εὐχαριστήσας 
ἔχλασε καὶ εἶπε, λάθετε, φάγετε' τοῦτό μού ἐστι 
τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κ.λώμενον' τοῦτο ποιεῖτε 
εἰς τὴν ἑμὴν ádrdpynoir. Tívo; Ένεχεν ἐνταῦθα 
τῶν μυστηρίων µέμνηται; "Ost σφόδρα ἀναγχαῖος 
εἰς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν ὁ λόγος ἣν οὗτος αὐτῷ. 


279 


Καὶ γὰρ ὁ Δεσπότης σου, qnot, τῆς αὐτῆς ἅπαντας 
ἠξίωσε τοαπέζης, xalzot αφόδρα φρικωδεστάτης οὗ- 
σης, xal πολὺ τὴν ἁπάντων ὑπερθαινούσης ἀγίαν ’ 
σὺ δὲ αὐτοὺς xai τῆς σῆς ἀναξίους εἶναι fiy, της 
μιχρᾶς ταύτης xai εὐτελοὺς, xal ἐν τοῖς πνευματι- 
xolg οὐδὲν αὐτῶν σου πλεονεκτούντων, ἁρπάνεις αὖ- 
ποὺς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ' οὐδὲ γὰρ ταῦτα cá. Ἁλλ) 
οὕτω μὲν οὐ λέγει, ὥστε μὴ γενέσθαι τραχὺν τὸν 
λόγον" ἡμερώτερον δὲ αὐτὸν χατασχενάζει λέγων᾽ 
"τι à Κύριος Ἰησοῦς ἐν τῇ vvxzl, ᾖ παρεδίδοτο, 
ἔλαδεν ἄρτον. Καὶ τίνος Évexev τοῦ χαιρου ἡμᾶς 
ἀναμιμνήσχει, καὶ τῆς ἑστέρας ἑκείνης καὶ τῆς προ- 
δοσίας: Οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ ἄνευ λόγου τινὸς, ἀλλ) ἵνα 
μεθ) ὑπερθολῆς κατανύξη xal ἀπὸ τοῦ καιροῦ. Küv 
γὰρ αὐτόλιθος fj τις, &vvof,oag ἐχείνην τὴν νύχτα, 
πῶς ἣν μετὰ τῶν μαθττῶν ἁδημονῶν, πῶς παρεδόθη, 
πῶς ἐδέθη, πῶς ἀπήχθη, πῶς ἑδ.κάσθη, πῶς καὶ τὰ 
ἑξῆς ἔπαθεν ἅπαντα, χηροῦ Ὑίνεται [246] ἁπαλώ- 
τερος, xai τῆς γῆς ἁπαλλάττεται xai τῆς ἐνταῦθα 
φαντασίας ἁπάτης. Διὰ τοῦτο πάντων ἐχείνων εἰς 
μνήμην ἡμᾶς ἄγει, διὰ τοῦ χαιροῦ καὶ τῆς τραπέ- 
ζης xaY τῆς προδοσίας ἐντρέπων xal λέγων, ὅτι Ὅ 
μὲν Δεσπότης σου xal ἑαυτὸ, παρέδωκεν ὑπὲρ σοὺ * 
συ δὲ τῷ ἁδελφῷ οὐδὲ σιτίων µεταδίδως ὑπὲρ σαν- 
400 ; 

9. Πῶς 66 qnot παρὰ τοῦ Κυρίου παρειληφέναι; 
οὐδὲ yàp παρῆν τότε, ἀλλὰ τῶν διωχόντων ἣν. "Iva. 
µάθῃς ὅτι οὐδὲν πλέον ἔχει ἐκείνη ἡ τράπεζα τῆς 
μετὰ ταῦτα. Καὶ Ὑὰρ καὶ σήμερον αὑτός ἐστιν ὁ 
πάντα ἑργαζόμενος xax παραδιδοὺς, ὥσπερ xal τὀτε. 
Οὐ διὰ τοῦτο δὲ µόνον τῆς νυχτὸς ἀναμιμνήσκει ἐχεί- 
νης, ἀλλ’ ἵνα xal ἑτέρως ἡμᾶς χκατανύξῃ. Ὥσπερ 
γὰρ ἐχείνων μάλιστα µεμνήµεθα τῶν ῥημάτων, ὧν 
ἂν τελευταῖων παρὰ τῶν ἀπιόντων ἀχούσωμεν, καὶ 
πρὸς τοὺς χληρονόμους τοὺς ἐχείνων, εἰ τολµήσαιεν 
αὐτῶν παραβῆναι τὰς ἐντολάς, ἐντρέπουτες αὐτοὺς 
λέγομεν, Ἐννοήσατε ὅτι ταύτην ὑστέραν ἀφῆχε πρὺς 
ὑμᾶς τὴν φὠνὴν ὁ πατὴρ, καὶ µέχρι τῆς ἑσπέρας Te 
ἔμελλεν ἐκπνεῖν ταῦτα ἐπέσχηπτεν' οὕτω xal ὁ Παῦ- 
λος χαὶ ἐντεῦθεν φριχτὺν ποιῆσαι τὸν λόγον βουλό- 
µενος, ᾿Αναμνήσθητε, φησὶν, ὅτι ταύτην ἑσχάτην 
ὑμῖν δέδωκε τὴν μυσταγωγίαν, xai ἐν αὐτῇ τῇ νυχτὶ, 
[| καὶ σφάττεσθαι ὑπὲρ ὑμῶν ἔμελλε, ταῦτα ἑνετέλ- 
^£t0, xal παραδιδους ὑμῖν τὸ δεῖπνον ἐχεῖνο, μετ) 
ἐχεῖνο οὐχέτι προσέθηχεν ἕτερον. Εἶτα καὶ αὐτὰ 
λοιπὸν διηγεῖται τὰ γεγενηµένα λέγων ὅτι, ᾿Ε.άδεν 
ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας ÉxAace, καὶ εἶπε' Λά. 
6ετε, φάγετε" τοῦτό μού ἐστι τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ 
ὑμῶν κ.ἰώμενυν. Ei τοΐνων ἐπ εὐχαριστίᾳ προσ- 
épyn, καὶ σὺ μηδὲν ἀνάξιον ποίει τῆς εὐχαρ:στίας, 
μηδὲ χαταίσχυνε τὸν ἁδελφὸν, μηδὲ περιόρα πει: 
νῶντα, μὴ µέθυε, μὴ ὕθριζε τὴν Ἐκκλησίαν. Προσ- 
έρχῃ γὰρ εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὧν ἀπέλαυσας. Obxouv 
xai αὐτὸς ἁμοιθὴν ἀποδίδου, xal μὴ ἀπόσχιζε σεαυ- 
τὸν τοῦ πλτοίον. Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς πᾶσιν ἑξίσης 
ἔδωκε λέγων, Λάδετε, φάγετε. 'Exelvoz τὸ σῶμα 
ἐξίσης ἔδωχε, σὺ δὲ οὐδὲ τὸν χοινὸν ἄρτον δίδως EE- 
ίσης; xat γὰρ ὑπὲρ ἁπάντων ὁμοίως ἑχλάσθη, γα) 
σῶμα Υέγονεν ὑπὲρ ἁπάντων ἑξίσης. Ὁμοίως καὶ 
τὸ ποτήριο» μετὰ τὸ δειπνῆσαι, «Ίέγων, Τοῦτο c 
ποτήριον ἡ καινἡ διαθήκη ἐστῖν ἐν τῷ ἐμῷ αἴἷ- 
ιατι' τοῦτο ποιεῖτε, ὀσάχις ἂν πίνητε, εἰς τὴν 
ἑμὴν ἀνάμγησιν. Τί λέχεις; ἀνάμνησιν τοῦ Χρι- 
στοῦ ποιεῖς, καὶ πένητας παρορᾶς, xai οὗ φρῖττεις; 
Αλλ' εἰ μὲν υἱοῦ ἡ ἀδελφοῦ τετελευτηκότος ἀνάμνη- 
σιν ἐποίεις, ἑπλήνης ἂν ὑπὸ τοῦ συωνε!δότος, εἰ μῆ 


* 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 3 


τὸ ἔθος ἐπλήρωσας, χαὶ πένητας ἑκάλεσας' την δὲ 
τοῦ Δεσπότου σου ποιῶν ἀνάμνησιν, οὐδὲ τραπέξης 
ἁπλῶς µεταδίδως; Ti 66 ἐστιν ὃ φησιν, ὅτι, Τοῦτο 
τὸ ποτήριον 1] xai] διαθήκη écciv ; "Hv γὰρ xat 
τῆς παλαιᾶς διαθήκης ποτήριον. αἱ σπονδαὶ xa «^ 
αἷμα τῶν ἁλόγων ' xaX γὰρ μετὰ τὸ θῦσα: ποτηρίᾳ 
[247] xaX φιάλῃ τὸ αἷμα δεχόμενοι οὕτως ἔσπενδον. 
Ἐπεὶ οὖν ἀντὶ αἵματος ἁλόγων αἶμα εἰσήγαγε τὸ 
αὐτοῦ, ἵνα tf] τις θορυθτθῇ τοῦτο ἀχούων, ἀνέμνησε 
τῆς παλαιᾶς θυσίας ἐχείνης. Εἶτα εἰπὼν περὶ τοῦ 
δείπνου ἐχείνου, συνάπτει τὰ παρόντα τοῖς τότε, ἵνα, 
ὡς ἐν αὐτῇ ἐχείνῃ τῇ ἑσπέρᾳ, xol ἐπ᾽ αὐτῆς χείµε- 
νοι στιθάδος, xat παρ᾽ αὑτοῦ τοῦ Χριστοῦ λαμθάνον- 
τες thv θυσίαν ταύτην, οὕτω xai νῦν διαχέωνταιν 
xai φησιν" Οσάκις γὰρ ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον 
τοῦτον, xal τὸ ποτήριον τοῦτο πίνητε, vov. θά- 
γατον τοῦ Κυρίου καταγγέ..1ετε, Óypic οὗ ἂν 
EA9n. Ὥσπεο γὰρ ὁ Χριστὸς χαὶ ἐπὶ τοῦ ἄρτου xa 
ἐπὶ τοῦ ποτνρίου, Eic τὴν ἑμὴν ἀγάμγησιν 
ποιεῖτε τοῦτο, ἔφη. την αἰτίαν ἐχκαλύπτων ἡμῖν 
τῆς τοῦ μυσττρίου δύσεως, χα) μετὰ τῶν ἄλλων xat 
ταύτην slvat λέγων ἀρχοῦσαν ἡμῖν εἰς εὐλαθεία» ὑτό- 
θεσιν ' ὅταν γὰρ ἐννοῄβσῃς τί πέπονθεν ὁ Δεαπότης 
σου διὰ σὲ, φιλοσοφώτερος ἔσῃ' οὕτω xal ὁ Παῦλος 
ἑνταῦθά φησιν’ 'Ocáxic ἂν ἐσθίητε, τὸν θάνατον 
αὐτοῦ καταγγέ-.ετε. Καὶ τοῦτο ἐχεῖνο τὸ δεῖπνό» 
ἐστιν. Εἶτα δεικνὺς ὅτι ἕως τῆς συντελείας αὐτὸ 
μένει, φησίν Ἔως ἂν ἔὐ10ῃ. "Ὥστεα ὃς ἂν ἐσθίῃ 
τὸν ἄρτον τυῦτον, 1) πίγῃ τὸ ποτήριον τοῦ Kv- 
ρίου ἀναξίως, ἔγοχος ἔσται τοῦ σώματος x«l τοῦ 
αἵματος τοῦ Κυρίου. Ti δήποτε; "Οτι ἐξέχεεν a3- 
τὸ, χαὶ σφαγὴν :ó πρᾶγμα ἀπέφηνεν, οὐχέτι θυσίαν. 
Ὥσπερ οὖν xat τότε οἱ χεντήσαντες οὐχ ἵνα πίωσιν 
ἐχέντησαν, ἁλλ᾽ ἵνα ἐχχέωσιν' οὕτω xal ὁ ἀναξίως 
μετιὼν, χαὶ μηδὲν ἐντεῦθεν χαρπούµενος. Είδες πῶς 
φοθερὸν τὸν λόγον ἐποίησε, xal μεθ) ὑπερθολης ab- 
τῶν χαθήφατο πάσης, δειχνὺς ὅτι εἰ οὕτω μέλλοιεν 
πίνειν, ἀναξίως µετέχονσι τῶν προχειµένων. Πῶς 
γὰρ οὐκ ἀναζίως, ὁ περιορῶν πεινῶντα;: ὁ χαται- 
σχύνων πρὸς τῷ περιιδεῖν; Ei γὰρ τὸ p» δοῦναι 
πένησιν ἐκθάλλει τῆς βασιλείας, κἂν παρθένος T) τις, 
μᾶλλον δὲ τὸ μὴ δαψιλῶς δοῦναι' χαὶ vào καὶ 
ἐχεῖναι ἔλαιον εἶχον, ἀλλὰ δαφιλὲς οὐχ εἶχον ' τὸ 
xai τοσαῦτα ἄτοπα ἑργάσασθαι, ἐννόησον Ἠλίχον 
ἔσται χακόὀν. 


ε’. Ποῖα ἄτοπα ; φησ!. Ti λέγεις, ποῖα ἄτοπα, Τρα- 
πέζης µετέσχες τοιαύτης, xal πάντων ὀφείλων ἥμε- 
ρώτερος εἶναι χαὶ τῶν ἀγγέλων ἴσος, πάντων ὠμό- 
τερος γΥένονας' αἵματος ἐγεύσω Δεσποτιχοῦ, xal τὸν 
ἁδελφὸν οὐδὲ οὕτως ἐπιγινώσχεις' xal ποίας ἄξιος 
€t συγγνώµης; Καΐτοι εἰ καὶ πρὸ τούτου ἠγνέεις, 
ἀπὸ τῆς τραπέςεης αὐτὸν ἐπιγνῶναι ἐχρην νῦν δὲ 
xai αὐτὴν ἀτιμάξεις τὴν τοάπεζαν, τὸν ἐχείνης 
χαταξιωθέντα μµέτοχον εἶναι τῶν σῶν οὐχ ἡγούμενος 
ἄξιον εἶναι σιτίων. Οὐ» Ίχουσας πόσα ἔπαθεν ὁ τὰ 
ἐχατὺν δηνάρια ἀπαιτῶν ; πῶς δωρξὰν ἐξενεχθεῖσαν 
ἄχυρον ἐποίησεν; οὑκ ἐννοεῖς τίς ὧν τίς γέγοναςς 
οὐχ ἀναμιμνήῆσχεις σαυτὸν, ὅτι τούτου τοῦ πένητος 
ἐν χρήµασι πολὺ πτωχότερος Tig Ev χατορθώμασι, 
µυρίων γέµων ἁμαρτημάτων» ᾽Αλλ' ὅμως πάντων 
σε ἐἑχείνων ἀπήλλαξεν ὁ θεὸς, xat τραπέζης ἠξίωσε 
τοιαύτης ᾿ d) δὲ οὐδὲ οὕτω φιλανθρωπότερος Υίνῃ. 
0ὐχοῦν οὐδὲν ἕτερον λείπεται, ἡ καὶ τό σε παραδο- 
0Ώναι τοῖς βασανισταῖς. [248| Τούτων καὶ ἡμεῖς 
ἀχούσωμεν τῶν ῥημάτων πάντες, ὅσοι ἐνταῦθα μὲν 


30 
est corpus meum, quod pro vobis (rangitur : hoc facite 
in meam commemorationem. Cur hic mysteriorum me- 
sainit* Quia valde necessarium erat ad prx»sens argu- 
mentum tali uti sermone. Nam Dominus tuus, inquit, 
eadem omnes mensa dignatus est ; etsi illa admodum 
tremenda erst, omniumque dignitatem valde supera- 
bat : tu vero illos tua indignos esse putas, illa inquam 
parva et vili; et cum iu spiritualibus niliil plus ha- 
beant quam tu, in seusibilibus illos spolias : neque 
enim hzc (ua sunt. Sed non hoc quidem dicit, ne 
asperior esset sermo, illum vero mansuetiorem efficit 
dicens : Quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradsba- 
iur, eccepit. panem. Et qua de causa tempus nobis 
commemorat, et vesperam illam et proditionem? 
Non sine causa et ratione, sed ut supra modum com- 
pungeret etiam a tempore. Elinmsi enim lapis sit ali- 
quis, si cogitet illam noctem, quomodo cum discipulis 
erat tristis , quomodo traditus est , quomodo lig:tus 
et abductus, quomodo judicatus est, el quo pacto 
extera omnia scquentia pertulit, cera mollior effici- 
tur, a terra absirahitur et ab omni hujus saeculi fastu. 
Ideo omnia illa nobis in memoriam revocat, per tem- 
pus et meusan et proditionem pudore suffundens et 
dicens : Dominus tuus seipsum pro ite tradidit ; tu vero 
fratri neque cibum das pro teipso? 

4. Quoinodo autem dicit se accepisse a Domino? 
neque enim tunc aderat , sed ex numero persequen- 
tium erat. Ut discas nihil plus habere illant mensam, 
quam illa quz postea fuit. Nam et hodie ille est qui 
omnia efficit et tradit, uL et tune. Non ideo tantum 
illam noctem commetnorat, sed et ut alio modo nos 
eempuugat. Ut enim illorum maxime verborum re- 
eordamur , qus ultima audimus a deccdentibus ; et 
heredibus eorum, si audeant illorum prxcepta trans- 
gredi, ut pudore afliciamus, dicimus : Cagitate patrem 
vestrum hanc ultimam emisisse vocem , et usque ad 
diem, qua exspiraturus erat, hzc mandavisse : sic et 
Paulus inde volens dictum illud tremendum reddere, 
Recordamini , inquit, quod hanc ultim:n vobis de- 
derit mysterii institutionem, et iu ipsa noete, qua pro 
vobis occidendus erat , lic pr:eceperit, et tradens 
nobis illam ednam , post illam non aliud adjecerit. 
Deinde illa qu:e tunc facta fuere narrat : Accepit pa- 
nem , ei cum gratias egissel , fregit et. dixit : Accipite, 
manducate ; hoc est corpus meum quod pro vobis fran- 
gitur. Si ergo propter eucliaristiam accedis , tu niliil 
eucharistis indignum facito, neque pudore afficias 
fratrem , nec esurientem despicias , ne inebrieris, ne 
Ecclesiam contumelia afficias. Accedis gratias agens 
pro íis qu:e accepisti : ergo et tu vicem repende, ne- 
quc te abscindas a proximo. Etenim Christus omni- 
bus zqualiter dedit dicens, Accipite, comedite. lle 
corpus zqualiter dedit ; tu vero ne communem qui- 
den panem aequaliter das? nam pro omuibus similiter 
fractum est, et ex quo fuit corpus pro omnibus. 25. 
Similiter et calicem , postquam cenavit , dicens : Hic 
caliz notwn tesiamentum est in meo sanguine : hoc fa- 
eite, quotiescumque biberitis, in meam commemoratio - 
meri. Quid dicis * commemorationem Christi facis, et 


P4xnaoL. Gas. LXI. 


IN EPIST. | AD COR. HOMIL. XXVII. 


90 
pauperes despicis, nec exhorrescis? Sed si fllii aut 
fratris. mortui commemorationem faceres , 4 con- 
scientia pungereris , $i non morem sequutus esses et 
pauperes vocavisses : cum autem Domini tui comme- 
morationem facis, neque mens: saltem consortium 
das. Quid vero sibi vult illud : Hic caliz nowwm testa- 
mentum. est ? Veteris. enim testamenti calix crant 

. libamina et sanguis brutorum : postquam enim sacri- 
flcaverant, in calice et phiala sanguinem excipientes, 
sic libabant. Quia igitur pro sanguine brutorum 
sanguinem suum induxit; ne quis turbaretur hoc 
audiens, in memoriam revocavit vetus illud sacrificium. 
Deinde de ccena illa loquutus, przesentia iis qux tune 
erant conjungit : ut quasi in illa vespera, in eodem- 
que strato recumbentes, et ab ipso Christo lioc sacri- 
ficium accipientes, ita et nunc afficiantur; et ait: 
26. Quoticscumque enim manducabitis panem hunc, et 
calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec 
veniat. Sicut enim in pane et in calice dixit Christus, 
Hoc facite in meam commemorationem, causam nobis 
aperiens dati mysterii, ct cum aliis hoc etiam dicens, 
ipsam nobis satis esse ad pietatis argumentum : cum 
enim cogitaveris quid Dominus tuus sit perpessus 
propter te, magis philosophus eris : sic et Paulus hic 
ait, Quotiescumque manducabitis , mortem ejus aniun- 
tiabitis. Et haec est illa ccena. Deinde cum ostendisset, 
quod usque ad consummationem illa maneat, ait, 
Donec veniat. 27. 1taque quicumque manducaverit pa- 
mem hunc vel biberit calicem Domini indigne, reus erit 
corporis et sanguinis Domini. Quare? Quia effudit il» 
lum, et ea res mactationem exhibuit, non jam sacri» 
ficium. Ut ergo tunc qui transfixerunt, non ut bibe- 
rent transfixerunt , sed ut. effunderent : ita etiain qui 
indigne participat , et nihil hinc fructus percipit. Vi- 
den' quam terribilem sermonem fecerit, et quam 
valide illos perstrinxerit, ostendens quod si sic bibi- 
turi sint, indigne sint propositorum participes ? Quo- 
modo enim non indigne qui despicit esurientem, qui 
despiciendo pudore suffundit? Nam si non dare pau- 
peribus ejicit ex regno exlorum, etiam si qua sit 
virgo ; imo etiam si non largiter detur ; uam illz vir- 
gines oleum habebant , sed non largiter habebant : 
tam multa absurda fecisse , cogita quantum erit ma- 
lum. 

9. Qu:e absurda, inquit? Quid dicis, qualia ab- 
surda? Talis mens:e particeps fuisti, οἱ cum omuium 
milissimus esse debuisses οἱ par angelis, omnium 
crudelissimus effectus es. Gustasti sanguinem Domi- 
nicum , et neque fratrem ila agnoscis ; et qua dignus 
venia fueris? Quamquam etsi an!'ea ignórabas, à 
mensa illum agnoscere oportuiL : nunc autem ipsam 
etiam mensam dedecoras, dum illum qui dignatus cst 
illius particeps fieri, ne cibis quidem tuis dignum 
existimas. Non audisti quanta passus est ille qui cen - 
tum denarios exigebat? quomodo sibi collatum da- 
num irritum fecerit? non cogitas quis cum esses, quis 
effectus fueris? non recordaris te hoc in pecuniis 
paupere longe fiiisse pauperiorem in bunis operibus, 
cum mille peccatis plenus esses? Attamen ab his om. 
uibus tc liberavit Deus, teque tali mensa dignatus 


15 


931 
.est:tu vero ne sic quidem benignior effectus es. 
ltaque nihil aliud restat, quam ut tradaris tortori. 
bus. Iizc verba nos quoque omnes audiamus, quot- 
quot cum pauperibus ad sacram banc w:ensam acce- 
dimus. Hincautein egressi, ne illos quidem respexisse 
videmur. sed et ebrii sumus et esurientes przetercur- 
yimus : qua de re tunc Corinthii aceusabautur. Et 
quandonam, inquies, hoc fit? Semper quidem, prz- 
cipue vero in diebus fesiis, cum maxime fieri non 
oporteret. Tunc enim post communionem statim ex- 
cipit ebrietas et pauperum contemptus : et postquam 
sanguinem recepisti, cum jejunii tibi tempus est et 
sobrietatis, debarcharis et comessaris. Et si quid 
boni perceperis in prandio, caves ue alio pravo cibo 
priorem labefactes : cum autem spiritualem cibum 
acceperis, satanicas inducis delicias. Cogita quid ape- 
stoli feceriut, cum illas sacras percepissent coenas : 
nonse ad orationem convertebantur et ad hymnos 
celebrandos? non:e ad sacra pervigilia? nonne ad 
docirinam longam, qux magna plena erat philoso- 
phia? magna quippe et mirabilia tunc illi enarrabat 
οἱ pr:eipiebat, abscedente Juda, ad vocandos 1llos 
qui ipsum in crucem acturi erant. Non audisti quo- 
modo illa tria millia hominum, qui communionis par- 
ticipes erant, semper perseverabant in oratione et 
in doctrina, non in ebrietatibus, non in comessationi- 
bus? Tu vero antequam percipias quidem, jejunas, ut 
quomedocumque dignus communione videaris, ubi 
atitem percepisii, cam oporteret te temperantiam av« 
gere, omnia perdis. Atqui noa par res est antea jeju- 
nare, et postea : in utroque enim tempore temperan- 
tem esse oportet, maxime vero postquam sponsum 
excepisti : antea. quidem, ut dignus sis qui accipias ; 
postea vero, ne indignus videaris lis quie accepisti. 
Quid ergo, jejunandumne est postquam acceperim? 
Non hoc dico, neque te cogo. Bonum quidem lioc 
quoque esset; verum non vim infero, sed adhortor ne 
te deliciis impleas extra mensuram. Si enim numquam 
oporteat deliciari ; boc enim declaravit Paulus dicens, 
Qua autem in deliciis est, wivens mortua est (1. Tim. 
5. 6); multo magis tunc morietur. Si autem delicize 
mors sunt mulieri, multo magis viro ; et si alio tem- 
pore delici: perdunt, multo magis post perceptam 
mysteriorum communionem. Tu autem pane vita 
accepto, rem morte dignam facis, et non horrescis? 
nescis quam multa mala ex deliciis inducantur ? risus 
iutempestivus , incondita verba, scurrilitas perniciei 
plena, nugz inutiles et alia qux ne fas quidem est 
dicere. Et bzc facis postquam ad Christi mensam 
excepius: fuisti, illo die quo dignatus fuisti carnes 
ejus lingua tangere. Quisquis ergo sis, ne hzc fiant , 


S. JUANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


253 
expurga dexteram tuam, linguam, labia, quz ingres- 
sui Christi vestibula fuere; et apposita mensa sensi - 
bil, ad illam mensam mentem intende, ad ccinam 
Dominicam, ad vigilias discipulorum illa sacra noete; 
imo vero, si quis accurate examinaverit, presentia 
nox sunt. Vigilemus ergo cum Domino, compungamar 
cum discipulis. Precum tempus est, non ebrietatis, 
semper quidem, maxime autem in die festo. Dies fe- 
stus enim ideo institutus est, non ut turpiter agamus, 
non utl peccata accumulemus, sed ut quz admissa 
fuere de medio tollamus. Et scio quidem me in cassum 
hzc dicere , sed non finem dicendi faciam. Etiamsi 
enim omnes non audieriüs, sed non omnes repu- 
gnabitis; imo vero si omnes repugnetis, mihi quidem 
major merces, vobis autem gravius judicium. Ne igi- 
tur gravius eveniat, ideo (inem dicendi non faciam : 
fortassis enim , fortassis ex frequent! monitione sco- 
pum attingam. Idco obsecro, ut ne in judicium et da- 
mnum hoc faciamus, nutriamus Christum, potum ipsi 
demus, induamus illum : hzc illa mensa digna sunt. 
Audisti sacros hymnos? vidisti nuptias spirituales? 
exceptus fuisti ad mensam regiam? repletus es Spiritu 
sancto? choros egisti cum Seraphinis? socius fuisti 
supernarum potestatum? Ne tantam lIxtitiam abjicias, 
ne effundas thesaurum , ne inducas ebrietatem moe- 
roris matrem , diaboli gaudium , tnille mala parien- 
tem. Hinc enim est somnus morti similis, hinc sepo- 
res, morbi, oblivio, mortis imago. Sane vino ingur- 
gitatus nolueris cum amico congredi; et Christum 
intus habens, quzeso te, tantam audeas injicere temu- 
lentiam? At delicias amas? Ergo ideo ebrietati finem 
impone. Nam ego te in veris deliciis versari volo, 
quà numquam marcescant. Quznam ergo sunt verz 
delici», qux semper floreant? Ad prandium invita 
Christum, tua illi imperti, vel potius sua : hoc inter- 
minabilem habet et semper florentem voluptatem. At 
non hzc sensilia : statim enim cum apparuere evanc- 
scunt ; el qui deliciis operam dedit, non meliore con- 
ditione erit, quam qui non deliciatus est; imo pojore 
erit. Nam ille quidem quasi in portu sedet ; hic vero 
ceu torrentem quemdam et morborum obsidionem 
excepit, et ne hanc quidem ferre potest tempestatem. 
Ne hiec itaque contingant , moderationem sectemur. 
lta enim et corpore bene valebimus, et animam in 
tuto collocabimus, et a pr:esentibus futurisque malis 
liberabimur : a quibus utinam omnes eruti, regnum 
consequamur, gratia et benignitate Domini nostri 
Jesu Christi, quicum Patri et una Spiritui sancto glo- 
ria, imperium, honor, nunc et semper , οἱ in szcula 
$zxculorum. Amen. 





HOMILIA XXVIII. 


98. Probet autem seipsum homo, et sic de pane illo »dat 
et de calice bibat. 

4. Quid sibi volunt hzec verba, cum aliud sit hoc 

prepositum argumentum? Hic mos est Paulo, ut jam 

prius dixi, non solum illa tractare quz sibi proposita 


sunt, sed si quid aliud hzc tractanti inciderit, id quo- 
que magno studio persequi ; maxime cum de rebus 
admoduni necessariis et urgentibus agitur. Etenim 
cum de iis qui nuptias contraxere ageretur , et inci- 
dit jn sermonem de servis, fortiter ct multis banc 


231 
μετὰ τῶν πενήῄτων προσερχόµεθα τῇ ἱερᾷ vpanéyn 
ταύτῃ ἐξελθόντες δὲ ἔξω, οὐδὲ ἑωραχέναι δοχκοῦμεν 
αὐτοὺς, ἀλλὰ xol μεθύομεν xal πεινῶντας παρατρέ- 
youtv: ἃ xai Κορίνθιοι τότε ἐνεχαλοῦντο; Καὶ πότε 
τοῦτο γίνεται; φησίν. Αεὶ μὲν, μάλιστα δὲ ἓν ταῖς 
&optal;, ὅτε μάλιστα γίνεσθαι οὐχ ἐχρῆν. Καὶ γὰρ 
τότε μετὰ τὴν χοινωνίαν εὐθέως μέθη διαδέχεται, 
xai πενήτων ὑπεροψία * καὶ τοῦ αἵματος μεταλαθὼν, 
ὅτε νηστείας σοι χαιρὸς χαὶ νηφεως, παροινεῖς xal 
χωμάνεις. Κἄν μέν τι χρηστὸν τύχῃς ἠριστηχὼς, 
φυλάττεις σαυτὸν, ὥστε μὴ ἑτέρῳ ἑδέσματι πονηρῷ 
λυµήῄήνασθα: τὸ πρότερον πνεῦμα δὲ ἑστιαθεὶς, σα- 
τανιχἣν ἐπεισάχεις τρυφἠν. Ἐννόησον, ὅτε µετέλα- 
6ου οἱ ἁἀπόστολοι τῶν ἱερῶν δείπνων ἑχείνων, τί 
ἐποίησαν ' οὐχὶ εἰς εὐχὰς ἑτράπησαν xal ὑμνῳδίας; 
οὐχὶ εἰς παννυχίδας ἱεράς; οὐχὶ εἰς διδασχαλίἰαν τὴν 
μαχρὰν ἐχείνην xal πολλῆς γέµουσαν φιλοσοφίας; 
τὰ γὰρ μεγάλα xaX παράδοξα τότε αὐτοῖς διηγεῖτο 
xai παρήγγελλεν, ἀπελθόντος τοῦ Ἰούδα χαλέσαι 
κοὺς µέλλοντας αὐτὸν σταυροῦν. Οὑκ ἤχουσας πῶς 
καὶ οἱ τρισχίλιοι οἱ τῆς χοινωνίας ἁπολαύοντες δια- 
παντὸς σαν προσχαρτεροῦντες τῇ προσευχῇ xal τῇ 
διδασχαλίᾳ, οὐ µέθαις χαὶ χώμοις; Zo δὲ πρὶν ἢ μὲν 
μεταλαθεῖν νηστεύεις, ἵνα ὁπωσδήποτε ἄσιος φανῆς 
τῆς χοινωνίας΄ ὅταν δὲ µεταλάθῃς, δέον σε ἐπιτεῖναι 
τἣν σωφροσύνην, πάντα ἀπολλύεις. Καΐτοι γε oUx 
ἔστιν ἴσον πρὸ τούτου νήφειν, xal μετὰ ταντα * δεῖ 
μὲν γὰρ ἐν ἑχατέρῳ σωφρονεῖν, μάλιστα δὲ μετὰ τὸ 
δέξασθαι τὸν νυμφίον πρὸ τούτου μὲν, ἵνα ἄδιος 
γένῃ τοῦ λαθεῖν, μετὰ δὲ ταῦτα, ἵνα p ἀνάδιος 
φανῆς ὧν ἔλαθες. Τί οὖν, νηστεύειν δεῖ μετὰ τὸ λα- 
6εῖν; O0 λέγω τοῦτο, οὐδὲ χαταναγχάζω. Καλὸν μὲν 
γὰρ xai τοῦτο πλὴν οὐ βιάζοµαι τοῦτο, ἀλλὰ παρ- 
αινῶ μὴ τρυφᾶν εἰς ἀπληστίαν. El γὰρ οὐδέποτε χρῆ 
τρυφᾷν, χαὶ τοῦτο ὁ Παῦλος ἐδήλωσεν εἰπὼν, ὅτι Ἡ 
δὲ σπατα.ἰῶσα (oca τέἐθνηκε, πολλῷ μᾶλλον τότε 
τεθνήξεται. El δὲ γυναιχὶ ἡ τρυφῇ θάνατος, πολλῷ 
μᾶλλον &vbpl* xaX εἰ ἓν ἄλλῳ χαιρῷ τοῦτο γινόμε- 
vov ἀπόλλυσι, πολλῷ μᾶλλον μετὰ τὴν τῶν µυστη- 
ρίων χοινωνίαν. Σὺ δὲ ἄρτον ζωῆς λαθὼν, πρᾶγμα 
θανάτου ποιεῖς, xal οὐ φρίττεις; οὐκ οἶσθα ὅσα ἀπὸ 
τρυφῆς ἐπεισέρχεται xaxá ; Υέλως ἄχαιρος, ῥήματα 
ἅτακτα, εὐτραπελία ὀλέθρου γέµουσα, φλυαρία àv- 
όνητος, τὰ ἄλλα ἃ μηδὲ εἰπεῖν καλόν. Καὶ ταύτα 
ποιεῖς τραπἑζης ἀπρλαύσας Χριστοῦ, κατὰ τὴν ἡμέ- 
pav ἐχείνην, χαθ᾽ fjv ἄψφασθαι διὰ γλώττης τῶν σαρ- 
χῶν αὐτοῦ χατηξιώθης. ᾶς οὗν, ἵνα ταῦτα μὴ γί- 
νηται, χαθἀγνιζέ σου τὴν δεξιὰν, τὴν γλῶτταν, τὰ 
χείλη, ἅπερ ἐγένετο πρόθυρα τῇ ἐπιθάσει τοῦ Ἆρι- 
στοῦ * xal τράπεζαν παραθεὶς αἰσθητὴν, πρὸς ἑχεί- 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVIII. 2952 


νην tv τράπεζαν τὸν νοῦν ἀνάτεινον, πρὸς τὸ δεῖ- 
πνον τὸ Κυριαχὸν, πρὸς τὴν ἀγρυπνίαν τῶν μαθητῶ»ν 


* &hy χατὰ τὴν νύχτα ἐχείνην τὴν [249] lepáv* μᾶλλον 


δὲ, εἴ τις ἀχριθῶς ἐξετάσειε, xal τὰ παρόντα νύξ. 
Γρηγορῶμεν τοίνυν μετὰ τοῦ Δεσπότου, χατανυγῶ- 
μεν μετὰ τῶν μαθητῶν. Ῥὐχῶν ὁ χαιρὸς, οὗ µέθης, 
ἀεὶ μὲν, μάλιστα δὲ ἐν ἑορτῇ. Εορτὴ γὰρ διὰ τοῦτο 
γίνεται, οὐχ ἵνα ἀσχημονῶμεν, οὐχ ἵνα ἁμαρτήματα 
συνάγωµεν, ἀλλ ἵνα xal τὰ ὄντα ἀνέλωμεν. Καὶ οἶδα 
μὲν ὅτι εἰχῆ ταῦτα λέγω, ἀλλ᾽ ob παύσομαι λέγων. 
Kàv γὰρ μὴ πάντες ὑπαχούσητε, ἀλλ οὐδὲ πάντες 
παραχούσεσθε, μᾶλλον δὲ, xàv πάντες παρακούσητε, 
ἐμοὶ μὲν μείζων ὁ μισθὸς, ὑμῖν δὲ πλέον τὸ xplpa. 
"Iv' οὖν μὴ γένηται πλέον, διὰ τοῦτο οὗ παύσομαι 
λέγων * ἴσως γὰρ, ἴσως τῇ συνεχείᾳᾷ χαθάφοµαι. Διὸ 
παραχαλῶ, ἵνα uh εἰς χρῖμα τοῦτο ποιῶμεν, θρέφω- 
μεν τὸν Χριστὸν, ποτίσωµεν, ὀνδύσωμεν * ταύτα τῆς 
τραπέζης ἑχείνης ἄξια. χουσας ὕμνων ἱερῶν; 
εἶδες γάμον πνευματικόν; ἀπέλαυσας τραπέζης βα- 
σιλιχῆς; ἑνεπλήσθης Πνεύματος ἁγίου» συνεχόρευ- 
σας τοῖς Σεραφὶμ, χοινωνὸς ἐγένου τῶν ἄνω δυνά- 
µεων; Mh ῥίψῃης χαρὰν τοσαύτην, μὴ ἐχχέῃς τὸν 
θησαυρὺν, μὴ ἐπεισαγάγης µέθην τὴν τῆς ἀθυμίας 
μητέρα, τὴν τοῦ διαθόλου γαρὰν, τὴν µυρία τἰχτου- 
σαν χαχά. Καὶ γὰρ ὕπνος θανάτῳ ἑοικὼς ἑντεῦθεν 
xai καρηδαρίἰαι xoi νόσοι xal λήθη χαὶ νεχρότητος 
εἰχών. Εἶτα φίλῳ μὲν οὐχ ἂν ἕλοιο συντυχεῖν οἴνω- 
μένος, τὸν δὲ Χριστὸν ἔνδον ἔχων τολμᾶς, εἶπέ pot, 
τοσαύτην ἐπεμθαλεῖν µέθην; Αλλὰ τρυφῆς ἑρᾷς; 
θὐχοῦν διὰ τοῦτο παῦσαι μεθύων. Καὶ γὰρ ἐγώ σε 
βούλομαι τρυφᾶν, ἀλλὰ τὴν ὄντως τρυφὴν, τὴν οὐ- 
δέποτε μαραινομένην. Τίς οὖν ἡ ὕντως τρυςἢ xal 
διηνεχῶς ἀνθοῦσα; Κάλεσον ἐπ᾽ ἄριστον τὸν Χριστὸν, 
µετάδος αὐτῷ τῶν σῶν, μᾶλλον δὲ τῶν αὐτοῦ ’ τοῦτο 
τὴν fibovhv ἀπέραντον ἔχει χαὶ ἀγμάξουσαν διηνε- 
χῶς. 'A)À οὐ τὰ αἱσθητὰ τοιαῦτα, àAÀ ὁμοῦ τε 
ἑφάνη xa Ἱφανίσθη, xaX ὁ τρυφῄσας οὐδὲν ἄμεινον 
διαχείσεται τοῦ μὴ τρυφήσαντος, μᾶλλον δὲ χεῖρον. 
Ὁ μὲν γὰρ ὥσπερ ἓν λιµένι κάθηται, οὗτος δὲ χει- 
µάῤῥουν τινὰ χαὶ πολιορχίαν νοσημάτων ἐδέξατο, 
xai οὐδὲ ἐνεγχεῖν τὴν ξάλην ταύττν δύναται. Ἵν' 
οὖν μὴ ταῦτα Ὑγένηται, τὴν συμμετρίαν διώκωµεν, 
Οὕτω γὰρ xai τὸ σῶμα εὖ διαχεισόµεθα, xal τὴν 
Ψυχην kv ἁσφαλείᾳ χαταστήσοµεν, xai τῶν mapóv- 
των xai τῶν µελλόντων ἁπαλλαγησόμεθα xaxov: ὧν 
Υένοιτο πάντας ἡμᾶ: ἁπαλλαγέντας, τῆς βασιλείας 
ἐπιιυχεῖν, χάριτι xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, tip, νῦν xai del, 
xaX εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 





[250] OMIAIA KH'. 


Δοκιμαζέτω δὲ ἄνθρωπος ἑαυτὸν, καὶ οὕτως 
àx τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω καὶ ἐκ τοῦ ποτηρἰου x:- 
φέτω. 

α. Τί βούλεται ταῦτα τὰ ῥήματα, ἑτέρας ὑποθέσεως 
τς προχειµένης οὔσης» Ἔθος τοῦτο τῷ Παύλῳ, 


- - 


ὥσπερ xal ἔμπροσθεν ἔφθην εἰπὼν, ud µόνον ἐχεῖνα 
ἐργάζεσθαι, ἅπερ αὐτῷ προχείµενά ἐστιν, ἀλλὰ χὰν 
ἕτερος παρεµπέσ] λόγος τῇ ὑποθέσει, xai τούτῳ 
μετὰ πολλῆς ἐπεξιέναι τῆς σπουδῆς, xal μάλιστα 
ὅταν περὶ σφόδρα ἀναγκαίων xa κατεπειγόντων d. 


235 


Καὶ γὰρ ὅτε τοῖς Υεγαμηχκόσι διελέγδτο, χα) ὁ τῶν 
2ἰχετῶν αὐτῷ παρενέπεσε λόγος, σφόδρα γενναίως 
xai διὰ πολλῶν αὐτὸν κατεσχεύασε' xal ὅτε περὶ 
τοῦ ph δεῖν χρίνεσθαι kv τοῖς διχαστηρίοις ἔλεγε, xal 
τότε εἰς τὴν περὶ πλεονεξίας ἐμπεσὼν νουθεσίαν. 
πολλὰ xal περὶ ταύτης διελἐχθη τῆς ὑποθέσεως) ὃ 
65 χαὶ ἐνταῦθα πεποίηχεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἅπαξ τῆς 
τῶν μυστηρίων ἐδεήθη µνήµης, ἀναγχαῖον εἶναι 
ἑνόμισεν ἐπεξελθεῖν τῇ ὑποθέσει ' οὐδὲ γὰρ ἡ τυχοῦσα 
qv. Διὸ καὶ σφόδρα φοδερῶς περὶ αὐτῆς διελέχθη, τὸ 
κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν χατασχευάζων, τὸ μετὰ χα- 
θαροῦ Προσιέναι συνειδότος αὐτοῖς. "Ο0εν οὐδὲ τοῖς 
ἔμπροσθεν εἱρημένοις Ἱρχέσθη µόνον, ἀλλὰ xai 
ταῦτα προστίθησε λέγων Δοχιμαζέτω δὲ ἄνθρωπος 
ἑαυτόν * ὃ χαὶ ἓν τῇ δευτέρᾳ φησίν' ᾿Εαυτοὺς πει- 
ράζετε, ἑαυτοὺς δοκιμάζετε" οὗ χαθάπερ ἡμεῖς 
ποιοῦμεν v9v, Χαιρῷ προσιόντες μᾶλλον, f) σπουδῆ 
γνώμης. Οὐ Υὰρ ὅπως παρεσχευασμµένοι xal τὰ 
γαχὰ ἑαυτῶν ἐχχαθάραντες xal χατανύξεως πληρω- 
θέντες προσέλθοιµεν σχοποῦμεν, ἁλλ᾽ ὅπως Ev ἑορ- 
ταῖς, xat ἠνίχα ἂν ἅπαντες. 


'AXX οὐχ οὕτως ὁ Παῦλος ἐχέλευσεν, ἀλλ᾽ ἕνα xat- 
pb» οἵδε προσόδου χαὶ χοινωνίας, τοῦ συνειδότος τὴν 
καθαρότητα. El γὰρ αἱσθητῆς οὐκ ἄν ποτε µεταλά- 
6οιµεν τραπέξης πυρέττοντες χαὶ χυμῶν γέµοντες 
πονηρῶν, ὥστε pd ἀπολέσθαι' πολλῷ μᾶλλον ταύτης 
ἅπτεσθα. ἡμῖν οὐ θέµις μετὰ ἐπιθυμιῶν ἁτόπων, at 
πυρετῶν clot χαλεπώτεραι. "Όταν δὲ ἐπιθυμίας 
ἁτόπους εἴπω, καὶ τὰς τῶν σωμάτων λέγω xat τὰς 
τῶν χρημάτων xai τὰς τῆς ὀργῆς καὶ τὰς τῆς 
µνησικαχίας, καὶ πάσας ἁπλῶς τὰς ἁτόπους. 
Καὶ δεῖ τὸν προτιόντα , πάντα ἐξαντλήσαντα ταῦτα, 
οὕτω τῆς χκαθαρᾶς ἐχείνης ἅπτεσθαι θυσίας, xol 
µήτε ῥᾳθύμως διαχείµενον χαὶ ταλαιπώρως, 
᾿ἀναγχάζεσθαι διὰ τὴν ἑορτὴν προσιέναι, µήτε a5 
χατανυγέντα καὶ παρεσχενασµένον, χωλύεσθαι διὰ 
τὸ μὴ εἶναι ἑορτήν. "Eoprh yàp ἔργων ἀγαθῶν 
ἑστιν ἐπίδειξις, xat Ψυχῆς εὐλάδεια, xaY πολιτείας 
ἀχρίδεια. κἂν ταῦτα ἔχῃς, διαπαντὸς ἑορτάζειν 
δυνήσῃ, xal διαπαντὸς προσιέναι. Διὰ τοῦτό φησι, 
Δοκιμαζέτω δὲ ἑαυτὸν ἕκαστος, xaX τότε προσίτω. 
Καὶ οὐχ ἕτερον ἑτέρῳ χελεύει δοχιµάσαι α, ἀλλ' ao- 
τὸν ἑαυτὸν, ἁδημοσίευτον ποιῶν τὸ δικαστήριον, 
ἀμάρτυρον τὸν ἔλεγχον. Ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων 
ἀναξίως, [351] τοῦ Κυρίου κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει xal 
πίνει. VE λέχεις ; εἰπέ µοι' fj τοσούτων ἀγαθῶν αἱ- 
τία, xaX ζωὴν βρύουσα b τράπεζα, αὕτη χρῖμα 
γίνεται; Οὐ παρὰ τὴν αὐτῆς φύσιν, φησὶν, ἀλλὰ 
παρὰ τὴν τοῦ προσιόντος προαίρεσιν. Ὥσπερ γὰρ ἡ 
παρουσία αὐτοῦ, ἡ τὰ μεγάλα ἐχεῖνα xat ἀπόῤῥητα 
χοµίσασα ἡμὶν ἀγαθὰ, τοὺς μὴ δεξαµένους αὐτὴν 
μᾶλλον χατέχρινεν * οὕτω xal τὰ μυστήρια μείζονος 
ἐφόδια χολάσεως Υίνεται τοῖς ἀναξίως µετέχουσι. Διὰ 
τί δὲ xplya ἑαυτῷ ἐσθίει; Mi] διακρίγων τὸ σῶμα 
τοῦ Κυρίου. Τουτέστι, ΜΗ ἐξετάζων, ut ἐννοῶν, ὡς 
χρὴ. τὸ μέγεθος τῶν προχειµένων, p λυγικόµενος 
τὸν ὄγχον τῆς δωρεᾶς. Ei γὰρ µάθοις ἀχριθῶς τίς 
ποτέ ὅστιν ὁ προχείµενος, καὶ τίς ὢν τίνι ἑαυτὸν δί- 
δωσιν, οὐδενὺς ἑτέρου δεῆσῃ λόγου, ἀλλ ἀρχεῖ σοι 
τοῦτο εἰς ἅπασαν νῆψιν, εἰ μὴ σφόδρα εἴης ἆναπε- 
πτωκώς. Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πο.]1οὶ ἀσθενεῖς καὶ 
ἄῤῥωστοι, καὶ χοιμῶνται ἱχανοί. Ἐνταῦθα λοιπὸν 


* Reg , ἕχαστος, xai οὕτως ἑσθιέτω, Οὺχ ἕτερον... δοχι- 
μάνειν. b Sic Reg. et Savil. in marg. Al. ζωῆς βρύονσα. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI. ΑΠΟΠΕΡ, CONSTANTINOP. 


954 


οὐχέτι ἀπὸ ἑτέρων τὰ παραδεἰγµατα φἑρει, ὥσπερ 
ἐπὶ τῶν εἰδωλοθύτων ἐποίησε, τὰς παλαιὰς διηγού- 
µενος ἱστορίας καὶ τὰς ἐν τῇ ἑρήμῳ πληγὰς, ἀλλ' 
&r' αὐτῶν τῶν Κορ:νθίων, ὅπερ xal πληχτιγώτερον 
ἐποίει τὸν λόγον. Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγε, Ερίµα ἑαυςτῷ 
ἐσθίει, καὶ, ᾿Ενοχός ἐστιγ, ἵνα μὴ δοχῇ ῥήματα λέ- 
γειν, xaX ἔργα δείχνυσι χαὶ μάρτυρας αὐτοὺς χαλεῖ, 
ὅπερ μᾶλλον τοῦ ἀπειλῆσαι καθιχνεῖται, τῷ δεῖδαι εἰς 
ἔργον τὴν ἀπειλὴν ἐξελθοῦσαν. Οὗ μὴν τούτοις 
ἠρχέσθη µόνοις, ἁλλ᾽ ἀπὸ τούτων xal τὸν περὶ τῆς 
γεέννης εἰσήγαγε καὶ ἑπιστώσατο λόγον, ἀμφοτέ- 
ρωθεν φοθῶν, xaX ζήτημα πανταχοῦ περιφερόμενον 
λύων. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοι πρὸς ἀλλήλους ἀποροῦσι, 
πὀθεν ol ἄωροι θάνατοι, πόθεν αἱ μαχραὶ νόσοι, λέγει 
ὅτι ἓξ ἁμαρτημάτων πολλὰ τούτων τῶν ἁδοχήτων 
τὴν ὑπόθεσιν ἔχει. 


β’. Τί οὖν οἱ ὑγιαίνοντες, qnot, ὁιηνεχῶς, xat εἰς 
γΏρας ἐρχόμενοι λιπαρὸν, οὐχ ἁμαρτάνουσε; Καὶ τίς 
ἂν τοῦτο εἴποι; Πῶς οὖν, φησὶν, οὗ διδόασι δίκην; 
"Oct ἐχεῖ δώσουσι χαλεπωτέραν. Ἡμεῖς δὲ, εἰ ἐδου- 
λόμεθα, οὐδ' ἂν ἐνταῦθα, οὐδ' ἂν ἐχεῖσε ἐδώχαμεν. 
El γὰρ ἑαυτοὺς ἐχρίνοµε», qnoi, οὐκ ἂν éxpi- 
γόµεθα. Καὶ οὐκ εἶπεν, El ἐχολάζομεν ἑαυτοὺς. Ei 
ἐτιμωρούμεθα, ἀλλὰ µόνον, El ἐπιγνῶναι τὰ ἁμαρτή- 
µατα ἐθουλήθημεν, ecl καταδιχάσαι ἑαντοὺς, εἰ χατα- 
γνῶναι τῶν πεπλημμελημένων, ἀπελλάγημεν ἂν xo 
τῆς ἐνταῦθα xal τῆς ἐχεῖσε τιμωρίας. Ὁ γὰρ χατα- 
γνοὺς ἑαυτοῦ, διπλῇ τὸν Θεὸν ἐξιλεοῦται, xal εῷ 
ἐπιγνῶναι τὰ ἁμαρτήματα , χαὶ τῷ πρὸς τὸ μέλλον 
ὀχνηρότερος Υίνεσθαι. Ἐπειδὴ δὲ οὐδὲ τοῦτο τὸ χοῦ- 
φον βουλόμεθα ποιεῖν, ὡς χρΏη ποιεῖν, οὐδὲ οὕτως 
ἁμᾶς μετὰ τῆς οἰχουμένης χολάζειν ἀνέχεται, ἀλλὰ 
καὶ οὕτω φείδεται, ἐνταῦθα δίκην ἀπαιτῶν, οὗ πρόσ- 
Χαιρος Ἡ τιμωρία χαὶ πολλὴ dj παραμυθία’ χαὶ γὰρ 
ἁμαρτημάτων ἁπαλλαγὴ τὸ Ὑινόµενον, xal χρηστὴ 
τῶν µελλόντων ἑἐλπὶς χουφίκουσα τὰ παρόντα. Ταῦτα 
δὲ λέγει, ὁμοῦ μὲν παραμυθούµενος τοὺς ἀῤῥώστους, 
ὁμοῦ δὲ τοὺς ἄλλους [20] σπουδαιοτέρους ποιῶν. Διό 
φησι’ Νυνὶ δὲ χριγόµεγοι, ὑπὸ Κυρίου παιδευόµεθα. 
Οὐκ εἶπε, Κολαζόµεθα, οὐκ εἶπε, Τιμωρούμεθα, ἀλλὰ, 
Παιδευόμεθα * νονθεσίας γὰρ μᾶλλόν ἐστιν f, xata- 
δίχης τὸ γινόµενον, ἰατρείας ἢ τιμωρίας, διορθώσεως 
fj κολάσεως. Οὐ ταύτῃ δὲ µόνον, ἀλλά xat τῇ ἀπειλῇ 
τοῦ μείζονος χοῦφον τὸ παρὺν ποιεῖ, λέγων, "Iva μὴ 
civ τῷ κόσµῳ κατακριθῶμεν. Εϊδες πῶς χαὶ τὴν 
γέενναν ἐπέστησε, xai τὸ φριχτὸν ἐχεῖνο δικαστήριον, 
καὶ ἀναγχαῖον ἔδειξε xal πάντως ἑσομένην τὴν ἐξέτα- 
σιν ἐχείνην xa τὴν τιµωρίαν, El γὰρ οἱ πιστοὶ καὶ 
τῷ θεῷ περισπούδαστοι οὐκ ἀτιμωρητὶ διαφεύγουσιν 
ἐν ol; ἂν πλημμµελήσωσε, xai δῆλον ἐκ τῶν παρόν- 
των, πολλῷ μᾶλλον οἱ ἄπιστοι xo οἱ τὰ ἀνήῆχερια 
xat ἀνίατα ἁμαρτόντες. "ove συγερχόµεγοι εἰς có 
ᾠαγεῖγ, ἀ.λ.λή.ους ἐκδέχεσθε. "Etc γὰρ ἀχμάζοντος 
αὐτοῖς τοῦ φόδου, καὶ τοῦ τρόµου µένοντος τοῦ τῆς 
γεέννης, βούλεται πάλιν τὴν ὑπὲρ τῶν πενήτων εἰσ- 
αγαγεῖν παραἰνεσιν, δι’ ἣν ἅπαντα ταῦτα οεἴρηκε, 
δεικνὺς ὅτι τοῦτο μὴ ποιοῦντας ἀναξίως ἐστὶ µετα- 
λαμθάνειν. El δὲ τὸ μὴ μεταδοῦναι τῶν ὄντων εἴργει 
τῆς Ξραπέζης ἐχείνης, πολλῷ μᾶλλον τὸ ἁρπάζειν. 
Καὶ οὐκ εἶπεν, "Date συνερχόμενοι µετάδοτε τοῖς 
δεοµένοις, ἀλλ᾽ ὃ σεµνότερον v, Ἀ.1.ήλους ἐκδέ- 
χεσθε. Τοῦτο γὰρ καὶ ἐχεῖνο χατεσχεύαξε χαὶ ἠνίτ- 
τετο, χαὶ μετὰ τοῦ πρέποντος σχήματος τὴν παραί- 
veaty εἰσήγαγεν. Eliza λοιπὺν ἐντρεπτικῶς' El δέ εις 
πει, ἐν οἴκῳ ἐσθιέτω. Ἐπ.τρέψας ἑκώλυσε, xci 


233 


rem pertraetavit : οἱ cum disscreret et probaret non 
oportere in judiciis litigare, tunc incidens in admoni- 
tionem circa avaritiam, multa de hoc argumento pro- 
tulit : id quod etiam lic facit. Quia eniin semel opus 
fuerat, ut de mysteriis meminisset, necessarium pu- 
tavit esse hoc persequi argumentum; neque enim levis 
momenti est ; ideoque admodum terribiliter de illo 
disseruit, bonorum caput esse probans, ad ea cum 
pura conscientia accedere. Unde non contentus iis quae 
prius dixerat, h:zc quoque adjicit dicens, Probet autem 
seipsum honio; id quod etiam in secunda epistola dicil: 
Vos ipsos tentate, vos ipsos probate; non sicut nos nunc 
facimus, tempore conditionis potius moti, quam studio 
animi. Non enim id curamus, ut parati, a imalis purgati 
et compunctione pleni accedamus , sed ut in diebus 
fcstis eL cum omnes accedunt. 

Conscientig puritas communicanii necessaria, — Ve- 
rum non ita jussit Paulus ; sed unum novit accedendi 
el communicandi opportunum tempus, conscientiz 
nempe puritatem. Nam si hac sensili mensa num- 
quam fruimur febri laborantes aut humoribus pleni , 
υἱ ne pereamus; multo minus banc tangere nobis li- 
cet cuim pravis concupiscentiis , qux febri sunt gra- 
viores. Cum autem pravas dico concupiscentias, et 
corporum dico cupiditates εἰ pecuniarum et irc et 
injuriarum recordationis, et omnes, ut uno verbo di- 
com, que prava absurdeque sunt. Oportet autem 
accedentem , his omnibus exhaustis ac depositis, pu- 
rum illud attingere sacrificium ; neque segniter et ini- 
sere affectum propter festum cogi ad accedendum ; 
neque rursus compunctum et paratum prohiberi , eo 
quod non sit dies festus. Dies enim festus est bono- 
rum operum exhibita copia, animi pielas , accuratum 
vite institutum : si hxc habeas, perpetuo festum 
agere poteris, et semper accedere. Ideo ait : Probet 
autem seipsum unusquisque, et tunc accedat. Nec prz- 
cipit ut alter alterum probet, sed ut quisque seipsum, 
judicium statuens quod non sit publicum , et proha- 
tionem sine testibus. 99. Qui enim manducat et bibit 
indigne, judicium Domini sibi manducat et bibit. Quid, 
quzeso, dicis? tot bonorum causa , vitamque profun- 
dens mensa, ipsa judicium efficitur? Non ex natura 
sua, inquil, sed ex ejus qui accedit arbitrio. Sicut 
enim praesentia ejus, qux magna illa et ineffabilia 
nobis confert bona, eos qui non accipiunt magis con- 
demnat : sic et mysteria ad majus supplicium viatica 
sunt iis qui indigne participant. Cur autem judicium 
sibi manducat? Non dijudicans corpus Domini. ld est, 
non examinans, non cogitans, ut oporteret, proposi- 
torum magnitudinem et doni excellentiam. Nam si 
aceurate didiceris, quis sit ille qui prostat, et quis 
eum sit, cui dat seipsum, nullo alio opus habebis 
sermone ; sed hoc tibi satis erit ad vigilantiam, nisi 
valde lapsus fueris. 30. Ideo inter vos multi infirmi οί 
imbecilles, et dormiunt multi. Hic jam non ab aliis fert 
exeinpla , ut fecit circa ea, quz immolata erant ido- 
lis, veteres narrans historias, et plagas in solitudine 
acceptas, sed ab ipsis Corinthiis, id quod etiam vehe- 
mentiorem reddebat sermonem. Quia enim dicebat : 


IN EPIST. I. 4D COR. HOMIL. XXVIII. E 


Judicium sibi manducat ;. cl, Tleus est; ne verba pro- 
ferre videatur, facia adjicit, et testes illos advocat, id 
quod magis quam.comminatio perstringit, minas 
proferens in opus exeuntes. Neque hiis tantum con- 
tentus, hinc sermonem de gehenna inducit fideique 
facit ; utrimque terrens, et qu:estionem solvens, αυ 
ubique cireumferebatur Quia enim multi inter se 
quxrcunt, undenam immatura: mortes, unde diuturni 
morbi, dicit illo multa inexspectata peccatorum causa 
accidere. 

2. Quid ergo, inquies, illi qui perpetuo bene va- 
lent, et ad vegetam perveniuut senectutem , aunon 
ipsi peccant ? Ecquis hoc dixerit ? Quomodo crgo, 
inquies, non dant poenas ? Quia illic graviores daturi 
sunt. Nos autem si velimus, neque hic neque illic 
daturi sumus. $1. Si enim nos ipsos judicaremus , 
inquit, non wiique judicaremur. Nec dixit, Si nes 
ipsos corriperemus et castigaremus; sed tantum si 
peccata agnoscere vellemus , si nos ipsos damnare 
et improbare mala opera, liberaremur et a prz«senii 
el a futuro supplicio. Nam qui seipsum damnat, 
dupliciter Deum placat, et. quod peccata. agnoscat 
et quod in futuro sit ad. peceandum tardior. Quia 
vero ne hoc quidem ita lcve facere volumus, ui 
facere oporteret ; ue sic quidem nos vult cum orbe 
terrarum puuire, sed sic quoque parcit, hie poenas re- 
petens, ubi supplicium est temporaneum et magna 
consolatio : nam a peccatis liberatio est , el bona 
futurorum spes qui przsentia leniat. Hiec. porro 
dicit , simul infirmos consolaus, et alios diligeutio- 
res reddens. lJeo ait : 52. Nunc autem cum judica- 
mur, a Domino corripimur. Non dixit , Castigamur , 
non dixit, Supplicio afficimur, sed, Corripimur : nam 
quod fit magis est admonitionis quam damnationis , 
medicinz quam supplicii, correctionis quam castiga- 
tionis. Non hoc autem tantummodo, sed οἱ conuni- 
natione majoris poenz leve reddit illud , dicens : Ut 
non cum mundo damnemur. Viden' quomodo et ge- 
hennam induxerit, et horribile illud tribunal, et 
necessario futuram ostenderit illam perquisitionem 
et punitionem ? Nam si fideles et qui Deo cur» suut, 
non impune fugient peccatorum poenas , ut ex prie- 
sentibus palam est, multo minus infideles οἱ qui 
gravia insanabiliaque scelera amittunt. 23. «que, 
cum convenilis ad manducandum , invicem exspeciate. 
Nam dum viget timor et geliennze. tremor perseve- 
rat, vult iterum pro pauperibus admonitionem in- 
ducere, cujus causa hzc omnia dixit, ostendens 
illos, si id non servent, indignos esse qui communi- 
cent. Quod si de facultatibus non elargiri, ab illa 
mensa arcet ; multo magis rapere arceat. Nec dixit, 
Itaque convenientes date egenis ; sed quod honestius 
erat, Alter alierum exspeciate. lloc enim illud quoque 
apparabat et subindicabat, 4ο congruenti modo ad- 
monitionem induxit. Deinde rursus pudorem inferens: 
94. Si quis autem esurit, domi manducet. Permittendo 
impedivit etiam vehementius , quam si prohibuisset 
Ex ecclesia enim illum eduxit , et in domum remi- 
5i; lioc ritu illos vehementer perstringens atquc tra- 


9255 
ducens, quasi ventris servos, qui nec differre possent. 
Neque enim dixit, Si quis pauperes despicit ; sed, Si 
quis esurit, quasi pueros famem non ferentes alloquens, 
tamquam bruta ventri servientia. Ridiculum enim 
fuisset, si ob esuriem domi manducassent. Sed et 
aliud terribilius subjunxit , dicens : Ut non in judi- 
cium conveniatis ; ut non in castigationem , ut non in 
supplicium, dum ecclesiam contumelia aflicitis , et 
fratrem in pudorem conjicitis. Nam ideo convenitis, 
inquit, ut vos mutuo diligatis, ut juvemini et juve- 
tis: si vero contrarium fiat, melius esset si domi 
comederetis. lloc autem dicebat, ut illos magis at- 
traheret. ldeo enim damnum inde emergens ostendit, 
el culpam dixit esse non parvam ; atque omni ex 
parte deterruit , a mysteriis, ab infirmis, a mortuis , 
ab aliis supra dictis. Deinde alio quoque modo terret, 
dicens : Cetera autem. cum venero disponam ; aul ad 
quidam alia, aut ad hoc ipsum. Quia enim verisi- 
mile est ipsos dixisse alias quoque causas, et non 
potuisse omnia per litteras corrigi : Qux admonui , 
inquit, interim. serventur : si quid autem aliud di- 
cendum habueritis, id usque ad adventum meum 
servetur ; aut de hac re loquens, ut dixi, aut de atiis 
quibusdam, qux non admodum urgebant. Hoc autem 
facit, ut illos inde studiosiores reddat : nam de illius 
adventu sollicili , peccata emendaturi erant. Neque 
cnim levis res erat, quod Paulus eo venturus esset ; 
idque ostendens dicebat : Ac si non. venturus. sim ad 
t0s, sic inflati sunt quidam (1. Cor. 4. 18) ; οἱ alibi 
rursum, Non tamquam in presentia mea tantum , sed 
mullo magis in absentia, cum timore el tremore vestram 
salutem operemini (Philipp. 2. 12). 1deo non solum 
promisit se venturum esse , ne non crederent et ne- 
gligentiores evaderent ; sed et necessariam addit 
adventus causam dicens, Cetera cum venero dispo- 
sam; ostendens cxterorum correctionem , etiamsi 
non omnino festinaret, ipsum istuc attracturam 
fuisse. 

5. Moralis exhortatio. Luctus. immoderatus vitan- 
dus. Jobi patientia describitur. — Hxc ergo audientes 
omnia, et pauperum magnam curam geramus, et 
ventrem moderemur , atque ab ebrietate liberemur, 
et iysteriis digne participare studeamus ; ea quz 
passi fuerimus , non :egre feramus , neque in nobis , 
neque in aliis : verbi gratia cum immaturz mortes 
accidunt, cum diuturni morbi. Hoc enim est libe- 
ratio a supplicio , hoc correctio, hoc admonitio op- 
tima. Quis h:xe dicit? Qui Christum in se loquentem 
liabebat. Attamen. etiam. post hzc. mulieres multe 
ita sensu destitutz sunt, ut in luctus exsuperantia 
jpsos etiam infldeles superent : et ali:& quidem a 
]uctu quasi tenebris obrutz hoc faciunt : ali: vero 
ad ostentationem , οἱ ut externorum criminationem 
vitent, quas omni venia privatas dico. Ut ne ille 
talis incuset, inquiunt, incuset Deus ; ut ne homines 
brutis ámentiores nos damnent, lex Regis universo- 
rum conculcetur. Et quot fulminibus hzc digna non 
fuerint? Sj post luctum te quispiam ad coenam vocet, 
nemo est qui renuat, quia lex humana hoc przcipit ; 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


256 


Deo autem de non lugendo legem ferente, ita omnes 
contradicunt. Non cogitas Jobum, o mulier? non 
recordaris vocum ejus in calamitate amissorun filio- 
rum, qu: sexcentis eoronis sacrum illud caput redi- 
mierunt, et splendidius quam tubx multx» deprzdi- 
carunt ? non cogitas calamitatis magnitudinem , no- 
vum illud naufragium , ac novam miramque tragee- 
diam ? Nam tu quidem unuin perdidisti, aut alteram, 
aut tertium ; ille autem tam multos et tam multas. 
Et qui multos habebat liberos, repente orbus fuit ; 
neque paulatim viscera ejus consumebantur, sed, 
derepente fructus totus abripiebatur; neque ex 
communi lege nature, neque cum ad senectutem 
pervenissent, sed immatura et violenta morte, omnes 
simul ; neque pr:sente illo, nec assidente , ut vel 
extremas voces audiens aliquam consolationem ha- 
beret de tam aeerba morte; sed preter omnem 
spem, cum nihil gestorum ipse seiret , simul omnes 
sunt obruti, fu&que illis domus et sepulcrum et 
laqueus. Neque iminatura mors tautum , sed ctiam 
multa cum illaerant quz: dolorem afferrent : ut quod 
omnes in flore juventutis essent , quod virtute prz- 
ditt; quod amabiles, quod omnes simul, quod ex 
utroque sexu ne unus quidem reliquus sit; quod 
nou communi lege naturz, quod. post tantum da- 
muum, quod cum nullius mali sibi conseius esset, 
nec illi peccatis essent obnoxii, hzc tamen pate- 
rentur. Horum singula per se possunt turbare ; cum 
autem una omnia concurrunt, cogita quanta fluctuum 
altitudo , quam iungens tempestas esset. Quodque 
majus est et ipso luctu deterius , quod nesciret unde 
talia obvenirent. Ideo, cum nullam afferre posset ca- 
lamitatis causam , ad Dei placitum ascendit, et ait : 
Dominus dedit , Dominus abstulit : sicut Domino 
placuit , ita [actum cst ; sit nomen Domini benedictum 
in secula (Job 4. 21). Et hzc. dixit, cum se in ex- 
tremis positutn videret, qui virtutem omnem secíatus 
fuerat ; scelestos autem homines et przstigiatores 
prospere agentes, delieiantes et gloriabundos undi- 
que. Neque dixit quidpiam eorum, qu:e solent quidam 
infirmiores dicere: Ad lhancne rem filios enutrivi , 
et eum aecuratione omni educavi ? ad eamne rem 
domum aperui pretereuntibus, ut post. multos illos 
cursus pro egenis, pro nudis, pro pupillis susceptos, 
hanc mercedem excipiam ? Sed horum loco illa 
verba protulit, omni sacrificio prz:estantiora, dicens: 
Nudus egressus sum de utero matris mec , et nudus 
revertar. Quod si vestimenla disciderit, οἱ comam 
totonderit, ne mireris: pater enim erat, et pater 
prolis amans, oportebatque natur: commiserationem 
exhiberi, mentisque philosophiam. Quod si hoc non 
fecisset , forte quispiam putavisset hanc philoso- 
phiam ex stupore proficisci. Ideo et viscera ostendit, 
el pietatis accurationem, et dolens non eversus 
est ; sed eliam cuin ulterius ejus cerlamen procede- 
ret, rursus aliis redimitur coronis ex verbis αυ 
uxori dixit : Si bona suscepimus a Domino , mala non 
austinebimus (Job 3. 10) * Nam uxor sola ipsi relicta 
est, sublatis omnibus, et flliis et prediis et ipso cor- 


— 


o5 
αφοδρότερον 7| εἰ ἀπηγόρευσε. Της γὰρ boomola; 
αὐτὸν ἐξήγαγε, xax εἰς τὴν οἰχίαν παρέπεμψε, ταύτῃ 
παθαπτόµενος σφοδρῶς, xai κωμῳφδῶν αὐτοὺς ὡς δού- 
λους γαστρὸς xal ἀχαρτερήτους, Οὐδὲ vào εἶπεν, 
E! τις ὑπερορᾷ τῶν πενήτων, ἀλλ᾽, EI τις πεινᾷ. 
ὡς πρὸς παιδία δυσανασγετοῦντα διαλεγόµενος. ὡς 
Twp; ἄλογα Υαστρὶ δουλεύοντα. Καὶ yàp πολὺς ὁ 
γέλως, εἰ ξιὰ τὸ πεινῆν ἔμελλον οἴχοι ἐσθίειν. A2" 
οὐχ ἠρχέσθη τούτῳ, ἀλλὰ xal ἐπήγαγεν ἕτερον φοθε- 
ῥρώτερον, λέγων "Iva μὴ εἰς xpipa συγέρχησθε' 
ἵνα μὴ εἰς χόλασιν, ἵνα μὴ εἰς τιµωρίαν, τὴν Ἐκκλη- 
σίαν ὑθρίζοντες, τὸν ἁδελφὸν χαταισχύνοντες. Καὶ 
γὰρ διὰ τοῦτο συνέρχεσθε, φησὶν, ἵνα στέργητε ἀλλή- 
λους, ἵνα ὠφελῆσθε , ἵνα ὠφελῆῃτε ' εἰ 6: τοὐναντίον 
γίνεται, βέλτιον ὑμᾶς οἴκοι σιτεῖσθαι. Τοῦτο δὲ ἔλεγεν, 
ἵνα ἐφελχύσηται πλέον. Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ τὸ βλάδος 
ἔδειξε τὸ ἐντεῦθεν, xat χρῖμα ἔφησεν εἶναι οὗ μικρὸν, 
xai πανταχόθεν ἐφόδησεν, ἁπὸ τῶν μυστηρίων, ἀπὸ 
τῶν ἁῤῥώστων, ἀπὸ τῶν τετελευτηγ-των, ἀπὸ τῶν 
ἄλλων τῶν ἔμπροσθεν εἱρημένων. Εἶτα xai ἑτέρως 
ο πάλιν φοθεῖ, λέγων. Τὰ δὲ .Ίοιπὰ, ὡς ἂν ÉA00, δια- 
κάξοµαι 3| εἰς ἕτερά τινα, f) εἰς αὐτὸ τοῦτο. Ἐπειδὴ 
γὰρ εἰχὸς ἣν αὐτοὺς λέχειν xa αἰτίας τινὰς, xal οὐκ 
ἑνην πάντα διὰ γραμμάτων χατορθοῦν, ἃ μὲν παρ- 
Ἵνεσα, φυλαττέσθω τέως, φησίν ' si δέ τι ἕτερον 
ἔχοιτε λέγειν, ἐχεῖνο τῇ παρουσίᾳ τηρεἰσθω τῇ ἐμῇ 
Ἡ περὶ τούτου τοῦ πράγµατος λέγων, ὡς ἔφην, fj 
περὶ ἑτέρων |255] τινῶν οὗ σφὀδρα χατεπειγόντων. 
Ποιεῖ δὲ τοῦτο, ἵνα χἀντεῦθεν σπουδαιοτέρους Epyá- 
σηται’ μεριμνῶντες γὰρ αὐτοῦ tv παρονσίαν, ἔμελ- 
Àov διορθοῦν τὸ ἡμαρτημένο». 0ὐδὲ γὰρ τὸ τυχὸν ἣν 
$j Παύλου ἐπιδημία ' χαὶ τοῦτο δειχνὺς ἔλεγεν, Ὡς 
μὴ ἐρχομένον δέ µου πρὸς ὑμᾶς, ἑφυσιώθησάν τι- 
νες xal ἀλλαχοῦ πάλιν, Mi) ὡς év τῇ παρουσἰᾳ 
µου µόνον, dAAà zxoAAQ μα-.λον ἐν τῇ ἀπουσίᾳ 
pov, μετὰ gó6ov καὶτρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν 
κατεργάζεσθε. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἁπλῶς ἐπηγγείλατο 
Ώξειν, ἵνα μὴ ἀπιστήσωσι xat ῥᾳθυμότεροι γένωνται, 
ἁλλά xai αἰτίαν τίθησι τῇ ἐπιδημίᾳ ἀναγχαίαν, λέ- 
γων, ὅτι Τὰ Aouzà, ὡς ἂν ἔθω, διατάξομαι’ δειχνὺς 
ὅτι d) τῶν λιπόντων διόρθωσις, εἰ χαὶ μὴ ἑσπουδάχει 
πάντως, αὑτὸν εἶλχεν ἐχεῖσε. 


Υ. Ταῦτα τοίνυν ἀχούοντες ἅπαντα, xai τῶν πενήτων 
τολλὴν ποιώµεθα σπουδὴν, χαὶ γαστρὸς χατέχωµεν, 
xa µέθης ἁπαλλαττώμεθα, xat τῶν μυστηρίων ἀξίως 
σπουδάζωµεν µεταλαμόάνειν, χα) kg' οἷς ἂν πάθωμεν, 
μὴ ἀλγῶμεν, μήτε ἐφ᾽ ἑαυτοῖς, μήτε ig' ἑτέροις' 
οἷον ὅταν οἱ ἄωροι γίνωνται θάνατοι, ὅταν ἀῤῥωστίαι 
µαχραί. Τοῦτο γὰρ ἁπαλλαγὴ χολάσεως, τοῦτο διόρ- 
θωσις, τοῦτο ναυθεσία ἀρίστη. Ti; ταῦτά φησιν; Ὁ 
τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα. ᾽Αλλ᾽ ὅμως 
xa μετὰ ταῦτα οὕτω πολλαὶ τῶν γυναικῶν ἀναισθή- 
τως διάχεινται, ὡς xal τοὺς ἀπίστους παρατρἐχειν 
τῇ τοῦ πένθους ὑπερθολῇ' xat αἱ μὲν ὑπὸ τοῦ πάθους 
Σαχοτωµέναι τοῦτο ποιοῦσιν, αἱ δὲ πρὸς ἐπίδειξιν 
χαὶ ὑπὲρ τοῦ τὰ τῶν ἔξωθεν διαφεύγειν ἐγχλήματα, 
ἃς μάλιστα πάσης συγγνώµης ἀπεστερῆσθαί φηµ.. 
"Iva γὰρ μὴ ὁ δεῖνα ἐγχαλέσῃ, φησὶν, ἐγχαλείτω ὁ 
Θεός. ἵνα ph ἄνθρωποι τῶν ἁλόγων ἀνοητότεροι 
καταγνῶσιν, ὁ τοῦ βασιλέως τῶν ὅλων πατείσθω 
νόμος. Καὶ πύσων οὐκ ἄξια ταῦτα σχηπτὼν; Κάν 
μὲν εἰς περἰδειπνὀν σέ τις χαλέσῃ μετὰ τὸ πένθος, 
οὐδεὶς ὁ ἀντερῶν, ἐπειδὴ νόμος ἀνθρώπων ἑστὶν ὁ 
ταῦτα χελεύων' θεοῦ δὲ νομοθετοῦντος ph πενθεῖν, 


IN EPIST. 1 AD COR. ΠΟΜΗ.. XXVI. 


936 
ὦ γύναι; οὐχ ἀναμιμνῄσκῃ τῶν ῥημάτων αὑτοῦ τῶν 
ἐπὶ τῇ συμφορᾷ τῶν παίδων, ἃ µυρίων στεφάνων 
μᾶλλον ἀνέδησε τὴν ἁγίαν χεφαλὴν ἐχείνην, καὶ σαλ- 
πίγγων πολλῶν λαμπρότερον ἀνεχήρυξεν; οὗ λογίζη 
τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς, χαὶ τὸ χαινὸν ἐχεῖνο αυ- 
&ytov, xai την ξένην xat παράδοξον τραγῳδίαν; XU 
μὲν γὰρ ἴσως ἕνα ἀπώλεσας, f| δεύτερον, ἢ τρίτον’ 
ἐχεῖνος δὲ τοσούτους χαὶ τοσαύτας καὶ ὁ πολύπαις 
ἑξαίφνης ἄπαις ἐγένετο, xal υὐδὲ κατὰ μικρὸν αὐτῷ 
τὰ σπλάγχνα ἀνηλίσχετο, ἀλλ᾽ ἀθρόον ἅτας ὁ χαρπὰς 
ἀνηρπάζετο' xal οὐδὲ τῷ χοινῷ τῆς φύσεως νόμῳ 
οὐδὲ εἰς γΏρας ἑλθόντες, ἀλλὰ xal ἀώρῳ xo βιαίῳ 
θανάτῳ , xal πάντες ὁμοῦ, xal οὐδὲ παρόντος οὐδὲ 
παραχαθηµένου , ἵνα xàv ἑσχάτων ἀχούαας ῥημάτων 
ἔχῃ τινὰ παραμυθἰαν τῆς οὕτω πιχρᾶς τελευτῖς, ἀλλά 
παρ ἐλπίδα πᾶσαν, xal μηδὲν τῶν γινοµένων ci- 
δότος, ἀθρόον ἅπαντες κατεχώννυντο, xa dj οἰχία 
τάφος αὑτοῖς ἐγίνετο καὶ παγίς. Καὶ οὐκ [254] ἄωρος 
µόνον θάνατος, ἀλλὰ χαὶ πολλὰ μετὰ τούτου τὰ 
λυποῦντα fjv, οἷον τὸ ἐν ἀχμῇ πάντας εἶναι, τὸ ἐν- 
αρέτους πάντας, τὸ φιλικοὺς, τὸ πάντσς ὁμοῦ, τὸ 
τῆς φύσεως ἑκατέρας μτδ ἕνα παραλειφθῆναι, τὸ 
ph τῷ χοινῷ νόµῳ τῆς φύσεως, τὸ pss. τοσαύτην 
ῥημίαν, τὸ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδότα πονηρὸν μτδὲ 
ἐχείνοις ταῦτα παθεῖν. Τούτων γὰρ ἕχαστον ἰχανὸν 
μὲν xal χαθ᾽ ἑαυτὸ θορυθῆσαι" ὅταν δὲ xal ὁμοῦ 
φαίνηται συντρέχοντα, ἐννόησον τῶν χυµάτων τὸ 
Όψος, ὅση τοῦ χειμῶνος ἡ ὑπερθυλή. Καὶ τὸ 65 μεῖζον 
καὶ τοῦ πένθους χεῖρον, ὅτι οὐδὲ ᾖδει τίνος ἕνεχεν 
ταύτα ἐγίνετο. Auk bh τοῦτο, οὐχ ἔχων οὐδεμίαν αἱ- 
τίαν ἐπιθεῖναι τῇ συμφορᾷ., ἐπὶ τὸ τῷ θΘεῷ δοχοῦν 
ἀναθαίνει, xal φησιν 'O Κύριος ἔδωχεν, ὁ Κύριος 
ἀφεί.ὰετο' ὡς τῷ Κυρ/ῳ ἔδοξεν, οὕζω xal ἐγένετο" 
&In τὸ ὄνομα Κυρίου εὐ.1ογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. 
Καὶ ταῦτα ἔλεγεν, ἑαυτὸν μὲν ἐν τοῖς ἐσχάτοις ὄντα 
ὁρῶν tbv πᾶσαν ἐπελθόντα ἀρετὴῆ», πονηροὺς δὲ àv- 
θρώπους xai Ὑόητας εὐημεροῦντας, τρυφῶντας, 
χομῶντας πἀντοθεν. Καὶ οὐκ εἶπεν οὐδὲν τοιοῦτον, 
οἷον εἰχός τινας τῶν ἀσθενεστέρων εἰπεῖν. "Ent τού- 
τοις ἔθρεψφα τοὺς παΐδας, καὶ μετὰ ἀχριθείας ἤσχησα 
ἁπάσης ; ἐπὶ τούτοις Ἠνέψξα τὴν αἰχίαν τοῖς παριοῦ- 
civ, ἵνα μετὰ τοὺς πολλοὺς ὀρόμους ixslvoug τοὺς 
ὑπὲρ τῶν δεοµένων, τοὺς ὑπὲρ τῶν γυμνῶν, τοὺς 
ὑπὲρ τῶν ὀρφανῶν, ταύτας ἁπολάδω τὰς ἁμοιθάς; 
Αλλ' ἀντὶ τούτων τὰ πάσης θυσίας χρείττονα ῥή- 
µατα ἀνήνεγχεν ἐχεῖνα, λέγων. Γυμ»ὸς ἐξή-ίθον ἐκ ᾽ 
κοι]ίας umtpóc µου, γυμνὸς καὶ ἀπε.εύσομαι. 
Ei δὲ διέῤῥηξε τὰ μάτια, καὶ τὴν χόμην ἀπεχείρατο, 
μὴ θαυμάσῃς * πατὶρ γὰρ ἣν, xaX πατὴρ φιλόστορ- 
γος, xai ἔδει χαὶ τὴν τῆς φύσεως δειχθῆναι συµπά- 
θειαν, χαὶ τὴν τῆς γνώμες φ:λοσοφἰαν. Et γὰρ μηδὲ 
τοῦτο ἑἐποίησε, τάχα xa ἀναισθησίας ἑνόμιζεν ἄν 
τις εἶναι τὴν φιλοσοφίαν ταύτην. Διὰ τοῦτο χαὶ τὰ 
σπλάγχνα δείχνυσι χαὶ τῆς εὐσεθείας τὴν ἀχρίδε:αν, 
xai ἀλγήσας οὗ περιετράπη΄ ἀλλὰ xai περα.τἐρω 
προϊόντος αὐτῷ τοῦ ἀγῶνος, πάλιν ἑτέρους ἀναδεῖται 
στεφάνους Ex τῶν πρὸς τὴν γυναῖχα ῥημάτων, λέ- 
γων ᾽ Ei τὰ ἀγαθὰ ἐδεξάμεθα παρὰ Κυρίου, τὰ 
καχὰ ovy ὑποίσομεν; Καὶ yàp ἡ vovit μόνη λοιπὺν 
ὑπελείφθη, πάντων ἀφανισθέντων αὐτῷ, xal τῶν 
παίδων xaX τῶν κτημάτων χαὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος, 
καὶ αὕτη πρὸς πεῖραν xai ἐπιθουλήν. Διὰ τοῦτο xal 
αὐτὴν μετὰ τῶν τέχνων οὐκ Ἡφάνισεν ὁ διάθολος, 
οὐδὲ ἦτησεν αὐτΏῆς τὴν σφαγἡν, ἐπειδὴ προσεδόχησεν 


* μεγάλα αὑτῷ αυντελεῖν πρὸς τὴν ἐπ'δουλὴν τοῦ ἁγίου 


οὕτω πάντες ἀντιρθέγγονταν. Οὐκ ἐννοεῖς τὸν Ἰὰ6, & τούτου. Διὰ τοῦτο ὥσπερ τι µέγιστον ὅπλον αὑτὴν 


251 


αὑτῷ χατέλιπεν. El γὰρ παραδείσου, «rat, δι’ αὐτῆς 
ἐξέθαλον, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ χοπρίας ὑποσχελίσαι 
δυνήσοµαι. 


P. Καὶ θέα τὴν πανουργίαν. 0ὐδὲ γὰρ τῶν βοῶν 
ἀπολλυμένων προσἠγαχε τὸ µηχάνηµα τοῦτο, οὐδὲ 
τῶν ὄνων, οὐδὲ τῶν χαµήλων, ἀλλ οὐδὲ τῆς οἰχίας 
χατενεχθείσης, οὐδὲ τῶν παίδων καταχωσθέντων, 
ἀλλὰ σιγᾷ «τέως καὶ ἡσυχάξειν &d τὸν ἀθλητὴν ὁρῶν ’ 
[255] ὅτε δὲ τῶν σχωλήχων ἀνέθλυσεν ἡ πηγη, xal 
σηπόµενον τὸ δέρµα χατέῤῥρει, xat δαπανώμεναι al 
σάρχες ἰχῶρα πολλῆς γέµοντα δυσωδίας ἑποίουν, xal 
τηγάνων χαὶ χαµίνων xai πάσης φλογὸς ὀδυνηρό- 
τερον αὐτὸν fj τοῦ διαδόλου χαταν/ῄλισχε χεὶρ, θηρίου 
παντὺς χαλεπώτερον διατρὠγουσα πάντοθεν καὶ 
χατεσθίουσα τὸ σῶμα, χαὶ iv ταύτῃ τῇ συμφορᾷ 
πολὺς προΏλθε χρόνος, τότε αὐτὴν προσάχει Ίδη 
τεταριχευµένῳ xal κατεργασθέντι. Ei γὰρ παρὰ τὰ 
προοίµια προσῃλθε τῆς συμφορᾶς, οὐδ' ἂν ἐχεῖνον 
εὗρεν οὕτως ἐχνενευρισμένον, οὐδ' ἂν αὕτη τὴν 
συμφορὰν ἔσχεν ἑξογχῶσα: οὕτω xal ἐπᾶραι τῷ λόγῳ' 
νυνὶ δὲ ὅτε αὐτὸν εἶδε διὰ τὸ μῆχος τοῦ χρόνου δι- 
φῶντα ἁπαλλαγῆς, xai ἐπιθυμοῦντα τῆς τῶν ἔπι- 
χειµένων λύσεως, σφοδρῶς τότε προσέρχεται. "Ότι 
γὰρ σφόδρα κχαειργασμένος ἣν, καὶ οὐδὲ ἀναπνεῖν 
λοιπὸν εἶχεν, ἀλλὰ καὶ ἀποθανεῖν ἐπεθύμει, ἄκουσον 
τί φησιν ’ [el γὰρ δυναίµην ἑμαυτὸν χειρώσασθαι, 1 
δεηθΏναι ἑτέρου, xal ποιῄσαιµι τοῦτο.] Καὶ θέα uot 
τὴν χαχουργίαν τῆς γυναιχὸς, πόθεν εὐθέως προοι- 
µιάξεται ᾿ ἁτὸ τοῦ πλήθους τοῦ χρόνου, Μέχρι τίνος 
καρτερήσεις; λέγουσα. El δὲ πολλάχις xal πραγµά- 
των οὐκ ὄντων λόγοι µόνον ἴσχυσαν µαλάξαι, ἑννόη- 
σον τί τότε πάσχειν αὑτὸν εἰχὸς fjv, μετὰ τῶν ῥη- 
μάτων τούτων xal τῶν πραγμάτων ὀδυνώντων αὐτόν. 
Καὶ τὸ δη πάντων χεῖρον, ὅτι xal γυνὴ ἡ ταῦτα 
λέγουσα Tiv, χαὶ γυν] ἀναπεσοῦσα xal ἀπαγορεύουσα 
xai διὰ τοῦτο σπουδάζουσα xal αὐτὸν εἰς ἀπόγνωσ.ν 
ἐμθαλεῖν. Πλὴν ἀλλ’ ἵνα σαφέστερον ἴδωμεν τὸ µη- 
χάνηµα τὸ τῷ ἁδαμαντίνῳ τούτῳ προσαγόμενον 
τείχει, xal αὐτῶν ἀχούσωμεν τῶν ῥημάτων. Τίνα 
οὖν ταῦτά ἐστι; Μέχρι τίνος καρτερήσεις «έγων, 
᾿1δοὺ ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρὸν προσδεχόµενος 
τὴν ἐΊπίδα τῆς σωτηρίας µου; "Ηλεγξε γάρ σου, 
φησὶ, τὰ ῥήματα ὁ χρόνος, µαχκρότερος μὲν γινόµε- 
νου, λύσιν δὲ οὐδεμίαν ἐμφαίνων. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, 
οὐχ. εἰς ἀπόγνωσιν αὑτὸν ἐμθάλλουσα µόνον, ἀλλὰ 
xal ὀνειδίνουσα xai χωμῳδοῦσα. Καὶ γὰρ ἐχεῖνος 
ἑνοχλοῦσαν ἀεὶ παραμυθούμενος xal διακρουόµενος 
το:αῦὄτα ἐφθέγγετο" ᾿Ανάμεινον ἔτι μικρὸν, xal 
ταχέως ἔσται τούτων τὸ τέλος. Ὀνειδίζουσα τοίνυν 
αὐτῷ, φπαί' ΜΗ καὶ νῦν τὸ αὐτὸ ἐρεῖς; πολὺς γὰρ 
ἤδη χρόνος παρέδραµε, xal τέλος τούτων οὐδὲν ἀν- 
εφάνη. Καὶ θέα την χαχουργίαν΄ οὐδὲ γὰρ µέμνη- 
ται τῶν βοῶν, οὐ τῶν προθάτων, οὐδὲ τῶν χαμήλων' 
δει γὰρ οὐ σφόδρα αὐτὸν τούτοις δαχνόµενον: ἀλλ᾽ 
ἁπὶ τὴν φύσιν εὐθέως ἔρχεται, xai τῶν παίδων 
ἀναμιμνήσχει"' ἐπ᾽ αὐτοῖς γὰρ εἶδεν αὐτὸν xal τὴν 
ἐσθῆτα διαῤῥήξαντα, καὶ τὴν χόµην ἀποχειράμενον. 
Καὶ οὐχ εἶπεν, ᾽Απώλετό σου τὰ παιδία, ἀλλὰ σφόδρα 
περιπαθῶς ᾿Ηφάνισταί σου τὸ µγημόσυνον ἀπὸ 
τῆς γῆς, δι ὃ xaX τὰ παιδία ποθεινά. E! γὰρ χαὶ 
νΌν, ἀναστάσεως φανείσης, ἐντεῦθέν ἐστι τὰ παιδία 
ἑπέραστα ἀπὸ τοῦ την [256] μνήμην τῶν ἁπελθόντων 


ἃ Legebatur σιγᾷν. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


2536 


διατηρεῖν, πολλῷ μᾶλλον τότε. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἀρὰ 
ἐντεῦθεν γίνεται πιχροτέρα. 0Οὐδὲ γὰρ ἐχεῖ, Τὰ nav 
δία, ὁ ἑπαρώμενος εἶπεν, ἐξολοθρευθείη. ἀλλὰ, Τὸ 
μνημόσυγον αὑτοῦ ἁπὸ τῆς γῆς ' οἱ viol σου xal 
αἱ θυγατέρες σου. Εἰποῦσα γὰρ, Τὸ uxnyuócvror, 
μετὰ ἀχριθείας πάλιν ἑκατέρας τῆς φύσεως µέμνη- 
ται' Ei δὲ coi, φησὶν, οὗ µέλει τούτων, xiv τὸ ἐμὸν 
σχόπει᾽ Τῆς ἑμῆς κοιάίας ὠδίῖγες καὶ πόνοι, οὓς 
εἰς τὸ xevór éxoz(aca μετὰ µόχθων. Ὁ δὲ λέγει, 
τοῦτό ἐστιν Ἡ τὸ πλέον ἐνεγχοῦσα Ἠἠδίχημαι διὰ 
σὲ, xal τοὺς μὲν πόνους ὑπέστην, τῶν δὲ καρπῶν 
ἀπεστέρημαι. Καὶ ὅρα πῶς οὔτε τίθησι τὴν ζηµίαν 
τῶν χρημάτων, οὔτε σιγᾷ αὐτὴν xal παρατρέχει, 
ἀλλ ὡς ἑνῆν xal περιπαθῶς αὐτὴν ἀπαγγεῖλαι, ob- 
τως αἰνίττεται. "Οταν γὰρ εἴπῃ, Κἀάγχὼ π.ἰανῆςις 
xal «Ιάτρις, εόπον éx τόπου, οἰκίαν ἐξ οἰκίας 
περιερχοµόέγη, xa τὴν ζημίαν αἰνίττεται, καὶ πολ- 
λὴν τὴν προσπάθειαν δείχνυσι’ xat γὰρ χαὶ αἱ λέξεις 
αὗταὶ ἰχαναὶ ἑπᾶραι τὴν συμφοράν. Ἐπὶ τὰς ἑτέρων 
ἔρχομαι θύρας, φησίν. 0ὐδὲ γὰρ προσαιτῶ µόνον, 
ἀλλὰ xai πλανῶμαι xat δουλεύω δουλείαν ξένην xal 
χαινὴν, πανταχοῦ περιιοῦσα, xal τὰ σύμθολα τῆς 
συμφηρᾶς περιφέρουσα, χαὶ πάντας διδάσχουσα τὰ bud 
χακχά᾿ ὃ πάντων ἐστὶν ἑλεσινότερον, τὸ οἰχίαν ἐξ οἰχίας 
ἀμείθειν. Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα ἔστη τῶν θρήῄνων, ἀλλ᾽ 
ἐπήγαγε λέγουσα ΄ Προσδεχοµένη τὸν fj.tov. πότθ 
δύσει, καὶ ἀναπαύσομαι τῶν µόχθων µου xal tor 
περιεχουσῶν µε ὁδυνὼν, al µε νῦν συγέχουσιν. 
Ὅ γὰρ τοῖς ἄλλοις ἐστὶν ἡδὺ,. φησὶ, τὸ τὴν ἀχτῖνα 
ὁρᾶν, τοῦτο ἐμοὶ βαρύ. ποθεινὸν δὲ dj νὺξ καὶ τὸ 
σχότος ' αὕτη Υάρ µε ἀναπαύει τῶν ἱδρώτων µόνη, 
αὕτη por παραμυθία γίνεται τῶν χακῶν. — AAA" 
εἰπόγ τι ῥῆμα πρὸς Κύριο», καὶ τε. εύτα. 


ε’. Εἶδες κἀνταῦθα τὴν καχουργίαν, πῶς οὐδὲ ἓν αὑτῇ 
τῃ συμθουλῇ εὐθέως εἰσήγαγε τὴν ὀλεθρίαν παραί- 
νεσιν, ἀλλὰ διηγησαµένη πρῶτον ἐλεεινῶς τὰς συµ- 
φορὰς, xal ἐχτείνασα τὴν τραγῳδίαν, tv βραχεῖ τί- 
θησι thv παραίνεσιν, xat οὐδὲ ἐμφαίνει σαφῶς αὐτὴν, 
ἀλλὰ συσχιάσασα ἐκείνην, τὴν ἁπαλλαγὴν αὐτῷ προ- 
τείνει τὴν μάλιστα ποθεινὴν, xal ἑἐπαγγέλλεται 
τελευτὴν, ὃ μάλιστα ἐπεθύμει; Καὶ σχόπει κἀντεῦθεν 
τοῦ διαθόλου τὴν χαχουργίαν. Ἐπειδὴ γὰρ ᾖδει τὸν 
πάθον τοῦ Ἰὼδ τὸν περὶ τὸν Ocbv, οὐχ ἀφίπαι thv 
γυναῖκα χατηγορῆσαι τοῦ θεοῦ, ἵνα pj ὡς ἐχθρὰν 
εὐθέως ἀποστραφῇ. Αιὰ τοῦτο αὐτοῦ μὲν οὐδαμοῦ 
µέμνηται, τὰ δὲ συµδάντα ἄνω xal χάτω στρἑφει. 
Σὺ δὲ μετὰ τῶν εἰρημένων, ὅτι xat γυνὴ ἣν ἡ ταῦτα 
συμθουλεύουσα, προστίθει, δεινὸς χαταγοητεῦσαι 
ῥήτωρ τοὺς ph) προσέχοντας. Πολλοὶ γοῦν xal χωρὶς 
συμφορῶν ἀπὸ Yuvatxüv συμδουλῆς κατηνέχθησαν 
µόνης. Τί οὖν ὁ µαχάριος οὗτος, xoi ἁδάμαντος στεῤ- ᾿ 
ῥότερος; Βλέψας εἰς αὐτὴν πικρὸν, ἀπὸ τῆς ὄψεως καὶ 
πρὸ τῆς φωνῆς διεχρούσατο τὰ μηχανήματα. Ἐχείνη 
μὲν Υὰρ προσεδόχησε δαχρύων κχινήσειν πηγάς: οὗτος 
δὲ λέοντος αφοδρότερος véyove, θυμοῦ πληρωθεὶς καὶ 
ἀγανακτήσεως, οὐχ ὑπὲρ ὧν ἔπασχεν, ἀλλ ὑπὲρ ὧν 
ἐχείνη διαθολικῶς συνεθούλευσε, [257] καὶ τῷ 8λέµ- 
past τὸν θυμὸν ἑνδειξάμενος, μεμετρημένην ποιεῖται 
τὴν ἐπιτίμησιν ' xal γὰρ καὶ Ev συμφοραῖς σώφρων 
Tv. Καὶ τί φησιν; "Ira cl ὥσπερ µία τῶν ἀφρό- 
vov γυναικῶν ἐλάλησας; Oby οὕτω σε ἐπαίδευσα, 
φησὶν, οὐχ οὕτω σε ἔθρεψα" ὅθεν οὐδὲ ἐπιγινώσχω 
τὴν σύνοιχον τὴν ἐμήν. Τὰ γὰρ ῥήματα ταῦτα &vof- 
του γυναικὸς, xul παραπαιούσης ἡ συµθουλή. Εἶδες 
τομὴν σύμμετρον, xal πληγὴν ἱκανὴν διορθῶται τὸ 


937 
pore, et ipsa ei ad tentationem et insidias relicta 
est. Ideoque illam non cum filiis sustulit diabolus , 
neque ipsius cedem expetiit, quia sperabat illam 
magnam sibi opem esse laturam ad insidias sancto 
huie viro parandas. Ideoque ipsam , tamquam maxi- 
mum telum sibi opportunum reliquit. Si enim, 
inquit , hominem per illam ex paradiso ejeci, multo 
magis in sterquilinio potero supplantare. 

4. Et vide calliditatem. Neque enim postquam bo- 
ves perierant, hanc machinam adhibuit, neque post 
sublatos asinos vel camelos , nec post dejectam do- 
mum , neque post obrutos filios ; sed interim silere 
et quietem agere sivit athletam videns; ubi autem 
vermium fons scaturivit, cum putrescens pellis dif- 
flueret , et consumptz carnes saniem emitterent , ac 
sartaginibus fornacibusque et quavis flamma gravior 
ipsum diaboli manus consumeret , quavis fera effe- 
ratior ipsi corpus undique consumens et devorans , 
cum in liac calamitate multum temporis insumptum 
fuisset, tunc uxorem ad illum adducit jam exsicca- 
tum el confectum. Si enim initio calamitatis accessis- 
set, neque ita illum enervatum reperisset, ncque 
calamitatem adeo potuisset exaggerare ac verbis ex- 
tollere : nunc autem ubi vidit illum ob temporis 
diuturnitatem liberationem sitire et malorum finem 
desiderare , tunc vehemens accedit. Quia enim valde 
confectus erat, neque respirare ultra poterat, sed 
et mori cupiebat, audi quid dicat :|Nam si mihi pos- 
sem manum inferre, aut alium rogare, etiam hoc 
f:cerem (o).]Et vide mihi nequitiam mulieris , unde 
statim. ordiatur : a diuturnitate temporis , dicens ; 
Quousque tolerabis (Job 2. 9)? Si namque sxpe, etiam 
cum gravia non instarent negotia, verba solum emol- 
lire potuerunt; cogita quid verisimiliter ipse tunc 
patiebatur, cum et hiec verba et res ipse dolorem 
ipsi inferrent. Quodque omnium teterrimum erat , 
quod et uxor ejus hzc loqueretur, et uxor qu: con- 
ciderat et animum despondebat ; ideoque studebat 
εἰ ipsum in desperationem conjicere. Caterum ut 
aperte videamus macliinam in liunc murum adaman- 
tinum admotam , ipsa verba audiamus. Quaenam illa 
sunt? Quousque lolerabis dicens, Ecce prestolor ad- 
huc modicum temporis spem salutis habens (Ibid. in 
Greco)? Tua, iuquit, verba refellit tempus, quod 
diuturnius factum , nullam exhibet solutionem. Hac 
autem dicebat, non modo in desperationem ipsum 
conjiciens , sed exprobrans ei et traducens illum. 
Etenim ille molestiain creantem ipsam consolans, et 
ejus verba depellens , talia loquebatur : Exspecta ad- 
hue paululum, et cito finis horum veniet. Illi ergo 
exprobrans dicit ipsa : An nunc quoque idipsum di- 
ces? multum enim temporis jam przteriit, et nullus 
horum finis visus est. Et vide nequitiam : non boum 
meimiuit , non ovium, non camelorum ; sciebat 
euun illum non admodum hisce morderi; sed statim 


(a) Verba uncinis clausa, quz desperantis esse viden- 
tur, in hodiernis exemplaribus non habentur. Possunt ta- 
1en alio sensu mitiore intelligi, nempe: Nam sí liceret, si 
fas esset, si sine peccato possem milii manum inferre, elc. 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXVIII. 


258 
venit ad naturam, et filios in memorlam revoeat : 
viderat enim ipsum amissis flliis vestem diseidisse 
et comam totondisse. Neque dixit, Filii tui periere, 
sed modo ad commiserationem composito : Deletum 
est. memoriale tuum de terra , propter quod filii desi- 
derabiles sunt. Etenim si etiam nunc , cum resurre- 
ctio futura creditur, hinc filii desiderabiles sunt , 
quod eorum qui decesserunt memoriam servent , 
multo magis tunc. Ideo hinc maledictio acerbior ef- 
ficitur. Neque enim qui illic exsecratur dicit : Exter- 
minentur filii , sed, Memoriale ejus e terra (Job 18. 
11) , nempe filii tni et filis tux. Cum dixisset enim, 
Memoriale , accurate rursus utrumque sexum memo- 
rat : Si autem hiec , inquit , non tibi cur:e sunt , me 
sallem spectes : Uteri mei dolores laborezque, quos 
frustra sum perpessa. 1d est, qux majorem tuli do- 
lorem, injuria propter te affecta sum : dolores subii, 
et fructibus sum privata. Et vide quomodo jacturam 
pecuniarum neque memoret , neque taceat vel pr:e- 
tercurrat , sed ut licebat illam miserabiliter tangere, 
ipsam subindicet. Cum enim dicit, Et ego errabun- 
da et serva, a loco in locum , et a domo in domum 
circumcursans, et jacturam subindicat , οἱ magnam 
exhibet commiserationem : nam ipsa verba possunt 
calamitatem amplificare : Ad aliorum, inquit , ostia 
venio. Neque enim solum mendico , sed etiam erro 
et servitutem subeo non exspectatam et novam, un- 
dique cireumiens et calamitatis signa cireumfercus , 
omnesque mala mea docens; quod omnium miser- 
rimum est, domum frequenter mutare. Neque hie 
lamentandi finem fecit , sed subjunxit dicens : Ez- 
spectans solem quando occidet, el requiescam a labori- 
bus meis et a doloribus qui me circumdant εἰ detinent. 
Quod enim aliis suave est , inquit, radium videre , 
hoc mihi grave ; desiderabiles autem mihi sunt nox 
et tenebre ; hi: mihi a sudoribus quietem pariunt , 
h:: mihi sunt in malis consolatio. Sed dic verbum 
contra Dominum , el morere. 

9. Vidistin' hic quoque nequitiam? quo pacto 
jn consilio suo non statim induxerit perniciosam 
adhortationem, sed cum prius calamitates mise- 
rabiliter enarrasset , ct tragoediam extendisset , 
paucis verbis adhortationem ponit, neque clare il- 
lam indicat, sed subindicans illam , maxime deside- 
rabilem ipsi proponit liberationem , et mortem de- 
nuntiat, quam summopere optabat * Et hinc quoque 
observa diabol! vafritiem ct malitiam. Quia enim 
sciebat Jobi amorem erga Deum, non sinit. mulierem 
Deum accusare, ue ille ut. inimicam ipsam statin» 
aversaretur. ldeo ejus nusquam meminit, sed qu:e 
acciderant sus deque versat. Tu autem, cum iis 
qu:e dicta sunt , adde mulierem fuisse qux hoc dabat 
consilium , vehementem oratorem ad eos pellicien- 
dos qui non attendunt. Multi cerle etiam absque ca- 
lamitatibus a solo mulierum consilio dejecti fuerunt. 
Quid igitur hic vir beatus, et adamante fortior? Acri- 
ter illam intuitus, a solo aspectu , antequam vocem 
emitterel, machinas depulit. llla enim sperabat se 
lacrymarum fontes moturam esse : hic vero lcono 


259 
vehementior fuit, ira et indignatione plenus, non 
pro iis quz» patiebatur, sed propter consilia qu: 
diabolice ab illa data sunt ; et ipso aspectu indigna- 
tionem exhibens, moderata utitur increpatione : et- 
enim etiam in calamitatibus moderatus erat. Et quid 
ait ? Cur sicut una ex insipientibus mulieribus loquuta 
es (Job 2. 10)? Non sic te erudivi , inquit, non sic 
te educavi : unde ncc consortem meam agnosco. 
Haec quippe dicta sunt. iusan:e mulieris, et furentis 
consilium est. Viden' sectionein moderatam, plagam 
qui; posset morbum curare. Deinde post increpatio- 
nem consilium rursus affert , quod possit illam con- 
solari, et rationi valde consentaneum , dicens : οἱ 
bona suscepimus de manu. Domini , mala non sustine- 
bimus? Recordare enim, inquit, priorum illorum , 
οἱ tecum reputa auctorem, et hzc fortiter feres. 
Vidistin' moderationem viri? Nec enim fortitudini 
sux patientiam suam adscribit, sed ex rerum conse- 
quentia fuisse illain dicit. Pro quibusnam enim illa 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


hj 


210 


nobis dedit Deus ? quam rependens remunerationem ? 
Nullam; sed ex sola beniguitate sua : donum enim 
erat, non retributio ; gratia, non remuneratio. Ergo 
hzec fortiter feramus. Hoc et viri et mulieres inscri- 
ptum dietum habeamus ; hxc verba in mente iuscul- 
pamus , et hzec et ea quie prxcedunt : et historiam 
malorum ejus, velut imaginem in mentem nostram 
inscribentes, jacturam dico pecuniarum , filios sub- 
latos , corporis plagam , opprobria , irrisiones , 
uxoris machinas , diaboli insidias, omnes uno verbo 
justi calamitates , nobis in portum maximum appa- 
remus : ut. omnia fortiter eL cum gratiarum actione 
ferentes , et in. praesenti vita maerorem omnem de- 
pellamus , et de hac benedictione mercedem refera- 
mus, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, 
quicum Patri et una Spiritui sancto gloria, impe- 
rium , honor, nunc et semper, et in szcula secu- 
lorum. Amen. 


Lr ————«A—————MÓ—— À———————————— πα ας οσα ασ ααρς 
HOMILIA XXIX. 


Ca». 19. v. 1. De spiritualibus autem , fratres , nolo 
vos ignorare. 9. Scitis autem quod cum gentes essetis, 
ad simulacra mula prout ducebamini euntes. 

4. Mic totus locus valde obscurus est : obscurita- 
tem vero parit ignoratio eorum qua tunc continge- 
bant, nunc autem non fiunt. Et cur nunc non fiunt ? 
Ecce namque obscuritalis causa aliam nobis qua- 
stionem peperit. Cur enim tunc fiebant, fiunc vero 
secus ?* Sed hoc postea dicendum mittamus : interim 
vero qux» tunc fiebant receuseamus. Quid ergo tunc 
contingebat ? Si quis baptizaretur, linguis statim 
loquebatur , et non linguis tautum , sed etiam multi 
prophetabant, quidam vero alias plures virtutes exhi- 
bebant. Quia enim ab idolis accedentes, cum niliil 
clare scirent, neque iu antiquis Bibliis essent edu: 
cati , baptizati statim Spiritum accipiebant , Spirituin 
vero non videbant, invisibilis cum sit ; dabat gratia 
sensile quoddam argumentum illius operationis ; 
aliusque Persica , alius Romana , alius Indica , alius 
alia lingua statim loquebatur : et hoc externis no- 
tum faciebat, Spiritum sanctum in ipso loquente esse. 
ldeo sic ipsum appellat dicens : Unicuique «utem 
manifestatio Spiritus datur ad utilitatem , charismata 
seu dona vocans manifestationem Spiritus. Quia enim 
apestoli hoc primum signum acceperunt, fldeles 
quoque acceperunt liuguarum donum; neque hoc 
solum , sed et alia plurima. Nam et mortuos multi 
suscitabant, et dzemonas pellebant, et alia multa 
similia mirabiliter operabantur : donaque habeliant 
alii quidem pauciora, alii vero plura. Magis autem 
quam alia o:mnia apud illos erat donum linguarum. 

Spiritus sancti dona causa. schismatis. — Et hoc 
causa schismatis illis fuit, non ex natura sua, sed 
ex ingrato accipientium animo. Nam qui majora 
habebant, efferebantur adversus eos qui minora 
possidebant : hi Yero rursus dolebant , et iis qui ma- 


iora haberent invidebant : idque in sequentibus o5- 


tendit ipse Paulus. Quia igitur hinc letalem accipie- 
bant plagam , dum in eis caritas dissolveretur , 
mulium studium ponit ut id corrigat. Contigit lioc 
eliam Rom:e, sed non lioc modo. Quapropter etiam 
in Epistola ad Romanos illud movet quidem , scd 
adumbrate et breviter, sic dicens : Sicut enim in uno 
corpore multa membra habemus , membra autem omnia 
non eamdem habent operationem : sic multi unum corpte 
sumus in Christo , singuli autem. invicem. membra. 
Habentes autem dona secundum gratiam. que data est 
nobis diversa ; sive prophetiam , secundum proportio- 
nem fidei , sive ministerium , in ministrando , sive qui 
docet , in doctrina ( Rom. 13. &. 7). Quod autem illi 
Inde in arrogantiam inciderent, id in principio subin- 
dicavit ita dicens : Dico autem vobis ρε gratiam que 
data est mihi , omuibus qui sunt in vobis , non plus 
sapere quam oportel sapere, sed sapere ad sobrietatem, 
wnicuique ut Deus distribuit mensuram fidei ( Ibid. 
v. 9$). Itaque cum illis ( neque enim magnus erat 
morbus dissidii. et arrogantiz ) sic disseruit : hie vero 
cum multo studio ; nam morbus valde invalescebat. 
At non lioc tantum illos couturbabat, sed multi erant 
istic divinantes , quod urbs illa Grecorum moribus 
addicta esset, et cum aliis hoc quoque illos supplan- 
tabat et turbabat. Quapropter orditur statuens quid 
interesset discriminis divinationem inter et prophe- 
tiam. Propterea etiam discretiones spirituum acce- 
perunt , ut discernerent et scirent , quis loqueretur 
per mundum spiritum , quis per immundum. Quia 
enim ex ipsa re non poterat dictorum demonstratio 
prxberi ( prophetia enim non in tempore quo pro- 
fertur, sed in tempore cventus pronuntiatz rei , 
veritatis 5 argumentum przxbet); neque facile 
erat illam internoscere , dicereque quis propheta , 
quis mendax esset (etenim cum scelestus et im- 
mundus sit diabolus , In prophetas scse injiciebat , 
faisos inducens prophetas, ut qui ct ipsi futura 


νόσημα; Εἶτα μετὰ τὴν ἑπίπληξιν xai συμδουλὴν 
εἰσάγει πάλιν ἀρχοῦσαν αὐτὴν παραμυθήσασθαι xal 
πολὺ τὸ εὔλογον ἔχουσαν, λέγων  Εἰ τὰ ἁγαθὰ 
ἐδεξάμεθα παρὰ Κνρίου, τὰ xaxà οὐχ ὑποίσο- 
µεν; Αναμνήσθητι γὰρ, φησὶ, τῶν προτέρων ἑχεί- 
νων, xai λογίζου τὸν αἴτιον, καὶ οἴσεις xal ταῦτα 
γενναίως. Ἐΐδες μετριοφροσύνην ἀνδρός; Οὐδὲ γὰρ 
τῇ ἀνδρείᾳ αὑτοῦ λογίζεται τὴν ὑπομονὴν, ἀλλὰ τῆς 
τῶν πραγμάτων ἀχολουθίας αὐτὴν εἶναί φησιν. ᾽Αντὶ 
τίνων γὰρ ἐχεῖνα ἡμῖν ἔδωχεν ὁ θεός; ποίαν ἐχτιν- 
vuc ἁμοιδήν; Οὐδεμίαν ' ἀλλ ἐξ ἀγαθότητος µόνης ' 
δωρεὰ γὰρ ἦν, οὐκ ἁμοιθὴ, καὶ χάρις, οὖκ ἀντίδοσις. 
Οὐχοῦν xal ταῦτα φέρωμεν γενναίως. Τοῦτον xai 
ἄνδρες καὶ γυναῖχες τὸν λόγον ἀνάγραπτον ἔχωμεν, 
xal τὰ ῥήματα ταῦτα ἑγχολάφωμεν τῇ διανοίᾳ, xal 
ταῦτα xal τὰ πρὸ τούτων ᾽ χαὶ τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ 





IN EPIST. i AD COR. HOMIL: XXIX. 





310 
των παθηµάτων" κχαθάπερ εἰχόνα ἐπὶ τῆς διανοίας 
ὑπογράψαντες, τν ζημίαν λέγω τῶν χρημάτων, τὴν 
ἀφαίρεσιν τῶν παίδων, τὴν πληγὴν τοῦ σώματος, τὰ 
ὀνείδη, τὰς χλευασίας, τὰς τῆς γυναιχὸς μηχανὰς, 
τὴν τοῦ διαδόλου ἐπιδουλὴν, πάντα ἁπλῶς μετὰ 
ἀχριθείας τὰ πάθη τοῦ δικαίου, λεµένα χατασχευά- 
σωµεν µέχιστον ἡμῖν ἵνα πάντα γενναίως χαὶ εὐ- 
χαρίστως φέροντες, xat ky τῷ παρόντι βίῳ πᾶσαν 
ἁἀποχρουσώμεθα ἀθυμίαν, xaX τοὺς περὶ τῆς εὐφημίας 
ταύτης ἁπολάδωμεν μισθοὺς, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ 
ποῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ 
ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν καὶ 
ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἱῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


8 Legebatur μαθητῶν, ridicule. 





OMIAIA Κθ'’. 


Περὶ δὲ τῶν πνευματικῶν, dósAgol, οὗ θέ.ω 
ὑμᾶς ἀγγοεῖν. Olóace ὅτι ὅτε ἔθγη ἦτε, πρὸς 
τὰ εἴδωλα τὰ ἄφωγα, ὡς ἂν ἤγεσθε, ἁπαγόμε- 
νοι. 


α’. Τοῦτο xav τὸ χωρίον σφόδρα ἑστῖν ἀσαφές ' την 
δὲ ἀσάφειαν ἡ τῶν πραγμάτων ἄγνοιά τε καὶ ἕλλει- 
dig ποιεῖ τῶν τότε μὲν συµθαινόντων, νῦν δὲ οὐ vi- 
νοµένων. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὗ γίνεται νῦν; Ἰδοῦ γὰρ 
xat 1 αἰτία πάλιν τῆς ἀσαφείας ἕτερον ἡμῖν ζήτημα 
ἔτεχε. Τί δήποτε γὰρ τότε μὲν ἐγίνετο, νῦν δὲ οὐκ- 
έτι; ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν εἰς αὖθις ἀναθαλλώμεθα α, 
τέως δὲ τὰ συµθαίνοντα τότε λέγωμεν. Τί οὖν τότε 
αυνέδαινεν; EU τις ἐθαπτίσατο, γλώσσαις εὐθέως 
ἑλάλει, καὶ οὐ Ὑγλώσσαις µόνον, ἀλλὰ πολλοὶ xal 
προεφήτενον, [258] τινὲς δὲ xal ἑτέρας πλείους δυ- 
νάμεις ἐπεδείχνυντο. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπὸ τῶν εἰδώλων 
προαιόντες, οὐδὲν εἰδότες σαφῶς, οὐδὲ ταῖς παλαιαὶῖς 
ἐντραφέντες βίδλοις, βαπτισθέντες εὐθέως Πνευμα 
ἑλάμόανον, τὸ δὲ Πνεῦμα οὐχ ἑώρων * ἀόρατον γάρ 
ἐστιν" αἴσθητόν τινα ἔλεγχον ἑἐδίδου τῆς ἑνεργείας 
ἑχείνης ἡ χάρις * xal ὁ μὲν τῇ Περσῶν, ὁ δὲ τῇ Ῥω- 
µαίων, ὁ δὲ τῇ Ἰνδῶν, ὁ δὲ ἑτέρᾳ τινὶ τοιαύτῃ εὖ- 
θέω; ἐφθέγγετο γλώσσῃ xai τοῦτο ἐφανέρου τοῖς 
ἔξωθεν, ὅτι Πνεῦμά ἐστιν ἐν αὐτῷ τῷ φθεγγοµένῳ. 
Aib xa οὕτως αὐτὸ χαλεῖ λέγων ᾿Εκάστῳ δὲ ἡ φα- 
vépucic τοῦ Πνεύματος δίδοται πρὸς τὸ συμφόέ- 
pov * τὰ χαρίαµατα φανέρωσιν Πνεύματος ὀνομάζων. 
Ἐπειδὴ γὰρ xal οἱ ἁπόατολο: τοῦτο πρῶτον σημεῖον 
ἔλαδον, xal οἱ πιστοὶ τοῦτο ἐλάμδαναν τὸ τῶν γλωσ- 
σῶν, xaX οὐχὶ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ xai ἕτερα πλείω. 
Καὶ γὰρ xal νεχροὺς Ίγειρον πολλοὶ, xal δαίµο- 
vag ἤλαυνον, xai ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα ἐθαυματούρ- 
γουν. χαὶ χαρίσματα δὲ εἶχον, οἱ μὲν ἑλάττονα, οἱ δὲ 
πλείω. Πλέον δὲ πάντων τὸ τῶν γλωσσῶν ἣν παρ᾽ 
αὗτοῖς χάρισμα. 


Καὶ τοῦτο αἴτιον σχίσματος αὑτοῖς ἐγένετο, οὗ 


5 Alii, ἀναδαλόμεθα. 


παρὰ τὴν οἰχείαν φύσιν, ἀλλὰ παρὰ τὴν ἀγνωμοσύνην 
τῶν εἱληφότων. Οἵ τε γὰρ τὰ µείζονα ἔχοντες ἐπ- 
ἤροντο χατὰ τῶν τὰ ἑλάττονα χεκτηµένων' οὗτοι δ' 
αὖ πάλιν ἤλγουν, xal τοῖς τὰ μείζονα ἔχουσιν ἐφθό- 
νουν. Καὶ τοῦτο προϊὼν δείχννσιν αὐτὸς ὁ Παῦλος. 
Ἐπεὶ οὖν ἐντεῦθεν χαιρἰαν ἐλάμδανον πληγὴν, δια- 
λυοµένης αὐτοῖς τῆς ἀγάπης, πολλὴν σπουδὴν ποι- 
εἶται, ὥστε αὐτὸ διορθῶσαι. Συνέδη μὲν γὰρ τοῦτο 
χαὶ ky τῇ 'Ῥώμῃ, ἁλλ οὐχ οὕτω διόπερ xaX ky τῇ 
πρὸς Ῥωμαίους Ἐπιστολῇ xwet μὲν αὐτὸ, συνεσκια” 
σµένως δὲ xal ἐν βραχεῖ, λέγων οὕτω": Καθάπερ 
γὰρ ἐν ἑνὶ σώματι µέ.η πο.ἰὰ ἔχομεν, τὰ δὲ 
péAn πάντα οὗ τὴν αὐτὴν ἔχει πρᾶξιν' οὕτως 
οἱ xoAAol &v σῶμά ἐσμεν ἐν Χριστῷ, à δὲ καθ’ 
εἷς, d AA Aor. uéAn. " Eyorcec δὲ χαρίσματα κατὰ 
τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διάφορα, εἴτε προ- 
φητείαν, κατὰ τν àvaAoyíayr τῆς πίστεως, sire 
διαχογίαν, ἐν τῇ διακονία, εἴτε ὁ διδάσκων, ἐν τῇ 
64ac xa Jig. Οτι δὲ καὶ ἐχεῖνοι εἰς ἁπόνοιαν ἑντεῦ- 
θεν ἑνέπιπτον, ἀρχόμενος ἡνίξατο τοῦτο, οὕτως sl- 
πὠν' Λέγω γὰρ διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης 
poc παντὶ τῷ ὄντι ἐν ὑμίν μὴ ὑπερφρονεῖν zap' 
ὃ δεῖ gporsiv, dAlà «ρογεῖν εἰς τὸ σωφρονδῖ, 
ἑκάστῳ ὡς ὁ θεὸς ἐμέρισε µέτρον πίστεως. Ἐχεί- 
νοις μὲν οὖν (οὐδὲ γὰρ πολὺ τὸ νόσηµα ἣν τῆς δια- 
στάσεως xai ἀπονοίας) οὕτω διείλεχται’ ἐνταῦθα δὲ 
μετὰ πολλῆς τῆς σπουδῆς ' xal γὰρ σφοδρὰ τοῦ πά- 
θους ἦν ἡ νοµή. Καὶ οὐδὲ τοῦτο µόνον αὐτοὺς ἐθορύ- 
ει, ἀλλὰ χαὶ µάντεις σαν αὗτόθι πολλο᾿, ἅτε Ἑλ- 
ληνικώτερον τῆς πόλεως διαχειµένης, xat μετὰ τῶν 
ἄλλων καὶ τοῦτο αὐτοὺς ὑπεσχέλιζε xal ἑτάραττε. 
Ad xal ἀρχόμενος, πρῶτον tb µέσον µαντείας xal 
προρητείας τίθησι. Διὰ τοῦτο xal διαχρίσεις ἔλαδον 
πνευμάτων, ὥστε διαχρἰνειν χαὶ εἰδέναι, τίς μὲν ὁ 
[259] πνεύματι φθεγγόµενος καθαρῷ, τίς δὲ ὁ ἀχα- 
θἀρτῳ. Ἐπειδὴ γὰρ αὗτόθεν οὐχ ἣν παρασχεῖν τῶν 
αεγομένων τὴν ἀπόδειςιν (προφητεία γὰρ οὐκ ἐν τῷ 
χαιρῷ, ᾧ λέγεται, ἀλλ᾽ ἓν τῷ χαιρῷ τῆς ἐκθάσεως 
παρέχεται τῆς οἰχείας ἀληθείας τὺν ἔλεγχον)' xal 
οὑχ ἣν εὔχολον αὐτὴν διαγνῶναι, xaX τίς μὲν ὁ προ- 


«$41 


φητεύων, είς δὲ ὁ ψευδόµενος (καὶ γὰρ μιαρὺς ὧν ὁ 
διάδολος ἐπεισῄρι τοῖς προφητεύουσι, φευδοπροφή- 
ας εἰσάγων ὡς δηθεν τὰ μέλλοντα προλέγοντας xal 
αὐτούς])' εἶτα ἐπειδὴ τέως ἀνεύθυνα ἣν τὰ λεγόμενα, 
εὕπω τῶν πραγμάτων ἑχθάντων περὶ ὧν προελέγετθ, 
xai ῥᾳδίως παρεχρούετο (τὸν γὰρ ψευδόµενον καὶ τὸν 
ἀληθεύοντα τὸ τέλος Ίλεγχεν)’ ἵνα δῆ μηδὲ πρὸ τοῦ 
τέλους ἁπατῶνται οἱ ἀχροαταὶ, δίδωσιν αὐτοῖς ση- 
μεῖον, ὃ xaX πρὸ τῆς ἐχθάσεως ἐδείχνυ τοῦτον χἀκεῖ- 
voy* χαὶ ἐντεῦθεν λαθὼν ἀχολουθίαν xat ἀρχὴν, οὕτω 
xaY elg τὸν περὶ τῶν χαρισµάτων ἐχθδαίνει λόγον, 
xa τὴν φιλονειχίαν διορθοῦται τὴν xal ἐντεῦθεν 
γινοµένην. Τέως μέντοι τοῦ περὶ τῶν µάντεων ἄρχε- 
tat λόγου οὕτω λέγων Περὶ δὲ τῶν αγευματικῶν 
00 06Ao ὑμᾶς ἀγγοεῖν, áósAgol* πνευματικὰ τὰ 
σημεῖα καλῶν, ὅτι ταῦτα ἔργα τοῦ Πνεύματος pó- 
νου, οὐδὲν ἀνθρωπίνης ἐπεισφερούσης σπουδῆς εἰς 
τὸ τὰ τοιαῦτα θαυματουργεῖν. Καὶ µέλλων περὶ αὐ- 
τῶν διαλέγεσθαι, πρότερον, ὅπερ ἔφην, τῆς µαντείας 
τἣν διαφορὰν χαὶ τῆς προφητείας τίθησιν, οὕτω λέ- 
χων Οἴδατε ὅτι ὅτε ἔθνη ἦτε, πρὸς τὰ εἴδωλα τὰ 
ἄφωνα, ὡς ἂν ἤγεσθε, ἁπαγόμεγοι. Ὢ δὲ λέγει, 
τοῦτό ἐστιν Ἐν τοῖς εἰδώλοις 8, φησὶν, εἴποτε χατ- 
εσχέθη τις ὑπὸ πνεύματος ἀχαθάρτου xat ἔμαν- 
τεύετο, ὥσπερ ἁπαγόμενος, οὕτως &D.xexo ὑπὸ τοῦ 
πνεύματος δεδεµένος, οὐδὲν εἰδὼς ὧν λέγει. Τοῦτο 
γὰρ µάντεως ἴδιον, τὸ ἐξεστηχέναι, τὸ ἀνάγχην ὑπο- 
µένειν, τὸ ὠθεῖσθαι, τὸ ἕλχεσθαι, τὸ σύρεσθαι ὥσπερ 
µαινόµενον. Ὁ δὲ προφήτης οὐχ οὕτως, ἀλλὰ μετὰ 
ξιανοίας νηφούσης, xal σωφρονούσης χαταστάσεως, 
xaX εἰδὼς à φθέγγεται, φησὶν ἅπαντα. "Üozs xo 
πρὸ τῆς ἐχθάσεως κἀντεῦθεν γνώριζε τὸν µάντιν xal 
τὸν προφἠτην. Καὶ σχόπει πῶς ἀνύποπτον ποιεῖ τὸν 
λόγον αὐτοὺς μάρτυρας χαλεῖ τοὺς ἐν τῇ πεἰρᾷ τοῦ 
πράγματος Ὑενοµένους. "Οτι γὰρ οὗ ψεύδοµαι, φη- 
ον, οὐδὲ ἁπλῶς διασύρω τὰ τῶν ἐθνῶν, ὡς ἐχθρὸς 
πλάττων, αὐτοὶ ὑμεῖς pot µαρτυρήσατε xal γὰρ 
οἴδατε ὅτε Ἕλληνες Te, πῶς ἀπήγεαθε ἑλχόμενο, 
φότε. El 64 τις xal τούτους ὡς πιστοὺς ὑπόπτους 
εἶναι φαίη, φέρε xai ἓκ τῶν ἔξωθεν τοῦτο ὑμῖν ποιή- 
σω φανερόν. "Αχουσον γοῦν Πλάτωνος λέγοντος οὔ- 
πως * Ὥσπερ οἱ χρησμιῳδοὶ xaX οἱ θεομάντεις λέγουσι 
μὲν πολλὰ καὶ χαλὰ, ἴσασι δὲ οὐδὲν ὧν λέγουσιν. Ἀχου- 
σον γυῦν καὶ ἑτέρου ποιητοῦ τὰ αὐτὰ ἑνδειχνυμένου. 
ἙἘπειδὴ γὰρ τελεταῖς τισι χαὶ μαγγανείαις χατέδησε 
: δαᾳίµονά τις εἰς ἄνθρωπον, καὶ ἐμαντεύετο ἐχεῖνος, 
καὶ μαντευόμενος ἑῤῥιπτεϊῖτο χαὶ ἑσπαράττετο, xal 
ἑνεγχεῖν τοῦ δαίµονος τὴν ὁρμὴν οὐχ ἠδύνατο, ἀλλ) 
[260] ἔμελλε διασπώµενος οὕτως ἀπόλλυσθαι, τοῖς τὰ 
φοιαῦτα µαγγανεύουσί φησι * 


Αύσατε «ἰοιπὸν, ἄνακτα Bpotóc θεὸν οὐχέτι χω- 
[ρεῖ" 


χαὶ πάλιν, 


Αὐσστό uot στεφάνους, xal µευ πόδας ὕδατι 
[4evxQ 


Te ο” 
| AotJu. 


ράνατε, καὶ 1ραμμὰς ἀπαλείψατε, xal 
Ταῦτα γὰρ xai τὰ τοιαῦτα (καὶ γὰρ ἔστι πολλιῷ 


* Savil. putat legendum εἰδωλείοις. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


212 


πλείονα εἰπεῖν), ἁμφότερα ταῦτα ἡμῖν ἑνδείχννται, 
xai τὴν ἀνάγχην ᾗ κατεχόµενοι δουλεύουσιν οἱ δαί- 
µονες, καὶ τὴν βίαν ἣν ὑπομένοντες οἱ χαθάπαξ Eau- 
τοὺς ἑχδόντες αὐτοῖς, χαὶ τῶν κατὰ φύσιν ἑξίστανται 
φρενῶν. Καὶ ἡ Πνθία δέ. ἀναγχάζομαι γὰρ xai ἑτέ- 
pav αὑτῶν ἀσχημοσύνην ἐχπομπεῦσαι νῦν, ἣν χαλὸν 
μὲν fjv παρελθεῖν διὰ τὸ ἡμῖν ἀπρεπὲς εἶναι τὰ τοι- 
αὔτα λέγειν’ ὥστε δὲ σαφέστερον αὐτῶν μαθεῖν τὴν 
αἰσχύνην b, ἀναγχαῖον εἰπεῖν, ἵνα χἀντεῦθεν µάθητε 
τὴν παράνοιαν, χαὶ τὸν πολὺν γέλωτα τῶν τοῖς µάν- 
τεσι χεχρηµένων ΄ λέγεται τοίνυν αὕτη f) Πυθία γυνή 
τις οὖσα ἐπιχαθῆσθαι τῷ τρἰποδἰ ποτε τοῦ ᾽Απόλλω- 
voc, διαιροῦσα τὰ σχέλη ' εἶθ' οὕτω πνεῦμα πονηρὸν 
χάτωθεν ἀναδιδόμενον, xat διὰ τῶν γεννητικῶν αὐτῆς 
διαδυόµενον µορἰων πληροῦν τὴν γυναῖχα τῆς µανἰας, 
xai ταύτην τὰς τρἰχας λύουσαν λοιπὸν ἐχθαχχεύεσθαί 
τε, xal ἀφρὸν ix τοῦ στόματος ἀφιέναι, xal οὕτως 
iv παροινίᾳ γενομένην τὰ τῆς μανίας φθέγγεσθαι ῥή- 
pata. Οἶδα ὅτι ᾖσχύνθητε xa ἠρυθριάσατε ταῦτα 
ἀχούσαντες' ἀλλ ἐχεῖνοι xal μέγα φρονοῦσι xai διὰ 
τὴν ἀσχημοσύνην καὶ διὰ τὴν µανίαν ταύτῃν. 


β’. Ταῦτα οὖν καὶ τὰ τοιαῦτα ὁ Παῦλος ἅπαντα &vaxt- 
νῶν ἔλεγεν, Οἴδατε, ὅτι ὅτε ἔθνη (te, πρὸς τὰ εἷ- 
δω1α τὰ ἄφωνα, ὡς ἂν ἤγεσθε, ἁπαγόμεγοι, Καὶ 
ἐπειδῆ πρὸς εἰδότας διελέγετο, οὗ τίθησι πάντα μετὰ 
ἀχριθείας, μὴ βουλόµενος αὐτοῖς ἐνοχλεῖν, ἀλλ &va- 
μνήσας µόνον xaX εἰς ἔννοιαν ἁπάντων αὐτοὺς ἀγα- 
γὼν, ἁπαλλάττεται ταχέως, πρὸς τὸ προχείµενον 
ἐπειγόμενος. Τί δέ ἐστι, Πρὸς τὰ εἶδω.ῖα τὰ ἄφωγα, 
Οὗτοι οἱ μάντεις πρὸς ἐχεῖνα Ἡγοντο ἑλχόμενοι. El 
δὲ αὐτὰ ἄφωνα, πῶς ἐχείνοις ἐχέχρηντο 9 ; τίνος δὲ 
ἕνεχεν τοῖς ξοάνοις αὐτοὺς προσηγεν ὁ δαίµων ὡς 
αἰχμαλώτους xa δεσµίους ; 'Ομοῦ δὲ καὶ τὴν πλάνην 
πιθανὴν ἐργαζόμενος, "Iva γὰρ μὴ δόξῃ ὁ λίθος ἄφω- 
νος εἶναι, ἑσπούδαζεν τοῖς εἰδώλοις προσηλοῦν τοὺς 
ἀνθρώπους, ἵνα τὰ αὐτῶν ἐχείνοις ἐπιγράφηται. 
'AXX οὐ τὰ ἡμέτερα τοιαῦτα. ἸΑλλ' οὐχ ἔθηχε τὰ 
ἡμέτερα, τὰ τῶν [361] πρυφητῶν λέγω’ χαὶ γὰρ bra 
fv αὐτοῖς ἅπαντα, xal by αὐτοῖς προεφήτενον, ὡς 
αὐτοῖς πρέπον ἣν, μετὰ συνέσεως xal ἐλευθερίας 
ἁπάσης. Διά τοι τοῦτο xal τοῦ εἰπεῖν καὶ τοῦ uh 
εἰπεῖν σαν xóptot* οὗ γὰρ ἀνάγχῃ χατείχοντο, ἀλλ' 
ἑξουσίᾳ σαν τετιµηµένοι. Διὰ τοῦτο xol "Iova; 
ἔφυγε, διὰ τοῦτο καὶ Ἰεζεχιῆλ ἀνεθάλλετο, διὰ τοῦτο 
καὶ Ἱερεμίας παρητεῖτο. Ὁ δὲ θεὸς οὐ μετὰ ἀνάγ- 
χης αὐτοὺς ὤὧθει, ἀλλὰ συμδουλεύων, παραινῶν, ἀπει- 
λῶν, οὐ σχοτῶν τὴν διάνοιαν. Δαίμονος μὲν γὰρ ἴδιον, 
τὸ θόρυθον xai µανίαν ποιεῖν xal πο) Uv τὸν ζόφον, 
θεοῦ δὲ, τὸ φωτίζειν χαὶ μετὰ συνέσεως διδάσχειν τὰ 
δέοντα. Πρώτη μὲν οὖν διαφορά αὕτη µάντεως xal 
προφήτου * δευτέρα δὲ ἑτέρα, ἣν ἐφεξῆς τίθησι, λέ- 


. Yov*. Διὸ Ἰγωρίζω ὑμῖν, ὅτι οὐδεὶς Πγεύματι 


coU AaAov, «Ἰέγει ἀνάθεμα Ἰησοῦ». Eia xal 
ἑτέρα" Kal οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν Κύριον "Incovr, 
εἰ μὴ ἐν Πγεύματι ἁγίῳ. "Όταν ἴδῃς, φησὶν, τινὰ μὴ 
φθεγγόµενον τὸ ὄνομα αὐτοῦ, f] xat ἀναθεματίζοντα, 
µάντις ἐστί. Πάλιν, ὅταν ἵδῃς ἕτερον μετὰ τοῦ óvó- 
µατος αὐτοῦ πάντα φθεγγόμενον, νόησον ὅτι πνευ- 
µατιχός ἐστι. Τί οὖν, qnot, περὶ τῶν κατηχουµένων 


b Savil. ad marginem habet ἁἀσχημοσύνην, qus lectio 
melior videtur. * Ἐκέχρητο. Edili. Savil. cum Dunso 
putat legendum ἐχέχρηντο. 


2Η 


Ρπειοστεπι) : deinde quia de iis , qu:e dicebantur , 
non poterat ratio reddi, cum res qux» predicte 
fuerant nondum evenissent , et facile confutabatur 
( mendacem enim et veracem finis comprobat ) : 
ne ante finem auditores deciperentur, dat illis signum, 
quod etiam ante eventum hunc et illum indicaret : 
el binc accepta consequentia et principio, sic in scr- 
monem de charismaiibus transit, et contentionem 
inde subortam corrigit. Interim vero de divinatoribus 
loquens sic orditur : De spiritualibus autem nolo vos 
ignorare , fratres ; spiritualia vocans signa , quia illa 
Spiritus solius sunt opera, humano studio nihil affe- 
rente ad talia miracula patranda. Et de illis dispu- 
taturus, prius, ut dixi, divinationem inter et pro- 
phetiam differentiam ponit, sic dicens : Scitis quod 
cum gentes essetis, ad simulacra muta prout duceba- 
mini euntes. ld est : In idolis, inquit, si quis abreptus 
essel a spiritu. immundo , et vaticinaretur, quasi 
abductus sic ille trahebatur a spiritu vinctus , nihil 
sciens eorum qux dicebat. Hoc enim divinatori pro- 
prium est, ut mente excedat, vim patiatur, pellatur, 
traliatur , quasi furens. Propheta vero non sic , sed 
cum vigili mente , cum temperanti constitutione, illa 
sciens qua» dicit , omnia loquitur. Itaque etiam ante 
cventum hinc internosce vatem et prophetam. Et vide 
quam non suspectum proferat sermonem : ipsos vocat 
testes, qui rei experientiam fecerint. Quod enim non 
mentiar, inquit, neque temere ea qux gentium sunt 
traducam , fingens tamquam inimicus , vos ipsi mibi 
feratis testimonium : etenim ipsi scitis quomodo, 
cum essetis Grzci, tracti abduceremini. Quod si quis 
hos, utpote fideles , suspectos esse dixerit ; age, 
eliam ab exlernis hoc. vobis manifestum reddam. 
Audi ergo Platonem sic loquentem : Quemadmodum 
divinatores ei vates multa quidem et pulchra dicunt ; 
eerum vero qui proferunt nihil sciunt (a). Audi 


alium quoque poetam eadem ipsa indicantem. Post- . 


quain quibusdam initiationibus el prastigiis di»mo- 
nem quis homini alligaverat, ille vero vativinabatur, 
dumque vaticinaretur ille, raptabatur et discerpeba- 


tur , ac denmonis impetum ferre non poterat, aed sic 


ταρίαία5 periturus erat; iis qui talibus przestigiis 
dabant operam dicit : 

Solvite demum : regem deum mortalis non ultra capit ; 
et rursum : 


Solvite serta mihi, atque pedes aspergite lympha munda, 
Et expungantur mihi [ἴποα , ut adesse possim (b). 


, (a) Hzc Platonis verba habentur in Apologia Socratis edi- 
tiunis Henrici Steph. anno 1578, Tomo 1, p. 23. 

(b) In hzc carmina hzec docte disserit Halesius in notis 
Ssavilianis, p. 270: Versus istos apud poelarwn aliquem fru- 
stra quagsieris. Quamobrem cum Chrysostomum audius tam- 
quam e poeta proferentem , intellige Plhiebadem seu ry- 
&hiam. Sunt emim Delphicorum oraculorum conclusiones 
quadam, vocesque dainonis sibi abeundi gratiam fieri po- 
stulantis. Primum horum ha^es apud Theodoretum cap. de 
Oraculis, et apud Eusebium libro 5 ο η δή preparatio- 
mis. 4pud eumdem etizim. Eusebium habes postertus disti- 
chon, guod quoniam est obscurius, visum paucis interpre- 
tari. Usurpabant olim superstitiones quasdam ridiculasque 
ceremonias , quibus credebant da monas evocari, et vel ad 
privata colloquia, vel ad oracula edenda fllio. Ceremoniis 
lotis Lunam inesse vim, seu potius, ut mollius loquitur Por- 


IN EPIST. ]. AD COR. HOMIL. XXIX. 
οσο enim et similia ( nam longe plura diei possent ) 


259 


utraque nobis ostendunt et necessitatem qua serviunt 
qui detinentur demones , et vim quam sustinentes ii 
qui semel se ipsis dediderunt, et a naturali sua nente 
excedunt. Pythia vero (cogor enim aliam quoque eo- 
rum turpi.üdinem traducere , quam bonum quidem 
esset. pritermittere , quod indecorum nobis sit talia 
proferre ; ut autem illorum dedecus clarius evadat , 
necessarium est dicere ; ut hinc discatis amentiam , 
et ridicula gesta eorum qui vatibus illis utuntur ) : di- 
citur ergo Pythia mulier insidere tripodi Apollinis (a), 
divaricatis cruribus : deinde malum inferne emiui 
spiritum, ct per genitales cjus partes subeuntem, fu- . 
rore mulierem replere, et banc deinceps passis capi'lis 
debaecliari οἱ spumam ex ore cimittere; et sic temu- 
lentam illam furoris verba proferre. Scio vos pudore 
affectos erubescere h:vc audientes : verum illi altum 
sapiunt ob turpitudinem et insaniam tantam. 

2. IIzc igitur et similia omnia Paulus exagitans 
dicebat : Scitis quod cgm gentes essetis , ad simulacra 
mula inducebamini abducti. Et quia cum iis qui rem 
probe noverant disserebat, non omuia accurate ponit, 


ne illis molestiam creet ; sed in memoriam tantum 


revocans omuia , cito recedit , ad propositum festi - 
nans. Quid est autem, Ad simulacra muta? |sti vates 
ad illa tracti ducebantur. Si vero muta sint, quo- 
modo illis utebantur? qua de causa ad statuas illos 
d::smon adducebat tamquam captivos et vinctos? Si- 
mul errorem reddens probabilem. Ne videretur enim 
lapis esse mutus , conabatur homines id»lis affigere , 
ul quie ipsorum erant illis adscriberentur. Sed nostra 
non sunt. hujusmodi. Nostra autem non posuit ille, 
quie prophetarum sunt dico : illis enim omnia mani- 
festa crant, et in illis prophetabant ut ipsos decebat, 
cum intelligentia et libertate omni. ldeo penes illos 
erat et loqui οἱ non loqui : neque enim necessitate. 
tenebantur , sed potestatis honore donati eraut. Ideo 
Jonas fugit, ideo Ezechiel distulit, ideo Jeremias re- 
cusabat. Deus vero non cum necessitate impellit ipsos, 
sed consiliis, hortationibus et comminationibus utitur, 
mentem tenebris non offundens. Di:monis enim pro- 
prium est et tumultum et furorem et multam immit- 
tere caliginem ; Dei vero est illuminare, et qux opus 
est cum intelligentia docere. Prima ergo divinatoris 
οἱ prophetze differentia h:ec est: secunda vero est 
alia, quam deinceps ponit dicens : 5. 1deo notum vobis 
facio , quod nemo in spiritu Dei loquens , dicit anathe- 
ma Jesum. Deinde etiam olia , Et nemo potest dicere 
Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Cum videris, 
inquit , quempiam non proferentem nomen ejus , imo 


phyrius, xubevimy Opinabantur, ut non evocarent tantum, 
sed etiam ευοεαία da"monia detinereni, quamdiu vuti magove 
esset libitum. Sic enim apud Porphyrium Pythagoras Ros 
diu, οὐχ ἡδονταιοἱ κληιζόµενοι ἐπὶ ταῖς θυσίαις θιοὶ, ἀνάγκη BE τινι ἀκολουθίας 
συβόμινοι παραγίνονται , hoc est : Non. deos juvat in sacrificiis 
evocari, sed necessitate. quadam obsequendi tracti veniua. 
Apollo ipse apud 1heodoretum, etc. quae lusissime perse- 
quilur Dounzeus. 

(a) De Pythia et de tripode videStrabonem lib. 9, p. 419. 
seq. ed. Casaub. , qui descriptionem tripodis affert et au- 
tri in quo positus erat. Sed quz turpiora hic referuntur 
nusquam memini me legere. 


303 
ipsum anathematifantem , is est divinator. Rursus 
cum videris alium cum nomine ejus omnia loquentem, 
cogita illum esse spiritualem. Qoid ergo, inquies, de 
catecliumenis dixerimus ? si enim nemo potest dicere 
Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto, quid dicemus 
de his, qui ejus quidem nomen proferunt, Spiritu au- 
tem privantur? Sed de his nunc ille non agit : neque 
enim tunc catechumeni erant: sed de fidelibus et 
infidelibus. Quid ergo? nullusne d:mon Deum nomi- 
nat? annon dicebaut daemoniaci : Novimus te quis es, 
Filius Dei (Marc. 1. 294) * annon Paulo dicebant : [sti 
homines servi Dei altissimi sunt ( Act. 16. 17 ). Sed 
flagellati , sed coacti ; sponte autem et non coacli , 
numquam. Hic jam apposite quieratur, cur daemon 
hzc loqueretur, et cur Paulus increpaverit. Doctorem 
nempe suum imitatus, Nam et Christus increpavit : 
nolebat enim ab illis habere testimonium. Quare? 
D:mon hoc agebat, rerum ordinem confundere 
volens, et apostolorum abripere auctoritatem , mul- 
tisque persuadere ut sibi attenderent : quod si factum 
esset , cum fide digni apparuissent , facile sua intro- 
duxissent. Ne hoc ergo fleret , neque fallacia initium 
ducerct , etiam cum vera loquerentur , ora ipsis ob- 
struit, ut in falsis nemo ipsis animum adhiberet , 
$ed ad ea quz ab ipsis dicerentur aures obstrueret. 
Postquam ergo vates et prophetas distinxerat et ex 
priore et ex sccundo signo, demum de miraculis 
disserit; nec siuc causa ad hoc argumentum transit, 
scd ut dissensionem inde subortam tollat, et persua- 
deat iis qui minus habent, ne doleant, et iis qui 
majora possident, ne efferantur. ldeo sic incepil : 4. 
Divisiones vero gratiarum cunt , idem autem Spiritus ; 
primoque curat illum qui minus habet donum , ideo- 
que dolet. Cur enim , inquit, angeris? quia non tan- 
tum acce, isti quantum alius? sed cogita illud esse 
donum, non debitum, et consolationem accipies. Ideo 
stitiin. sic loquitur : Divisiones vero gratiarum sunt. 
Neque dixit signorum , neque miraculorum , sed, 
Gratiarum ; womine doni persuadens illi ut non modo 
non doleat, sed et gratiam habeat. Et cum hoc, inquit, 
illud quoque tecum reputa , quod etiamsi in mensura 
doni minus habeas ; in eo quod dignatus sis inde ac- 
cipere , unde is accepit qui plus habet , parer: habes 
honorem. Neque enim dicere possis, illi Spiritum 
dedisse, tibi vero angelum : nam et tibi et illi Spiritus 
dedit. Ideo subjunxit, Jdem autem Spiritus. 

9. ltaque etiamsi in dono differentia sit, at non in 
eo qui dedil : ex eodem namque fonte et tu et ille 
hausistis. 5. Et divisiones ministrationum sunt , idem 
autem. Dominus. Nam conselationem adbuc placide 
augens , et Filium et Patrem adjicit. Alioque rursus 
nomine hxc dona vocat, majorem etiam inde excogi- 
tuns consolationem : ideo sic dicit, Divisiones mini- 
rationum sunt, idem autem Dominus. Nam qui donum 
audit , el minus accepit, fortasse doluerit; qui vero 
ministrationem accepit, non ilem : res enim laborem 
indicat et sudorem. Quid ergo doles, inquit, si alium 
plus laborare jussit , tibi parcens? 6. Et divisiones 
operationum sunt , idem vero Deus qui operatur omnia 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


244 


in omnibus. 7. Unicuique autem. datur. mani[est«tie 
Spiritus ed utilitatem. Et quid est operatio? quid do- 
num? inquies; quid ministratio? Nominum tantum 
sunt differentiz, quia res ex:dem sunt. Quod enim est 
donum , illud ipsum est ministratio; hoc etiam dicit 
operationem : nam ait : Ministerium (uum. imple ( 2. 
Tim. 4. 5); et, Ministerium meum glorifico (Rom. 41. 
15). Et Timotheo scribens dicit, Propter quam cau- 
sam admoneo le , ut susciles gratiam Dei qua cst in te 
(2. Tim. 1. 6); eL ad Galatas rursus scribens dicebat : 
Qui enim operatus est Petro in apostolatum , operatus 
est et mihi inter gentes (Gal. 2. 8). Viden' quod nullam 
differentiam ostendat in donis Patris et Filii et Spiri- 
tus sancti? non hypostases confundens , absit, sed 
substanti:& parem honorem ostendeus. Nam quod 
Spiritus largitur, hoc et Deum operari , et Filium 
ordinare ac prxbere dicit. Atqui si hoe esset illo mi- 
nus , et illud isto, non sic illud posuisset, neque hac 
ratione dolentem consolatus esset. Post h:c autem 
alio quoque modo ipsum consolatur; quod nempe 
data mensura ipsi conferat, etiamsi minor sit. Cum 
dixisset enim , Jdem Spiritus , idem Dominus , idem 
Deus , οἱ hac ratione ipsum recreasset ; aliam rursus 
subjungit consolationem sic dicens : Unicuique autem 
manifestatio Spiritus datur ad wuilitatem. Ne quis enim 
diceret , Quid enim, si idem Dominus et idem Spiri- 
tus et idem Deus? at ego minus accepi ; ail ipse, quod 
ita conferret. Manifestationem vero Spiritus signa 
vocat; et merito. Mihi enim fideli manifestus est is 
qui liabet Spiritum , eo quod sit baptizatus ; infideli 
autem ex nulla re hoc erit conspicuum, nisi a signis. 
Itaque inde etiam non parva consolatio est. Etiamsi 
enim dona sint diversa, una tamen est demonstratio : 
nam sive multum sive parvum habeas, perinde es 
manifestis. Itaque si illud ostendere satagis , quod 
Spiritum habeas , sufficientem liabes demonstratio- 
nem. Cum ergo et unus sit qui dedit, et gratuitum sit 
donum , et manifestatio hinc fiat, et hoc tibi magis 
conferat; ne doleas quasi despectus. Neque enim te 


. dedecore af(iciens Deus, neque altero minorem decla- 


rans hoc facit, sed tibi parcens, et id spectans quod 
tibi utile esset. Nam majus quidpiam accipere eum 
qui ferre non possit, hoc esset inutile, noxium et mae- 
rore dignum. 8. Nam alii quidem per Spiritum datur 
sermo sapientie , alii aulem sermo scientie secundum 
eumdem Spiritum ; 9. alteri fides in eodem Spiritu, alii 
autem gratia cxrationum in eodem Spiritu. Viden' quo- 
modo ubique lioc additamentum faciat, Im eodem 
Spirilu dicens, et, Secundum eumdem Spiritum? scit 
enim hinc magnam oriri consolationem. 10. Alii ax- 
tem operationes virtutum, alii prophetia, alii discretie- 
nes spirituum, alii genera linguarum , alii interpretatio 
sermonum. Quia enim in hoc altum sapiebant, ideo id 
postremum posuit, et subjunxit : 11. Hec autem om- 
nia operatur unus et idem Spiritus. Pharmacum ad 
omnem consolationem aptum : quod ex eadem radice, 
ex iisdem thesauris, ex iisdem fluentis omnes accipere 
possint. Ideo frequenter bauriens, lioc verbo eam qu;e 
videbatur esse in:equalitatem exeequat et consolatur, 


HE 


ἂν εἴποιμεν; εἰ γὰρ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν Κύριον 
Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν ΗἨνεύματι ἁγίῳ, τί ἂν εἴποιμεν 
περὶ τούτων, ὀνομαζόντων μὲν αὐτοῦ τὸ ὄνομα, 
Πνεύματος δὲ ἀπεστερημένων; Αλλ' οὗ περὶ τού- 
των ὁ λόγος αὐτῷ νῦν' οὐ γὰρ σαν κατηχούμενοι 
τότε: ἀλλὰ περὶ πιστῶν xal ἀπίστων. Τί οὖν οὐδεὶς 
δαΐµων ὀνομάζει τὸν θεόν ; οὐχὶ ol δαιμονῶντες ἔλε- 
vov, Οἴδαμέν σε τἰς εἶ, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; οὐχὶ 
Παύλῳ ἔλεγον, Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦ.οι τοῦ 
Θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσίν; )Αλλὰ µαστιζόμενοι, 
&XX ἀναγχαζόμενοι” ἐχόντες δὲ xal μὴ µαστιγούµε- 
vot, οὐδαμοῦ. "Αξιον δὲ ἐνταῦθα ζητῆσαι, διὰ τί καὶ 
ὁ δαίµων ταῦτα ἑφθέγγετο, καὶ Παῦλος ἐπετίμησε. 
Τὸν διδάσχαλον τὸν ἑαυτοῦ μιμούμενος * χαὶ γὰρ xal 
4 Χριοτὸς ἐπετίμησεν' οὐδὲ γὰρ ἐθούλετο παρ' Exsl- 
νων τὴν μαρτυρίαν ἔχειν. Τίνος δὲ ἕνεχεν xat ὁ óal- 
µων ἐποίει τοῦτο; Βουλόμενος συγχεῖν τῶν πραγµά- 
των τὴν τάξιν, καὶ ἁρπάσαι τῶν ἁποστόλων τὸ ἀξίω- 
μα, xaX πεἶσαι πολλοὺς προσέχειν αὑτῷ' ὅπερ εἰ ἔγε- 
Υόνει, ῥᾳᾷδίως ἂν ἑντεῦθεν ἀξιόπιστοι φανέντες, xal 
τὰ παρ) ἑαυτῶν ἐπεισήγαγον ἄν. Ἵν' οὖν μὴ τοῦτο 
γένηται μηδὲ ἀρχὴν dj ἁπάτη λάδῃ, xai τὰ ἁἀληθή 
λέγοντας ἐπιστομίζει, ὥστε Ev τοῖς ψεύδεσι uno 
ὅλως τινὰ αὐτοῖς προσέχειν, ἀλλὰ καθόλου πρὸς τὰ 
λεγόμενα παρ᾽ αὐτῶν ἀποφράττειν τὰς ἀχοάς. Δήλους 
τοίνυν ποιῄσας τοὺς μάντεις καὶ τοὺς προφἠτας ἀπό 
τε τοῦ προτέρου xai τοῦ δευτέρου σημείου, λοιπὸν 
περὶ τῶν θαυμάτων διαλέγεται, οὐχ ἁπλῶς εἰς τοῦ- 
τον παρελθὼν τὸν λόγον, ἁλλ᾽ ὥστε τὴν ἐντεῦθεν γε- 
νομένην διάστασιν ἀνελεῖν, χαὶ πεῖσαι xal τοὺς τὸ 
ἕλαττον ἔχοντας μὴ ἀλγεῖν, xal τοὺς τὰ μείζονα χε- 
κτηµένους μὴ ἐπαίρεσθαι. Διὸ xal οὕτως Ίρξατο" 
Διαιρέσεις δὲ χαρισµάτων elc, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεὺ- 
/.α. καὶ θεραπεύει πρῶτον τὸν τὸ ἔλαττον ἔχοντα 
χάρισμα, xat διὰ [209] τοῦτο ἀλγοῦντα. Τίνος γὰρ 
ἕνεχεν, φησὶν, ἀθυμεῖς ; ὅτι οὐχ ἔλαθες ὅσον ἕτερος; 
ἁλλ᾽ ἐννόησον ὅτι χάρισµά ἐστι, xat οὐκ ὀφειλὴ, xat 
παραμυθήσῃ τὴν ὀδύνην. Διὰ τοῦτο εὐθέως εἶπεν 
οὕτω) Διωιρέσεις δὲ χαρισµάτων εἰσί. Καὶ οὐχ 
εἶπε, σημείων, οὐδὲ, θαυμάτων, ἀλλὰ, χαρισµάτω», 
τῷ ὀνόματι τῆς δωρεᾶς πείθων μὴ µόνον μὴ ἀλγεῖν, 
ἀλλὰ xaX χάριν εἰδέναι. Καὶ μετὰ τούτου χἀχεϊῖνο 
λογίζου, φησὶν, ὅτι εἰ χαὶ τῷ µέτρῳ Ἰλάττωσαι τοῦ 
ξοθέντος, τῷ χαταξιωθῆναι λαθεῖν ἐχεῖθεν, ὅθεν xal 
ὁ τὸ πλέον λαθών, τὴν ἴσην ἔχεις τιμήν. Οὐ γὰρ δή 
που ἔχοις ἂν εἰπεῖν, ὅτι ἑχείνῳ μὲν ἑχαρίσατο τὸ 
Πνεῦμα, cot δὲ ἄγγελος' xaY yàp Got χἀχείνῳ τὸ 
Πνεσμα. Διὸ ἐπήγαχε, Τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα, 


Y'. Ὥστε εἰ καὶ ἓν τῇ δόσει διαφορὰ, ἀλλ' οὐκ ἓν τῷ 
δεδωχότι διαφορά ' ἀπὸ γὰρ τῆς αὐτῆς πηγῆς χαὶ σὺ 
χἀχεῖνος ἀρύεσθε. Καὶ διαιρέσεις διακογιῶν εἰσιν, 
ὁ δὲ αὐτὸς Κύριος. Λιπαίΐνων γὰρ τὴν παραμνυθίαν, 
xai τὸν ὙΥἱὸν καὶ τὸν Πατέρα προστίθησι. Καὶ ἑτέρῳ 
πάλιν ὀνόματι χαλεῖ τὰς δωρεὰς ταύτας, πλείονα 
κἀντεῦθεν παραμ»θίαν ἐπινοῶν' διὸ xal οὕτως sime, 
Διαιρέσεις διακογιῶν εἶσω", ὁ δὲ αὐτὸς Κύριος. 
Ὅ μὲν Υὰρ χάρισμα ἀχούσας, χαὶ ἔλαττον λαθὼν, 
ἴσως ἂν ἀλγήσῃ ' ὁ δὲ διαχονίαν, οὐχ ὁμοίως ' πόνου 
γὰρ ἐνδειχτιχὸν τὸ πρᾶγμα χαὶ ἱδρῶτος. Τί τοίνυν 
ἀλγεῖς, φησὶν, εἰ ἕτερον πλείονα πονῆσαι ἐχέλευσε, 
σοῦ φεισάµενος; Καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἷ- 
clv, ὁ δὲ αὐτὸς θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἓν πᾶ- 
σι’. Ἑκάστῳ δὲ δίδοται ἡ φανέρωσις τοῦ Πγεύ- 
ἁατος πρὸς τὸ συμφέρον. Καὶ τί ἐστιν ἐνέργημα; 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XXIX. 


911 
ti δὲ χάρισμα; eol τὶ δὲ διαχονία; Ὀνομάτων δια- 
φοραὶ µόνον, ἐπεὶ πράγµατα τὰ αὐτά. "O váp ἔστι 
χάρισμα, τοῦτο διακονία, τοῦτο xal ἑνέργειαν λέγει" 
Thv γὰρ διακονίαν σου, φησὶ, xJAnpogópnoor : 
καὶ, Thv διακονία µου δοξάζω. Καὶ Τιμοθέῳ 
γράφων φησί. Av ἦν αἰτίαν ἀναμιμν ήσχω σε 
ἁν αζωπυρεῖν τὸ χάρισμα τοῦ θεοῦ, ὅ ἐστι ἐν 
coí* xaX Γαλάταις πάλιν ἑπιστέλλων ἔλεγεν. ο 
γὰρ ἐνεργήσας Πέτρῳ εἰς ἀποστολὴν, ἓν ἠργησε 
χἀμοὶ εἰς τὰ ἔθνη. Ὁρᾶς ὅτι οὐδεμίαν διαφορὰν δεί. 
Χνυσιν ἐν ταῖς δωρεαῖς Πατρὸς καὶ Πνεύματος ἆγ.ου; 
09 τὰς ὑποστάσεις συναλείφων, ph Υένοιτο, ἀλλὰ τῆς 
οὐσίας τὴν ὁμοτιμίαν ἐμφαίνων, Ὅπερ γὰρ τὸ Πνεζ- 
pa χαρίἰζετα.. τοῦτο xal τὸν θεὸν ἐνεργεῖν, τοῦτο 
χαὶ τὸν Υἱὸν διατάττειν xal παρέχειν φησί. Καίΐτοι 
γε εἰ ἔλαττον ἣν τοῦτο ἐχείνου, ἢ Exelvo τούτου, οὐχ 
ἂν οὕτως αὐτὸ τέθειχεν, οὐδ' ἂν ταύτῃ παρεµυθή- 
σατο τὸν ἁλγοῦντα. Μετὰ δὲ ταῦτα xal ἑτέρῳ τινὶ 
τρόπῳ αὐτὸν παραχαλεῖ, τῷ xal συµφέρειν αὑτῷ τὸ 
δοθὲν µέτρον, εἰ xaX ἔλαττον εἴη. Εἰπὼν γὰρ, ὅτι Τὸ 
αὑτὸ Πνεῦμα, καὶ ὁ αὐτὸς Κύριος, xal ὁ αὑτὸς 
θεὺς, xoY ταύτῃ αὐτὸν ἀνακτησάμενος, ἐπάγει πάλιν 
ἑτέραν παράχλησιν, οὕτω λέγων, Ἑκάστῳ δὲ ἡ φα- 
νέρωσις τοῦ Πνεύματος δἰδοται πρὸς τὸ συμφό- 
pov. "Iva. γὰρ μὴ λέγῃ τις, Τί γὰρ, εἰ χαὶ ὁ αὐτὸς 
Κύριος, xai τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, xai ὁ αὐτὸς θεός; 
ἁλλ᾽ ἐγὼ ἕλαττον ἔλαθον * φησὶν, ὅτι οὕτω συνέἐφερε. 
Φανέρωσιν [262] δὲ Πνεύματος τὰ σημεῖα χαλεῖ, εἰ- 
χότως. Ἑμοὶ μὲν γὰρ τῷ πιστῷ δηλος ὁ Πνεῦμα 
ἔχων ἀπὸ τοῦ βαπτισθῆναι ' τῷ δὲ ἀπίστῳ οὐδαμόθεν 
ἔσται τοῦτο καταφανὲς, ἀλλ f| ἀπὸ τῶν σηµείων ᾿ 
ὥστε χἀντεῦθεν πάλιν οὗ μικρὰ παραμυθία. El γὰρ 
χαὶ τὰ χαρίσματα διάφορα, ἀλλ fj ἔνδειξις µία * xàv 
γὰρ πολὺ ἔχῃς, xàv ὀλίγον, ὁμοίως εἶ δῆλος. Ὥστε 
εἰ τοῦτο σπουδάζεις ἐπιδείξασθαι, ὅτι Πνεῦμα ἔχεις, 
ἀρχοῦσαν ἔχεις τὴν ἀπόδειξιν. "Όταν οὖν xal εἷς ὁ 
δεδωχὼς ᾗ xaX χάρισμα τὸ δοθὲν, xal Ἡ φανέρωσις 
χἀντεῦθεν γίνηται ", xal τοῦτο μᾶλλόν σοι αυμφέρη, 
μὴ ἄλγει ὡς καταφρονηθείς. Οὐ γὰρ ἀτιμάζων σε ὁ 
θεὸς, οὐδὲ χαταδεέστερον ἑτέρου ἀποφαίνων ἑποίη- 
σεν, ἀλλὰ φειδόµενός σου, xal τὸ λυσιτελές σοι σχο- 
πῶν. Τὸ γὰρ μεῖζον λαθεῖν τὸν οὐ δυνάµενον ἑνεγ- 
χεῖν, τοῦτο χαὶ ἀσύμφορον xaX βλάδην ἔχον xaX ἀθν- 
µίας ἄξιον. "Q μὲν γὰρ διὰ τοῦ Πνεύματος δίδοται 
Aéyoc σοφίας, d AA δὲ Aóroc γώσεως, κατὰ τὸ 
αὐτὸ Πνεῦμα ' ἑτέρῳ δὲ πίστις, évr τῷ αὐτῷ 
Πνεύματι *. dA. δὲ χαρίσματα ἱαμάτων, ἐν τῷ 
αὑτῷ Πνεύματι. Ορᾶς πῶς πανταχοῦ ταύτην πο'εἷ- 
ται τὴν προσθήχη», Ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι, λέγων, 
xal, Κατὰ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα; οἶδε γὰρ μεγάλην οὗ- 
σαν τὴν ἐντεῦθεν παρἀχλησιν. "AAAq δὲ ἐνεργήματα 
δυνάμεων, dAAo δὲ προφητεῖαι, &AAo δὲ διακρἰ- 
σεις πγευµάτων, ἑτέρῳ δὲ. γένη γάωσσῶν, ἆλ ἐῳ 
δὲ ἑρμηγεία γλωσσῶ»ν. Ἐπειδὴ γὰρ £v τούτῳ µέγα 
ἐφρόνουν, διὰ τοῦτο αὐτὸ ὕστερον τέθεικε, xal ἑπη- 
γαγε' Πάντα δὲ ταῦτα ἐγδργεῖ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ 
Πνεῦμα. Τὸ φάρμαχον τὸ χαθολιχὸν τῆς παραμυθίας, 
τὸ ἐχ τῆς αὐτῆς ῥίζης, Ex τῶν αὐτῶν θησαυρῶν, ix 
τῶν αὐτῶν ναμάτων πάντας λαμδάνειν. Ac xal συν- 
εχῶς ἑπαντλῶν τῷ ῥήματι τούτῳ τὴν δοχοῦσαν ἀνω- 
play εἶναι, ἐξισοῖ καὶ παραμυθεῖτα:. Καὶ ἀνωτέρω 
μὲν xai τὸ Πνεῦμα xai τὸν Υἱὸν xai τὸν Πατέρα δεί- 


8 Hac in Morel. corrupta, ex Regio codice resutula 
sunt 


21] 


χνυσι χορηγοῦντα τὰ χαρίσματα * ἐνταῦθα δὲ τὸ 
Πνεῦμα εἰπὼν ἠρχέσθη, ἵνα µάθῃς χἀντεῦθεν πάλιν 
«tv αὐτὴν ἀξίαν οὖσαν. Τί δέ στι, Λόγος σοφίας; 
Ὃν etyev ὁ Παῦλος, ὃν εἶχεν Ἰωάννης ὁ υἱὸς τῆς 
βροντῆς. Τί δὲ, Λόγος γνώσεως; "Ov εἶχον οἱ πολλοὶ 
τῶν πιστῶν, γνῶσιν μὲν ἔχοντες, διδάσχειν δὲ οὕτως 
οὗ δυνάµενοι, οὐδὲ εἰς ἕτερον εὐχόλως ἐξενεγχεῖν, 
ἅτερ Ίδεσαν. "Ετέρῳ δὲ πίστις" πίστιν οὐ ταύτην 
}εγων τὴν τῶν δογμάτων, ἀλλὰ τὴν τῶν σημείων, 
περὶ ἧς ὁ Χριστός φησιν. ᾿Εὰν ἔχητε πἰστι ὡς 
κόχκον σιγάπεως, épsire tQ ὄρει τούτῳ, Μετάδη- 
θι, καὶ µεταδήσεται. Καὶ οἱ ἁπόστολοι δὲ περὶ ab- 
«Ὡς Ἠξίουν λέγοντες, Πρόσθες ἡμῖν πίστη’. Λὕύτη 
Υὰρ µήτηρ τῶν σηµείων ἑστίν. Ἐνεργήματα δὲ ὃν- 
νάµεων χεχτῆσθαι, xat χαρίσματα ἱαμάτων, οὐχ ἔστι 
ταὑτόν. Ὅ μὲν γὰρ ἔχων χάρισμα ἱαμάτων, Eüspá- 
πευε µόνον * ὁ δὲ ἑνεργήματα δυνάµεων χεκτηµένος, 
καὶ ἑτιμωρεῖτο. Δύναμις γάρ ἐστιν οὗ τὸ ἰάσασθαι 
µόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ χολάσαι, ὥσπερ ὁ Παῦλος imf 
ῥωσεν, ὥσπερ ὁ Πέτρος ἀνεῖλεν. "Α.11ῳ δὲ προφη- 
veía, £2.49 δὲ διακρίσεις [264] πγευµάτων. Τί 
ἐστι, Διαχρίσεις πγευμάζων; Τὸ εἰδέναι τίς ὁ 
πνευματικὸς, καὶ τίς ὁ μὴ πνευματικός ' τίς ὁ προ. 
φήτης, xaX τίς à ἁπατεών * ὃ xal θεσσαλονιχεῦσιν 
ἔλεγε, Προφητείας μὴ ἐξουθενεῖτε ' πάντα δὲ δο- 
κιµάζοντες, τὸ κα.λὸν κατέχετεα. Καὶ γὰρ πολλὴ 
τότε τῶν ψευδοπροφητῶν ἣν διαφθορὰ 3, τοῦ διαδόλου 
φιλονεικοῦντος παρυποστῆσαι τῇ ἁἀληθείᾳ τὸ φεῦδος. 
"AAAo δὲ γένη γωωσσῶν, àdAAo δὲ ἑρμηνεία 
γλωσσῶν. 'O μὲν γὰρ Ίδει τὸ τί ἔλεγεν αὐτὸς, ἑτέρφῳ 
'δὶ ἑομηνεῦσαι οὐκ ἠδύνατο * ὁ δὲ xal ἁμφότερα ταῦτα 
ἐχέχτητο, ἡ τούτων θάτερον. 

&'. Ἐδόχει δὲ τοῦτο χάρισμα μέγα εἶναι, ἐπειδὴ xal 
πρῶτον αὐτὸ ἔλαθον οἱ ἁπόστολοι, xal παρά Κοριν- 
θίοις οἱ πλείους τοῦτο ἐχέχτηντο΄ ὁ δὲ τῆς διδασχα- 
Aag λόγος οὐχ οὕτω. Διὸ ἐχεῖνο μὲν πρῶτον τίθησιν, 
ὕστερον δὲ τοῦτο. Καὶ γὰρ xal τοῦτο δι’ ἐχεῖνο, xal 
τὰ ἄλλα πάντα, καὶ προφητεῖαι xat ἐνεργήματα δυ- 
νάμεων xal γένη γλωσσῶν xai ἑρμηνεία γλωσσῶν ’ 
οὐδὲν γὰρ τούτου [sov * bib καὶ ἔλεγεν, Οἱ κα.ὶῶς 
προεστῶτες xpecÓUrspou διπ.ῆς τιμῆς ἀξιού- 
σθωσαν, µά.ιστα οἱ κοπιῶντες àx. «Ἰόγῳ καὶ δι- 
δασκα.ίᾳ. Καὶ τῷ Τιμοθέῳ ἐπέστελλε λέγων Πρόσ- 
δχετῇ ἀναγγώσει, τῇ παραχκ.λήσει, τῇ διδασκα.1ίᾳ * 
p ἀμέ.ει τοῦ év col χαρἰσµατος. 'Opdg πῶς xot 
χάρισμα αὐτὸ καλεῖ; Εἶτα ἣν ἀνωτέρω τέθειχε πα- 
ῥαμυθίαν εἰπὼν, Τὸ αὐτὸ Πγεῦμα, ταύτην xaX ἓν- 
ταῦθα τίθησι λέγων. Πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ ἓν 
καὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ, 
χαθὼς βού.ῖεται. 

Οὐ παραμυθεῖται δὲ µόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπιστομίζει 
τὸν ἀντιλέγοντα ἐνταῦθα λέγων, Διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκά- 
et, χκαθὼς βού.ἲεται. Aet γὰρ χαὶ ἐπιστύφειν, οὗ- 
y! θεραπεύειν µόνον, ὥσπερ xal ἐν τῇ πρὸς Ῥω- 
µαίους ποιεῖ, ὅταν λέγη ' Σὺ tic εἶ, ὁ ἁνταποκρι- 
— φοµενος τῷ θεῷ; Οὕτω xal ἐνταῦθα, Διαιροῦν ἰδίᾳ 
ἑχάστῳ, καθὼς βού.Ίεται. Καὶ ὃ τοῦ Πατρὸς ἣν, 
τοῦτο xai τοῦ Πνεύματος ἔδειξεν bv. Ὥσπερ γὰρ περὶ 
αὐτοῦ φησιν, 'O δὲ αὑτὸς θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα 
ἐν πᾶσιν, οὕτω καὶ περὶ τοῦ Πνεύματος. Πάντα 
δὲ ταῦτα ἐγεργεῖ ἓν καὶ τὸ αὑτὸ Πνεῦμα. 
Ἁλλ' ἐνεργούμενον, φησὶν, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. ἸΑλλ οὐ- 


8 [ta Tteg.. Editi vero, διαφορά. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.' 


246 


δαμοῦ τοῦτο εἴρηχεν, ἀλλὰ σὺ τοῦτο πλάττεις. "Όταν 
γὰρ λέγῃ, 'O ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι, περὶ ἀν- 
θρώπων τοῦτο λέγει’ οὗ δἠπου b μετὰ τῶν ἀνθρὸ- 
πων xat τὸ Πνεῦμα ἀριθμεῖ, χᾶν uopiaxi fic παρα- 
παίων, xiv µυριάχις µαινόµενος. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, 
Διὰ τοῦ Πνεύματος, ἵνα τὸ διὰ τοῦτο μὴ νοµίσῃς 
ἑλαττώσεως εἶναι μηδὲ τοῦ ἐνεργεῖσθαι, ἐπήγαγεν, 
ὅτι Ἐγεργεῖ τὸ Πνεῦμα, οὖκ ἐνεργεῖται, καὶ ἑνεργεῖ 
ὡς βούλεται, οὗ χαθὼς χελεύεται. Καθάπερ yàp πε» 
Q^ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς λέγει, ὅτι ᾿Εγείρει εοὺς νε- 
κροὺς xal ζωοποιεῖ, ὁμοίως xal περὶ ἑανυτοῦ, ὅτι 
Οὐς θέ.1ει ζωοποιςεῖ' οὕτω xal περὶ τοῦ Πνεύματος, 
ἀλλαχοῦ μὲν ὅτι μετ) ἐξουσίας πάντα ποιεῖ, xal τὸ 
χωλύον οὐδέν (τὸ γὰρ, Ὅπου θέ.1ει πνεἴ, ei καὶ πε- 
pi τοῦ ἀνέμου εἴρηται, τούτου ἐστὶ χατασχευαστιχόν)' 
ἐνταῦθα δὲ, ὅτι Πάντα [205] ἐνεργεῖ χκαθὼς Sov.Ae- 
ται. Καὶ ἑτέρωθεν δὲ ὅτι οὐχὶ τῶν ἑνεργουμένων 
ἐσνὺν, ἀλλὰ τῶν ἑνεργούντων, µάνθανε. Τίς γὰρ 
olóe, φηαὶ, tà τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ πγεῦμα 
τοῦ ἀγθρώπου; Οὕτω καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς οἵ- 
δεν, εἰ μὴ τὸ Πγεῦμα τοῦ θεοῦ. "Οτι δὲ τὸ πνεῦμα 
τοῦ ἀνθρώπου, τουτέστιν, fj Φυχἠ, οὗ δεῖται ἕνερ- 
γείας, ἵνα εἰδῇ τὰ ἑαυτῆς, παντί που δηλον * οὐχοῦν 
οὐδὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα εἰδῇ τὰ τοῦ Θεοῦ. Οὕτω 
γάρ qnc:: Τὰ τοῦ θεοῦ οἶδεν ἀπόῤῥητα τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅχιον, ὡς ἡ φυχῆ τοῦ ἀνθρώπου τὰ ἀπόῤῥητα τὰ 
ἑαυτῆς. El δὲ εἰς τοῦτο οὐχ ἐνεργεῖται, πολλῷ μᾶλ- 
λον τὸ ἐπιστάμενον τοῦ θεοῦ τὰ βάθη, καὶ οὐχ ἕνερ- 
γούμενον εἰς τὸ δοῦναι χαρίσματα τοῖς ἀποστόλοις, 
ἐνεργείας οὐκ ἂν ἐδεῆθη. Χωρὶς δὲ τούτων κἀχεῖνο, 
ὅπερ ἔμπροσθεν εἶπον, ἐρῶ καὶ νῦν. Ποῖον δὴ τοῦτο; 
"O«t εἰ ἔλαττον τὸ Πνεῦμα xai ἑτέρας οὐσίας, οὐδὲν 
ἂν ὤνησεν ἡ παραµυθία, οὐδὲ «b ἀχοῦσαι τὸ αὐτὸ 
Πνεῦμα. Ὁ μὲν γὰρ παρὰ τοῦ βασιλέως λαδὼν µε- 
Υίστην ἂν ταύτην σχοίη παραμυθἰαν, ὅτι αὐτὸς αὐτῷ 
ἔδωχεν * 6 δὲ παρὰ τοῦ δούλου, τότε μᾶλλον direi, 
ὅταν τοῦτό τις αὑτῷ προσενέγχῃ ὥστε χἀντεῦθεν 
δῆλον, ὅτι οὐ τῆς δουλιχῆς, ἀλλὰ τῆς βασιλιχῆς οὐσίας 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Διόπερ χαθάπερ παρεμυθήσατο 
αὐτοὺς εἰπὼν, ὅτι Διαιρέσεις διακογιῶν εἶσιν, ὁ 
δὲ αὑεὸς Κύριος ' καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων, ὁ 
δὲ αὐτὸς θεός: οὕτω xal ἀνωτέρω εἰπὼν, Διαιρέ- 
σεις χαρισµάτω»ν εἰσὶ, τὸ δὲ αὐτὸ Πγεῦμα * xa 
μετὰ ταῦτα πάλιν εἰπὼν, Πάντα δὲ ταῦτα éveprei 
ἓν xal τὸ αὐτὸ Πγεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ 
καθὼς βού.ῖεται. ΜΗ τοίνυν ἀλύωμεν, φησὶ, μηδὲ ἁλ- 
γῶμεν λέγοντες, Διὰ τί τὸ ἔλαθον xaX τὸ οὐχ EXafioy; 
μηδὲ εὐθύνας ἀπαιτῶμεν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. El 
γὰρ οἶδας ὅτι ἀπὸ χηδεµονίας ἐχαρίσατο, ἑννοῄσας 
ὅτι ἀπὸ τῆς αὐτῆς χηδεµονίας xai τὸ μέτρον ἔδωκε, 
στέργε xal χαῖρε ὑπὲρ ὧν ἔλαβες' χαὶ μὴ δυσχέραινε 
ὑπὲρ ὧν οὐχ εἴληφας, ἀλλὰ xat ὁμολόγει χάριν, ὅτι 
μὴ µείζονα ἔλαδες τῆς δυνάµεως τῆς σῆς. 

ε’. Εἰ δὲ v τοῖς πνευματιχοῖς οὐ y pi) περιεργάζεσθαι, 
πολλῷ μᾶλλον ἐν τοῖς σαρχικοῖς, ἀλλ᾽ ἡσνχάξειν, xai 
μὴ πολυπραγμονεῖνε, διά τί ὁ δεῖνα πλούσιος, ὁ δεῖνα 
δὶ πένης. Μάλιστα piv γὰρ οὐχ ἕχαστος ἀπὸ θεοῦ 
πλουτεῖ, ἀλλά πολλοὶ χαὶ ἐξ ἀδιχίας xat ἁρπαγῆς χαὶ 
πλεονεξίας. Ὁ γὰρ χελεύσας μὴ πλοντεῖν, πῶς ἂν 
ἔδωχεν ὅπερ ἑχώλυσε μὴ λαδεῖν; "Iva δὲ ἐχ πλείονος 
ἐπιστομίσω τῆς περιουσίας τοὺς ὑπὲρ τούτων ἀντι- 


v Legebatur, οὐδέπον. 9 Reg., xal (9) πολνπραγιονεῖν, 
Editi, καὶ μὴ ἀλύειν, 


925 


Et superius quidem Spiritum, Filium et Patrem dona 
elargiri ostendit : hic vero Spiritum dixisse satis ha- 
buit, ut hinc etiam discas eamdem esse dignitatem. 
Quid est autem Sermo sapientie ? Quem habebat Pau- 
]us, quer habebat Joannes filius tonitrui. Quid Sermo 
scientie? Quem. fidelium multi habebant , scientiam 
quidem liabentes, docere autem non valentes, neque 
facile ea quz scicbant aliis enuntiare. 4/ii vero fidem; 
fidem non hanc dicens, qux» dogmata spectat , sed 
fidem signorum , de qua Christus dicit : Si fiabueritis 
fidem ut granum sinapis , diceiis huic monti , Trausi 
hinc , et transibit ( Matth. 17. 19 ). Et hanc petebant 
apostoli dicentes : Adde nobis fidem ( Luc. 17. 5). 
H:c enim mater signorum est. Operationes autem 
virtutum habere , et gratiam curationum , non idem 
ipsum est. Nam qui gratiaih. curationum habelat , 
medehatur tantum ; qui vero operationes virtutum 
possidebat , etiam castigabat. Potestas enim est non 
sanandi modo, sed etiain puniendi ; ut Paulus excie- 
cavit , Petrusque interfecit. Alii vero prophetie , alii 
discretiones spirituum. Quid sibi vult illud , Discretio- 
nes spirituum ? Scire quis sit spiritualis, quis non 
spiritualis; quis propheta , quis deceptor : id quod 
Thessalonicensibus dicebat : Prophetias nolite negli- 
gere : omnia aulem probantes , quod bonum esl , tenete 
(4. Thess. 5. 20. 21). Nam multa tunc erat pseudo- 
prophetarum corruptio, diabolo contendente pro 
veritate substituere mendacium. Alii autem genera 
linguarum , alii interpretatio sermonum. Nam ille qui- 
dem sciebat quod ipse diceret , alteri vero id inter- 
pretari non poterat : alius vero ο ainbo possidebat, 
vel alterutrum. 

4. Videbatur autem hoc donum esse magnum , 
quoniam ipsum primum apostoli acceperunt, et apud 
Corinthios plurimi hoc munere instructi erant : doc- 
trinze autem verbum non ita. Ideo illud quidem pri- 
mum ponit , hoc vero postremum. Nam οἱ hoc propter 
illud est, nec non alia omnia, prophetiz, operationes 
virtutum, genera linguarum, et interpretatio lingua- 
rum : nihil enim huic par est ; ideoque dicebat : Qui 
bene prosunt presbyteri , duplici honore digni sunt , 
maxime qui laborant in verbo et doctrina (1. Tim. 5. 
47). Et Timotheo scripsit dicens, Attende lectioni , 
exhorlationi , doctrina: : noli negligere gratiam que in 
te est (1. Tim. 4. 15. 14). Viden' quomodo lioc gra- 
tiam vocet ? Deinde quam superius posuit consola- 
tionem dicens, Idem Spiritus , lianc οἱ hic adjicit , 
dicens : Hec autem. omnia operatur unus atque idem 
Spiritus, dividens singulis prout vult. 

Contra Pneumatomachos. — Non modo autem con- 
solatur, sed etiam os obsuruit contradicenti hic di- 
cens : Dividens singulis prout vult. Oportet enim ad- 
stringere, nec solum mederi ; sicut et in Epistola ad 
Romanos facit, cum dicit : Tu quis es, qui respondeas 
Deo (Rom. 9. 20) ? ta etiam hic , Dividens singulis 
prout vult. Et quod Patris erat , etiam Spiritus esse 
ostendit. Sicut enim de illo ait : 4dem autem Deus , 
qui operatur omnia in omnibus ; sic ct de Spiritu : 
Hac porro omnia operatur unus et idem Spiritus, Sed 


PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIX. 


vé6 


motus, inquies , a Deo. Verum hioc nusquam. dixit, 
sed tu illud effingis. Quando enim dicit, Qui operatur 
omnia in omnibus, de hominibus loc dicit : numquam 
cum hominibus Spiritum annumerat , etiamsi millies 
amenter loquaris et. insanias. Quia enim dixit, Per 
Spiritum ; ut ne putes illud , per , imminutionis esse 
vocem, nec illura moveri ad operationem, subjuugit, 
Operari Spiritum , non. ad operationem moveri , et 
operari uL vult, non ut jubetur. Quemadmodum 
enim de Patre Filius dicit, Excitat mortuus et vivificat ; 
et similiter de seipso, Quos vult vivificat (Joan. 5. 91) : 
sic et de Spiritu, alibi quidem quod cum potestate 
ounia faciat , et nihil sit quod impediat (illud enim, 
Ubi vult spirat. (lbid. 5. 8), etiamsi de vento dictum 
luerit, ad hoc quod dicimus viam parat): hie vero 
dicit, Omnia operatur prout vult. Et aliunde disce quod 
non sitex iis, qui per operationem moventur, sed qui 
operantur, hinc disce : Quis enim novit, inquit, que sunt 
hominis , nisi spiritus hominis ? Sic et qu& Dei sunt 
nemo novit , nisi Spiritus Dei (1. Cor. 2. 11). Quod 
autem spiritus hominis, id est, anima, non egeat ope- 
ratione , ut sua cognoscat, nemini non notum est : 
ergo nec Spiritus sanctus , ut. cognoscat ea qu;e Dei 
sunt. Sic euim ait: Arcana Dei cognovit Spiritus 
sanetus, sicut anima hominis arcana sua. Si autem 
ad loc alia operatione non. movetur , mulio magis 
qui scit profuuda Dci , et nou aliqua operatione mo- 
vctur ad dandum cliarisinata apostolis, alia nou opus 
habuerit operatione. Proter hoc autem aliud nunc 
dicam, quod prius dixi. Quale illud ? Si minor sit 
Spiritus et alterius substantize, nihil profuisset con- 
$0latio, neque audivisse euimdein esse Spiritum. Nani 
qui a rege accepit, hanc maximam habuerit consola - 
tionem , quod ipse ei dederit; qui autem a servo 
accipit, tunc magis dolet, quando quispiam hoc οἱ 
obtulerit. Itaque hinc etiam palam est Spiritum san- 
cium non servilis, sed regi:? esse substantix. Idcirco 
sicut consolatus est illos dicens, Divisiones ministra- 
tionum sunt, idem autem Dominus ; et, Divisiones ope- 
ralionum , idem autem Deus : sic cum superius dixit, 
Divisiones gratiarum sunt, idem uutem Spiritus ; οἱ sub 
hec ctiam dicit, 4lec autem. omnia operatur unus 
atque idem Spiritus , dividens singulis prout vult. Ne 
itaque angamur , inquit, neque doleamus dicentes , 
Cur hoc accepi , hoc. nou accepi ? neque ratioues 
exigamus a Spiritu sancto. Nam si nosti , id ipsum 
largitum esse quod tui curam gerat ; cogitaus. illum 
eamdem curam gereutem. mensuram dedisse , am - 
plectere et gaude ob ea quie accepisti ; οἱ ne zgre 
feras quod alia non acceperis ; imo gratias reddito , 
quod non majora quam ferre posses acceperis. 

5. Si autem in spiritualibus non oportet curiose 
inquirere , mulio magis in carnalibus ; sed quiescere 
et non curiose scrulari cur ille dives, ille pauper. 
Sane quidem non singuli a Dco divitias habeut, sed 
multi ex injustitia, ex rapina et ex avaritia. Qui enim 
jussit non ditari, quomodo dedisset ea, quie accipere 
prohibet ? Ut autem validius confutem eos, qui hao 
in re contradicunt nobis ; age,sermonem altius du- 


1o 


911 


camus, ab eo tempore quo Deus divitias elargitus est, 
et responde inibi : Quare dives erat Abraham, Jacob 
autem etiam pane egebat? annon similiter et hic et 
ille justus erat ? annon similiter de tribus dixit : Fgo 
Deus Abraham et Isaac et Jacob ( Exod. 5. 6)? car 
ergo ille dives erat, hic mercede conducebatur ? imo 
potius, Cur Esaü iniquus cum esset et fratricida , di- 
ves erat , hic vero in servitute tanto tempore fuit ? 
cur rursus (saac tranquille tanto tempore vixit, Ja- 
cob autem in laboribus et miseriis ? ideoque dicebat, 
Pauci εἰ mali dies mei (Gen. 47. 9). Cur David qui 
propheta et rex fuit, totum vitze tempus in laboribus 
transegit ; Salomon autem filius ejus per quadraginta 
annos securius quam quilibet hominum vixit , pro- 
funda fruens pace , omne genus glorie, honoris et 
voluptatis adeptus? cur in prophetis alius magis, 
alius minus affligebatur ? Quoniam sic unicuique ex- 
pediebat. 

Dei dispensatio non nimis examinanda.—(uamobrein 
circa singulos dicendum est, Judicia (μα abyssus multa 
( Psal. 55. 7 ). Nam si magnos illos et admirabiles 
viros non similiter exercebat Deus, sed huuc quidem 
per paupertatem , alium per divitias ; hunc per tran- 
quillitatem , illum per :&rumnas : multo magis nunc 
lioc oportet cogitare. Cum hoc autem illud quoque 
secum reputare oportet, nempe multa ex iis qux ac- 
cidunt non ex illius sententia fleri , sed per nostram 
«δρυ ία evenire. Ne itaque dicas, Cur hic dives est, 
cum nequam sit; ille vero pauper , cum sit justus ? 
Horum quippe rationem dare licet , ac dicere : Quia 
neque justus a paupertate lzditur, imo majorem cla- 
ritatis habet accessionem ; et improbus liabet divi- 
tias supplicii viaticum, nisi convertatur : atque etiam 
aute supplicium divitiz illi malorum coinplurium 
causa fuere, et in mille barathra deduxere. Deus 2u- 
tem idag — '*. simul liberum arbitrium voluntatis 
ostendens, et ....$ docens ne insani et furentes ad 
pecunias ferantur. Quid ergo , inquies , cum molus 
quispiam dives nihil mali patitur ? nam si probus 
cum sit, dives est, jure merito; sin malus sit , quid 
dicemus ? Quod sit etiam liac ratione miserahilis : di- 
viti: enim ad nequitiam adjunctae malum aggravaut. 
Sed bonus est, et tamen pauper? At nihil lzditur. 
Sed malus est el pauper ? Ergo juste et pro merito , 
imo et ad utilitatem suam. Verum ille , inquies , a 
majoribus divitias accepit, ct dispergit illas meretri- 
cibus et parasitis, nihilque mali patitur. Quid dicis ? 
fornicatur et nihil mali patitur ? inebriatur et ρηίας 
ipsuin deliciari ? ad nihil decorum pecunias expendit, 
et putas ipsum :mulatione dignum ? et quid deterius 
illo fuerit, qui anim:e sux exitium affert ? Tu vero, si 
eum membris contortum et mutilum videres, infinitis 
illum lacrymis dignum esse censeres ; cum autem 
animam ejus totam mutilam vides, beatum illum ex- 
istimas * At non sentit , inquies. Et ideo commisera- 
tione dignus cst , ut qui insaniunt. Nam qui scit se 
zgrotare, medicum prorsus requiret , et pharmaca 
sibi dari patietur ; qui voro ignorat , numquam libe- 
rari poterit. llunccine, quaeso , beatum przdicas? 


8 JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


218 


Sed nibil mirum : sunt enim complures philosophi:e 
mperiti. ldeo extremas damus peenas , ut qui punia- 
mur nec liberemur a supplicio : ideo ir: , meerores 
et perturbationes frequentes ; quia cum vitam dolore 
vacuam nobis ostendat Deus , viam nempe ad virtu- 
tem, nos, illa relicta, aliam viam ingredimur, divitia- 
Συ) nempe et pecunia, innuneris plenam malis : et 
non secus facimus, ac si quis corporum fermam 
discernere non valeus, sed totum tribuens vestimen- 
tis et circeumposito ornatui , formosam mulierem , 
naturali pulehritudine przditam videns przteriret , 
turpem autem , deformem et corpore mutilam , pul- 
chris ornatam vestibus aspiciens , uxorem duceret. 
Tale quidpiam nunc circa virtutem ct nequitiara 
multi patiuntur : turpem illam adeuntes propter ex- 
teriorem ornatum, formosam autem et pulchram re- 
spuentes propter nudam illius pulchritudinem , ob 
quam ipsam maxime deligi oportebat. 

6. Divitie fluxe&.—1deo me pudet , quod cum apud 
Grecos illos insanos quidam sint qui sic philosoplian- 
tur, etiamsi non re, attamen sententia , et fluxam 
rerum praesentium conditionem norunt; apud nos 
quidam ne illa quidem norint, sed et ipsum ju- 
dicium corruptum habeant : cum liec omnia tam (re- 
quenter Scriptura hxc nobis decantet et dicat : 4d 
nihilum deductus. est in conspectu ejus malignus , ti- 
mentes autem Dominus glorificat (Psal. 14. &). Timor 
Domini omnia superavit (Eccli. 35. 14). Deum time, et 
mandata ejus custodi : hoc esl enim omnis liomo (Eccle. 
12. 13). Noli emulari in malignaniibus. Ne timueris , 
eum dives (acius fuerit homo ( Psal. 48. 11 ). Omnis 
caro fenum , et omnis gloria hominis quasi flos fani 
(1 αἱ. 40. 6). Hxc enim et talia quotidie audientes , 
adhuc terrz affigimur. Et queniadmodum pueri im- 
periti frequenter elementa discentes, quando sparsim 
illorum erdo examinatur, alia pro aliis dicentes mul- 
tum excitant. risum : sic et vos, quando illa hic or- 
dine numeramus , uteumque assequimini ; quando 
autem vos foris sparsim interrogamus , qux. prima 
Sint, qux secunda harumce rerum collocare oporteat, 
εἰ qurnam post alia locentur ; cum dicere ne- 
sciatis, ridiculi estis. Annon, quzso, multo risu di- 
gnum est , quod cum immortalitatem exspectemus , 
et buna , qux nec oculus vidit nec auris audivit nec 
in cor hominis ascenderunt , de rebus quz hie 
manent contendamus , et ipsa x:mulatione digna ex- 
istimemus ? Nam si adhuc lizc opus habes discere , 
quod diviti: nihil magnum sint , quod res przesentes 
sint umbra et somnium , quod fumi instar dissolvan- 
tur et avolent ; ista interim extra adyta, in vestibulis 
mane : nondum enim ingressu ad supernam regiam 
dignus es. Si enim naturam eornm instabilem et per- 
petuo fluentem discernere nescis , quandonam illa 
despicere poteris ? si te scire dicas , desine curiose 
scrutari et inquirere , cur ille sit dives , cur hic sit 
pauper. Perinde eniin facis ο interrogans , atque 
si circeumiens rogares , cur ille albus et ille niger; 
ille aquilino naso, ille simus. Sicut enim illa niliil ad 
nos, an isto, an illo modo sc habeant : sic neque esse 


241 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXIX. 


λέγοντας ἡμῖν, φέρε ἀνωτέρω τὸν λόγον ἀγάγωμεν, « xal οὐδὲ ἁπαλλαττόμενοι τῆς τιμωρίας διὰ τοῦτο 


ἠνίχα παρὰ τοῦ θεοῦ ὁ πλοῦτος ἐδίδοτο, xat ἀπόχρι- 
ναί µοι ' τίνος ἕνεχεν ὁ ᾿Λβραὰμ ἑἐπλούτει, ὁ δὲ Ἰα- 
xi xal ἄρτου ἐδεῖτο;, οὐχὶ δίκαιος xat οὗτος ἣν, καὶ 
ἐχεῖνος; οὐχὶ ὁμοίως περὶ τῶν τριῶν φησιν, "Evo ὁ 
Θεὸς ᾿Αόδραὰμ xal Ισαὰκ xal "Iaxo6 ; διὰ τί τοί- 
νυν ὁ μὲν ἐπλούτει, ὁ δὲ ἐθήτευε; μᾶλλον δὲ διὰ τί ὁ 
μὲν [266] 'Ἡσαῦ ἐπλούτει, ἄδιχος iv χαὶ ἀδελφοχτόνος, 
οὗτος δὲ ἐν δουλείᾳ ἣν χρόνον τοαοῦτον ; διὰ τί πά- 
λιν ὁ μὲν Ἰσαὰχκ μετὰ ἀδείας ἔζησε τὺν ἅπαντα χρό- 
vov, ὁ δὲ Ἰαχὼδ ἓν µόχθοις xal ταλαιπωρίαις * διὸ 
xài ἔλεχε, Μικραὶ καὶ zornpal αἱ ἡμέραι µου. Διὰ 
τί ὁ μὲν Δαυῖδ προφήτης ὢν χαὶ βασιλεὺς, καὶ αὐτὸς 
τὸν ἅπαντα χρόνον Ev πόνοις ἔζησεν 6 δὲ Σολομὼν ὁ 
υἱὸς τούτου τεσσαράκοντα ἔτη πάντων ἀνθρώπων ἁδεέ- 
στερον διῆγεν, εἰρήνης ἀπολαύων βαθείας, δόξης, 
τιμῆς, xal τρυφῆς ἅπαν rtv εἶδος; τί δήποτε xal 
ἐν τοῖς προφήταις ὁ μὲν µειζόνως, ὁ δὲ ἑλαττόνως 
ἐθλίδετο; "τι ἑχάστῳ οὕτω συμφέρον Tv. 

Aib ἑχάστῳ ἀντιλέγειν χρὴ, Τὰ κρἰµατά σου 
ἄδυσσος πο..]ή. El γὰρ τοὺς μεγάλους ἐχείνους xal 
θαυμαστοὺς οὐχ ὁμοίως ἐγύμναζεν ὁ θεὸς, ἀλλὰ τὸν 
μὲν διὰ πενίας, τὸν δὲ διὰ πλούτου, xal τὸν μὲν δι᾽ 
ἀνέσεως, τὸν δὲ διὰ θλίψεως, πολλῷ μᾶλλον νῦν ταῦ- 
τα ἐννοεῖν χρῃ. Μετὰ δὲ τούτου χἀχεῖνο λογίζεσθαι 
δεῖ, ὅτι πολλὰ τῶν συµθαινόντων οὐ χατὰ τὴν αὐτοῦ 
γίνεται γνώµην, ἁλλ᾽ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας χαχίας. Mt 
τοίνυν λέγε, Διὰ τί ὁ μὲν πλούσιος φαῦλος ὧν, ὁ δὲ 
πένης δίχαιος Gv; Μάλιστα μὲν γὰρ xaX τούτων ἔστι 
δοῦναι λόγον, χαὶ εἰπεῖν "Οτι οὔτε ὁ δίχαιος ἀπὸ τῆς 
πενίας ἔχει τι βλάδος, ἀλλὰ χαὶ μείζονα προσθήχην 
εὐδοχιμήσεως, xal ὁ καχὸς ἑφόδιον τιμωρίας τὸν 
πλοῦτον, ἂν μὴ µεταθάληται, χέκτηται’ xa πρὺ τῆς 
χολάδεως δὲ πολλάχις καχῶν αἴτιος αὐτῷ Υέγονεν ὁ 


πλοῦτος πολλῶν, χαὶ εἰς μύρια ya ve βάραθρα. Ὁ δὲ 


Θεὸς ἀφίησιν, ὁμοῦ τε δειχνὺς τὸ αὐτεξούσιον τῆς 
προαιρέσεως, ὁμοῦ τε τοὺς ἄλλους παιδεύων ph µα[- 
νεσθαι μηδὲ λυττᾷν περὶ τὰ χρήματα. Τί οὖν, ὅταν 
πονηρός τις ὢν πλουτῇ. xal μηδὲν πάσχη δεινόν; φη- 
σίν’ ἂν μὲν γὰρ ἀγαθὸς iv πλουτῇ, διχαίως' ἂν δὲ 
πονηρὸς, τί ἑροῦμεν; "Ott xal ταύτῃ ἐλεεινός' πλοῦ- 
τος Υὰρ πονηρἰᾳ προσγινόµενος ἐπιτρίθει τὸ πάθος. 
Αλλ' ἀγαθός ἐστι, xal πένεται; ᾽Αλλ' οὐδὲν βλάπτε- 
ται. ᾽Αλλὰ πονηρός ἐστι, xal πένεται; Οὐχοῦν δι- 
καΐωις xaX χατ’ ἀξίαν, μᾶλλον δὲ xoX χρησίµως αὐτῷ. 
ἸΑλλ' ὁ δεῖνα, φησὶ, παρὰ προγόνων ἐδέξατο πλοῦ- 
τον, χαὶ σχορπίζει τοῦτον εἰς πόρνας xai παρασί- 
τους, xai οὐδὲν πάσχει δεινόν. Τί φῄς ; πορνεύει, xal 
λέχεις, 0Οὐδὲν πάσχει δεινόν; µεθύει, χα) νομίζεις αὖ- 
τὸν τρυφᾷν; εἰς οὐδὲν δέον δαπανᾶ, xaX ζηλωτὸν αὖ - 
τὸν εἶναι φῄς 9 ; χαὶ τί χεῖρον γένοιτ ἂν “ούτου τοῦ 
τὴν vuytjy Aupatvopévou ; Σὺ δὲ, εἰ μὲν τὸ σῶμα δι- 
έστραπτο xai πεπῄρωτο, µυρίων ἂν ἔφης ἄξιον αὐ- 
τὸν εἶναι δαχρύων, τὴν δὲ ψυχὴν αὑτοῦ πᾶσαν πεπη- 
ῥωμένην ὁρῶν, xaX µαχάριον νομίζεις; 'AXÀ! οὐχ 
αἰσθάνεται, φησί. Καὶ δι’ αὑτὸ μὲν οὖν τοῦτο πάλιν 
ἐλεεινὸς, ὥσπερ οἱ παραπαίρντες. Ὁ μὲν γὰρ᾽εἰδὼς, 
ὅτι νοσεῖ, xal τὸν ἱατρὸν ἐπιζητήσει πάντως, xal 
φαρμάχων ἀνέξεται' ὁ δὲ ἀγνοῶν, οὐδὲ ἁπαλλαγῆναι 
δυνήσεται.Τοῦτον οὖν µαχαρίζεις: εἰπέ pot. "AX οὐδὲν 
θαυμαστόν’ φιλοσοφίας vp οἱ πλείους [267] ἄπειροι, 
Διὰ τοῦτο τὴν ἑσχάτην τίνοµεν δίχην, χολαζόµενοι, 


5 LegebGlur xoi νομίζεις αὐτὸν ζ. εἴναν. 


θυμλὶ καὶ ἀθυμίαι xat θόρυδοι διηνεχεῖς, ἐπειδὴ βίον 
ἄλυπον δείξαντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ, tbv τῆς ἀρετῆς, 
ἡμεῖς ταύτην ἀφέντες, ἑτέραν τέἐμνοµμεν ὁδὸὺν τὴν 
£09 πλούτου xal τῶν χοηµάτων, τὴν µυρίων γέµου- 
σαν χαχῶν' xal ταὐτὸν ποιοῦμεν, ὥσπερ ἂν εἴ τις 
σωμάτων οὐκ εἰδὼς διακρίνειν χάλλος, ἀλλὰ τὸ πᾶν 
τοῖς ἱματίοις τιθέµενος καὶ τῷ περιχειµένῳ χόσμῳ, 
thv μὲν ὡραίαν γνναῖχα καὶ φυσικὸν χάλλος χεχτη- 
µένην ἰδὼν παραδράµοι' τὴν δὲ αἰσχρὰν xat δυσειδη 
xai τὸ σῶμα ἀνάπηρον, καλὰ ἱμάτια ἔχουσαν θεασά- 
µενος, γυναῖχα ἀγάγοιτο. Τοιοῦτόν τι xol νῦν περὶ 
τὴν ἀρετὴν xal τὴν καχίαν πάσχονσιν οἱ πολλοὶ, την 
μὲν αἰσχρὰν φύσει προσιέµενοι διὰ τὸν ἔξωθεν αὐτῆς 
χόσμον, τὴν δὲ ὡραίαν καὶ εὔμορφον ἀποστρεφόμενοι 
διὰ τὸ γυμνὸν αὐτῆς κάλλος, δ. ὃ µάλιστα αὐτὴν 
ἑλέσθαι ἐχρην. 

ς’. Διὰ τοῦτο αἰσχύνομαι, ὅτι παρ) Ἕλλησι μὲν τοῖς 
ἀνοήτοις εἰσὶν οἱ ταῦτα φιλοσοφαῦντες, εἰ xal ui 
πράγµασιν, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ γοῦν τέως, xal εἰδότες τὸ 
τῶν παρόντων ἐπίχηρον παρ ἡμῖν δὲ ἔνιοι οὐδὲ 
ταῦτα ἑπίστανται, ἀλλὰ xal τὴν χρίσιν αὐτὴν διεφθαρ- 
µένην ἔχουσι, xal ταῦτα vo χαὶ κάτω τῆς Γραφῆς 
ἑπαφδούσης ἡμῖν xal λεγούσης' Ἐξουδέγωται ἐν- 
ώπιον αὐτοῦ πογηρευόµενος, τοὺς δὲ φοδουµέ- 
νους τὸν Κύριον δοξάζει. Φόδος Κυρίου ὑπὲρ πᾶν 
ὑπερέδαε. Τὸν θεὸν φοθοῦ, xal τὰς évcoAác ab- 
τοῦ «φύ-λασσε, ὅτι τοῦτο πᾶς ἄνθρωπος. MÀ 
παραζή.Ίου ἐγ τοῖς πονηρευοµέγοις' μὴ φοδοῦ 
ὅταν π.Ἰουτήσῃ ἄνθρωπος. Πᾶσα: σὰρξ xóptoc, 
xal πᾶσα δόξα ἀνθρώπου ὡς ἄνθος χόρτου. 
Ταῦτα γὰρ xai τὰ τοιαῦτα χαθ᾽ ἑχάστην ἀχούοντες 
τὴν ἡμέραν, ἔτι τῇ vf, προσηλώµεθα. Καὶ χαθάπερ 
παιδία ἀἁμαθῆ συνεχῶς τὰ στοιχεῖα µανθάνοντα, Emet- 
δὰν διεσπαρµένως ἐξετάζηται περὶ τῆς ἐχείνων τά- 
ξεως, ἕτερα ἀνθ᾽ ἑτέρου λέγοντα πολὺν χινεῖ τὸν γέ- 
λωτα" οὕτω χαὶ ὑμεῖς, ὅταν μὲν ἐνταῖθα χατὰ τᾶξιν 
αὐτὰ ὑμῖν χαταλέξωμεν, ὁπωσδήποτε παραχολου- 
θεῖτε' ὅταν δὲ ἔξω διεσπαρµένως ὑμᾶς ἑρωτήσωμεν, 
vola μὲν πρῶτα, mola δὲ δεύτερα τῶν πραγμάτων 
τάττειν ὄξιον, xaX τίνα μετὰ τίνα, οὐκ εἱδότες εἰ- 
πεῖν, χαταγέλαστοι Ὑίνεσθε. "H οὐ πολλοῦ γέλωτος, 
εἰπέ pot, ἀθανασίαν προσδοκῶντας, καὶ τὰ ἀγαθὰ, ἃ 
οὔτε ὀφθαλμὸς εἶδεν, οὔτε οὓς ἤχουσεν, οὔτε ἐπὶ xap- 
δίαν ἀνθρώπου ἀνέθη, περὶ τῶν ἐνταῦθα μενόντὼν 
φιλονεικχεῖν, xat ζηλωτὰ αὐτὰ εἶναι νοµίζειν; El γὰρ 
ἔτι ταῦτα χρείαν ἔχεις µανθάνειν, ὅτι οὐδὲν µέγα 
πλοῦτος, ὅτι σχιὰ τὰ παρόντα xal ὄναρ, ὅτι χαπνοῦ 
δίχην διαλύεται καὶ ἀφίπταται' ἔξω τῶν ἁδύτων στῆθι 
τέως, bv τοῖς προπυλαίοις μένε᾽ οὕπω γὰρ τῆς΄εἰσ- 
όδου τῆς πρὸς τὰ ἄνω βασίλεια ἄξιος γἐγονας. El γὰρ 
τὴν φύσιν αὐτῶν διακρἰνειν οὐχ οἶσθα την ἄστατον 
καὶ διηνεχῶς ῥέουσαν, πότε αὐτῶν ὑπεριδεῖν δυνήση; 
εἰ δὲ λέγεις εἰδέναι, παῦσαι πολυπραγ μονῶν xal περι- 
εργαζόμενος, τί δήποτε ὁ δεῖνα πλούσιος, xal ὁ δεῖνα 
πένης. Ταὐτὸν γὰρ ποιεῖς ταῦτα pot, ὡσανεὶ 
περιιὼν ἐπυνθάνου, [268] τί δήποτε ὁ δεῖνα λευχὸς 
χαὶ ὁ δεῖνα µέλας, f| ὁ δεῖνα γρυπὸς χαὶ ὁ δεῖνα σι- 
µός. Ὥσπερ Υὰρ οὐδὲν ταῦτα ἡμῖν διαφέρει, ἄν τε 
οὕτως, ἄν τε ἑχείνως ἔχῃ, οὕτως οὐδὲ τὸ πένεσθαι χα), 
πλουτεῖν, xal πολλῷ μᾶλλον ἣ ἐχεῖνα" ἀλλά τὸ πᾶν 
παρὰ tbv τῆς χρήσεως γίνεται τρόπον. Κὰν πένης 
Te, δύνασαι μετὰ εὐθυμίας ζᾗν φιλοσοφῶν' , κἂν 
πλούσιος Tic, πάντων ἀθλιώτερος el φεύγων ἀρετῆν. 
Τὰ γὰρ διαφἑροντα ἡμῖν ταῦτα, τὰ τῆς ἀρετῆς ' xdv 


749 


«αῦτα μὴ προσῆ, τῶν ἄλλων οὐδὲν ὄφελος. Δ'ὰ τοῦτο 
xaY αἱ πυχναὶ αὗται ἑρωτήσεις, ὅτι τὰ μὲν ἁδιάφορα 
δ ,αφέρειν αὐτοῖς νομίζουσιν οἱ πολλοὶ, τῶν δὲ διαφε- 
ρόντων οὐδένα ποιοῦνται λόγον. Τὸ γὰρ διαφέρον 
ἡμῖν, ἀρετὴ καὶ φιλοσοφία. Ἐπεὶ οὖν ταύτης πόῤῥω 
που xai μαχρὰν ἑστήχατε *, διὰ τοῦτο θόουθος τῶν 
λογισμῶν, διὰ τοῦτο τὰ πολλὰ χύµατα, διὰ τοῦτο ἡ 
Κάλη. Ὅταν γὰρ τῆς ἄνω δόξης ἐχπέσωσι χαὶ τοῦ 
τῶν οὐρανῶν ἔρωτος, τῆς παρούσης ἐφίενται, καὶ γί- 
νονται δοῦλοι xa* αἰχμάλωτο:. Καὶ πόθεν ταύτης ἑφ- 
ιέµεθα, φησαίν; Απὸ τοῦ μὴ σφόδρα ἑἐχείνης ἐφίεσθαι. 
Aut δξ τοῦτο πόθεν συµθαίνε.; "Amo ῥᾳθυμίας' ἡ δὲ 


ῥᾳθυμία πόθεν; Απὸ καταφρονήσεως' 1| δὲ χατα» , 


* Reg., μαχρὰν ἐσχήνωνται. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 


250 


φρόνησις πόθεν; "EQ &volag καὶ του τοῖς παροῦσι 
προστετηχέναι, xal ui βούλεσθαι τῶν πραγμάτων 
ἐξετάζειν μετὰ ἀκριθείας τὴν φύσιν. Αὐτὸ δὲ τοῦτο 
πόθεν συµθαίνει τάἆλιν; Ἐκ τοῦ μήτε Γραφῶν ἆνα- 
γνώσει προσέχειν, μήτε ἀνδράσι συγγίνεσθαι ἁγίοις, 
xaX τοὺς τῶν πονηρῶν συλλόγους διώχειν. "Iv! οὖν μὴ 
ἀεὶ τοῦτο γίνηται, xai χύματα ἐκ χυµάτων ἡμᾶς δε- 
χόμενα εἰς τὸ πέλαγος ἁπαγάγῃ τῶν χαχῶν xa xaza- 
πνίξῃη χαὶ ἀπολέσή πάντῃ, ἕως ἐστὶ χαιρὸς, ἀνενέγχω- 
μεν, xal ἐπὶ τῆς πέτρας στάντες, τῶν τοῦ Θεοῦ δο- 
γµάτων λέγω χαὶ λόγων, χατίδωµεν τὸν σάλον τοῦ 
παρόντος βίου. Οὕτω γὰρ xaX αὐτοὶ τοῦτον διαφενξό- 
µεθα, xai ἑτέρους ναυαγοῦντας ἀνιμησάμενοι, τῶν 
µελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἁγαθῶν, χάρ'τι χαὶ φιλαν- 
θρωπίᾳ, xaY τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA Λ’. 


Καθάπερ γὰρ τὸ σῶμα ἔν ἐστι, καὶ [ιέῖη ἔχει 
zoAAà, πάντα δὲ τὰ μέ Ίη τοῦ σώματος zoAAR 
ὄντα, ἕν ἐστι σῶμια"' οὕτω καὶ ὁ Χριστός. 


a'. Παραμυθησάµενος ἐκ τοῦ εἰπεῖν δχάρισµα εἶναι 
τὸ διδόµενον, Ex τοῦ πάντα ἐξ ἑνὺς χαὶ τοῦ αὐτοῦ 
Πνεύματος λαμθάνειν, Ex τοῦ πρὸς τὸ συμφέρον δἰ- 
δὅοσθαι, Ex τοῦ διὰ τῶν ἑλαττόνων φανέρωσιν γίνεσθαι, 
xai μετὰ τούτων xai ἐπιστομίσας ix τοῦ δεῖν παρα- 
χωρεῖν τῇ ἑξουσίᾳ τοῦ Πνεύματος. Πάντα γὰρ 
ταῦτα, φησὶν, ἐγεργεῖ ἕν' xal τὸ αὑτὺ Πνεῦμα, δι- 
αιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ, χαθὼς βού.ῖεται διὸ οὐδὲ 
περιεργάκεσθαι θέµις * καὶ ἓξ ἑτέρου λοιπὸν αὗτους 
παραμυθεῖται Χχοινοῦ παραδείγµατος, xal ἐπὶ τὴν 
φύσιν αὐτὴν καταφεύγει, ὅπερ [269] ἔθος αὐτῷ 
ποιεῖν. Καὶ γὰρ ἠνίχα περὶ τῆς χόµης διελέγετο τῶν 
ἀνδρῶν xal τῶν γυναικῶν, μετὰ τὰ ἄλλα καὶ ἐντεῦ- 
θεν αὐτοὺς ἐπαίδευσε, λέγων, Ἡ οὐδὲ αὐτὴ ἡ οὗ- 
ctc ὑμᾶς διδάσκει, ὅτι ἀνᾗρ μὲν ἑὰν κοµᾳᾷ, ἀτιμία 
αὐτῷ ἐστι, Toy] δὲ ἐὰν χομᾷ, δόξα αὐτῆς ἐστι; 
Καὶ ὅτε περὶ τῶν εἰδωλοθύτων ἔλεγεν, ἁπαγορεύων 
αὐτῶν ἄπτεσθαι, χαὶ ἀπὸ τῶν ἔξωθεν παραδειγµάτων 
ἐπεχείρει τῷ λόγῳ, Ὀλυμπικῶν τε ἀγώνων µεμνη- 
μένος, xal λέγων, ὅτι Οἱ àv. σταδίῳ τρέχοντες, 
πάντες μὲν τρέχουσι», elc δὲ «Ἰαμθάνει τὸ βρα- 
6εῖον' xaX ἀπὸ ποιμένων xal στρατιωτῶν xal γεωρ- 
γῶν ταῦτα χατασχευάζων. Διὸ δη καὶ ἐνταῦθα κοινὸν 
ὑπόδειγμα εἰς μέσον φέρει, δι οὗ βιάζεται xol 
φιλονεικχεῖ δεῖξαι οὐδένα Ἱλαττωμένον, ὃ καὶ θαυμα- 
στὺν ἣν χαὶ παράδοξον δυνηθῆναι κατασχευάσαι, xai 
τοὺς ἀφελεστέρους ἰχανὸν ἀνακτήσασθαι, τὸ τοῦ σώ- 
µατος λέγω. Τὸν γὰρ μικρόφυχον χαὶ Ἱλαττωμένον 
οὐ ὲν οὕτω παραμυθεῖται xal πείθει p ἀλγεῖν, ὡς 
τὸ μαθεῖν ὅτι οὖχ ἠλάττωται. Διόπερ xal αὐτὸς 
χατασκευάζων αὐτὸ, οὕτω φησί' Καθάπερ γὰρ τὸ 
σῶμα £v ἐστι, καὶ µέλη ἔχει πολ.λἀ. Εΐδες σύνεσιν 
Πκριθωμένην; Τὸ αὐτὸ xal Bv, καὶ πολλὰ δείχνυσι. 
Δι xai ἐπάγε', µειζόνως ἐἑπαγωνιζόμενος τῷ προ- 
χειμένφ' Πάντα δὲ τὰ µέλη τοῦ σώματος τοῦ 
ἑνὸς πο.-λὰἁ ὄντα, ἕν ἐστι σῶμα. Οὐχ εἶπε, Πολλά 
ὄντα τοῦ ἑνός ἐστι σώματος, ἁλλ᾽, Αὐτὺ τὸ ἓν σῶμα b 
πολλά ἐστι, χἀχεῖνα τὰ πολλὰ µέλη τοῦτό ἐστι τὸ Év. 
El τοίνυν Ev. ἐστι τὰ πολλὰ, καὶ τὸ ἓν πολλὰ, ποῦ fj 
διαφορά; ποῦ τὸ ὑπερέχον; ποῦ τὸ ἔλαττον; Πάντα 


& Aberat εἰπεῖν. ὃ Πα Reg. Editi vero, αὐτὸ τὸ σῶμα. 


γὰρ, φησὶν, &r ἐστι, χαὶ οὐχ ἁπλῶς ἓν, ἀλλά χατὰ τὸ 
χυριώτερον ἑἐξεταζόμενα, κατὰ τὸ, σῶμα εἶναι, 
πάντα εὑρίαχεται ἓν ὄντα. "Όταν δὲ τὸ κατὰ µέρος, 
τότε ἡ διαφορὰ, xoi fj διαφορὰ ἐν πᾶσιν ὁμοίως. 
0ὐδὲν γὰρ αὐτῶν καθ) ἑαυτὸ σῶμα δύναται ποιεῖν. 
ἀλλ ὁμοίως ἔχαστον λείπεται εἰς τὸ ποιεῖν σῶμα, 
xat δεῖ τῆς συνόδου. Ὅταν γὰρ τὰ πολλὰ ἓν Υίνη- 
ται, τότε ἐστὶν ἓν σῶμα. Διὸ xal αὐτὸ τοῦτο αἰνιττό- 
µενος, ἔλεγε' Πάντα δὲ τὰ µέ-Ίη τοῦ σώματος 
aoAAà ὄντα, ἕν ἐστι σῶμα. Καὶ οὐχ εἶπε, Τὰ 
ὑπερέχοντα xai τὰ ἑλάττονα, ἀλλὰ, Πο..1ὰ ὄντα, ὃ 
χοινὸν πᾶσίν ἐστιν. Καὶ πῶς δυνατὸν £y elvat ; "Ὅταν 
τὴν δ,αφορὰν ἐχθαλὼν τῶν μελῶν, τὸ σῶμα ἓξετά- 
ζης. Ὅπερ váp ἐστιν ὀφθαλμὸς, τοῦτο καὶ ποῦς, 
χατὰ τὸ, µέλος εἴναι xa σύµα ποιεῖν' οὐδεμία γὰρ 
ἐνταῦθα διαφορά. 0ὐδ᾽ ἂν ἔχοις εἰπεῖν, ὅτι τὸ μὲν 
τῶν μελῶν ποιεῖ σῶμα xaÜ' ἑαυτὸ, τὸ δὲ οὗ mouet: 
πάντα γὰρ ἰσάζει ἐν τούτῳ, ἐπειδὴ χαὶ πάντα Ev ἐστι 
σῶμα. 


Εἰπὼν ὃΣ τοῦτο, xal ἁγοδείξας σαφῶς ἀπὸ τῆς 
χοινῆς ἁπάντων φήφου, ἐπήγαγεν’ Οὕτω καὶ ὁ Χρι- 
στός. Καὶ δἑον εἰπεῖν, Οὕτω καὶ fj Ἐχκλησία (τοῦτο 
γὰρ ἀχόλουθον jv), τοῦτο μὲν οὗ φησὶν, ἀντ᾽ ἐχείνης 
δὲ τὸν [270] Χριστὸν τίθησιν, εἰς ὕψος ἀνάγων τὸν 
λόγον, xai µειζόνως τὸν ἀχρυατὴν ἐντρέπων. "O δΣ 
λέγει, τοῦτό ἐστιν Οὕτω xaY τοῦ Χριστοῦ τὸ σῶμα, 
ὅπερ ἐστὶν dj Ἐχκχλησία. ᾖΚαθάπερ γὰρ xal σῶμα 
xai χεφαλὴ εἷς ἐστιν ἄνθρωπος, οὕτω τὴν Ἐκχλη- 
σίαν καὶ τὸν Χριστὸν ἓν ἔφησεν εἶναι Διὸ xal τὸν 
Χριστὸν ἀντὶ της Ἐκχχλησίας τέθειχε, τὸ σῶμα αὖ- 
τοῦ οὕτως ὀνομάζων. Ὥσπερ οὖν, φησὶν, Ev «t ἐστὶ 
v5 ἡμέτερον σῶμα, εἰ καὶ Ex πολλῶν σύγχειται' οὕτω 
xai ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ Év τι πάντες ἑσμέν. El γὰρ xoY 
&x πολλῶν αὕτη σύγχειται μελῶν, ἀλλὰ τὰ πολλὰ 
ταῦτα By γίνεται σῶμα. ᾿᾽Αναχτησάμενος τοίνυν καὶ 
ἀναγαγὼν τὸν δοχοῦντα ἡλλαττῶσθαι ἀπὸ τοῦ κοινοῦ 
φούτου παραδείγµατος, πάλιν τὴν χοινὴν συνήθειαν 
ἀφίησι, καὶ ἐφ᾽ ἕτερον ἔρχετα: χεφάλαιον πνευµατι- 
χὸν µείζονἁ φἐρον τὴν παράχλησιν, xal πολλης 
ἰσοτιμίας ὃν ἑνδειχτιχόν. Ποῖον 655 τοῦτο; Καὶ γὰρ 
ἐν &vl Πνεύματι, qnot, πάντες ἡμεῖς eic ἓν copa 
ἐδαπτίσθημε», εἴτε Ἰουδαῖοι, εἴτε " EAAnvec, εἶτε 
δοῦ.Ίοι, εἴτε ἑάεύθεροι. "O δὲ λέγει, τοῦτό ἐστι' Τὸ 
χατασχευάσαν ἡμᾶς Bw σῶμα γενέσθαι, χαὶ ἀναγεν- 
νᾶσαν ἡμᾶς, fv ἔστι Ἠ]νεῦμα" οὗ yàp ἐν ἄλλῳ μὲν 


249 
iium quempiam pauperem vel divitem ; imo hxc 
minus quàm illa quzrenda ; sed totum ad usum re- 
ferri debet. Etiamsi pauper sis, potes cum bono aut- 
wo vivere si philosopheris : etiamsi dives sis , om- 
nium es miserrimus , si virtutem fugias. Nam hiec 
nobis sectanda sunt , qu: ad virtutem specltaut : si 
h;rc non adsint, aliorum nulla utilitas. Ideo frequcu- 
165 illze interrogationes , quia multi ea quae indilffe- 
rentia sunt ad se spectare putant ; deiis vero qua ad 
se spectant et sibi utilia sunt , nullam rationem ha- 
bent. Nam quz nostra intersunt , virtus et philoso- 
phia sunt. Quia ergo ab illa longo intervallo abestis , 
ideo cogitationum perturbatio , ideo fluctus multi , 
ideo tempestas. Cum enim a superna gloria cxcide- 
rint, eta czlorum amore , przesentem gloriam cu- 
piunt fiuntque servi et captivi. Et unde fit , inquit , 





IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. XXX. 





250 
ut liane appetanius? Quia ucn multum illam coucupi- 
scimus. Hoc autem ipsum unde accidit ? Ex negli- 
gentia :et negligentia unde? Ex contemptu : con- 
temptus unde? Ex amentia , et quod prasentibus 
inhiemus , et quod rerum naturam nolimus accurate 
examinare. Hoc vero undenam procedit ? Quod Scri- 
pturarum lectioni non attendamus , neque cum viris 
sanctis versemur , et improborum coetus frequente- 
mus. Ne igitur hoc perpetuo fiat , et ne fluctus flucti- 
hus succedentes , nos in malorum pelagus abducant 
εἰ suffocent funditusque perdant ; donec tempus adest, 
exsurgamus, et supra petram stantes, Dei dogmatum 
dico et verborum, respiciamus tempestatem vitz 
praesentis. Ita enim et nos ipsam effugiemus, οἱ alios 
naufragium patientes extraliemus , gratia et beni- 
guitale, etc. ' 


—— 





HOMILIA XXX. 


Cap. 19. v. 19. Sicul enim corpus unum est, 6ἱ mem- 
bra habet multa ; omnia autem membra corporis cum 
sint multa, unum tamen corpus sunt : ita εἰ Christus. 
4. Cum consolationem prebuisset ex eo quod 

gratuitum esset donum, ex eo quod omnia ex uno 

codemque Spiritu acciperent , ex eo quod ad utilita- 
teu darentur , ex eo quod per minora manifestatio 
fieret : ad ha:c etiam cum os eoruni obstruxisset ex 
eo quod oporteat potestati Spiritus cedere; Hec 
enim omnia , inquit, operatur unus atque idem Spiri- 
tus, dividens singulis prout vult ; quare non licet cu- 
riose inquirere : ex alio rursus illos consolatur com- 
muni exemplo: et ad naturam ipsam confugit , ut 
facere solet. Nam quando disserebat de coma virorum 

ac mulierum, post alia hinc quoque illos erudivit, di- 

cens : Annon ipsa nutura vos docet , quod vir quidem si 

comam nutriat, ignominia est illi ; mulier autem si co- 
mam nutriat , ipsi est gloria ( 4. Cor. 11. 14. 15 ) ? Et 

cum de idolothytis dicebat , prohibens illa tangere , 

etiam ab externis exemplis sermonem texit, Olym- 

pica ceriamina memorans et dicens : Qui in stadio 
currunt , omnes quidem currunt , unus autem. accipit 
bravium ( lbid. 9. 24) : atque a. pastoribus , militi- 
bus οἱ agricolis illa ipsa probans. Ideo hic quoque 
eommune exemplum in medium affert, quo admodum 
eontendit ut ostendat neminem minus quam alies 

habere, id quod mirabile fuisset et probatu diflicile , 

tamenque simpliciores possel recreare : de iis qua 

ad corpus spectant dico. Pusillanimem namque et mi- 

nus habentem nihil ita consolatur et ad non dolen- 

dum inducit , ut cum discit se non minus habere. 

Quapropter id ille probans , sic loquitur : Sicut enim 

corpus unum est, ei membra habet multa. Vidistin' ac- 

euratam intelligentiam ? Idipsum et unum et multa 
esse ostendit. Ideo subjungit, in proposito magis in- 
stans : Omnia autem membra corporis, cum sint multa, 
unum sunt corpus. Non dixit , Cum sint multa , unius 
sunt corporis ; sed, Hoc ipsum unum multa sunt , et 
illa multa membra hoc unum est. Si ergo multa unum 
sunt, et unum multa, ubi est differentia ? ubinam 
id quod excedit ? ubi quod minus est ? Omnia euim , 


inquil, unum sunt , et non modo unum , scd etiam 
magis proprie examinata , secundum quod corpus 
sunt , inveniuntur omnia esse unum. Quando autem 
per partes, tunc differentia est, et differentia illa 
in omnibus similiter. Nullum enim eorum per se 
potest corpus efficere , sed pari modo singula defi- 
ciunt ad corpus efformandum , et opus est conjun- 
ctione. Cum enim multa unum efficiuntur , tunc est 
unum corpus. Ideoque id ipsum subindicans dicebat : 
Omnia autem membra corporis, cum sint multa, unum 
est corpus. Neque dixit , Qux» excedunt et qux mino- 
ra sunt, sed , Cum sint multa , quod commune ormni- 
bus est. Et quomodo fieri potest ut sint unum ? 
Quando ejecta membrorum differentia , corpus exa- 
minaveris. Quod enim est oculus, hoc et pes est, se- 
cundum id quod membrum sunt et corpus efficiunt : 
nulla enim hic differentia est. Neque dicere possis hoe 
membrum per se corpus facere, illud non item : om- 
nia enim hac in re paria sunt, quia omnia unum sunt 
corpus. 

Ecclesia corpori humano comparatur. — Hoc cum 
dixisset, et clare ex omuium calculo demenstrasset, 
subjunxit, Jta et Christus. Et cum oportuisset dicere, 
lta et Ecclesia; lioc enim consequens erat: hoc 
quidem non dixit, sed illius loco Cliristum ponit, in 
altum extollens orationem, οἱ auditorem magis pu- 
dore afficiens. Hoc autem vuk significare : Ita et 
Christi corpus, quod est Ecclesial Sicut enim et cor- 
pus et caput unus sunt homo, ita et. Ecclesiam οἱ 
Christum unum esse dixit. ldeo Christum pro Eecle- 
sia posuit, corpus ejus sic vocans. Sicut ergo, inquit, 
corpus noswum unum est, etiamsi ex multis consti- 
tuatur : ita et in Eeclesia omnes unum sumus. Etiamsi 
enim illa ex multis membris constat, sed illa multa 


. unum fiunt corpus. Cum ergo recreasset et erexis- 
. set ab hoc communi exemplo eum qui videbatur mi- 
*. nor fieri, rursus communem dimittit consuetudinem, 


et ad aliud pergit spirituale caput, majorem afferens 
consolationem, quod ostendat magnam in honore 
s qualitatem. Quodnam illud est? 15. Etenim in uno 
Spiritu, inquit, omnes nos in. unum corpus baptizati 


$51 
sumus, sive Judei, sive Greci, sive servi, sive liberi. 
ld est : quod effecit ut unum corpus simus, et nos 
regeneravit, unus est Spiritus : non enim in alio hic, 
in alio ille baptizatus est. spiritu. Non modo autem 
qui nos baptizat unus est, sed et unum est in quo 
baptizavit ; id est, propter quod baptizavit. Non enim 
ut diversa flerent corpora, sed ut omnes unius cor- 
poris accuratam conjunetionem mutuo servemus, 
baptizati sumus ; hoc est, ut omnes ununi corpus 
simus, in hoc baptizati sumus. 
3. ltaque et qui construxit corpus, unus est, et 
-jd ad quod constructum est, unum est. Nec dixit, Ut 
simus ejusdem corporis; sed, Ut unum corpus om- 
nes simus : semper enim studet verbis majorem em- 
pliasin exprimentibus uti. Et bene dixit, Omnes su- 
mus, seipsum adjiciens. Neque enim ergo apostolus 
plus quam tu quid habeo : etenim tu corpus es sicut 
οἱ ego, ego, sicut tu, et omnes idipsum habemus 
€aput, et eodem partu nati sumus : idcirco idem cor- 
pus sumus. Et quid dico , inquit, Judzos? Nam οἱ 
Graocos a nobis tantum dissitos, ad id ipsum corpus 
redegi. Quare cum dixisset, Nos omnes, non hic 
substitit; sed subjunxit : Sive Judei, sive Graci, sive 
servi, sive liberi. Quod si cum antea adeo remoti 
essemus, juncti sumus et unum effecti ; multo magis 
postquam unum facti sumus, non debemus dolere et 
moestitia affici : neque enim locum habet differentia. 
Nam si Grzcos seu gentiles et Judzeos iisdem digna- 
tus est, necnon servos et liberos; quomodo post- 
qus id dignatus est, disjunxerit, quando majorem 
et accuratiorem ex donis conjunctionem efficere 
dignatus est? Et omnes uno Spiritu potati sumus. 14. 
Nam εἰ corpus non est unum membrum, sed multa. ld 
est, ad eamdem venimus mysteriorum initiationem, 
eadem fruimur mensa. Et cur non dixit : Eodem 
corpore nutrimur, et eodem sanguine potamur? Quia 
cum Spiritum dixit, utrumque significavit et sangui- 
nem et corpus : per utrumque enim uno Spiritu po- 
tamur. Mihi autein videtur nunc dicere illum Spiri- 
tis. adventum, qui a baptismate et ante mysteria 
nobis accedit. Dixit autem, Potati sumus, quia di- 
ctionis metaphora valde opportuna ipsi est ad pra- 
sens argumentum : ut si de plantis et de paradiso 
diceret, Ab eodem fonte omnes arbores irrigantur, 
et ab eadem aqua : ita et in przseuti, Eodem Spiritu 
potati sumus omnes, eamdem percepimus gratiam. 
Si ergo unus Spiritus nos conjunxit, et nos omnes in 
unum corpus compegit ; hoc enim significat illud, 
Jn unum corpus baptizati sumus ; eL unam mensam 
largitus est, et eamdem omnibus irrigationem ; hoc 
enim sibi vult illud, Uno Spiritu polati sumus; et 
tanto intervallo dissitos junxit; et multa tunc fiunt 
eorpus, quando facta fuerunt unum : cur mihi diffe- 
rentiam sus deque versas? Si autem dixeris, Multa 
sunt inembra et diversa : discas hoc ipsum esse ad- 
inirabile, et hanc corporis esse excellentiam, quando 
multa et diversa unum efficiunt. Quod si multa non 
essent, non ita mirabile et inexspectatum esset unuin 
esse corpus; imo ne esset quidem corpus. Sed hoc 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


959 
quidem postremo ponit : interim vero ad ipsa mem- 


- bra pergit, ita loquens : 15. Si dixerit pes, Non sum 


fhanus, non sum de corpore; num idcirco non est de 
corpore ? 16. Etsi dixerit auris, Non sum oculus, non 
sum de corpore ; num idcirco non est de corpore? Nam 
$i quod alius minus haberet, alius excederet, id non 
Sineret esse de corpore, universum tolleretur. Ne 
itaque dixeris, Non sum corpus, quia sum minor: 
etenim pes minorem tenet ordinem, sed est ex cor- 
pore. Nam ex corpore esse vel non esse, non inde 
fit quod alius in hoc loco, alius in alio positus sit; 
hoc enim loci tantum facit differentiam ; sed ex eo 
quod sit conjunctus vel non conjunctus : nam esse 
vel non esse'corpus ex eo fit, quod vel conjunctum 
vel non conjunctum sit. Tu vero mihi prudentiam 
perpende, quomodo ipsa verba apposite membris 
nostris accommodet. Nam ut superius dicebat, Hec 
iransfiguravi in. me et Apollo : sic et hoc loco, ut non 
molestum, sed acceptum redderet sermonem, mem- 
bra loquentia inducit ; ut cum audirent naturam sibi 
respondentem, ab ipsa experientia convicti et a com- 
muni calculo, nihil ultra contradicere valerent. Nam 
sive hoc ipsum, inquit, dicatis, sive murmuretis, non 
potestis extra corpus essc. Quemadmodum enim lex 
natur2, sic et multo magis gratie virtus omnia cu- 
$todit et conservat. Et vide quomodo caverit ne quid 
superfluum esset, non de membris omnibus orando 
tractans, sed de duobus tantum, iisque extremis. Et- 
enim omnium pretiosissimum posuit, oculum ; et 
omnium vilissimuin pedes. Neque inducit pedem cum 
oculo loquentem, sed cum manu que est paulo altior ; 
auditum autem cum oculis. Quia euim non iis qui 
nos longe superant, sed iis qui paulo altiores sunt, 
solemus invidere; ideo et ipse sic facit comparatio- 
nem. 17. Si totum corpus oculus, ubi auditus ? si (ο- 
tum auditus, ubi odoratus? (uia enim cum in mem- 
brorum incidisset differentiam, et dixisset pedes, 
manus, oculos et aures, illos in cogitationem minoris 
vel majoris induxit ; vide quomodo rursum illos con- 
solatur, ostendens ita consentaneum esse, οἱ quod 
multi sint οἱ diversi, hoc. maxime facit ut corpus 
sit. Quod si unum essent omnes, non essent corpus : 
ideoque ait : 19. Si essent omnia unum membrum, ubi 
corpus ? Sed hoc quidem postea dicit; hic vero quid 
majus ostendit, nempe quod non solum non possit 
esse corpus, sed ne esse quidem c:zeteros sensus. 
Nam Si auditus totum esset, ubi odoratus 2 inquit. 

9. Deinde quia sic quoque turbabantur , quod su- 
perius fecit, id etiam nunc facit. Sicut enim ibi per 
utilitatem consolatus, demum os valide obstruxit di- 
cens, Hec autem omnia operatur unus atque idem Spi- 
ritus, dividens singulis proul vult : sic et lioc loco etiam 
ratiocinia proferens, queis ostendit ad utilitatem sic 
omnia facta esse , rursus totum ad Dei voluntatem 
reducit dicens : 48. Nunc autem posuit Deus membra, 
unumquodque eorum in corporibus sicut. voluit. Quem- 
admodum de Spiritu dixit, Prout vult: sic. et hoc 
loco, Sicut voluit. Ne ergo ultra curiosius causam in- 
quiras, cur sic, cur nou sic. Etiamsi enim mille dicta 


ro 


οὗτος, ἐν ἄλλῳ δὲ 6 ἕτερας ἑδαπτίσθη πνεύµατι. 00 
µόνον δὲ τὸ βαπτίσαν ἡμᾶς Ev, ἀλλὰ xat εἰς ὃ ἑδάπτι- 
σεν, τουτέστιν, ἐφ᾽ ᾧ ἐθάπτισεν, Év. Οὐ γὰρ ἵνα διά- 
«opa Ὑένηται σώματα, ἀλλ ἵνα πάντες τὴν ἑνὸς 
σώματος ἀκχρίδειαν πρὸς ἀλλήλους διασώζωμεν, 
ἀδαπτίσθημεν' τουτέστιν, ἵνα πάντες ἓν σῶμα ὤμεν, 
εἰς τοῦτο ἐδαπτίσθημεν. 


B. "Dare χαὶ ὁ χατασχευᾶσας, clc, καὶ εἰς ὃ χατε- 
σχεύασεν, Ev. Καὶ οὖκ εἶπε, Τοῦ αὐτοῦ σώματος ἵνα 
γενώμεθα, ἀλλ, "Iva ἓν σῶμα πάντες ἀεὶ γὰρ Φιλα- 
νειχεῖ τὰς ἐμφαντιχωτέρας λέξεις τιθέναι. Καὶ χαλῶς 
εἶπε, Πάντες ἡμεῖς, xaX ἑαυτὸν προστιθείς. 0ὐδὲ 
γὰρ ἐγὼ ὁ ἁπόστολος σοῦ τι πλέον ἔχω κατὰ τοῦτο, 
φησί’ χαὶ γὰρ σὺ σῶμα εἶ χαθάπερ ἐγὼ, καὶ ἐγὼ 
χαθάπερ σὺ, xai τὴν αὐτὴν ἅπαντες ἔχομεν χεφαλὴν, 
xai τὰς αὐτὰς ἑλύσαμεν ὠδίνας, διὸ καὶ τὸ αὐτὸ 
σῶμά ἑσμεν. Καὶ τί λέγω, φησὶν, Ἰουδαίους ; τοὺς 
γὰρ τοσοῦτον ἀφεστηχότας ἡμῶν Ἕλληνας εἰς ἑνὸς 
σώματος ἀχρίδειαν Ἠγαγε. Διὸ εἰπὼν, 'Hpsic πάν- 
τες, οὐχ ἕστη µέχρι τούτου, ἀλλ' ἐπήγαχεν' Εἴτε 
ουδαῖοι, εἴτε ᾿Ε.11ηνες, εἴτε δοῦ.Ίοι, δἶτα ὁ 1εύ- 
θεροι. El δὲ πρὸ τούτου τοσοῦτον ἀφεστηχότες ἠνώθη- 
μεν xal ἐγενόμεθα ἓν, πολλῷ μᾶλλον μετὰ τὸ γενέσθαι 
ly, οὐχ ἂν εἴημεν δίχαιοι λυπεῖσθαι xal du μεῖν' οὐδὲ 
γὰρ ἔχει χώραν ἡ διαφορά. El γὰρ Ἕλληνας xai 
ουδαίους τῶν αὐτῶν Ἠξίωσε, xaX δούλους xoi ἔλευ- 
θέρους, πῶς μετὰ τὸ ἀδιῶσαι διίστησιν, ὅτε πλείονα 
ἐχ τῆς τῶν χαριόμάτων χορηγίας τῆς ἑνώσεως τὴν 
ἀκρίδειαν ἑχαρίσατο; Kal πάντες εἰς ἓν Πγεῦμα 
ἑποτίσθημεν. Καὶ γὰρ τὸ σῶμα οὐκ ἔστυ' ὃν μέ- 
Aoc, dAAà xod. Τοντέστι, πρὸς τὴν αὐτὴν ἢλθο- 
μεν µυσταγωγίαν, τῆς αὐτῆς ἁπολαύομεν τραπέζξης. 
Καὶ διὰ τί μὴ εἶπε, Τὸ αὐτὸ σῶμα τρεφόµεθα, xat τὸ 
αὐτὸ αἷμα πίνοµεν; Ὅτι Πνεῦμα εἰπὼν , ἀμφότερα 
ἑδήλωσε xa τὸ αἷμα xat τὴν σάρκα’ [211] δι’ ἀμ- 
φοτέρων γὰρ Ev πνεῦμα ποτιζόµεθα. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ 
νῦν ἐχείνην λέγειν τοῦ Πνεύματος τὴν ἐπιφοίτησιν, 
thy ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος xai mph τῶν μυστηρίων 
ἐγγινομένην ἡμῖν. ᾿Εποτίσθημεν δὲ εἶπεν, Σπειδῆ 
ἡ μεταφορὰ τῆς λέξεως σφόδρα ἁρμόδιος αὐτῷ πρὸς 
τὴν προκειµένην ὑπόθεσιν' ὡς ἂν εἰ ἐπὶ φυτῶν καὶ 
παραδείσου ἔλεγεν, ὅτι Απὺ τῆς αὐτῆς πηγῆς πάντα 
τὰ δένδρα ἄρδεται, ὅτι ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ὕδατος * οὕτω 
δὴ χαὶ ἐνταῦθα, Τὸ αὐτὸ Πνεῦμα ἐπίομεν ἅπαντες, 
τῆς αὐτῆς ἀπελαύσαμεν χάριτος, φησίν. E! «oívov 
xai ἓν Πνεῦμα ἡμᾶς κατεσχεύασε, xal εἰς ἓν σῶμα 
ἅπαντας ἡμᾶς συνήγαγε' τοῦτο Υάρ ἐστιν, Elc ὃν 
σῶμα ἑδαπτίσθημεν" καὶ µίαν τράπεξαν ἐχαρίσατο, 
καὶ τὴν αὐτὴν ἁρδείαν ἅπασιν ἔδωχε' τοῦτο γάρ ἐστιν, 
Elc ὃν Πνεῦμα ἐποτίσθημεν” xoi τοσοῦτον διεστῶτας 
θνωσε, xat τὰ πολλὰ τότε γίνεται σῶμα, ὅταν γένηται 
Ev: τί µοι τὴν διαφορὰν ἄνω xal χάτω στρέφεις; El 
δὲ λέχεις, ὅτι Πολλά ἐστι τὰ µέλη xai διάφορα, μάθε 
ὅτι αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτό ἐστι τὸ θαυμαστὸν , xal τοῦ 
αώματος τὸ ἐξαίρετον, ὅταν τὰ πολλά xal διάφορα 
ἓν moi; εἰ δὲ μὴ ἦν πολλὰ, οὐχ οὕτω θαυμαστὸν Ἶν 
xaX παράδοξον τὸ, ἓν εἶναι σῶμα" μᾶλλον δὲ οὐδ' ἂν 
ν apa. Αλλὰ τοῦτο μὲν ὕστερον τίθησι΄ τέως δὲ 
ἐπ) αὐτὰ τὰ µέλη χωρεῖ, λέγων οὕτως Ἐὰν εἴπῃ ὁ 
ποῦς, ὅτι Οὐκ εἰμὶ χεὶρ. οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ σώματος, 
οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος; Καὶ 
ἐὰν εἴπῃ τὸ οὓς, ὅτι Ovx εἰμὶ ὀρθαὶμὸς, οὐκ εἰμὶ 
ὁκ τοῦ σώματος, οὗ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔατυν ἐκ τοῦ 
σώματος; El yàp τὸ τὸν μὲν ἠλαττῶσθαι, τὸν δὲ 
ὑπερέχει», οὐκ ἀφίητιν εἶναι ἓκ τοῦ σώματος, τὸ dy 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XXX. 


ἀνήρηται. Μὴ τοίνυν εἴπῃς, ὅτι Obx εἰμὶ σῶμα , 
ἐπειδὴ ἑλάττων εἰμ!. xal γὰρ ὁ ποῦς τὴν ἑλάττονα 
τάξιν ἔχει, ἀλλὰ τοῦ σώματός ἐστι. Τὸ γὰρ Ex τοῦ 
αιύµατος εἶναι καὶ μὴ εἶναι, οὐκ ἀπὸ τοῦ τὸν μὲν ἐν 
τῷδε τῷ τόπῳ, τὸν δὲ ἐν τῷδε κεῖσθαι' τοῦτο γὰρ τό- 
vou ποιεῖ διαφοράν' ἀλλ ἀπὸ τοῦ συνηφθαι fj ἁπ- 
έχεσθαι' τὸ γὰρ εἶναι ἡ μὴ εἶναι σῶμα, ix τοῦ 
ἠνῶσθαι f) μὴ ἠνῶσθαι γίνεται. Eo δέ pot. σχόπει 
τὴν σύνεσιν, πῶς αὐτῶν τὰ ῥήματα τοῖς µέλεσι περι- 
τίθησι τοῖς ἡμετέροις. ΄Ὥσπερ γὰρ ἀνωτέρω ἔλεγε, 
Ταῦτα µετεσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ 'AxoAAQ, 
οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα, ὥστε ἀνεπαχθῃ ποιῆσαι τὸν 
λόγον xai εὐπαράδεχτον, τὰ µέλη εἰσάγει φθεΥγό- 
μενα * ἴν', ὅταν ἀχούσωσι τῆς φύσεως αὐτοῖς ἀποχρι 
νοµένης, ἀπὸ τῆς πεἰρας αὐτῆς ἐλεγχόμενοι xat τῆς 
χοινῆς φήφου, μηδὲν λοιπὸν ἀντιλέγειν ἔχωσια. Kay 
γὰρ λέγητε, qnoi, τοῦτο αὐτὸ, κἂν Υογγύζητε , οὗ 
δύνασθε ἐχτὸς εἶναι τοῦ σώματος. "ῆσπερ γὰρ ὁ τῆς 
φύσεως νόμος, οὕτω καὶ πολλῷ πλέον ἡ τῆς χάρ:τος 
δύναµις φυλάττει πάντα xa διατηρεῖ. Καὶ ὅρα πῶς 
ἐφύλαξε τὸ ἀπέριττον, οὐχ. ἐπὶ πάντων τῶν μελῶν 
τὸν λόγον γυµνάζων, ἀλλ᾽ ἐπὶ δύο µόνων, καὶ τούτων 
τῶν ἄχρων. Καὶ γὰρ τὸ πάντων τιµιώτερον τάθειχε, 
τὸν ὀφθαλμὸν, χαὶ τὸ πάντων εὐτελέστερον, τοὺς 
πόδας. Καὶ οὐ ποιεῖ τὸν πόδα τῷ ὀφθαλμῷ διαλεγό- 
µενον, [272] ἀλλὰ τῇ ὀλίγον ἀναθεθηχυίᾳ χειρὶ, την 
δὲ ἀχοὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς. Ἐπειδὴ γὰρ οὗ τοῖς σφόδρα 
ὑπερέχουσιν, ἀλλὰ τοῖς ὀλίγον ἀναθεθηχόσι φθονεῖν, 
εἰώθαμεν, διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς οὕτω ποιεῖται τὴν 
σύγχρισιν. El ὅ.λον tà σῶμα ὀφθα.ὶμὸς, ποῦ ἡ ἀκοή; 
εἰ δ.ον ἀκοὴ, xov ἡ ὄσφρησις; Ἐπειδὴ γὰρ εἰς 
τὴν τῶν μελῶν ἐμπεσὼν διαφορὰν, xal εἰπὼν πόδας 
xa χεῖρας xai ὀφθαλμοὺς xai ὧτα, εἰς ἔννοιαν αὖ- 
τοὺς τῆς ἑλαττώσεως καὶ τῆς ὑπεροχῆς Ἠγαγεν᾽ ópa 
πῶς πάλιν αὐτοὺς παραμυθεῖται , δειχνὺς ὅτι οὕτω 
συμφἐρον fy, xai τὸ πολλοὺς εἶναι καὶ διαφόρους, 
τοῦτο μάλιστα ποιεῖ σῶμα εἶναι. Εἰ δὲ ἓν σαν οἱ 
πάντες, οὐχ σαν copa διό φησιν, El δὲ ἦν τὰ 
χάντα Ev µέλος, ποῦ τὸ σῶμα; ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν 
ὕστερον λέγει’ ἐνταῦθα δέ τι xal πλέον δείχνυσιν, 
ὅτι οὐ µόνον σῶμα εἶναι οὐκ ἑγχωρεῖ, ἀλλ᾽ οὐδὲ εἶναι 
τοὺς λοιπούς. El ὅ.Ίον γὰρ ἦν ἀκοὴ, ποῦ ἡ ὄσφρη- 
σις; φησίν. 


Υ. Εἶτα ἐπειδὴ ἔτι καὶ οὕτως ἐθορνθοῦντο" ὅπερ ἁνω- 
τέρω ἐποίησε, xal νῦν τοῦτο ποιεῖ. Ὥσπερ Υὰρ ἐχεῖ 
διὰ τοῦ συμφέροντος παραχαλέσας, ὕστερον. xaX ἔπε- 
στόµισε σφοδρῶς, εἰπών ' Ταῦτα δὲ πάντα ἐνεργει 
ἕν xal τὸ αὐτὸ Πγνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ 
καθὼς βού.Ίετωι' οὕτω καὶ ἐνταῦθα λογισμοὺς θεὶς, 
καθ᾽ οὓς ἔδειξε συμφέρον ὃν οὕτω γενέσθαι πάντα, 
πάλιν ἐπὶ τὴν τοῦ Θεοῦ βουλὴν ἀνάχει τὸ πᾶν λέγων’ 
Νυνὶ δὲ ὁ Θεὸς ἔθετο τὰ. µέλη, Er ἕκαστον αὐτῶν 
ἐν τῷ σώματι καθὼς ἠθέλησεν. "one περὶ τοῦ 
Πνεύματος εἶπε, Καθὼς βού.Ίεται, οὕτω χαὶ ἐνταῦθα, 
Καθὼς ἠθέλησε. Mt τοίνυν ἐξέταζε λοιπὸν τὴν αἱ- 
τίαν, διὰ τί. οὕτω, xal διὰ τ οὐχ οὕτω. Κῑν γὰρ 
µυρίους λόγους ἔχωμεν εἰπεῖν, οὐχ οὕτω δυνησόµεθα 
δεῖξαι ὅτι χαλῶς, ὡς ὅταν εἴπωμεν, ὅτι ὡς ὁ άριστο» 
τέχνης ἠθέλησεν, οὕτω Υέγονεν ΄ ὡς γὰρ συμφέρον 
ἐστν, οὕχω Βούλεται. El δὲ ἐν τῷ σώματι τούτῳ οὗ 
περιεργαζόµεθα τὰ µέλη, πολ)ῷ μᾶλλον ἐν τῇ Ἐκ- 
κλησίᾳ. Καὶ ὅρα αὐτοῦ τὴν σύνεσιν' οὐ γὰρ τὴν ἀπὸ 


* Hic desinit codex Regius. 


255 
τῆς φύσεως τίθησι δ,αφορὰν, οὐδὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἑνερ- 
γείας, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τῆς θέσεως τῶν τόπων». Nvyl 
Υὰρ, qno:v, ὁ θεὸς ἔθετο τὰ uéAn, Ev ἕκαστον αὖ- 
sov ἐν τῷ σώματι, καθὼς ἠθέλησε. Καὶ καλῶς 
εἶπεν, Ἔκαστον, ἐπὶ πάντων τὸ λυσιτελὲς ἑνδειχνύ- 
µενος. OO γὰρ ἂν ἔχοις εἰπεῖν, ὅτι τοῦτο μὲν αὑτὸς 
ἔταξδεν, ἐχεῖνο δὲ οὐχί: ἀλλὰ ἕχαστον κατὰ τὸ θέληµα 
αὑτοῦ, οὕτω χεῖται. Ὥστε xal τῷ ποδὶ συμφέρει τὸ 
οὕτω τετάχθαι, οὐχὶ τῇ χεφαλῇ µόνον’ κἂν ἀνταλ- 
λάξη τὴν τάξιν, χαὶ τὴν οἰχείαν χώραν ἀφεὶς, ἐφ' 
ἑτέραν E105, xày ἐπὶ µείξονα δοχκῇ ἑληλυθέναι, τὸ 
πᾶν ἁπώλεσε xaX διέφθειρε’ τῆς τε γὰρ οἰχείας ἑχπί- 
πτει, χαὶ τῆς ἑτέρας οὐκ ἐπιτυγχάνει. El δὲ ἦν τὰ 
πάντα &r µόΊος, ποῦ τὸ σῶμα, Νυνὶ δὲ zoAAà μὲν 
µέλη, ἓν δὲ σῶμα. Ἐπιστομίσας γὰρ αὐτοὺς ἰχανῶς 
ἀπὸ τῆς τοῦ θεοῦ διατάξεως, πάλιν λογισμοὺς τίθησι’ 
καὶ οὔτε τοῦτο ἀεὶ ποιεῖ οὔτε, ἐχεῖνο, ἀλλ) ἐναλλάττων 
[215] ποικίλλει τὸν λόγον. "O τε γὰρ ἐπιστομίζων 
µόνον, τὸν ἀκροατὴν, θορυθεῖ ὅ τε δὲ ἐθίζων αὐτὸν 
πάντων αἰτίας ἀπαιτεῖν, εἰς τὸν τῆς πίστεως αὐτὸν 
παραθλάπτει λόγον. Atà δὴ τοῦτο xàxclvo συνεχῶς 
ὁ Παῦλος ποιεῖ, ἵνα xai πιστεύσωσι xal pif ϐθορυ- 
θῶνται χαὶ μετὰ τὸ ἐπιστομίσαι πάλιν χαὶ λόγον 
παρέἐχει. Καὶ σχύπει τὴν φιλονειχίαν, xal τὴν περι- 
ουσίαν τῆς νίκης. "Ag" ὧν γὰο ἑνόμιζον οὐκ εἶναι 
ἰσότιμοι τῷ πολλὴν ἐν αὐτοῖς εἶναι τὴν διαφορὰν, 
ἀπὸ τούτων δείχνυσιν, ὅτι δι αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο 
ἰσότιμοι. Πῶς ; ἐγὼ λέγω. El ἦν τὰ πάντα, qnoi, 
ἓν µέ.ος, ποῦ τὸ σῶμα, Ὁ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν" 
Ei μὴ ἣν ἐν ὑμῖν πολλὴ ἡ διαφορὰ, οὐκ ἂν ἥτε σῶμα: 
σῶμα δὲ οὑχ ὄντες, οὐκ ἂν fie Év* Ev δὲ οὐκ ὄντες, 
οὖν ἂν ἥτε ἱσότιμοι. Ὥστε οὖν εἰ πάντες ἰσότιμοι 
ἦτε, οὐκ ἂν fts σῶμα' οὐκ ὄντες δὲ σῶμα, οὐκ ἂν 
ἧτε Év* οὐκ ὄντες δὲ Ev, πῶς ἂν Ἶτε ἰσότιμοι ; Nov 
μέντοι, ἐπειδὴ οὐχ ἐστὲ πάντες Év τι χάρισμα ἔχον- 
τες, διὰ τοῦτο σῶμά ἔστε' σῶμα δὲ ὄντες, πάντες 
ἑστὲ Év, καὶ οὐδὲν ἀλλήλων διαφέρετε γατὰ τὸ σῶμα 
εἶναι. "25:6 fj διαφορὰ αὕτη μάλιστά ἐστιν f) ποιοῦσα 
«ty ἱσοτιμίαν' διὸ χαὶ ἐπήγαγε, Νῦν δὲ ποΆ.1ὰ μὲν 
péAn, ἓν δὲ copa. Tao! οὖν ἑννοοῦντες xa ἡμεῖς 
πᾶσαν βασχανίαν ἐκθάλωμεν, xal μήτε τοῖς μείζονα 
χαρίσματα ἔχουσι φθονῶμεν, μήτε χκαταφρονῶμεν 
τῶν τὰ ἑλάττονα κεχτηµένων’ οὕτω γὰρ ὁ θεὸς ἠθέ- 
λησε. Mi) τοίνυν ἀντιτασσώμεθα. EL δὲ ἔτι θορυθῇ, 
ἐννόησον ὅτι τὸ σὺν ἔργον οὗ δύναται ἐχεῖνος πολ- 
λάκις ἀνύειν. Ὥστε κἂν ἑλάττων ᾖς, τούτῳ πλεον- 
εχτεῖς' xüv µείζων ἐχεῖνος Tj, ἐλαττοῦται Ev τούτῳ, 
χαὶ οὕτως ἰσότης γίνεται. Καὶ γὰρ χαὶ ἐν τῷ σώµατι 
xai τὰ μιχρὰ οὗ μιχρὰ δοχεῖ συντελεῖν, ἀλλὰ xal 
τοῖς µεγάλοις λυμαίνεται πολλάκις, ὅταν ἁἀποστῇῃ. 
Tí γὰρ *ptyiv εὐτελέστερον Ev τῷ σώματι; ἀλλὰ τὰς 
εὐτελεῖς ταύτας ἂν ἀνέλης ἀπὸ τῶν ὀρρύων χαὶ τῶν 
Βλεφάρων, ὅλην ἡφάν.σας τῆς ὄψεως τὴν ὥραν , καν 
ὀφθαλμὸς οὐχότι ὁμοίως φανεῖται καλός χαίΐτοι γε 
περὶ τὸ τυχόν ἐστιν ἡ ζημία, ἁλλ᾽ ὅμως xat οὕτω 
πᾶσα διεφθάρη fj εὐμορφία " οὐκ εὐμορφία ὃξ µόνυ», 
ἀλλά xaX πολὺ τῆς χρείας τῶν ὀφθαλμῶν. Tov γὰρ 
μελῶν ἡμῶν ἕχαστον καὶ ἰδίαν ἐνέργειαν ἔχει xal 
χοινην, xaY κάλλος ὁμοίως καὶ ἴδιον καὶ χοινόν ἐστιν 
ἐν Suiv καὶ δοχκεῖ μὲν δ.ῃηρῆσθαι ταῦτα, cCopnÉ- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


954 


πλεχται δὲ ἀχριθῶς, καὶ θατέἐρου διαφθαρέντος xal 
τὸ ἕτερον συναπὀλλντα:.. Σχόπει δὲ ' ἔσιωσαν ὀφθαλ- 
pot λάµποντες, καὶ παρειὰ μειδιῶσα, xal χεῖλος ἔρυ- 
θρὸν, καὶ ῥὶς εὐθεῖα, χα) ὀφρρὺς ἐκτεταμένη” ἀλλ' 
ὅμως χᾶν τὸ τυχὸν Ex τούτων λυµήνη, τῷ χοινῷ πάν- 
πων ἑλυμήνω κάλλει, xol πάντα χατηφείας μεστὰ, 


xai πάντα αἰσχρὰ φανεῖται τὰ πρὸ τούτου καλά. 


"Av γὰρ 1b ἄχρον µόνον τῆς ῥινὸς συντρίφῃης, πάντων 
πολλὴν χατέχεας τὴν ἁμορφίαν, χαΐίτοι γε ἑνὸς 
μέλους ἐστὶν dj πήρωσις' xaY ἐπὶ χειρὸς ὁμοίως, ἂν 
ἑνὸς δακτύλου τὸν ὄνυχα ἑξέλης, τὸ αὐτὸ Υινόµενον 
bre:. 


[274] δ’. Εἰ δὲ καὶ ἐπὶ ἐνεργείας βουληθείης τὸ αὐτὸ 
συμέαϊνον ἰδεῖν, ἄνελε δάκτυλον ἕνα, xal τοὺς λοι- 
ποὺς ἀργοτέρους ὄψει, χαὶ οὐχέτι τὰ αὐτῶν ποιοῦντας 
ὁμοίως. Ἐπεὶ οὖν κοινὸν αἶσχος ἡ τοῦ μέλους ζη- 
µία, xal xotvby κάλλος ἡ σωτηρία, ui] ἐπαιρώμεθα 
μηδὲ ἐπεμθαίνωμεν τοῖς πλησίον. Διὰ γὰρ ἐχεῖνο τὸ 
μιχρὺν µέλος καὶ «b µέγα ἐστὶ χαλὸν xal ὡραῖον, 
xai διὰ τῶν βλεφαρίδων ὀφθαλμὸς χαλλωπίζεται. 
Ὥστε ἑαυτῷ πολεμεῖ ὁ τῷ ἀδελρῷ πο)εμῶν' οὗ γὰρ 
μέχρις ἐχείνου τὰ τῆς βλάδης, ἀλλά χαὶ αὐτὸς οὐ µι- 
χρὰν ὑποστήσεται ζημίαν. "Iv' οὖν μὴ τοῦτο γίνηται, 
ὡς ἑαυτῶν, οὕτω xai τῶν πλησίον φροντίζωµμεν, xai 
ταύτην thv εἰχόνα τοῦ σώματος κᾶὶ νῦν ἐπὶ τὴν Ἐκ- 
χλησίαν µεταγάγωμεν, xal προνοῶμεν ἁπάντων ὡς 
μελῶν οἰχείων. Καὶ γὰρ xal ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ μέλη 
πολλὰ xal διάφορα”. xai τὰ μὲν τιμιώτερα, τὰ δὲ 
χαταδεέστερα ' οἷόν εἶσι παρθένων χοροὶ, εἰσὶ χηρῶν 
σύλλονοι, tia τῶν ἐν γάμῳ σώφρονι λαμπόντων 
φρατρίαι, καὶ πολλοὶ τῆς ἀρετῆς οἱ βαθμοί. Καὶ 
ἐπὶ τῆς ἑλεημοσύνης πάλιν ὁμοίως" ὁ μὲν γὰρ τὰ 
πάντα ἑχένωσεν, οἱ δὲ τῆς αὐταρχείας ἐπιμελοῦνται 
µόνης, xai πλέον τῆς χρξίας οὐδὲν ζητοῦσιν, οἱ δὲ Ex 
τοῦ περισσεύματος ἔδωχαν' ἀλλ' ὅμως οὗτοι πάντες 
ἀλλήλους χοσμοῦσι, κἂν ἐξουθενήσῃ τὸν ἑλάττονα ὁ 
μείζων, ἑαυτὸν τὰ μέγιστα ἔθλαψεν. "H τε γὰρ παρ- 
θένος ἂν ὑθρίσῃ τὴν ἔγγαμον, οὐ μικρὸν ὑπετέμετο 
τοῦ μισθοῦ: ὅ τα τὰ πάντα χενώσας, ἂν ὀνειδίσῃ 
τῷ μὴ τοῦτο πεποιηχότι, πολὺ τῶν αὐτοῦ πόνων 
ἐχένωσε. 


Καὶ τί λέγω παρθένους καὶ χήρας xal ἀκτήμονας 
ἄνδρας; Τί γὰρ τῶν προσαιτούντων εὐτελέστερον ; 
àXX ὅμως καὶ οὗτοι χρείαν πληροῦσι µεγίστην ἐν 
Ἐχκλησία, προσηλωμένοι ταῖς θύραις τοῦ ναοῦ, xai 
κόσμον παρέχοντες µέγιστον, καὶ τούτων ἄνευ οὐχ ἂν 
ἁπαρτισθείη τὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας. Ὅπερ οὖν 
καὶ οἱ ἁπόστολοι συνιδόντες ἐξαρχῆς ἑνομοτέθησαν, 
ὥσπερ τὰ ἄλλα πάντα, οὕτω xal τὸ χήρας εἶναι καὶ 
τοσαύτην ἐποιήσαντο περὶ τὸ πρᾶγμα σπονδὴν, ὡς xat 
διακόνους αὐταῖς ἐπιστῆσαι ἑπτά. Ὥσπερ γὰρ ἐπι- 
cxómoug xai πρεαθυτέρους xai διαχόνους xai παρ- 
θένους xal ἐγκρατευομένους ἀριθμῷ, τὰ µέλη τῆς 
Ἐχκλησίας καταλέγων, οὕτω καὶ χήρας. Οὐδὲ γὰρ 
τὴν τυχοῦσαν χρείαν αὗται πληροῦσι. Σὺ μὲν γὰρ ὅτε 
βούλει, παραγέχονας’ αὗται δὲ xal ἡμέραν xaY νύκτα 
Φάλλουσι xal πἀρεισιν, οὗ τῆς ἑλεημοσύνης Evextv 
µόντς τοῦτο ποιοῦσαι" ἐπεὶ, εἰ τοῦτο ἐθούλοντο, ἓξῆν 


953 
proferenda habuerimus, non sic poterimus ostendere 
recte factum esse, ut cum dicimus : Ut optimus ar- 
üfex voluit, ita factum est : nam sic ille vult ut 
expedit. Si autem in hoe corpore de membris non 
curiose inquirimus, multo magis in Ecclesia. Et vide 
illius prudentiam : non enim illam ponit differentiam 
quie ex natura est , neque illam qux» est ex opera- 
Lone, sed eam qua est a situ locorum : Nunc enim 
posuit , inquit, Deus membra, unumquodque eorum in 
corpore sicut voluit. Et recte dixit, Unumquodque , 
in omuibus utilitatem ostendens. Neque enim dicere 
possis, illum hoc quidem posuisse, illud vero mini- 
iue , sed unumquodque secundum voluntatem ipsius 
situm est. Itaque et pedi utile sit sic collatum esse, 
non capiti tantum ; et sive ordinem mutaveriL, sive 
proprio relicto loco, in alium transierit, sivc in 
majorem venisse videatur, totum perdidit et cor- 
rupit : nam proprium locum perdidit, ct alium non 
assequitur. (juod si essent omnia unum membrum , 
ubi corpus? 20. Nunc autem multa quidem membra , 
uuum vero corpus. Cum enim eis satis os obstruxis- 
set a Dei dispositione, rursus ratiocinia ponit ; neque 
semper hoc facit, neque illud, sed commutans variat 
orationem. Qui enim os obturat tantum, auditurem 
turbat ; quique illum assucfacit ad omnium causas 
exquirendas, in oratione de fide ipsum l:edit. Idcirco 
hoc Paulus frequenter facit, ut et credant et non tur- 
bentur ; et postquam ora obstruit, dat etiam ratio- 
nem. Et vide conteniionem et plenam victoriam. Ex 
quibus putabant se non esse lonore pares, quod 
snu!ti in ipsis essel differentia, ex iisdem ostendit 
illos propter hoc ipsum honore pares esse; quomodo 
autem, ego dicam. Si essent, inquit , omniu unum 
membrum , ubi corpus? ld est, Si non esset, inquit , 
in vobis multa differentia, non esselis corpus : si 
corpus non essetis, neque unum essetis : si unum 
non essetis, neque parcs essetis. liaque si pares es- 
sctis, non essetis corpus : si corpus nou essetis, non 
essclis unum : si unum non essetis, quomodo honore 
pares essetis? Nunc vero, quia non omnes idem do- 
nuin hshetis, ideo corpus estis: corpus vero cum 
sitis , Ones unum estis, et nihil alter ab altero dif- 
fertis, secundum id, quod corpus estis. Itaque illa 
maxime differentia cst, quie. facit honoris parita- 
iem : ideoque subjunxit, Nunc autem mulla quidem 
membra , unum vero corpus. ll:ec itaque nos quoque 
cogitantes, omnem pellamus invidiain, neque illis 
invideamus qui majora habent charismata , neque 
despiciamus eos qui minora possident : ila enim 
Deus voluit. Ne itaque obsistamus. Si vero adhuc 
turbaris, cogita illum s:xpe non posse opus tuum im« 
plere. Quainobrem , etiamsi imninor fueris, in hoc 
iium superas ; etiamsi major ille sit, in hoc supera- 
tur, et sic cequalitas eflicitur. Etenim in corpore 
quoque, quia parva sunt, non parva videntur ex- 
sequi, sed et magna szpe labefactaut , cum absce- 
dunt. Quid enim in corpore pilis vilius? sed si illos 
viles abstuleris a superciliis, omnem faciei formam de- 
levis , οἱ oculus non ultra tam pulcher apparebi! : 


IN EPIST. l. AD COR. IIOMIL. XXX. 


251 


quamquam leve est detrimentum, attamen sie omnis 
forma periit; non forma tantum, sed et oculorum 
usus multum lieditur. Singula enim membra nostra 
propriam et communem liabent operationem ; et 
pulchritudo etiam et propria οἱ communis est in 
nobis : et. videntur quidem illa divisa esse, suntque 
lamen accurate connexa, ac si alterum perierit , 
alterum quoque simul interit. Animadverte autem : 
sini oculi lucentes, gena subridens, labium rubicun- 
dum , nasus rectus, supercilium extensum : attamen 
si illorum quodpiam vel tantillum labefactaveris , 
communem omnium pulchritudinem labefactasti , et 
turpia omnia apparebunt, qux antea pulchra eraut. 
Nam si vel extremum nasum contriveris, in omnia 
simul multam infudisti deformitatem, etiamsi unius 
membri sit mutilatio : et in manu etiam, si unius 
digiti unguem abstuleris, idipsum fieri videbis. 

4. Si autem idipsum in operatione videre velis, 
tolle digitum unum et reliquos otiosiores videbis , 
neque suo ultra siniilliter munere fungentes. Quoniam 
igitur unius membri jactura communis est turpitudo, 
ejusque conservatio communis pulchritudo, ie extol- 
lamur neque insultemus proximis. Nam propter illud 
exiguum membrum, illud quod magnum est, pul- 
chrum est et fonimosum, et per palpebras ornatur 
oculus. Se impugnat ergo, qui fratrem impugnat: 
non eniin ad illum solum pertingit damnum, sed et 
jpse non parvum detrimenti subibit. Ne hoc itaque 
fiat, ut nosmelipsos sic proximos curemus, οἱ hanc 
corporis imaginem nunc et in Ecclesiam transfera- 
mus , et omnium providentiam geramus ut. proprio- 
rum mermibrorum. Nam et in Ecclesia membra sunt 
mulia et diversa, alia quidem honorabilia, alia infe- 
riora; ut sunt virginum chori, viduarum coetus : 
sunt etiam eorum qui in casto connubio fulgeant 
sodalitia, multique sunt virtutis gradus. Similiterque 
rursum in eleemosyna : alius enim omnia effudit et 
erogavit, alii autem solo tantum victu contenti sunt, 
et non plus quxrunt quam necessaria , alii ex super- 
fluo erogant. Attamen hi omnes sese mutuo exor- 
nant ; et si minorem major despiciat, seipsum maxime 
]zdit. Virgo quoque si connubio junctam contumelia 
afficiat, non parum ex mercede sua decidit. Si is qui 
omnia elargitus est , exprobret ei qui idipsum non 
fecit, ex laboribus suis multuin evacuavit. 

άμα in Ecclesia. — Et quid virgines dico, viduas, 
et viros qui nihil possident? quid enim vilius iis qui 
emendicant? attamen illi usum maximum in Ecclesia 
implent, ostiis templi hzrentes et ornatum maximum 
afferentes : absque illis enim perfecta non esset ple- 
nitudo Ecclesiz. Quod cum initio viderent apostoli, 
legem statuerunt, ut circa alia omnia, sic et ut 
vidus essent; el in ea re tantum studii posuerunt , 
ut ipsis diaconos septem przficerent. Quemadmo- 
dum enim episcopos, presbyteros, diaconos, virgines 
et continentes enumero, cum Ecclesi: membra re- 
censeo: sic οἱ viduas. Neque enim illa levi fun- 
guntur munere. Nam tu quidem quando vis, ades ; 
illa vero die nocleque psallunt et adsunt, non 


eleemosyn:z tantum causa Ίππο agentes; si enim 
hoc vellent, liceret per forum incedere, et in an- 
giportis mendicare ; sed non modica moventur pie- 
tate. Vide ergo in quanta paupertatis fornace ver- 
sentur. Blasphemantes apud illas numquam audieris, 
neque indigne ferentes, quod tamen ex divitibus 
multz faciunt. Et illarum quzdam esurientes sepe 
dormierunt ; ali:& autem a frigore assidue vexantuf, 
et tamen in gratiarum actione οἱ glori(icatione de- 
gunt. Si obolum dederis, gratias agunt, et mille 
bona danti apprecantur; si nibil dederis, non egre 
ferunt, sed sic quoque benedicunt et diligunt , 
diurno (ruentes viclu. Nempe etiamsi nolint, inquies, 
id ferre illas necesse est. Cur ? queso ; qua de causa 
boc acerbum protulisti. verbum ? annon sunt turpes 
artes, qux» etiam senibus et viris et mulieribus lu- 
crum afferre possint? si vitam honestam curare nol- 
lent, annon poterant*inde cum magna ali rerum 
copia? non vides quot quantique sint istius setatis 
lenones et libidinis ministri,et alia quaedam hujusmodi 
munia exercentes, qui aluntur et in deliciis vivunt? 
At hi minime, sed malunt fame perire potius, quam 
vitam suam deturpare, et salutem suam prodere; se- 
dentque toto die pbarmacum tibi salutis apparantes. 
Non enim medicus manum extendens et ferrum im- 
mittens vulnerum putredinem zque exscindit ut 
pauper dexteram extendens et eleemosynam 2acci- 
piens , aufert vulnerum tumores: quodque mirabile 
est, sine ullo dolore hanc optimam illi exercent 
medicinam. Ác non minus quam nos qui populo prze- 
sumus et vos ad utilia hortamur, ille qui ante fores 


ecclesie sedet per silentium et aspectum vos alloqui-: 


tur. Nos enim hxc vobis quotidie insonantes dicimus: 
Ne altum sapias, o homo : repente transit et fluxa 
est hominum natura ; juventus ad senium festinat, 
forma ad defermitatem , robur ad iulirmitatem , ho- 
nor ad contemptum, sanitas in infirmitatem incidit, 
gloria in vilitatem, divitizs in. paupertatem : fluento 
vehementi res nostrz similes sunt, quod. numquam 
vult consistere, sed ad declive festinat. 

5. H»c quoque , imo plura per aspectum illi 60η - 
sulunt, et per experientiam ipsam, quz est manife- 
stior admonitio. Quam muli. ex iis, qui foris sedent, 
in juventute floruerunt, magna patrarunt? quam multi 
ex his deformibus et corporis fortitudine et forma 
multos superarunt? Sed ne fidem negetis, neu ridea- 
tis: nam innumeris hujusmodi exemplis plena est 
vita. Nam si multi viles et abjecti liomines sxpe re- 
ges sunt effecti, quid mirum si ex magnis et gloriosis 
viles et inglurii suut effecti? nam illud certe longe 
inirabilius est ; hoc vero postremum sepissime con- 
tingit. Quapropter non oportet fidem non adbibere, 
si in artibus, in militia et in pecuniarum copia qui- 
dam eorum floruerint; imo miserari convenit illos 
eum affectu multo , et quique debemus timere πο εἰ. 
"milia patiamur. Etenim nos quoque homines sumus, 
et huic celeri subjecti mutationi. Sed fortassis ex 
, Improbis quispiam , qui irridere solent, ea quz dicta 
Sunt carpet, nosque omnino tradecet dicens : Quous- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


qne non cessabis pauperes et egenos semper in ora- 
tionem inducere, et calamitates nobis pradicere, 
paupertatem prz:nuntiare, id curans ut nos mendicos 
efficias? Non curans ut vos meudicos efficiam , o ho- 
mo, hzc dico, sed vobis c:eli divitias aperire studens. 
Nam qui apud bene valentem zxgrotos memorat, illo- 
rumque dolores enarrat , non ut illum z?grotum red- 
dat hoc dicit, sed ut in sanitate conservet, et eorum 
quz aliis acciderunt timore bujus incuriam exscindat. 
Terribilis vobis paupertas videtur esse, ac vel ipso 
nomine horrenda. Ideo namque pattperes sumus, quia 
paupertatem timemus , etiamsi mille talenta liabea- 
mus. Non enim is qui nihil habet pauper est, sed is 
qui paupertatem exborrescit : quoniam et in calami- 
tatibus non eos , qui innumera patiuntur mala, de- 
ploramus et miseros existimamus , sed eos qui illa 
ferre nesciant , etiamsi modica sint. Contra vero is, 
qui illa scit patienter ferre, et coronis et laudibus 
dignus est. Et quod hoe ita se habeat, ia certamini- 
bus quosnam laudamus? eosne qui multum verberan- 
tur, nec dolent , sed erecto colío perstant; an eos 
qui. pest primas plagas fugiunt? annon illos quidem 
corenamus, tamquam fortes magnique aniii , bos au- 
tem irridemus , ut ignavos et timidos? Sic ergo et in 
hujus vie rebus faciamus : emm qui facile omnia 
sustinet coronemus , ut et illam fortem in omui cer- 
tamine virum ; hune vero timidum et ad aspera 
trementem defleamus, qui antequam plagam accipiat, 
pre formidine exstinguitur. Etenim in certaminibus οἱ 
quis antequam manus extollat, adversarium videns 
dexteram extendentem, fugiat antequam plagam acci- 
piat, ridiculus erit, utenervatus οἱ mollis et in his 
laboribus imperitus. Ut etiam accidit iis qui pau- 
pertatem timent, et ne ejus quidem exspectationem 
ferre possunt. Non ergo nos vos miseros reddimus , 
sed vos ipsi id facitis. Quomodo enim non tibi dein- 
ceps illudet diabolus ; quem ante plagam minas tan- 
tum conspicientem, videt formidantem atque tre- 
mentem? Imo vero cum tu hoc putes esse minas, non 
erit illi opus ut te percutiat ; sed sinens te possidere 
divitias , ex timore ne auferantur te cera molliorem 
reddet. Ea enim sumus natura, ut ita dicam , ut ca 
qua pertimescimus, postquam ea perpessi sumus , 
non ita terribilia existimemus, ut ante quam experi- 
mentum faceremus. Üt ne ergo hanc virtutem obti- 
neas, in summo te detinet timore, atque ante experi- 
mentum ex paupertatis metu te quasi ceram liquefacit. 
Nam talis liomo cera quavis mollior est, et miseriorem 
quam Cainus vitam ducit, pro iis quze possidet timens, 
et e iis qui? non habet dolens : et pro iis qu;e habet 
rursum tremens, utpote fugitivos et ingratas intus 
retinens divitias, atque variis absurdisque obsessus 
affectibus. Etenim cupiditas absurda, timor varius, 
angor aními, et tremor undique avaros exagitant : 
£imilesque sant naviculze undique a contrariis ventis 
agitatze, οἱ fluctus multos sustinenti. Et quanto me- 
lius esset hujusmodi hominem decedere, quam pet- 
petuam ferre tempestatem ? Nam et Caino tolerabilius 
erat niori, quam perpetuo tremere. 


ο. 


955 
xztà «hv &yopkv βαδίζειν, καὶ ἓν τοῖς στενωποῖς 
προσαιτεῖν' ἀλλ' ἔχουσί τι χαὶ εὐλαθείας οὐ μικρόν. 
*Opa γοῦν &v ὅσῃ καμίνῳ πενἰας εἰσί. Καὶ βλασφη- 
μουσῶν οὐχ ἄν ποτε αὐτῶν ἀχούσῃς, οὐδὲ ἀποδυσπε- 
τουσῶν, ἅπερ πολλαὶ τῶν πλουτουντων 8 ποιοῦσιν. 
Καὶ αἱ μὲν αὐτῶν πεινῶσαι ἐχοιμήθησαν πολλάχις, 
αἱ δὲ xai διηνεκῶς ὑπὸ τοῦ χρυμοὺ πηγνύμεναι δια- 
φελοῦσι, xal ὅμως ἐν εὐχαριστίᾳ xal δοξολογίᾳ δι- 
άγουσι. Κὰν ὁδολὸν δῷς, εὐχαριστοῦσι χαὶ ἐπεύχον- 
ται µυρία τῷ δεδωχότι' χᾶν μηδὲν δῷς, οὐ δυσχερα(- 
ψουσιν, ἀλλὰ χαὶ οὕτως εὐλογοῦσι xal ἀγαπῶσι, τῆς 
ἐφημέρου τροφῆς ἀπολαύουσαι. Kàv γὰρ [215] μὴ 
βούλωνται, φησὶν, ἀνάγχη φἑρειν αὐτάς. Auk τί, εἰπέ 
pot* τίνος ἕνεχεν τὸ πικρὸν τοῦτο ἐφθέγξω ῥῆμα; 
οὐχ εἰσὶ τέχναι αἰδχραὶ, xal τοῖς γεγηβαχόσι χέρδος 
ἔχουσαι χαὶ ταῖς γεγηραχυίαις; οὐκ ἠδύναντο, εἴπερ 
βούλοιτο τοῦ ζᾖν ἐπιειχῶς ἀμελεῖν, κἀχεῖθεν μετὰ 
πολλῆς ἀποτρέφεσθαι τῆς περιουσίας ; οὐχ ὁρᾷς mó- 
σοι τῶν ἐν ταύτῃ τᾗ ἡλιχίᾳ μαστροποὶ xal προαγωγοὶ 
γινόµενοι, xal ἕτερα τοιαῦτα ἅττα διαχονούµενοι, 
χαὶ τρέφονται xal τρυφῶσιν; Αλλ᾽ οὐχ οὗτοι, ἀλλ᾽ 
αἱροῦνται λιμῷ διαφθείρεσθαι μᾶλλον, f| καταισχῦναι 
«ὴν ἑαυτῶν ζωὴν καὶ προδοῦναι τὴν σωτηρίαν΄ xal 
χάθηνται δι ημέρας ὅλης φάρμαχόν coy χατασχευά- 
ζοντες σωτηβίας. Οὐ γὰρ οὕτως ἰατρὸς, χεῖρα ἐχτεί- 
vtov καὶ σιδήριον ἑπάγων, ἑχτέμνει τὰ σεσηπότα τῶν 
τραυμάτων, ὡς πένης, δεξιὰν ἑχτείνων xat ἐλεημο- 
σύνην λαμθδάνων, περιαιρεῖ τῶν τραυμάτων τοὺς 
µώλωπας. Καὶ τὸ δη θαυμαστὸν, ὅτι χωρὶς ἀλγηδόνος 
xai ὀδύνης τὴν χαλὴν ταύτην ἑργάζονται ἰατρείαν. 
Καὶ ἡμῶν τῶν τοῦ λαοῦ προχαθηµένων χα) παραι- 
νούντων ὑμῖν τὰ συμφέροντα οὐκ ἔλαττον ἐχεῖνος δια- 
λέγεται ὁ πρὸ τῶν θυρῶν τῆς ἐχχλησίας χαθήµενος 
διὰ τῆς owe xal τῆς ὄψεως. Καὶ γὰρ ἡμεῖς ταῦτα 
χαθ) ἑχάστην ὑμῖν ἐνηχοῦμεν τὴν ἡμέραν, λέγοντες * 
Mh µέγα φρόνει, à ἄνθρωπε, ὀξύῤῥοπον xa: εὐμετά- 
πτωτον τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, f) νἑότης πρὸς γῆρας 
ἐπείγεται, τὸ χάλλος πρὸς ἀμορφίαν, ἡ ἰσχὺς πρὸς 
ἀσθένειαν, ἡ τιμὴ πρὸς χαταφρόνησιν, tj ὑγιεία πρὸς 
ἁῤῥωστίαν μεταπίπτει, fj δόξα πρὺς εὐτέλειαν, ὁ 
φλοῦτος πρὺς πενίαν ' ῥεύματι σφοδρῷ τὰ ἡμέτερα 
ἔοιχεν οὐδαμοῦ ἵστασθαι βουλοµένῳ, ἁλλ᾽ ἐπειγομένῳ 
πῤὸς τὸ χάταντες. 

ε’. Τὰ αὐτὰ xa ἐχεῖνοι, χαὶ πλείονα τούτων διὰ τῆς 
ὄψεως συμδουλεύουσι, xat διὰ τῆς πείρας αὐτῆς, Ἶτις 
παὶ σαφεστἑἐρα ἑἐστὶ παραίνεσις. Πόσοι γαῦν τῶν ἔξω 
χαθηµένων νῦν ἤχμασαν Ev νεότητι, xal μεγάλα εἰρ- 
γάσαντο; πόσοι τῶν εἰδεχθῶν τούτων xat ἐπὶ τῇ τοῦ 
σώματος ἰσχύι xaX τῇ τῆς ὄψεως tpa πολλοὺς παρ- 
ᾖλασαν; ᾽ΑἈλλὰ μὴ ἀπιστεῖτε, μηδὲ χλευάξετε’ xal 
γὰρ poplov γέµει τοιούτων ὑποδειγμάτων ὁ βίος. El 
γὰρ βασιλεῖς ἐξ εὐτελῶν καὶ ταπεινῶν πολλοὶ πολλά- 
xv, ἐγένοντο, τί θαυμαστὸν, xal Ex μεγάλων καὶ ἑν- 
δδξων ταπε;νοὶ xal εὐτελεῖς χατέστησαν; xal γὰρ τὸ 
πολλῷ παραδοξώτερον ἐχεῖνό ἐστι * τοῦτο δὲ τῶν ἀεὶ 
συµδαινόντων. Ὥστε οὐ χρὴ διαπιστεῖν, ef τινες τοῦ. 
πων χαὶ ἓν τέχναις xaX ἓν στρατείαις Ίνθησαν καὶ ἓν 
χρημάτων περιουσίαις, ἀλλὰ xal ἑλεεῖν αὐτοὺς μετὰ 
αολλῆς τῆς συµπαθείας, xai ὑπὲρ ἑαυτῶν δεδοικέναι, 
μή ποτε xal αὐτοὶ τὰ αὐτὰ πάθωµεν. Καὶ γὰρ xal 
ἡμεῖς ἄνθρωποι, xot ὑπὸ τὴν ὀξύῤῥοπον ταύτην χε[- 
µεῦδα µεταθολἠν. 'A)À' ἴσως τῶν ἀγνωμόνων τις xal 


* Legendum videtur, τῶν π)λουτουδῶν, nisi subintelli- 
ξαυυ των πλουτούντων γνναῖχες. 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XXX. 


256 
σχώπτειν εἰωθότων xal ἐπισχήψει τοῖς εἰρημένοις, 
xai χωµῳδήσει πάντως ἡμᾶς λέγων’ Μέχρι τίνος o0 
παὐσῃ πένητας ἀεὶ xal πτωχοὺς &v τοῖς λόγοις εἰσ- 
άγων, χαὶ συμφορὰς ἡμῖν προφητεύων, χαὶ πενίαν 
προαναφωνῶν, xal πτωχοὺς ποιῆσαι σπονδάζων; O0 
[276| πτωχοὺς ὑμᾶς σπουδάζων ποιῆσαι, ἄνθρωπε, 
ταῦτα λέγω, ἀλλὰ τοῦ οὐρανοῦ τὸν πλοῦτον ὑμῖν &v- 
οἴξαι σπεύδων. "Enel xal πρὸς τὸν ὑγιαίνοντα ὁ τῶν 
ἁῤῥωστούντων µεμνημένος χαὶ τὰς ἐχείνων διηγού- 
µενος ὀδύνας, οὐχ ἵνα ἑ πίνοσον ποιῄσῃ, λέγει, ἁλλ' ἵνα 
ἐπὶ τῆς ὑγιείας διατηρῄσῃ, τῷ φόδῳφ τῶν Exslvotg 
συµθαινόντων τὴν τούτου ῥᾳθυμίαν ἑχχόπτων. Φοδε- 
ρὸν ὑμῖν fj πενἰα εἶναι δοχεῖ, χαὶ φρικτὸν χαὶ µέχρι 
προσηγορἰας αὐτῆς. Διὰ γὰρ τοῦτο πἑνητές ἔσμεν, 
ὅτι πενίαν δεδοίχαµεν, xàv μύρια ἔχωμεν τάλαντα. 
00 γὰρ ὁ μηδὲν ἔχων, πένης, ἁλλ᾽ ὁ πενίαν φρίττων’ 
ἐπεὶ xai Ey ταῖς συμφοραῖς οὐ τοὺς τὰ μεγάλα πά- 
σχοντας χαχὰ δαχρύομεν χαὶ ἁθλίους ἡγούμεθα, ἀλλὰ 
τοὺς οὐκ εἰδότας αὐτὰ φέρειν, χᾶν μιχκρὰ τύχῃ ὄντα᾽ 
ὡς ὅ γε φέρειν εἰδὼς χαὶ ἑπαίΐνων ἄξιος χαὶ στεφά- 
νων. Καὶ ὅτι τοῦτο τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, ἓν τοῖς 
ἀγῶσι τίνας ἐπαινοῦμεν; τοὺς πολλὰ τυπτοµένους 
xai uh ἁλγοῦντας, ἁλλ᾽ ὑψηλὸν τὸν αὐχένα ἔχοντας, 
ἣ τοὺς ἀπὸ τῶν πρώτων φεύγοντας πληγῶν; οὐχὶ 
ἐχείνους μὲν χαὶ στεφανοῦμεν, ὡς ἀνδρείους xaX γεν» 
ναίους, τούτους δὲ xal γελῶμεν, ὡς ἀνάνδρους xal 
δειλούς; Οὕτω τοίνυν xal ἐπὶ τῶν τοῦ βίου πραγµά- 
των ποιῶμεν' τὸν μὲν εὐχόλως ἅπαντα φέροντα στε- 
φανώσωμεν, χαθάπερ ἐχεῖνον τὸν γενναῖον παγχρα- 
τιαστἠν, τοῦτον δὲ δαχρύσωμεν τὸν δεδοιχότα xaX τρέ- 
µοντα τὰ δεινὰ, xa πρὶν 7) δέξασθαι πληγὴν ἆποτε- 
θνηκότα τῷ δέει. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἀγώνων cl τις, 
πρὶν 7| χεῖρας ἀντᾶραι, τὸν ἀντίπαλον ἰδὼν τὴν δεξιὰν 
τείνοντα µόνον ἀποφύγοι, χᾶν μὴ δέξηται πληγὴν, 
χαταγέλαστος ἔσται, ὡς ἄτονος b χαὶ μαλαχὸς xai 
πόνων ἄπειρος τοιούτων * oToy καὶ ἐπὶ τούτων συµθαί- 
vet τῶν πενίαν δεδοικότων, χαὶ οὐδὲ τὴν προσδοχίαν 
αὐτῆς ἐνεγχεῖν δυναµένων. Οὐχ ἄρα ἡμεῖς ποιοῦμεν 
ὑμᾶς ἁθλίους, ἀλλ᾽ ὑμεῖς ἑαυτούς. Πῶς γὰρ οὗ xata» 
παίξεταί σου λοιπὸν ὁ διάδολος, χαὶ πρὸ τῆς πληγῆς 
τὴν ἀπειλὴν ὁρῶν δεδοιχότα χαὶ τρέµοντα; Μᾶλλον δὲ, 
ὅταν ἀπειλὴν τοῦτο νοµίζῃς, οὐ δεῄσεται λοιπὸν οὐδὲ 
πλῆδαι, ἁλλ᾽ ἀφεὶς ἔχειν τὸν πλοῦτον, τῇ προσδοχίᾳ 
τῆς ἀφαιρέσεως κηροῦ παντὸς μαλαχώτερόν σε ἑργά- 
σεται. Καὶ γὰρ πεφύχαμεν, ὡς εἰπεῖν, ἅπερ δεδοίχα- 
μεν, μετὰ τὸ παθεῖν οὐχ οὕτω νοµίζειν εἶναι φοθερὰ, 
ὥσπερ ἔμπροσθεν xal πρὸ τῆς πείρας. "Iv' οὖν μηδὲ 
ταύτην κτήσῃ τὴν ἀρετὴν, ἐν ἀχμάζοντί σε χατέχει 
φόδῳ, πρὸ τῆς πείρας τῷ φόδῳ τῆς πενίας ὥσπερ 
κηρὸν πυρὶ χατατήχων. Καὶ γὰρ xnpou παντὸς µα- 
λαχώτερος ὁ τοιοῦτος. χαὶ αὑτοῦ τοῦ Κάῑν ἀθλιώτε- 
pov βίον ζών, ὑπὲρ μὲν ὧν πλεονεκτεῖ δεδοικὼς, ὑπὲρ 
6b ὧν οὐκ ἔχει ἀλγῶν" καὶ ὑπὲρ ὧν ἔχει τρέµων πά- 
Σιν, ἅτε ἁραπέτην ἀγνώμονα κατέχων ἔνδον τὸν πλοῦ- 
τον, χαὶ ποιχίλοις τισὶ xal ἁτόποις πολιορχούµενος 
πάθεσι. Καὶ γὰρ ἐπιθυμία ἄτοπος xat φόδας πολυ- 
ev; xaX ἀγωνία xo τρόµος πανταχόθεν αὐτοὺς 
χειµάζουσι * xai ἑοίχασι πλοίῳ πάντοθεν ἑναντίοις 
ἀνέμοις ἐλαννομένῳ, [277] xal πολλὰς ὑπομένοντι 
τὰς τριχυµίας. Καὶ πόσῳ βέλτιον τὸν τοιοῦτον ἁπ- 
ελθεῖν, 1) διηνεχή φέρειν χειμῶνα; ἐπεὶ χαὶ τὸν 
Κάῑν ἀνεχτότερον ἣν ἀποθανεῖν, f) διαπαντὺς τρέ- 
μειν. 


b Alii, ὡς ἄτολωος, non male. 


357 

*[v' οὖν μὴ xat ἡμεῖς ταῦτα πάσχωµεν, χαταχγελά- 
συµεν τῆς τοῦ διαθόλου μηχανῆς, διαῤῥήξωμεν αὐ- 
τοῦ τὰ σχοινία, διαχόφωµεν τοῦ χαλεποῦ δόρατος τὴν 
αἰχμῆν, xai πᾶσαν ἔφοδον ἀποτειχίσωμεν. "Av γὰρ 
χρημάτων χκαταγελάσῃς, οὐχ ἔχει ποῦ πλήξαι, οὐκ 
ἔχει πόθεν ἐπιλάδηται' τὴν γὰρ ῥίζαν ἀνέσπασας τῶν 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


ἀλλὰ πάντας bad τὴν φιλανθρωπίαν ἐπιφερομέ- 
γους, xal φαιδρὰς ἔχοντας τὰς λαµπάδας, συνεισελ- 
ctv τῷ νυμφίῳ;' ὡς οὐδὲν τῆς φωνῆς ἐχείνης φοδε- 
ρώτερον xat ὁδυνηρότερον, ἣν οἱ χωρὶς ἑλεημοσύνης 
δαφιλοῦς ἀπιόντες τότε ἀχούσονται τοῦ νυµφίου λέ- 
Ύοντος, Οὐκ οἶδα ὑμᾶς. ᾽Αλλὰ µήποτε ταύτης 


xaxüw: ῥίζης δὲ οὐκ οὔσης, οὐδὲ χαρπὸς βλαστήσει ' ἀχούσαιμεν τῆς φωνῆς, ἀλλὰ τῆς ἡδίστης ἐχείνης 


πονηρός. Ταῦτα λέγωμεν μὲν ἀεὶ, xal λέγοντες οὐ 
παυώµεθα ’ εἰ δέ τι λέγοντες ἀνύομεν, ἡ ἡμέρα δεί- 
ξει ἐχείνη ἡ £v πυρὶ ἀποχαλυπτομένη, f) τὸ ἑχάστου 
ἔργον δοχιµάξουσα, ἡ τὰς λαμπάδας δειχνύουσα τὰς 
λαμπρὰς xat τὰς οὐ τοιαύτας. Τότε xai ὁ ἔχων τὸ 
ἔλαιον, xat ὁ μὴ ἔχων, δηλος ἔσται. Αλλά µηδένα γέ- 
νοιτο τότε εὑρεθῆναι ταύτης ἔρημον τῆς παραµνθίας, 


καὶ ποθεινοτάτης, Δεῦτε, οἱ εὐ.Ίογημέγοι τοῦ Πα- 
τρός pov, κ.ηρογομήσατε τὴν ἠτοιμασμένην 
ὑμῖν βασιωείαν ἀπὸ καταδολῆς κόσμου. θῦτω 
γὰρ xoi τὸν µαχάριον ζησόμεθα βίον, xal τῶν 
ἀγαθῶν ἁπολαυσόμεθα πάντων τῶν χαὶ vouv ὑπερ- 
θαινόντων ἀνθρώπινον ὧν Ὑένοιτο πάντας ἡμᾶς 
ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ, χαὶ τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA ΛΑ.. 


Ob δύναται δὲ ὁ ὀφθα.ἲμὸς εἰπεῖν τῇ χειρὶ, Χρείαν' 
σου οὐκ ἔχω' ἢ ndAuvr ἡ xegaAm τοῖς ποσὶ, 
Xpelav ὑμων obx ἔχω. 


α . Καταστείλας τῶν ἑλαττόνων τὸν φθόνον, χαὶ τὴν 
ἀθυμίαν αὑτῶν ἐξελὼν, fjv εἰχὸς ἔχειν αὐτοὺς ἐκ τοῦ 
µειζόνων ἑτέρους χατηξιῶσθαι χαρισµάτων, ταπεινοῖ 
χαὶ τούτων τὸν τυφον τῶν tà μείζονα εἰληφότων χα- 
Ρίσµατα * ποιῄσας μὲν αὐτὸ xat v οἷς πρὸς ἐχείνους 
διελέγετο (τὸ γὰρ λέγειν, ὅτι χάρισµά ἐστι, καὶ οὐ 
χατόρθωμα, τοῦτο ἐμφαίνοντος ἦν)’ νυνὶ δὲ αὐτὸ καὶ 
σφοδρότερον πάλιν ποιεῖ, ἐπὶ τῆς αὐτῆς µένων clxó- 
yog. ᾿Απὸ γὰρ τοῦ σώματος λοιπὸν xai τῆς ἐχεῖθεν 
ἑνότητος ἐπ᾽ αὐτην τῶν μελῶν χωρεῖ τὴν σύγχρισιν 
—. 6 μάλιστα ἐζήτουν ἐχεῖνοι μαθεῖν. ἐπειδὴ οὐχ οὕτως 
ἱχανὸὺν fjv αὑτοὺς παραμυθήῄσασθαι τὸ πάντας Ev σῶμα 
εἶναι, ὡς τὸ μαθεῖν ὅτι xat ἐν αὐτοῖς, olg εἶχον, οὐδὲν 
μέγα Πλαττοῦντο. Kal φησιν. Οὐ ὀἑύναται δὲ ὁ 
ὀφθα.μὸς εἰπεῖν τῇ χειρὶ, Χρείαν σου οὐκ ἔχω: 
$ zd. ἡ 1315] xepaAs] τοῖς ποσὶ, Χρείαν ὑμῶν 
οὐχ ἔχω. El γὰρ xai ἔλαττον τὸ χάρισμα, ἀλλ᾽ àvav- 
xalov* xa ὥσπερ οὐχ ὄντος ἐχείνου πολλὰ ἔμπο- 
δίζεται, οὕτω xal τούτηυ χωρὶς χωλεύει τὸ πλήρωμα 
τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ οὐχ εἶπεν, Οὐκ ἐρεῖ, ἀλλ᾽ ὅτι, 
Ob δύναται εἰπεῖν. "Quote xàv θέλῃ, χᾶν λέγῃ, οὐκ 
ἑνδέχεται, οὐδὲ ἔχει τὸ πρᾶγμα τὴν φύσιν. Διὰ τοῦτο 
λαθὼν ἑχάτερα τὰ ἄχρα, ἐν αὐτοῖς γυµνάζει τὸν 
λόγον, πρῶτον μὲν ἐπὶ χειρὸς xat ὀφθαλμοῦ, δεύ- 
τερον δὲ ἐπὶ χεφαλῆς xai ποδῶν, αὔὕξων τὸ παρά- 
δειγµα. Τί γὰρ ποδὺς εὐτελέστερον, ἡ τί χεφαλῆς 
τιμιώτερον xat ἀναγχαιότερον; τοῦτο γὰρ μάλιστά 
ἐστιν ἄνθρωπος, 3) χεφαλῃη. Αλλ ὅμως οὐκ ἔστιν 
αὑτάρχης, οὐδὲ τὰ πάντα αὐτὴ δύναιτ' ἂν ἀνύειν ᾿ 
ἐπεὶ εἰ τοῦτο fjv, περιττῶς ἡμῖν οἱ πόδες προσέχειντο. 
Καὶ οὐδὲ ἔστη µέχρι τούτου, ἀλλὰ χαὶ ἑτέραν ὑπερ- 
θολῆν ζητεῖ” ὅπερ ἀεὶ ποιεῖ, οὗ µέχρι τοῦ ἴσου φι- 
λονεικῶν, ἀλλὰ xaX περαιτέρω προθανων. Διὸ xal 
ἐπάχει λέγων ' Ἀ.1.ὰ zxoAAQ uà AAov τὰ δοκοῦντα 
µό.Ίη τοῦ σώματος ἀσθεγέστερα ὑπάρχειν, ἀναγ- 
xaid ἐστι’ xai d δυκοῦμεν ἀτιμότερα εἶναι τοῦ 
σώματος, τούτοις τιμὴν περισσοτέραν περιτί- 
θεµεν * * xal τἀσχήμονα ἡμῶν εὐσχημοσύνην πε- 
ρισσοτέραν ἔχει ' πανταχοῦ τὴν τοῦ σώματος προσ- 
θήχην τιθεὶς, καὶ ταύτη χἀχεῖνον παραμυθούµενος 
καὶ τοῦτον χαταστέλλων. Οὐ γὰρ τοῦτο λέγω, φησὶν, 


* Marg. Savil., ἐντίθεμεν. 


ὅτι οὐ µόνον χρείαν ἔχει τὰ μείζονα τῶν ἑλαττόνων, 
ἁλλ᾽ ὅτι xal πολλὴν χρείαν ἔχει. EU τι γὰρ ἀσθενὲς 
ἐν ἡμῖν, εἴ τι ἄτιμον, τοῦτο xal ἀναγχαῖον xa τι- 
pe ἀπολαύει μείζονος. Καὶ χαλῶς εἶπε, Τὰ δο- 
xovrta, χαὶ, "A δοκοῦμε», δειχνὺς ὅτι o0 τῆς φύ- 
σεως τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τῆς τῶν πολλῶν ὑπονοίας 
ἡ ψῆφος. Οὐδὲν γὰρ ἐν ἡμῖν ἄτιμον ' θεοῦ γὰρ ἔργον 
ἐστι. TL γὰρ τῶν µορίων τῶν γεννητικῶν ἀτιμότερον 
ἐν ἡμῖν εἶναι δοχεῖ; 'AJX ὅμως πλείονος ἀπολαύει 
τιµῆς ᾽ χαὶ οἱ σφόδρα πένητες xàv τὸ λοιπὸν γυμνὸν 
ἔχωσι σῶμα, οὐκ ἂν ἀνάσχοιντο ἐχεῖνα τὰ µέλη δεῖξαι 
γυμνά. Καΐτοι γε οὐχ αὕτη τῶν ἀτίμων d) τάξις, 
ἀλλὰ μᾶλλον τῶν ἄλλων χαταφρονεῖσθαι ἔδει. Καὶ 
γὰρ ἐν οἰχείᾳ ὁ Ἱτιμωμένος οἰχέτης οὐ μόνον οὐχ 
ἀπολαύει πλείονως θεραπείας, ἀλλ οὐδὲ τῶν αὐτῶν 
ἀξιοῦται. Ὥστε εἰ καὶ τοῦτο ἄτιμον ἣν, οὐ µόνον 
µειξόνων ἀπολαύειν οὐχ ἔδει, ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν αὐτῶν» 
νυνὶ δὲ πλείονος ἀπολαύει τιμῆς, xal τοῦτο τῆς τοῦ 
Θεοῦ σοφίας ἑργασαμένης. Τοῖς μὲν γὰρ Ev τῇ φύσει 
τὸ μὴ δεῖσθαι ἔδωχε ^ τοῖς δὲ, ἐπειδὴ ἐν τῇ φύσει 
οὐχ ἔδωχεν, ἡμᾶς παρέχειν Ἠνάγχασεν. Αλλ’ οὗ διὰ 
τοῦτο ἄτιμα * ἐπεὶ xai τὰ Qua. Ev τῇ φύσει τὸ &vev- 
δεξς ἔχει, χαὶ οὔτε ἑματίων δεῖται, οὔτε ὑποδημάτων, 
οὔτε ὀρόφου, τὰ πλείονα αὑτῶν  ἁλλ᾽ οὗ διὰ τοῦτο 
ἀτιμότερον αὐτῶν τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον, ἐπειδὴ 
πάντων δεῖται τούτων. Καὶ γὰρ εἴ τις ἀχριδῶς ἕξε- 
τάσειε, xol αὐτῃ τῇ φύσει τίµιά τε xal ἀναγχαῖά 
ἐστιν * ὃ δη καὶ αὐτὸς Ἠνίξατο, οὐχ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας 
[279] ἐπιμελείας xat τοῦ πλείονος ἀπολαύειν τιμῆς, 
ἀλλὰ xal ἀπὺ τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως αὐτοῖς 
Ψηφισάµενος. Διὸ, ὅταν μὲν ἀσθενῆ λέγῃ xax ἄτιμα, 
Τὰ δοκούντα λέγει ' ὅταν δὲ ἀναγχαῖα, οὐχέτι προσ- 
τίθησι, Τὰ δοκοῦντα, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἀποφαίνεται λέγων, 
ὅτι ἀναγχαῖά ἐστι’ xai µάλα εἰχότως. Καὶ γὰρ πρὸς 
παιδοποιίαν xal τὴν τοῦ γένους ἡμῶν διαδοχΏν χρή- 
σιµα. Διὰ τοῦτο καὶ ol νοµοθέται Ῥωμαίων τοὺς 
ταῦτα ἀχρωτηριάζοντας τὰ µέλη xal ποιοῦντας εὖ- 
νούχους κολάζουσιν, ἅτε τῷ xotwip γένει λυµαινοµέ- 
νους, xai αὑτῃ ἐπηρεάξοντας τῇ φύσει. "A22! ἁπό- 
λοιντο οἱ ἀχόλαστοι, οἱ τοῦ Θεοῦ τὰ δημιουργήματα 
διαθάλλοντες. ὍὭσπερ γὰρ τῷ οἵνῳ πολλοὶ διὰ τοὺς 
µεθύοντας χατηράσαντο, xal τῇ φύσει τῶν ]υναικῶν 
διὰ τὰς µοιχευοµένας * οὕτω xal τὰ µέλη ταῦτα αἱ- 
σχρὰ εἶναι ἑνόμισαν διὰ τοὺς οὐκ εἰς Ofov αὑτοῖς 
χρωµένους. ᾽Αλλ’ οὐκ ἐχρῆν ' οὐ γὰρ τῇ φύσει τοῦ 
πράγματος ἡ ἁμαρτία συγκεχλήρωται, ἀλλ᾽ ἀπὺ τῆς 
πρηαιρέσεως τίκτεται τοῦ τολμῶντος τὸ πλτμμέλημα. 


957 


Pecunie spernenda. — Ne ergo nos quoque talia 
pauamur, diaboli machinas irrideamus, ejus funes 
frangamus, dirumpamus gravis lance: cuspidem, et 
omnem ei aditum intercludamus. Si enim pecunias 
irriseris, non habet quo te percutiat, non habet unde 
apprehendat : nam radicem evulsisti malorum ; ra- 


dice vero sublata, neque malus germinabit fructus. * 


iLec semper dicamus, et finem dicendi non faciamus : 
an vero dicentes aliquid proficiamus, dies ille osten- 
det, qui in igne revelabitur, qui uniuscujusque opus 
explorabit, qui lampadas ostendet lucentes et eas 
qu: tales non sunt. Tunc manifestus erit is qui ojeum 
habet, et is qui non habet. Sed faxit Deus ut nullus 


IN EPIST. 1. ΑΡ COR. IIOMIL. XXXI. 


tunc reperiatur tali vacuus consolatione ; sed ut oin- 
nes largam benignitatem efferant, et claras habentes 
lampadas, una cum sponso intrent. llla certe voce 
nihil terribilius , nihil asperius est, quam tunc audi- 
turi sunt ii, qui sine larga eleemosyna hine demigra- 
runt, dicente sponso, Nescio vos ( Math. 25. 19). 
Absit autem ut hanc audiamus vocem, sed suavissi- 
man illam et summe expetendam : Venite,benedicti 
Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitu- 
tione mundi (Ibid, v. 54). Sic enim beatam ducemus 
vitam, et omnibus rruemur bonis, qux: mentem hu- 
manam exsuperant: qu:e nos omnes assequi contingat, 
gratia et benignitaie, etc. 





HOMILIA XXXI. 


Cap. 13. v. 21. Non potest autem oculus dicere manui, 
Opera tua non indigeo ; aul iterum caput pedibus, 
Non estis mili necessarii. 

4. Postquam minorum invidiam represserat, illo- 
rumque moarorem abstulerat , quem concepisse illos 
verisimile erat ex eo, quod alii majoribus donis di- 
gnali fuissent , horum fastum deprimit , qui majora 
dona aecceperaut. Cumque hoc fecisset, quando cum 
illis disserebat ( dicere enim, illud esse donum gra- 
tuitum, et non bonum opus, hoc aperte significabat): 
nunc autem idipsum vehementius facit, in eadem ma- 
nens imagine: a corpore enim et ab ejusdem unitate, 
ad ipsam membrorum comparationem procedit : quod 
ipsi maxime discere optabant ; quia ad. illos conso- 
landos non aptum erat illud, quod omnes unum corpus 
essent ; quam cum discereut, se in iis que babebant 
nonu admodum inferiores esse. Et ait: Non potest 
autem. oculus dicere manu, Opera tua non indigeo ; 
aut. iterum caput. pedibus, Non estis mihi necessarii. 
Naim etsi donum sit minus, at necessarium est : et 
sicut absque illo multa sunt impedimenta , ita etiam 
sine hoc plenitudo Ecclesix: claudicat. Neque dixit, 
Non dicet, sed, Non potest dicere ; ita ut, etiamsi vo- 
luerit, etiamsi dixerit, non valeat, neque res eam 
habeat naturam. Ideo duo extrema assumens, in iis 
serinonem exercet : primo quidem de manu et oculo, 
secundo autem de capite et pede , exemplum ampli- 
ficans. Quid enim pede vilius ? aut quid capite prz- 
stantius et magis necessarium ? hoc enim maxinie 
homo est , nempe caput. Attamen non est sibi suffi- 
ciens , neque omnia perficere possit. Nain. si lioc es«- 
set, supervacanee nohis pedes adjecti essent. Neque 
tamen hic substitit, sed et aliam quarit hyperbolen, 
id quod seniper facit, non usque ad zqualitatem con- 
tendens, sed etiam ulterius progrediens. ldeoque 
subjungit dicens : 22. Sed multo magis que videntur 
membra corporis inferiora esse, necessariora sunt : 25. 
et qu& pulamus ignobiliora esse membra corporis , iis 
honorem abundantiorem circumdanmus : et qua inlione- 
&tiora sunt nostra , abundantiorem honestatem habent ; 
ubique accessionem corporis ponens, et hac ratione 
illum quoque consolaus et hunc comprimens, Non 


enim hoc dico, inquit , quod majora minoribus opus 
babeant, sed etiam quod multum opus habeant. Si 
quid enim infirmum in nobis est, si quid inhonestum, 
hoc et necessarium est, et majori fruitur honore. Ac 
recte dixit, Qua videntur, el, Que putamus ; osten- 
dens non ex natura rerum, sed ex multorum calculo 
sententiam ferri. Nihil in nobis ignobile : Dei namque 
opus est. Quid enim partibus genitalibus in nobis vi- 
detur inhonestius esse ? Attamen niajorem assequun- 
tur honorem : et qui admodum pauperes sunt, etiamsi 
reliquum corpus nudum habeant, numquam patiautur 
hasce partes nudas ostendere. Atqui non est hic ordo 
inhonestorum , sed magis oporteret despici, quam 
alia. Etenim domi servus qui est ignominia affectus, 
non modo non fruitur majori cura, sed nec iisdem , 
queis alii, dignus censetur. Itaque si hoc inhonestum 
esset, non modo majoribus frui non oporteret , sed 
neque iisdem : nunc autem majori fruuntur honore , 
et lioc Dei sapienti» opus est. Nam illis quidem in 
natura dedit ut non egerent; his autem , quoniam in 
natura non dedit, ut nos prxberemus coegit. Sed 
non propterea inlionesta sunt : quandoquidem et ani- 
malia ex natura sua nulla re egent, non vestibus, non 
calecis, nec tecto, plurima saltem ; sed non ideo 
corpus nostrum est illorum corpore iguobilius, quia 
his omnibus indiget. Nam si quis accurate examina- 
verit, ipsa etiam natura sunt honesta et necessaria : 
quod etiam ipse subindicavit, non a cura nostra, nec 
quod majori fruantur honore ; sed ex natura rerum 
ipsis calculum ferens. Idcirco, eum infirma dicit ct 
inhonesta, Que videntur, adjicit; cum autem neces- 
saria dicit, non ultra adjicit, Qux videntur; sed ipse 
sententiam fert dicens esse necessaria ; et jure qui- 
dem. Nam ad liberorum procreationem et ad succes- 
Bionem generis nostri utilia sunt. Quamobrem et le- 
gislatores Romanorum eos, qui hec membra exci- 
dunt et eunuchos faciunt, puniunt, ut qui commune 
genus perimant, ipsique nature damnum inferant. 
Sed pereant impudici, qui Dei opera in culpam vocant. 
Sicut enim vino multi ob temulentos maledixerunt, 
sic et sexui mulierum ob adulteria : sic hzc membra 
turpia esse putarunt, ob malum quorumdam usum, 


«59 , 

Sed non oportuit : non enim naturze rei attributum 
est peccatum , sed voluntati ejus qui hoc scelus ag- 
gredi audet. Quidam autem ea qu:e sunt infirma , in- 


lionesta , et necessaria, et majori fruuntur honvre, a . 


Paulo de oculis existimant dicta fuisse, qui vi mino- 
res , usu autem czteris prastant; inhonestiora au- 
tem pedes : nam eoruin quoque multa geritur provi- 
dentia. 

9. Deinde, ne aliam rursus hyperbolem faceret, ait: 
94. Honesta autem nostra nullius egent. Ne quis enim 
diceret : Ecqua hzc ratio ?* honesta despicere et in- 
honestioribus advigilare ? Non despicientes hoc faci- 
mus, inquit, sed quia hzec cura non egent. Et vide 
quantum encomium paucis efferens transcurrerit, hoc 
opportune et utiliter faciens. Neque hoc contentus, 
causam etiam adjicit dicens : Sed Deus temperavit cor- 
pus, ei cui deerat abundantiorem | tribuendo honorem , 
95. ut non sit schisma in corpore. Si autem temperavit, 
non sivit apparere id quod erat inhonestius. Etenim 
quod contemperatur sive miscetur, fit unum, mec 
apparet quid antea esset : nam ne quidem contem- 
peratum fuisse dixerimus. Et vide quam frequenter 
defectus pra:tercurrat dicens, Ei cui deerat. Non dixit, 
Inhonesto vel turpi, sed, Ei cui deerat. Cui deerat ; 
quomodo? Secuudum naturam. Ei majorem dams 
honorem. Et quare ? Ut non esset schisma in corpo- 
re. Quia enim immensa consolatione fruentes, dole- 
bant tamen, ut qui minora accepissent, ostendit eos 
magis fuisse lionoratos : Eicui deerat, inquit, abun- 
dantiorem tribuendo honorem. Deinde autem rationem 
subjungit, ostendens quod opportune effecisset, ut et 
illi deesset, et magis eum honoraret. Quz illa ratio? 
Ne sit, inquit, schisma in corpore. Nec dixit, In mem- 
bris, sed, In corpore. Etenim multa futura erat exsu- 
perantia, si alia quidem et ex natura et nostra provi- 
dentia curarentur, alia autem neutrum haberent ; scd 
ab invicem exscissa fuissent, ut qu:xe ferre non pos- 
sent conjunctionem : abscissis autem his, cztera 
quoque damnum accepissent. Vidistin' quomodo os- 
tendit necessario majorem ei qui deficit dari liono- 
rem? Si enim hoc factum non fuisset, communis 
oninium pernicies fuisset, inquit. Nam si nos illorum 
non magnam gesSsissemus curam , nocumenta acce- 
pissent cum a natura auxilium non haberent, et ex 
hoc nocunento periissent ; si per;issent, corpus disci- 
dissent; 901960 corpore, c:ztera etiam quie sunt his 
longe majora periissent. Viden' horum curz illorum 
quoque providentiam esse conju:ctam ? Non euim 
ita in propria natura habent quod sint, ut in corpore 
babent quod sint unum. Ideo si corpus. quidem per- 
eat, nullum ipsis lucrum ex singulorum sanitale ; 
sed sive oculus maueat, sive nasus, quod suum est 
servans, ligamine soluto, nulla postea hinc erit utili- 
tas. Quod si hoc manente, illa nocumentum accipiant, 
οἱ gestautur et ad sanitatem cito redeunt. Sed dixe- 
rit fortasse quispiam : Hoc quidem in corpore ratio- 
nem làbet, quod id cui desuut quadam | majorem 
accipiat honorein ; apud homines vero quomod« aoc 
cernatur? |n hominibus certe maxime id accidere 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


200 
videas. Etentm ii qui circa undecimam horam vene- 
runt, primi mercedem accepere ; et ovis errans pa- 
storí suasit ut nonaginta novem alias relinqueret, et 
ad ipsam accurreret et ut reperta gestaretur , non 
abigeretur ; et filius prodigus plus honoris accepit , 
quam is qui se recte gesserat ; el latro ante aposto- 


los coronatus et celebratus est. In talentis quoque 


idipsum factum videas, Nam qui talenta quinque ac- 
ceperat, et qui duo acceperat, eadem mercede digna- 
ti sunt ; etipse quod duo accepisset ex magna factum 
est providentia. Nam si quinque ipsi concredita fuis- 
sent, cum non posset illa augere, ex toto excidisset ; 
cum autem duo accepisset, cum ea que penes se 
erant implesset, eodem dignatus est przemio quo is, 
qui cum quinque operatus fuerat, et eo illum supera- 
vit, quod a minoribus laboribus e:sdem consequutus 
sit coronas. Atqui ipse quoque homo erat, ut et ille 
qui accepit quinque : attamen non tam accurate cum 
illo rationes exigit Dominus, neque cogit illum ut 
tanta faciat, quanta conservus ejus ; neque dicit, Cur 
non potes quinque conficere ? quod merito dixisset ; 
sed el ipsum coronavit. Hzc ergo cum sciatis, ne in- 
sultetis majores minoribus, ne vos ipsos ante illos 
ledatis; illis enim abscissis, totum perit corpus. 
Quid enim aliud est corpus, quam multa membra ? 
sicut et ipse ait, Corpus non est unum membrum , sed 
mulia. Si igiiur hoc est corpus, sollicite curemus 
ut plura maneant plura ; ita ut, si hoc non servetur, 
letale accipiatur vulnus. Quapropter ille non hoc so- 
lum exigit, ut ne ab aliis abscindamur, sed etiam ut 
3dmodum conjuncti maneamus. Cum dixisset enim , 
Ut non sit schisma in corpore ; non hoc contentus fuit, 
sed subjunxit: Ut in ipsum pro invicem sollicita siut 
membra ; alteram liauc quoque causam afferens, cur 
minora majorem assequantur honorem. Non tantum 
enim , ut non ab invicem separentur, sic dispensavit 
Deus, sed eliam ut multa esset caritas et concordia. 
Nam si singulis opus est proximi saluti advigilare , 
ne mihi minus et magis dixeris : hic enim non est 
plus et minus. Manente namque corpore, potest dif- 
ferentia videri ; pereunte autem , non item : peribit 
vero, nisi minora maneant. 

9. Si ergo magna peribunt parvis absceissis, simili- 
ter debent hzc magna parvorum perinde atque sui 
curam gerere : cum horum enim salute manent etiam 
majora. ltaque etiamsi millies dixeris, membrum 
esse inglorium et minus ; sed nisi zque provideas , 
ut pro te ipso, sed ut minus illud negligas, damnum 
in te transibit. Idcirco non dixit. Ut pro invicem tan- 
tum sollicita sint membra, sed adjecit, Ut de eodem 
pro se invicem sollicita sint membra ; id. est , simili 
et eadem, qua magnus, parvus quoque fruatur pro- 
videntia. Ne itaque dixeris, Hle plebeius est, sed co- 
gita illum esse membrum corporis, quod totum conti- 
net : ac quemadmodum oculus, ita et hic facit ut corpus 
sit corpus. Ubi enim corpus sdificatur, nullus 
quidpiam habet amplius, quam proximus. Neque 
enira hoc corpus facit, ut sit illud quidem majus, 
hoc vero minus, sed quod multa siu! et diversa. Sicut 


259 « 


Τινὲς δὲ τὰ ἀσθενέστερα καὶ ἄτιμα xol ἀναγχαῖα xai 
τιμῆς ἁπολαύοντα πλείονος περὶ ὀφθαλμῶν xal πο: 
δῶν εἰρῃσθαι τῷ Παύλῳ νοµίζουσι, χαὶ ἀσθενέστερα 
καὶ ἀναγχαῖα τοὺς ὀφθαλμοὺς λέγειν, ὅτι ἑλαττούμενοι 
τῇ δυνάμει, πλεονεχτοῦσι τῇ χρείᾳ, τὰ δὲ ἀτιμότερα 
κοὺς πόδας ' xal γὰρ xal οὗτοι πολλῆς ἀπολαύουσι 
προνοίας. 

B'. Εἴτα ἵνα μὴ πάλιν ἄλλην ὑπερθολὴν ἐργάσηται, 
φησί’ Τὰ δὲ εὐσχήμονα ἡμῶν οὐ χρείαν ἔχει. "Iva 
γὰρ μή τις λέγῃ, Καὶ ποῖος οὗτος λόγος; τῶν μὲν τι- 
piov χαταφρονεῖν, τοῖς δὲ ἀτιμοτέροις προσεδρεύειν; 
οὐχὶ χαταφρονοῦντες τοῦτο ποιοῦμεν, φησὶν, à) 
ἐπειδὴ αὐτὰ οὗ δεῖται. Καὶ ὅρα ἡλίχον ἑγχώμιον ἐν 
βραχεῖ θεὶς παρέδραµε, συµφερόντως τοῦτο xal χρη- 
σίµως ποιῶν. Καὶ οὐδὲ ἀρχεῖται τούτῳ, ἀλλὰ xal 
αἰτίαν προστίθησι λέγων Ἀ.1.1 ὁ θεὸς συνεκέρασε 
τὸ σῶμα, τῷ ὑστεροῦντι περισσοτέραν δοὺς τι- 
μὴν, ἵνα μὴ σχίσμα ᾗ ἐν τῷ σώμαει. El δὲ συνεχέ- 
ρασεν, οὑχ ἀφῆχε τὸ ἀτιμότερον φαίνεσθαι’ τὺ γὰρ 
χιρνώμενον ἓν γίνεται, xal οὐ φαίνεται τί πρὸ τούτου 
Ἶν  ἐπεὶ οὐδὲ ἂν χεχρᾶσθαι αὐτὸ φαίηµεν ἄν. Καὶ 
ὃρα πῶς συνεχῶς τὰ ἑλαττώματα παρατρέχει λέγων, 
τῷ ὑστεροῦντι. Οὐκ εἶπε, τῷ ἀτίμῳ, τῷ ἀσχήμονι, 
ἀλλά, τῷ ὑστεροῦντι. ᾿χστεροῦντι, πῶς; Κατὰ φύ- 
«v. Περισσοτέρα» δοὺς τιµήγ. Καὶ διὰ τί; "Iva μὴ 
T; σχίσμα ἐν τῷ σώματι. Ἐπειδὴ γὰρ µυρίας παρα- 
Ἠνθίας ἀπολαύοντες ἤλγουν ὅμως, ἅτε ἑλάττονα λα- 
θόντες, δείχνυσιν ὅτι μᾶλλον ἑτιμήθησαν ' TQ γὰρ 
ὑστεροῦντι, qot, περισσοτέραν δοὺς τιμήν. Εἶτα 
χαὶ τὸν λόγον ἐπάχει, δειχνὺς ὅτι συµφερόντως xal 
ὑστερεῖν ἑποίησε, xal µειξόνως ἑτίμησε. Τίς δὲ ὁ λό- 
γοςς "Ira μὴ ᾗ σχίσμα, φησὶν, ἐν τῷ σώματι. Καὶ 
οὐκ εἶπεν, Ἐν τοῖς µέλεσιν, ἀἁλλ', "Ev τῷ σώματι. 
Καὶ γὰρ [280] πολλὴ ἔμελλεν ἡ πλεονεξία εἶναι, εἰ τὰ 
μὲν xal ἀπὸ τῆς φύσεως χαὶ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας ἐθερα- 
πεύετο προνοίας, τὰ δὲ οὐδὲ ἑτέρωθεν * xal ἀπεσχίσθη 
ἂν ἀλλήλων, οὐ δυνάµενα φέρειν τὸν σύνδεσμον' ἀπο- 
αχισθέντον δὲ τούτων, χαὶ τοῖς λοιποῖς ἐγίνετο βλάδη. 
Elbe; πῶς ἔδειξεν ἀναγχαίως μείζονα τῷ ὑστεροῦντι 
δεδοµένην τιμήν; El γὰρ μὴ τοῦτο γέγονε, χοινὴ 
πάντων ἂν dj λύμη ἐγεγόνει, φησί. Καὶ γὰρ εἰ μὴ 
πολλῆς ταῦτα παρ᾽ ὑμῶν ἀπέλαυσε προνοίας, ἔπη- 
ρεάσθη ἂν μὴ ἔχοντα τὴν ἀπὸ τῆς φύσεως βοήθειαν’ 
ἐἑπηρεασθέντα δὲ, ἁπώλετο ἄν ' ἀπολόμενα δὲ, ἔσχι- 
σεν ἂν τὸ σῶμα * σχισθέντος δὲ τοῦ σώματος, χαὶ τὰ 
λοιπὰ ἂν ἁπώλετο τὰ πολλῷ μείζονα τούτων. Ὁρᾷς 
ὅτι xal τῆς ἐχείνων προνοίας ἔχεται ἡ τούτων ἐπι- 
µέλεια; Οὐ γὰρ οὕτως ἓν τῇ οἰχείᾳ φύσει τὸ εἶναι 
Έχουσιν, ὡς ἓν τῷ σώματι εἶναι Ev. Διὰ δῆ τοῦτο, ἂν 
μὲν τὸ opa ἁπόληται, ὀὐδὲν αὐτοῖς χέρδος τῆς χαθ᾽ 
ἕχαστον ὀχιείας' ἀλλ ἄν τε ὀφθαλμὸς µένῃ, ἄν τε ῥὶς 
διατηροῦσα τὸ οἰχεῖον, τοῦ συνδέσμου λνθέντος, ὄφε- 
λος οὐδὲν ἔσται λοιπόν’ ἂν δὲ, τούτου µένοντος, ἐχεῖνα 
βλαθῇ, χαὶ διαθαστάζεται χαὶ πρὸς ὑγίειαν ἑπάνεισι 
ταχέως. Αλλ' ἴσως εἴποι τις ἄν Τοῦτο μὲν ἓν τῷ 
σώματι λόγον ἔχει, ὅτι τὸ ὑστεροῦν περισσοτέραν 
ἔλαδε «pv, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνθρώπων πῶς ἂν τοῦτο 
φανείη» Ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων μὲν οὖν μάλιστα ἴδοις 
ἂν τοῦτο συμθαϊνον. Καὶ γὰρ οἱ περὶ τὴν ἑνδεχάτην 
ὥραν, πρῶτοι τὸν μισθὸν ἔλαθον, καὶ τὸ πλανηθὲν 
περόδατον ἔπεισε τὸν ποιμένα τὰ ἑἐνενηχονταεννέα χα- 
ταλιπεῖν, xal ἐπ αὐτὸ δραμεῖν, καὶ εὑρηθὲν ἐβαστά- 
ζετο, οὖχ ἠλαύνετο' χαὶ ὁ ἄσωτος υἱὸς πλείονος τοῦ 
εὐδοχιμηχότος τῆς τιμῆς ἀπέλαυσε' xal ὁ λῃστὴς 
πρ) τῶν ἁποστόλων ἑστεφανοῦτο xal ἀνεχηρύτ- 


IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XXXI. 


250 
τετο. Καὶ ἐπὶ τῶν ταλάντων δὲ τοῦτ. ἴδοις ἂν γινό- 
µενον, Καὶ γὰρ ὁ τὰ πέντε τάλαντα λαθὼν xal ὁ τὰ 
δύο, τῶν αὐτῶν ἠξιώθησαν, καὶ αὐτῷ τῷ τὰ δύο λα- 
6εῖν πολλῆς ἀπέλαυσε μᾶλλον τῆς mpovolac. El γὰρ 
τὰ πέντε ἐνεχειρίσθη, uh δυνάµενος, τοῦ παντὸς ἂν 
ἐξέπεσε: δεξάµενος δὲ τὰ δύο, καὶ τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ 
πληρώσας, τῶν αὐτῶν Ἠξιώθη τῷ τὰ πέντε ἔργασα- 
µένῳ, τοσοῦτῳ πλεονεχτήσας, ὅσῳ ἀπ ἑλαττόνων 
πόνων τῶν αὐτῶν ἑἐπέτυχε στεφάνων. Καΐτοι xai 
αὐτὸς ἄνθρωπος ἣν, ὥσπερ ὁ τὰ πέντε’ ἀλλ ὅμως 
οὐδὲν πρὸς αὐτὸν ὁ Δεσπότης ἀχριθολογεῖται, οὐδὲ 
ἀναγχάξει τὰ αὐτὰ ποιεῖν * τῷ συνδούλῳ, οὐδὲ λέγει, 
Διὰ τί μὴ δύνασαι τὰ πέντε ἑργάσασθαι; διχαίως ἂν 
εἰπών' ἀλλὰ xal αὐτὸν ἑστεφάνωσε. Ταῦτ οὖν εἰδό- 
τες, μὴ ἐπεμδαίνετε τοῖς ἑλάττοσιν οἱ µείζους, ἵνα 
ph πρὸ ἑχείνων ἑαντοὺς βλάψητε' ἀποσχιζομένων 
γὰρ αὐτῶν, τὸ πᾶν διαφθείρεται σῶμα. Τί γὰρ ἄλλο 
cx σῶμα, f| τὸ πολλὰ εἶναι µέλη; χαθὼς xai αὐ- 
τός φῆσιν, ὅτι [281] Τὸ σῶμα οὐκ ἔστω ἓν µέλος, 
dAAá xoAAd. El τοίνυν τοῦτό ἐστι σῶμα, φροντί- 
ζωμεν τοῦ τὰ πολλά µένειν πολλά ' ὡς ἐὰν μὴ τοῦτο 
διασώζητα:, περὶ τὰ χαΐρια ἡ πληγὴ γίνεται. Διὸ 
καὶ αὐτὸς οὐ τοῦτο µόνον ἀπαιτεῖ, τὸ μὴ ἀποσχί- 
ζεσθαι ἀλλήλων, ἀλλὰ χαὶ τὸ σφόδρα συνῆφθαι. El- 
πὼν γοῦν, "Iva ui) ᾗ σχίσμα ἐν τῷ σώματι, οὐκ 
ἠρχέσθη τούτῳ, ἀλλ' ἐπήγαγεν' "Ira τὸ αὐτὸ ὑπὲρ 
ἁ λήΛΊων μεριμνῶσι τὰ µέλη * ἑτέραν xal ταύτην 
αἰτίαν προστιθεὶς τοῦ τὰ ἑλάττονα πλείονος ἀπο- 
λαύειν τιμῆς. Οὐ γὰρ ἵνα μὴ ἀποσχίζηται µόνον 
ἀλλήλων, οὕτως ᾠχονόμησεν ὁ θεὸς, ἀἁλλ' ἵνα χαὶ 
ἀγάπη ᾗ πολλὴ xal ὀμόνοια. Ei γὰρ ἓν τῇ τοῦ πλη- 
σἰον σωτηρίᾳ τὸ εἶναι ἑκάστῳ, µή uot τὸ ἕλαττον 
xai τὸ πλέον εἴπῃς * ἐνταῦθα γὰρ οὐκ ἔστι πλέον καὶ 
ἔλαττον. Μένοντο; γὰρ τοῦ σώματος, δυνατὸν καὶ 
τὴν διαφορὰν ἰδεῖν' ἀπολλυμένου δὲ, οὐχέτι ἁπο- 
λεῖται δὲ, ἂν μὴ xal τὰ ἑλάττονα µένῃ. 

Υ’. El τοίνυν καὶ τὰ μεγάλα ἀπολεῖται τῶν μικρῶν 
ἀποῤῥαγέντων, ὁμοίως ὀφείλει ταῦτα τῶν μικρῶν 
φροντίζειν, καὶ οὕτως ὡς ἑαυτῶν, ἅτε Ev τῇ τούτων 
σωτηρίᾳ καὶ τῶν µειζόνων µενόντων. Ὥστε xdv µυ- 
ριάχις λέγῃς, ὅτι ἄτιμον τὸ µέλος xaX ἕλαττον, ἀλλ’ 
ἐὰν μὴ ὁμοίως Tpovofic, ὡς xal σαυτοῦ, ἁλλ᾽ ὡς 
ἑλάττονος ἀμελῆς, ἡ βλάθη εἰς σὲ διαδήσεται. Διὰ 
τοῦτο οὖκ εἶπεν, Ίνα ὑπὲρ ἀλλήλων µόνον μεριμνῶσι 
τὰ µέλη, ἀλλὰ προσέθηχε», "Ira τὸ αὐτὸ ὑπὲρ d.1- 
Jr Auv. μεριμνῶσι, τουτέστιν, ὁμοίας χαὶ τῆς αὐτῆς 
τῷ µμεγάλῳ χαὶ ὁ μιχκρὸς ἀπολαύῃ προνοίας. Mh τοί- 
νυν εἴπῃς, ὅτι Ὁ δεῖνα ὁ τυχών ἐστιν, ἁλλ᾽ ἑννόη- 
σον ὅτι µέλος ἐστὶν ἐχείνου τοῦ σώματος τοῦ τὸ πᾶν 
αυγχρατοῦντος' xal ὥσπερ ὁ ὀφθαλμὸς, οὕτω xal 
οὗτος ποιεῖ σῶμα εἶναι τὸ σῶμα. Ἔνθα γὰρ ἂν τὸ 
σῶμα οἰχοδομῆται, οὐδεὶς οὐδὲν τοῦ πλησίον ἔχει 
πλέον, Οὐδὲ γὰρ τοῦτο ποιεῖ σῶμα, τὸ εἶναι τὸ μὲν 
μεῖζον, τὸ δὲ ἕλαττον, ἀλλὰ τὸ πολλὰ εἶναι xai διά- 
φορα. ὝὭσπερ yàp σὺ, ἐπειδη μείζων «t, τὸ αὤμα 
συνέστησας, οὕτω xai οὗτος, ἐπειδὴ ἑλάττων. "Dore 
4$ ἑλάττωσις αὐτοῦ, ὅταν δέῃ τὸ σῶμα οἰχοδομεῖν, 
ἱσότιμός cot Ὑίνεται εἰς τὸν χαλὸν τοῦτον ἔρανον 
τὸ γὰρ αὐτό σοι δύναται" xat δῆλον ἐχεῖθεν. Mh 
ἔστω ἕλαττόν τι xal μεῖζον µέλος, μηδὲ τίµιον xat 
ἀτιμότερον, ἁλλ᾽ ἔστω πάντα ὀφθαλμὸς, f| πάντσ 
κεφαλή. οὐκ ἀπολεῖται τὸ σῶμα; Παντί που δῆλον. 


^ Sic legit interpres vetus, et sic habet Savil. in mar- 
gine, melius quam Editi, τὰ αὐτὰ πονεῖν. 


961 
Πάλιν ἂν πάντα ἑλάττονα ᾗ, τὸ αὐτὸ συµθῄήσεται 
ὥστε xai ταύτῃ ἰσοῦται τὰ ἑλάττω. El δὲ δεῖ τι καὶ 
πλέον εἰπεῖν, ἵνα μένῃ σῶμα, ἑλάττων ἐστὶν ὁ 
ἑλάττων « ὥστε διὰ σὲ ἐστιν ἑλάττων, ἵνα σὺ µένης 
µέγας Gv. Διὰ τοῦτο xal τὴν αὐτὴν ἁἀπαιτεῖ παρὰ 
πάντων πρόνοιαν' καὶ εἰπὼν, Ίνα τὸ αὐτὸ ὑπὲρ 
dAAnAo* μεριμγῶσι τὰ uéAn, ἑρμηνεύει τὸ αὐτὸ 
τοῦτο πἀλιν, λέγων ' Καὶ εἴτε πάσχει Ev μέ- 
Ίος, συμπάσχει πάντα τὰ µέλη; εἴτε δοξάζεται 
ἓν µέλος, συγχαίρει xárta τὰ uéAn. Mà γὰρ 
τοῦτο, φῆσὶ, καὶ την πρόνοιαν χοινὴν ἐποίησεν, àv 
ποσαύτῃη [282] διαφορᾷ χατασχευάσας ἕνωσιν, ἵνα 
γαλ τῶν ἁποθαινόντων πολλὴ ἡ κοινωνία T1. El γὰρ ἡ 
τοῦ πλησίον πρῄνοια σωτηρία κοινή ἐστιν, ἀνάγχη 
xai τὴν δόξαν καὶ τὴν ἀθυμίαν εἶναι χοινήν. Τρία 
τοίνυν ἐνταῦθα ἀπαιτεῖ' τὸ μὴ σχίσεσθαι, ἀλλ ἡνῶ- 
σθαι μετὰ ἀχριθείας, τὸ προνοεῖν ὁμοίως ἀλλήλων, τὸ 
xowwà τὰ συµθαΐνοντα ἡγεῖσθαι. Καὶ ἀνωτέρω μὲν 
Φησιν, ὅτι περισσοτέραν ἔδωχε τιμὴν τῷ ὑστεροῦντι 
διὰ τὸ δεῖσθαι, δειχνὺς ὅτι αὑτὸ τὸ Ἰλαττῶσθαι μείζονος 
τιμῆς πρόξενον γἐγονεν' ἐνταῦθα δὲ καὶ χατὰ τὸν τῆς 
προνοίας ἐξισοῖ λόγον αὐτὰ τῆς ὑπ' ἀλλήλων γινοµέ- 
γης. Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ μείζονος ἐποίησεν ἁπολαῦσαι 
τιμῆς, φησὶν, ἵνα gh ἑλάττονος ἀπολαύῃ προνοίας. 
Οὐκ. ἐντεῦθεν δὲ µόνον, ἀλλὰ καὶ &x τῶν συµθαινόν- 
των χρηστῶν καὶ λυπηρῶν ἀλλήλοις συνδέδεται τὰ 
µέλη. Καὶ γὰρ τῇ πτέρνῃ πολλάχις προσπαγείσης 
ἀχάνθης, ὅλον τὸ σῶμα αἰσθάνεται, χαὶ μεριμνᾷ, xai 
νῶτος χάµπτεται, xal vagin xat μηροὶ συντέλλον- 
ται, χαὶ χεῖρες, χαθάπερ δορυφόροι χαὶ ὑπηρέται 
προϊόντες, ἀνέλχουσι τὸ παγὲν, xal κεφαλὴ ἐπικύ- 
πτει, καὶ ὀφθαλμοὶ μετὰ πολλῆς ὁρῶσι τῆς φροντ[- 
δος. Ὥστε εἰ καὶ ἔλαττον ἔχει τῷ μὴ δύνασθαι ἀνελ- 
θεῖν ὁ ποὺς, ἀλλά τῷ τὴν κεραλὴν χαταγαγχεῖν τὸ ἴσον 
ἔσχε, xai τῆς αὐτῆς ἀπέλαυσε τιμῆς, xal μάλιστα 
ὅταν pi] χάριτι καταφέοωσιν αὐτὴν οἱ πόδες, ἀλλ 
ὀφειλῇ. "oce εἰ τῷ τιµιωτέρα εἶναι πλεονεχτεῖ, τῷ 
xa τοιαύτη οὖσα τῷ ἑλάττονι τὴν τιμὴν ὀφείλειν xat 
τὴν χηδεµονίαν, xaX τῷ ο ὁμοίως ὡσαύτως συναλγεϊν 
ἰσότητα δείκνυσι πολλήν. Τί γὰρ πτέρνης εὐτελέστε- 
pov; τί δὲ χεφαλῆς τιμιώτερον; Αλλά τοῦτο πρὸς 
ἐχεῖνο βαδίζει τὸ µέλος, χαὶ πάντα μεθ’ ἑαυτῆς συγ- 
κινεῖ. Πάλιγ ἂν ὀφθαλμοί τι πάθωσι, πάντα ἀλγεῖ, 
xai πάντα ἐν ἁργίᾳ, xal οὔτε πόδες βαδίζουσιν, οὔτε 
χεῖρες ἑργάζονται, οὔτε γαστὴρ ἀπολαύει τῶν εἰωθό- 
των’ καΐτοι τὸ πάθος τῶν ὀφθαλμῶν ἐστι. Τί τήχεις 
τὴν γαστέρα ; τί χατέχεις τοὺς πόδας: τί δεσμεῖς τὰς 
χεῖρας ; "Οτι ἐχείνοις συνδέδεται, xal ἀῤῥήτως τὸ xdv 
πάσχει σῶμα. El γὰρ μὴ συνέπασχεν, οὐδ' ἂν ἠνέσχε- 
το χοινωνεῖν τῆς προνοίας. Διόπερ εἰπὼν, "Iva. τὸ 
αὐτὸ ὑπὲρ ἀ.ἰ.1ή-Ίων μεριμνῶσι τὰ µέλη, ἐπήγα- 
γεν Εἴτε πάσχει Ev µέλος, συµμπάσχει πάντα τὰ 
pé4n* εἴτε δοξάζεται ἓν uéAoc, συγχαίρει πάντα 
τὰ µέλη. Καὶ πῶς σνγχαίρει, φησί; Στεφανοῦται ἡ 
χεφαλὴ, xai ἅπας ὁ ἄνθρωπος δοξάζεται' λέγει τὸ 
στόμα, καὶ γελῶσιν ὀφθαλμοὶ xal εὐφραίνονται' xat- 
τοι οὗ τοῦ χάλλους τῶν ὀφθαλμῶν, ἀλλὰ τῆς γλὠτ- 
της 1j εὐδοχίμησις. Πάλιν ὀφθαλμῶν χκαλῶν φα:νοµέ- 


* Legebatur xai τό. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


2692 


νων, ἡ πᾶσα vov. χαλλωπίζεται' ὥσπερ οὖν xal οὗ- 
τοι, xal ῥινὺς εὐθείας καὶ αὐχένος ὀρθοῦ καὶ ἑτέρων 
μελῶν ἑγχωμιαζομένων, γεγήθασι xaX φαιδροὶ γίνον- 
ται, καὶ δαχρύουσι πάλιν μετὰ πολλῆς τῆς δαφιλείας 
ἐν ταῖς ὀδύναις αὐτῶν χαὶ ταῖς συμφοραῖς, xày &ot- 
vet; αὐτοὶ διαµένως,. 


[285] δ’.Ταῦτ) οὖν ἅπαντες ἐννοῄσαντες, μιμησώ - 
µεθα τὴν ἀγάπην τῶν μελῶν τούτων, μηδὲ τἀναντία 
ποιῶμεν, ἐπεμθαίνοντες τοῖς τοῦ πλησίον χαχοῖς, xai 
φθονοῦντες τοῖς τοῦ πλησίον ἀγαθοῖς' µαινοµένων γὰρ 
τοῦτο καὶ ἐξεστηχότων. Καὶ γὰρ ὁ τὸν ὀφθαλμὸν ἑἐξ- 
ορύττων, παραφροσύνης µέγιστον δεῖγμα ἐξήνεγχε" 
καὶ ὁ τῆν χεῖρα κατεσθίων, λαμπρᾶς µανίας παρέχε- 
ται ἔλεγχον. El δὲ ἐπὶ τῶν μελῶν τοῦτο, χαὶ ἐπὶ τῶν 
ἀδελφῶν ὁμοίως γινόµενον παραφροσύνης περιτίθησι 
δόξαν, καὶ βλάδην οὗ ty τυχοῦσαν ἐπάχε.. Ἔως μὲν 
γὰρ ἂν ἐχεῖνος λάμπῃ, xai dj σὴ εὐμορφία φαίνεται 
χαὶ ὅλον χαλλωπίζεται τὸ σῶμα: οὐδὲ γὰρ εἰς ἑαυτὸν 
µόνον τὸ χάλλος περιἰστησιν, ἀλλὰ xal aot δίδωσι σε- 
μνύνεσθαι' ἂν δὲ κατασδέσῃς αὐτὸν, ὅλῳ τῷ σώματι 
κοινὸν τὸ σχότος εἱργάσω, χαὶ πᾶσι τοῖς µέλεσι τὴν 
συμφορὰν ἐπήγαγες' ὥσπερ οὖν ἐὰν διατηρῆς λάμ- 
ποντα, ὁλοκλήρῳ τῷ σώματι τὴν ὥραν διατηρεῖς. Οὐ- 
δεὶς γάρ φησιν, ὅτι Καλὸς ὁ ὀφθαλμὸ», ἀλλά τί; Κα: 
Àf ἡ δεῖνα. ἂν δὲ καὶ αὐτὸς ἑπαινῆται, μετὰ τὸ χοι- 
vby ἐγχώμιον ἐπαινεῖται. Οὕτω xal ἐν τῇ Ἐχκλησίᾳ 
συµθαίνει' ἂν γὰρ ὧσέ τινες οἱ εὐδοχιμοῦντες, «b 
χοινὸν χαρποῦται τὴν εὐφημίαν. Οἱ γὰρ ἐχθροὶ οὗ δι- 
αιροῦσι τὰ ἐγχώμια, ἀλλὰ συνάπτουσι. Κάν f) τις ἓν 
τῷ λέγειν λάµπων, οὑκ αὐτὸν ἑγχωμιάζουσι µόνον, 
ἀλλὰ xai τὴν Ἐκχκλησίαν ἅπασαν. 0ὐδὲ γἀρ φασιν 
ὅτι θαυμαστὸς ὁ δεῖνα µόνον, ἀλλὰ τί; θαυμαστὸν 
ἔχουσι διδάσχαλον οἱ Χριστιανοί: xal xowby τὸ 
χτῆμα ποιοῦσιν. Eia Ἕλληνες μὲν συνάπτουσι, 
σὺ δὲ διαιρεῖς, καὶ πολεμεῖς τῷ σαυτοῦ σώματι 
xai xatà τῶν οἰχείων ἵστασαι μελῶν; Οὐκ οἶσθα, 
ὅτι τοῦτο πάντα ἀνατρέπει; xal γὰρ καὶ Βασι- 
οξεία, φησὶν, ἐφ᾽ ἑαυτὴν μερισθεῖσα οὐ σταθήσε- 
ται. 


0ὐδὲν 6i οὕτω µερίξει xal διίστησιν, ὡς φθόνος 
χαὶ βασχανἰα, τὸ χαλεπὺν τοῦτο νόσηµα, καὶ πάσης 
ἁπεστερημένον συγγνώµης, xal τῆς τῶν χαχῶν ῥί- 
ζης κατά τι χαλεπώτερον. 'O μὲν γὰρ φιλάργυρος 
πότε Ίδεται, ὅταν αὐτὸς λάθῃ᾽ ὁ δὲ βάσχανος τότε 
ἥδεται, ὅταν ἕτερος μὴ λάδῃ, οὐχ ὅταν αὐτὸς λάδῃ ΄ 
εὑεργεσίαν γὰρ οἰχείαν νομίζει τὴν ἑτέρων xaxo- 
πραγίαν, o0 τὴν οἰχείαν εὐημερίαν, χοινός τις ἐχθρὸς 
τῆς τῶν ἀνθρώπων περιερχόμενος φύσεως, xai τὰ 
τοῦ Χριστοῦ µέλη τύπτων, οὗ τί yévotz' ἂν μανικώ- 
τερον; 'O δαίµων φθονεῖ μὸν, ἀλλ᾽ ἀνθρώποις, δα[- 
pov. δὲ οὐδενί: σὺ δὲ ἄνθρωπος (v, ἀνθρώποις 
φθονεῖς, χαὶ πρὸς τὸ ὀμόφνλον ἵστασαι xal ὁμογενὲς, 
ὅπερ οὐδὲ ὁ δαίµων ποιεῖ. Καὶ ποίας τεύξη συγγνώ- 
µης, ποίας δὲ ἀπολογίας, ὅταν ἴδῃς ἁδελφὸν εὔηµε- 
ροῦντα τρέµων xal ὠχριῶν, στεφανοῦσθαι δέον xat 
χαίρειν xat ἀγάλλεσθαι; EL δὲ χαὶ ζηλοῦν ἐθέλεις, οὐ 
χωλύω» ζήλωσον, ἀλλ) ἵνα κατ ἐχεῖνον γένῃ τὸν εὖ- 
ῥοχιμοῦντα * μὴ ἵνα αὐτὸν χαταθιβάσῃης, ἀλλ' ἵνα πρὸς 


ορι )N EPIST. 1 
enim Uu, quia iàajor €5, corpus constituis : ita et hie, 
quia minor. Itaque pusillitas ejus, cin cornus :edifi- 
care oportet, partibi honore fit ad lianc pulchram 
collectionem ; idipsum enim potest quod tu : id quod 
inde palam est. Non sit vel ininus vel majus membrum, 
n c honestum et minus honestam , sed. sint. omnia 
oculus , aut omaia eaput :: annon peribit corpus il- 
lud ? ld. cuivis manifestum est. Rursus si. omnia 
sint winora, idipsum eveuict. JHtaque in hoc etiam mi- 
nora sunt zequalia. Si vero oporteat quid amplius di- 
cere, ut inaneat corpus, minor est is qui minor : ita- 
que propter te minor es!, ut tu maguus maneas. Illo 
camdem exigit ab. omuibus providentiam; et. cutn 
dixisset, Ut de eodem pro se iuviceim. sollicita. siut 
membra, hoc rur-us interpretatur d;cens : 20. Et sive 
quid patitur. unum. membrum , compatiuntur. omnia 
meinbra : sive gloriatur unum menibrum, congaudent 
omnia membra. ldeo cnim, inquit, providertiam 
coinmucem fecit, in tauta differentia. uritatem. con- 
stilucus, ut eorum ctiam quie contingunt magua esset 
communio. Nam si qui: geritur erga proxinium pro- 
videntia, communis est salus, necesse est el glurium 
et maerorem communem esse. Tria igitur liic requi- 
rit, non discidi, sed accurate junctos. esse ; provi- 
dentiam mutuam similiter geri; ea quic accidunt οοἵη- 
munia reputari. Et :uperius quidem dicit, qaod 
abundantior.m. dederit. honorem οἱ cui deest, eo 
quod egcat ; ostendeus, quod. defectus ipse majorem 
conciliet honorem : hic autein. iius exiequat. secun- 
dum quod alit aliorum mutuam providentiam gerere 
debent. ldeo iamque curavit ut imajori. fruereutur 
honore, iuquit, ut ne minori. cura. et. providentia 
frnantur. Non linc autem selum, sed etiam ex bonis 
et tristibus qux? aceidunt, membra. eolligantur. Et- 
enim plantze pedis s;epe infixa spina, totum. corpi 
sensu et sollicitudine afficitur, et dorsum flectitur , οἱ 
veuter et femora. couprimuntur , et manus tamquam 
satellites οἱ ministri. proceden'es, quod infixum est 
extraliuut, et caput inclinatur , oculique cum eura et 
sollicitudine magna respiciunt. [ta ut. etiamsi pes 
minus habeat , quod non possit ascendere ;. attamen 
quod caput deduxerit, par ipsi est, et eedem fruitur 
honore ; maxime vero quod pedes deducant ipsum 
non per gratiam, sed per debitum. Itaque, si quod 
honoratius sit superet, ex co quod tale curn sit, infe- 
iori debeat honorem et sollicitudinem, et quod cum 
ipso doleat, hinc :»qualitatein multam probat. Quid 
enim est planta. pedis vilius ? quid eapite pretiosius ? 
Se;] hoc vadit ad itlud membrum , et omnia. secum 
Cowmovei, Rursum si ocnli quid. patiantur , omnia 
dolent, et omnia in otio. sunt ; et neque pedes. gra- 
diuntur, neque manus operantur, neque venter soli- 
tis rebus fruitur : atqui iafirmitas est oculorum. Cur 
ventrem liquefacis ? cir pedes retines ? cur manus li- 
gas? Quoniam illis es alligatus, et. ineffabili modo 
corpus totum patitur. Nisi enim compateretur, non 
sustinuissel esse socium cur: et providentix. ldeo 
cum dixisset, Ut in idipsum pro se invicem sollicita 
zint menibra, subjunxit : Nie patitur utin. membrum, 


PaTnor. Gu. LMI. 


AD COR. HOWMIL. XXXI. 803 


compatiuntur omnia membra ; sive. glorificatur. unu 
membrum , congaudent omnia membra. Et. quomodo 
congaudent, inquies ? Coronatur. caput, et totus ho- 
mo gloriticatur : quamquam os dicit, et rident oculi 
et Letantur: non est oculorum pulchritudo , sed liu- 
gia facundia. δις, si pulehri appareant oculi , 
tota mulier ornatur: sicut etiam oculi, si rectus. na- 
sus, cotlum rectum, et alia membra laudentur, l- 
lantur οἱ pre gaudio gestiunt ; ac rursum lac: yman- 
tir in. doloribus et calamitatibus eorum, etiamsi ipsi 
il:vsi maneant. 

4. Irc ergo omnes. cogitar!es, imitemur. Lorum 
nieiibrorum dilectionem, neque. coutraria [iciamus, 
malis proximi insultantes, et. ejus bonis invidentes : 
furentium enim hoc est et eorum qui in exces u men- 
tis sunt. Etenim qui effodit oculum, maximum profert 
amentiz signum : et. qui manum exedit, aperte in- 
«ani: argumentum przebet. Si autem lioc in meinbris, 
in fratribus. siuiliter admissum insipientie famam 
affer, et non leve detrimentum inducit. Nam quam-- 
diu ille re-plendet, tua quoque ferma apparet, ct 
corpus totum oriatur; neque enim ad se solum pul- 
chritudinem adducit, sed et tibi gloriandi locum prae- 
het : si autem illum esstinguas, toti corpori commu- 
ues tenebras effecisti, et omnibus meinbris induxisti 
calamitatem ; ut ex contrario, si splendentem conser- 
ves, tolius corporis furmam conservas, Neo enim 
dicit, Pulcher est oculus, scd quid? Formosa est illa ; 
si autem et ipse laudetur, post. commune eneomium 
I;iudatur. Sic et iu Ecelesia contingit. Si enim quidam 
sint, qui bono fna. gaudeant, totum corpus. laudis 
fructum percipit. luimici namque encomia non. di- 
stinguunt, sed conjungunt. Et si quis dicendi facundia 
valeat, non illum solum encomiis celebraut, sed et 
toti. Eeclesiam. Neque enim. dicunt. tantum, [ile 
mirabilis est, sed. quid? Mirabilem doctorem CGliri- 
liabnt : et communem f:ciunt pos-essionem. 
Atqui Graci quidem conjanzunt, 1. vero. didis, et 
cum tuo corpsre pegnas tuisque uieibris advcrsar's? 
Nescis, lioe omnia subvertere? nam Tiegnum, inquit, 
ii seipsum divisum nonu stabit ( Marc. 19, 25). 

Nihil ita dissidia parit ut invidia. — Nihil au'em ita 
dividit et separat, uL invidia ctlivor, lic gravis morbus, 
qui omni venia privatur, et inalorum radicesecundum 
quid gravior est. Avarus enim tune Fetatur, cum 
acceperit; invidus vero tunc gaudet, cum alius non 
acceperit, non cum ipse acceperit : beneficium. nam- 
eue suum putat aliorum adver:zitaten,, non propri:iuu 
felicitatem, communis quispiam hostis humanz una - 
turae circumiens, et Cliristi membra pereutiens : quo 
quid. furiosisis fuerit ? Diiuon. invilet. quidem, sed 
hominibus, d:seicnum vero nulli : ti vero homo cum 


etiani 


. $i, hominibus iuvides, et adversus contribulein οἳ 


cengenerem. insurgis, quod reque ἀπό . facit, 
Ecqu:im excusationem. et. defensionem — habebis? 
cum videris fratrem prospere agentem ,  contre- 
miscis et palles, cum oporteret ie coronare, lciari et 
exsultare. Si autem velis eum zmutari, non impedio : 
zmulare, sed ut illi, laudem sibi concilianti , s:milis 


11 


963 


sis; non ut illum dejicias, sed ut ad idcm culmen 
pervenias, ut eamdem  virtutein exliibeas. Πιο bona 
est semulatio, imitari, non impugnare, non dolere de 
alienis bonis, sed morderi de propriis malis : cni rei 
contrarium facit invidia ; nam propria negligens 
mala, de alienis bonis tabescit. Pauper enim non ita 
3 paupertate sua mordetur, quam a proximi copiis : 
quo quid gravius fuerit? Ille quippe in hoc, ut jam 
dixi, avaro etiam pejor est : ille enim cum quid acce- 
perit, gaudet; hic vero, cum alius non acceperit, 
l»tatur. Quamobrem, obsecro, hanc malam relin- 
quentes viam et ad zelum bonum mutati (nam talis 
zelus veheimeus est οἱ igne vehementior), magna 
inde percipiatis bona. Sie et Paulus Jud:eos ad fidem 
deducebat, dicens : Si quomodo ad aeimulandum pro - 
vocem carnem meam , et salvos. faciam aliquos ex illis 
( Rom. 41, 14). Nam qui ita 2emulatur ut ille volebat, 
non Labescit cum viderit alium in bona existimatione 
e-se, sed quaudo viderit se non id assequi. Invidus 
vero non sic , sed cum alium prospere agentem vi- 
derit, veluti quidam fucus est, qui alienos labores 
labefactat ; et numquam ipse surgere tentat, flens vero 
cum alium surgentem videt, et omnia facit ut. illum 
dejiciat. Cuinam quis. hunc morbum comparaverit? 
Mihi autem liec perinde esse videtur ac si quis piger 
asinus et pingnedine gravis cum equo volucri conjun- 
etus, neque ipse surgere vclit, et pondere carnium 
ipsum conetur detrahere. Nam et hic, ut ipsea profun- 
do somno liberetur, nihil nec cogitat nec curat; nihil 
vero non agit, ut eum qui in ezelum advolat suppiau- 
tet et dejiciat, accuratus diaboli imitator factus. Nam 
et ille videns hominem in paradiso, non ipse studuit 
inutari, sed iium ejicere ex paradiso : οἱ rursus vi- 
dens illum in c:elo scdentem, et alios illo festinantes, 
idipsum meditatur, eos qui illo pergunt supplantans, 
et hinc majorem sibi congerens fornacem. Ubique 
enim hoc contingit ; nam is cui invidetur, si. vigilet, 


$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


τα 
splendidior evadit; invidus vero plura sibi mala ac- 
cumulat. Sic et Joseph illustris effectus est ; sic Aaron 
sacerdos : nam invidorum insidi:e effecerunt ut Deus 
semel et bis eamdem ferret sententiam, et ut virga 
germinaret. Sie et Jacob inulta rerum copia abuuda- 


vit, aliisque omnibus. Sic invidi in mille se malis 


complicarunt. Quz omnia scientes, fugiamus liujus- 
modi zelum. Cur euim, quzso, invides? quia spiri- 
tualem gratiam frater accepit? Et a quo, quxso, 
accepit? nonne a Deo? Ergo contra illimn inimicitiam 
suscipe, qui donum contulit. Viden' quo malum ser- 
pit, et qualem coloplionem peccatorum inducit, et 
quantum Ssuffodit supplicii barathrum? Fugiamus 
ergo, dilecti, hoc vitium, neque invideamus, ac 
pro invidis precemur, nihilque non againus, ut mor- 
bum illorum exstinguamus. Sed ne eadem quz in- 
saui illi patiamur, qui volentes poenas ab illis exigere, 
omnia faciunt. ut flammam sibi accendant. At ne ita 
nos, sed defl amus illos et lamentemur. Ipsi enim 
sunt. qui lduntur, vermem habentes perpetuum cor 
ipsorum arrodentem, et veneni congregant fontem 
omni felle aimariorem. Rogemus ergo benignum 
Deum, ut et illis morbum immutet, et nos ne um- 
quam in hunc incidamus. Nam inaccessum est czelum 
ei qui liac tabe laborat, et ante cxlum liec. vita non 
vitalis est. Neque enim lignum et lanam insidens tines 
ita rodere solet, ut invidi:ze febris ossa invidorum 
corrodil, et animz temperantiam labefactat. Ut igitur 
et nos et alios ab innumeris eruamus malis, expella- 
mus a nobis hanc malam febrim quavis tabe deterio- 
reni; ut spirituali suscepto robore, et prxsens cer- 
tamen perliciamus, et futuras consequamur coronas: 
quas utinam nos omnes adipisci contingat, gratia et 
benignitate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri 
unaque Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc 
et semper, et ifi szcula ssculorum. Amen. 





HOMILIA XXXII. 


Cap. 12, v. 97. Vos autem estis corpus Christi, et 
membra ex parte. 

1. Ne quis enim diceret, Quid ad nos exemplum 
corporis ? illud enim naturx servit, nostra vero recte 
facta liberi arbitrii sunt : id ad actiones nostras ad- 
ducens, el ostendens nos ex animi sententia debere 
eamdem concordiau habere, quam ipsa membra ex 
natura, dicit : Vos autem estis corpus Christi, S. au- 
tem non oportet corpus nostrum dissidere, multo 
magis uon oportet Christi corpus, et eo magis, quo 
gratia potentior est natura. Et membra ex parie. Ne- 
que enim corpus sumus tantu, sed ct membra su- 


mus. Nam de his ambobus superius disputavit, mul- ' 


ios in unum colligens, et ostendeus omues unum 
eecundum imaginem corporis factos csse, et hoc 
snum per multa constitui, atque in multis esse, et 
niulta ex eo contineri et posse mulia esse. Quid est 
&utem illud, Ex parte? Quantum ad vos attinet οἱ 
quantum consentaneum est, esse partem ex vobis 


wdificatam. Quia enim dixit, Corpus, totum autem 
erat corpus, non Corinthiorum Ecclesia, sed qux 
ubique terrarum erat ; ideo dixit, Ex parte ; id est, 
quia Ecclesia vestra pars est ejus qu: ubique terra- 
rum est Ecclesi: , et corporis, quod per omnes Ec- 
tlesias constituitur : ita ut non solum inter vos, sed 
eliam cum tota Ecclesia, qux est in orbe, pacem 
habere debeatis; si quidem estis justi, si membra 
totius corporis. 98. Et quos quidem posuit Deus in 
Ecclesia, primum apostolos, secundo prophetas , tertie 
doctores, deinde virtutes , deinde gratias curationum, 
opitulationes , gubernationes , genera linguarum. Quod 
enim superius dixi, hoc nunc facit : quia altum sa- 
piebant de linguis, illam rem semper ultimam ponit. 
Nam illud primu et secundum non sine causa po- 
nit, sed. prainittens id quod pretiosius est, et quod 
est inferius ostendens. Ideo apostolos praemisit, qui 
charismata seu dona omnia in se habebant, Et. non 
dixit, Quos posuit Deus in Ecclesia apostolos , sim- 


τὴν αὐτὴν φθάσῃς χορυφὴν, ἵνα τὴν αὐτὴν ἀρετὴν 
ἐπιδείξῃ. Τοῦτο ζηλος καλὸς, τὸ μιμεῖσθαι χαὶ μὴ πο- 
λεμεῖν, τὸ μὴ ἀλγεῖν ἐπὶ τοῖς ἑτέρων ἀγαθοῖς, ἀλλὰ 
δάχνεσθαι ἐπὶ τοῖς οἰχείοις χαχκοῖς * o) τὸ ἑναντίον ὁ 
Φθόνος ποιεῖ ' τῶν γὰρ οἰχείων χαχῶν ἀἁμελῶὼν, ἐπὶ 
τοῖς ἀλλοτρίοις τῄχεται καλοῖς. Καὶ γὰρ ὁ πένης οὐχ 
[284] οὕτω τῇ οἰχείᾳ δάχνεται πενία, ὡς τῇ τοῦ πλη- 
σίον εὐπορίχ. οὗ τί γἐνοιτ᾽ ἂν χαλεπώτερον; Οὗτος 
Τὰρ χατὰ τοῦτο, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, xal τοῦ πλεον- 
έχτου χείρων’ ὁ μὲν γὰρ ὅταν αὐτός τι λἸάβῃ, yal- 
£5t* ὁ δὲ, ὅταν ἕτερος μὴ λάδῃ. τότε εὐφραίνεται. 
Ad) παραχαλῶ τὴν πονηρὰν ταύτην ἀφέντας ὁδὸν, 
xai µεταθαλόντας πρὸς ζηλον χαλὸν (καὶ γάρ ἐστι 
σᾳοδρὀν xal πυρὸς παντὸς θερµότερον ὁ ζῆλος ὁ 
τοιοντος), μεγάλα ἐντεῦθεν χαρπώσασθα. ἀγαθά. 
Οὕτω καὶ Παῦλος τοὺς ἀπὸ τῶν Ἰουδαίων ἐπὶ τὴν 
πίστιν ἐχειραγώχει, λέγων El xoc παραζηάώσω 
µου τὴν σάρκα, xal σώσω τινὰς é£ αὐτῶν. 'O 
γὰρ οὕτω ζτλῶν, ὡς ἐχεῖνος ἐθούλετο, οὗ τήχεται 
ὅταν τὸν ἕτερον εὐδοκιμοῦντα ἴδῃ, ἀλλ’ ὅταν ἑαυτὸν 
ἀπολεμπανόμενον. Ὁ δὲ φθονερὸς οὐχ οὕτως, ἀλλ ὅταν 
ἕτερον εὖ πράττοντα lon καὶ χαθάπερ χηφἠν τίς 
ἐστι τοῖς ἀλλοτρίοις λυµαινόµενος πόνοις, χαὶ αὐτὸς 
μὲν οὐδέποτε ἀναστῖῆναι σπονδάζων, δαχρύων δὲ ὅταν 
ἕτερον ἀναστάντα ἵδῃ, xal πάντα ποιῶν ὥστε αὑτὸν 
χαταθαλεῖν. Τίνι οὖν ἄν τις τοῦτο παρᾳθάλοι τὸ πά- 
θος; Ὅμοιον εἶναί µοι δοχεῖ τοῦτο, olov ἂν εἰ νωθὴς 
ὄνος xaX πολυσαρχἰᾳ βεδαρηµένος ἵππῳ πτηνῷ συν- 
εζευγµένος, µήτε αὐτὸς διανίστασθαι βούλοιτο, xal 
ἐχεῖνον τῷ βάρει τῶν σαρχῶν χαθέλχειν ἐπιχειροίη. 
Καὶ γὰρ xai οὗτος, ὅπως μὲν αὐτὸς ἀπαλλαγείη τοῦ 
βαθέος ὕπνου τούτου, οὐδὲν οὔτε ἐννοεῖ, οὔτε σπου- 
δάδει * πάντα δὲ ποιεῖ ὥστε τὸν εἰς τὸν οὐρανὸν ἱπτά- 
µενον ὑποσχελίσαι xal χαταθαλεῖν, ἀχριθῆς τοῦ 
διαθόλου ὅπλωτὴῆς Υινόµενος. Καὶ γὰρ ἑχεῖνος ὁρῶν 
τὸν ἄνθρωπον ἓν παραδείσῳ, οὖκ αὐτὸς ἑσπούδαζε 
µεταθαλέσθαι, ἀλλ ἐχεῖνον ἐχθαλεῖν τοῦ παραδείσου ᾿ 
xa πάλιν ἰδὼν αὐτὸν ἐν οὐρανῷ καθέµενον, χαὶ τοὺς 
ἄλλους ἐπειγομένους ἐχεῖ, τῆς αὐτῆς ἔχεται μελέτης, 
τοὺς ἐχεῖ σπεύδοντας ὑποσκελίζων, xaX πλείονα ἓν- 
τεῦθεν ἑαυτῷ σωρεύων τὴν χάµινον. Καὶ γὰρ ἆπαν- 
ταχοῦ τοῦτο συµθαίνει * ὁ μὲν yàp φθονούμενος ἂν 
νἠφῃ, λαμπρότερος γίνεται ' ὁ δὲ ῥασχαίνων πλείονα 
ἑαυτῷ συνάχει xaxá. Οὕτω xal ὁ Ἰωσὶφ ἐγένετο 





IN EPIST. I AD COR. HOMIL. XX&II. 





281 
λαμπρός ' οὕτως 'Aaptv Ó ἱερεὺς᾽ 1) Υὰρ τῶν φθο- 
γούντων ἐπιθουλὴ καὶ ἅπαξ χαὶ δις φηφίσασθαι αὖ» 
τὸν" τὸν θεὺν ἑἐποίησε, xal τὴν ῥάθδον βλαστῆσα» 
παρεσχεύασεν. Οὕτως ὁ Ἰακὼ τῆς πολλῆς εὐπορίας 
ἁπέλανσε, χαὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων. θὀὕτως οἱ βα- 
αχαίνοντες μµυρίοις ἑαυτοὺς πξριέπειραν χαχοῖς. 
"Amsp εἰδότες ἅπαντα, φύγωμεν τὸν τοιοῦτον ζηλον. 
Tívo; γὰρ ἕνεχεν, εἰπέ uot, φθονεῖς; ὅτι χάριν ἕλαθε 
πνευματιχΏν ὁ ἁδελφός: Kal παρὰ τίνο; ἔλαθεν; 
εἶπέ µοι ' οὐ παρὰ τοῦ 8:00 ; Οὐχοῦν πρὸς ἐχεῖνον 
τὴν ἀπέχθειαν ἀναδέχη τὸν δεδωκότα τὴν δωρεάν. 
Είδες moi τὸ χαχὸν ἔρπει, καὶ otov τὸν κολοφῶνα τῶν 
ἁμαρτημάτων ἐπάγει, xal ὅσον ἀνορύττει βάραθρον 
τιμωρίας; Φεύγωμεν τοίνυν τοῦτῦ τὸ πάθος b, àya- 
πητοὶ, καὶ µήτε φθονῶμεν, ἀλλὰ xa τῶν φθονούντων 
ὑπερευχώμεθα, xal πάντα ποιῶμεν ὥστε αὐτῶν χα» 
τ2σθέσα:ι τὸ πάθος. ᾽Αλλὰ ph τὰ τῶν ἀνοήτων ni- 
σχωμεν, οἳ, βουλόµενοι δίχην αὐτοὺς ἀπαιτῆσαι, 
πάντα ποιοῦσιν ὥστε αὐτῶν ἀνάφαι τὴν φλόγα. ᾽Αλλὰ 
μὴ ἡμεῖς οὕτως, ἀλλὰ δαχρύωμεν αὐτοὺς xal θρη- 
νῶμεν. Αὐτοὶ γάρ εἰσιν οἱ [285] ἠδικημένοι, σχώληχα 
ἔχοντες διηνεχκῆ διατρώγοντα αὐτῶν ttv χαρδίαν, 
xal πηγἣν lou συνάγοντες πάσης χολῆς πιχροτέραν. 
Παραχαλῶμεν τοίνυν τὸν φιλάνθρωπον θεὸν xol 
ἑχείνοις τὸ πάθος μεταθαλεῖν, xaX ἡμᾶς µήποτε ἑἐμ- 
πεσεῖν τῷ νοσήµατι. Καὶ γὰρ ἅδατος ὁ οὐρανὸς τῷ 
ταύτην ἔχοντι τὴν τηχεδόνα * xal πρὸ τοῦ οὐρανοῦ δὲ 
xai ὁ παρὼν βίος ἀθίωτος. 0ὐδὲ γὰρ οὕτω ξύλον xai 
ἔριον σὴς ἐγχαθήμενος xal σχώληξ διατρώχειν εἴω- 
θεν, ὡς ὁ τῆς βασχανίας πυρετὸὺὸς αὑτὰ κατξσθίει τὰ 
ὁστᾶ τῶν βασχαινόντων, καὶ τῆς ψυχΏς τὴν σωφρο- 
σύνην λυµαίνεται. "Iv' οὖν χαὶ ἑαυτοὺς xaX ἑτέρους 
τῶν µνρίων ἁπαλλάξωμεν xaxov, ἁπελάσωμεν Thy 
πονηρὸν τοῦτον ἐξ ἡμῶν πυρξτὸν, τὸν πάσης τηχξ- 
δόνος χαλεπώτερον * ἵνα πνευματιχὴν ἀναλαθόντες 
ἰσχὺν, καὶ τὸν παρόντα διανύσωµεν ἀγῶνα, xal τῶν 
µελλόντων ἐπιτύχωμεν στεφάνων * ὧν γένοιτο πάἀν- 
τας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν. χάριτι xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Ku 

ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, 665a, χράτος, τιμὴ, vov xai ἀεὶ, 
χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμίν. 


3 Savil. in marg., Φηφίσασθαι αὐτῷ, forie melius. 
k Aberant verba, τοῦτο τὸ πάθος. 





OMIAIA AB. 


Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ, καὶ μέλη ἐν ué- 
povc*. 

α’. "Iva. γὰρ µήτις λέγη, TU pho ἡμᾶς τοῦ σώματος 
τὸ ὑπόδειγμα; ἐχεῖνο μὲν γὰρ φύσει δουλεύει, τὰ 
δὲ ἡμέτερα προαιρἐσεώς ἐστι κατορθώματα” προ: 
άγων b αὐτὸ τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς πράγµασι, καὶ δειχνὺς 
ὅτι τοσαύτην ἀπὸ γνώμης ὀφείλομεν ἔχειν ὁμόνοιαν, 
. ὅσην àmb φύσεως ἐχεῖνα, φησὶν, ᾿Υμεῖς δέ ἐστε 
σῶμα Χριστοῦ. Ei δὲ τὸ ἡμέτερον οὐ δεῖ στασιάζειν 
σῶμα, πολλῷ μᾶλλον τὸ τοῦ Χριστοῦ, xal τοσούτῳ 
μᾶλλον, ὅσῳ φύσεως χάρις δυνατωτέρα. Kal uéAn 
. ἂχ μέρους. 00 γὰρ bt σῶμα µόνον, φησὶν, ἀλλὰ xat 
µέλη ἑσμέν. Περὶ γὰρ ἀμφοτέρων τούτων ἀνωτέρω 
διελέχθη. τοὺς πολλοὺς εἰς ἓν συνάγων, καὶ δειχνὺς 
ἅπαντας ἓν τι κατὰ τὴν τοῦ σώματος εἰχόνα γινομέ» 

5 [pterpres Vulgats qui vertit, et membra de membro, 


legt, xal µέλη ἐκ μέλους. Sed eodem redit sententia. 
v Savi]. legendum suspicatur προσάγων. 


νους, xai τὸ ἓν τοῦτο διὰ τῶν πολλῶν συνιστάµενον, 
xal ἐν τοῖς πολλοΐς ὃν, xal τὰ πολλὰ Ex τούτου συν- 
εχόµενα xal δυνάµενα εἶναι πολλά. Ti δὲ ἐστι τὸ, 
Ἐκ µέρους; Τό ys εἰς ὑμᾶς ἦχον, καὶ ὅσον εἰχὺς ἐξ 
ὑμῶν οἰχοδομηθῆναι µέρος. Ἐπειδὴ γὰρ eins, Σῶμα, 
τὸ δὲ πᾶν σῶμα ἣν, οὐχὶ tj παρὰ Κορινθίοις Ἐκκλη: 
cía, ἁλλ ἡ πανταχοῦ τῆς οἰχουμένης, δ.ὰ τοῦτο 
ἔφησεν, Ἐκ µέρους ' τουτέστιν, ὅτι Ἡ Ἐκχλησία fj 
παρ ὑμῖν µέρος ἐστὶ τῆς πανταχοῦ χειµένης "Ex- 
κλησίας, χαὶ τοῦ σώματος τοῦ διὰ πασῶν συνιστα- 
µένου τῶν Ἐκκλησιῶν ' ὥστε οὐχὶ πρὸς ἀλλήλους 
µόνον, ἀλλὰ xal πρὸς πᾶσαν τὴν κατὰ τὴν οἰχουμέ- 
νην Ἐκχλησίαν εἰρηνεύειν ἂν εἴητε δίχαιοι, εἴ ve 
παντός ἔστε µέλη τοῦ σώματος. Kal οὓς μὲν ἔθετο 
ὁ θεὸς ἐν τῇ Ἑκκ.ησίᾳ, αρῶτον áxoctóJAove, 
[986] δεύτερον zpogritac , τρίτον διδασκἀά-ους , 
ἔπειτα δυγάµεις, ἔπέιζα χαρίσματα lagátur, àx- 
ειλήψεις, xv6sprüctic, ηένη TÀocoóv. "On:p 


305 


YXp ἔφθην εἰπὼν, τοῦτο καὶ νῦν motsi * ἐπειδη μέγα 
ἐφρόνουν ἐπὶ ταῖς Υλώτταις, ἔσχατον αὐτὸ sí 073! 
πανταχοῦ. Τὸ γὰρ πρῶτον ἐνταῦθα xal δεύτερον oy 
ἁπλῶς εἴρηχεν, ἀλλὰ προτάττων τὸ προτ'µότερον, καὶ 
τὸ χαταδεέστερον δεικνύς. Διὸ «καὶ τοὺς ἀποστόλους 
προὔθηκεν, ol πάντα ἐν ἑαυτοῖς εἶχον τὰ (αρίσματᾖ. 
La οὐκ εἶπεν, 00; μὲν Ecco ὁ θεὸς ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ 
oM ἁπλῶς, i| προφήτας, ἀλλὰ πρῶτον xal 

ύτερον καὶ τρίτον τίθῃσι, 7b αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ εἷ- 
πον, ἑμφσίνων. Δεύτερον προφήτας. Προεφίτευον 
γὰρ, ὡς αἱ θυγατέρες Φ,λίππου, ὡς ὁ "Άγαθος, ὡς 
αὐτοὶ οὗτοι οἱ παρὰ Κορινθίοις, περὶ ὧν φησι, Προ- 
οῆται δὲ δύο ἡ τρεῖς «ἰα.Ἱείτωσαν. Καὶ Τιµοθέωῳ δὲ 
γοάφων ἔλεγε, Mi) ἀμέ.ῖει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσματο:.. 
ὃ ἑδόθη σοι διὰ προφητείας. 

Καὶ πολλῷ πλείους τότε σαν, f| ἐπὶ τὸς Παλα.ᾶς. 
οὐ γὰρ εἰς δέχα xai εἴκοτι xal πεντέχοντα χα) 
ἑχατὸν περιεστήκει t 55 χάρισμα, ἀλλ’ ἐξεχεῖτο δαφ.λὼς 
à χάρις LUE χαὶ ἑκάστη "ExxXnoía πολλοὺς itiys 
τοὺς πρ; ρητεύοντας. El δὲ φησιν ὁ Χριστὸ, ὃς |. ο 
rópoc καὶ οἱ προ:ρῆται ἕως Ἰωάννου, περὶ ἑ ἐχείιων 
«η1ὶ τῶν προφητῶν τῶν τὴν παρουσίαν αὐτοῦ προ- 
αναφωνησάντω». Τρίτον διδασχά.Ίους. 'O μὲν γὰρ 
προφητεύων, πάντα ἀπὶ τοῦ Πνεύματος φθέγγεται’ 

5 δὲ διδάσχων, ἔστιν ὅπου καὶ ἐξ οἰχείας διανοίας 
Σιαλάχεται, Διὸ xaX ἔλεγεν, Οἱ κα.]ὼῶς προεστώωτες 
ποεσόύτεροι Oz Aic cuc ἀξιούσθωσαν", μάλιστα 
Σὲ οἱ κοπιῶντες £v. Aóyp xal διδασκα.λ/ι. '0 δὲ 
Ηνεύματι πάντα φθεγγόµενος. οὗ χοπιᾷ' 0:X ὃη τοῦτο 
χαὶ μετὰ τὸν τροφῆτην αὐτὸν τἐθεικεν’ ὅτι τὸ piy 
ὅλον ἐστὶ χάρισμα, τὸ δὲ καὶ ἀνθρώπινος πόὀ.ος. Καὶ 
γὰρ xai οἴχοθεν πολλὰ φθέγγεται, συ αβαίνοντα pív- 
τῶν ταῖς θείαις Γραραῖς. Ἔπειτα δυνάμεις, ἔπειτα 
ια σματα lapácor. "Opi; πῶς πάλιν διαιρεῖ τὰ 
ἱάματα ἀπὸ τῆς δυνάμεως, ὅπερ καὶ ἔμπροσθεν 
ἐποίησεν; ἡ Υὰρ δύναµις πλέον τῆς ἰἱάσεως. 'O μὲν 
Υὰρ δύναμιν ἔχων, καὶ χολάτει καὶ ἰᾶται' ὁ δὲ χάρ.- 
cua ἰαμάτων, θεραπεύει µόνον. Καὶ ὅρα πῶς ἀρίστῃη 
κέχρητα, τῇ τάξει, τὴν προφητείαν τῶν δυνάμεων 
καὶ τῶν ἱαμάτων προτιθείς. ᾽Ανωτέρω μὲν Υὰρ, ἔνθα 
ἄλεγεν, ὅτι 1ῷ μὲν διὰ τοῦ Πγεύματος δίδοται Aó- 
yoc σοφίας, καὶ ἅλ.ῳ Aóyoc }}ὠώσεως, οὗ χατὰ 
τάξιν τιθεὶς ἔλεγεν, ἀλλ᾽ ἁδιαόρως" ἐντανθα μέντοι 
προτίθησι xa» ὑποτάττει. Tivoz οὖν ἕνεχεν τῆν προ- 
φητείαν προτίθησιν; "Οτι χαὶ ἐν τῇ Ηαλαιᾷ ταύτην 
ἔ/ει τὸ πρᾶγμα τὴν τάξιν. "Ure γοῦν ὁ "Ησαΐας πρὸς 
Ἰουδαίους διελέχετο, xal τῆς τοῦ O:o0 δυνάµεως 
παρεῖχεν ἀπόδειξιν, xal τῆς τῶν δαιμόνων εὐτελείας 
των Exz gov παρῆγχεν εἰς μέσον, καὶ τοῦτο τῆς θειότη- 
τ.ς αὐτοῦ ἔφησεν εἶναι ὄεῖγμα μέγιστον, τὸ λέγειν 
νὰ μέλλοντα. Καὶ ὁ Ἀριστὸς 6b τοσαῦτα σημεῖα 
«ωιῆσας, οὗ µιν;ὸν τοῦτὸ φησιν αὐτοῦ τῆς θειότη- 
τος εἵναι ση. Εἴο)' x 4S 291] ἐπιλέγτ. συνεχῶς, Tavra 
δὲ elpnxa ὑμῖν, (P ὅταν, yérmcat, πιστεύσητε 
ὅτι ἑγὼ elju. 'AXAX προφητείας μὲν εἰχότως τὰ 
χαρίσματα τῶν ἰαμάτων δεύτερα" διὰ τί δὲ χαὶ δι- 
ὑὐασχαλίας ; "Ost o9x ἔττιν (oov, λόγον χαταγγέλλειν 
xn)povpatog xal σπείρε!ν τὴν εὐσέδειχν εἰς τὰς τῶν 
αχουόντων φυχὰς, χαὶ δυνάµεις ποιξῖν' ἐπεὶ καὶ αὗται 
ὃν ἐχεῖνον γίνονται. 

β’. "Uxav οὖν τις καὶ λόγῳ παιδεύγ καὶ βίῳ, πάντων 
ἐστὶ μείζων. Διδασχάλους γὰρ τούτους crat, τοὺς xal 
τοῖς ἔργοις διδάσκοντας xal τῷ λόγῳ παιδεύοντας. 
Τοῦτο γοῦν «καὶ τοὺς ἁποστόλους, ἁποστόλους εἶναι: 
ἐποίτσε. Κάγκεῖνα μὲν xaY ἑτεροί τινες οὐ πο))οῦ 
Ki zisÀ th» ἀρχὴν εἱλήφασιν, ὡς Exzlvo: οἱ εἶοτ 


S. JOANNIS CIIRYSCSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINODP. | 306 


κότες, Ἱιύριε οὐχὶ τῷ σῷ ἑνόματι προεφητεύσαμιεΥ., 
zal δυνάμεις πο.1.]ὰς ἑποιήσαμε»; χαὶ μετὰ ταύτα 
ἀχούσαντες, Οὐδέποτε ἔ]γω»' Dac πορεύεσυε dz 
ἐμοῦ οἱ ἑργαζόμενοι τὴν ἀνοιίαν ' τὸν ὃΣ τῆς δι- 
ὁασχαλίας λόγον τὸν διπλοῦν τοῦτου, τὸ δ'ὰ τῷ, 
ἔρνων xal τῶν λόγων, οὐκ ἂν ἁναδέξαιτὸ πύτε 
πο,ποὺς ἄνθρωπος. El δὲ τοὺς προφλτας προτίθησ.. 
μη θαυμάσῃς᾽ οὐ γὰρ ἁπλῶς προφίτας λέγει , ἀλλὰ 
τοὺς διὰ τῆς προφητείας xal ὃ,δάσχοντας καὶ εἰς x 
κοι)ᾗ συμφέρον ἅπαντα λέγοντας ' ὅπερ προώὼν 
σαφέστερον ἡμῖν ποιξῖ. Ἁγτιλήψειο, κυδε/γησεις. 
Τί ἐστιν, Ἁγτι λήνεις; Ὥστε ἀντέγεσθαι τῶν ὁἀσῦς- 
νῶν. Τοῦτο οὖν χάρισμα; εἰπέ pot. ΛΙάλιστα μὲν καὶ 
τοῦτο τῆς τοῦ θεοῦ δωρεᾶ;, τὸ πο,στατικὸν evt, 
πὸ πράνµατα οἰχονομεῖν πυξυματικά' ἄἅλλως τὲ 6i 
πολλὰ χαὶ τῶν ἡμετέρων κατορθωμάτων χαρίσματα 
χαλεῖ, οὐχ ἀναπίπτειν ἡμᾶ; βουλόμενος, ἀλλὰ δε:κν»ς 
ὅτι πανταχοῦ τῆς τοῦ θεοῦ δεύµεθα βοηθείας, xzY 
παρασχευάκων εὐχαρίστους εἶναι, χαὶ προθυµοτέρωυς 
ταύτῃ ποιῶν xal διεγείρων αὐτῶν τὰ φρονήματα. 
Γένη γωσσῶν. Ἰΐδες ποῦ τέθειχε τουτὶ τὸ χάρισμα. 
καὶ πῶς πανταχοῦ την ἐσγάτην αὐτῷ νέμει τάξιν͵ Eica 
ἐπειδὴ πάλιν Ex τοῦ καταλόγου τούτου πολλὴν ἔδειξε 
ξιαφοράἀν, καὶ τὸ νόσημα Exelvo ὅ,Άγειρε τὸ τῶν ἑλάτ- 
τοὺνα ἑχόντων χαρίσματα’ λοιπὺν μετὰ πολλῆς αὐ- 
τοῖς ἐπιπηδᾶ tn; σφοδρύτητο:, διὰ τὸ πολλὰς αὐτοῖς 
ταχραχσχεῖν τὰς ἁποδείξεις τοῦ μὴ σφόδρα ἐλαττούσῦχι 
αὐτὸς. Ἰπειδῃ γὰρ εἰχὸς Ἑν ταῦτα ἀχούσαντας 
αὐτονέ λέγειν Καὶ διὰ τί μὴ πάντες ἀπόστολοι 
Ys» $az0a; ἀνωτέρω μὲν παρακλητ,κωτέρῳ λόγω 
z χρπται, διὰ πολλῶν ἀποδειχνὺ- ἀναγκαίως τοῦτο 
Υ:νόμενον, καὶ ἁπὸ τῆς τὸ» σώµατο; εἰχόνος' TÓ γὰρ 
σῶμα, qno, οὐκ ἔστιν ἓν μέλος" καὶ πάλιν, El 
ὲὲ ἦν τὰ πάντα Ev. µἐ.ος, ποῦ τὸ σῶμα; Καὶ ἀπὸ 
τοῦ συµφερόντως δξδόσθαι, ᾿Εκάστῳ γὰρ, «rois, 1] 
ᾠΦαγέρωσις τοῦ Πνεύματος δίδοται πρὸς τὸ συµι- 
gé£por* χαὶ ἀπὺ τοῦ πάντας ἀπὸ τοῦ Πνεύματος 
ἀρύεσθαι τοῦ αὐτοῦ, χαὶ ἀτὸ τοῦ χάρισμα εἶναι: τὸ 
διδόµενον, ἀλλὰ μὴ ὀφειλίν Διαιρέσεις YXo, «n2, 
χαρισµάτων εἰσὶ, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα" ἀτὸ τοῦ 
φανέρωσιν ὁμοίως γίνεσθαι διὰ πάντων τοῦ Πνεὺ- 
µατος, Εκάστῳ γὰρ ἡ φΦαγέρωσις, φησὶ, δίδοται 
διὰ τοῦ Πνεύματος" χαὶ ànb τοῦ χατὰ τὸ δοκοῦν 
τῷ Πνεύματι [288] καὶ τῷ Θ:ῷ ταῦτα τετυπῶσθα:, 
Πάντα γὰρ ταῦτα, φησὶν, ἐγεργεῖ ér xal τὸ accó 
Π]νεῦμα, διαιροῦ» ἰδίᾳ ἑκάστῳ, καθὼς ScoAscac 
xai πάλιν, "Εὐετο ὁ θεὸς τὰ uén £r ἕκαστον αἳ- 
τῶν ἓν τῷ σώματι, καθὼς ἠθένμισε" χαὶ ἀπὸ τοῦ 
ἀναγχαῖα εἶναι καὶ τὰ ἑλάττονα, Τὰ γὰρ δοχοῦντα, 
cna», ἀσθενέστερα ὑπάρχειν, drayxatü ἐστι" 
ἀπὺ τοῦ 8 ὁμοίως ἀ. αγχαῖα εἶναι, iv τῷ ὁμοίως τὸ 
σῶμα κατασχευάζει) τοῖς µείζοσ:, TO γὰρ σώμα, 
φησὶν, οὐκ ἔστιν ἓν uéAcc, d.l.là xo4Ad- àzb τοῦ 
xai τὰ μείζονα τῶν ἑλαττόνων δεῖσθαι, OO δύ}αται 
γὰρ, φησὶν, εἰπεῖν ἡ xega A] τοῖς ποοσὶ, Ἀρείαν 
ὑμῶν οὐκ ἔχω' ἀπὸ τοῦ χαὶ πλείονος ταῦτα ἀπολαύειν 
Tipo, Tq γὰρ ὑστεροῦτι, qnot περισσοτέραν 
ἔδωκε τιμήν" ἀπὸ τοῦ χοινὴν αὐτῶν εἶναι τὴν φρον- 
τίδα xal ἴσην, Τὺ Xp αὐτὸ ὑπὲρ dAAiAor µερι- 
proci πάντα τὰ µέκη" καὶ ἀπὸ τοῦ µίαν εἶναι τῆν 
δόξαν καὶ xtv ἀλγηδόνα αὐτῶν ἁπάντων, Εἴτε γὰρ 
πάσχει, φησὶν, ér μένος συμπάσχει πάντα τὰ 


* A. xai ἀπὸ τοῦ μὴ µόνον, ἀναγααῖα, ἀλλὰ καὶ Ev ἀπὸ τοῦ 
μὴ iv πά,ιν τὸ copa κατασχέναζειν, ἀλλὰ πρλλά c τὸ 329 
coa. B. posl ἀ αγκαῖα εἶναι, insezit liane, £v ἀπὸ τοῦ. 


965 
plic ter, 2ut proplietas ; sed primum οἱ secundum et 
tertium ponit; hoc ipsum quod dixi signilicans  Se- 
cundo prophetas, Prophetabant cnim, ut filix: Philip- 
pi, ut Agabus, ut isti ipsi qui erant apud Corinthi:s, 
de quibus dicit, lrophete duo aut tres loquantur 
(1 Cor. 14, 29). Et ad Timo:heum scribens dice- 
bat : Noli. negligere gratiam que in teest, que. tibi 
data est. per prophetiam (1 Tim. 4,14). 

Plures prophete erant iu. Ecclesia Christi, quam in 
lcge veteri. — Ac longe plures tunc erant prophete, 
quam in Veteri Testamente. Neque enim ad. decem 
et viginti et quinquaginta et centi redzctum crat 
propheti:: donum ; sed hic gratia ubertim  cffun- 
debatur, ct singulie. Ecclesi: multos habebaut. qui 
prophlietabant. Quod si Christus dicat, Lez οἱ prophe- 
{5 usque ad Joannem (Μαι. 130. 15), de illis dixit 
prophetis, qui ejus adveutum pr.edixerunt.. Tertio 
doctores. Naim qui prophetat, omnia. a Spiritu loqui- 
tur : qui docct. auteim,. aliquando ex propria meute 
disserit. Ideo diecbat : Qui. bene praesunt. presbyteri , 
duplici honore digui habeantur , maxiane autem. qui 
luborunt in verbo οἱ doctrina. (1. Tim. 5. 37). Qui au- 
tein. Spiritu. omnia loquitur, non laborat ; ideoque 
post prophetam il'um posuit ; quoniam illud quidem 
totum est donum, loc autem etiam humanus labor. 
Etenim ex se quoque multa loquitur, qua» taiicn euin 
divinis Seripturis consonant. Deinde virtutes , deinde 
gratias curationum.. Viden' quomodo rursum  distin- 
guit curationes a. virtute , quod etiam antea fecit ? 
virus enim majus quidpiam est , quam curatio. Nun 
qui virtutem habel, οἱ castigal οἱ curat : qui vero 
gratiam curationum habet, morbos tantum curat. Et 
vide quam oplinio usus Sit ordine, cuin prophetiam 
ante virtutes οἱ eurationes posuit. Superius enim 
ubi dicebat : Alii quidem per Spiritum dalus est sermo 
sapientie, et alii sermo scientie ; uon ordine poncnus 
dicebat, sed indiscriminatim ; hic autem et przeponit 
et subjicit. Cur ergo prophetiata. prxponit? Quia 
etiam in Veteri Testamento talem ordinem illa habet. 
Cuin enim Isaias Jud:eos alloqueretur, et virtutis Dei 
demonstrationem praeberet, vilitatis daàomor um argu- 
mentum in icdium adduxit : et lioc divinitatis ejus 
disit esse indicium maximum, quod futura przdice- 
r-t. Christus vero qui tot miracula patrarat, non 
parvum loc dicit esse divinitalis sux:e signum; ct 
frequenter sic sermonem concludit : Hac autem disi 
τος, ul cum facta fuerint, credatis quia ego sum 
(Joan. 15, 19). Sed prophetix jure postponuntur 
gratie curationum : cur vero ctiam doctrine ? Quia 
non par res est, verbum praedicationis annuntiare et 
piam religionem seminare in auditorum animis, at- 
vue virtutes facere; quoniam ipse propter illud 
fiunt. 

2. Cum ergo quis et verbo et vit:? exemplo erudit, 
major est omnibus. ορ enim dicit doctores, qui 
eliam operibus docent et verbo erudiunt. Που igitur 
etiam apostolos esse fecit apostolos, Et illa quidem 
alii nonnulli non magui pretii iuitio habuerunt, ut ii 
qui dicebant, Domine, nonne in nomine (uo proph«ta- 


IN EPIST. ! AD COR. IIOMIL. XXXil. 


205 


vimus, el virtutes multas. fecimus ?. «i postea. audie- 
runt, Numquam noti vos ; d:scedite a me, qui operamini 
iniquitatem (Mctth. 7, 92,95) : doctrine autem ver- 
hum duplex. illud , quiod per opera et per vcrba ex- 
hibetur, malus h«mo. cumquam susceperit. Quod. si 
proplietas. przeponat, ne mireris : non enim simplici- 
ler. prophetas dicit, sed eos qui. per. prophetiam et 
ducuerunt et in. communem utilitatem omnia dixe- 
runt : quod in. sequentibus mauifestius nobis de- 
clarat : Opitulutiones, gubernationes. Quid est, Opitu- 
lationes ? Ut infirmi protegantur. lloccine quzso est 
clarisina ? Sane quidem hoc ex Dei dono est prote- 
gere, οἱ res dispensare spirituales ; alioquin etiam 
multa a nobis pr:eclare gesta charismata vocat, Πο. 
lens ut concidiunus , sed ostendens nos semper auxi- 
lio Dei indigere, et nos instituens ut grati animi si— 
mus, sicque alaeriores reddens, illorumque sensus 
excitaus. Genera linguarum. Vidistin' ubi λος donum 
posuerit, οἱ quomodo ubique ultimum illi tribuat or- 
disein? Deinde, quia ex hoc catilogo multam osteu - 
dit differentiam, οἱ illum excitavit morbum eorum 
qui minora habebant charismata ; deinum cum velic- 
mentia magua illos aggreditur, dum iis mulia ργα- 
bct argumenta, quod non io multo minorem ordinem 
redacti siut... Quia enim verisimile erat illos lizc au - 
dientes dicere : Et cur non omnes apostoli facti su- 
mus? superius quidem magis consolatoria oratione 
usus est, multis ostendens sic necessario factum esse, 
etim ab iinagine corporis : Corpus enim, inquit, nan 
est unum membrum : et rursum, Si autem essent oni- 
nia unum membrum, ubi corpus ? οἱ quod utiliter data 
sint : Unicuique enim, iuquit, manifestatio Spiritrs 
datur ad utilitaten ; οἱ ex eo quod omues ον eodcm 
Spiritn. audiant, οἱ quod. charisma donum sit , scd 
non. debitem 7 Divisiones enim, iuquit, gratiariun 
sunt, idem vero Spiritus ; et quod manifestatio Spiri - 
tus per oinnia. fiat : Unicuique enim, inquit, mauifc- 
stulio datur per Syiritun ; et ex eo quod prout vide - 
tur Spiritui et Dco hzc figurata sint : //ac enin 
omnia, iuit, operatur unus ct idem Spiritus, divi- 
dens singulis prout. vult; οἱ, Posuit. Deus. membra 
unumquodque eorum in corpore sicul voluit : et quad 
necessaria sint. etiam minora : («e enim videntur, 
inquit, infirmiora esse, necessaria sunt ; ex eu quod si- 
militer necessaria sint, in eo quod corpus perinde 
construant atque ea qux? majora s:nt : Corpus euim. 
inquil, non est unum membrum, sed multa; cx*eo quod 
majora minoribus opus habeant : Ἆνι potest cnim, 
inquit, capit dicere pedibus, Vestra opera non egeo ; 
ex eo quod majori Ίος fruantur. honore : Ei. autein 
cui deest , inquit, abuudantioren dedit honorem ; ex 
eo quod communem et parem curam hobeant : [n 
id psum euim sunt intrer se. invicem sollicita. omnia 
menbra ; et ex eo quod sit una gloria et unus ἀοἱος 
ipsorum omuium . Sive patitur, inquit, tnun  men- 
brum, compatiuntur omniu membra ; sive glorificatur 
unum membrum, congaudent omnia membra. Superins 
igitur per hiec. consolatus est ; hic autem vehemen- 
ter et iucrepantis inore. verbo utitur. Nam, ut dixi, 


--* 


neque semper eonsolari , neque semper os obstruere 
oportet. Ideo ct ipse, quia multis illos consolatus 
erat, vehementer deinceps illos insectatur, dicens : 
99, Numquid omnes apostoli? numquid omnes prophe- 
ια» numquid omnes gratiam habent curationum?. Nc- 
que consistit in primo vel secundo charismate, sed 
pergit usque ad postrema ; aut hoc dicens , Non pos- 
sent omncs esse omnia ; quemadmodum illic dieit : 
Si cmnia cssent unum membrum, ubi corpus ? vel aliud 
quidpiam liinc postca apparans ad consolationis ver- 
bum. QualeilluA? Quod ostendat de minoribus per- 
inde atque de majoribus contendi, eo quod neque 
R:cc omnibes data fuerint. Quid enim, inquit, doles, 
quod non habeas gratiam curationum? cogita id quod 
tt habes, etiamsi sit niinus, spe non habere eum 
qui majus quidpiam babet. Ideo ait : 50. Numquid 
omnes linguis loguuntur? numquid omnes interpretan- 
tnr ? Quemadinodum enim magna non omnibus dedit 
Deus , sed aliis hoc , aliis illud : sic et in minoribus 
fecit, Ύπ nec omnibus proposuit. lilud autem fecit, 
multam inde concordiam et caritatem zdificans, ut 
unusquisque proximo opus habens, cum fratre con- 
gregetur. Hoc in artibus quoque dispeusavit, hoc in 
elementis, hoc in plantis et ín membris nostris et in 
omnibus. 

3. Deinde opportunissimam adjicit consolationem , 
qua possit recreare ac sedare dolentem animam. Qu:e- 
nam illa est? 24. Amulamini, inquit, charismata me- 
liora. Et adhnc execllentiorem vobis viam demonstro. lloc 
autem dicens subindicavit illos in causa fuisse quod 
minora acceperint, et penes illos esse, si velint, ma- 
jora accipere. Cum enim dicit, Amulamini, ab illis 
siudium exigit et desideriup circa res spirituales. 
Neque disit, Majora, sed, Meliora; id est, utiliora, 
qux conferant. Hoc. autem vult significare : Manete 
charismata desiderantes, et ostendo vobis charisma- 
tum viam. Non enim dixit, Charisma, sed, Viam, ut 
magis extollat id quod est dicturus. Neque enim 
unum vcl duo vel tria charismata ostendo vobis, sed 
viam unam ad hxc omnia ducentem; nec modo 
viam, sed ctiam eum hyperbole, et omnibus una pro- 
positam. Non sicut charismata his h:ec, aliis illa, sed 
non omnia omnibus dantur ; ita et hoc; sed univer- 
sale donum est. ideoque omnes ad hoc vocat : nam 
sit, A mulamini charismata meliora : et adhuc excel— 
lentiorem viam vobis demonstro ; caritatem dicens crga 
proximum. Deinde sermonem dc illa aggressurus et 
encomium bujus przelare facti, primum facta. cum 
illa comparatione, hec de medio tollit, ostendens ea 
nihil esse sine illa, admodumque prudenter. Nam si 
statim de caritate disseruisscet, et postquam dixerat, 
Viam vobis demonstro, subjunxisset, Harc autem cst 
caritas, el non per comparationem orationem pro- 
duxisset ; diclum quidam subsannassent, rei vim nou 
elare scientes, sed adhuc ad hxc inbiantes. Quapro- 
pter non statim illam revelat; sed cum primo audi- 
loris animum per promissionem extulisset, ac dixis- 
set, Excellentiorem viam vobis demonstro, et in deside- 
rium induxisset ; neque sic statim in illam ingreditur, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


268 
sed augens adliuc desiderium iilud, de his ipsis primo 
disserit, et ostendit, si illa non sit, ea nihil esse; in 
maximam illos necessitatem inducens se mutuo dili- 
gendi, quoniam ex eo quod illa neglecta fuisset, causa 
hinc omnium malorum erat. Quamobrem vel inde 
merito magna ifa appareat; si quidem charismata 
non modo illos uon conciliarunt et eongregarunt, sed 
etiam conjunctos separarunt : hxc vero illos, qui per 
charismata disjuneti fuerant, per seipsam concilia- 
tura et unum corpus effectura est. Sed non statim hoe 
dicit, verum quod maxime illi desiderabant, hoc 
ponit ; nempe quod res ipsa charisma sit, et ad cha- 
rismata omnia via excellens. Quapropter etiamsi non 
eo quod debeas, velis fratrem diligere, ex eo quod 
majus accipias signum et copiosum charisma, cari- 
tatem suscipe. Et vide undenam incipiat : prinium ab 
eo quod mirabile videbatur et magnum apud illos 
esse, a linguis nempe : εἰ charisma in medium ad- 
duceus, non tantum illud posuit quantum ipsi habe- 
bant, sed longe majus. Neque enim dixit, Si linguis 
loquar, sed , (Cap. 13) 1. Si linguis hominum loquar. 
Quid significat illud, Hominum ? Omuium per orbem 
gentium. Neque tamen hac hyperbole contentus fuit, 
sed aliam longe majorem ponit, subjungens ac di- 
cens, EI angelorum, caritatem autem. non. habeam, 
factus sum as sonans aut cymbalum tiuniens. Viden' 
quonam usque elatum charisma, quonam usque de- 
miserit ipsum et projecerit ? Neque enim solum dixit, 
Nihil sum, sed Factus sum aes sonans, insensibile quid 
et inanimatum. Quomodo autem aes sonans ? Vocem 
quidem emittens, sed frustra ct temere, ad nullum 
usum. Praterquam enim quod nibil perficio, 1nole- 
Stiam creare videor et molestus esse multis. Videu' 
quomodo is qui caritatis expers est, inanimatis et in- 
sensilibus sit similis? Linguam autem angelorum hic 
dicit, non corpus angelis tribuens, sed hoc vult si- 
gnificare : Etiamsi ita loquar, ut angeli solent inter 
se colloqui, sine caritate nihil sum ; imo onerosus et 
molestus. Sic euim alibi quoque cum dicit : Jpsi fle- 
cletur omne genu calestium, terrestrium et. infernorum 
(Philipp. 2, 10) ; non genua ct ossa angelis attribuens 
haec dicit ; absit ; sed et intensam et grandem adora- 
tionem per illum quo apud nos fit modum subindi- 
care vult. Sic et hoc loco linguam vocavit, non car- 
nis organum significans, sed illorum mutuum collo- 
quium noto apud nos modo adumbrare voluit. Deinde 
ut acceptior flat oratio, non ad linguas usque con- 
sistit, sed ad reliqua pergit charismata, omniaque, si 
illa absit, dejiciens, tune cjus depingit imaginein : ei 
quoniam anplificare vult. orationem, a minoribus 
incipiens, ad majora ascendit. Quod enim, quando 
eorum indicavit ordinem, postremum posuit, nempo 
donum linguarum, hoc nunc primum numerat, pau- 
latim, ut dixi, ad majora ascendens. Nam eum de 
linguis dixisset, ad prophetiam mox transit, et ait: 
9. Et si habuero prophetiam ; et hanc rursum cum 
hyperbole. Sicut. enim ibi linguas non posuit, sed 
hominum omnium linguas, ct progressus etiam ange- 
lorum, et tuuc ostendit hoc eliarisma nihil esse sine 


267 


μέλη εἴτε δοξάζετωαι Ev. µέ.ος, συγχαί/ρει πάντα τὰ 
µέλη. ᾿᾽Ανωτέρω μὲν οὖν παρεχάλεσε διὰ τούτων ' 
ἐνταῦθα δὲ καταφοριχῶς xal ἐπιτιμητικῶς κχέχρηται 
τῷ λόγῳ λοιπόν. Ὅπερ γὰρ ἔφην, οὔτε ἀεὶ παρακα- 
λεῖν, οὔτε ἐπιστομίζειν ἀεὶ χρἠ. Διὰ τοῦτο xat αὐτὸς, 
ἐπειδὴ διὰ πολλῶν αὐτοὺς παρεχάλεσε, σφοδρῶς λοι- 
πὸν ἐπιτίθεται, λέγων ' Mi] πάντες ἁπόστο.Ίοι; μὴ 
πάντες προφήται; μὴ πάντες χαρίσματα ἔχουσιν 
ἰαμάτων; Καὶ οὐχ ἵσταται μέχρι τοῦ πρώτου xal 
τοῦ δευτέρου χαρίαµατος, ἀλλὰ μέχρις ἑσχάτων πρὀό- 
εισιν ἡ τοῦτο λέγων, ὅτι Οὐ δυνατὸν πάντας εἶναι 
πάντα" ὥσπερ ἐχεῖ φησιν, El ἦν τὰ πάντα ἓν μέ- 
J4Aoc, ποῦ τὸ σῶμα; fj xal ἕτερόν τι μετὰ τούτων 
κατασχευάζων εἰς παραμυθίας λόγον πάλιν. Ποῖον 
δὴ touto; Τὸ δεῖξαι χαὶ τὰ ἑλάττονα ὁμοίως τοῖς 
µείσοσι περ.µάχητα Ex τοῦ μηδὲ ταῦτα ἁπλῶς πᾶσι 
δεδόσθαι. Τί γὰρ, φησὶν, ἀλγεῖς, ὅτι οὐκ ἔχεις 
χαρίσματα ἱαμάτων; ἐἑννόησον ὅτι ὅπερ ἔχεις σὺ, 
xà» ἔλαττον fj, πολλάχις ὁ τὸ μεῖδον ἔχων, οὐκ 
ἔχει. Διὰ τοῦτό φησι Mi]. πάντες γΛώσσαις «ἷα- 
Jovci; ut). πάντες διρμµηγεύουσι»; Ὥσπερ γὰρ 
τὰ μεγάλα οὗ πᾶσιν ἑχαρίσατο ὁ θεὸς πάντα, ἀλλὰ 
τοῖς μὲν τοῦτο, τοῖς δὲ ἐχεῖνο οὕτω xal ἐπὶ τῶν 
ἑλαττόνων ἐποίησεν, οὐδὲ ταῦτα πᾶσι προθείς. 
Ἐποίησε δὲ τοῦτο, πολλὴν Ex τούτου τὴν συµφωνίαν 
xai τὴν ἀγάπην οἰχοδομῶν, ἵνα ἕχαστος τοῦ πλησίον 
δεόµενος συνάγηται πρὸς τὸν ἁδελφόν. Τοῦτο xa 
ἐν ταῖς τέχναις ᾠχονόμησε, τοῦτο xal Ev τοῖς στοι- 
χείοις, τοῦτο xal Ev τοῖς φυτοῖς χαὶ ἓν τοῖς µέλεσι 
«ol; ἡμετέροις καὶ Ey πᾶσιν ἁπλῶς. 

Υ’. Εἶτα ἐπάγειλοιπὸν την χυριωτάτην παραμυθίαν, 
xai ἱχανὴν αὐτοὺς ἀναχτήσασθαι xal ἀναπαῦσαι τὴν 
ὀδυνωμένην φυχἠν. Ti; δὲ αὕτη ἐστί; ZnAovzs, 
φησαὶ, τὰ χαρίσµωτα τὰ κρείζτονα, Kal ὅτι χαθ) 
ὑπερδοάὴν ὁδὸν δείχνυµι ὑμῖν, Τοῦτο δὲ εἰπὼν 
ἠρέμα ᾖνίξατο αἰτίους ὄντας τοῦ τὰ ἑλάττονα λαμ- 
6άνειν, xal χνρίους, εἰ βούλοιντο, τοῦ τὰ μείζονα 
λαθεῖν. Ὅταν γὰρ εἴπῃ, [259] Ζη.Ίοῦτε, τὴν παρ) 
ἐχείνων σπουδὴν ἁπαιτεί καὶ τὴν ἑτιθυμίαν τὴν περὶ 
τὰ πνευματικά. Καὶ οὐχ εἶπε, Τὰ μείζονα, ἀλλὰ, 
Τὰ κρείττονα, τουτέστι, τὰ χρησιµώτερα, τὰ συµ- 
φέροντα. "O δὲ λέγει, τοῦτό ἐστι" Μένετε ἐπιθυ- 
μοῦντες χαρισµάτων, xal δείχνυµι ὁδὺν χαρισµάτων» 
ὑμῖν. 0ὐδὲ γὰρ εἶπε, Χάριαμα, ἀλλ 'Οδὸν, ἵνα 
µειζόνως ἑπάρῃ τοῦτο, ὃ μέλλει Mew; οὐδὲ γὰρ 
Ev καὶ δύο χαὶ τρία χαρίσματα δείχνυµι ὑμῖν, ἀλλ᾽ 
ὁδὺν µίαν τὴν ἐπὶ πάντα ταῦτα qéípousav* xal οὐχ 
ἁπλῶς ὁδὺν, ἀλλά xa μεθ᾽ ὑπερθολῆς, xat xoti] πᾶσι 
προχειµένην. O0 γὰρ ὥσπερ τὰ χαρίσματα τοῖς μὲν 
ταῦτα, τοῖς δὲ ἐχεῖνα, ἀλλ οὐ πᾶσι πάντα δέδοται, 
οὕτω χαὶ τοῦτρ' ἀλλὰ καθολιχὸν δῶρόν ἔστι. Διὸ xal 
πάντας εἰς τοῦτο χαλεῖ Ζηάοῦτε Yàp, φηαὶ, τὰ 
χαρίσματα τὰ κρείττογα καὶ ἔτι καθ) ὑπερόθολὴν 
ὁδὸν δείκνυµι ὑμῖν ' «ty. ἀγάπην λέγων τὴν πρὸς 
τὸν πλησίον. Elra µέλλων ἐμθαίνειν εἰς τὸν περὶ 
αὐτῆς λόγον xaX τὸ ἐγχώμιον τοῦ χατορθώµατος τού- 
κου, πρῶτον καθαιρεῖ ταῦτα τῇ πρὸς ἐχείνην συγ- 
χρίσει, οὐδὲν ὄντα δειχνὺς ταύτης χωρὶς, σφόδρα 
συνετῶς. El γὰρ εὐθέως περὶ ἀγάπης διελέχθη, xai 
εἰπὼν, ᾿Οδὺν ὑμῖν δείκνυµι, ἐπήγαχεν, Αὕτη δέ 
ἐστιν fj ἀγάπη, xal μὴ χατὰ σύγχρισιν τὸν λόγον 
προήγαγε’ xà» ἐμυχτήρισάν τινες τὸ λεχθὲν, οὐχ 
εἰδότες σαφῶς τοῦ πράγµατος τὴν ἰσχὺν, ἀλλ) ἔτι 
πρὸς ταῦτα κχεχηνότες. Διόπερ οὐχ εὐθέως αὐτὴν 

* Vetus interpres, qui vertit, fontem donorum, legit πη- 
qv Καρισιάτων, 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXI. 


268 


ἀνακαλύπτει, ἀλλὰ πρῶτον τῇ ἐπαγγελίᾳ τὸν áxpoa- 
την ἑπάρας., χαὶ εἰπὼν, Καθ) ὑπερόολὴν ὁδὸν 
δείχνυµι ὑμῖν, καὶ εἰς ἐπιθυμίαν αὐτὸν ἀγαγὼν, οὐδὲ 
οὕτως εὐθέως εἰς αὐτὴν ἐμθαίνει, ἁλλ᾽ αὔξων ἔτι 
χαὶ ἐπιτείνων αὐτῶν τὴν ἐπιθυμίαν, περὶ τούτων 
αὐτῶν διαλέγεται πρῶτον, xal δείχνυσιν ἑχείνης 
οὐχ οὔσης, οὐδὲν ὄντα, εἰς µεγίστην αὐτοὺς ἀνάγχην 
τοῦ φιλεῖν ἀλλήλους χαθιστάς ' ἐπειδὴ xal ἐχ τοῦ 
ταύτην Ἰμελῆσθαι dj αἰτία τῶν χαχῶν ἁπάντων fv. 
"Dose xai κατὰ τοῦτο εἰχότως ἂν µεγάλη φανείη, et 
γε τὰ μὲν χαρίσματα οὐ µόνον αὐτοὺς οὐ συνἠγαγεν, 
ἀλλὰ χαὶ ἠνωμένους διέστησεν ' αὕτη δὲ τοὺς δι 
ἐχείνων διαστάντας δι ἑαυτῆς μέλλοι συνάχειν xal 
ποιεῖν σώμα Év. "AXI οὐ λέγει τοῦτο εὐθέως, ἀλλ ὃ 
μάλιστα ἐπόθουν, τοῦτο τίθησιν " olov ὅτι χάρισμα τὸ 
πρᾶγμά ὃστι, xal τῶν χαρισβάτων ἁπάντων ὁδὺς 
μεθ) ὑπερθολῆς, Ὥστε εἰ xal μὴ διὰ τὸ ὀφείλειν 
βούλει τὸν ἁδελφὸν ἀγαπᾷν, διὰ «b χρείττονος ἐπι- 
λαμθάνεσθαι σηµείου χαὶ χαρίσµατος δαφιλοῦς χα- 
τάδεξαι τὴν ἀγάπην. Καὶ ὅρα πόθεν ἄρχεται ’ πρῶτον 
ἀπὸ τοῦ θαυμαστοῦ δοχοῦντος εἶναι παρ) αὐτοῖς xal 
μεγάλου, τῶν γλωσσῶν. xai ἀγαγὼν εἰς µέσον τὸ 
χάρισμα, οὐ τοσοῦτον τίθησιν, ὅσον εἶχον, ἀλλὰ 
πολλῷ πλέον. 0ὐδὲ γὰρ εἶπεν, Ἐὰν γλώσσαις λαλῶ, 
ἀλλ ᾿Εὰν ταῖς γνώσσαις τῶν ἀνθρώπων Aalo. 
Τί ἐστι, Tov ἀνθρώπων; Πάντων τῶν πανταχοῦ τῆς 
οἰκουμένης ἐθνῶν. Καὶ οὐδὲ ταύτῃ ἠρχέσθη τῇ ὑπερ- 
θολῇ, ἀλλά xal ἑτέραν πολλῷ μείζονα τίθησιν, bx- 
άγων xa λέγων, Καὶ τῶν ἀγγέλων, ἁγάπη»ν δὲ μὴ 
[290| ἔχω, rérora xaAxóc "yov 3) κύμδαλον 
d.la.ldiov. Elbz; ποῦ τὸ χάρισμα ἑπάρας, ποῦ χαθ- 
εἴλεν αὐτὸ xai χατέῤῥιψεν; 0ὐδὲ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, 
ὅτι Οὐδέν εἰμι, ἀλλ᾽ ὅτι Γόέγονα xaAxóc ἠχῶν, 
ἀναίσθητόν τι xal ἄφυχον. Πῶς δὲ χαλχὸς Ἰχῶν: 
Φωνὴν μὲν ἀφιεὶς, εἰχῆ δὲ xai µάτην, xal εἰς οὐδὲν 
δξον. Πρὸς γὰρ τῷ μηδὲν ἀνύειν καὶ παρενοχλεῖν 
δοχῶ xal φορτιχός τις εἶναι xal ἐπαχθὴῆς τοῖς πολ- 
Aol;* ὀρᾷς πῶς ὁ ἀγάπης ἀπεστερημένος τοῖς àyó- 
χοις προσέοικε καὶ ἀναισθήτοις: Γλῶτταν δὲ ἀγγέλων 
ἐνταῦθά φησιν, οὐχὶ σῶμα περιτιθεὶς ἀγγέλοις, à 
ὃ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι. Κάὰν οὕτω φθέγγωµαι, ὡς 
ἀγγόλοις νόμος πρὸς ἀλλήλους διαλέχεσθαι, ταύτης 
ἄνευ οὐδέν cipi, ἁλλὰ xa ἐπαχθῆς καὶ φορτιχός. 
Οὕτω γοὺν xal ἀλλαχοῦ ὅταν λέγῃ, ὅτι Λὐτῷ κάνει 
πάν γόνυ ἐπουραγίων xal ἐπιγείων xal καταχθο- 
viov, οὗ Ὑόνατα καὶ ὁστᾶ περιτιθεὶς τοῖς ἀγγέλοις 
ταῦτα λέγει, ἄπαγε, ἀλλὰ την ἐπιτεταμένην προα- 
χύνησιν διὰ τοῦ παρ᾽ ἡμῖν σχήµατος αἰνίξασθαι βού- 
λεται. Οὕτω xal ἐνταῦθα γλὠσσαν ἑκάλεσεν, o) 
capxb; ὄργανον δτλῶν, ἀλλὰ τὴν πρὸς ἀλλήλους αὖ- 
τῶν ὁμιλίαν τῷ γνωρἰμῳ παρ᾽ ἡμῖν τρόπῳ αἰνίξα- 
σθαι βουλόμενος. Εἶτα ὥστε εὐπαράδεχτον γενέσθαι 
τὸν λόγον, οὗ µέχρι τῶν γλωσσῶν ἵσταται, ἀλλὰ xal 
ἐπὶ τὰ λοιπὰ πρὀεισι χαρίσματα, xai πάντα τῇ αὖ- 
τῆς ἀπονσίᾳ καθελὼν, τόνε αὐτῆς ὑπογράφει τὴν 
εἰχόνα ΄ xai ἐπειδὴ αὔξησιν ποιῆσαι προῄρηται τοῦ 
λόχου, ἀπὸ τῶν ἑλαττόνων ἀρχόμενος ἄνεισιν ἐπὶ τὰ 
µείζω. Ὅπερ γὰρ, ἠνίχα τὴν τάξιν αὐτῶν ἐνέφηνεν, 
ὕστερον τέθειχε τὸ τῶν γλωσσῶν, τοῦτο πρῶτον 
ἀριθμεῖ νῦν κατὰ μικρὸν, ὅπερ ἔφην, ἐπὶ τὰ μείζονα 
ἀναθαίνων. Εἰπὼν γὰρ περὶ τῶν γλωσσῶν, ἐπὶ τὴν 
προφητείαν εὐθέως ἐχθδαίνει, xal φησι’ Kal ἑὰν ἔχω 
προφητείαν καὶ ταύτην πάλιν μεθ) ὑπερθολῇῃ”. 
ὝὭσπερ γὰρ &xel οὗ γλώσσας ἔθηχεν, ἀλλὰ τὰς πάν- 
των τῶν ἀνθρώπων γλώσσας, xal προϊὼν τὰς τῶν 
ἀγγέλων, xaX τότε ἔδτιξεν οὐδὲν Qv τὸ χάρισμα ἀγάπης 


269 S. JJ. 
qupíe* οὕτω καὶ ἐνταῦθα οὗ «Tv προφητείαν τίθητ’ 
µόνον, ἀλλὰ γαὶ την Ὀψπλοτάτην προφητείαν. Εἰπὼν 
γὰρ, Εὰν ἔχω προφηζείαν, &xfyaq:* Kal εἰδῶ 
τὰ μυστήρια πάντα, xal π.ισαν τὴν γγῶσι' μετ 
ἐπιτάσεως τιθεὶς xal τοῦτο τὸ χάρ:σµα 


&. Ela d τοῦτο xal ἐπὶ τὰ λοιπὰ χ»οἴσμστι 
π/οθαΐνει. Καὶ ἵνα μη τὸ καθ) Έχαστον αὑτων λέγων 
δοχῇ πάλιν ἐνοχλεῖν, την µττέρα xat πηγὺν ἁπάντων 
τίθησι, xai αὐτὴν πάλιν μεθ ὑπερθολῆς, οὕτω λέ- 
Yov* Καὶ ἑὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστυ'. Καὶ οὐδὲ 
Ἱρχέσθη τούτῳ. ἀκλὰ xai, ὅπερ ὡς μέ γιστον εἶπεν ὁ 
Ἀριστὸς, xal τοῦτο προσεθηκεν εἰπών' "Ωστε ὄρη 
{ιεθιστά»ει, ἁγάπην δὲ qii] ἔχω, οὐδέν elu. Καὶ 
σκόπει πῶς πάλιν κάνταῦθα ᾿χαθαιρεῖ τῶν γλωσσῶν 
τὸ ἀξίωμα. Ἐτὶ μὲν γὰρ τῆς προγητείας δείχνυσι 
πολὺ τὸ xép^o; τὸ ἀπ᾿ αὐτῆς, τὸ εἰδέναι τὰ μυστῆρια 
xai τὸν γνῶσιν ἔχειν ἅπασαν, χαὶ ἐπὶ τῆς πίστεως 
ἔργον οὗ μιχκοδ», τὸ τὰ bon µεθιστάνειν ' ἐπὶ δὲ τῶν 
γλωσσῶν αὖτ» µόνον εἰπὼν [291] τὸ χάρισμα, àv- 
εχώρησε. Xu δὲ pot χἀχεῖνο σκύπει, πῶς ἐν βραχεῖ 
πάντα περιέλαθε τὰ χαρίσματα, προφητείαν εἰπὼν 
'xal πίστιν ἣ Yàp ἐν λόγοις, ἡ ἐν ἔργοις ἑστὶ τὰ 
θαύματα. Καὶ πῶς ὁ Χριστός φῆσιν, Ἐλάχιστον 
µέρος τῆς πίστεως εἶναι τὸ δύνασθαι ὄρος μεταστῆ- 
σα: (ὡς γὰρ ἐλάχιστον λέγων, οὕτως ἔθτχεν εἰπὼν, 
"Eàv ἔχητε πίστι» ὡς xÓxxcv σµ'άπεως, ἑρεῖτε 
τῷ ὄρει τούτῳ, Μετάόδηθι, καὶ µεταθήσεται) ' ὁ δὲ 
Παῦλος τᾶσαν τὴν πίστιν ταύτην elvat φησι; Τί οὖν 
ἔστιν εἰπεῖν; Ἐπειδὴῆ µέγα ἣν τοῦτο, τὸ ὄρος µετα- 

τῆσα:, δ.ὰ τοῦτο xal αὐτοῦ ἐμνημόνευσεν, οὐχ ὡς 
τοῦτο µόνης δυναµένης πάσης τῆς πίστεως, ἀλλὰ 
ἐπειδῇ τοῦτο µέγα εἶναι ἐδόχει τοῖς παχντέροις διὰ 
τὸν ὄγχου τοῦ σώματος, χάντεῦθεν ἔπαίρει τὸ προ- 
χείµενον. “Ὅ δὲ λέγει, τουτό ἐστιν Ἐὰν ἔχω πᾶσαν 
τὴν πίστιν, καὶ ἐὰν δύνωµαι ber, µεθιστάνειν, ἀγαπην 
δὲ μὴ ἔχω, οὐδέν εἰμι ᾿ Καὶ ἐὰν ψωμίσζω πάντα τὰ 
ὑπάρχοντά gov, καὶ ἐὰν παραξῶ τὸ σῶμιά µου Tra 
καυθήσωμιαι. ἀγάπτην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφε.οῦ- 
αι. Ῥαθαὶ τῆς ὑπερθολῆς ! καὶ γὰρ χαὶ ταῦτα μετὰ 
προσθήκης ἑτέρας τίθησιν. 02 Táp εἶπεν, Εὰν δω 
τοῖς πένησι την ἡμίσειαν μοῖραν τῶν ὄντων, f τὰς 
δύο fj τὰς τρεῖς µοίρας, ἀλλ '᾿Εὰν πάντα µου τὰ 
ὑπάρχοντα. Καὶ οὐκ εἶπε, AO, ἀλλὰ, Voplco, ὡς 
προσχεῖσθαι τῇ δαπάνῃ καὶ τὴν ὃ-ακονίαν τὴν μετ 
ἐπιμελείας ἁπάτης. Καὶ ἐὰν πααδῶὼ τὸ σῶμά κου 
ἵνα καυθήσωµαι. Οὐκ εἶπεν, "Eàv ἀποθάνω, ἀλλὰ 
καὶ τοῦτο μεθ) ὑπερθολῆς" τὸν γὰρ πάντων χαλεπώ- 
τερον θάνατον θεὶς, τὸ ζῶντα γαταχαῆναι’ xal τοῦτον 
χωρὶς ἀγάπης οὐδὲ) µέγα ἔφησεν εἶναι. Ἐπήγαγε 
γοῦν, Οὐδὲν ὠρελοῦμαι. ᾽Αλλ' οὐδέπω τὴν πᾶσαν 
ὑπερθολὴν ἔδειξα, ἕως ἂν τοῦ λριστοῦ τὰς μαρτυρίας 
τὰς περὶ ἑλεημοσύνες xai θανάτου εἱρημένας εἰς 
«μέσον ἀγάγω. Τΐνες οὖν slow αἱ µαρτυρίαι;, Ti 
πλουσίῳ φησὶν, El θά εις τέΊειος εἶναι, πὠ.λσόν' 
σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὲς πτωχοῖς, καὶ δεῦρο 
ἀκο.]ούθει μοι x2X περὶ ἀγάπης δὲ διαλεγόµενος 
τῆς εἰς τὸν πλησίον φησὶ, Μείζονα ταύτης dyáznr 
οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις τὴν νψυχὴν αὑτοῦ θῇ ὑπὲρ 
τῶν φί-Ίων αὑτοῦ. "0θεν δῆλον, ὅτι χαὶ ἐπὶ τοῦ 
Θεοῦ τοῦτο πάντων μέἐγιστόν ἐστιν. Αλλ' ἐγὼ λέγω, 
φησὶν ὁ Παῦλος, xàv ὑπὲρ τοῦ θεοῦ θῶμεν αὑτὴν, 
xai μηδὲ ἁπλῶς θῶμεν, ἀλλ ὥστε χαὶ ἐμπρησθῆναι 
(τοῦτο γάρ ἐστιν, "Ear παραδῶ τὺ σῶμά µου tra 
χαυθήσωμαι), οὗ μέγα ἔσται κέρδος ἡμῖν τὸν πλα- 
4ίον 027 ἀγαπῶστι. 


NNIS CHRYSOSTOMI ARCIEEP. CONSTANTINODP. 


270 


"T5 μὲν οὖν λέγειν τὰ χαρίσματα οὐδὲν μέγα ὧφε- 
λεῖν ἀγάπης ἀπούσης, Οχυμαστὸν οὐλέν' ἐπεὶ xal 
τοῦ βίου δεύτερά ἐστι τὰ χαρίσματα. Π»λλοὶ γοῦν 
χαρίσματα ἐπιδειξάμτνοι, ἐπειδῃ φαῦλοι γεγόνασιν, 
ἐκολάσθησαν, ὡς ἐχεῖνοι oi. τῷ ὀνόματι αὑτοῦ προ- 
φητεώσαντες χαὶ δαιμόνια πολλὰ ἐκθαλόντες καὶ δυ- 
νάµεις πολλάς τοιῄσαντες, ὡς Ἱούδας ὁ προδότης’ 
ἕτεροι δὲ Ρίον παρασχόµενοι πιστοὶ χαθαρὸν, οὐδενὺς 
ἑδείθησαν ἑτέρου πρὺς τὸ σωθῖΏναι. Τὸ μὲν οὖν τὰ 
χαρίσματα, ὅπερ ἔφην, δεῖσθαι ταύτης, θαυμαστὸν 
οὐδέν * τὸ δὲ xal βίον Ἱκριδωμένον [292] μτδὲν 
ἰσχύειν ταύτης ἄνευ, τοῦτό ἐστι τὸ την ὑπερθολὶν 
ἐμφαῖνον χαὶ πολλὴν ποιοῦν thv ἁπορίαν, xai 
μάλιστα ὅταν ὁ Χριστὸς ἀμφοτέροις τούτοις τὰ 
μεγάλα φαίνηται Φφηφιζόμενος, τῇ τε ἀχτημοσύνῃ, 
λέγω, χαὶ τοῖς τοῦ μαρτυρίου χινδύνοις. Καὶ γὰρ 
τῷ π)ουσίῳ φησὶν, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, El θέ.1εις 
τέ.ειος εἶναι, πώὠ-ησόν cov τὰ ὑπάρχοντα. 
xal δὺς ztwuxotc, xal δεῦρο ἀκο.]ούθει µοι' καὶ 
τοῖς μαθηταῖς περὶ μαρτυρίου διαλεγόµενος ἔλεχεν, 
Ὃς ἂν ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔνεκεν ἐμοῦ, 
εὑρήσει αὐτήν' καὶ, "Oc ἑὰν ὁμο.ογήσῃ µε ἕἔμ- 
προσθεν τῶν àv0pozor, ὁμο.]ογήσω κἀγὼ αὐτὸν 
ἔμπροσῦεν τοῦ Πατρός µου τοῦ ἐν τοῖς οὗρανοῖς. 
Καὶ γὰρ πολὺς ὁ τοῦ κατορθώµατος τούτου πόνος 
καὶ αὐτὴν σχεδὸν ὑπερθαίνων τῶν φύσιν’ xol τοῦτο 
ἴσασιν οἱ χαταξιωθέντες τῶν στεφάνων τούτων χα- 
λῶς * λόγος Υὰρ οὐδξεὶς αὑτὸ παραστῆσαι δυνῄσεται ᾿ 
οὕτω γενναίας τὸ πρδγμά ἐστι ΨψυχΏς, χαὶ µε) ὑπερ- 
ῥολῆς θαυμαστὀν. 

ε’. A) ép τὸθαυιιαστὸν τοῦτο οὐδὲν μέγα ἔφησεν 
ὠφελεῖν ἀγάπης χωρὶς ὁ Παῦλυς, χᾶν τὴν άχτημο- 
αύνην συνεζευγµέντν ἔχῃ. Τίνος οὖν ἔνεχεν οὕτως 
εἴρηχε; Τοῦτο fbr δεῖξαι πειράσοµαι, πρότερον 
ἐκεῖνο ζητήσας, πῶς ὁ τὰ ὑπάρχοντα δωμίζων πάντα 
Covasat ph ἔχειν ἀγάπην. Τὸν μὲν γὰρ ἕτοιμον ὄντα 
χαΏναι xal τὰ χαρίσματα ἔχοντα ἐγχωρεῖ ἴσως χαὶ 
ph ἀγαπῆσαι' ὁ δὲ μὴ μόνον δοὺς τὰ ὑ πάρχοντα, 
ἀλλὰ xai ψωμµίζων, πῶς οὐχ àyazd; Τί οὖν ἔστιν 
εἰπεῖν; "H ὅτι τὸ οὐκ ὃν ὡς ὃν ὑπέθετο, ὅπερ ἀεὶ 
φιλεῖ ποιεῖν, ὅταν ὑπερθολὴν παραστῆσαι βουληύῇ" 
ὡς ὅταν Γαλάταις γράφων λἐγῃΠ. Εάν ἡμεῖς 3) ἅγ- 
γεΊος ἐξ οὗρανοῦ εὐαγγείζηται ὑμῖν παρ ὃ 
παρε.ἰάδετε, ἀνάθεμα ἔστω. Καΐτοι οὔτε αὐτὸς, 
οὔτε ἄγγελος ἔμελλε τοῦτο πο'εῖν' ἀλλ’ ἵνα δείξῃη τὴν 
ὑπερθολῆν του πράγματος. xal τὸ ur ὅλως ἐσόμε- 
voy τέθειχε. Καὶ πάλιν ὅταν Ῥωμαίοις ἐπιστέλλῃ 
χαὶ λέγῃ, Οὔτε ἄγγε.Ίοι, οὔτε ἀρχαὶ, οὔτε Óvrd- 
[itc δυνγ ήσύονται ἡμᾶς χωρίσαι ἁπὸ τῆς ἁγάπης 
τοῦ Θεοῦ ' οὐδὲ γὰρ τοῦτο ἔμελλον ποιεῖν ἄγγελοι, 
&A)à χἀνταῦθα vb μὴ ὃν ὑποτίθετα:, ὥσπερ οὖν χαὶ 
τὸ ἑξῆς λέγων’ Οὔτε ατίσις ἑτέρα. Καΐτοιγε ἑτέρα 
οὐχ ἔστι κτίσις’ πᾶσαν γὰρ αὐτὴν περιέλαθε, xal 
τὰ ἄνω γαὶ τὰ χάτω πάντα εἰπών' ἀλλ᾽ ὅμως xàv- 
ταῦθα τὸ pif Ov χαθ᾽ ὑπόθεσιν τίθησιν, ὥστε δεῖξαι 
τὸν μεθ) ὑπερθολΏς αὐτοῦ mó0ov* ὃ 6h xal ἐνταῦθα 
ποιεῖ λέγων, ὅτι Küv πάντα τις δῷ, ἀγάπην δὲ μὴ 


ἔχῃ. οὐδὲν ὠρε.]εῖται. "M 2:5 οὖν ἔστ.. 'πεῖν, 1) 
ὅτι βούλεται τοὺς παρέχο»,-.. «v suyx: — .150a« 
τοῖς λαμθάνουσι, xat μὴ ἁπλῶς OlValào 30$, 


ἀλλ ἑλεοῦντας xal χαταχαμτπτοµένους, i... uie 
νους καὶ συναλγοῦντας τοῖς δεοµένοις. Διὰ τοῦτο γὰρ 
καὶ ἡ ἑλεημοσύνη παρὰ τοῦ θεοῦ νενοµοθέτηται. Kal 
γὰρ Ἠδύνατο τοὺς πένητας δ.ατρέφειν ὁ θεὺὸς val 
χωρὶς τούτου, ἀλλ ἵνα ἡμᾶς εἰς τὴν ἀγάπην συωνδζ- 


909 
caritate : sic et hoc loco non prophetiam ponit tan- 
tuin, sed summam e:iam prophetiam. Cuin. dixisset 
euim, Si habuero prophetiam, subjunxit : Et noverim 
mysteria omnia et omnem scientiam ; cum emphlasi et 
intentione fioc etiam cliarisia ponens. 

4. Deinde ad reliqua. eharismata progreditur. Et 
ne singula enumerans videatur rursum molestus 
esse, matrem et fontem. omnium ponit , et ipsam 
rursus cum hyperbole, sic dicens : Et si habuero 
omnem fidem. Neque satis habuit hoc dixisse, sed 
eiiam illud, qnod ut maximum Christus dixit, id 
etiam adjecit : Jta ut montes. transferam ,. caritatem 
autem non habuero , nihil sum. Perpende autem quo- 
modo bie rursus linguarum dignitatem dejiciat. Pro- 
phetiz: namque multum ostendit lucrum , quod. sciat 
mysteria et omnem habeat scientiam ;. fidei autem 
epus non parvum , quod montes transferat : de lin- 
guis vero ipsum solum charisma indicaus, recedit. 
Tu mihi illud quoque considera, quomodo yjn^ucis 
omnia complexus sit charismata, proplietiam dicens 
εἰ fidem : aut eaim in verbis aut in operibus signa 
sunt. Sed quomodo Christus dixit, minimam esse 
fidei partem, posse montem trausferre ? nam ut mi- 
nimum significans , ita po-uit. dicens : Si habueritis 
fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti, Transi, 
et transibit ( Matth. 17, 19 ) : Paulus vero dicit. hauc 
omnem fidem esse? Quid ergo dicendum? Quoniain 
magnum il'ud erat, montem transferre, ideo illud 
memoravit ; non quasi loc sola posset tota fides, sed 
quia hioc magnum crassioribus videbatur esse ob mo- 
lem corporis, hinc quoque rem  propositain. aniplifi- 
cat. lloc autem vult significare : Si habuero omnem 
fidem, et si possim montes transferre, caritatem au- 
tem non babuero, nihil sum. 3. Et οἱ distribuero in 
cibos pauperum omnes facultates meas, et. si tradidero 
corpus meum ita ut ardeum , caritatem autem non ha- 
buero , nihil mihi prodest. Pay, quanta. hyperbole ! 
Etenim hzc ponit enm alio additamento. Non. enim 
dixit : Si dedero pauperibus dimidiam facultatum 
mearum p:zriem, aut duas vel. tres partes; sed, Si 
omnes facultates meas. Nequc dixit, Dedero, sed, Dis- 
tribuero in cibos ; ita ut cum impensa eliam ministe- 
riu:n et operam adjiciat, cum accuralione omni. Kt 
si 4εάιτο corpus meum , ila ut ardéam. Non dixit, Si 
moriar ; scd hoc etiam cum hyperbole : omnium 
enim gravissima morte posita , nempe vivum com- 
lhuri , cam etiam sine caritate. nihil magnum esse 
dixit. Subjuuxit itaque, Nihil mihi prodest. Sed non- 
dum totam liyperbolen ostendi , donec Christi testi- 
monia circa eleemosynam οἱ mortem in medium 
adduxero. Quinam ergo sunt testimonia? Diviti 
dixit, Si vis perfectus esse, vende omnia quas hubes , 
et da pauperibus , et veni sequere me (Matth. 19, 21) ; 
et de caritate erga proximum disserens ait : Majorem 
hac caritatem nemo habet , ut quis ponat animam suam 
pro amicis suis ( Joun. Τὸ, 45 ). Uide palamest etiam 
apud Deum hoc omnium maximum esse. At ego 
dico, inquit Paulus, ctiamsi pro Deo ponamus illa, 
neque solum ponamus, sed ita ut comburamur ( hoc 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XXXI. 


270 


enim sibi vult, iliud, Si tradidero corpus meum, ita ut 
ardeum ) , non. magnum erit lucrum nobis , si proxi» 
mum non diligamus. 

Charismata seu dona nihil prosunt sine bona vita. — 
Itaque diccre charismata non multum prodesse, cari«- 
tate absente, niliil mirum : nam in vita quoque infe- 
riora suut charismata. Multi namque qui cbarismata 
exhibuere, quia improbi fuerunt , poenas dederunt : 
ut illi qui in nomine ejus prophetaverant, dxmonia 
inulta. ejeceraut, οἱ virtutes multas fecerant ; ut 
Judas proditor : alii autem fideles , qui vitam duxe- 
rant. puram , nullo alio opus habuere ad salutem ob- 
linendam. Quod ergo charisinata, ut dixi, illa egeant, 
nihil mirum : quod autem vita accurata et pura nihil 
possit siue illa, loe certe magnam effert hy perbulen, 
et multam parit diflicultatem ; cum maxime Christus 
his anibobus magna decernere videatur ; nempe facul- 
latum. abdicationi, et periculis martyrii. Nam diviti 
ait, ut jom disi : Si vis perfectus esse, vende. omnia 
qua habes, εἰ da pauperibus , et. veni, sequere me; et 
discipulis de martyrio disserens dicebat : Qui perdi- 
derit animam suam propter me , iuveniet eam; et , Qui 
me con[essus (uerit coram hominibus, confitebor et ego 
eum coram Putre meo, qui est in calis (Math. 16,25, 
οι 10, 53). Nam liujus proclarr geste rei labor 
magnus est, οἱ ipsaui fere superat naturam : et. hoc 
probe sciunt ii, qui hisce coronis digni fuere : nullus. 
enim sermoid exprimere possil ; ita generos» nempe 
anima facinus est, et supra modum adinirandum. 

5. Auamen illud admiraidum non multum prodesse 
sine caritate dicit Paulus , etiamsi depositas facul- 
tates simul junctas habeat. Cur ergo sic loquutus 
est ? IIoc jam ostendere conabor, cum primo iliud 
qu:esierim, quomodo is qui facultates omnes in cibos 
distribuit, possit esse sine caritate. llle enim , qui 
paratus est ad corporis combustionem , licet charis- 
mata habeat, fieri fortasse potest ut nou diligat : sed 
il.c qui nou modo facultates dat , sed etiam in. cibos 
distribuit, quomodo non diligit? Quid ergo dicen- 
dum ? Vel quod id quod non erat , ac si cSsct , sup- 
posuerit, quod semper facere solet, cum kyperbo- 
lem quamdam vult proferre ; ut cum Galatis scribens 
dixit : Si nos , aut angelus de celo. evangelizet. vobis 
praterquam id quod. accepistis , anathema sit ( Gal. 4, 
8). Atqui. neque ipse, neque angelus id facturus 
erit; sed ut "ostenderet rci excellentiam , id. qnod 
runiquam futurum erat posuit. Et rursum. cum Ro- 
manis scribit et dicit, Neque angeli , neque principa- 
tus, neque. virlules polerunt nos scparare a caritate 
Dei (οι. 8, 59) : neque enim id facturi erant. an- 
geli; sed hic etiam id supponit, quod non exsistit ; 
sicut etiam id quod sequitur, Neque creatura. alia. 
Neque alia creatura : omnia enim irse. comprehen- 
dit, quie supra et quiz infra sunt, cum omnia. dicit ; 
sed hic etiam id quod non esL exsistere sup- 
ponit, ut ostendat cum liyperbule desiderium suum: 
id quod etiam liic facit dicens, Si omnia quis dederil, 
caritatem autem non habuerit, nihil ipsi prodest. Aut 
hoc igitur est dicendum , aut quod velit eo qui ους” 


271 


gant conjuncius et conglutinatos esse accipientibus , 
nec simpliciter dare sine ulla commiseratione , sed 
sniserentes, inflaxos, fractos , et cum egenis dolen- 
tes. Ideo namque eleemosyna a Deo lege constituta 
est. Nam poterat Deus sine ullo alio pauperes alere ; 
sed ut nos in caritate conjungeret, et ul erga alios 
invicem iucenderemur, ipsos jussit a nobis ali. Ideo 
alibi quoque dieit : Sermo bonus melior , quam do- 
fum : ct, Ecce sermo supra donum bonus ( Eccli. 18, 
46, 17). Ipseque ait, Misericordiam volo , et non sa- 
crificium ( Matth. 9, 48). Quia enim mos est, illos 
amare qui beneficio afficiuntur, et eos qui buno affi- 
ciuntur erga beneficos bene affectos esse, vincu- 
lum amicitie faciens, hoc lege precepit. Sed quod 
queritur est , quomodo , Christo hzc ambo perfec- 
tionis esse declarante, hic illa sine caritate imper- 
fecta esse dicat. Non ipsi contradicens, absit; sed 
admodum curn illo consonans. Nam diviti non modo 
dixit, Vende omnia qua habes et da pauperibus; sed 
subjunxit, Et veni. sequere. me. Ex iis vero qui se- 
quuntur illum, nihil ita discipulum Christi comprobat, 
ut amor proximi. In hoc enim cognoscent omnes, 
inquit, quod discipuli mei esiis, si diligatis invicem 
( Joan. 15, 35 ). Et cum dicit, Qui perdiderit animam 
suam propter me, inveniet eam ; ei, Qui me con(essus 
ftterit coram hominibus , confitebor et ego. ewn coram 
patre meo, qui in calis est (Matth. 10, 59 εἰ 39) ; non 
hoc dicit, quod hzc non flant propter caritatem, 
sed mercedem his laboribus repositam indicat. Nam 
quod cum martyrio hoc quoque requirat, alibi hoc 
valde subindicavit, sic dicens : Calicem quidem meum 
bibetis, et baptismo , quo ego baptizor , baptisabimini 
( Matth. 20, 25 ) ; id est, martyrium sustincbitis, pro 
ime occidemini ; sedere autem. ad. dexteram vel. sini- 
stram meam ; non quod quidam sedeant ad dexteram 
vel ad sinistram ejus, sed supremam sedem et ho- 
norein dicens; non est meum dare, inquil , sed quibus 
paratum est. Deinde ostendens quibus paratum sit, 
ipsis advocatis, dicit : Qui voluerit in vobis esse primus, 
sit omnium vestrum minister ( lbid. v. 96), huwilita- 
tem significans et caritatem. Caritatem vero summani 
requirit. Idco neque ibi substitit, sed subjunxit : 
Sicut. Filius hominis non venit ministrari, sed mini- 
&trare , et dare animam suam redemptionem pro muliis 
(44. v. 28); ostendens sic amare oportere, ut 
etiam mors ferenda sit pro dilectis : hoc enim maxi- 
me est ipsum diligere. Idco etiam Petro dicit : Si 
qmas me, pasce oves meas ( Joan. 13. 19). Et ut. dis- 
eatis quantum sit illud et quam praeclare gestum, ip- 
gam caritatem verbo describamus , quandoquidem 
ipsa re nusquam illam conspicimus ; et cogitemus, 
quod si illa ubique abundanter esset, quanta hinc 
bona orirentur. Neque enim legibus neque judicii: 
opus esset , ncque suppliciis , neque ullo alio hu- 
!'usinodi. Nam si omnes diligerent et diligerentur , 
nemo cuiquam fecisset injuriam ; sed ουράς», pugne, 
bella, seditiones, τρία, avaritia, omniaque mala, 
[rocul abscessissent, et ad nomen usque iguoratum 
v.uun faissct. Signa autem hoc nop. effecerint ,. sed 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARGIIEP. CONSTANTINOP. 


373 


ad vanam gloriam et arrogantiam extollunt eos qui 
non attendunt. 

6. Caritas ab omni pernicie libera. — Quodque mi- 
rum in caritate, czetera quidem bona habent adjuncta 
mala; verbi gratia, qui facultates non liabet, ea de 
causa sxpe inflatur; qui dicendi peritus est, gloriz 
cupiditate laborat ; humilis propter hoc in conscientia 
sua altum sapit : caritas autem. ab hujusmodi omni 
pernicie libera est : nam contra dilectum numquam 
quis extollatur. Nec mihi posueris unum qui diligat, 
Sed omnes similiter, et tunc ejus virtutem videbis : 
imo potius, si placet, primo uuum dilectum et unum 
amantem pone ; amantem scilicet ut par est diligcre. 
Nam terram tamquam celum. incole, ubique trau- 
quillitate fruens, et innumeras sibi nectens coronas. 
Qui cnim talis cst, et invidia et ira et livore arrogan- 
tiaque, vana gloria et mala concupiscentia , omnique 
absurdo amore atque morbo puram servabit animam 
suam. Quemadmodum enim sibi ipsi nemo quidpiam 
mali intulerit, ità neque hic proximis. Talis vero 
cum $it, cum ipso stabit Gabriele, in terra gradiens. 
Et qui caritatem quidem habet, talis est : qui vero 
signa facit, et perfectam liabet. scientiam sine cari- 
tte; etiamsi mille mortuis suscitaverit, nihil ma- 
gnum lucrabitur, ab omnibus abruptus ct cuin nemine 
conservorum se commisceri patiens. Ideo Christus 
perfecte in ipsum caritatis signum dixit cssc proxi- 
mum diligere. Nam ait: Si diligis me, Petre, plus 
his, pasce oves meas. Vidistin' quo pacto hinc rursum 
subindicaverit, quod hoc sit majus martyrio ? Etenim 
si filium quis haberet dilectum, et pro quo etiam ani- 
mam dare paratus essct; deinde quispiam patrem 
amaret, filio autem nullo modo animam adliberet, 
patrem 3dmodum íirritaret, neque sensum caperet 
illius in se amoris, eo quod filium contemneret. Quod 
si in patre et filio hoc contingi!, multo magis in Dco 
et hominibus : amantior enim Deus est, quam patres 
omnes. Propterea eum dixisset : Primum ei magnum 
mandatum : Diliges Dominum Deum tuum, subjun- 
xit: Secundum aulem, nec. siluit, sed adjecit, Si- 
mile est huic : Diliges proximum (uum sicut. teipsum 
(Matth. 32, 58, 59). Et. vide quomodo cum eadem 
fere hyperbole hoc exigat. De Deo namque dicit, 
Ex toto cordetuo; de proximo autem tuo , Sicut 
teipsum ; quod perinde cst atque illud , Ez toto 
corde tuo. Etenim si accurate hoc servaretur, non 
Servus, non liber esset ; non princeps, non subditus ; 
hon dives, non pauper; non parvus, non magnus ; 
non diabolus umquam cognitus fuisset : non dico, 
Hic, sed etiamsi alius talis, etiamsi centum, etiamsi 
innumeri tales essent, nihil potuissent, illa exsistentc. 
]gnis enim injectionem potius foenum tulisset, quam 
flammam caritatis diabolus. ιο muro fortior est, 
bac adamante firmior ; et si quam aliam dixeris for- 
tiorem materiam, omnia superat caritatis firmitas. 
Hanc nec diviti», nec paupertas viucit; imo potius 
non esset paupertas, non uimia divitiarum copia, Si 
caritas esset, sed ea solum qua ex utrisque sunl 
bona. Etcnim ex illis copiam decerperemus , ex hac 


471 


ep, xat ἵνα διαθερμαινώμµεθα πρὸς ἀλλήλους, παρ) 
ἡμῶν αὐτοὺς ἑχέλευσε τρέφεαθαι. Διὰ τοῦτο καὶ 
ἀλλαχοῦ φησι’ Κρείσσων «Ἰόγος dya0óc, ἡ δόσις' 
xal, Ιδοὺ Aóyoc ὑπὲρ δόµα dra0cc. Καὶ αὐτός φη- 
σιν, "E.leov [995] θέ.ω, xal οὗ θυσία». Ἐπειδὴ 
γὰρ ἔθος τούς τε εὐεργετουμένους φιλεῖν, τούς τε EO 
πάσχοντας πρὸς τοὺς εὐεργετοῦντας οἰχειότερον δια- 
χεῖσθαι, σύνδεσμον φιλίας ποιῶν, τοῦτο ἐνομοθέ- 
τησεν. ᾽Αλλὰ τὸ ζητούμενον ἐχεῖνό ἐστι, πῶς, τοῦ 
Χριστοῦ ἀμφότερα ταῦτα τελειότητος εἶναι φῄίσαν- 
τος, οὗτος χωρὶς ἀγάπης ἀτελῃ ταῦτα εἶναί φησιν. 
Οὐκ ἀντιφθεγγόμενος αὐτῷ, μὴ Υένοιτο, ἀλλὰ xal 
σφόδρα αὐτῷ συνάδων. Καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦ πλουσίου 
οὐχ ἁπλῶς εἶπε, Πώλησόν σου τὰ ὑπάρχυντα, xal 
δὸς ατωχοῖς, ἀλλ ἐπήγαγε, Καὶ δεῦρο ἀκο.ϊούθει 
µοι. Ἡ δὲ ἀχολούθησις αὐτοῦ οὐδένα οὕτω μαθητὴν 
ἁποδείχνυσι τοῦ Χριστοῦ, ὡς τὸ ἀλλήλους ἀγαπᾷν. 
Ἐν γὰρ τούτῳ γνώσονται πάντες, φησὶν, ὅτι µα- 
θηταί μού ἐστε, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀ.1.1ή.Ἴους. Καὶ ὅταν 
δὲ λέγῃ, "Oc ἂν ἁπο.λέσῃ τὴν ψυχἠὴν αὐτοῦ Eve- 
κεγ ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν: καὶ, "Oc ἂν ὁμο.]ο]ήσῃ 
µε ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμο.]ο]ήσω κἀγὼ 
αὐτὸν ἔμπροσόεν τοῦ Πατρός µου τοῦ &x τοῖς οὐ- 
pavoic * οὗ τοῦὺτό φησιν, ὅτι οὗ δι ἀγάπην, ἀλλὰ τὸν 
μισθὸν τὸν ἁποκείμενον τοῖς πόνοις τούτοις δηλοῖ, 
ἐπεὶ ὅτι μετὰ τοῦ μαρτυρίου καὶ τοῦτο ζητεῖ, à)Xa- 
χοῦ σφόδρα αὐτὺ ἠνίξατο, οὕτως εἰπών' Τὸ μὲν πο- 
τήριόν µου πίεσθε, καὶ τὸ βάπτισμα, ὃ ἐγὼ βα- 
ztliouat, βαπεισθήσεσθε' τουτέστι, Μαρτυρήσετε, 
σφαγἠσεσθ: ὑπὲρ ἐμοῦ: τὸ δὲ χαθίσαι ἐκ δεξιῶν 
xal ἐξ εὐωνύμων, οὐχ ὥς τινων χαθηµένων Ex δε- 
ξιῶν xal ἐξ εὐωνύμων, ἀλλὰ τὴν ἀνωτάτω λέγων 
προεδρίαν τε xa τιμὴν, οὐκ ἔστι' ἐμὸν δοῦναι, 
φησὶν, ἆ.11 οἷς ἡτοίμασται. Elsa. δεικνὺς τίσιν 
ἠτοίμασται, Χαλέσας αὐτοὺς, φησίν' "Oc éáv 06Aq 
ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔστω πάντων ὑμῶν διἀκο- 
*oc* ταπεινοφροσύνην δηλῶν xal ἀγάπην. ᾿Αγάπην 
δι ἐπιτεταμένην ἀπαιτεῖ. Διὰ δὴ τοῦτο οὐδὲ µέχρι 
τούτου ἔστη, ἀλλ ἐπήγαχεν, Ὥσπερ ὁ Υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου οὐκ ἦ.θε διακονηθῆναι, ἆ 1.1ὰ διακο- 
νῆσαι καὶ δοῖναι τὴν ψυχἠὴν αὐτοῦ Avtpor ἀντὶ 
πολλών" δεικνὺς ὅτι οὕτω δεῖ φιλεῖν, ὡς xal σρἀτ- 
τεσθαι ὑπὲρ τῶν ἀγαπωμένων ' τοῦτο γὰρ μάλιστα 
αὐτόν ἐστι φιλεῖν. Ai xal τῷ Πέτρῳ φησὶν, El φι- 
Asic µε, ποίµαινε τὰ πρόδατάἁ µου. Καὶ ἵνα µάθητε 
ὅσον ig τὸ χαχτόρθωμα, ὑπογράγωμεν αὐτὴν τῷ 
λόγῳ, ἐπειδὴ τοῖς πράγµασιν αὑτὴν οὐχ ὀρῶμέν που 
Φαινομένην, καὶ ἐννοήσωμεν, ὡς el πανταχοῦ μετὰ 
δαφιλείας ἦν αὕτη, πόσα ἂν ἐγένετο ἀγαθά. Οὔὖτε 
Υὰρ νόµων οὔτε διχαστηρίων ἔδει, οὗ χολάσεων, oU 
τιμωριῶν, οὖκ ἄλλου τῶν τοιούτων οὐδενός. El γὰρ 
ἅπαντες Ἰγάπων xal ἡγαπῶντο, οὐδὲν ἂν α ἠδίχησεν 
οὐδεὶς, ἀλλὰ xai φόνοι xal µάχαι xal πόλεμοι xal 
στάσεις χαὶ ἁρπαγαὶ xal πλεονεξίαι xal πάντα ἂν 
ἐχποδὼν ἐγεγόνει τὰ πονηρὰ, xai μέχρις ὀνόματος ἂν 
Ἠγνοήθη ἡ χαχία. Τὰ µέντοι σημεῖα οὖν ἂν τοῦτο 
εἰργάσατο, ἀλλὰ χαὶ εἰς χενοδοξίαν ἑπαίρε. τοὺς μὴ 
προσέχοντας xaX ἀπόνοιαν, 

€". Καὶ τὸ 6h θαυμαστὸν τῆς ἀγάπης, ὃτι τὰ μὲν 
ἄλλα ἁγαθὰ ἔχει παρεζευγµένα τὰ xax&* οἷον 6 
ἀχτήμων φυσᾶται πολλάχις διὰ τοῦτο, ὁ λέγειν εἰδὼς 
xai [294] δοξοµανίαν νοσεῖ, ὁ ταπεινόρρων δι αὐτὸ 
τοῦτο πλλλάχις κατὰ τὸ συνειδὸς µέγα φρονεῖ ἡ δὲ 
ἁ- ἁπη πάσης τῆς τοιαύτης ἀπήλλαγται λύμης χατὰ 


& Vetus interpres legit οὐδένα ἀν , editi οὐδὲν ἄν 


IN EPIST. I1 AD COR. HOMIL. XXXII. 


273 


γὰρ τοῦ ἀγαπωμένου οὐκ ἄν τις ἑπαρθείη ποτέ. Καὶ 
pif; µοι θῇς ἕνα ἁγαπῶντα, ἀλλὰ πάντας ὁμοίως, xai 
τότε αὑτῃῆς ψει τὴν ἀρετήν) μᾶλλον δὲ, εἰ βούλει, 
πρῶτον ἕνα ἀγαπώμενον χαὶ ἕνα φιλοῦντα τίθει, φι- 
λοῦντα μέντοι, ὡς φιλεῖν ἄξιον. Thv γὰρ γην οὕτως 
ὡς τὸν οὐρανὸν οἰχήσει, πανταχοῦ γαλήνης ἁπολαύων, 
xai µυρίους ἑαυτῷ πλέχων στεφάνους. Ὁ yàp τοιοῦ» 
τος χαὶ φθόνου xaX ὀργῆς xa βασχανίας xai ἀπονοίας 
xal κενοδοξίας καὶ πονηρᾶς ἐπιθυμίας xai παντὸς 
ἔρωτος ἁτόπου xal παντὸς νοσήµατος χαθαρεύουσαν 
διατηρήσει τὴν ἑαυτοῦ Φυχἠν. Ὥσπερ yàp ἑαυτὸν 
οὐκ ἄν τις ἑργάσαιτό τι χαχὸν, οὕτως οὐδὲ τοὺς πλη- 
Gov οὗτος. Τοιοῦτος δὲ ὢν, μετ) αὐτοῦ στήσεται τοῦ 
Γαδριῆλ ἐπὶ τῆς γῆς βαδίζων. Καὶ ὁ μὲν ἀγάπην 
ἔχων τοιοῦτος: ὁ δὲ σημεῖα ποιῶν, xaX γνῶσιν ἔχων 
ἀπηρτισμένην, ταύτης ἄνευ, xàv µυρίους ἐγείρῃ νε- 
χροὺς, οὐδὲν µέγα ὀνήσει, πάντων ἀπεῤῥηγμένος xai 
οὐδενὶ τῶν συνδούλων ἀναμιγνύναι ἑαυτὸν ἀνεχόμε- 
νος. Διὰ 6h τοῦτο χαὶ ὁ Χριστὺς τῆς εἰς αὑτὸν ἀχρι- 
θοῦς ἀγάπης σημεῖον ἔφησεν εἶναι, τὸ τὸν πλητίον 
φιλεῖν. El γὰρ φιἉεῖς µε, φησὶν, o Πέτρε, τούτω» 
aAéov, ποίµαινγε τὰ πρόέατά µου. Ὠΐδες πῶς καὶ 
ἐντεῦθεν πάλιν ἠνίξατο, ὅτι μαρτυρίου μεῖνον τοῦτο, 
Καὶ γὰρ εἰ παϊδά τις εἶχεν ἀγατητὸν, xat ὑπὲρ οὗ 
xal τὴν duyty ἂν ἐπέδωχεν, εἶτά τις τὸν μὲν πατέρα 
ἐφίλει, τῷ δὲ παιδὶ μηδ᾽ ὅλως προσεῖχε, σφόδρα ἂν 
παρώξυνε τὸν πατέρα, χαὶ οὐχ ἂν ᾖσθετο τῆς οἰχείας 
ἀγάπης διὰ τὴν τοῦ παιδὸς ὑπεροφίαν. El δὲ ἐπὶ πα- 
τρὸς xai παιδὸς τοῦτο συµθαίνει, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ 
Θεοῦ χαὶ ἀνθρώπων χαὶ γὰρ πατέρων ἁπάν-ων ἑστὶ 
φιλοστοργότερος ὁ θεός. Aux δη τοῦτο εἰπὼν, Πρώτη 
xai ueráAn ἐντολὴ, Αγαπήσεις Μύριον τὸν θεόν 
σου, ἐπήγαγε, Δευτέρα δὲ, xaX οὐκ ἐσίγησεν, ἀλλὰ 
προσέθηχεν, 'Opola αὐτῆς, Ἀγαπήςεις τὸν α.λη- 
σίον σου ὡς ἑαυτόν. Καὶ ὅρα πῶς μετὰ τῆς αὐτῆς 
σχεδὸν ὑπερθολῆς ἀπαιτεῖ xal ταύτην. Περὶ μὲν γὰρ 
τοῦ Θεοῦ φησιν, Ἐξ ὅ ης καρδίας cov: περὶ δξ 
τοῦ πλησίον σου, Ὡς ἑαυτὸν, ὅπερ ἴσον ἐστὶ τῷ, 
'E£ óAnc τῆς καρδίας σου. Καὶ γὰρ εἰ μετὰ ἀχρι- 
θείας τοῦτο ἐφυλάττετο, οὐ δοῦλος, οὐκ ἐλεύθερος fv, 
οὐκ ἄρχων, o0x ἀρχόμενος, οὐ πλούσιος, οὗ πένης, 
οὗ μιχκρὸς, οὐ µέγας, οὗ διάδολος ἂν ἑγνώσθη ποτέ’ 
οὐ λέγω, Οὗτος, ἀλλ᾽ εἰ xal ἕτερος τοιοῦτος, μᾶλλον 
65 εἰ χαὶ ἑχατὸν, xal μυρίοι τοιοῦτοι σαν, οὐδὲν ἄν 
ἴσχυσαν ἐχείνης οὔσης. Μᾶλλον γὰρ χόρτος fveyxa 
πυρὺς ἐἑπαγωγὴν, 7) φλόγα ἀγάπης ὁ διάθλλος. Αὕτη 
τείχους ἰσχυροτέρα, αὕτη ἁδάμαντος στεῤῥοτέρα, χἂν 
ἑτέραν ταύτης ἰσχυροτέραν εἴπῃς Όλην, πάντα ὑπερ- 
θάλλει τῆς ἀγάπης d) στεῤῥότης, Ταύτην οὐ πλοῦτος, 
οὗ πενία νιχᾷ μᾶλλον δὲ οὐδ' ἂν ἦν πενία, οὐχ [295] 
ἀμετρία πλούτου, εἰ ἀγάπη ἦν, ἀλλὰ τὰ ἓξ ἑχατέρων. 
ἀγαθὰ µόνον. Καὶ γὰρ τὴν ἐξ &xelvou ἀφθονίαν ἔχαρ- 
πωσάµεθα ἂν, καὶ τὴν Ex ταύτης ἁμεριμνίαν xoV 
οὔτε τοῦ πλούτου τὰς φροντίδας, οὔτε τῆς πενίας τὰ 
δέος ὑπεμείναμεν ἄν. Καὶ τί λέγω τὰ ἐξ αὐτῆς χέρδη; 
Αὐτὸ γὰρ χαθ) ἑαυτὸ τὸ φιλεῖν ἐννόησον ἡλίχον ἐστὶ, 
πόσην φἐρει τὴν εὐφροσύνην, Ev πόσῃ χαθίστησι χά- 
ριτι τὴν φυχὴν, ὃ μάλιστα αὐτῆς ἐστιν ἐξαίρετον. Τά 
μὲν γὰρ ἄλλα τῆς ἀρετῆς µέρη συνεζευγµένον ἔχει 
τὸν πόνον, otov νηστεία, σωφροσύνη, ἀγρυπνία, Ba- 
σχανίαν, ἐπιθυμίαν, ὑπεροφίαν' ἡ δὲ ἀγάπη μετὰ 
τοῦ χέρδους πολλὴν ἔχει xal τὴν ἡδονὴν, χαὶ πόνον, 
οὐδένα, xal χαθάπερ µέλιττα ἀγαθὴ, τὰ πανταχόθεν. 
cuváyouca ἀγαθὰ, εἰς τὴν τοῦ φιλοῦντος χατατίθεται 
Φυχἠν. Kay δουλεύῃ τις, ἠδίω τῆς ἐλευθερίας ἀποφαί- 
νει τὴν δουλείαν. 'Ü γὰρ φιλῶν οὐχ οὕτως ἐπιτάττων. 


215 S. JOANNIS CIR YSOSTCMI 


ὡς ἐπιταττόιενος yaipzt, xalzot Ys τὸ ἐπιτάττειν 
ἡἠδύ: ἀλλὰ µετατίθησιν αὕτη τῶν πραγμάτων τὴν φύ- 
σι», xa πάντα ἓν χεροὶν ἔχουσα Τταραγίνεται τὰ 
ἀγαθὰ, πάσης μητρὺὸς Ἀπιωτέρα, πᾶτης βασιλίδος 
: εὑπορωτέρα, xal τὰ ἐπίπονα χηῦφα ποιεῖ καὶ ῥᾷστα, 
τὴν μὲν ἀρετὴν εὔχολον, τὴν δὲ χαχίαν πικροτάτην 
ἡμῖν ἁἀποφαίνουσα. Σχόπει 6i: Τὸ δαπανᾶν λυπηρὸν 
εἶναι δοκεῖ χαὶ ποιεῖ αὐτὸ αὕτη ἡδύ: τὸ λαμβάνειν τὰ 
ἑτέρων ἡδὺ, xal οὐχ ἀφίησιν αὐτὸ φαίνεσθα: 105, 
ἀλλὰ φεύχειν ὡς μοχθηρὸν παρασκενάδει., Πάλιν τὸ 
χαχκῶς λέγειν, γλυχὺ πᾶπιν εἶναι δοκεῖ: αὕτη τοῦτο 
μὲν μιχρὸν ἀποραίνει, τὸ δὲ χαλῶς λέγειν, ἡδύ' οὐδὲν 
γὰρ οὕτως, ὡς τὸν φιλούμενον ἐγχωμιάζειν, ἡμῖν 
$50. Πάλιν ὁ θυμὸς ἔχει, τινὰ ἡδονὴν, ἀλλ ἐνταῦθα 
οὐχέτι, ἀλλὰ πάντα αὐτοῦ τὰ νεῦρα ἀνῄρηται' κὰν 
λυπέσῃ τὸν φιλοῦντα ὁ ἀγαπώμενος, θυμὸς μὲν οὖδα- 
μοῦ φαίνεται, 6áxpua Gb xal παρακλήσεις, καὶ ἴχε- 
τηρίαι' τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ παροξυνθῆναι. Kv ἴδῃ 
ἁμαρτάνοντα, πενθεῖ καὶ ὁδυνᾶται' ἀλλὰ xa dj ὀδύνη 
αὕτη ἡδονην φέρει. Τῆς γὰρ ἀγάπης καὶ τὰ δάχρυα 
καὶ fj λύπη Ὑγέλωτος παντὸς ἡδίω καὶ χαρᾶς. 00χ 
οὕτω γοῦν ἀναπαύονται οἱ γελῶντες, ὡς οἱ ὑπὲρ 
φίλων χλαίοντες’ xiv ἀπιστῆς, ἐπίσχες αὐτῶν τὰ 
δάχρυα, xal ὡς τὰ ἀνίχεστα παθόντες, οὕτω 
δυσχεραίνουσιν. ᾽Αλλ ἡδονην ἔχει, φτσὺν, ἄτοπον τὸ 
φιλεῖν. "Απαγξ, καὶ εὐφῆμει, ἄνθρωπε" οὐδὲν γὰρ 
οὕτως ἡδονης χκαθαρεύει τοιαύττς, ὡς ἀγάπη γνη- 
σία. 


C. Mh γάρ uot ταύτην εἴπῃς τὸν δημώδη xai ἀγο- 
ραῖον, xal νόσον μᾶλλον f| ἀγάπην οὗσαν, ἀλλὰ ταύ- 
την ἣν ὁ Παῦλος ἐπισητεῖ, τὴν τὸ συμφέρον τῶν 
ἀγαπωμένων σχοποῦσαν, xal pst ovt πατέρων οὗτοι 
φιλοστοργότεροι. Καὶ ὥσπερ οἱ χρήματα φιλοῦντες 
οὐχ ἂν Ἑλοιντο δαπανῆσαι χρήματα, ἀλλ᾽ fiov ἂν Bv 
στενοχωρίᾳ γενέσθαι, f] ἐχεῖνα ἰδεῖν ἑλαττούμενα" 
οὕτω xaY ὁ πρός τινα foie ἔχων, µυρία ἂν ἕλοιτο 
παθεῖν, f| τὸν ἀγαπώμενον χαταθλαπτόµενον Ιδεῖν, 
Πῶς οὖν, qr,ot, τὸν "Ioh fj Αἰγυπτία φιλοῦσα, xa0- 
υδρίσαι Ἠθέλησεν; "Ott ταύτην Σφίλει τὴν ἀγάπην 
τὴν [296] διαθολικἠν. Ὁ μέντοι Ἰωσὴφ οὗ ταύτην, 
ἁλλ᾽ ἓν ὁ Παῦλος ζητεῖ. Ἐννόπσον οὖν ὅσης ἀγάπης 
αὐτοῦ τὰ ῥήματα ἣν, καὶ τὰ πράγµατα à ἐχείνη 
Eye: Καθύθρισόν µε χαὶ ποίησον µοιχαλίδα, xaX τὸν 
ἄνδρα àóixrcov, χαὶ τὴν οἰχίαν ἀνάτρεφον ἅπασαν, 
καὶ σαυτὸν της πρὸς τὸν θεὺν ἔχθαλε παῤῥησίας' 
ἅπερ οὐ µόνον ἐχεῖνον, ἀλλ οὐδὲ ἑαυτῆν φιλούστς 
fv. Οὗτος δὲ ἐπειδὴ γνησίως ἑφίλει, τούτων πάντων 
ἀπῆγε. Καὶ ἵνα µάθης ὅτι αὐτῆς Exfü:to, Ex τῆς 
παραινἑέσεως αὐτὸ χατάµαθε, Οὐ γὰρ ἁπώσατο µύ- 
vov αὐτὴν, ἁλλὰ xaX παραίνεσιν εἰσήγαγε πᾶσαν δι;- 
ναμένην σθέσαι πυράν. Ei γὰρ ὁ χὐριός µου, φη- 
σὶν, οὐ γιγώσχει δι ἐμὲ οὐδὲν τῶν ἐν τῷ olx 
αὐτοῦ. Εὐθέως αὑτην ἀνέμνησε τοῦ Sp , ἵνα ἐν- 
τρέψη. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ὁ ávf,p σὺ, ἁλλ᾽ Ὁ κύριές 
µου, ὃ μᾶλλον ἱκανὸν. fv αὐτῖν χχτασγεῖν, καὶ πεζ- 
σαι ἐννοῆσαι τίς οὖσα τίνης ἐρᾷ, ὅτι δέσποινα onga, 
δούλου. El γὰρ ἐχεῖνος χύριως, xai σὺ χυρία. Ai- 
εχύνθητι τοίνυν την πρὸς τὸν 052302 ὁμιλίαν, καὶ 


ARCHIEP. CONS1 


ANTiNOP. 914 
ἐννόησον τίνος 0032 γυνή, τίνι βούλει συ μπλαχῖναι, 
xal περὶ τίνα ἀχάριστος vfvr) καὶ ἀγνόμων, xax ὅτι 
ἐγὼ πλείονα αὐτῷ ἀπονέμω εὔνοιαν. Καὶ ὅρα πῶς 
ἑπαίρει αὐτοῦ τὰς εὑεργεσίας. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδὲν 
τῶν ὑψηλῶν ἐννοῦσαι ἠδύνατο ἡ θάρύαρος Exsivr xal 
ἀχόλαστος, ἀπ» τῶν ἀνθρωπίνων αὑτὴν ἐντρέπει λέ- 
Tov: Οὐ roce, δι ἐμὲ οὐδέν' τουτέστιν, Etcp- 
ετεῖ µε μεγάλα, xal οὐ δύναµαι τὸν προστάτην Ev 
τοῖς χυρίοις πλΏσαι. Ἐμὲ δεύτερον ἐποίησε δεσπότην 
τῆς οἰχίας, xaX, Οὐδεὶς ὑπεξήρηταί µου, aiv 
CoU. Ἐνταῦθα ἑπαίρει αὐτῆς τὸ φρόνημα, ἵνα χἂν 
οὕτως αἰσχυνθῆναι παρασχευάσῃ, καὶ δείξῃ μεγάλην 
οὖσαν τὴν τιμήν. Καὶ οὐδὲ µέχρι τούτου ἔσττ, ἀλλὰ 
καὶ ἐπῆγαγεν ὄνομα ἰκανὸν αὑτΏν κατατγ2ῖ), λέγων: 
Διὰ τό σε yvraixa αὑτοῦ εἶαι, xal πῶς ποιήσω 
τὸ ῥῆμα τὸ πονηρὺν τοῦτο; Αλλὰ τὶ Ἰέγεις; ὅτι 
οὐ πάρεστιν ὁ ávhp, οὐδὲ οἶδεν ὅτ. ἆδ.χεῖται», "AXX ὁ 
θεὸς ἐπόψεται. Αλλ᾽ οὖχ ἐκέρδανεν οὐδὲν ἀπὸ τῆς 
συμθουλῆς Exclvr, ἀλλ᾽ ἔπεσ-άσατο αὑτό,. Th» γὰρ 
οἰχείαν µανίαν πληρῶσαι βουλομένη, οὐ φιλοῦσα τὸν 
Ἰωσὴφ, ταῦτα ἔπραττε' καὶ ἔτλον ἐξ ὧν μετὰ ταῦτα 
ἐποίησε. Καὶ γὰρ δικαστήῆριον χαθίξει, καὶ χατηγο- 
plav εἰσάγει, καὶ τὰ φευδῖ  χαταμαρτυρεῖ, xai ἐχδί- 
ὅωσι θηρίῳ τὸν οὐδὲν ἐδικηχότα, καὶ ci; Σεσμωτή- 
piov ἐμθάλλει' μᾶλλον δὲ, τό γε αὑτῖς µέρος, xat &- 
εἴλεν οὕτω τὸν δικαστην καθώπλισε. Τί οὖν; ρα 
xai ]ωσὴφ τοιοῦτος: Τούναντίον μὲν οὖν ἅπαν' οὔτε 
γὰρ ἀντεῖπεν, οὔτε κατηγόρησε τῆς γυναικός. Ἡπι- 
στήθη γὰρ ἄν, φησί. Καὶ μὴν σφόδρα ἐφιλεῖτο, xal 
δῆλον οὐκ ἀπὸ τῆς ἀρχΏς µόνον, ἀλλὰ xal ἀπὸ τοῦ τέ- 
λους. El Y&p μὴ σφόδρα αὐτὸν βάρθαρος ἐχεῖνος μα 
κει, χᾶν ἀπέχτεινε σιγῶντα xal οὐδὲν ἀντιλέγοντα 

Καὶ γὰρ Αἰγύπτιος Tv, χαὶ ἄρχων, χαὶ περὶ εὐνὴν 
Ἱδιχημένος, [297] ὡς ἑνόμιςε, χα) παρὰ olxétov, καὶ 
οἰχέτου τοιαῦτα εὐεργετηθέντος. 'AXA' ἐνίχησε ταῦτα 
πάντα ὁ πόθος xa ἡ χάρις, ἦν ὁ θεὸς αὐτοῦ κατ- 
έχεε. Μετά δὲ τῆς χάριτος καὶ τῆς ἀγάπης ταύτης 
χαὶ τεχμήρια εἶχεν οὗ μιχρὰ, εἰ διχαιολογεΐσθαι 
ἐθούλετο, αὐτὰ τὰ ἱμάτια. El γὰρ αὐτὴ ἣν ἡ βιασθεῖσα, 
τὸν χιτῶνα αὐτῆς περιεῤῥηχθαι ἔδει, τὴν bli) χατ- 
εσπαράχθαι, οὗ τὰ ἐχείνου χατέχειν ἱμάτια. "AAA" 
Tixovce, φησὶν, ὅτι ὕψωσα τὴν φωνγ]ὴν, xal κατα: 
Auxów τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. ἀπῆ.ῖθ8ε. Τΐνος οὖν Évzxsv 
καὶ ἀπέδυσας ; τὶ γὰρ παθούση βίαν ἀγαπητὸν ἣν ; 
Τὸ ἀπαλλαγῆναι τοῦ ἑνοχ. cuve. Ἐγὼ 65 οὐχ ἐντεῦ- 
θεν µόνον, ἁλλὰ χαὶ ἐκ τῶν μετὰ ταῦτα δεῖξα, δυνή- 


 Gopat αὐτοῦ τὴν εὔνοιαν xa τὴν ἀγάπην. Καὶ γὰρ 


ὅτε εἰς ἀνάγχην ἑνέπεσε τοῦ την αἰτίαν εἰπεῖν τοῦ 
δεσμωτηρίου xai τῆς ἐχεῖ διατριθῆς, οὐδὲ τότε ἐξ- 
εἴπε τὸ δρᾶμα, ἀλλὰ τί φησι; Kul ἐγὼ οὐκ ἐποίήσα 
οὐδὲν, ἀἆ.λ.ὰ κ.ϊοπῇ ἑκ.ιάπη; ἐκ vic Ἑέραίων" 
xai οὑδαμοῦ µέμνηται τῆς μοιχαλίδος, οὐδὲ χαλλωπί- 
ζεται ἐπὶ τῷ πράγματι, ὃ πᾶς τις οὖν ἂν ἔπαθεν, εἰ 
καὶ ph φιλοτ.ίας ἔνεχὲν, ἀλλ ὥστε μὴ δόςαι πονη- 
ρᾶς ἔνεχεν αἰτίας eig τὸ οἴχημα ἐμθεθλΏσθαι ἐχεῖνο. 
El γὰρ χαὶ ἁμαρτάνοντες ἄνθρωποι, οὐδὲ οὕτως ἁπ- 
έχονται τοῦ ταῦτα ἐγχαλεῖν, xaízo: ys αἰσχύνην τοῦ 
πράγματος ρέροντος, πῶς οὑκ ἅς'ον θαυμάσαι Exel- 
vo, ὅτι καὶ χαθαρὸς ὢν οὐχ εἶπε τὸν ἔρωτα τῆς γυ- 


273 


vero libertatem a curis, ac neque divitiarum sollici- 
tudines , neque paupertatis metum | sustineremus. 
Ecquid dico de lucris ος illa partis? Ipsa quoque in 
se dilectio, quanta sit considera, quantam ferat luti- 
tiam, in quanta gratia constituat animam : quod qui- 
dem in illa eximium est. Ali: namque virtutis partes 
conjunctum habent laborem ; verbi gratia, jejunium, 
temperantia, vigilis , invidiam, concupiscentiam, 
contemptum : caritas autem cum lucro multam habet 
etiam voluptatem, et laborem nullum : et sicut bona 
apis, undique bona colligens, illa deponit in. anima 
ejus qui diligit. Etiamsi quis serviat, libertate sua- 
viorem exhibet servitutem. Qui enim amat non ita 
gaudet cum imperat, ut cum imperatur, etiamsi im- 
perare sit jucusdum ; sed ipsa rerum naturam trans- 
1iutat, advenitque in manu bona omnia habens, qua- 
vis matre blandior, quavis regina locupletior : quaque 
laboriosa sunt, levia et facilia reddit, virtutem faci- 
lem, nequitiam acerbissiinam nobis exhibens. Ani- 
madverte autem : impendere videtur molestum esse, 
et hoc illa dulce reddit ; aliena. accipere jncundum, 
et noi sinit illud jucundum apparere, sed ut pravum 
fugere suadet. Rursus maledicere suave omuibus vi- 
detur esse ; ipsa autem illud amarum esse declarat, 
et benedicere dulce : nihil enim nobis ita suave e:t, 
ut Jaudare eum quei amamus. Rursus ira aliquam 
habet voluptatem ; at hic nequaquam, sed omnes ejus 
nervi sublati sunt : ctiamsi is qui diligitur diligenti se 
molestiam crearit, ira nusquam apparet, sed lacrymas, 
adbortationes et supplicationes : tantum abest ut ex- 
asperetur. Etiamsi videat. peccantem , luget et dolet; 
sed dolor ille voluptatem zffert. Caritatis enim lacry- 
m:e et dolor risu sunt omui οἱ gaudio suaviores. Non 
adeo igitur quiescunt ii qui rident, ut ii qui pro ami- 
cis plorant : et si id non credis, reprime illorum la- 
erymas, οἱ ac si gravissima paterentur, ita :gre fe- 
runt. At amare, inquies, absurdam habet voluptatem. 
Absit, boua verba, o liomo : nihil enim ita purum est 
ut caritas genuina. 

1. Ne mili enim dicas illam popularem et forcn- 
sem, qui est. potius inorbus, quain caritas et amor, 
sed lianc quam Paulus quxrit, qu: quod utile. dile- 
ctis est spectat, et videbis illos esse patribus aman. 
tiores. Ac quemadmodurn ii qui pecunias amant, pe- 
cunias impendere non elegerint, sed suavius putant 
in angustia esse, quam illas imminutas videre : sic 
et ille qui erga aliquem bene el suaviter affectus est, 
iunumera pati maluerit, quam dilectum videre laesum. 
Quomodo igitur, inquies, ZEgyptia illa, quie Josc- 
phun. amabat, illum. contumelia afficere. voluit ? 
Quia illum amabat dilectione diabolica. Joseph vero 
non hauc babuit, sed eai quam Paulus dilectionem 
quirebat. Cogita igitur quantze caritatis ejus verba 
essent, et quas res illa dicebat : Me contumelia afíice 
et adulteram redde : injuriain infer viro, et totam snb- 
verte domum, teque ipsum abjice a fiducia quam in 
Deum habes : qux verba illius erant, qua nec illum, 
rec seipsam amaret. Πίο autem, quoniam sincere 
czmabat, hic omuia abjecit. Atque. ut ediscas quod 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XXXIl. 


271 


ejus curam gereret, ex ejus adhortatione id. percipe. 
Non modo enim illam repulit, sed et adhoriationem 
induxit, qux: poterat omnem flammam exstinguere : 
Si enim dominus meus, inquit, propter me nihil novit in 
domo sua (Gen. 59, 8). Statim illi virum suum in 
mentem revocavit, ut illam pudore afticeret. Nec di- 
xit, Vir tuus, sed Dominus meus, quod mogis posset 
illam retinere et suadere cogitare, quxmnam cuin es- 
Set, quem amaret, nempe domina servum. Naui si 
ille est dominus, et tu domina. Pudeat ie. igitur col- 
loquii talis cum servo, et cogita cujus cum sis uxor, 
cum quo velis coire, et in quem sis ingra!a, et quod 
ego majorem exhibeam benevolentiam. Vide autem 
quomodo cjus extollat beneficia. Quia enim nihil su- 
blime poterat barbara illa et impudica cogitare, ab 
humanis illam pudore suffundit, dicens : Propter me 
nihil cognoscit ; id cst, Magna mihi beneficia confert, 
nec possum patronum in rebus przecipuis lx:dere. Mo 
secundum dominum fecit domus su:, οἱ Nullus exi- 
mitur, nisi tu. llic ejus scusum et animum extollit, ut 
sic illam ad pudorem inducat, et ostendat magnum 
esse honorem. Neque hic substitit, sed etiam iuduxit 
nomen quod posset illam retinere dicens : Eo quod 
{τι sis uxor ejus ; et quomodo faciam verbum hoc malum ? 
Sed quid dicis? Non adest vir, neque scit se injuria 
affici ? Sed Deus aspiciet. At nibil ex tali cousilio illa 
lucrata est, sed illum attraxit. Furorem namque suum 
coniplere volens, non amaus Josephum lixc fecit, ut 
palam estex iis quie postea designavit. Judicium euim 
constituit, ct accusationem infert, atque falsa testifi- 
catur, ac ferie tradit eum, qui se nihil lserat, in 
carceremque conjicit ; imo potius, quantum in se 
eiat, occidit : it nempe judicem armavit. Quid igi- 
tur? eratue Joseph etiam talis? Imo contra ; neque 
enim contradivit, neque mulierem accusavit. At, in- 
quies, non creditum illi fuisset. Atqui valde amaba- 
tur, ut palam cs!, non cx principio solum, scd etiam 
ex fine. Nisi esim illum barbarus ille multum dile- 
xisset, etiam occidisset silentem ct nihil contradicen- 
tem. Etenim /Egyptius erat et princeps, et iu conjugal: 
lecto affectus injuria, ut pntabat; et a famulo, a famulo 
inquam, qui tot beneficia acceperat. Sed liic oninia 
vicit dilectio et gratia, quam Deus in illum infudit. 
Cum gratia autem et dilectione hac indicia habuit noa 
parva, si jure contendere voluisset, ipsa vestimenta. 
Si enim illa vim passa fuisset, oportebat ruptam cjus 
fuisse tunicam, laceratum vultum, non illius vesti- 
menta tenere, Sed audivit, inquit, quod vocem exiuli, 
et relictis vestibus abiit (Gen. $9, 19). Cur ergo eum 
exuisti ? quid vim patienti optandum erat? Ut libe- 
raretur ab co qui sihi violentiam inferret. Ego vero 
non hinc tantum, sed ctiam ex sequentibus ostendere 
possim ejus benevolentiam et amorem. Etenim cum 
in necessitatem incid:t, ut causam diceret carceris οἱ 
diuturna in illo mor:e; neque tunc drama iliud et 
rem gestam aperuit ; sed quid a't ? Et ego nihil feci, 
sed fuiio sublatus sum ez terra. [lebraorum (Gen. 40. 
15). Et nusquam meinorat adulteram ; neque de ea ro 
gloriatur, quod quislibet alius. fecisset, ctiamsi nion 


-—-é 


275 
glorix causa, sed ne videretur mala de caua in tale 
conjectus fuisse domicilium. Si enim peccantes ho- 
mines neque sic abstinent a tali accusatione, etiamsi 
ves dedecus afferat: quomodo non dignus admira- 
tione ille est, quod cum esset purus, non dixerit 
amorem mulieris, neque peccatum evulgaverit, ne- 
que etiam quando in solium ascendit et "Egypti to- 
tius rex factus est, injurize sibi a muliere illae re- 
cordatus sit, neque ab illa paenas expelierit ? 

8. Vidistin' quomodo ipse ejus curam habebat; illa 
vero non amabat, sed furcbat? Neque enim Josephum 
diligehat, sed volebat libidinem explere : nam si quis 
$psa verba accurate examinaverit, ea furorem omnino 
spirant et c:dem. Quid enim ait? Induxisti puerum 
Hebrewun , s nobis illuderet ( Gen. 59, 17 ) : benefi- 
cium marito exprobrans: et vestimenta ostendebat , 
omni fera sasvior. Sed non ita ille. Ecquid dico 
ejus erga ipsam benevolentiam, quando erga fratres, 
qui ipsum pene occiderant , talis erat, ct numquam 
de ipsis vel intus vel foris aliquid grave vel mole- 
stum dixit ?* Ideo Paulus caritatem dixit esse matrem 
omnium bonorum, camque przfert siguis aliisque 
Charismatibus. Quemadmodum enim si vestes et 
calcei aurei sint, alio etiam indicio opus habemus , 
«€ noscamus regem ; si vcro purpuram videamus et 
diadema , nullum aliud regni signum videre qui- 
rimus : ita hic quoquc. Cum caritatis est. impo- 
situm diadema, sufficit ut Christi verum discipu- 
lum ostendat, nou nobis tantum , sed etiam infi- 
delibus. 1n hoc enim, inquit, cognoscent omnes 
quod discipuli mei estis, si dilexerjtis invicem ( Joan. 
45, 55). Itaque hoc signum omnibus signis est 
majus, siquidem in ipso cognoscitur discipulus. 
Etiamsi enim quidam innumera edant signa , si in- 
vicem dissideant, ridiculi infidelibus erunt : quemad- 
modum si nullum faciant signum , et sese valde mu- 
two diligant , et venerandi et. invicti apud omnes 
manebunt. Nam et Paulum ideo miramur, non propter 
mortuos quos suscitavit, non propter leprosos quos 
mundavit, sed quia dicebat , Quis infirmatur, et ego 
non infirmor? quis scandalisatur , et ego non uror 
(2. Cor. 14, 299 ) * Etiamsi enim millia ad hiec signa 
adjeceris , par nihil dices. Nam et ipse dicebat, 
magnam sibi mercedem repositam esse , non quod 
signa fecisset , sed quia infirmis factus est infirmus. 
Quaenam est enin , inquit, mca merces ? Ut evange- 
lizans sine sumptu ponam Esangelium (1. Cor. 9, 18). 





S. JOANNIS CHR YSOSTOM] ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


270 


Et cum 9ο apostolis praponit, non d:cit, lura quam 
ipsi feci signa, sed , Plus illis laboravi ( 4. Cor. 45, 
10 ). Quin etiam faine ideo mori volebat, pro salute 
discipulorum : Bonum est euim , inquit , mihi magis 
mori, quam wu gloriationem meum quis ecacuet (1. Cor. 
9, 15) ; non quod ipse gloriaretur, sed ne videretur 
ipsis exprobrare. Nusquam eniw solet gloriari in 
bonis operibus suis , si tempus ad id non vocet ; scd 
etiamsi coactus sit , iusipientem se vocat. 

Paulus aliquando coactus. gloriatur. — Si quando 
autem. gloriatur , in infirmitatibus, in contumeliis , 
in eo quod valde misereatur eorum quibus molestia 
creatur, id facil ; ut etiam hoc loco dicit : Quis in- 
Érmatur, et ego non infirmor ? leac verba sunt peri- 
culis ipsis majora : ideoque illa posteriora ponit , 
sermonem amplificans. Quanam ergo re nos digui 
fuerunus, si cum illo comparemur, qui neque pecu- 
nias despicimus propter nos ipsos , neque superflua 
ex facultatibus erogamus ? At non ille sic, sed et 
animam et corpus tradebat , ut qui illum lapidabant 
et colaphis c:debant , regnum consequerentur. Bic 
euim me , inquit , docuit Christus diligere, qui no- 
vun: mandatum reliquit de dilectione, et quod ipse 
operibus implevit, Etenim cum Rex uuiversorw 
esset, οἱ beata illius naturz ; homines , quif. 
nihilo produxit , et quibus millia contulit beneficia , 
se contumelia afficientes et respucntes non aversatus 
est, sed et homo factus est propter illos , cum mere- 
tricibus et publicanis conversatus est , daeinoniacos 
curavit, et caelum promisit. Post hac autem omnia 
comprehensum ipsum colaphis ceciderunt, ligave- 
runt , flagellarunt , irriserunt, demum crucifixerunt. 
Sed ne sic quidem illos aversatus est , sed cum sur- 
sum esset in cruce, dixit, Pater, dimitte illis pecca- 
(um ( Luc. 25, 54). Latronem vero, qui eum aute 
accusaverat , etiam in paradisum introduxit , et per- 
sequutorem Paulum apostolum fecit; sibi autein pro- 


prios et addictos discipulos ad mortem tradidit 


propter Jud:zeos , qui ipsum crucilixerant. Πας igitur 
omnia , qux: Dei sunt, qux: hominum, apud uos col- 
ligentes , h:ec przeclara gesta zemulemur, et caritatem 
charismatibus ominibus superiorem acquiramus , ut 
et przssentia. et futura bona assequamur : quorum 
utinam nos parüicipes fieri contingat , gratia οἱ beni- 
gnitate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri 
unaque Spiritui sancto gloria, imperium , honor, 
nunc et semper, et in szcula szeculorum. Amen. 





HOMILIA XXXIII. 


Cav. 15, v. 4. Caritas. patiens est, benigna es! : non 
ennulatur , non. agit perperam , non inflatur. 

1. Postquam enim pronuntiavit, nec fldei, nec 
scientiz,nec prophetise neque linguarum, neque cha- 
rismatuin,nec perfect:e vit:e,nec martyrii , si caritas 
absit, magnam esse utilitatem , necessario deinceps 
deseribit immensam ejus pulchritudinem , quasi 
quibusdam celoribus virtutis partibus ejus imaginem 
exornans, et. ejus membra omnia accurate compo- 


neus. At ne przetercurras, dilecte , ea qux dicuntur, 
sed eorum singula examina diligentissime , ut rci 
thesaurum videas, et pictoris artem. Perpende igi- 
tur unde statim. inceperit, et quam primam posuerit 
omnium bonorum causam. Quid autem boc est? la- 
tientia ; hzc philosophi:e omnis est radix. ldeo sa- 
piens quispiam dicebat : Vir patiens est multa prau- 
denti : qui autem. impaliens est. valde insipiens cst 
(Prov. 14,29). Et cum urbe munita ipsum. compa- 


215 


vatxbc, οὐδὲ ἐξεπόμπευσε τὴν ἁμαρτίαν , οὐδὲ fvixa 
ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνέθη xal τῆς Λἰγύπτου πάσης ἑγέ- 
νετο βασιλεὺς, ἐμνησιχάχησε τῇ γυναιχὶ, οὐδὲ ἀπῄτησε 
δίχην ; 


η’. Είδες πῶς αὐτὸς μὲν Σχῄδετο, ἐχείνη δὲ οὐχ ἑφί- 
λΣι, ἀλλ ἐµα[νετο; Οὐ γὰρ τὸν Ἰωσὴφ ἐφίλει, ἀλλά τὴν 
ἀχολασίαν πληρῶσαι ἐθούλετο' χαὶ αὐτὰ δὲ τὰ ῥήματα 
εἴ τις ἐξετάσειεν ἀχριθῶς, μετὰ θυμοῦ καὶ πολλοῦ 
φόνου. Τί γάρ φησιν; Εἰσήγαγες zaióa 'E6paior 
ἐμπαίζειν ἡμῖν, ὀνειδίζουσα τὴν εὐεργεσίαν τῷ 
&vüpi* xol τὰ ἱμάτια ἐπεδείχνυ, θηρίου παντὸς 
ἀγριωτέρα γενοµένη. "AX οὐκ ἐχεῖνος οὕτω. Καὶ τί 
λέγω τὴν πρὸς ταύτην εὔνοιαν, ὅπου γε xal πρὸς 
τοὺς ἀνελόντας ἁδελφοὺς τοιοῦτος fjv, xal οὐδὲ περὶ 
ἐχείνων οὐδέν ποτε εἶπε δυσχερὲς, οὐκ ἔνδον, οὐχ 
ἔξω; Διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος «hv µητέρα τῶν ἀγαθῶν 
ἁπάντων ταύτην εἶναί qnot, χαὶ σημείων xal τῶν 
ἄλλων χαρισµάτων προτίθησιν. Ὥσπερ yàp χρυσῶν 
μὲν ἑματίων ὄντων xal ὑποδημάτων, δεόµεθα xal 
ἑτέρου τινὸς ἑνδείγματος ^, ὥστε τὸν βασιλέα μα- 
θεῖν' ἂν δὲ τὴν ἁλουργίδα ἴδωμεν xoi τὸ διάδηµα, 
οὐδὲν ἕτερον ἐπιζητοῦμεν τῆς βασιλείας ἰδεῖν ση- 
μεῖον’ οὕτω Of) xal ἐνταῦθα. Όταν τὸ τῆς ἀγάπης 
ἐπίχειται διάδηµά, ἀρχεῖ δεῖξαι τοῦ «Χριστοῦ τὸν 
ἀχριθῆ μαθητὴν, οὐχ ἡμῖν µόνον, ἀλλὰ χαὶ τοῖς ἁπί- 
στοις. Εν τούτῳ γὰρ, φησὶ, γγώσονται πάντες, 
ὅτι µαθηταί μού ἐστε, ἑὰν ἀγαπᾶτε à 1λή.ους. 
ἝὭστε τὸ σημεῖον τοῦτο σηµείων ἁπάντων μεῖσον, εἴ 
ΥΕ lv αὐτῷ γνωρίζεται ὁ μαθητής. Κἂν γὰρ µυρία 
ποιῶαί τινες σημεῖα, στασιάζωσι δὲ πρὸς ἀλλήλους, 
χαταγἑλαστοι τοῖς ἀπίστοις ἔσονται' ὥσπερ χᾶν µη- 
δὲν ποιῶσι σημεῖον, [298] ἀγαπῶσι δὲ ἀλλήλους 
ἀχριθῶς, χαὶ αἰδέσιμοι χαὶ ἀχείρωτοι πᾶσιν ὄντες 
διαµένουσιν. Ἐπεὶ xai Παῦλον διὰ τοῦτο Βαυμάζο- 
μεν, οὗ διὰ τοὺς νεχροὺς οὓς ἤγειρε», οὐδὲ διὰ τοὺς 
λεπροὺς οὓς ἐκαθάρισεν, ἀλλ ἐπειδὴ ἔλεγε, Τίς 
ἀσθεγεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ,; «(c σκανδα.ίζεται, xal 
οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι; K&v γὰρ µυρία πρὸς ταῦτα 0fic 
σημεῖα, οὐδὲν ἴσον ἐρεῖς' ἐπεὶ xal αὐτὸς μισθὸν ἆπο- 
χεῖσθαι µέγαν ἔφησεν αὐτῷ, οὐκ ἐπειδὴ σημεῖα 
ἐποίει, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῖς ἀσθενοῦσι γέγονεν ὡς ἀσθε- 
νῆς. Τίς γάρ μού ἐστι, φησὶν, ὁ μισθός; "Iva εὐ- 
αγγε-ιζόµενος, ἁδάπανον θήσω τὸ Εὐα]γέ-ιον. 
Καὶ ὅταν τῶν ἀποστόλων ἑαυτὸν προτιθῇ, οὐ λέγει, 


4 Legebatur ἑνδύματος, 








IN EPI;ST. 1 AD COR. HOMIL. XXX Hl. 


270 
Περισσότερα αὑτῶν σημεῖα Erolnoa* ἀλλὰ, Περισσό- 
τερον αὐτῶν ἐκοπίασα. Καὶ λιμῷ δὲ διὰ τοῦτο 
ἐδούλετο ἁποθανεῖν διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν μαθητῶν" 
Κα.ὶὸν yáp pov ua AAov, φησὶν, ἀποθανεῖν, f) τὸ 
καύχημά µου Qva τις κενώσῃ" οὐχ ἐπειδῃ Exavyd:o 
αὐτὸς, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ δόξη ὀνειδίζειν αὐτοῖς. Οὐδαμοῦ 
yàp οἷδε χανχᾶσθαι ἐπὶ τοῖς αὐτοῦ κατορθώµασι, μὴ 
καλοῦντος κχαιροῦ, ἀλλὰ x&v ἀναγχασθῃ, ἄφοονα 
ἑαυτὸν χαλεῖ. 

Ei δὲ ποτε xal χαυχᾶται, ἓν ἀσθενείαις, ἓν ὕδρε- 
σιν, Ev τῷ σφοδρῶς συναλγεῖν τοῖς ἑπηρεαζομένοις, 
ὥσπερ οὖν xaX ἐνταῦθά φησι, Τίς ἀσθεγεἴ, xal οὐκ 
ἀσθενῶ; Ταῦτα xat χινδύνων µείζω τὰ ῥήματα: διὸ 
χαὶ ὕστερον αὐτὰ τίθησιν, αὔξων τὸν λόγον. Τίνος οὖν 
ἂν εἴημεν ἄξιοι ἡμεῖς πρὸς ἐχεῖνον ἐξεταζόμενοι, οἱ 
μήτε χρημάτων χαταφρονοῦντες δι’ ἡμᾶς αὐτοὺς, 
μήτε τὰ περιττὰ προϊέμενοι τῶν ὄντων; 'AX)' οὐχ 
ἐχεῖνος οὕτως, ἀλλὰ xat τὴν ψυχἣν xai τὸ σῶμα ἐπ. 
εδίδου, ἵνα οἱ λιθάσαντες αὐτὸν xat ῥαπίσαντες, βασι- 
λείας ἐπιτύχωσιν. Οὕτω γάρ µε, φησὶν, ἀγαπᾷν ἑἐδί- 
δαξεν ὁ Χριστὸς, ὁ τὴν χαλὴν ἐντολὴν χαταλιπὼν τὴν 
περὶ τῆς ἀγάπης, xal ἣν αὐτὸς διὰ τῶν ἔργων ἐπλή- 
poss. Καὶ γὰρ βασιλεὺς τῶν ὅλων τυγχάνων, xat τῆς 
paxaplac ἐχείνης φύσεως ὧν, ἀνθρώπους, οὓς ἐξ οὖκ 
ὄντων ἐποίησε, xat οὓς µυρία΄ εὐηργέτησε, τούτους 
ὑθρίζοντας xal διαπτύοντας οὐχ ἀπεστράφη, ἀλλὰ 
χαὶ ἄνθρωπος ἐγένετο δι᾽ αὐτοὺς, xal συνανεστράφη 
πόρναις xai τελώναις, καὶ τοὺς δαιμονῶντας ἰάσατο, 
xaX τὸν οὑρανὸν ἐπηγγείλατο. Καὶ μετὰ ταῦτα πάντα 
λαθόντες αὐτὸν ἑῤῥάπισαν, ἔδησαν, ἑμαστίγωσαν, 
χατεγέλασαν, τέλος ἑσταύρωσαν. Καὶ οὐδὲ οὕτως ἁπ- 
εστρέφετο, ἀλλὰ xal ἄνω Qv àv τῷ σταυρῷ, φησί 
Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν. Τὸν δὲ πρὸ 
τούτου κατηγοροῦντα λῃστὴν xai εἰς παράδεισον εἰσ- 
Ίγαχε, καὶ τὸν διώχτην Παῦλον ἀπόστολον ἐποίησε, 
καὶ τοὺς οἰκείους τοὺς αὐτοῦ χαὶ ἀναχειμένους αὐτῷ 
μαθητὰς εἰς θάνατον ἐξεδίδου διὰ τοὺς σταυρώσαντας 
αὐτὸν Ἱρυδαίους. Ταῦτ) οὖν ἅπαντα παρ ἑαυτοῖς 
συλλέγοντες τὰ τοῦ θεοῦ, τὰ τῶν ἀνθρώπων, ζηλώ: 
σωμµεν ταύτα τὰ κατορθώματα, xal τὴν χαριαµάτων 
ἁπάντων ἀνωτέραν χτησύµεθα ἀγάπην, ἵνα καὶ τῶν 
παρόντων xai τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν' 
ὧν Ὑένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλ- 
ανθρωπίᾳ [299] τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, xpá- 
τος, τιμή, νῦν xaX ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἱώ- 
vov. Αμήν. 


OMIAIA AT*. 


H ἁγήπη µακροθυμεῖ, χρηστεύεται, οὐ (nAoi, 
οὐ περπερεύεται, οὗ φυσιοῦται. 


a'. Ἐπειδὴ yàp ἀπεφήνατο, ὅτι καὶ πίστεως xal 
γνώσεως xai προφητείας xaX γλωσσῶν καὶ yaptapá- 
των xai ἰαμάτων xat βίο» &xpou xat μαρτυρίου ταύ- 
της ἁπούσης οὐδὲν ὄφελος µέγα, ἀναγχαίως λοιπὸν 
ὑπογράφει sb χάλλος αὐτῆς τὸ ἀμήχανον, χαθάπερ 
τιαὶ χρώμασι τοῖς µέρεσι τῆς ἀρετῆς τὴν εἰχόνα 
αὐτῆς χαταχοσμῶν, xal τὰ µέλη αὐτῆς ανντιθεὶς 
μετὰ ἀχριθείας ἅπαντα. ᾽Αλλὰ ph παραδράµῃς. 
ἀγαπητὲ. τὰ λεγόμενα, ἀλλ ἕχαστον αὐτῶν μετὰ 


πολλῆς ἑἐξέταζε τῆς ἐπιμελείας, ἵνα xal τοῦ πρᾶ- 
Yuato; εἰδῇς τὸν θησαυρὸν, χαὶ τοῦ ζωγράφου τὴν 
τέχνην, Σχόπει γΥοῦν πόθεν εὐθέως Ἡρξατο, χαὶ τί 
τέθειχε πρῶτον τὸ πάντων αἴἶτιον τῶν ἀγαθῶν. Τί δὲ 
τοῦτό ἔστι; Μαχροθυμία. αὕτη τῖς φιλοσοφίας di 
ῥίξα πάσης. Aib xal τις σοφὸς ἔλεγε Μαχρόθυμος 
ἀν ᾗρ πολὺς ἓν φρονήσει, à δὲ ὁ.ιγόψ.υχος ἴσχυ- 
poc ἄφρων. Καὶ «lec δὲ παραθαλὼν χαὶ αὐτῇ 
ἰσχυρᾷ, ἁσφαλεστέραν αὐτὴν ἔφησεν ἐχείνης εἶναι. 
Καὶ γὰρ ὅπλον ἐστὶν ἅμαχον, χαὶ πύργος τις ἀῤῥα- 
γῆς, πάντα δ.ακρουοµένη ῥᾳδίως τὰ λυπηρἀ. Καὶ 
χαθάπερ εἰς ἄθυσσον σπινθὴρ ἐμπεσὼν ἐχείνην μὲν 


271 
οὐδὲν παρέθλαψεν, αὑτὸς ἓξ ἐσθέσθη ῥᾳδίως' οὕτως 
εἰς µαχρόθυµον duytv ὅπερ ἂν ἐμπέσῃ τῶν ἀλοχί- 
των, τοῦτο μὲν ἀφανίζεται ῥᾳδίως, ἑκείνην δὲ οὗ 
ταράττει. Καὶ γὰρ πάντων στεῤῥότερον μακροθυμία: 
xàv ατρατόπεδα εἴπῃς, κἂν γρήματα, χἂν ἵππους, 
χᾶν τείχη, xXv ὅπλα, χᾶν ὁτιοῦν, οὐδὲν ἴσου µαχρο- 
θυµίας ipst;. 'O μὲν γὰρ ἐκεῖνα περιθεθλημένος, 
ὑπὸ θυμοῦ χραττθεὶς πολλάκις, χαθάπερ µειράχιον 
εὐτελὲς, περιτρέπεται, xal πάντα θορύθου πλτροϊ 
χαὶ ζἁλης ' οὗτος δὲ ὥσπερ ἐν λιμένι χαθήµενας, 
βαθείας ἁπολαύῦει γαλήνης ' xàv ζημίᾳ περ:6άλῃς, 
o)x ἐχκίνησας τὴν πἐτραν, χἂν ὕόριν ἐπαγάγῃς, οὐκ 
ἔσεισας τὸν πύργον, χἂν πληγὰς προστρίφης, o2x 
ἔπληξας τὸν ἀλάμαντα ' χα) γὰρ µακρόθιµος δ.ὰ 
τοῦτο λέγεται, ἐπειδῃ µαχράν τινα καὶ μεγάλτν ἔχει 
φυχήν τὸ γὰρ paxpbv, xal µέγα λέγεται. ᾽Αλλὰ 
τοῦτο τὸ χαλὸν ἀπὸ τῆς ἀγάπης φύσται, καὶ τοῖς 
χεκτηµένοις xal τοῖς ἀπολαύουσι πολλην παρέχον 
τὴν ὠφέλειαν. Μὴ Yáp pot τοὺς ἀπεγνωσμένους 
εἴπῃς, ob ποιοῦντες χαχῶς καὶ uy πάσχοντες γα- 
χῶς, χείρους γίνοντα.. Ἐνταῦθα γὰρ οὐ παρὰ τὴν 
μαχροθυμίαν τούτου, ἀλλὰ παρ᾽ ἑἐχείνους τοὺς οὐκ 
εἷς δέον αὐτῇ χρωµένους τοῦτο συµθαἰνει. Mi τοίνυ» 
pot τούτους εἴπῃς, ἀλλὰ τοὺς ἐπιειχεστέρους, οἳ 
μεγάλα ἐντεῦθεν κχερδαίνουσιν. "Όταν γὰρ κανῶς 
ποιῄσαντες μη πάθωσι χακῶς, την πραῦτιτα τοῦ 
[500] παθόντος θαυμάσαντες, µεγίστην ἐντεῦθεν καρ- 
ποῦνται φιλοαρφίας δ.δασχαλίαν. Αὐτὸς δὲ οὐδὲ µέχρι 
τούτου ἵσταται, ἀλλά χαὶ τὰ ἄλλα αὐτῆς ἐπάγει χατ- 
ορθώματα, λέγων ΧἈρηστεύεται. Ἐπειδὴ γάρ τι- 
νές εἰσι», οἳ τῇ µαχροθυμίᾳα οὐκ εἰς τὴν olxsiav xi- 
χρηντα! φιλοσοφίαν, ἀλλ εἰς τὴν ἄμυναν τῶν παρ- 
οξυνάντων, ὃ.αῤῥηγνύντες ἑαυτοὺς, φησιν ὅτι οὐδὲ 
τοῦτο ἔχει τὸ ἑλάττωμα. Διὸ καὶ ἐπήγαγε, Χρη- 
στεύεται. 02 γὰρ ἐπὶ τῷ τὴν φλόγα ἀνάψαι τῶν ὑπὺ 
τῆς ὀργῆς ἐκχαιομένων Ἰθικώτερον αὐτοῖς κέχρην- 
ται, ἁλλ᾽ ἐπὶ τῷ καταπραῦναι xal χατασθέσαι' xal 
οὗ µόνον τῷ φέρειν γενναίως, ἀλλὰ xai τῷ θερα- 
πεύειν χα) παραχαλεϊῖν τὸ ἕλχος ἰῶνται xai τὸ τραῦ- 
pa Όεραπεουσι τοῦ θυμοῦ' Οὐ (loi "Eo: γὰρ 
xai μαχκρόθυμό» τινα εἶναι χαὶ ῥάσχανον, καὶ τούτῳ 
ἐχεῖνο διαρθείρεται τὸ χατόρθωμα. Αλλ' αὕτη xal 
τοῦτο δ.ἐφυνεν. OD περπερεύεται. Τουτέστιν, οὐ 
προτετεύεται" καὶ γὰρ συνετὸν ἐργάνετα, τὸν ἀγα- 
πῶντα xal βαρὺν χαὶ Λεθγχότα. TOv μὲν γὰρ αἱ- 
σχρῶς φιλούντων ἴδιον τὸ ἑλάττωμα τοῦτο" ὁ OS ταύ- 
την εἰδὼς την ἀγάπην, τούτων μάλιστα πάντων ἁπ- 
ἠλλαχται. "Όταν γὰρ θυμὸς ἕἔνδον µὴ 0, καὶ προ- 
πέτεια πᾶσα ἀνῄρηται xal ὕδρις. Καὶ γὰρ χαθάπερ 
τις ἄριστος Υεωργὸς ἔνδον ἐγχαθημένη τῇ duy ἡ 
ἀγάπη, οὐχ ἀφίησιν οὐδὲν τούτων βλαστῆσαι τῶν 
ἀκανθὼν. OD φᾠυσιοῦσαι. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν πολλοὺς 
ἐπ᾽ αὐτοῖς τούτοις τοῖς χατορθώµασι μέγα φρονοῦν- 
τας, οἵον ὅτι µή ἐστι ῥάσκανος μηδὲ πονηοὸὺς μηδὲ 
ὁλιγόγυχος μηδὲ προπετής. 0ὐδὲ γὰρ πλούτῳ xal 
πενίᾳ ταρυφέστηκε τὰ χαχὰ ταῦτα µόνον, ἀλλὰ καὶ 
αὐτοῖς τοῖς φύσει καλοῖς. "AXX ἡ ἀγάπη μετὰ ἀχρι- 
θείας ἐχκαθαίρει πάντα. Σχόπει δέ" Ὁ μαχρόθυμος 
οὐ πάντως xal χρηστός ' ἂν δὲ μὴ f; χρηστὸς, πονη- 
ρία τὸ πρᾶγμα γίνεται, καὶ χινδυνεύξ. εἰς µνησιχα- 
χίαν ἐμπεσεῖν. Διά τούτο αὕτη τὸ φάρμακον δοῦσα, 
τὴν χρηστότητα λέγω, χαθαρὰν διατηρεῖ τὴν ápc- 
την. Πάλιν ὁ χρηστὸς πολλάκις εὔχολος γίνεται, ἀλλὰ 
καὶ τοῦτο αὕτη διορθοῦται. Ἡ ἁγάπη yàp, φησὶν, 
ob περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται. Ὁ χρηστὸς xal 


LI 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. ΟΟΝΡΤΑΝΤΙΝΟΡ. 278 


µαχρόθυµος ἁλαζονεύεται πολλάχις' ἀλλὰ xot ταύτην 
ἀναιρεῖ τὴν xaxíav. 

f. Καὶ θέα πῶς αὑὐτῆν οὐκ ἀφ' ὧν ἔχει µόνον, ἀλλά 
καὶ ἀφ᾽ ὧν οὐχ. ἔχει, κοσμεῖ. Καὶ yàp ἀρετῆν ἔπεισ- 
άγει, xaX xaxíay ἐκχύττει, φταὶ, μᾶλλον δὲ οὐδὲ 
ἀφίησι φῦναι τὴν ἀρχήν. 0ὐδὲ γὰρ cire, Ζηλοῖ μὲν, 
περ’ γίνεται δὲ τοῦ «θόνου, οὐδ' ὅτι Απονοεῖτσι μὲν, 
χολάζει δὲ τὸ πάθος, ἁλλ᾽ ὅτι OD (nct, οὗ περπε - 
ρεύεζαι, οὗ φυσιοῦται' ὃ Ct μἀάλιστά ἔστι Üavpa- 
στὸ», ὅτι καὶ γωρὶς πόνων χκατορθοϊ τὰ ἀγαθά, xal 
χωρὶς πολέμου xai παρατάξεως τὸ τρόπαιον ἴσττοιν. 
οὐ γὰρ ἀρίησιν ἱδρῶσαι τὸν ἔχοντα, χαὶ οὕτω τὸν 
στέφανον λαθεῖν, àÀÀ' ἀπονητὶ χοµίζει τὸ βραθεῖον 
αὐτῷ. Ἔνθα Υὰρ οὐχ ἔστιν ἀντίπαλον πάθος τῷ 
σώρρονι λονισμῶ, [501] «i; ἂν γένοιτο πόνος: Ov» 
ἀσχημογεϊ 9. Τί γὰρ λέγω, «φησὶν, ὅτι οὗ φυσιοῦ- 
ται, ὅπου YE τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ dou, ὅτι xaY τὰ 
ἔσχατα Ταθ,ῦσα διὰ τὸν ἀναπὠώμενον, οὐδὲ ἀσχτμο- 
σύνην τὸ πρᾶνμα νοµίσει;, Οὐκ εἶπε πάλιν, ὅτι 
ἁσχημονεῖ μὲν, φέρει δὲ την αἰσχύνην γενναίως, 
ἁλλ᾽ ὅτι οὐδΣ αἴσθησίέν τινα λαμθάνει τῆς αἰσχύντς. 
E! vxo οἱ φιλοχρήματοι πάντα ὑπομένοντες τὰ ἔπ- 
ονείδιστα τῆς χαπηλείας ἕνξχεν ἐχείνης, οὗ μόνου οὐχ 
ἐγχαλύπτονται, ἀλλὰ καὶ ἀγάλλονται, πολλῷ μᾶλλον 
ὁ την ἐπαινετὴν ταύτην ἔχων ἀγάπτν, ὑπὲρ τῆς τῶν 
φιλουμένων ἁἀσφαλείας οὐδὲν ὁτιοῦν παραιτίσεται, 
γαὶ οὗ µόνον οὐ παραιτήσετα: b, ἀλλ οὐδὲ πάσχων 
αἰσχύνξεται' ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἀπὸ τοῦ πονηροῦ πράγματος 
τὸ παράδειγµα φἑρωμεν, ἐξετάσωμεν ἐπὶ τοῦ Χρι- 

τοῦ τοῦτο αὐτὸ, xat τότε ὀψόμεθα τοῦ λεχθέντος τὴν 
δύναμιν. Ὁ γὰρ Κύρ'ος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς 
καὶ ἐνεπτύετο καὶ ἑλῥαπίζετο παρὰ ἁἀνδραπόδων 
οἰχτρῶν' χαὶ οὗ µόνον οὐκ ἑνόμιζεν ἁἀσχημονεῖν, 
ἁλλὰ χαὶ Ἠγάλλετο, xai δήζαν τὸ πρᾶγμα ἐχάλει 
xai ληστῆν καὶ ἀνδρορόνον μεθ ἑαυτοῦ πρὸ τῶν ἅλ- 
λων εἰς τὸν παράδεισον εἰσάγων, καὶ πὀρνῃ διαλεγό- 
µενος, xal ταῦτα τῶν περιξστώτων ἁπάντων iYza- 
λούντω»ν, οὐχ ἑνόμιζε τὸ πρᾶγμα εἴναι αἰσχρ»ν, ἀλλὰ 
xal φιλεῖν αὐτῃ τοὺς πόδας παρεῖχε τοὺς ἑανυτοῦ, 
xai βρέχειν τὸ σῶμα τοῖς δάχκρυσι, xal ἁτυμάσσειν 
«al; θριξί' xal ταῦτα ἐν μέσῳ θεάτρῳ τῶν ἐχθρῶν 
καὶ πολεµίων. Ἡ γὰρ ἀγάπη οὐχ ἀσχημονεῖ. Aux 
τοῦτο καὶ πατέρες, xÀv ἁπάντω) ὧσι φ:λοσοφώτεροι 
xai ῥητορικώτέροι, οὐχ αἰσχύνονται τοῖς παισὶ συµ- 
Φελλίζοντες' xat οὐδεὶς ἐγχκαλεῖ τῶν ὁρώντων, ἁλλ' 
οὕτω καλὺν εἶναι τὸ πρᾶγμα δοχεῖ, ὡς xa εὐχῆ: 
ἄξιον εἶναι. Κὰν πονηροὶ γένωνται πάλιν, οὗτοι μέ- 
νουσι διορθοῦντες, ἐπιμελόμενοι, συστέλλοντες αὐτῷ) 
τὰ ὀνείδη. xal οὐχ αἰσχύνουτα:. Ἡ γὰρ ἀγάτη ου 
ἀσγημονεῖ, ἀλλὰ χαθάπερ χρωσαῖς τισι πτέρνςι συΥ- 
καλύπτει πάντα τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἀγατωμένων. 
Οὔὕτω zai τὸν Δαυῖδ ὁ Ἰωνάθαν ἐρίλε., xal ἀχοῦων 
τοῦ πατρὺὸς λέγοντος, Υἱὲ κορασίων αὐτομιο. ούν- 
των * 1υγαικοτραφὲς, οὐχ Ἰσχύνξτο, xalsot ys 
πολλῆς αἰσχρότητος τὰ ῥήματα γέμει. Ὅ γὰρ λέγει, 
τοῦτό ἐστιν ΥἱΣ πορνιδίων ἐπιμαινομένων ἀνδράσι», 
ἐπιτρεχόντων τοῖς παριοῦσιν, ἐκνενευρισμένε xai µα- 
Aax& χαὶ μηδὲν ἔχων ἀνδρὸς, ἁλλ᾽ ἐπ' αἰσχύνῃ σου 


^ Alia leclio est, οὗ φιλοτιμεῖ, quam secutus εδὶ vetus 
irterpres qui vertit, non est ambitiosa. Leclionem aulem 
οὐκ ἀσχημονεῖ, quie. in Grecis exemplaribus vu!go fertur, 
ila vertimus, ut ipse Chrysostomus interpretatur, nonu de- 
decus sili inferri pulat, quando sciiicet pro Christo ex- 
trema patitur. — b Deerat commga, καὶ o9.... παραιτήσεται. 

* Sic exemplaria Bi*lica et unus cod. Reg. Legeb«tur 
αὐτομο) ουσῶν. 


277 
rans, tutiorem eam illa esse dixit : nam armatura 
quzdam est inexpugnabilis, et inconcussa turris , 
quzxe molesta omnia facile propulsat. Et sicut scintilla 
in abyssum incidens, illam quidem nibil ledit, ipsa 
vero facile exstinguitur : sic et in patientem animam 
quidquid inexspectatum incidit , id quidem facile de- 
letur, illam vero minime turbat. Etenim. patientia 
cmnium firmissima est : etiamsi exercitus dicas , 
etiamsi opes, etiamsi equos, muros , arma et quid- 
vis aliud , nihil patientix:: par dices. Nam qui illis 
instructus et circumdatus est, a furore szpe correp- 
tus, instar pueri debilis evertitur, et omnia tumultu 
ac tempestate replet: hic autem tamquam in porta 
sedens , profunda fruitur tranquillitate : etiamsi in 
damnum conjeceris , petram non movisti ; etiamsi 
contumeliam intuleris, turrim non concussisli ; eliam- 
si plagas inflixeris, adamantem non percussisti. Et- 
enim (onganimis ideo dicitur, quia longum quemdam 
et magnum habet animum ; quod autem longum est, 
etiam magnum dicitur. Sed hoc bonum ex caritate 
oritur, et iis, qui eam possident illaque fruuntur , 
magnam parit utilitatem. Ne mihi enim desperatos 
dixeris, qui mala facientes, neque patientes fiuit 
deteriores. Hic non ex patientia hujus, sed ab 
iis, qui illa non ut par esset utuntur, hoc accidit. 
Ne itaque mihi hos dixeris , sed mansuetiores, qui 
magna hinc lucrantur. Quando enim male facientes 
non male patiuntur , patientis mausueludinem admi- 
rautes , magnam iude lucrantur philosophiz doctri- 
nam. l]pse vero non hic gradum sistit, sed et alia 
ejus przclara gesta subjungit dicens : Benigna est. 
Quia enim quidam sunt , qui patientia non ad pro- 
priam philosophiam utuntur, sed ad ultionem eoruin, 
qui ipsos irritavere, seipsos disrumpentes, dicit il- 
lam hoc vitio non laborare. Et ideo subjungit, Be- 
nigna est, Neque enim ad accendendam flammaim 
eorum qui ira incenduntur, cum illis benignius agunt, 
sed ad sedandam et exstinguendam ; neque tantum 
generose ferendo, sed ctiam curando et hortando 
ulceri medentur et vulnus ira: curant. Non amulatur, 
Potest enim aliquis patiens esse et invidus, et hoc 
vitio bonum opus illud corrumpitur. Sed ipsa hoc quo- 
que effugit. Non agit perperam. ld est, non preceps 
est : nam prudenten reddit eum qui diligit et gravem 
et placide incedentem. lis enim qui turpiter amant hoc 
pro; rium vitium esl : qui vero hanc novit dilectionem, 
ab his omnibus maxime liber est. Nam cum intus ira 
non fuerit, petulantia omnis et contumelia sublata 
est. Elenim ut quidam optimus agricola intus anime 
insidens caritss et dilectio, non sinit ullas hujusmodi 
spinas germinare. Non inflatur. Etenim multos vide- 
mus de his pr:eclaris operibus altum sapientes ; nem- 
pe quod non sint invidi neque mali neque pusilli 
animi neque petulantes. Neque enim solum cum di- 
vitiis et paupertate ως mala babeutur, &ed etiam 
cum illis quz natura sunt bona. Sed caritas accurate 
omnia expurgat. Animum autem adhibe : qui patiens 
est, non esi omnino beuignus : quod si benignus 
non sit , hiec res est vitium , et periculum est ne in 


PaTrRoL. Gh. LXI. 


IN EPIST. | AD COR. IIOMIL. XXXIII. 


978 


recordationem injuriarum incidat. Ideo ipsa pliarma - 
cum dans , benignitatem dico , puram conservat vir- 
tutem. Rursuin benignus s:zxpe facilis est , sed et hoc 
illa corrigit : Caritas enim , inquit , non agil. perpe- 
ram , non inflatur. Qui benignus el pauens est, spe 
arrogaus est : sed et hanc Lollit nequitiam. 

2. Et perpende quomodo cam, non modo ab iis que 
habet , sed etiam ab iis qu:e non habet exornet. Dicit 
enim eau et virtutem | inducere et naalitiam exscin- 
dere ; imo vero neab initio nasci quidem sinit. Neque 
enim dixit, ZEinulatur quidem, invidiam vero supe- 
ral; neque, Arrogans quidem est, sed hoc vitium 
castigat ; sed, Non emulatur, non agil perperam, mon 
inflatur : quod autem maxime mirabile cst, sinc labo- 
ribus bona facit , οἱ siue bello vel acie tropazuin eri- 
git. Neque enini sudare sinit eum qui se possidet, et 
ila coronam accipere, sed sine labore bravium illi 
deiert. Ubi enim non est adversarium vitium tempe- 
ranti cogitationi, quis labor fuerit? 5. Nou dedecus 
sibi inferri putat. Quid enim dico, inquit , quod non 
infletur , quando tantum distat ab lioc vitio, ul, cum 
pro dilecto extrema passa sit, non dedecus esse rem 
cxistimet ? Neque dixit rursum, non indecore qui- 
dem patitur, sed dedecus fert generose; sed quod 
ne sensum quidem dedecoris habeat, Nam si pecu- 
nie amantes , probrosa omnia pro illa cauponatione 
ferentes , non modo non erubescunt , sed etiam ex- 
sultant ; multo agis is, qui laudabilem hanc carita- 
tem habet, pro dilectorum securitate nihil omnino 
recusabit; imo neque patieus erubescet. Sed ue 
a re mala exemplum afferamus, hoc ipsum in 
Christo examinemus, et tunc dicti vim  conspi- 
ciemus. Dominus enim Jesus Christus et conspuc- 
batur et colaphis cxdebatur a miüserabilibus ser- 
vis; el non modo se indecore non agere putabat, 
sed etiam exsuliabat, camque rem gloriam voca- 
bat; et dum latronem οἱ homicidam aute alios 
secum in paradisum introduceret , et meretricem al- 
lequeretur , idque circumstantibus omnibus accusa- 
toribus suis, nen pulalat rem esse turpem , sed οἱ 
ipsi pedes suos praebuit oseulandos , et corpus lacry- 
mis irrigandum capillisque tergendum ; et hoc iu 
medio hustium et inimicorum theatro. Caritas enim 
non indecore secum agi putit Ideoque paires, 
etiamsi philosophis rhetoribusque omnibus privsient, 
non erubescunt simul balbutire cum filiis ; et nemo 
videntium id reprehendit, sed adeo pulchra res esse 
videtur, ut si etiam in. votis. Et si rursus mali fuc- 
rint, hi. manent. corrigentes , curantes , probra eo- 
TUI cocrcentes , ncc pudet illos. Caritas enim nou 
indecore agit ; sed quasi aureis quibusdam alis, om- 
nia delictorum peccata contegit. Sic ct Davidem Jo- 
nathas amabat, audiensque patrem dicentem , Fili 
puellarum uliro venientium , effeminate (4. Reg. 20. 
90), non erubescebat, etsi turpitudine plena verba 
erant. Nam hoe vult significare , Fili meretricularum 
iu viros insanientium, ad pratereuntes accurrentium, 
enervate , mollis, qui nihil virile habes , sed ad de- 
decus tuum, et cjus qui te peperit matris , vivis. 
Quid igitur, lizccine iwgre tulit, οἱ pr» pudore se 

18 


- E - 


279 
abscondit, atque a dilecto recessit ? Totum certe 
contrarium fecit, de amore gloriabatur : etsi. ille 
tune rex erat , filius vcro regis Jonathas , David au- 
tem fugitivus, Sed neque sic de amicitia erubuit : 
caritas enim non indecore agit. Nam hoc in illa mi- 
rabile est, quod contumelia affectum , nou modo 
non sinat dolere et morderi, sed etiam ut gaudeat 
efficiat. kleoque ille post bec omnia, quasi corona 
redimitus , sic abiens Davidem complexus est. Neque 
enim caritas scit quid sit probrum : ideo etiam sibi 
placet in eo, de quo alius erubescit. Pudor enim est 
nescire amare, et amantem non oinne periculum 
adire omniaque perpeti pro dilectis. Cum omnia di- 
cO ,mne pnies me ea qui sunt noxia dicere; utl si 
quis dixerit, sc juveni opeim ferre ut potiatur amica ; 
aut si quis alind quidpiam damnosum facere postulet. 
Nam qui talis est non diligit ; et hoe nuper vobis 
ostendi ex ZEgyptia muliere. Nam ille selus diligit , 
qui ea quz dilecto utilia sunt querit :; ita ut si. quis 
hoc bonum non venetur , etiamsi sexcenties dicat sc 
diligere , inimicorum omnium sit. inimicissimus. Sic 
et olim Rebecca, quia valde a filio pendebat, οἱ fur- 
unn fecit et noii erubuit ne deprehenderetur , neque 
timuit ; neque enim leve periculum erat ; sed etiam 
lilio reprguante et verbis cum illa contendente , 
dixit : /n me sit maledictio tua , fili (Gen. 21. 15). 

9. Vidistin' etiam in muliere anitnum apostolicuin? 
Nau sicut. optavit Paulus (si quis parvum cum nia- 
gno conferat) pro Judzis anathema esse : sic. et illa 
ut filius benediceretur, etiam maledici consentiebat. 
Et illi quidem bonis ccdebat; non enim cum illo 
benedictionem acceptura erat; mala autem ipsa &o- 
Aa sustinere parata erat : attamen gaudebat οἱ urge- 
uat, οἱ hoc cum tantum immineret periculum, et mo- 
ram :egre ferebat. Timebot. enim, ne si pravenisset 
Esaü, vanam ejus redderet sapientiam. Ideo etiam 
verba in compendium redigit et urget adolescentem, 
e! postquam prioribus contradicere sivit, rationem 
affert qux sufficiat ad persuadendum. Neque enim di- 
xit, Frustra lic dicis, et sine causa metuis, cuin 
pater tuus cousenuerit ot claro sensu sit privatus; sed 
quid? /n me sit maledictio (ua, fili: tantum rem et 
drama ne perdas, neque venatum aimittas , nec the- 
sanrum  prodas. Ipse vero Jacob annon fuit merce- 
narius apud cognatum bis scptem annos ? aumon cum 
servitute, ctiam pro illa fallacia risui erat? Quid er- 
go * num sensu affectus estobrisum ? num se indecore 
xgere putavit, quod liber cumesset et ex liberis natus 
ac liberaliter educatus, quz servorum erant passus sit 
4 cognatis ? quod maxime mordere solet. cum quis a 
nolis suis contumeliose agitur. Nequaquam :; causa 
autein erat dilectio, que tempus, diuturnum cum es- 
sei, modicum illud exhibebat. Erant enim, inquit, in 
conspectu ejus quasi dies pauci (Gen. 29. 20). Tantum 
aberat ut morderetur et erubesceret de liac servitute. 

jure ergo dicebat beatus Paulus : Caritas non indecore 
ngit : non querit qua sua sunt, non irritatur. Cum di- 
xisset enim, non indecore agit, modum etiam ostendit, 
quo non.j3tidecore agit. Quis aulem inodus ille est ? 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


Quia non querit que sua sunt. Dilcctum enim oninia 
sibi csse putat, et tunc indecore se agere putat, cum 
non potest illum indecore agentem liberare ; ita ut si 
liceret per dedecus snum dilectum suum juvare, non 
illud dedecus esse putaret : ille namque hic ipse est. 
lloc est enim amicitia, cum is qui diligit, et is qui 
diligitur, non dito divisi sunt, sed unus homo : quod 
non aliunde, sed a caritate sola efficitur, Ne ergo 
quieras quod tnum est, vut invenias quod tuum est. 
Qui enim quod suum est quirrit, qnod sumi est non 
invenit. deo Paulus dicebat, Nemo querat quod suum 
est, sed unusquisque quod proximi est (1. Cor. 10. 94). 
Propria enim utilitas in. utilitate proximi sita est, et 
iius utilitas in illa. Qucinadmodum ergo si quis au- 
rum proprium in domo proximi defossum habens, si 
illo veniens id qu:erere et defodere recusaverit, num- 
quam ipsum videbit : sic qui non vult in proximi uti- 
litate suam utilitatem quarere, coronas huic rei de- 
bitas non coiisequetur. Etenim Deus ideo illud ita 
disposuit, ut simus mutuo colligati. Ac sicut si quis 
puerum somniculosum excitans, ut fratrem sequatur; 
si ex se nolit, quod ipsi desiderabile et expetendum 
est tradit fratri , ut accipiendi cupiditate eum qui te: 
net sequatur , quod etiam efficitur : ita et hic quod 
unicuique utile est, proximo tradidit, ut bine alter ad 
alterum accurramus, οἱ ne simus divolsi. Et si velis, 
hoe et. in nobis vide qui loquimur : quod enim mihi 
utile est, iu te situm est, et quod tibi utile, in me. 
Tibi enim utile est ut docearis ea qux Deo placent ; 
sed hxc cura mihi credita fuit, ut tu a me id accipias, 
ideoque coactus sis ad me accurrere : ct mihi utile 
est ut tu inelior efficiaris; magnam enim inde merce- 
dem accipiam; sed hoc rursus in te situm est, et ideo 
te consequi cogor, ut et tu melior sis, et ego quod 
mihi utile est a te accipiam. Ideo dicebat Paulus, 
(Que enim mea spes est? annon vos? et rursus, Spes 
mea, gaudium mewun,et corona gloriationis mee (A Thess. 
3, 19. 20). Itaque Pauli gaudium discipuli erant, et 
ipsius gaudium illi habebant. Ideo etiam lacrymaba- 
tar, si quando pereuntes videret. Rursum quod illis 
ulile, in Paulo erat : propterea dicebat : Pro spe 
Israelis. cinctus sum hac catena (Act. 29. 20) ; et rur- 
sum, H«c patior propter electos, ut. vilam aternam 
consequantur (2. Tim. 9. 10). Hoc etiam videre est in 
iis quee ad vitam pertinent : nam ait, Mulier proprii 
corporis polestatem non habet, neque vir; sed mulieec 
viri, et vir mulieris (1. Cor. 7. 4). lta et nos cum ali- 
quos colligare volumus, hoc facimus : neminem sui 
dominum relinquimus, sed mediam extendentes 64: 
tenam, id efficimus, ut hic ab illo et ille ab hoc te- 
neatur. Vis hoc etiam videre in magistratibus ? Qui 
judicat, non sedet sibi judicans, sed quzxrens quod 
proximo conferat. Rursus qui illis subditi sunt, 
quod principi conferat quarunt, per cultum, per 
ministerium perque alia omnia. Milites pro nobis 
arma sumunt ; propter nos enim pericula adeunt : nos 
pro illis tabores suscipimus ; a nobis enim aluntur. 

&. Caritas « Paulo commendatur. — Si autem di- 
xeris, unumquemque sua quicrentem lioc facerc, huc 


19 IN EPIST. 1 AD COR, HOMIL. XXXIII. 


xai τῆς τεκούσης σε μητρὸς iov. Τί οὖν; ἤλγησεν 
ἐπὶ τούτοις xal ἐνεχαλύψατο, χαὶ ἀπέστη τοῦ φιλου- 
pévou ; Τούὐναντίον μὲν οὖν ἅπαν, xat ἔχαλλωπίζετο 
τῷ φίλτρῳ' χαίτοι γε ὁ μὲν βασιλεὺς ἣν τότε, xal 
βασιλέως υἱὸς ὁ Ἰωνάθαν, ὁ δὲ φυγὰς χαὶ ἁλήτης ὁ 
Δανϊδ. ᾽Αλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ἠσχύνετο αὐτοῦ τῇ quA. ἡ 
γὰρ ἀγάπη οὐκ ἀσχημονεῖ. Καὶ γὰρ τὸ θαυμαστὺν αὖ- 
τῆς τοῦτό ἐστιν, ὅτι τὸν ὑδριζόμενον οὗ µόνον o0x 
ἀφίησιν ἀλγεῖν οὐδὲ δάχνεσθαι, ἀλλὰ xaX χαίρειν πα- 
ρασχευάζει. Διὰ δὴ τοῦτο xal ἐχεῖνος μετὰ ταῦτα 
ἅπαντα, ὥσπερ στἐφανον περιχείµενος, οὕτως ἀπελ- 
θὼν περιεχύθη τῷ Δαυϊῖδ. Οὐ γὰρ οἶδε τ ποτέ ἐστιν 
[502] αἰσχύνη fj ἀγάπη ' διὰ τοῦτο χαὶ φιλοτιμεῖται, 
ἐφ᾽ οἷς ἕτερος ἐγχαλύπτεται. Αἰσχύνη γὰρ τὸ μὴ 
εἰδέναι φιλεῖν, οὐ τὸ φ.λοῦντα χινδυνεύειν καὶ πάντα 
ὑπομένειν ὑπὲρ τῶν φιλουµένων. Πάντα δὲ ὅταν εἴπω, 
μὴ νοµίσῃς, χαὶ τὰ ἐπιθλαθὴ λέγειν, ofoy εἴ τις λέχοι, 
νέῳ συµπράττειν εἰς ἑρωμένην, 1| et τις ἕτερόν τι 
ἐπιθλαθὲς ἀξιοὶ διανύειν. Ὁ γὰρ τοιοῦτος οὐ φιλεῖ 
xal τοῦτο πρῴην ὑμῖν ἔδειξα àmb τῆς Αἰγυπτίας γυ- 
ναιχός. Καὶ γὰρ ἐχεῖνος μόνος tov ὁ φιλῶν, ὁ τὰ 
συμφέροντα ζητῶν τῷ φιλουμένῳ ' ὡς e τις τοῦτο 
μὴ θηρεύο. τὸ xalbv, κὰν µυριάχις λέγη φιλεῖν, 
ἐχθρῶν ἐστι πολεμιώτερος πάντων. Οὕτω χαὶ ἡ Ῥε- 
ὄέχχα ποτὲ, ἐπειδῆ σφόδρα ἐξήρτητο τοῦ παιδὸς, xal 
κλοπὴν εἰργάσετο, xat οὐχ ἠσχύνετο μὴ ἁλῷ, οὐδὲ 
ἐδεδοίχει΄ xot γὰρ xol χίνδυνος ἣν οὐχ ὁ τυχών 
ἀλλὰ χαὶ τοῦ παιδὸς ἀχριθολογουμένου πρὸς αὐτὴν, 
'Ez' ἐμὸ ἡ κατάρα σου, céxrov, ἔλεγεν. 


Y. Εἶδες γαὶ ἐν γυναιχὶ φυχὴν ἀποστολιχήν; Καθά- 
περ γὰρ ó Παῦλος εἴλετο (ὡς ἂν εἰ μεγάλῳ τις μικρὸν 
παραθάλοι ) ὑπὲρ Ἰουδαίων ἀνάθεμα γενέσθαι, οὕτω 
καὶ αὕτη, ἵνα ὁ παῖς εὑλογηθῇ, xoi χαταραθῆναι 
εἴλετο. Καὶ τῶν μὲν ἀγαθῶν ἐχείνῳ παρεχώρει' o5 
γὰρ δὴ μετ ἐχείνου εὐλογεῖσθαι ἔμελλε * τὰ δὲ χαχὰ 
αὐτὴ µόνη παρεσχευάξετο ὑπομένειν ' ἀλλ ὅμως 
ἔχαιρε χαὶ Ἠπείγετο, xaX ταῦτα τοσούτου κινδύνου 
προχειµένου, καὶ τῇ µελλήσει τῷν πραγµότων ἑἔδυσ- 
χἐραινε. Καὶ γὰρ ἑδΞδοίχει μὴ προλαθὼν ὁ σαν 
µαταίαν αὐτῆς ποιῄσῃ τὴν σοφίαν. AU) καὶ συντέµνει 
τὰ ῥήματα, καὶ ἐπείγει τὸν νεανίσκον, xal ἀφεῖσα 
ἀντειπεῖν πρὸς τὰ εἰρημένα, λογισμὸν ἰχανὸν πεῖσαι 
αὐτὸν λέχει. 0ὐδὲ γὰρ εἶπεν, Εἰχῆ ταῦτα λέγεις καὶ 
µάτην δέδοιχας, τοῦ πατρός σου γεγτρανότος καὶ τὸ 
«pavby τῆς αἱσθήσεως ἀφηῃρημένου, ἀλλὰ τί; Ἰπ' 
ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέχνον ' μόνον σὺ μὴ διαφθεί- 
pnc τὸ ὁρᾶμα, μηδὲ ἀπολέσῃς τὸ θήραμα, μηδὲ τὸν 
θησανρὸν προδῷς. Αὐτὸς δὲ οὗτος ὁ Ἰαχὼδ οὐχὶ ἐθή- 
τενε παρὰ τῷ συγγενεῖ δὶς ἔτη ἑπτά; οὐχὶ μετὰ τῆς 
δουλείας xal γέλωτα ὤφλεν ὑπὲο τῆς ἁπάτης ἐχεί- 
vns; Tí οὖν; ρα ᾖσθετο τοῦ γέλωτος ; ἄρα &oyn- 
μονεῖν ἑνόμιξεν ὅτι ἑλεύθερος ὢν xal ἐξ ἐλευθέρων 
καὶ τραφεὶς εὐγενῶς, τὰ τῶν δούλων ὑπέμεινε παρὰ 
τοῖς προσήχουσιν; ὃ μάλιστα δάχνειν εἴωθεν, ὅταν 
καρὰ τοῖς γνωρίμοις τις τὰ ἑπονείδιστα πάσχη. 0Ο - 
δαμῶς' τὸ δὲ αἴτιον ἡ ἀγάπη, f) χαὶ τὸν χρόνον πο- 
λὺυν ὄντα ὀλίγον ἀπέφηνεν. Ἡσαν γὰρ, qnot, ἐν- 
ώπιον αὐτοῦ ὡσεὶ ἡμέραι ὀ.λγαι. Τοσοῦτον ἀπεῖχε 
τοῦ δάχνεσθαι xal ἐρυθριᾷν ἐπὶ τῇ δουλείᾳ ταύτῃ. 
Εἰχότως οὖν ἔλεγεν ὁ µακάριος Παῦλος, 'H ἀγάτη 
οὐκ ἀσχημονεῖ' οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὗ παροξύ- 
νεται. Εἰπὼν yàp, ὅτι Οὐκ ἀσχημονεῖ, δείκνυσι 
xai τὸν τρόπον, δι’ ὃν οὖκ ἁἀσχημονεῖ. Τίς δὲ ὁ τρὀ- 
v5; ; Οτι οὗ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς. Τὸν γὰρ ἀγαπώμε- 


240 


νον πάντα εἶναι νοµίτει, xal τότε ἁσχγ μονεῖ, ὅναν ut, 
ὀυνηθῇ ἀπαλλάξαι ἐχεῖνον ἀσχημονοῦντα * ὡς ἐὰν 
E [505] διὰ τῆς ἀσχημοσύνης τῆς ἑαυτοῦ τὸν ἀγα- 
τώμενον ὠφελῆσαι, οὐδὲ ἀσχημοσύνην τὸ πρᾶγμα 
εἶναι νομίδει *' ἐχεῖνος γὰρ αὑτός ἐστι λοιπόν. Τοῦτο 
γάρ ἔστι φιλία, µηχέτι εἶναι τὸν φιλοῦντα xal τὸν 
φιλούμενον δύο διηρηµένους, ἀλλ Ένα τινὰ ἄνθρω- 
πον ' ὅπερ οὐδαμόθεν, ἁλλ᾽ f| ἀπὸ τῆς ἀγάπης Υΐνε- 
ται. Mh τοίνυν ζήτει τὸ σὸν, ἵνα εὕρῃς τὸ σὀν. Ὁ 
γὰρ ζητῶν τὸ ἑαυτοῦ, οὐχ εὑρίσχει τὸ ἑαυτοῦ. Διὸ 
xai ὁ Παῦλος ἔλεγε, Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, 
dAAà τὸ τοῦ π.]ησίον ἕκαστος. Τὸ γὰρ οἰχεῖον 
συμφέρον ἐν τῷ τοῦ πλησίον συμφέροντι χεῖται, χαὶ 
τὸ ἐχείνου ἐν τούτῳ. Ὥσπερ οὖν el τις χρυσίον ἴδιον 
ἐν τῇ οἰχίᾳ τῇ τοῦ πλησίον κατωρυγµένον εἰ παραι- 
τοῖτο ἐλθὼν ἐχεῖ ζητεῖν καὶ ἀναρύττειν, οὐδέποτε 
αὐτὸ ὄφεται' οὕτω xai ἐνταῦθα ὁ pi βουλόμενος xat 
ἐν τῇ τοῦ πλησίον ὠφελείᾳ τὸ οἰχεῖον συμφέρον ζπ- 
τεῖν, οὐκ ἐπιτεύξεται τῶν ὑπὲρ τούτου στεφάνων. 
Καὶ γὰρ ὁ θε»Σς διὰ τοῦτο οὕτως αὐτὸ χατέθηχεν, ἵνα 
ὤμεν ἀλλῆλοις συνδεδεμένοι. Καὶ ὥσπερ τις παιδίον 
ὑπνηλὸν δ.εγείρων τῷ ἁδελφῷ χατακολουθεῖν, ὅταν 
οἴκοῦεν jy, βούλοιτο, τὸ ἐπιθυμητὸν αὐτῷ χα) ἑπέρα- 
στον ἐγχειρίζει τῷ ἀδελφῷ, ἵνα ἐπιθυμίαᾳ τοῦ λαθεῖν 
χαταδιώκῃ τὸν χατέχοντα, ὃ δὴ χαὶ γίνεται" οὓτ 
xaX ἐνταῦθα τὸ ἑχάστῳ αυμφέρον τῷ πλησίον ἔδω- 
xev, ἵνα ἀλλήλων ἐντεῦθεν χατατρέχωμεν, xaV ph 
ὤμεν διεσπααµένοι. Καὶ εἰ βούλει, τοῦτο καὶ ἐφ᾽ 
ἡμῶν ἰδὲ τῶν λεγόντων. τὸ γὰρ ἐμοὶ συμφέρον ἐν 
σοὶ χεῖται, χαὶ τὸ σοὶ λυσιτελοῦν, ἐν ἐμοί. Καὶ γὰρ 
σοι συμφέρει τὸ διδάσχεσθαι τὰ τῷ Θεῷ δοχοῦντα, 
ἀλλὰ τοῦτο ἐπιστεύθην ἐγὼ, ἵνα παρ) ἐμοῦ σὺ αὐτὸ 
λάθῃς, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγχασθῆς ὁραμεῖν àz' ἐμέ" 
καὶ ἐμοὶ συμφέρει, τὸ σὲ βελτίω γενέσθαι. μισθὸν 
τὰρ τούτου λήφομαι πολύν' ἀλλὰ τοῦτο πάλιν χεῖται 
ἐν σοὶ, xal διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαί σε χαταδιώχειν. 
ἵνα σὺ fi; βελτίων, καὶ τὸ ἐμοὶ συμφέρον παρὰ σοὺ 
λαμθάνω. As xa Παῦλος ἔλεχε, Tíc γάρ μού 
ἐστιν ἡ &Axlc ; ἡ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς; xaX πάλιν. 'H 
ἐλπίς µου, καὶ ἡ χαρά µου, xal ὁ στέφαγος τῆς 
χαυχήσεώς µου. Ὥστε ἡ Παύλου χαρὰ οἱ μαθηταὶ 
σαν, xai τὴν ἐχείνου χαρὰν ἐχεῖνοι εἴχον. Διὰ τοῦτο 
χαὶ ἐδάχρυεν, εἴ ποτε εἶδεν ἀπολλυμένους. Πάλιν τὸ 
ἐχξίνων συμφέρον ἐν τῷ Παύὐλῳ f$» διὸ xat ἔλεγεν' 
'Υπὲρ τῆς ἐλπίδος τοῦ Ἱσραλν τὴν ἄλνσιν ταύ- 
τη» περίχειµαι χαὶ πάλιν, Ταῦτα πάσχω διὰ 
τοὺς ἑκ.]εχτοὺς, ἵνα ζωῆς αἰωγίου τύχωσι. Ἰοῦτο 
xai ἐπὶ τῶν βιωτιχῶν ἴδοι τις ἄν 'H γὰρ γυνἡ, 
qnot, τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, οὐδὲ ὁ 
ἀνἡρ. dAA' ἡ γυνἡ τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ὁ ávi)p τοῦ 
τῆς γυναικός. θὕτω xai ἡμεῖς ὅταν τινὰς συνδησαι 
θελήσωµεν, τοῦτο ποιῶμεν. οὐδένα ἑαυτοῦ χύριον 
ἀφίεμεν, ἀλλὰ µέσην ἄλυσιν ἐχτείνοντες, τοῦτον ὑπ' 
ἐκξίνου καὶ ἐχεῖνον ὑπὸ τούτου χρατεῖσθαι παρα- 


σχευάζοµεν. Βούλει xal ἐπὶ τῶν ἀρχόντων τοῦτο 
ἰδεῖν; 'U διχκάζων οὐχ ἑαυτῷ χάθηται χρίνων, ἀλλὰ 


τὸ τῶν πλησἰον συμφέρον Cnt. Οἱ ἀρχόμενοι πάἀ- 
λιν τὸ τῷ ἄρχοντι συμφέρον ζητοῦσι διὰ τῆς θερα- 
πείας, διὰ τῆς διαχονίας, διὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων. 0ἱ 
στρατιῶται ὑπὲρ ἡμῶν ὅπλα τίθενται ' δι’ ἡμᾶς γὰρ 
χινδυνεύουσιν' ἡμεῖς ὑπὲρ ἐχείνων τα)αιπωρούμεθα’ 
d ἡμῶν yàp αὐτοῖς αἱ τροφα[. 

δ. [504] Ei δὲ λέγεις, ὅτι τὸ οἰχεῖον ζητῶν ἕχαστος 
τοῦτο ποιεῖ, τοῦτο χα) ἐγὼ λέγω, ἁλλ᾽ ὅτι διὰ τοῦ 
ἀλλοτρίου τὸ οἰκεῖο) εὐρίσγεται. "O τε Υὰρ στρατιώ- 


231 
της, ἐὰν μὴ πολεμήσῃ ὑπὲρ τῶν τρεφόντων, οὐκ ἔχτι 
τὸν εἰς τοῦτο Otaxovojuevov * αὐτός τε οὗτος πάλι», 
ἐὰν μὴ θρέψη τὸν στρατιώτην. οὖκ ἔχει τὸν ὑπερ- 
ασπίζοντα. Είδες τὴν ἀνάπην πανταχοὺ διατεταµέντν 
xd πάντα οἰκονομοῦσαν; 'AXAX μὴ ἀποχάμῃς. ἕως 
ἂν ὁλόχλτρον τὴν χρυσῆν ταύτην σειρὰν χαταµάθῃς. 
Εἰπὼν γὰο, Οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, λέγει πάλιν τὰ ἐκ 
τούτου τικτόµενα ἀγαθά. Τίνα δὲ ταῦτά ἐστιν, Οὐ 
ἁαροξύνεται, οὗ «λογίζεται τὸ κακόν. "Opa. πάλιν 
οὗ χρατοῦσαν tT; χαχίας µόνον, ἀλλ' οὐδὲ ἀφιεῖσαν 
αὑτὴν στΏναι τὴν ἀρχέν. Οὐ γὰρ εἶπε, Παροςύνεται 
μὲν, περιγίνεται δὲ, ἀλλ 0ὐδὲ παροξύνεται' xal 
οὐκ εἶπεν, Οὐκ ἑργάσεται τὸ xaxbv, ἁλλ᾽ 0ὐδὲ λογἰ- 
ζετα!. 0ὐδὲν γὰρ πονηρὺν οὐ µόνον οὐ χατασχευάξει, 
ἀλλ᾽ οὐδὲ ὑποπτεύει xarà τοῦ φιλουμένου. Πῶς ον 
ἂν ἑργάσαιτο, f| πῶς ἂν παροξυνθείη ἡ μηδὲ ὑπό- 
νοιαν πονηρὰν χαταδέξασθαι ἀνεχομένη; ὅθεν ἡ πηγη 
τῆς στοργῆς. Οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἁδικίᾳ. Τουτέστιν, 
οὐκ ἐφίέδεται τοῖς χαχῶς πάσχουσιν’ xal οὐ τοῦτο 
µόνον, ἀλλὰ καὶ, ὃ πολλῷ μεῖςόν ἐστι, Συγχαίρει δὲ 
τῇ ἀ.Ἰηθείᾳ. Συνῄδεται, qnot, τοῖς εὐδοχιμοῦτιν' ὃ 
λέγει Παῦλος Xalpsw μετὰ χαιρόγτων, καὶ κ.]αΐειν 
μετὰ κ.λαιόντω». Ἐντεῦθεν οὐ ζηλοϊ, ἐντεῦθεν οὗ 
φυσιοῦται ' xal γὰρ οἰχεῖα τὰ ἀλλότρια νομίζει χαλά᾿ 
εἶδες πῶς χατὰ μιχρὸν ἄγγελον ποιεῖ τὸν αὑτῆς τρό- 
φίμον ἡ ἀγάπη ; "Όταν γὰρ ἀόργητος f, χαὶ βασχα- 
νίας xafiapb;, xai παντὸς τυραννικοῦ πάθους ἑλεύ- 
θερος, ἐννόησον ὅτι xa τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἁπ- 
Πλλάγη λοιπὸν, καὶ πρὸς αὐτὴν τῶν ἀγγέλων τὴν 
ἀπάθειαν μεθωρμίσατ»ρ. Ἁλλ) ὅμως οὐχ ἀρκεῖται 
εούτοις, ἁλλ᾽ ἔχει τ. xal π)εῖον τούτων εἰπεῖν τὰ 
γὰρ ἰσχυρότερα ὕστερον 3τίθησι. Διό φησι, Πάντα 
στέγει. Απὸ τῆς µαχροθυμίας, ἀπὺ τῆς χρηστότη- 
τος, χὰν φορτιχὰ ᾗ, x3v ἐπαχθῆ α, κἂν ὕδρεις, xàv 
πληγαὶ, xày θάνατος, xÀv ὁτιοῦν, Καὶ τοῦτο πάλιν 
ἀπὸ τοῦ µαχαρίου Δαυῖδ συνιδεῖν δυνατὀν. Τί γὰρ 
φορτιχώτερον τοῦ υἱὸν ἰδεῖν ἐπανιστάμενον καὶ τν- 
μαννίδος ἐφιέμενον καὶ αἵματος διφῶντα matpuovu; 
Αλλὰ xai τοῦτο ἔστεχεν ὁ µαχάριος ἐχεῖνος, xai 
οὐδὲ οὕτως Ἀνείχετο πιχρὸν ῥῆμα ἐχδαλεῖν χατὰ τοῦ 
πατραλοίου, ἁλλὰ xai τοῖς στρατηγοῖς πάντα τὰ ἄλλα 
ἀφεὶς, ὑπὲρ τῆς ἐχείνου σωτηρίας ἑπέσχηπτεν' 
ἰσχυρὰ γὰρ ἦν fj τῆς ἀγάπης χρηπἰς. Au xat πάντα 
στέγει΄ χαὶ τὴν μὲν δύναμιν αὐτῆς ἑντεῦθεν αἰνίττε- 
ται, τὴν δὲ ἀγαθότητα διὰ τῶν ἑξῆς' Πάντα γὰρ ἐ- 
αίζει, qnot, πάντα πιστεύει, πάντα ὑπομένει. Τί 
ἐοτι, Πάντα ἑ.λπίζει; Πάντα τὰ χρηστὰ, φησὶν, οὐχ 
ἀπογινώσχει τοῦ ἀγαπωμένου, ἀλλὰ x&v φαῦλος ᾗ, 
παραμένει διορθουµένη, προνοοῦσα, ἐπιμελομένη. 
Πάντα πιστεύει. O0 vp ἁπλῶς ἑλπίζει, qnolv, 
ἀλλὰ xal πιστεύει Ex. τοῦ σφόδρα φιλεῖν' xÀv uh 
ἐχθαίνῃ κατὰ τὴν ἑλπίδα τὰ χρηστὰ ταῦτα, ἀλλ' ἔτι 
φορτικώτερος ἐχεῖνος T, xal ταῦτα φἑρει. Πάντα 
γὰρ, φησὶν, [205] ὑπομένει. Ἡ ἁγάπη οὐδέποτε ἑκ- 
πἰπτει. Εἶδες τὴν χορωνίδα πότε ἔθηχε, xai ὃ µά- 
λιστά ἐστιν ἑξαίρετον τούτου τοῦ δώρου; Τί γάο 
ἐστιν, Οὐκ ἐκπίαπτει; O9 διακόπτεται, οὐ διαλύεται 
τῷ φέρειν’ στέργε: γὰρ πάντα. Ὁ γὰρ φιλῶν οὐδέ- 
ποτε µισήσαι δύναται, χἂν ὁτιοῦν γένηται' τοῦτο 
γὰρ αὐτῆς τὸ µέγιστον ἀγαθόν. Τοιοῦτος ἣν ὁ Παῦ- 
λος ΄ διὸ xo ἔλεγεν, EI πως παραζη]ώσω µου τὴν 
σάρκα, xal ἔμενεν ἐλπίζων, Καὶ Τιµοθέῳ παρήνει 
λέγων ΄ Δοῦ,1ον δὲ Κυρίου οὗ δεῖ μάχεσθαι, d. 


α Deerani verba, x&v φ.... ἐπαχθῆ. 


S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


ἤπιον εἶναι πρὸς πάντας, £r. πραῦτητι παιδεύ- 
οντα τοὺς ἀντιδιατιθεμέγους, (ιήποτε δῷ αὐτοῖς 
ὁ θεὸς ἐπίγγωσιν ἀ.ηθείας. Τί οὖν, qnot, ἂν 
ἐχθροὶ ὧσι xal Ἕλληνες, οὐ δεῖ μισεῖν; Μισεῖν μὲν, 
οὐχ ἐχείνους δὲ, ἀλλὰ τὸ δόγµα, οὗ τὸν ἄνθρωπον, 
ἀλλὰ thv πονηρὰν πρᾶξιν, ctv διεφθαρμένην γνώ- 
μην. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος ἔργον θεοῦ, ἡ δὲ πλάνη 
ἔργον τοῦ διαθόλου. Mà τοίνυν ἀναμίξῃς τὰ τοῦ 
Θεοῦ. xaX τὰ τοῦ διαδόλου. ἐπεὶ χαὶ Ἰουδαῖοι xat 
βλάσφημοι σαν xa διῶχτα: καὶ ὑδρισταὶ, χαὶ uv- 
pla τὸν Χριστὸν ἔλεγον xax&* "Ap! οὖν ἐμίσει αὖ- 
τοὺς Παῦλος, ὁ µάλιστα πάντων τὸν Χριστὸν φιλῶν; 
Οὐδαμῶς, ἁλλὰ καὶ ἐφίλει, χαὶ πάντα ὑπὲρ αὐτῶν 
ἔπραττε καὶ νῦν μέν φησ.ν, Ἡ μὲν εὐδοκία xal 
ἡ δέησίς µου xpóc τὸν θεὺν ὑπὲρ αὐτῶν ἐστιν 
εἲς σωτηρίαν' νῦν δὲ, Ηὑχόμην ἀνάθεμα εἶναι 
ἁπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ αὐτῶν. Οὕτω χαὶ ὁ Ίεζε- 
xi, ὁρῶν αὑτοὺς σφαζομένους ἔλεγεν Οἶμοι, Κύ- 
ρ:8, ἑξα.]είφεις σὺ τοὺς χατα.λοίπους τοῦ Ἱσ- 
pan; χαὶ ὁ Μωῦσης, El μὲν ἁφῇς αὐτοῖς τὴν 
ἁμαρτία», ἄφες. Τί οὖν φησιν 6 Aavió ; Τοὺς µι- 
σοῦντάς σε, Κύριε, ἐμίσησα, καὶ ἑαπὶ τοῖς ἐχθροῖς 
cov ἐξετηχκόμην" vcédsvov. uicoc ἐμίσουγ αὐτούς. 
Μάλιστα μὲν οὗ πάντα τὰ ἓν τοῖς Ῥαλμοῖς ὑπὸ τοῦ 
Δαυ]δ εἰρημένα, Ex προσώπου τοῦ Aavtó εἴρηται’ 
xai γὰρ αὐτὸς οὗτός φησι, Κατεσχήνωσα μετὰ τῶν 
σχηνωμάτων Κηδάρ' χαὶ, Ἐπὶ τῶν ποταμών 
Ba6vAovoc éxsi ἑκαθίσαμεν, καὶ ἑκ.αύσαμεν * 
οὔτε δὲ Βαδυλῶνα εἶδεν, οὔτε τὰ σχηνώµατα Κηδάρ' 
ἄλλως δὲ, καὶ πλείονα vov ἁπαιτούμεθα φιλοσοφίαν. 
Δι) xal τῶν μαθητῶν ἀξιούντων χατενεχθΏναι πῦρ. 
ὡς ἐπὶ Ἠλιοὺ, Οὐκ οἴδατε, qno ὁ Χριστὸς, ποίου 
πνεύματός ἐστε. 


ε’. Τότε μὲν γὰρ οὐχὶ τὴν ἀσέθειαν µόνον, ἀλλὰ xal 
τοὺς ἀσεθοῦντας αὐτοὺς μισεῖν ἔχελεύοντο, ἵνα pit) 4 
φιλία ἀφορμὴ Υένητα: παρανοµίας αὐτοῖς * διὰ τοῦτο 
χαὶ τὰς συγγενείας διέκοψε, καὶ τὰς ἐπιμιξίας, xal 
πάντοθεν αὐτοὺς ἀπετείχιζε; νῦν δὲ ἐπειδὴ πρὸς µείκονα 
ἡμᾶς Ίγαγε φιλοσοφίαν, καὶ ὑψηλοτέρους τῆς βλάδης 
ἐχείνης ἑποίησε, χαλὶ προσίεσθαι χαὶ παραχαλεῖν xs- 
λεύει. Οὐ γὰρ ἡμῖν ἐξ ἑχείνων βλάδη, ἀλλ ἑχεί- 
vote ἐξ ἡμῶν ὠφέλεια γίνεται. Τί οὖν φησιν; Οὐ δεῖ 
μισεῖν, ἀλλ ἐλεεῖν. "Av γὰρ µισήτῃης, πῶς ἐπιστρέ- 
Ψεις ῥᾳδίως τὸν πλανώμενον; πῶς εὔξῃ Ümkp τοῦ 
ἀπίστου» "Utt γὰρ εὔχεσθαι δεῖ, ἄχονσον τί φησιν ὁ 
Παῦλος, Παραχα.λῶ οὗ» πρῶτον πάντων ποιεῖσθαι 
[500] δεήσεις, προσευχὰς, ἐντεύξεις, εὐχαριστίας 
ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων. "Oct δὲ πάντες τότε οὐχ 
σαν πιστοὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Ὑπὲρ 
βασιλέων, xal τῶν ἐν ὑπεροχῇ ὄντω». Ὅτι δὲ 
οὗτοι ἀσεθεῖς σαν xal παράνομοι, xal τοῦτο δῆλον 
ὁμοίως. Εἶτα χαὶ τὴν αἰτίαν λέγων τῆς εὐχῆς, &v- 
&yvev Τοῦτο γὰρ χα.λὸν καὶ ἁποδεκτὸν ἐνώπιον tov 
Σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ, ὃς πάντας ἀνθρώπους 06- 
4st σωθῆναι, xal εἰς ἐπίγνωσυ ἀ.ληθείας éAO0sir. 
Διὰ τοῦτο χᾶν b Ἑλληνίδα γυναῖχα εὕρῃ συνοικοῦσαν 
πιστῷ, οὐ διαζεύγνυσι τὸν vápov: xalxot γε τί οἱ- 
κειότερον ἀνδρὸς γυναιχί; "Εσονται γὰρ οἱ δύο slc 
cápxa, qnot, µία». καὶ πολὺ tb φίλτρον ἐχεῖ xal 
θερμὸς ὁ πόθος. El δὲ µέλ]οιμεν ἀσεδεῖς μισεῖν xal 
πχρανομοῦντας, προϊόντες xal ἁμαρτωλοὺς µισῆσο- 
μεν, xat οὕτως ὁδῷ προβαίνων xal τῶν ἀδελφῶν 


v Legebatur ἣν. 


$81 IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. XXIII. 


etiam ego dico; θοἆ quia per alienum suum invenitur. 
Miles enim, nisi bellum gerat pro iis qui ipsum nu- 
triunt , non babet qui hoc ipsi ministret : hic. vero 
rursus, nisi militem alat, tou habet qui se defendat. 
Vidistin' caritatem ubique extensam et omnia admi- 
nistrantem ? Sed ne  defatigeris donec hanc auream 
catenam didiceris. Cum dixisset enim , Non querit 
qu& sua sunt, dicit rursus bona qui inde nascuntur. 
Qu:xnam illa ?* Non irritatur, non cogitat malum. Vide 
rursum eam non solum in vitiutu imperare, sed etiam 
non sinere ut ejus imperium consistat. Νου enim di- 
xit, [rritatur quidem, sed superat ; sed, Non irritatur; 
neque dixit, Non operatur. malum, sed, Ne cogitat 
quidem. Nihil enim mali uon modo non apparat, sed 
ne suspicatur quidem adversus eum qui diligitur. 
Quomodo ergo operata fuerit , aut quomodo irrite- 
tur, 4ὐ ne suspicionem quidem mialam suspicere 
velit, unde fons est amoris? 6. Non gaudel super ini- 
quitate. Hoc est, non ipsi placet quod alii male pa- 
tiantur : neque hec tantum , sed quod longe majus 
est, Congaudet autem veritati (Rom. 42. 15). Gratula- 
tur, inquit, iis, qui bene rem gerunt; id quod dicit 
Paulus : Gaudere cum gaudentibus , εἰ flere cum ffen- 
tibus. Hinc non z2smulatur, bine non inflatur : etenim 
aliena bona sua esse existimat. Viden' quomodo cari - 
ts alomnum suum paulatim angelum faciat? Cum 
enim irz expers sit, ab invidia purus, et ab omni Ly- 
rannico vitio liber , cogita illum ab bumana natura 
abductum, ad ipsam angelorum impassibilitateni ap- 
pulisse. Attamen non his contentus est, sed quid 
eliam his majus dicendum habet : nam quz fortiora 
sunt postremo ponil. Quapropter dicit : Omnia suf- 
[ert. Α patientia, a mansuetudine; sive contumelize 
sint, sive plagee, sive mors, sive quidvis aliud. [οι hoc 
rursus ex beato Davide perspici potest. Quid eniin mo- 
lestius est, quam videre (ilium insurgentem et tyran- 
nidem affectantem paternumque sanguinem sitientem ? 
Sed et hoc tulit beatus ille; neque ita sustinuit acer- 
bum verbum emittere contra parricidam, sed cum alia 
omnia belli ducibus commisisset, proillius salute man- 
data dabat ; firmum enim erat caritatis fundamentum. 
Ideoque omnia suffer; et hinc quidem ejus virtutem 
subindicat, bonitatem autem per ea quie sequuntur : 
nam ait, Omnia sperat, omnia credit, omnia sustine. 
Quid est, Omnia sperat ? De bonis quibuscumque, iu- 
quit, dilecti sui non desperat ; sed etiamsi ille malus 
sit, permanet illum corrigeus, providens, curam ge- 
reus. Omnia credit. Non solum enim sperat, inquit, sed 
etiam credit, ex eo quod valde amet : etiainsi haec bona 
nOn secundum spem suecedaut, sed etiamsi ille mole- 
tior sit, ea eliam fert. Omnia enim sustinet, inquit. 
8. Caritas numquam excidit. Vidistin' quando coroni- 
dem imposuerit, et quod in hoc dono magis eximium 
sit? Quid enim sibi vult, Non excidit ? Non discindi- 
tur, non dissolvitur ferendo : amat enim omnia. Nam 
qui a:)n2, numquam odisse possit, quidquid facium 
fuerit : boc quippe est maximum ipsius bonum. Talis 
erat Paulus 1 ideoque dicebat, Si quo modo provo- 
eem ad emulandum carnem meam (lom. 11. 14), et 


233 
sperans mansit. Et Timotheum hortabatur dieens : 
Servun: autem. Domini non. oportet. pugnare, scd man- 
suetum esse ad. omnes, in modestia. erudientem eos qui 
resistunt. veritati , an forte det illis Deus cognitionem 
veritalis. (2. Tim. 2. 24. 25). Quid ergo, inquies, οἱ 
inimici sint et gentiles, annon odisse epertuit? Odisse 
quidem, non illos, sed dogma; ncn homiuem, sed 
malum ojus, corruptum animum. Homo namque est 
opus Dei, error autem opus diaboli. Ne ergo misccas 
ea qua Dei sunt, el qux diaboli. Nam Jud»i erani et 
blasphemi et persequutores et contumeliosi, innume- 
raque de Christo dicebant mala : ergoue illos oderat 
Paulus , qui maxime'omnium Christum amabat? Ne- 
quaquam, imo et amabat, et omuia pro ipsis agebat : 
ct nunc quidem dieit, Voluntas quidem et deprecatia 
mea ad Deum fii pro illis ad salutem (Rom.t0.1); uuue 
autem, Optabam anathema esse α Christo pro | ipsis 
(Iltom. 9. 5). Sic et Ezeehiel videns eos occidi diee- 
hat : Hei mihi , Domine, deles tu eos qui sunt reliqui eg 
Israel (Ezech. 9. 8)? et Moyses : Si quidem dimittis 
illis peccatum, dimitte (Exod. 52. 51). Quid ergo dicit 
David? Eosqui oderunt te, Domine, oderam, εἰ super 
inimicos (uos tabescebam : perfecto odio oderam illos 
(Psal. 458. 21. 22). Atqui non omnia, quie a Davide 
in Psalmis dicta sunt, ex persona Davidis sunt dicta : 
etenim hic ipse dicit, Tabernaculum fixi cum taberna- 
culis Cedar; et, Super flumina Babylonis illic sedimwus 
el flevimus (Psal. 149. 5. et 156. 1) ; neque vero vidit 
Babylonem , neque tabernacula Cedar : alioquin 
etiam nunc major a nobis exigitur philosophia.Quam- 
obrem, rogantibus discipulis υἱ demitteretur ignis, 
ut tempore Eliz, Nescitis, iuquit. Christus, cujus spi- 
ritus estis (Luc. 9. 55). 

5. Tunc enim ΠΟΠ impielatem niodo, sed 'etiam 
inpios ipsos odisse jubebantur, pe amicitia 0CCasio 
ipsis essel iniquitatis; ideoque cognationes absci- 
dit et commixtiones, et undique illos muniebat. 
Nunc autem, quia ad majorem nos duxit philoso- 
phiam et excelsiores posuit, quam ut damno hinc affici 
possemus, et admittere eos et consolari jubet. Neque 
enim nobis ab illis damnum, sed illis a nobis utilitas 
provenit. Quid ergodicit ? Non oportet odisse, sed mi- 
sereri. Si enim oderis, quomodo errantem facile con- 
vertes? quomodo orabis pro infideli? Nam quod orare 
oporteat, audi quid dicat Paulus : Obsecro igitur pri- 
mum omniwm fieri obsecraliones, orationes, postulatio- 
nes, graliarum actiones pro omnibus hominibus (4. Tim. 
9. 1. 2). Quod autem tunc non omnes fideles essent, 
cuivis manifestum est. Et rursum, Pro regibus, et iis 
qui in dignitate constituti sunt. Quod. porro hi impü 
essent et iniqui, hoc item perspicuum est. Deinde 
cansam quoque orationis dicens, subjungit : Hoc enim 
bonum est et acceptum in. conspe.tu Salvatoris nostri 
Dei, qui omnes homines vult salvos fieri, el ad agnitio- 
nem veritatis venire (lbid. v. 5. 4). ldeo οἱ gentilem 
mulierem invenerit cum fideli babitantem, uon solvit 
conjugium : quamquam quid est mulieri viro conjun- 
cius? Ere enim. duo in carne. una (Gen. 2. 24) : 
niagnaque est illic animorum conjunctio et fervens 


987 
amor. 5i autem impios ct iniquos odio habituri simus, 
ultra progressi ctiam peccatores odio habebimus, et 
sic ulterius procedens, a multis fratribus discinderis, 
imo ab omnibus : nemo enim, nemo certe sine pec- 
cata est. Nam si oporteat Dei inimicos odisse , non 
solum impios, sed etiam peccatores odio habere opor- 
tet : et sic erimus feris deteriores, omnes aversantes, 
arrogantia inflati, sicut ille Phariszus. At non ita jus- 
sit Paulus, sed quomodo? Monete incompositos, con- 
solamini pusillanimes, suscipite infirmos, palientes esto- 
te ad omnes (1. Thess. 5. 14). Quid crgo, iuquies, cum 
dicit: Si quis non obedit verbo nostro. per epistolam , 
hunc notate, et non commisceamini cum illo (2. Thess. 
9. 14)? Vere quidem hoc de fratribus dictum est; at 
non absolute, sed cum mansuetudine. Ne enim rese- 
ces ea qux sequuntur, sed et ea qua sunt postea ad- 
jicias. Nam cum dixisset, Ne commisceumini, subjun- 
xit : Et nolite quasi inimicum existimare, sed admonete 
ul fratrem (Ibid. v. 19). 

Opus diaboli est alterum ab altero divellere. Caritas 
omnia euperat. — Viden' quomodo malum opus jubet 
odisse, non hominem ? Nam opus diaboli est nos al- 
terum ab altero divellere : et valde curabat ille cari- 
tatem de medio tollere, ut correctionis viam secaret, 
detineretque illum quidem in errore, te autem in ini- 
inicitia, deindeque arceret eum a via salutis. Quando 
enim medicus odit xegrotum et ab illo fugit, et segro- 
tus medicum aversatur, quandonam hic convalescet, 
cum neque hic illum advocet, neque illeipsum adea? 
Cur ergo, quaso, aversaris el fugis illum ? an quia 
est impius Τ At ideo oportet illum adire et curare, ut 
aegrotum ad valetudinem revoces. Quod αἱ incurabili 
morbo laborat, sed tu jussus es quod in te cst fa- 
cere : nam et Judas incurabili morbo laborabat, 
uec tamen destitit Deus illum curare. Ne itaque 
tu quoque defatigeris, Nam etiamsi, magno adhi- 
bito studio, ipsum ab impietate non liberes, ac si 
liberasses mercedem accipics, et efflcies ut ipse 
mansuetudinem tuam admiretur; sicque ad Deum 
tota hzc gloria transibit. Etiamsi enim miracula pa- 
treg, etiamsi quidvis aliud facias, numquam te ita 
ndmirabuntur gentiles, ut. cum te viderint mitem, 
mansuetum, suavesque mores exhibentem. Non est 
autem hoc modicum virtutis opus : inulti enim tan- 
dem a malo liberabuntur. Nibilenim ita potest attra- 
here, ut caritas. Nam propter illa quidem te :mula- 
buntur, propter signa dico et miracula ; propter hoc 
autem et admirabuntur et amabunt : te autem aman- 
tes, veritatem ultra progressi amplectentur. Si vero 
. non statim fiat fidelis, ne mireris, neque urgess, ne- 
que omnia simul quieras; sed sine illum interim 
laudare, amare, et sic ulterius procedens veniet. Et 
ut clare discas quantum hoc sit, audi quomodo etiam 
Faulus infidelem judicem adiens sese purget : nam 
ait, Beatum me ezislimo, cum apud te sim me in judi- 
cio defensurus ( Act. 26. 2). H:ec autem dicebat, non 
assentans ei, absit, sed ut eum mansuetudine luerare- 
tur. Et ex. parte lucratus est, et judicem cepit, qui 
liáctenus crimini obnoxius putabatur, et victoriam 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


981 
ejus is ipse qui captus est splendida voce pr:esenti- 
bus omnibus confitebatur. dicens : Parum abest quin 
mihi persuadcas ut fiam Christianus (Act. 96. 98 ). 

6. Quid crgo Paulus? Magis expandit sagenam et ait : 
Optarem ego, non solum te, sed etiam omnes qui adsunt, 
hoc esse quod ego sum, exceptis his. vinculis (10. v. 
29). Quid dicis, o Paule, Exceptis vinculis? et qua- 
nam tibi de extero fiducia, si eorum te pudeat et ea 
fugias, et hoc tanto pr:esente populo? annon in epi- 
stolis tuis hac de re ubique gloriaris, et te vinctum 
appellas, hancque catenam ubique nobis quasi diade- 
ma circumfers ? quid ergo nunc factum est, ut vincu- 
la depreceris? Non ipse deprecor, inquit, neque me 
pudet, sed illorum infirmitati me attempero ; nondum 
enim possunt suscipere meam gloriationem. Didici 
autem a Domino meo, non immittendam esse partem 
panni rudis in pannum veterem ( Matth. 9. 46) : ideo 
sic loquutus sum. Nam male apud illos audit dogma 
nostrum, et crux illis invisa est. Si ergo vincula 
quoque adjiciam, majus odium erit. Ideo hzc sustu- 
li, ut illud esset acceptum. Etenim contumeliosum 
illis videtur esse vinculis constringi, quia eam, qux 
apud nos est, gloriam nondum degustarunt. Oportet 
igitur sese attemperare. Nam cum Uidicerint philoso- 
phari, tunc scient ctiam hujus ferri pulcliritudinem 
et splendorem qui ex vinculis oritur. Cum aliis nam- 
que disserens, hane rem gratiam vocat dicens, Da- 
(un. est nobis a Deo non modo qut in. ipsum credamus, 
sed etiam ut pro illo patiamur ( Philipp. 4. 29 ) : tanc 
autem hoc unum optandum erat, ut crucem audien- 
les non pudore afücerentur. Propterea ultra pro- 
greditur. Non euim si quis in regiam aliquem in- 
troducat, antequam vestibula qu: foris sunt aspe- 
ierit, cogit illum ut ea qux intus sunt observet : sic 
enim nec mirabilia illa apparerent, nisi quis intra po- 
situs, omnia didicerit. Sic itaque et nos cum ethnicis 
disseramus cum attemperatione, cum caritate. H:ec 
quippe magna est magistra, quz» possit et ab errore 
abducere, et mores componere, atquc ad philo- 
sophiam viam sternere, exque lapidibus homines fa- 
cere. Et si vis ejus virtutem ediscere, adduc mihl vi» 
rum timidum et qui vel strepitum formidet et umbras 
Lineat ; sitque iracundus, asper, et fera magis quam 
homo, salax et libidinosus, nullo non vitio affectus; 
et trade. illum in manus caritatis, et in hoc gymna- 
sium induc; et cito videbis timidum illum ac meticu- 
losum, fortem effectum et magni animi, omniaque 
facile audentem. Quod autem mirabile est, hzc 
non mutata cjus natura fiunt, sed in ipsa timida ani- 
ma suam caritas ostendit virtutem ; et perinde fit at- 
que si quis ensem plumbeum, non ferreum effectum , 
sed manentem in plumbi natura, efficiat ut eandem que 
ferrum operetur. Animum autem adhibe : Jacob siue 
fuco erat, domi habitans et laborum pcriculoruuique 
expers, vitam quamdam agens remissam et liberam, 
et sicut virgo in thalamo, sic intus sedens, ut pluri- 
mum domum servare cogebatur, a fori tumultu et ab 
omnibus hujusmodi liber, semper autem in quiete etin 
tranquillitate manens. Quid sgitur ? Postquam illut 


285 


ἀποῤῥαγήση τῶν πλειόνων, μᾶλλον δὲ πάντων: οὐ 
yàp ἔστιν, οὐκ ἔστιν οὐδεὶς ἁμαρτίας χωρίς. Et γὰρ 
δεῖ τοὺς ἐχθροὺς τοῦ θεοῦ μισεῖν, οὐχὶ ἀσεδεῖς δεῖ 
μισεῖν µόνον, ἀλλὰ xal ἁμαρτωλούς' xal οὕτως ἐσό- 
µεθα θηρἰων χείρους, πᾶντας ἁποστρεφόμενοι, xal 
ἀπονοίᾳ φυσώμενοι, καθάπερ ὁ Φαρισαῖος ἐχεῖνος. 
Ἁλλ' οὐχ 6 Παῦλος οὕτως ἐχέλευσεν, ἀλλὰ πῶς : 
Νουθετεῖεε τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσθε τοὺς 
ὀ11γογ.ύχους, ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, µακροθυ- 
µείτε πρὸς πἀντος. Τί οὖν φησιν, ὅταν Xen, ET εις 
οὐχ ὑπακούει τῷ .Ίόγῳ ἡμῶν διὰ τῆς ἐπιστο.ῖῆς, 
τοῦτον σημειοῦσθε, xal μὴ συναναμίγνυσθε ab- 
«9; Μάλιστα μὲν περὶ ἁδελφῶν τοῦτο εἴρηται, πλὴν 
οὐδὲ τοῦτο ἁπλῶς, ἀλλὰ χαὶ τοῦτο μετὰ ἡμερότητος. 
Mh yàp δὴ περιχόψῃς τὰ ἑξῆς, ἀλλὰ xal τὰ μετὰ 
ταῦτα προστίθει. Καὶ γὰρ εἰπὼν, Mh) συναναμί- 
Ύνυσθε, ἐπήγαχε, Kal μὴ ὡς ἐχθρὸν ἡγεῖσθε, 
4.1 1ὰ νουθετεῖτε óc ἀδελφόν. 


ὍΟρᾶς πῶς τὸ ἔργον μισεῖν τὸ φαῦλον, οὐχ) τὸν 
ἄνθρωπον ἐχέλευσε; Καὶ γὰρ ἔργον τοῦ διαδόλου τὸ 
διασπᾷν ἡμᾶς ἀπ᾿ ἀλλήλων, xa σφόδρα ἑσπούδαχεν 
ἀνελεῖν τὴν ἀγάπην, ἵνα ἐχχόγῃ τῆς διορθώσεως τὴν 
ὁδὸν, καὶ χατάσχῃ ἐχεῖνον μὲν ἐν πλάνῃ, σὲ δὲ iv 
ἀπεχθείᾳ, εἶθ᾽ οὕτως ἀποτειχίσῃ τῆς ἐχείνου σωτη- 
pla; τὴν ὁδόν. "Όταν γὰρ xaX ὁ ἰατρὸς µισῇ τὸν κά- 
μνοντα xa φεύγῃ, καὶ ὁ χάµνων τὸν ἰατρὺν &mo- 
στρέφηται, πότε ἀναστῆσεται ὁ νοσῶν, ὅταν μήτε 
ἐχεῖνος πρὸς αὐτὸν χαλῇ, µήτε οὗτος πρὸς αὐτὸν 
ἀπίῃ; Τίνος δὲ ἕνεκεν, εἰπέ uot, xat ἁποστρέφῃ xal 
φεύγεις αὐτόν; ὅτι ἀσεδίς ἐστιν; Οὐχοῦν διὰ τοῦτο 
δεῖ προσίεσθαι καὶ θεραπεύειν, ἵνα ἀναστήσῃς vo- 
σοῦντα. El δὲ ἀνίατα νοσεῖ, ἀλλὰ σὺ τὸ σαυτυῦ ποιεῖν 
ἐχελεύσθης; ἐπεὶ xat ὁ Ἰούδας ἀνίατα ἑνόσει, χαὶ o6 
διέλεπεν ὁ θεὸς αὐτὸν θεραπεύων. ΜΗ τοίνυν μηδὲ 
. σὺ ἀποχάμηῃς. Küv γὰρ πολλὰ σπουδάσας μὴ ἁπαλ- 
λάξῃς τῆς ἀσεθείας αὑτὸν, ὅμως xa! τοῦ ἀπαλλάξαν- 
τος λήφῃ τὸν μισθὸν, καὶ παρασχευάσεις αὐτὸν θαν- 
µάζειν σου την ἡμερότητα, xat οὕτως εἰς τὸν Θεὸν 
^ δόξα ἅπασα αὕτη διαδἠσεται. Κἂν γὰρ θαύματα 
ποιῄς, χᾶν νεχροὺς ἐγείρῃς, x3v ὁτιοῦν ἐργάσηῃ, 
οὐδέποτέ σε οὕτω θαυμάσονται Ἕλληνες, ὡς ὅταν 
ἴδωσι πρᾶον καὶ [307] Ίμερον καὶ γλυχὺν παρεχόµενον 
τρόπον. Οὐ μικὸν δὲ καὶ τοῦτο χατόρθωμα’ πολλοὶ 
γὰρ xai τέλεον ἁπαλλαγήσονται τοῦ κακοῦ. 0Οὐδὲν 
γὰρ οὕτως ἐπισπάσασθαι δύναται, ὡς ἀγάπη. Ἐπ' 
ἐχείνοις μὲν γάρ σε καὶ ζηλοτυπήσουσι, τοῖς ση- 
µείοις, λέγω, χαὶ θαύματιν, ἐπὶ τούτῳ δὲ xat θαυµά- 
σονται καὶ φιλήσουσι’ φιλοῦντες δὲ xal τῆς ἀληθείας 
ἐπιλήφονται ὁδῷ προδαίνοντες. El δὲ οὐχ εὐθέως vl- 
vetat πιστὸς, μὴ θαύμαζε μηδὲ ἐπείγου μηδὲ ἅπαν- 
τα ὁμοῦ ζήτει, ἀλλ' ἔασον αὐτὸν τέως ἐπαινεῖν, φι- 
λεῖν, xai εἰς τοῦτο ὁδῷ προϊὼν δει. Καὶ ἵνα µάθης 
σαφῶς ἠλίχον τοῦτό ἐστιν, ἄχουσον πῶς καὶ Παῦλος 
πρὸς δικαστὴν εἰσιὼν ἄπιστον ἀπελογεῖτο. Μακάριον 
γὰρ, qnot, ἤγημαι ἐμαυτὺν, μέἐἼ]λων ἐπὶ coU 
κρίνεσθαι. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, οὐ χολαχεύων αὐτὸν, 
ἄπαγε, ἀλλὰ διὰ τῆς ἡμερότητος χερδᾶναι βουλήµε- 
νος. Kat £x µέρους ἑχέρδανε, χαὶ τὸν δ.χαστὴν εἶλεν 
ὁ τέως χατάδιχος εἶναι νοµιζόµενος, καὶ τὴν νἰίχην 
αὐτὸς ὁ χειρωθεὶς ὁμολοχεῖ λαμπρᾷ τῇ φωνῇ παρὀν- 
των ἁπάντων λέγων, Εν ὁ,ίγῳ µε πείθεις Χρι- 
στιανὸν γεγέσθαι. 


ς’. Τί οὖνὸ Παῦλος; Ἐτλ πλέουν ἁπλοῖ τὴν cafu, 
xal φησιν’ Εὐξαίμην ἂν ἔγωμε μὴ μόνον σε, à.Ltà 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIII. 


?84 


καὶ τοὺς παρόνγτας ἅπαντας τοῦτο γενέσθαι ὅπσ 
ἑγὼ, ἄνευ τῶν δεσμῶν τούτω». Ti λέγεις, ὦ Παῦλς, 
"Avsv τῶν δεσμῶν; χαὶ mola σοι λοιπὸν παῤῥησία, 
εἰ ταῦτα αἰσχύνῃ xai φεύγεις, χαὶ ταῦτα ἐπὶ δήμου 
τοσούτου ; οὗ πανταχοῦ τῶν ἐπιστολῶν ἐπὶ τῷ πρά- 
γµατι τοὺτῳ χαυχᾶσαι, χαὶ δέσµιον σεαυτὸν καλεῖς, 
χαὶ τὴν ἆλυσιν ταύτην ἡμῖν ἀντὶ διαδήµατος πανταχοῦ 
περιφέρεις; τἰτοίνυν γέγονε νῦν, ὅτι ἀπεύχῃ τὰ δεσμά; 
ὑὐχαὐτὸς ἀπεύχημαι, φησὶν, οὐδὲ αἰσχύνομαι,ἀλλ᾽ Exel- 
νων τῇ ἀσθενείᾳ σνγχαταθαίνω * οὕπω γὰρ χωροῦσιν 
δέξασθαι τὸ χαύχηµα τὸ ἐμόν. "Εμαθον δὲ παρὰ τοῦ 
Δεσπότου µου μὴ ἐπιθάλλειν ἐπίθλημα ῥάκους ἁγνά- 
qo) ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ ' διὰ τοῦτο οὕτως εἶπον. Καὶ 
γὰρ διαθἐθληνται τέως πρὸς τὸ δόγµα τὸ ἡμέτερον, 
xai πρὸς τὸν σταυρὸν ἀπεχθῶς ἔχουσιν. "Av τοίνυν 
xaY τὰ δεσμὰ προσθῶ, μεῖτον τὸ μίσος γίνεται. Διὰ 
τοῦτο ἀνεῖλον ταῦτα, ἵνα ἐχεῖνο εὐ παράδεχτηον γένη- 
ται. Καὶ γὰρ Σπονείδιστον αὐτοῖς εἶναι δοχεῖ τὸ δεδέ - 
σθαι, ἐπεὶ µηδέπω τῆς παρ᾽ ἡμῖν ἑγεύσαντο δόδης. 
Ast τοίνυν συγχαταθαίνειν. Όταν γὰρ µάθωσι φιλο- 
σοφεῖν, τότε εἴσονται xal τοῦ σιδήρου τούτου τὸ χάἀλ- 
λος, xai τὴν ἀπὸ τῶν δεσμῶν περιφάνειαν. "Άλλοις 
υοῦν διαλεγόµενος, xal χάριν τὸ πρᾶγμα κχαλεῖ )£- 
γων, ὅτι Ἐδόθη ἡμῖν ἀπὸ Θευῦ οὐ µόγον τὸ εἰς 
αὐτὸν πιστεύει», dA.là καὶ τὸ ὑπὲρ αὑτοῦ πά- 
σχειν * τὸ δὲ τέως ἀγαπητὺν ἣν τὸ τὸν σταυρὸν τοὺς 
ἀχούοντας μὴ ἐπαισχυνθῆνα.. Διὰ τοῦτο ὁδῷ πρό- 
ε,σιν. 0ὐδὲ γὰρ εἰς βασίλειά τις εἰσάγων τινὰ, πρὶν 
f τὰ προπύλαια θεάσασθαι E20 ἑστῶτα, ἀναγχάζει 
χατοπτεύειν τὰ ἔνδον ΄ οὕτω γὰρ οὐδὲ θαυμαστὰ φα- 
νεῖται, ἂν µή τις ἔνδον γενόμενος, ἅπαντα χαταµά- 
θοι. Οὕτω τοίνυν χαὶ ἡμεῖς τοῖς Ἑλλήνων παι 
προσθάλωµεν, μετὰ [508] συγκαταθάσεως, μετὰ 
ἀγάπης. Μεγάλη γὰρ αὕτη δ:δάσχαλος, xai ixavi 
xai πλάνης ἀπαγαγεῖν, xaX τρόπον µεταῤῥυθμίσαι, 
xaX πρὸς φιλοσοφίαν χειραγωγΏσαι, χα) ἀπὸ λίθων 
ἀνθρώπους ἑργάσασθαι. Καὶ εἰ βούλε: μαθεῖν αὗτῃς 
«nv δύναμιν, ἄγε µοι ἄνδρα δὃτιλὸν xal Ψοφοδςη vai 
τὰς σκιὰς τρέµοντα, xai ὀργίλον xaX τραχὺν καὶ 0τ- 
ρίον μᾶλλον ἢ ἄνθρωπον, καὶ λάγνον xaX ἀσελγῆ, xat 
πᾶσαν ἔχοντα xaxíav, xaX παράδος αὐτὸν ταῖς τῆς 
ἀνάπης qsp9Y, xaX εἰς τὸ γυμνάτιον εἰσάγαγε τοῦτο, 
xal ὄψει ταχέως τὸ» δειλὸν ἐχεῖνου xaX ἄτολμον, ἀν- 
δρεῖον xai µεγαλόφυχον γινόμενον καὶ πάντα τολ- 
μῶντα ῥᾳδίως. Καὶ τὸ o θαυμαστὸν, ὅτι o0 τῆς φύ- 
σεως αὐτῷ µεταθληθείσης ταῦτα Ὑίνεται, ἀλλ' ἂν 
αὐτῇ τῇ 0603] Φυχῆ τὴν ἑαυτῆς ἑνδξίχνυσιν δύναμιν 
ἡ ἀγάπη ' xai ταυτὸν γ{νετᾶι, οἷον ἂν εἴ τις µάχαι- 
pav µολιθδίνην, οὐ σιδηρᾶν ποι{σας, ἀλλὰ μένωσαν 
ἐπὶ τῆς τοῦ µυλίθδου φύσεως, τὰ σιδήρου ἐργάζεσθαι 
παρασχευάσῃ. Σχόπει δὲ. Ὁ Ἰαχὼδ ἅπλαατος Tv, οἱ- 
χῶν οἰχίαν, καὶ πόνων ἁμελέτητος χαὶ κινδύνων, 
ἀνειμένον τινὰ βίον ζῶν xai ἐλεύθερον, χαὶ χαβάπερ 
παρθένος £v θαλάµῳ. οὕτω xal οὗτος ἔνδον χαθήµε- 
vog τὰ πλείονα οἰκουρεῖν ἡναγκάζετο, ἀγορᾶς μὲν 
χαὶ τῶν ix τῆς ἀγορᾶς θαρύδθων xal πάντων τῶν 
τοιούτων ἀπηλλαγμένος, διαπαντὸς δὲ ἐν ἀδείᾳ xat 
ἡσυχίᾳ µένων. Τί οὖν, Ἐπειδὴ αὐτὸν ὁ πυρσὸς τῆς 
ἀγάπης ἀνηψε, "bu ἅπλαστον τοῦτον xq οἰχοῦντα . 
οἰχίαν ὅρα πῶς ἑκοίησε χαρτεριχὸν xal φιλόπονον. 
Καὶ ταῦτα uh παρ' ἐμοῦ, ἀλλὰ παρ᾽ αὐτοῦ áxous τοῦ 
πατριάρχου. Ἐγκαλῶν γὰρ τῷ χηδεστῇ, φησὶ, Tavrá 
μοι εἶκοσιν ἔτη ἑγώ εἰμι μετὰ cov. Καὶ πῶς τὰ 
εἴχοσιν ἕτη ἐγένου; xal γὰρ xal τοῦτα προστίθει, 
Συγκαιόµεγος τῷ καύματι τῆς ἡμέρας, xal to 
παγετῷ τῆς νυκτὸς, καὶ ἁρίστατὸ ὁ ὕπνος án . 


285 


τῶν ὀφθα.]μῶν' cv. Ταῦτα ὁ ἅπλαστος xal οἰκῶν 
οἰχίαν χαὶ τὸν ἀνειμένον βίου ζῶν. "Ότι δὲ καὶ δειλὸς 
ἣν. δήλον ἐξ ὧν τὸν '᾿Ησαῦ προσδοχῶν ὄφεσθαι, ἐἔτε- 
θνήχει τῷ δέἑει. ἸΑλλ' Opa πῶς πάλιν οὗτος ὁ δειλὸς 
λέοντος θρασύτερος ὑπὸ τῆς ἀγάπής γέγονε. Καθάπερ 
γάρ τινα πρόῦολον ἑαυτὸν πρὸ τῶν ἄλλων τάξας 
ἁπάντων, ἔτοιμος Tv τὸν ἄγριον ἐχεῖνον καὶ φόνου 
πνέοντα, χαθὼς (sro, δέξασθαι πρῶτος, χαὶ Ev τῷ 
οἰχείῳ σώματι ταῖς γυναιδὶ τὴν ἀσφάλειαν xaza- 
σχευάσαι΄ καὶ ὃν ἐδεδοίχει καὶ ἔφριττε, “ρῶτος ἰδεῖν 
επὶ τῆς παρατάξεως ἐπεθύμει. Too γὰρ φόδου τού- 
του δυνατώτερος ἣν ὁ τῶν γυναικῶν πόθος. Εἶδες πῶς 
δειλὸς ὧν, τολμητὴς Yéyovev ἀθρόον, οὗ τὴν ἕξιν 
μεταθαλὼν, ἁλλ᾽ ὑπὸ τῆς ἀγάπης χρατυνθείς; "Oz: 
γὰρ χαὶ μετὰ ταῦτα δειλὸς fv, δῆλον ἐξ ὧν τόπους 
ix τόπων ἀμείθει. ᾽Αλλὰ μηδεὶς νοµιζέτω χατηγο- 
ρίαν εἶναι τοῦ δικαίου τὰ εἰρημέν:. OO γὰρ τὸ δειλὸν 
εἶναι, ἔγχλημα ^ τοῦτο γὰρ φύσεως ἀλλὰ τὸ διὰ 
δειλίαν τι πο:εῖν τῶν μὴ προσηχόντων. Ἔστι γὰρ 
καὶ δἑιλὸν ὄντα τῇ φύσει, ἀνδρεῖον γενέσθαι ὑπὸ τῆς 
εὐλαθείας. Ti δὲ ὁ Μωυσῆς; οὐχὶ ἕνα Λἰγύπτιον 
φοθηθεὶς ἔφυγε, χαὶ πρὸς την ὑπερορίαν µετέστη; 
"AX ὅμως ὁ φυγὰς οὗτος, καὶ ἑνὸς ἀνδρὺς ἀπειλῆν 
οὐχ ἑνεγχὼν, ἐπειδῆ ἐγεύσατο τοῦ μέλιτος [509] τῆς 
ἀγάπης, χαλῶς καὶ μηδενὸς καταναγχάζοντος Guv- 
απλρλέσθαι τοῖς ἀγαπωμένοις Ἠπείγετο. El μὲν γὰρ 
ápnc αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, φησὶν, ἄφες' εἰ δὲ 
ph, κἀμὲ ἐξάλειψον ἐκ τῆς βἰδ.Ίου σου ἧς ἔγρα- 
ψας. "Ότι δὲ χαὶ τὸν θρασὺν ἐπιειχῆ. xal τὸν άσελ- 





S. JOANNIS ΟΗΠΥΡΟΡΤΟΝΙ ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


285 
vfj σώφρονα cott τὸ φιλεῖν, οὐδὲ παραδειγµάτων 
ἡμῖν ἐνταῦθα χρεία λοιπόν πᾶσι γὰρ τοῦτο δηλον ; 
χἂν θηρίου παντός τις ἀγριώτερος ᾗ, προθάτου παν- 
τὸς ἡμερώτερος ἀπὸ τοῦ φιλεῖν γίνεται. Τί γὰρ τοῦ 
Σαοὺλ ἀγριώτερον ἣν καὶ µανικώτερον;: Αλλ᾽ ἠνίχα 
τὸν ἐχθρὸν ἀπέλνσεν fj θυγάτηρ, οὐδὲ ῥῆμα πρὸς αὐ- 
τὴν ἐξέδαλε πικρόν ΄ καὶ ὁ τοὺς ἱερέας ἄρδην ἅπαν- 
τας κατασφάξας διὰ τὸν Δαυῖδ, τὴν θυγατέρα ὁρῶν 
Ex τῆς οἰχίας αὐτὸν ἀφεῖσαν, οὐδὲ µέχρι λόγου πρὸς 
αὐτὴν Ἰγανάχτησε, xai ταῦτα ἁπάτης τοσαύτης 
ἐπ᾽ αὐτὸν συντεθείσης * δυνατωτέρῳ γὰρ yaQ τῷ 
τῆς ἀγάπης χατείχετο. Ὥσπερ δὲ ἐπιειχεῖς, οὕτω καὶ 
σώφρονας οἶδεν αὕτη ποιεῖν' κἂν τὴὶν ἑαντοῦ τις 
ἀγαπᾷ Yovalxa οὕτως, ὡς ἀγαπᾷν δεῖ, κἂν µυριάχις 
ἀσελγὴς T, οὐχ ἀνέξεται ἑτέραν ἰδεῖν διὰ τὸν πρὸς 
ἑχείνην πόθον. Κραταιὰ (Xp, φησὶν, ὡς θάνατος ἡ 
ἁγάπη. Ὥστε οὑδαμόθεν ἄλλοθεν τὸ ἀσελγαίνειν γί- 
νεται, | ἐκ τοῦ p φιλεῖν. Ἐπεὶ οὖν δημιουργὸς 
ἀρετῆς ἁπάσης ἡ ἀγάπη, μετὰ ἀκριθείας ἁπάσης ἓν 
ταῖς ἑαυτῶν καταφντεύσωμεν αὐτὴν ψυχαῖς, tv' ἡμῖν 
πολλὰ χοµίσῃ τὰ ἀγαθά, xai βρύοντα αὐτῆς διηνε- 
κῶς τὸν χαρπὸν ἔχωμεν, τὸν ἀξὶ τεθηλότα xo οὐδέ- 
ποτε µαραινόµενον. θὕτω γὰρ καὶ τῶν αἰωνίων ἐπι- 
τευξόµεθα ἀγαθῶν' ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἔπιτν- 
χεῖν, χάριτι xaX φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν "In- 
σοῦ Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ- 
ματι, δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 





OMIMA ΛΑ’. 


Εἴτε δὲ προφητεῖαι καταργηθήσογται, κεἶτθ 
χλῶσσαι παύσονται, εἴτε γγῶσις καταργηθή- 
σεται. 

α’. Δείξας τῆς ἀγάπης τὴν ὑπεροχὴν &x τοῦ καὶ τὰ 
χαρίσματα xal τὰ τοῦ βίου κατορθώματα αὐτῆς δεῖ- 
σθαι, Ex τοῦ τὰς ἀρετὰς αὑτῆς ἀριθμῆσαι πάσας, 
καὶ φιλοσοφίας ἀχριθοῦς ὑπόθεσιν ἀποφῆναι:, ἐξ Ex£- 
ρου πάλιν τοίτου χεφαλαίου δείχνυσιν αὐτῆς τὴν 
ἁξίαν. Καὶ ταῦτα ποιεῖ τούς τε ἠλαττῶσθαι δοχοῦν- 
τας πεῖσαι θέλων, ὅτι ἔξεστιν αὑτοῖς τὸ χεφάλαιον 
τῶν σημείων ἔχειν, xol οὐδὲν ἔλαττον ἔξουσι τῶν 
ἑχόντων τὰ χαρίσματα, εἰ ταύτην ἔχοιεν, ἀλλὰ xal 
πολλῷ πλέον * xai τοὺς ἔχοντας τὰ μεγάλα χαρίσματα 
πάλιν xaX ἐντεῦθεν ἑπαιρομένους, ταπεινῶσαι σπου- 
δάζων, xai δεῖξαι μηδὲν ἔχοντας, ἐὰν μὴ ταύτην 
ἔχωσιν. Οὕτω γὰρ ἔμελλόν te ἀλλήλους &Tamiv, 
βασκανίας τε xaX ἀπονοίας ἐντεῦθεν ἀναιρουμένης, 
ἀγαπῶντές τε πάλιν ποῤῥωτέρω ταῦτα ἑξώριζον τὰ 
«πάθη Ἡ γὰρ ἁγάπη οὐ (not, ob. φυσιοῦται. 
Ὥστε πανταχόθεν τεῖχος αὑτοῖς ἀῤόδαγὲς περ!έδαλε, 
[510] xat πολύπλοχον ὁμόνοιαν ἀναιροῦσάν τε τὰ vo- 
σήµατα ἅπαντα, xaX ἐντεῦθεν πάλιν ἰσχυροτέραν γι- 
νοµένην. Διὰ τοῦτο χαὶ µυρίους ἐχίνησε λογισμοὺς 
τοὺς δυναµένους αὐτῶν παραμνθήῄσασθαι τὴν ἆθν- 
μίαν. Καὶ γὰρ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα δίδωσι, φησὶ, καὶ 
πρὸς τὸ συμφέρον δίδωσι, xal ὡς βούλεται διαιρεῖ, 
καὶ χαριξόµενον, οὐκ ὀφεῖλον διαιρεῖ. Κἄν μιχρὸν 
λάδῃς, ὁμοίως εἰς τὸ σῶμα τελεῖς, καὶ πολλῆς xal 
οὕτως ἀπολαύεις τιμῆς ' xal ὁ τὸ μεῖζον ἔχων, coU 
τοῦ τὸ ἔλαττον ἔχοντος δεῖται ΄ xoi ὅτι τὸ µέγιστον 
χάρισμα καὶ ἡ xa0* ὑπερθολὴν ὁδός ἐστιν dj ἀγάπη. 


Ταῦτα δὲ ἔλεγε, διπλῆ περισφίγγων αὐτοὺς ἀλλή- 
λοις, τῷ τε μὴ νοµίζειν ἠλαττῶσθαι ταύτης παρού- 
σης, xal τῷ ἑπιδραμόντας αὑτῇῃῇ xal ἑλόντας, μηδὲν 
πάσχειν λοιπὺν ἀνθρώπινον, καὶ ὡς τὴν ῥίζαν ἔχον- 
τας τῶν χαρισµάτων, xal ὡς οὐχέτι δυναµένους, 
οὐδὲ εἰ μηδὲν εἶχον, φιλονεικεῖν. 'O γὰρ ἁλοὺς ἅπαξ 
ὑπὸ τῆς ἀγάπης, Φφιλονεικίας ἀπήλλαχται. Διὸ xal 
δειχνὺς αὐτοῖς, ὅσα ἐντεῦθεν χαρπώσονται τὰ ἀγαθὰ, 
τοὺς χκαρποὺς αὐτῆς ὑπέγραψε, διὰ τῶν ἑγχωμίων 
αὐτῆς τὰ ἐχείνων νοσήματα χαταστέλλων. Καὶ γὰρ 
τῶν εἱρημένων ἕκαστον φάρμαχον ἱκανὸν ἦν τοῖς 
ἐχείνων τραύμασιν ἀρχέσαι. Διὸ xol ἔλεγε, Maxpo- 
θυμεῖ, πρὸς τοὺς ἀλλήλοις φιλονειχοῦντας' Χρη- 
στεύεται, πρὸς τοὺς διεστῶτας xai ὑπούλους' UO 
(noi, πρὸς τοὺς βασκαίνοντας τοῖς ὑπερέχουσιν * 
Ov περπερεύεται, πρὸς τοὺς διασπασθέντας ' OO 
φυσιοῦται, πρὸς τοὺς χαταλαζονενοµένους αὐτῶν * 
Ovx ἁσχημονεῖ, πρὸς τοὺς οὐχ ὀφείλονταςα συγ- 
χατάθαίνειν ' Οὐ ζητεῖ τὸ ἑωυτῆς, πρὸς τοὺς ὑπερ- 
ορῶντας τῶν λοιπῶν * OU παροξύνεται, οὐ «Ἰογίζε- 
tut τὸ xaxór, πρὸς τοὺς ὑθριζομένους * Οὐ χαίρει 
ἐπὶ τῇ ἁδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀ-ηθείᾳ, πρὸς 
τοὺς βασχαίνοντας πάλιν * Πάντα στέγει, πρὸς τοὺς 
ἐπιθουλευομένους. Πάντα ἐ.πίζει, πρὸς τοὺς ἀπο- 
γινώσκοντας Πάντα ὑπομένει, οὐδέποτε éxzíxtet, 
πρὸς τοὺς εὐχόλως διῖσταμένους. Ἐπεὶ οὖν παντα- 
χόθεν αὐτὴν μεγάλην ἔδειξε μεθ) ὑπερθολῆς ἁπάσης, 
πάλιν ἐξ ἑτέρου κεφαλαίου μεγίστου τοῦτο ποιεῖ, 


* Legendum putst Savilius οὗ θέλοντας, et sic legit το” 
t$ interpres. 


fax amoris accendit, vide quomodo simplicem illum 
et domum incolentem, fortem et laboriosum reddide- 
rit : et hoc nou a me, sed ab ipso patriarclia audi. 
Socerum enim incusans, ait: Hos viginti annos tecum 
ego sum (Gen. 31. 58. 40). Et quomodo fuisti hos vi- 
ginti annos? nam et hoc quoque adjecit : Adusius 
&stu diei et [rigore noclis, el abscessit somnus ab ocu- 
lis meis. Πως ille sine fuco, qui domi habitabat ac re- 
missam ducebat vitam. Quod autem timidus csset, 
palam est ex eo quod, cum se Esaü visurum exspec- 
taret, metu morerctur. Sed vide rursum quomodo 
ille timidus leone audacior ex amore facetus sit. Nam 
velut quidam propugnator ante alios omues positus, 
paratus erat ferocem illum et cedem spirantem, ut 
existimabat, primus excipere, οἱ in corpore suo mu- 
licribus securitatem apparare, et eum quem timuerat 
et formidaverat, primus instructa acie videre cupie- 
bat. lloc quippe timore fortior erat uxorum amor. 
Viden' quomodo, timidus cum esset, audax subito 
factus sit, non mutato habitu, sed ab amore robora- 
tus? Nam quod etiam postea timidus esset, palam est 
ex eo, quod locum ex loco mutaret. Sed nemo putet 
ea, qua dicta sunt, justi esse accusationem. Non 
enim timidum esse culpa est : nam hoc est nature ; 
sed ex timore aliquid contra officium patrare. Potest 
enim quis natura timidus, a pielale fortis et magni 
auimi eflici. Quid autem Moyses? annon. /Egyptium 
.num timens fugit, et in exsilium ivit? Attamen ille 
fugitivus, qui viri unius minas non tulerat, postquam 
gusiavit mel caritatis, pulchre ac nemine cogente, ut 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIV. 2δ6 


uni cum dilectis periret festinabat. Si enim, inquit, 
dimittis illis peccatum, dimile ; sin minus, et me dele 
de libro (νο, quem scripsisti (Exod. 32. 31). Quod au- 
lem amor el trucem mausuetum, οἱ libidinosum ca- 
stum efficiat, non bic ultra exemplis nohis opus ; id 
cnim onmibus palam est : etiamsi fera quavis imma- 
nior quis fuerit, ove mansuetior ex amore efficitur. 
Nam quid Saüle immauius et furiosius erat? Sed 
quaudo filia cjus inimicum solvit, ne verbum quidem 
amarum coutra illam emisiL: οἱ qui sacerdotes omnes 
penitus interfecerat propter Davidem, filiam videns 
qux ex domo illum emiserat, nc verbo quidem tenus 
adversus illam indignatus est, etiamsi fraus illa ad- 
versum se adornata fuisset : poicntiore namque amo- 
ris freno detinebatur. Ut autem mansuetos, ita et 
temperantes solet caritas facere : si quis enim uxorem 
suam amat, ut amare oportet, quantumvis natura sit 
libidinosus, numquam aliam videbit, suzxe amore du- 
cius : nam ait, Fortis est ut mors dilectio (Cant. 8. 6). 
laque non aliunde quis libidinosus est, quam 
quod non amet. Quoniam igitur omuis virtutis 
opifex est caritas, cum accuratione omni illam im 
aniniis nostris inseramus, ut nobis multa conferat 
bona, et uberein ejus fructum perpetuo decerpamus, 
semper virentein, qui numquan marcescat. Sic enin 
&alerna consequemur bona : qu: utinam nos onines 
adipisci contingat, gratia et benignitate Domini no- 
stri Jesu Cliristi, qui cum Patri unaque Spiritui san- 
cto gloria, imperium, lionor, nunc et semper, et in 
si'cula szculorum. Amen. 


M ————————————————————————————————————————————— 
HOMILIA XXXIV. 


Ca». 15. v. 8. Sive prophetie evacuabuntur, sive lingue 
cessabunt , sive scientia destruetur. 


4. Cum caritatis excellentiam ostendisset, ex eo 
quod et eharismata et ea qux in vita przclare ge- 
runtur ea indigeant ; ex eo quod ejus omnes virtutes 
enumeraverit, et perfecte philosophize fundamentum 
esse proliarit ; ex alio rursus tertioque capite ejus 
ostendit dignitatem. Et hoc facit, tum ut illis qui 
imminuti esse videbantur persuadeat licere ipsis si- 
gnorum etiam caput seu facultatem habere, nihilque 
minus obtinere quam ii qui charismata habent , si 
illam habeant, imo multo majus ; tum etiam ut eos 
qui majora charismata haberent indeque extolleren- 
tar, hine deprimat, et ostendat eos nihil habere, 
nisi hanc obtineant, Ita enim sese ct mutuo dilecturi 
erant , invidia el arrogantia sic de medio sublatis, 
et rursus 6096 mutuo diligentes , Ίο vitia procul 
amandabant : nam Caritas non emulatur, non inflatur. 
Jtaque muro illos undique firmissimo cinxit, οἱ mul- 
tiplici concordia, qux€ morbos omnes tolleret et hinc 
rursus fortior evaderet. Ideoque innumerabiles agi- 
tavit rationes, quze possent ipsorum dolorem con- 
solari. Nam idem dat Spiritus, inquit, et ad 
uülitatem dat, et ut vult dividit, et gratis dans, non 
debeus, diviliL. Etiamsi vero parum acceperis, simili- 
ler ex corpore es, ei multo sic ctiam frueris honorc : 


ο qui majus habet , te qui minus habes indiget : et 
maximum charisma, excellentiorque via cst caritas. 
Caritas omnia tollit mala. — IIxc porro dicebat , 
duplici vinculo stringens illos invicem ; et quod pu- 
larent se non minus babere illa przesente, οἱ quod 
ad illam aceurrentes illamque obtinentes , niliil ulua 
humanum paterentur, tum quia radicem charisina- 
Lum haberent , tum quia non ultra possent, etiam 
si nihil laberent, contendere. Nam qui semcl a ca- 
ri'ate captus est, a contentione liber cst. Quain- 
obrem ostendens, quanta inde bona decerpturi sint , 
fructus ejus descripsit, per illius encomia mo:bos 
illorum reprimens. Etenim quie dicta sunt singula, 
pharmacum erant quod sufficeret ad illorum curanda 
vulnera. ldeoque dicebat, Patiens est, adversus cos 
qui inter se contendunt ; Benigna est, adversus cog 
qui dissident et occulto feruntur odio ; Non emulatur, 
contra eos qui invident plus habentibus; Aon agii 
perperam , adversus eos qui disjuncti sunt ; Non in- 
flatur, contra eos qui in alios extolluntur ; Non inde- 
core agit, contra eos qui nolunt se attemperare ; Non 
quarit qu sua sunt, adversus eos qui ca'teros despi- 
ciunt ; Non irrilatur, non cogitat malum, adversus eos 
qui contumeliam inferunt ; Non gaudel super iniqui- 
late, congaudel autem veritati, rursus adversus invi- 
dos ; Omnia suffert, adversus cos qui insidias parant ; 
Omnia. sperat , adversus eos qui desperant ; Omnia 


289 
σιν οὐδαμοῦ τὴν Γραφὴν περὶ τούτων ἡ μῖν διειλεγµέ- 
νην δεῖξαι. ᾽Αλλὰ γὰρ τὴν µανίαν αὐτῶν ἀφέντες, 
τῶν ἑξῆς ἐχώμεθα περὶ τῆς ἀγάπης λόγων. 020* γὰρ 
τούτοις ἠρχέσθη, ἁλλ' ἐπάγει πάλιν λέγων ' Νυνὶ 
δὲ μένει πιστις, ἐλαπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα ' 
μείζων δὲ τούζων ἡ ἁγάπη. 


Y'. Ἡ μὲν γὰρ πίστις xa f, ἑλπὶς τῶν πιστευθέντων 
xai τῶν ἐλπισθέντων παραγενοµένων ἁἀγαθῶν, παύε- 
ται. Καὶ τοῦτο δηλῶν ὁ Πχῦλος ἔλεγεν ἘἙ.πὶς γὰρ 
β.Ίεπομένη, οὐκ ἔστιν ἑ.πίς' ὃ γὰρ BAéne: tic, cl 
xal ἑ.1πίζει; χαὶ πάλιν, Ἔστι δὲ πίστις ἑλπιζομέ- 
ων ὑπόστασις, πραγμάτων ÉAeyyoc οὐ β.]επομέ- 
γων. Ὥστε αὗται μὲν παύοντα. φανέντων ἑἐχείνων" f) 
δὲ ἁνάπη τότε μάλιστα αἴρξτα:, xaX γίνεται σφοδρο- 
τέρα. Ἔτερον πάλιν ἐγχώμιον τῆς ἀγάπης' οὐδὲ γὰρ 
ἀρχεῖται τοῖς ἔμπροσθεν, ἀλλὰ xal ἄλλο φιλονειχεῖ 
πάλιν εὑρεῖν. Σχόπει δὲ Εἶπεν αὐτὴν χάρισμα elvat 
μέγα xai ὁδὸν τούτων χαθ᾽ ὑπερθολήν εἶπε χωρὶς 
αὐτῆς μηδὲν µέγα ὠφε)εῖν τὰ χαρίσματα, ὑπέγρα- 
wey αὐτῆς διὰ πολλῶν τὴν εἰκόνα' βούλεται πάλιν 
xai ἑτέρως αὐτὴν ἑπᾶραι, xal δεῖσαι μεγάλην οὖσαν 
£x τοῦ διαµένειν. διὸ χαὶ ἔλεγε, Νυνὶ δὲ μένει 
πίστις, ἑ λπὶς, ἀγάπη, τὰ τρἰα ταῦτα" μείζων δὲ 
τούτων ἡ ἁγάπη. Πῶς οὖν µείζων ἡ ἀγάπιη;: Τῷ 
ἐχεῖνα διαδαίνε.ν. Ei. τοίνυν τοσαύτη ἡ ἰσχὺς τῆς 
ἀγάπης, εἰκότως ἐπάγε, λέγων, Διώχετε τὴν 
dpyáaur. Καὶ γὰρ διώξεως χρεία xai δρόμου τινὺς 
σφοδροῦ ἐπ αὑτήν' οὕτως ἡμῶν ἀπέπτη, xal τοσαῦτα 
τὰ ὑποσχελίκσοντα τὸν ἐχεῖσε δρόμον. AU) χαὶ πολλῆς 
ἡμῖν δεῖ τῆς σφοδρότττο;, ὥστε atr» χαταλαθεὶν. 
"Uno ἑνδς,χνύμενος ὁ Παῦλος οὖκ εἶπεν, Άχολου- 
θεῖτε τῇ ἀγάπῃ, ἀλλὰ, Διώκετε αὑτὴν, δ.εγείρων 
ἡμᾶς χαὶ ἀνάπτων πρὸς τὴν ἑχείνης ἀντίλτφιν. Καὶ 
γὰρ 6 θεὸς ἑξαρχῖῆς µυρία ὑπὲρ τοῦ ταύτην ἡμῖν 
ἐμφυτεῦσαι ἐμηχανήσατο) xat γὰρ µίαν ἅπασιν ἔδωχε 
πεφαλὴην, τὸν Αδάμ. Διὰ τί γὰρ μὴ ἐκ γῆς γινόμεθα 
πάντες; διὰ τί uh τέλειοι, ὡς ἐκεῖνος; "Ίνα xal o! 
τόχοι xaY αἱ πα.δοτροφίαι͵ χαὶ τὸ ἐξ ἀλλήλων φύεσθαι, 
συνδήσωσι πρὸς ἀλλήλους ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο οὐδὲ τὴν 
γυναῖχα ἐποίησεν ἀπὸ γῆς. Ἐπειρὴ γὰρ οὐχ foxst 
ὄνσωπΏσαι πρὸς ὁμόνοιαν ἡμᾶς ὁμοίως, τὸ τῆς αὐ- 
τῆς οὐσίας εἶναι, εἰ μὴ καὶ τὸν αὐτὸν ἔχοιμεν πρόὀ- 
Ίονον, xaX τοῦτο χατεσκεύασεν. El γὰρ vuv τόποις 
δ.εστηκότες µόνοις, ἁλλοτρίους εἶναι νοµίζομεν Éav- 
τοὺς ἀλλήλων ᾿ εἰ δύο τὸ γένος ἡμῶν ἔσχεν ἀρχὰς, 
«τολλῷ μᾶλλον ἂν τοῦτο ἐγένετο. Διὰ δη τοῦτο, ὥσπερ 
ἀπό τινος μιᾶς κεφαλῆς, τὸ πᾶν ἔδησε σῶμα τοῦ τῶν 
ἀνθρώπων Ὑένους. Καὶ ἐπειδήπερ ἐξαρχῆς δύο τινὲς 
ἐδόχουν εἶναι, ὅρα πῶς αὑτοὺς συγκολλᾷ πάλιν καὶ 
εἰς ἓν συνάχει διὰ τοῦ γάμου’ Αγςτὶ τούτου γὰρ 
κατα.]είψει, φησὶν, ἄνθρωπος τὸν' πατέρα αὑτοῦ 
xal tijv μητέρα, xal προσκο.].Ἱηβήσεται πρὸς τὴν 
qvraixa [514] αὑτοῦ, xal ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα 
µίαν. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἡ vovh, ἁλλ Ὁ ἄνθρωπος, 
ἐπειδῃ xal μείζων fj ἐπιθυμία Ev ἐχείνῳ. Καὶ vxo 
χχὶ µείσονα αὐτὴν διὰ τοῦτο ἐποίησεν. ἵνα τὸ ὑπερέχον 
χαταχάμψῃ τῇ τυραννίοι τούτου τοῦ ἔρωτος, xal 
ὑπρτάξῃ τῷ ἀσθενεστέρῳ. Ἐπειδη δὲ xai vápov 
ἔδει εἰσαχθῆναι, τὸν ἐξ οὗ Υέγονε, τοῦτον ἄνδρα 
ἐποίησε τῇ γυναιχί. Πάντα γὰρ ἀγάπης τῷ θεῷ δεύ- 
τερα. El γὰρ οὕτω γενοµένων ὁ πρῶτος εὐθέως οὕτως 
ἑμάνη, xal τοσαύτην μάχην ὁ διάθολος χαὶ ῥασκανίαν 
ἑνέτπειρε, τί οὐκ ἂν εἰργάσατο, εἰ gh ἀπὸ μιᾶς ῥί- 
en; ἑζλάστησαν; Εἶτα ἵνα τὸ μὲν ὑποτάττηται, τὸ 
ὃὲ ἄρχη τὸ γὰρ ὁμότιμον οἵδε πολλάκις µάχην cia- 


S. JOANNIS ΟΗΠΒΥΡΟΡΤΟΝΜΙ ARCIHIEP. CONSTANTINOP. . 


999 


ἀγειν' οὐχ ἀφΏκε δημοκρατίαν εἶναι, ἀλλὰ βασιλείαν, 
xai χαθάπερ ἐν στρατοπέδῳ, ταύτην ἄν τις ἴδοι τὴν 
διάτακιν χαθ᾽ ἑκχάστην οἰχίαν. "Εστι γοῦν iv τάξει 
μὲν βασιλέως ὁ àvhp, ἐν τάξει δὲ ὑπάρχου fj γυνὴ 
χαὶ στρατηγοῦ' xal οἱ παΐδες δὲ ἀρχὴν χεκλήρωνται 
τρίτην’ εἶτα μετὰ ταῦτα ἀρχὴ τετάρτη ἡ τῶν οἶχε- 
τῶν’ xai γὰρ χαὶ οὗτοι χρατοῦσι τῶν ἑλαττόνων, xal 
εἷς τις πολλάχις τοῖς πᾶσιν ἐφέστηχε, τὴν τοῦ δεσπό- 
του τάξιν διατηρῶν, πλὶν ὡς οἰχέτης. Καὶ μετὰ 
ταύτης ἑτέρα --άλιν ἀοχὴ καὶ ἐν αὐτοῖς f) τῶν Y2vat- 
χῶν, f, τῶν παίδων", xal ἐν αὐτοῖς τοῖς παισὶ πάλιν 
ἑτέρα xaià τὴν ἡλιχίαν xal κατὰ τὴν φύσιν οὐδὲ — 
γὰρ ἐν τοῖς παιδίοις ὁμοίως τὸ θῆλυ χρατεῖ. Καὶ 
πανταχοῦ δι ὀλίγου καὶ πυχνὰς ἐποίησε τὰς ἀρχὰς 
ὁ θεὸς, ἵνα πάντα ἓν ὁμονοίᾷ µένῃ xai εὐταξδίᾳ πολ- 
Af. Διὰ τοῦτο xal πρὶν εἰς πλῖθος ἐξενεχθῆναι τὸ 
γένος, 620 µόνων ὄντων τῶν πρώτων, τῷ μὲν ἄρχειν, 
τῇ δὲ ἄρχεσθαι ἐχέλευσε. Καὶ ἵνα μὴ ὡς ἑλάττονος 
καταφρονῃ πάλιν χαὶ ἀποσχίζηται, ὅρα πὼς αὑτὴν 
ἐτίμτσέ τε xat Ίνωσε καὶ πρὸ τῆς δημιουργίας. 
Ποιήσωμεν γὰρ αὐτῷ, φη 1, βοιθόν ' δεικνὺς ὅτι 
εἰς χρείαν αὐτοῦ γέγονε, καὶ ταύτῃ συνάγων αὖτον 
πρὸς την δι αὐτὸν γεγενηµέντν. Καὶ γὰρ πρὺς ταῦτα 
οἰχειότερον διαχεἰµεθᾳ τὰ OV ἡμᾶς πραχθέντα. "Iva 
δὲ μὴ ἑπαίρηται πάλιν Exelvr, ὡς εἰς βοήθειαν αὐτῷ 
δοθεῖσα, xai τὸν δεσμὸν ἀποῤῥίξη τοῦτον, ἀπὸ τῆς 
πλευρᾶς αὐτὴν mutil, δε,χνὺς ὅτι µέρος τοῦ παντός 
ἐστιν αὕτη τοῦ σώματος. "Iva δὲ μηδὲ ἡ ἀνὶρ ἐν- 
τεῦθεν ἐἑπαί. πται, οὐυχέτι ἀφίησιν εἶναι μόνου, ὃ µό- 
νου τὸ πρύτερο) ἐγένετο, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐποίησε 
τούτῳ, τῖν παιδυποιίαν εἰσαγαγὼν, xàv τούτῳ προ- 
τιµήσας μὲν τὸν ἄνδρα, οὐ μὴν τὸ πᾶν ἀφεὶς εἶναι 


αὐτοῦ. 


6. Els; πόσους συνδέσµους ἀγάπης ὁ θεὸς elpyá- 
9210; Αλλὰ ταῦτα μὲν ἀπὸ vno φΌσεως κατέθηχε τῇ 
ὁμονοίᾷ τὰ ἐνέχυρα. Καὶ γὰρ τὸ τῆς αὑτῆς οὐσίας εἷ- 
ναι, εἰς τοῦτο ἄγει' πᾶν γὰρ ζῶον ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον 
αὐτῷ' xai τὸ ἐξ ἀνδρὸς τὴν γυναῖκα εἶναι, xal τὸ 
ἐξ ἁμφοτέρων πἀλιν τοὺς παῖΐδας. "00εν xal πολλοὶ 
φύονται διαθέσεως τρόποι. Τὸν μὲν γὰρ ὥς πατέρα 
ἀγαπῶμεν, τὸν δὲ o; πάππον ^ xal τὴν μὲν ὡς µη- 
τέρᾷ, τὴν δὲ ὡς τιθηνόν΄ xal τὸν μὲν ὡς vibv xal 
ἔγγονον καὶ ἐξ ἐγγόνων πάλιν, την δὲ ὡς θυγατέρα 
καὶ θυγατριδην’ xal τὸν μὲν ὡς ἀδελφὸν, τὸν δὲ ὡς 
[210] ἁἀδελφιδοῦν' xal τὴν μὲν ὡς ἁδελφὴν, τὴν δὲ ὡς 
ἀδελφιδην. Καὶ τί γὰρ δεῖ πάντα καταλέχειν τὰ τῆς 
συγγενείας óvópaza ; Ἐπενόησε δὲ xai ἑτέραν διαθέ- 
σευις ὑπόθεσιν' ἁπαγορεύσας γὰρ τοὺς τῶν συγγενῶν 
γάμους, ἐπ᾽ ἀλλοτρίους ἡμᾶς ἐξήγαγε, χἀχείνους πἀ- 
Atv πρὸς ἡμᾶς εἴλχυσεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπὸ τῆς qu- 
σικῆς ταύτης συγγενείας οὐχ ἦν ἐχείνους ἡμῖν σνν- 
αφθῆναι, ἀπὸ τοῦ γάμου πάλιν συνῆψενι, ὁλοχαβρονς 
οἰχίας διὰ τῆς μιᾶς νύμφης σνυνάγων, xal γένη γένεσιν 
ὅλα ἀναμιγνύς. Μἡ }άμει γὰρ, φησὶ, ty δε. ρὴν 
τὴν civ, μηδὲ τὴν ἁδε.1φὴν τοῦ πατρὸς, μηδὲ 
d&AAnx χόρην τὴν τοιαύτη» συγγένεια» πρὸς od 
χεχτηµένη», f, διαχωλύει τὸν vápov, ὀνόματι θεὶς 
τῶν τοιούτων συγγενῶν τὰ εἴδη. Αρχεϊ σοι πρὸς 
τὴν ἐχείνων διάθεσιν τὸ λῦσαι τὰς αὐτὰς ὠδίνας, τὸ 
ἑτέρως σοι προσήχειν τὰς ἄλλας. Τί στενοχωρεῖς 
τῆς ἀγάπης τὸ πλάτος» τί περιττῶς ὑπόθεσιν ἆνα- 
λίσχεις εἰς αὐτὴν φιλίας, δι ἧς δύνασαι xat ἑτέρα» 
πορίσασθαι φιλίας ἀφορμὴν, ἔξωθεν γυναῖχα ἀγαγὼν, 


* Decrant verba, καὶ ἐν αὐτοῖς.... Χαΐδων 


289 
cem hanc iniquitatem esse putet, sed et duplicem et 
triplicem et multiplicem. Non enim hoc solum ab- 
surdum est, quod ea se vane glorientur scire, qua 
Spiri'us solius saut et unigeniti Filii Dei; sed etiam 
quod, cum Paulus ne partem quidem illam cognitio- 
his sine superna revelatione accipere potuerit , ipsi 
totum ex propriis ratiociniis se accepisse dicant. Ne- 
que enim usquam possunt Seripturun, qui de his 
disseruerit, nobis ostendere. Sed missa illorum in- 
sania, sequentia quz de caritate dicuntur persequa- 
mur. Neque enim his coutentus fuit, sed rursus hzee 
subjungit : 13. Nunc autem manet fides, spes, caritas, 
tria Άσε; major autem horum est caritas. 

5. Caritatis encomia,. — Nam fides et spes, cum ad- 
venerint bona quz credita et sperata fuerunt, cessa- 
bunt. Et hoc significans Paulus dicebat : Spes enim 
que videlur, non est spes : quod enim videt quis, quid 
etiam speret. (Hom. 8. 24) ? et rursum : Est autem fi- 
des eorum qua sperantur substantia, rerum qua non 
videntur argumentum ( Hebr. 11. 1). Quamobrem h:e 
quidem cessabunt cum illa apparuerint : caritas autem 
tune imnaxime exiollitur, et fit vehementior. Aliud 
prursus encomium caritatis : neque enim contentus 
est prioribus, sed et alia rursum invenire contendit. 
Animum autem adhibe : dixit eam charisma esse 
magnum et viam ad lic supereminentem ; dixit sine 
illa non multum juvare charismata, ejus imaginem 
pluribus descripsit : vult rursus illam alio modo 
extollere, et ostendere quod magna sit ex eo quod ma- 
ueat. Ideoque dixit, Nunc autem manent fides, spes, 
caritas, tria hic; major autem horum est caritas. Quo- 
modo ergo major est caritas ? Quod illa transeant. 
Si ergo tanta est virtus caritatis, jure subjungit di- 
cens : Seclamini carilatem. Etenim insequi oportel 
36 vehementer ad illam currere ; ita a nobis avolat, 
et tanta sunt qu:e susceptum illo cursum supplantant. 
Quspropter opus est nos magna uti vehementia, uti 
illam comprehendamus : quod ostendens beatus 
Paulus non dixit, Sequimini caritatem, sed, Persequi- 
mini caritatem , excitans nos accendensque ad illain 
spprehendendam. Etenim Deus a principio innumera 
ad illam in nobis inserendam machinatus est : nain 
emnibus unum dedit caput, Adamum. Cur enim nou 
ex terra nascimur omnes? cor non perfecti, sive 
adalti sicut ille ? Ut et partus et filiorum cducationes, 
et quod ex aliis nasceremur, nos muluo colliga- 
rent. ideo neque mulierem ex terra fecit. Quia enim 
non satis erat ad verecundiam iu nobis inserendam, 
qu ad concordiam nos adduceret, quod ex eadem 
substantia essemus , nisi eumdem haberemus proge- 
niterem : hoc quoque effecit. Si enim nunc solis 
éisjuneti locis, alienos nos existimamus ; si genus 
mosirums duo principia habuisset , multo magis hoc 
eveniret. Ideo, quasi ab uno capite, totum generis 
hamani corpus colligavit. Et quia in principio duo 
quidam videbantur esse , vide quomodo illos conglu- 
tinet et in unum cogat per connubium : Propter hoc 
enim, inquit, relinquet homo patrem suum εἰ molrem, 
e adharebit uxori sum, et erunt duo in carne una 


IN ΕΒΡΟΣ. 1. AD COR. HOMIL. XXXIV. 


350 
(Gen. 2. 2$). Non dixit, Mulier, sed, Homo, quia. 
major est in illo concupiscentia. Nam ideo tajorem 
jam fecit, ut quod excellentius erat flecteret. per 
bujus amoris tyrannidem, et imbecilliori subjiceret. 
Quia vero natrimonium etiam inducendum erat, eum 
ex quo ortà erat fecit mulieri maritum : Deus cnim 
omnia caritati postponit. Si enim ctm res ita fact:e 
sint , primus statiin sic insanivit tantamque pugnam 
et invidiam inseruit diabolus ; quid non fecisset , si 
non ex una radice orti germinassent? Deinde ut aliud 
quidem subjiceretur, aliud imperaret ; nam paritas 
honoris solet s:zepe pugnas inducere ; non sivit popu- 
lare imperium esse, sed regnum, et sicut in exerci u, 
eumdem videris in singulis domibus ordinem. Est 
ergo maritus in ordine regis, mulier vero in ordine 
przfecti aut ducis exercitus ; tertium filii imperium 
sortiuntur ; deinde quartum domestici occupant : 
nam hi quoque imperant minoribus, et unus sape 
omiibus prefectus fnit, domini ordinem servans, 
exerum ut domesticus. Et post hoc aliud rursus im- 
perium (a) [et in ipsis, imperium mulierum, imperium 
filiorum], et in ipsis filiis rursus aliud secundum 
ptatem et. secundum sexum : non enini in liberis 
similiter dominatum obtinet femina. Et ubique fere 
Deus frequentia fecit imperia, ut omnia in con- 
cordia manerent et in recto ordine. ldcirco, aute- 
quam genus humanum multiplicaretut, cum primi 
duo tantum essent, jussit huic imperare, illatn parere. 
Et ne rursus illam ut minorem despiceret, et illa 
abscinderetur, vide quomodo illam honoraverit et 
conjunxerit, etiam ante creationem. Nam ait : Facia- 
mus illi adjutorem (Gen. 9. 18) ; ostendens illam in 
usum factam fuisse, et hac ratione concilians illum 
cum ea, qux propter ipsum facta fuit : nam majori 
affectu ferimur erga ea qu:e propter nos facta sunt. 
Ut ne autem illa rursus efferretur, utpote in auxilium 
ipsi data, et hoc rumperel vinculum, ex latere illam 
fecit, ostendens illam partem esse totius corporis. 
Ut autem. neque vir inde extolleretur, non amplius 
sinit esse solius, quod solius primum fuit ; sed con- 
trarium fecit, liberorum procreatíonem ieducens ; 
et hac in re quidem virum praxferens, neque tameu 
totum ipsi relinquens. 

4. Vidistin' quot amoris vincula Deus fecerit ? Sed 
hec quidem ex natura concordi: pignora posuit. 
Nam quod ex eadem substantia sit, ad hoc ducit : 
omne quippe animal quod simile ipsi est amat ; et 
quod mulier sit ex viro , οἱ quod ex utroque rursum 
sint filii. Unde etiam nascuntur multi affectus modi. 
Mlum namque ut patrem amamus , illum ut avum ; 
el illam ut matrem, istam ut nutricem ; alium ut fi- 
[ium, ut nepotem, ut pronepotem ; aliam ut filiam 
et ut sororis filiam : et hunc quidem ut fratrem, alium 
vero ut patruelem ; aliam ut sororem, aliai ut con- 
sobrinam. Et quid opus est recensere omnia cogna- 
tionis nomina ? Excogitavit etiam aliam affectus cc- 
easionem : prohibitis enim cognatorum connubiis, ad 


(a) Uncinis clausa e Commelin. supplevimus. 


987 - 


sustinet, numquam excidit, contra eos qui facile dissi- 
dent. Quia igitur. illam undique magnam exhibuit 
cum hyperbole omni, rursus ex alio capite lioc facit, 
per comparationem aliam ejus dignitatem extollens, 
et sic dicens : Sive propletie evacuabuntur, sive lingue 
cessabunt. Si enim haec utraque propter fidem inducta 
sunt, hac ubique terrarum dispersa, jam superfluus 
illorum usus fuerit. Sed mutua illa dilectio non ces- 
sabit, imo magis crescet, et hie et in futuro, tuncque 
magis quam nuuc. llic enim multa sunt qua carita- 
tem emolliant οἱ minuant, pecunix , negotia , morbi 
corporum, xgritudines aninue ; illic vero nihil horum 
aderit. Sed quod prophetix et linguis cessent , mi- 
rum non est; quod autem scientia destruatur, hoc 
certe quzestionem movet : nam et hioc adjecit dicens, 
Sive scientia desiruetur. Quid ergo? in ignorantia tuuc 
victuri sumus? Absit: nam tunc. maxime augenda 
scientia est ; idcoque dicebat : Tunc cognoscom sicut 
el cognitus sum (1. Cor. 15. 12). Propterea , ne per- 
inde atque prophetiam et linguas hanc cessaturam 
esse putares, cum dixisset, Sive scientia destruetur , 
non tacuit, sed modum destructionis subjunxit, cito 
addens illud : 9. Ex parte cognoscimus, et ex parte 
prophetamus. 10. Cum autem venerit quod. per(ectum 
est, tuuc. evacuabitur quod ex parte est. Non ergo 
scientia destruitur, sed illa ex parte tantum scien- 
tia : non enim solum tot tantaque sciemus, sed etiain 
multo plura. Ut autem illud excmplo palam faciam : 
nunc scimus Deum ubique essc, sed quomodo, ne- 
scimus : quod ex nihilo omnia fecerit scimus, mo- 
dum autem ignoramus : quod ex Virgine natus sit, 
quomodo autem, non item. Tunc autem quid amplius 
et clarius de his cognoscemus. Deinde ostendit 
quantum intersit, et quod hic deficit non esse par- 
vum, dicens: 41. Cum essem parvulus, loquebar. ut 
parvulus, sapiebam ut parvulus : cum autem factus sum 
vir, evacuavi que erant parvuli. Per illud autem exem- 
plum hoc ipsum rursus declarat, dicens : 19. Vide- 
suus enim nunc per speculum. 

9. Deinde quia speculum id quod videtur utcum- 
que monstrat, subjunxit, [n enigmate, ος hyperbole 
monstraus per modicas partes esse przssentem scien- 
tiam. Tunc. autem facie ad (aciem; non quod faciem 
habeat Deus , sed ut rem clarius et magis perspicue 
dicat. Vides omnia discentes per incrementum ? 
Nunc cognosco ex parie , iunc autem cognoscam sicut 
et cognitus sum. Videu' quomodo fastum eorum du- 
pliciter deprimat? quod et per partes sit scientia, et 
quod non illam ex se habeant. Non enim ego illum 
novi, sed se ipse mihi notum fecit, inquit. Quem- 
admodum ergo ipse me novit prior nunc, et ipse 
ad me accurrit : sic ego tunc ad illum accurram 
multo magis, quam nunc. Etenim qui in tenebris sc- 
det , donec viderit solem, non ipse accurrit ad pul- 
chritudinem radii, sed illa seipsam ostendit , quando 
illuxerit: cum autem cjus splendorem susceperit , 
tunc οἱ ipse demum lucein. persequitur. lloc ergo 
sibi vult illud, Sicut et cognitus sum : non quia ita 
illum cognituri stunus, sicut ipsc nos cognoscit; &có 


| 
S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


238 
quia sicut ille ad nos nunc accurrit, ita et nos sic 
tunc ipsum insequemur , et mulia , quz nunc arcana 
sunt, sciemus, et beatissima illa fruemur consuetu- 
dine et sapientia. Si enim qui tam multa sciebat 
Paulus parvulus erat, cogita quanta illa sint : si haec 
sunt speculum et znigma, hic mihi consideres quanta 
sit facies. Ut autem tibi parvum quidpiam aperiam 
circa differentiam hanc, et radium quempiam obscu- 
rum hujus cognitionis in animam tuam immittam, re- 
cord»re eorum qu:e in lege sunt, nuuc cum gratia 
effulsit. Etenim illa ante gratiam magna quedam ct 
mirabilia videbantur esse; attamen audi quid dicat 
de illis post gratiam Paulus : Non glorificatum fuit 
quod claruit in hac parte, propter supereminentem glo- 
riam (2. Cor. 5. 10). Ut autem quod dico clarius eva- 
dat, in unam aliquam rem, qu:e tunc mystice perageha- 
tir, sermonem transferamus, et tunc videbis quantum 
sit intervallum : et si vis, Pascha in medium affera- 
mus et vetus et novum , et tunc scies excellentiam. 
lllud enim celebrabant etiam Judai, hoc autem pa- 
cto celebrabant, ut in speculo et in znigmate : ar- 
cana autem hic mysteria ne in inentem quidem illis 
unquam venerant, neque sciebant quzmnam essent ea, 
que illa prx nuntiabant; sed ovem videbant macetari, 
et sanguineu: bruti, et portas illo unctas ; quod autem 
Filius Dei incarnatus mactandus esset et orbem libe- 
raturus totum, daturusque et Grxcis οἱ barboris 
sanguinem hunc degustandum , cxlum aperturus 
omnibus, et qu: illic sunt humano generi oblatu- 
rus ; et carnem illam sanguine cruentatam deductu- 
rus supra czelum et ου cxli, et omnes omnino 
supernos angelorum , arclhangelorum aliarumque 
virtutum exercitus, οἱ inipso tlirono regioad dexteram 
Patris sessuram collocaturus, gloria ineffabili fulgen- 
tem : hzc certe neque illorum, neque aliorum homi- 
num quispiam vcl przscivit, vel in mentem vocare 
potuit. Sed quid dicunt ii qui omnia audent? Illud, 
Nunc cognosco ex parie, de dispensationibus dictum 
esse; ipsum enim perfectam de Deo cognitionem 
habuisse, Et quomodo se infantem vocat? quomodo 
per speculum videt ? quoniodo in znigmate, si totam 
habet scientiam? cur illud quasi cxiwium tribuit 
Spiritui, et nulli alii create potestati , dicens : Quis 
enim novit quee sunt hominis, nisi spiritus hominis , 
qui est in ipso? Sic et qug Dei sunt nemo novit , nisi 
Spiritus Dei (1. Cor. 2. 11). Et Christus rursum sui 
solius hoc esse dicit ita loquens : Non quod Patrem 
vidil quisquam , nisi qui est a Deo, hic vidit Patrem 
(Joan. 6. 46) ; visionem dicens clarissimam et per- 
fectissimam cognitionem. Quormodo autem is q«i 
substantiam novit, ceconomias et dispensationes igno- 
rabit? llla enim coguitio bac major est. ignoramus 
crgo, inquit, Deum? Absit : sed quod quidein sit no- 
vimus ; quid autem substantia sit, non item. Et ut 
scias quod non de dispensationibus dixerit illud, 
Nunc cognosco ex parte, audi sequentia : subjunxit 
crgo, Tunc. autem cognoscam. sicut. εἰ cognitus sum. 
Non autem a dispensationibus et cecoiomiis cognitus 
cst , sed a Deo. Nemo igitur vel parvam vel sünpli- 


2:1 
κατὰ αὐγχρισιν ἑτέραν ἑπαίρων αὐτῆς τὸ ἀξίωμα, 
xai λέγων οὕτως ' Εἴτε δὲ προφητεῖαι χαταργη- 
θήσονται, εἴτε γλὰῶσσαι παύσονται. El γὰρ ἁμ- 
φότερα ταῦτα τῆς πίστεως ἕνεκεν εἰσενήνεκται, 
ταύτης πανταχοῦ διασπαρείσης, περιττὴ τούτων ἡ 
Χρεία λοιπόν. ᾽Αλλ’ οὐ τὸ ἀγαπᾷν ἀλλίλους πανθή- 
σεται, ἀλλὰ καὶ ἐπιδώσει µειζόνως, xa ἐνταῦθα xat 
κατὰ τὸ µέλλον, xai τότε μᾶλλον ἣ vuv. Ἐνταῦθα 
μὲν γὰρ πολλὰ τὰ χαννοῦντα τὴν ἀγάπην, χρήματα, 
πράγµατα, πάθη σωμάτων, νοσήματα φυχῆς * ἐχεῖ 
6k οὐδὲν τούτων. ᾽Αλλὰ τὸ μὲν προφητείας xat- 
αργεῖσθαι xai γλώσσας, Οθαυμαστὸν οὐδέν ' τὸ δὲ 
γνῶσιν χαταργεῖσθαι, τοῦτό ἐστι τὸ τὴν ἁπορίαν 
ποιοῦν xal yàp καὶ τοῦτο προσέθηχεν εἰπὼν, Eire 
γνῶσις καταργηθήσεται. Τί οὖν ; £v ἀγνωσίᾳ μµέλ- 
Ἄομεν ζήν τότε; "Avaye* xaX γὰρ τότε μάλιστα [511] 
ἐπιταθῆναι εἰχὸς τὴν γνῶσιν. Ac χαὶ Deve, Τότε 
ἐπιγγώσομαι, χαθὼς καὶ ἐπεγγώσθη». Διά τοι 
τοῦτο, ἵνα μὴ ὁμοίως τῇ προφητείᾳ xal ταῖς Υλὠσσαις 
xaX ταύτην χαταργεῖσθαι νοµίσῃς. Εἰπὼν, εἴτε yvo- 
cic καταργηθήσετα!ι, οὐχ ἐσίγησεν, ἁλλ' ἐπήγαγε 
χαὶ τὸν τρόπον τῆς χαταργήσεως, ταχέως προσθεὶς 
τὸ, Ἐκ µέρους ΥΙώσχομεν, καὶ éx µέρους προ- 
φητεύοµεν. Ὅταν δὲ ἔ6ῃ τὸ τό.Ίειον, τότε τὸ ἐκ 
μέρους καταργηθήσεται. Οὐχ ἄρα dj γνῶσις χαταρ- 
γεῖται, ἀλλὰ τὸ μερικὴ εἶναι γνῶσις' οὐκέτι γὰρ 
τοσαῦτα εἱσόμεθα µόνον, ἀλλὰ xal πολλῷ πλείονα. 
Ἵνα δὲ xai ἐπὶ ὑποδείγματος αὐτὸ ποιῄσω φανερὺν, 
νῦν ἴσμεν ὅτι πανταχοῦ ἔστιν ὁ θεὸς, ἀλλὰ πῶς, 
οὖκ ἴσμεν. "Ov: ἐξ οὐχ ὄντων τὰ ὕντα ἐποίησεν, ἴσ- 
μεν τὸν δὲ τρόπον ἀγνοοῦμεν * ὅτι Ex. Παρθένου 
ἐτέχθη, πῶς δὲ, οὐχέτι. Τότε δὲ εἰσόμεθά τι πλέον 
xa σαφέστερον περὶ τούτων. Εἶτα δείχνυσι xal: «b 
μέσον ὅσον, xaX ὅτι οὐ μικρὸν τὸ λειπόµενον, λέγων’ 
"Ore ἤμην ήπιος, ὡς γήπιος &Addovr, ὡς γή- 
Soc éppórovr, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην * ὅτε δὲ 

drip, τὰ τοῦ νηπίου κατήργχηκα. Καὶ 
δι) ἑτέρου δὲ παραδείγματος τὸ αὐτὸ πάλιν δηλοῖ λέ- 
γων’ Β.έπομεν γὰρ ἄρει δι écóxtpov. 


B'. Εἶτα ἐπειδὴ τὸ ἔσοπτρον παρίστησι τὸ ὁρώμενον 
ὁπωσδήποτε, ἐπήγαγεν, Ἐν αἰνίγματι, μεθ ὑπερ- 
θολΏῆς δειχνὺς µεριχωτάτην τὴν παροῦσαν γνῶσιν. 
Τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον’ οὐχ ὡς πρόσ- 
ωπον ἔχοντος τοῦ θεοῦ, ἀλλ᾽ ἵνα εἴπῃ σαφέστερον xal 
τρανότερον. Ὁρᾷς κατ ἐπίδοσιν πάντα µανθάνοντας; 
ρτι Τινώσχω &x µέρους, τότε δὲ ἐπιγγώσομαι 
χαθὼς xal ἐπεγγώσθη». Εἶδες πῶς διπλῇ τὸ φύσημα 
αὐτῶν χατέσπασεν; ὅτι xai μεριχὴ dj γνῶσις , xal 
οὐδὲ ταύτην οἴχοθεν ἴἔχουσιν. Οὐ γὰρ ἐγὼ αὐτὸν 
ἔχνων, ἀλλ αὐὑτός µε ἑγνώρισε, φησίν. Ὥσπερ οὖν 
αὐτός µε ἔγνω πρότερος νῦν, xat αὐτός µοι ἑπέδρα- 
μεν, οὕτως ἐγὼ αὐτῷ ἐπιδραμοῦμαι τότε πολλῷ 
µειζόνως, fj νῦν. Kat γὰρ ὁ iv σχότῳ καθήµενος, ἕως 
μὲν ἂν μὴ βλέπῃ τὸν fiiov, οὐχ αὐτὸς ἑπιτρέχει τῷ 
:κάλλει τῆς ἀχτῖνος, ἀλλ ἐχείνη δείχνυσιν ἑαυτὴν, 
ἐπειδὰν λάμφῃ’ ὅταν δὲ αὐτῆς δέξηται τὴν αὐγὴν, 
«ότε xai αὐτὸς λοιπὸν διώχει τὸ φῶς. Τοῦτο οὖν ἐστι 
«b, Καθὼς καὶ ἐἑπεγγώσθη»' οὐχ ὅτ. οὕτως αὐτὸν 
εἰσόμεθα., χαθὼς αὐτὸς ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ὅτι ὥσπερ αὐτὸς 
ἡμῖν ἑπέδραμε νῦν, οὕτω καὶ Ἱμεῖς ἀνθεξόμεθα αὖ- 
τοῦ τότε, χαὶ πολλὰ τῶν νῦν ἀποῤῥήτων εἰσόμεθα, 
χαὶ τῆς µαχαριωτάτης ἐχείνης ἁπολαύσομεν ὁμιλίας 
χαὶ σοφίας. El γὰρ 6 τοσαῦτα εἰδὼς Παῦλος νήπιος, 
ἐννόησον ἡλίχα ἐχεῖνα, εἰ ταῦτα ἔσοπτρον χαὶ ai- 
Ίγμα, λογίζου pot πάλιν ἐντεῦθεν τὸ πρόσωπον 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIV. 


288 


ἡλίχον ἐστίν. "Iva δὲ σοι µιχρὀν τ' παρανοίΐξω τῆς 
δια ρορᾶς ταύτης, xaX ἀχτῖνά τινα ἁμνυδρὰν τοῦ νοή- 
µατος ἑναφῶ σον τῇ duy?) τούτου, ἀναμνήσθητί uot 
τῶν ἐν τῷ νόµῳ νῦν, fjvixa d) χάρις ἔλαμφε. Καὶ γὰρ 
ἑχεῖνα πρὸ τῆς χάριτος μεγάλα τινὰ xat θαυμαστὰ 
ἑφαίνετο" ἀλλ’ ὅμως ἄχουσον [512] τί φησι περὶ αὖ- 
τῶν μετὰ τὴν χάριν ὁ Παῦλος, ὅτι Ob δεδόξασται τὸ 
δεδοξασµένον ày τούτῳ τῷ μέρει, ἔγεχεν τῆς 
ὑπερδααΙούσης δόξης. "Iva δὲ καὶ σαφέστερον ὃ 
λέγω γένηται, ἐφ᾽ &vóc τινος τῶν τότε τελουµένων 
τὸν λόγον µεταχειρίσωµεν, xal τότε ὄψει τὸ μέσον 
ὅσον' xal, εἰ βούλει, τὸ Πάσχα εἰς µέσον ἀγάγωμεν 
ἐχεῖνο xai τοῦτο, καὶ τότε εἴσῃ τὴν ὑπεροχήν. Ἐπ- 
ετέλουν μὲν γὰρ χαὶ Ἰουδαῖοι, ἑπετέλουν δὲ οὕτως, ὡς 
ἐν ἑσόπτρῳ xal Ev αἰνίγματι. τὰ δὲ ἁπόῤῥητα ταῦτα 
μυστήρια οὐδὲ εἰς vouv ποτε ἔλαδον, οὐδὲ ἴδεσαν : 
viva ἣν, & ἐχεῖνα προανεφώνει’ ἀλλὰ πρόδατον ἑώρων 
σφαττόµενον, xal αἷμα ἁλόγου, xal θύρας χριοµένας 
τούτῳ ὅτι δὲ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ σαρχωθεὶς σφαγήσεται, 
καὶ τὴν οἰχουμένην ἐλευθερώσει πᾶσαν, xat δώσει 
xai Ἕλλησι χαὶ βαρδάροις τοῦ αἵματος ἀπογεύσασθαι 
τούτου, χαὶ τὸν οὐρανὸν ἀνοίξει πᾶσι, xal τὰ ἐχεῖ 
προσθήσει τῷ τῶν ἀνθρώπων Τένει, xat τὴν alpa- 
χθεῖσαν σάρχα λαθὼν ὑπὲρ τὸν οὐρανὸν, xal τὸν οὐ- 
ρανὸν τοῦ οὐρανοῦ, xaX πάσας ἁπλῶς τὰς ἄνω τῶν 
ἀγγέλων xaX ἀρχαγγέλων xaX τῶν ἄλλων δ»νάµεων 
στρατιὰς ἀναθιθάσει, χαὶ ἐπ αὐτοῦ τοῦ θοόνου τοῦ 
βασιλικοῦ ἓν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς αὐτὴν χαθιεῖ δόξῃ 
λάμπουσάν ἀῤῥητῳ, ταῦτα δὴ obs ἑχείνων τις, 
οὔτε τῶν ἄλλων οὐδεὶς ἀνθρώπων, υῦτε προέγνω 
οὔτε εἰς vouv Ἱδυνήθη βαλέσθαι moté. ᾽Αλλὰ τί 
Φασιν οἱ πάντα τολµηρο!: Τὸ, "Apr. γινώσκω ἐκ 
μέρους, περὶ οἰχονομιῶν εἱἰρῃῆσθαι τὴν γὰρ περὶ 
τοῦ θεοῦ γνῶσιν ἀπηρτισμένην αὐτὸν ἔχειν. Καὶ πῶς 
νήπιον ἑαυτὸν καλεῖ; πῶς 5v ἑσόπτρου βλέπει ; πῶς 
ἐν αἰνίγματι, εἰ τὸ πᾶν ἔχει τῆς γνώσεως, τί δὲ 
ὥσπερ ἐξαίρετον ἀνατίθησιν αὐτὸ τῷ Πνεύματι, xot 
οὐδεμιᾷ ἄλλῃ δυνάµει τῆς χτίσεως, λέγων * Τίς γὰρ 
οἶδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ zreüya τοῦ ἀν- 
θρώπου τὸ ἐν αὐτῷ, Οὕτω καὶ τὰ τοῦ θεοῦ οὗ- 
δεὶς οἶδεν, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Χρι- 
στὸς πάλιν ἑαυτοῦ µόνου τοῦτο εἶναί «ησιν, obs 
λέγων Οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα τις ἑώρακχεν, εἰ μὴ ὁ 
ὢν παρὰ τοῦ θεοῦ, οὗτος éopaxs τὸν Πατέρα" 
ὅρασιν τὴν Ὑνῶσιν λέγων τὴν σαφεστάτην xal 
ἀπηρτισμένην. lig δὲ ὁ τὴν οὐσίαν εἰδὼς, τὰς οἱ- 
χονοµίας ἀγνοῄσει; ἐχείνη γὰρ µείδων ταύτης f) 
γνῶσις. ᾿Αγνοοῦμεν 09v, φησὶ, τὸν θὲόν; ΄Απαγε’ 
ἀλλ) ὅτι μὲν ἔστιν, ἴσμεν' τί ποτε δέ ἐστι τὴν οὐσίαν, 
οὐχέτι. Καὶ ἵνα γνῷς ὅτι οὐ περὶ τῶν οἰχονομιῶν εἴ- 
pnxe τὸ, "Apt. Τινώσκω ἐκ µέρους, ἄχουσον τῶν 
ἑξῆς: ἐπήγαγχεν oov: Τότε δὲ ἐπιγγώσομαι, καθὼς 
xal ἐπεγνώσθη». Οὐ δήπου δὲ ὑπὸ τῶν οἰχονομιῶν 
ἐπεγνώσθη, ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Μηδεὶς τοίνυν pixpáy, 
μηδὲ ἁπλῆν νοµιζέτω εἶναι ταύτην τὴν παρανοµίαν, 
ἀλλὰ xaX διπλΏν xal τριπλΏν xoi πολλαπλασίονα. Oo 
γὰρ δὴ τοῦτο µόνον ἐστὶ τὸ ἄτοπον, ὅτι ταῦτα ἆλαζο- 
νεύονται εἰδένα., & τοῦ Πνεύματός ἐστι póvou, καὶ τοῦ 
μονογενοῦς Yiou τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ὅτι καὶ Παύλου οὐδὲ τὸ 
μερικὸν τοῦτο τῆς Υνώσεως ἄνευ τῆς ἄνωθεν ἀποχαλύ- 
Ψεως δυνηθέντος μαθεῖν, αὐτοὶ τὸ πᾶν ix τῶν οἰχείων 
[512] λογισμῶν κατειληφέναι φασίν. Οὐδὲ Y&p ἔχου- 


* Deerat ἤδεσαν. 


289 


σιν οὐδαμοῦ τὴν Γραφὴν περὶ τούτων ἡμῖν διειλεγµέ- 
νην δεῖξαι. ᾽Αλλὰ γὰρ τὴν µανίαν αὐτῶν ἀφέντες, 
τῶν ἑξῆς ἐχώμεθα περὶ τῆς ἀγάπης λόγων. 0ὐδὲΣ γὰρ 
τούτοις ἠρχέσθη, ἁλλ ἐπάχει πάλιν λέγων Νυρὶ 
δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα ᾽ 
μείζων δὲ τούτων ἡ áyázn. 


Υ.. Ἡ μὲν γὰρ πίστις xal f, ἑλπὶς τῶν πιστευθέντων 
xai τῶν ἐλπισθέντων παραγενοµένων ἀγαθῶν, παύε- 
ται. Καὶ τοῦτο δηλῶν ὁ Παῦλος ἔλεγχεν' Ἑνσαὶς γὰρ 
β.Ἰεπομέλη, οὐκ ἔστιν ἑ.σπίς' ὃ γὰρ β.1έπει τις, cl 
xal ἑ.1πίζει; xal πάλιν, Ἔστι δὲ πίστις ἑ-πιζομέ- 
vor ὑπόστασις, πραγμάτων EÉAeyyoc οὗ β.επομέ- 
γων. Ὥστε αὗται μὲν παύοντα: φανέντων ἐχείνων" f) 
δὲ ἁ- ἀπη τότε μάλιστα αἴρεται, xaX γίνεται σφοδρο- 
πέρα. Ἔτερον πάλιν ἐγκώμιον τῆς ἀγάπης' οὐδὲ γὰρ 
ἀρχεῖται τοῖς ἔμπροσθεν, ἀλλὰ xat ἄλλο φιλονειχεῖ 
πάλιν εὑρεῖν. Σχόπει δὲ' Εἶπεν αὑτὶν χάρισμα elvat 
μέγα καὶ ὁδὺν τούτων xaÜ' ὑπερθολήν' εἶπε χωρὶς 
αὐτῆς μηδὲν péya ὠφε)εῖν τὰ χαρίσματα, ὑπέγρα- 
wey αὐτῆς διὰ πολλῶν τὴν εἰκόνα' βούλεται πάλιν 
xai ἑτέρως αὐτὴν ἐπᾶραι, καὶ δεῖφαι μεγάλην οὖσαν 
ἐχ τοῦ διαµένειν' διὸ καὶ ἔλεγε, Nuvl δὲ μένει 
αίστις, ἑλαπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα" µείζων δὲ 
τούτων ἡ ἁγάπη. Πῶς οὖν μείζων d ἀγάππ: Τῷ 
ἐχεῖνα διαδαίνειν. El. τοίνυν τοσαύτη ἡ ἰσχὺς τῆς 
ἀγάπης, εἰκότως ἐπάγει λέγων, Διώκετε τὴν 
ἁγάπη»'. Καὶ γὰρ διώξεως χρεία γαλ δρόμου τινὸς 
σφοδροῦ ἐπ᾽ αὐτὴν, οὕτως ἡμῶν ἀπέπτη, χαὶ τοσαῦτα 
τὰ ὑποσχελίκοντα τὸν ἐγεῖσε δρόµον. Διὸ xal πολλῆς 
ἡμῖν δεῖ τῆς σφοδρότττο;, ὥστε αὐτῖν χαταλαθεὶν. 
"Uno ἑνδειχνύμενος ὁ Παῦλος οὐκ εἶπεν, Άχολου- 
θεῖτε τῇ ἀγάπη, ἁλλὰ, Διώκετε αὐτὴν, δ.εγείρων 
ἡμᾶς χαὶ ἀνάπτων πρὸς τὴν ἐχείνης ἀντίληφιν. Καὶ 
γὰρ 6 θεὸς ἐξαρχῆς µνρία ὑπὲρ τοῦ ταύτην ἡμὶϊν 
ἐμφυτεῦσαι ἐμηχανήῆσατο" xaX γὰρ µίαν ἅπασιν ἔδωχε 
πεφαλὴην, τὸν Αδάμ. Διὰ τί γὰρ μὴ ἐχ γῆς γινόμεθα 
πάντες; διὰ τί uh τέλειοι, ὡς ἐχεῖνος;, "lva xat οἱ 
τόχοι xal αἱ πα!δοτροφίαι, xax τὸ ἐξ ἀλλήλων φύεσθαι, 
συνδήσωσι πρὸς ἀλλήλους ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο οὐδὲ τὴν 
γυναῖχα ἐποίησεν ἀπὸ γῆς. Ἐπειρὴ γὰρ οὐχ foxst 
ὀνσωπΏσαι πρὸς ópóvotav ἡμᾶς ὁμοίως, τὸ τῆς αὗ- 
τῆς οὐσίας εἶναι, εἰ μὴ χαὶ τὸν αὐτὸν ἔχοιμεν πρό- 
(0v0v, χαὶ τοῦτο χατεσχεύασεν. El γὰρ vov τόποις 
δ.εστηχότες µόνοις, ἁλλοτρίους εἶναι νομίζομεν ἑαν- 
τοὺς ἀλλήλων ' εἰ δύο τὸ γένος ἡμῶν ἔσχεν ἀρχὰς, 
«τολλῷ μᾶλλον ἂν τοῦτο ἐγένετο. Διὰ δη τοῦτο, ὥσπερ 
ἀπό τινος μιᾶς χεφαλῆς, τὸ πᾶν ἔδησε σῶμα τοῦ τῶν 
ἀνθρώπων γένους. Καὶ ἐπειδήπερ ἐξαρχῆς δύο τινὲς 
ἑδόχουν εἶναι, ὅρα πῶς αὐτοὺς συγγχολλιᾷ πάλιν χαὶ 
εἰς ἓν συνάχει διὰ τοῦ vápou* "Arti τούτου γὰρ 
κατα.]είψει, φησὶν, ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὑτοῦ 
xal tiv (ητέρα, xal προσκο.ἰνηθήσεται πρὸς τὴν 
qvraixa [514] αὑτοῦ, xal ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα 
μίαν. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἡ vovh, ἁλλ᾽ Ὁ ἄνθρωπος, 
ἐπειδῇ xal µείζων fj ἐπιθυμία ἐν ἐχείνῳ. Καὶ γὰρ 
x1* µείσονα αὐτὴν δ.ὰ τοῦτο ἐποίησεν. ἵνα τὸ ὑπερέχον 
χαταχάμψῃ τῇ τυραννίδι τούτου τοῦ ἔρωτος, xal 
ὑπητάξῃη τῷ ἁἀσθενεστέρῳ. Ἐπειδῃη δὲ xal γάμον 
ἔδει εἰσαχθῆναι, τὸν ἐξ οὗ γέγονε, τοῦτον ἄνδρα 
ἑποίησε τῇ Yovauxl. Πάντα γὰρ ἀγάπης τῷ θεῷ δεν- 
τερα. El γὰρ οὕτω γενοµένων ὁ πρῶτος εὐθέως οὕτως 
ἑμάνη, χαὶ τοσαύτην µάχην ὁ διάδθολος xat βασκανίαν 
ἑνέτπειρε, τί οὐχ ἂν εἱργάσατο, el ph ἀπὸ pid; ῥί- 
ens ἑδλάστησαν; Eiva ἵνα τὸ μὲν ὑποτάττηται, τὸ 
6 ἄρχη τὸ γὰρ ὁμότιμον οἵδε πολλάκις µάχην εἰσ- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. . 


990 


&ystv* οὐκ ἀφΏχε δηµοκρατίαν εἶναι, ἀλλὰ βασιλείαν, 
χαὶ χαθάπερ ἓν στρατοπέδῳ, ταύτην ἄν τις ἴδοι v.v 
διάταξιν καθ) ἑχάστην οἰχίαν. Ἔστι γοῦν iv τάξει 
μὲν βασιλέως ὁ àvhp, ἐν τάξει δὲ ὑπάρχου f) vuv 
χαὶ στρατηγοῦ΄ xal οἱ παϊδὲς δὲ ἀρχὴν χεκλήρωνται 
τρίτην’ εἶτα μετὰ ταῦτα ἀρχὴ τετάρτη ἡ τῶν οἶχε- 
τῶν’ xal γὰρ xai οὗτοι κρατοῦσι τῶν ἑλαττόνων, xal 
εἷς τις πολλά»ις τοῖς πᾶσιν ἐφέστηνχε, τὴν τοῦ δεσπό- 
του τάξιν διατηρῶν, πλῖν ὡς οἰχέτης. Καὶ μετὰ 
ταύτης ἑτέρα πάλιν ἀρχὴ καὶ £v αὑὐτοῖς ἡ τῶν γυναι- 
χῶν, f, τῶν παίδων ", xal ἓν αὐτοῖς τοῖς παισὶ πἆλιν 
ἑτέρα xaià τὴν ἡλιχία» xal κατὰ τὴν φύσιν οὐδὲ 
γὰρ ἐν τοῖς πα!δίοις ὁμοίως τὸ θῆλυ κρατεῖ. Καὶ — 
πανταχοῦ OU ὀλίγου καὶ πυχνὰς ἐποίησε τὰς ἀρχὰς 
ὁ θεὸς, ἵνα πάντα ἓν ὁμονοίᾳ µένῃ xai εὐταδίᾳ πολ- 
Af. Atà τοῦτο xal πρὶν εἰς πλῆθος ἐξενεχθῆναι τὸ 
γένος, δύο µόνων ὄντων τῶν πρώτων, τῷ μὲν ἄρχειν, 
τῇ δὲ ἄρχεσθαι ἐχέλευσε. Καὶ ἵνα pj ὡς ἑλάττονος 
καταφρονῃ πάλιν χαὶ ἀποσχίζηται, ὅρα πῶς αὐτὴν 
ἐτίμτσέ τε xai Ἵνωσε xal πρὸ τῆς δημιουργίας. 
Ποιήσωμεν γὰρ αὐτῷ, φη1), βοηθόν ' δεικνὺς ὅτι 
εἰς χρείαν αὑτοῦ γέγονε, καὶ ταύτῃ συνάγων αὐτὸν 
πρὸς xt, δι αὐτὸν γεγενηµέντν. Καὶ γὰρ πρὸς ταῦτα 
οἰχειότερον διαχείµεθα τὰ δι ἡμᾶς πραχθέντα. "Iva 
δὲ μὴ ἑπαίρηται πάλιν ἑχείνη, ὡς εἰς βοήθειαν avt 
δοθεῖσα, xaX τὸν δεσμὸν ἀποῤῥίξη τοῦτον, ἀπὸ τῆς 
πλευρᾶς αὐτὴν mol, δειχνὺς ὅτι µέρος τοῦ παντός 
ἐστιν αὕτη 102 σώματος. "Iva δὲ μηδὲ ὁ ἀνὶρ ἐν- 
τεῦθεν ἐπαί.πται, οὐχέτι ἀφίητιν εἶναι μόνου, ὃ µό- 
νου τὸ πρότερον ἐγένετο, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐποίησε 
τούτῳ, τῖν παιδοποιίαν εἰσαγαγὼν, xàv τούτῳ προ- 
τιµήσας μὲν τὸν ἄνδρχ, οὐ μὴν τὸ πᾶν ἀφεὶς εἶναι 
αὐτοῦ. 


6. Εἶδες πόσους συνδέσµους ἀγάπης ὁ θεὸς εἰργά- 
σατο; ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ἁπὸ της φύσεως χατέθηχε τῇ 
ὀμονοίᾳ τὰ ἐνέχυρα. Καὶ γὰρ τὸ τῆς αὐτῆς οὐσίας εἷ- 
ναι, εἰς τοῦτο ἄγει' πᾶν γὰρ ζῶον ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον 
αὐτῷ' χαὶ τὸ ἐξ ἀνδρὸς τὴν γνναῖχα εἶναι, xai τὸ 
ἐξ ἁμροτέρων πάλιν τοὺς παῖΐδας. "O0sv xal πολλοὶ 
φύονται διαθέσεως τρόποι. Τὸν μὲν γὰρ ὥς πατέρα 
ἀγαπῶμεν, τὸν δὲ ὡς πάππον ' καὶ τὴν μὲν ὡς µη- 
τἐρᾳ, τὴν δὲ ὡς τιθηνόν΄ καὶ τὸν μὲν ὡς vibv xal 
ἔγγονον χαὶ ἐξ ἑγγόνων πάλιν, την δὲ ὡς θυγατέρα 
xai θυγατριδην’ xal τὸν μὲν ὡς ἁδελφὸν, τὸν ὃς ὡς 
[345] ἁἀδελφιδοῦν' xal τὴν μὲν ὡς ἀδελφὴν, τὴν δὲ ὡς 
ἀδελφιδην. Καὶ τί γὰρ δεῖ πάντα καταλέχειν τὰ τῆς 
συγγενείας óvópaza ; Ἐπενόησε δὲ xai ἑτέραν διαθέ- 
σευις ὑπόθεσιν' ἁπαγορεύσας γὰρ τοὺς τῶν σνγγενῶν 
γάμους, ἐπ᾽ ἀλλοτρίους ἡμᾶς ἐξήγαγε, χἀχείνους πά- 
λιν πρὸς ἡμᾶς εἴλχυσεν. Ἐπειδὴῇ γὰρ ἀπὸ τῆς φυ- 
σιχῆς ταύτης συγχενείας οὐχ ἦν ἐχείνους ἡμῖν Guv- 
αφθῆναι, ἀπὸ τοῦ γάμου πάλιν συνῆψεν, ὁλοχλήρονς 
οἰχίας διὰ τῆς μιᾶς νύμφης σννάγων, xai γένη γένεσ.ν 
ὅλα ἀναμιγνύς. MP) ydpet γὰρ, φησὶ, τὴν dósAgsr 
τὴν ov, μηδὲ τὴν ἁδε.φὴν» cov πατρὸς, μηδὲ 
ἅλ 1ην κόρη» τὴν τοιαύτην συγγένειαν πρὸς od 
χεχτηµένη», 9, διαχωλύει τὸν Υάµον, ὀνόματι θεὶς 
τῶν τοιούτων συγγενῶν τὰ εἴδη. Αρχεῖ σοι πρὸς 
τὴν ἐχείνων διάθεσιν τὸ λῦσαι τὰς αὐτὰς ὠδῖνας, τὸ 
ἑτέρως σοι προσήχειν τὰς ἄλλας. Τί στενοχωρεῖς 
τῆς ἀγάπης τὸ πλάτος: εἰ περιττῶς ὑπόθεσιν ἆνα- 
λίσχεις εἰς αὐτὴν φιλίας, δι fj; δύνασαι χαὶ ἑτέρα» 
πορίσασθαι φιλίας ἀφορμὴν, ἔξωθεν γυναῖχα ἀγαγὼν, 


* Decrant verba, καὶ ἐν αὐτοῖς.... παίδων —- 


289 
cem hanc iniquitatem esse putet, sed et duplicem et 
triplicem et multiplicem. Non enim hoc solum οὐ” 
surdum est, quod ea 66 vane glorientur scire, que 
Spiri'us solius sunt et unigeniti Filii Dei ; sed etiam 
quod, cum Paulus ne partem quidem illam cognitio- 
his Sine superna revelatione accipere potuerit , ipsi 
totum ex propriis ratiociniis se accepisse dicant. Ne- 
que enim usquam possunt Scriptura, qux de his 
disseruerit, nobis ostendere. Sed missa illorum in- 
sania, sequentia qu:xe de caritate dicuntur persequa- 
mur. Neque enim his coutentus fuit, sed rursus hxc 
subjungit : 13. Nunc autem manet fides, spes, caritas, 
tria Λας; major autem horum est caritas. 

5. Caritatis encomia, — Nam fides et spes, cum ad- 
venerint bona qua credita et sperata fnerunt, cessa- 
bunt. Et hoc significans Paulus dicebat : Spes enim 
que widelur, non est spes : quod enim videt quis, quid 
etiam saperet (Hom. 8. 24) ? et rursum : List autem fi- 
des eorum qua speraniur substantia, rerum qua non 
videntur argumentum ( Hebr. 11. 1). Quamobrem h:e 
quidein cessabunt cum illa apparuerint : caritas autem 
tune imnaxime extollitur, et fit vehementior. Aliud 
Fursus enconigm caritatis : neque enim contentus 
est prioribus, sed et alia rursum invenire contendit. 
Aaimum autem adhibe : dixit eam charisma esse 
magnum et viam ad lizc supereiminentem ; dixit sine 
ilia non multum juvare charisniata, ejus imaginem 
pluribus descripsit : vult rursus illam alio modo 
extollere, et ostendere quod magna sit ex eo quod ma- 
neat. ldeoque dixit, Nunc autem manent fides, spes, 
caritas, tria hic; major autem horum est caritas. ()uo- 
modo ergo major est caritas ? Quod illa transeant. 
Si ergo tanta est virtus caritatis, jure subjungit di- 
cens : Seclamini carilatem. Etenim insequi oportet 
36 vehementer ad illam currere ; ita a nobis avolat, 
ei ianta sunt qu: susceptum illo cursum supplantant. 
Quspropter opus est nos magna uti vehementia, ut 
illaa comprehendamus : quod ostendens beatus 
Paulus non dixit, Sequimini caritatem, sed, Persequi- 
mini caritatem , excitans nos accendensque ad. illam 
apprehendendam. Etenim Deus a principio innumera 
ad illam in nobis inserendam machinatus est : nam 
omnibus unum dedit caput, Adamum. Cur enim non 
ex lerra nascimur omnes ? cur non perfecti, sive 
adulti sicut ille Τ Ut et partus et filiorum educationes, 
et quod ex aliis nasceremur, nos mutuo colliga- 
rent. Ideo neque mulierem ex terra fecit. Quia enim 
non satis erat ad verecundiam in nobis inserendam, 
quz ad concordiam nos adduceret, quod ex eadem 
substantia essemus , nisi eumdem haberemus proge- 
niterem : hoc quoque effecit. Si enim nunc solis 
disjuneti locis, alienos nos existimamus ; si genus 
aostrums duo principia habuisset , multo magis hoc 
eveniret. Ideo, quasi ab uno capite, totum generis 
bumani corpus colligavit. Et quia in principio duo 
quidam videbantur esse , vide quomodo ilios conglu- 
tinet οἱ in unum cogat per connubium : Propter hoc 
enim, inquit, relinquet homo patrem suum et matrem, 
e adharebit uxori sum, et erunt duo iu carne una 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXXIV. 330 


(Gen. 2. 94). Non dixit, Mulier, sed, Howo, quia. 
major est in illo concupiscentia. Nam ideo tnajorem 
jiMam fecit, ut quod excellentius erat flecteret per 
bujus amoris tyrannidem, et imbecilliori snbjiceret. 
Quia vero matrimonium etiam inducendum erat, eum 
ex quo orta erat fecit mulieri maritum : Deus cnim 
omnia caritati postponit. Si enim cum res ita factze 
sint , primus statim sic iusanivit tantamque pugnam 
et invidiam inseruit diabolus ; quid non fecisset , si 
non ex una radice orti germinassent? Deinde ut aliud 
quidem subjieeretur, aliud imperaret ; nam paritas 
honoris solet spe pugnas inducere ; non sivit popu- 
lare imperium esse, sed regnuimn, et sicut in exerci u, 
eumdem videris in siugulis domibus ordinem. Est 
ergo maritus in ordine regis, mulier vero in ordine 
przfecti aut. ducis exercitus ; tertium filii imperium 
sortiuntur ; deinde quartum domestici occupant : 
nam hi quoque imperant minoribus, οἱ unus spe 
omuibus prxfectus fuit, domini ordinem servans, 
e: terum ut domesticus. Et post hoc alíud rursus im- 
perium (a) [et in ipsis, imperium mulierum, imperium 
filiorum], et in ipsis filiis rursus aliud secundum 
ytatem et. secundum sexum : non enim in liberis 
similiter dominatum obtinet femina. Et ubique fere 
Deus frequentia fecit imperia, ut omnia in con- 
cordia manerent et iu recto ordine. Idcirco, ante- 
quam genus humanum multiplicaretur, cum primi 
duo tantum essent, jussit liuic imperare, illatn parere. 
Et ne rursus illam ut minorem despiceret, et illa 
abscinderetur, vide quomodo illam honoraverit et 
conjunxerit, etiam ante creationem. Nam ait : Facia- 
mus illi adjutorem (Gen. 9. 18) ; ostendens illam in 
usum factam fuisse, et hac ratione concilians illum 
cum ea, πι’ propter ipsum facta fuit : nam majori 
affectu ferimur erga ea qux propter nos facta sunt. 
Ut ne autem illa rursus elfferretur, utpote in auxilium 
ipsi data, et hoc rumperel vinculum, ex latere illam 
fecit, ostendens illam partem esse totius corporis. 
Ut autem. neque vir inde extolleretur, που amplius 
sinit esse solius, quod solius primum fuit ; sed con- 
trarium fecit, liberorum procreationem inducens ; 
et hac in re quidem virum przxferens, neque tameu 
totum ipsi relinquens. 

4. Vidistin' quot amoris vincula Deus fecerit ?* Sed 
hzc quidem ex matura concordie pignora posuit. 
Nam quod ex eadem substantia sit, ad hoc ducit : 
omne quippe animal quod simile ipsi est amat ; et 
quod mulier sit ex viro , et quod ex utroque rursum 
sint filii. Unde etiam nascuntur multi affectus modi. 
llium namque ut patrem amamas , illum ut avum ; 
el illam ut matrem, istàin ut nutricem ; alium ut fi- 
lium, ut nepotem, ut pronepotem ; aliam ut filiam 
et ut sororis filiam : et bunc quidem ut fratrem, alium 
vero ut patruelem ; aliam ut sororem, aliain ut. con- 
sobrinam. Et quid opus est recensere omnia cogna- 
tionis nomina ? Excogitavit etiam aliam affectus cc- 
casionem : prohibitis enim cognatorum connubiis, ad 


(a) Uncinis clausa e Commelin. supplevimus. 


931 
alienos eduxit nos , illosque rursum ad nos attraxit, 
Quia enim a naturali illa cognatione non licebat illos 
nobis conjungi, a connubio rursus conjunxit, integras 
domos per unam sponsani conjungens, et genera in- 
tegra generibus commisceus. Ne ducas, inquit, wto- 
rem sororem (uan , neque sororem patris, neque aliam 
puellam quas lalem tecum cognationem. habeat ( Levit, 
48. 810), que matrimonium impediat, no 
ponens hujusmodi coguationum. Tibi sufficit ad illo- 
rum aífectum wrahendum — quod eodem partu sis 
editus, οἱ quod ad te aliter alize spectent affiuitates. 
, Cur in angustum redigis latitudinem caritatis ? eur in 
illam frustra suscipis amicitiz; Causam, per q! 
potes aliam consequi amicitie occasionem externa 
inducta uxore, et per illam. nducens cognatorum se- 
riei, matrem, patrem, fratres et illorum affines? 
Viden' quot modis nos colligaverit ? Attamen neque 
his coutentus fuit, sed ctiam effecit ut alii aliis indi- 
geremus, ut etiam sic nos conjungere! quia amicitias 
usus facit. Ideo non ubique omnia gigni permisit, ut 
hine etiam nos cogeret cum aliis commisceri. Cum 
altero egeremns , faci- 

















altera hinc molestia et diflicultas emergeret. Si enim 
medico egentem aut fabro out alio artifice oporteret 
peregre proficisci, totum periret. Ideo et urbes para- 
vit, eL omnes simulconjuuxit, U autem eosqui procul 
sunt facile adire possemus mare in medio extendit, 
ei venlorum dedit celeritatem, sic faciles reddens 
peregrinationes. Laitio etiam omnes in uno coegit 
loco neque prius dispersit, donec ii qui primum do- 
num acceperant, concordia ad malum usi sun — scd 
undique nos collegit, et a natura et a cognatione el a 
lingua et a loco. Ac sicut nolebat nos excidere ex 
paradiso ; 8i enim voluisset, non illic eum quem fece- 
rat hominem in principio posuisset sed qui non obe- 
divit, in causa fuit : slc nos nolebat divers:e linguse 
esse ; nam ab initio hoc fecisset ; nunc autem in tota 
terra labium erat unum et vox una omnibus. Pro- 
pterea nce quando terram oportuit deleri, nos ex alia. 
fecit materia, neque justum transtulit ; sed illo in 
mediis fluctibus dimisso, quasi quadam orbis scintilla, 
genus nostram rursus accendit ex beato illo Noe. Et 
ab initio quidem unum fecit imperium virum prafi- 
ciens mulieri. quia vero genus nostrum in multam 
decidit ordinis eversionem, alia quoque imperia con- 
stituit, nempe dominorum el magistratuum ; et hoc 
propter caritatem Quia enim malitia genus nostrum 
solvit et perimit, ceu quosdam medicos n mediis ur- 
bibus constituit qui judicia ferrent, ut deinceps mali- 
liam ceu quamdam caritatis pestem eliminantes , in 
unum nos cogerent. Ut autem non solum in urbibus, 
sed etiam in singulis domibus multa concordia esset ; 
cum virum imperio et pracellentia honorasset , mu- 
lierem autem concupiscentia armasset et procrea- 
tionis liberorum donum in medio eorum deposuissct, 
alia cum his quz caritatem conciliarent apparavit. 
Neque enim omnia permisit viro, neque omnia mu- 
lieri, sed et hzc unicuique it, mulieri domum, 





























S. JOANNIS CHhYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


304 
viro forum eonsignans ; et viro quidem ut aleret, ter- 
ram enim colit; mulieri vero ut vestiret tela ei 
et colus sunt. mulieris : ipse namque dedit mulieri 
Vexendi industriam. Sed pereat avaritia quz non. 
sinit hancapparere differentiam. Nam multorum mol 
lities viros ad telas deduxit, et radios eis in mauus 
dedit et subtegmen et stamina. Attamen sie etiam. 
fulget divine dispensationis providentia. Nam mu- 
liere in aliis etiam admodum necessariis opus habe- 
mus, et minoribus in iis quie vitam continent nostram. 
indigemus ; tantaque est necessitas ut etiamsi quis 
omuium sit hominum ditissimus, neque sic bae con- 
junctioue liberetur ita uL etiam inferiore opos ha- 
beat. Neque euim pauperes solum opus habent divi- 
libus, sed etiam diviles pauperibus, et hi magi: 
quam illi istis. 

δ. Et ut hoc clarius videas, faciamys, si placet, 
duas urbes; aliam divitum tantum, aliam vero pau- 
perum; et neque in ea quz divitum est sit quis pau-- 
per, neque in ea quie. pauperum est sit quis dives, 
sed utramque exacte expurgemus : et videamus quze 
nam magis sibi sufficere poterit. Si enim inveniamus. 
eam qu:e possit, esse pauperum urbem, palam erit, 
qxod divites magis illis indigeant. Itaque in illa di- 
vitum urbe nullus erit artifex, non architectus, noa 
faber, non sutor calcearius, non pistor non agrico- 
la, non fiber serarius, non. funium contextor, nom. 
aliud quidquam hujusmodi. Quis enim divitum um- 
quam hiec tractarc voluerit, quando ii etiam, qui bzee 
tractant, eum opulenti fuerint, non ulira sustinent 
lorum operum miseriam? Quomodo igiturnobis urls 
istzec consistet? Numerata, inquies, peeunia divites 
hec pauperibus ement. Ergo non sibi ipsis suffi- 
cient, si illis indigeant. Quomodo autem domos zdi- 
ficabunt? an hoc etiam ement? sed id natura nou 
habet. Ergo necesse est huc artifices evocare, et le- 
Καπ corrumpere, quam i0 posuimus eum urbem 
incolis instrueremus  meministis enim quod dixeri- 
mus, neminem esse intus pauperem. Sed ecce neces- 
sitas etiam nobis nolentibus ipsos advocavit et iniro- 
duxit. Unde palam est non posse sine pauperibus ur- 
bem subsistere. Si enim maneat civitas nullum e: 
excipiens non ultra civitas erit, sed peribit. Non igi- 
ur sibi sufficiet, nisi velut servatores quosdam pau- 
peres in se congregarit. Videamus rursus patüperum 
urbem, num illa similiter in egestate degat, 
privata. E. primo expurgemus oratione div| 
lasque aperte ostendamus. Quidnam suni divitis? 
Aurum, argentum, lapides pretiosi, vestes sericae et 
γε) el aurez. Quia igitur apparet quxmam sint. 
expellamus illas ex pauperum urbe, si veli- 
mus pauperum civitatem exacie constituere; ne vel. 
per somnium illic aurum appareat, neque talía vesti- 
menta; si vis autem, neque argentum, neque vasa ar- 
gentea. Quid ergo? dic mibi, ideone in egestate erit 
hacc urbs? Minime. Si enim adificare oporteat, mou 
Auro nec argento nec margaritis cst opus, sed arte, 
manibus ; manibus autem n^n utcumque, sed callotis 
digitisque induratis, robore multo, lignis, lapidibus: 
































991 


xai δι ἑχείνης συγγενῶν ὁρμαθὸν, χαὶ μητέρα. xol 
πατέρα, χαὶ ἁδελφοὺς, xai τοὺς τούτων ἐπιτηδείους; 
Εἶδες πόσοις τρόποις ἡμᾶς συνέδησεν. Αλλ ὅμως 
οὐδὲ ταῦτα αὑτῷ ἤρχεσεν, ἀλλὰ xo ἀλλήλων χρῄξειν 
" παρεσχεύασεν *, ἵνα xol οὕτως ἡμᾶς συναγάγῃ, 
ἐπειδῇ μάλιστα τὰς φιλίας αἱ χρεῖαι ποιοῦσι. Διὰ Of 
τοῦτο οὐδὲ πάντα ἀφῆχε πανταχοῦ γίνεσθαι, ἵνα xàv- 
τεῦθεν ἀλλήλοις ἀναμίγνυσθαι ἀναγχάσῃ. Καταστή- 
σας δὲ ἡμᾶς ἐν χρείᾳ ἀλλήλων, εὔκολον πάλιν τὴν 
ἐπιμιξίαν ἐποίησεν. ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο fjv, εἰς ἑτέραν 
ἀηδίαν τὸ πρᾶγμα περιῖστατο xal δυσχέρειαν. El 
γὰρ ἱατροῦ δεόµενον Ἡ τέχτονος 1) ἑτέρου δηµιουρ- 
γοῦ, μαχρὰν ἴδει στέλλεσθαι ἀποδημίαν, τὸ πᾶν 
ἀπολώλει. Διὰ Oh τοῦτο xal πόλεις χατεσχεύασε, xat 
πάντας ὁμοῦ συνἠγαχεν. "Iva 6h χαὶ τοῖς πὀῤῥωθεν 
ῥᾳδίως ἐπιχωριάζωμεν, θάλατταν εἰς μέσον Ίπλωσε, 
καὶ ἀνέμων ταχύτητα ἔδωχε, ῥᾳδίας ἑντεῦθεν τὰς 
ἀποδημίας ποιῶν. Παρὰ δὲ τὴν ἀρχὴν xai iv ἑνὶ 
πάντας συνήγαγε χωρίῳ, χαὶ οὗ πρότερον διέσπει- 
pev, ἕως εἰς xaxbv ἐχρήσαντο τῇ ὁμονοίᾳ οἱ πρῶτοι 
λαθόντες τὸ biopov * ἀλλὰ πάντοθεν ἡμᾶς συνῄγαγε, 
xai ἀπὸ φύσεως χαὶ ἀπὸ συγγενείας χαὶ ἀπὸ γλώτ- 
7T; xai ἁπὺ τόπου. Καὶ ὥσπερ οὐχ ἑἐθούλετο ἔκπε- 
σεῖν ἡμᾶς τοῦ παραδείσου (εἰ γὰρ ἐθούλετο, οὐδ' ἂν 
&xc[ χατέθετο ὃν ἐποίησεν ἄνθρωπον τὶν ἀρχὴν), 
ἁλλ᾽ ὁ παραχούσας αἴτιως ' οὕτως οὐδὲ ἀλλογλώσσους 
εἶναι ἠθέλησεν  ἐπεὶ χἂν ἐξ ἀρχῆς τοῦτο ἐποίησε 
νῦν δὲ πᾶσα ἡ γη χεῖλος Ev ἦν, xaX φωνἣ µία πᾶσι. 
Διὰ δῆ τοῦτο οὐδὲ ἠνίκα τὴν γῆν ἀφανισθῆναι ἔδει, 
οὐδὲ τότε ἡμᾶς ἐξ ἄλλης ἐποίησεν ὕλης, οὐδὲ µετ- 
έθηχε τὸν δίχαιον, ἀλλ᾽ ἀφεὶς αὐτὸν kv µέσῳ τῷ χλυ- 
δωνίῳ, ὥσπερ τινὰ σπινθῆρα τῆς οἰκουμένης, ἀνῆψε 
πάλιν ἡμῶν τὸ γένος ἐχεῖθεν ἀπὸ τοῦ µαχαρίου Νῶε. 
Καὶ ἐξ ἀρχῆς μὲν µίαν ἐποίησεν ἀρχὴν, τὸν ἄνδρα 
ἐπιστήσας τῇ γυναικί΄ ἐπειδὴ δὲ εἰς πολλὴν ἐξώχει- 
λεν ἁταξίαν τὸ γένος ἡμῶν, χα) ἑτέρας κατέστησε, 
X; τῶν δεσποτῶν [516], τὰς τῶν ἀρχόντων΄ xai τοῦτο 
δὲ δι’ ἀγάπην. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ χαχία διαλυτικὸν χαὶ ἀν- 
α.ρετιχὸὺν ἡμῶν τοῦ γένους, ὥσπερ τινὰς ἱατροὺς ἓν 
µέσαις ταῖς πόλεσιν ἐκάθισε τοὺς διχάζοντας, ἵν' ὥσ- 
περ τινὰ λοιμὸν τῆς ἀγάπης τὴν χαχίαν ἀπελαύνον- 
τες, πάντας εἰς ἓν συναγάγωσιν. "Iva δὲ μὴ µόνον 
&v ταῖς πόλεσιν, ἀλλὰ χαὶ iv ἑχάστῃ οἰχίᾷ πολλὴ ἡ 
ὀμόνοια f, τὸν μὲν ἄνδρα τῇ ἀρχῇ xat τῇ ὑπεροχῇ 
τιµῄσας, τὴν δὲ γυναῖκα τῇ ἐπιθυμίᾳ χαθοπλίσας, 
καὶ τὸ τῆς παιδοποιίας δὲ δῶρον εἰς µέσον ἀμφοτέ- 
pow χαταθεὶς, χαὶ ἕτερα μετὰ τούτων συναγωγὰ τῆς 
ἁ]άπης χατεσχεύασεν. Οὖὔτε γὰρ πάντα ἑπέτρεψε 
τῷ ἀνδρὶ, οὔτε πάντα τῇ γυναιχὶ, ἀλλὰ xal ταῦτα 
διεῖλεν ἑχάστῳ, τῇ μὲν τὴν οἰχίαν, τῷ δὲ τὴν ἀγο- 
ρὰν ἐγχειρίσας, καὶ τῷ μὲν τὸ τρέφειν, γεωργεῖ váp* 
«fj δὲ τὸ περιδάλλειν, ἰστὸς γὰρ xa ἠλακάτη τῆς Υγυ- 
ναιχός αὑτὸς γὰρ ἔδωχε τῇ γυναιχὶ ὑφάσματος σο- 
φίαν. Αλλ᾽ ἁπόλοιτο dj φιλαργυρία, οὐχ ἀφιεῖσα 
ταύτην Φαίνεσθαι τὴν διάχρισιν. Ἡ γὰρ βλαχεία 
48V πολλῶν καὶ τοὺς ἄνδρας εἰς τοὺς ἱστοὺς ἐπξισ- 
ἡγαχε, χαὶ κερχίδας αὐτοῖς ἑνεχείρισε χαὶ χρόχην xat 
στήµονας. 'AXÀ' ὅμως xal οὕτω διαλάµπει τῆς θείας 
οἰχονομίας ἡ πρόνοια. Καὶ γὰρ χαὶ τῆς γυναιχὸς ἐν 
ἄλλοις ἀναγχαιοτέροις σφόδρα δεόµεθα, xol τῶν 
ἑκαττόνων kv τοῖς συνέχουσι τὸν βίον ἡμῶν χρῄκοµεν 
καὶ τοσαύτη τῆς χρείας ἐστὶν dj ἀνάγχη, ὅτι xàv 


φάντων ἀνθρώπων πλουσιυτέρος T) τις, οὐδὲ οὕτω 


9 Alii, Σατισκιύασεν. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIV. 


299 


ταύτης ἀπήλλαχται τῆς συναφείας, xal τοῦ δεῖσθαι 
τοῦ χαταδεεστέρου. OO γὰρ Oh τῶν πλουσίων οἱ πέ- 
νητες δέονται µόνον, ἀλλὰ xai οἱ πλούσιοι τῶν πενή- 
των, xal οὗτοι μᾶλλον ἐχείνων, ἢ ἐχεῖνοι τούτων, 


ε’. Και tva τοῦτο σαφέστερον ἵδῃς, ποιῄσωμεν, εἰ δο- 
χεῖ, δυο πόλεις, τὴν μὲν πλουσίων µόνον, τὴν δὲ πε- 
νήτων) χαὶ μήτε ἐν τῇ τῶν πλουτούντων ἔστω τις 
πένης, μήτε ἓν τῇ τῶν πενήτων ἔστω τις πλούσιος 
ἀνὴρ, ἁλλ᾽ ἐχκαθάρωμεν ἀχριθῶς ἑχατέρας, καὶ 
ἵδωμεν ποία μᾶλλον ἀρχέσαι ἑαυτῇ δυνἠσεται. Ἐὰν 
γὰρ εὕρωμεν τὴν τῶν πενῄτων δυναµένην, εὔδηλον 
ὅτι οἱ πλούσιοι τούτων μᾶλλον δεῄσονται. Οὐχοῦν iv 
μὲν ἑχείνῃ τῇ τῶν εὐπόρων οὐδεὶς ἔσται δημιουργὸς, 
οὐκ οἰχοδόμως, οὗ τέχτων, οὖχ ὑποδηματοῤῥάφος, οὐκ 
ἀρτοποιὸς, οὗ γεωργὸς, οὗ χαλκοτύπος, οὗ σχοινο- 
στρόφος, οὐχ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν. Τίς γὰρ ἂν 
ἕλοιτο τῶν πλουτούντων ταῦτα µετιέναι ποτὲ, ὅπου 
Τε xai αὐτοὶ οἱ ταῦτα µεταχειρίζοντες, ὅταν εὐπορή- 
σωσιν, οὐχ ἀνέχονται τῆς ἀπὸ τῶν ἔργων τούτων ta- 
λαιπωρίας; Πῶς οὖν ἡμῖν jj πόλις στήσεται αὕτη: 
Δόντες, φησὶν, ἀργύριον οἱ πλουτοῦντες, ταῦτα ὠνή- 
σονται παρὰ τῶν πενήτων. Οὐκοῦν οὐχ ἀρχέσουσιν Éav- 
τοῖς, εἶ ve ἐχείνων δέονται. II; δὲ οἰχίας οἰκοδομή- 
σονται; f| xal τοῦτο ὠνήσονται; ἀλλ οὐκ ἂν ἔχοι 
τοῦτο φύσις. Οὐχοῦν ἀνάγχη τοὺς τεχνίτας ἑἐχεῖ χα- 
Mv, καὶ δ,αφθείρειν τὸν νόµον, ὃν ἐθήχαμεν ἐξ &p- 
fie τὴν πόλιν οἰχίζοντες' µέμνησθε γὰρ, ὅτε ἑλέγο- 
μεν, μηδεὶς ἔστω πένης ἔνδον. ᾽Αλλ' ἰδοὺ fj χρεία, xax 
ph βουλοµένων [517] ἡμῶν, ἐχάλεσεν αὐτοὺς χαὶ 
εἰσήγαγεν. "Ο0εν δῇλον, ὡς ἀδύνατον χωρὶς πεν{- 
των συστῆναι πόλιν. El γὰρ µένοι ἡ πόλις µηδένα 
παραδεχοµένη τούτων, οὐχέτι ἔσται πόλις, ἀλλ ἁπ- 
ολεῖται. Οὐχοῦν οὐκ ἀρχέσει ἑαυτῇ, εἰ μὴ χαθάπερ 
τινὰς σωτῆρας τοὺς πένητας παρ᾽ ἑαντῇ συναγἀγοι. 
Ἴδωμεν δὲ καὶ τὴν τῶν πενέτων πόλιν, εἰ καὶ αὕτη 
ὁμοίως ἑνδεῶς διαχείσεται i9 πλουτούντων ἑστερη- 
µένη. Καὶ πρότερον διαχαθάρωµεν τῷ λόγῳ τὸν 
πλοῦτον, xai δείξωµεν αὐτὺν σαφῶς. Τί ποτ οὖν ἐστι 
πλοῦτος; Ἄρυσὸς καὶ ἄργυρος, xai λίθοι τίµιοι, καὶ 
ἱμάτια στριχὰ χαὶ ἁλουργὰ χαὶ διάχρυσα. Ἐπεὶ 
οὖν ἑφάνη τί ποτέ ἐστιν ὁ πλοῦτος, ἀπελάσωμεν ab- 
τὸν τῆς τῶν πενήτων πόλεως, εἰ µέλλοιμεν καθαρῶς 
πόλιν πενήτων πο:εῖν, xal μτδὲ ὄναρ ἐχεῖ φαινέσθω 
χρνσίον, μηδὲ ἑμάτια τοιαῦτα" εἰ δὲ βούλει, μηδὲ ἄμ- 
Ίνρος, μηδὲ τὰ ἐξ ἀργύρου σχεύη. Τί 4. παρὰ 
τοῦτο ἑνδεῶς ζήσεται τὰ τῆς πόλεως ταύτης, εἰπέ 
pot ; Οὐδέν. "Αν τε γὰρ οἰχοδομεῖν δέῃ, οὐ χρυσοῦ 
καὶ ἀργύρου δεῖ χαὶ μαργαριτῶν, ἀλλὰ τέχνης xal 
χειρῶν, χειρῶν δὲ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ τετυλωµένων, xat 
δαχτύλων ἀπεσχληχότων, xat ἰσχύος πολλῆς, xal ξύ- 
λων χαλλίθων' ἄν τε ὑφαίνειν πάλιν ἑμάτιον, οὐ χρυ- 
σοῦ πάλιν ἡμῖν δὲ χαὶ ἀργύρου, ἀλλὰ χειρῶν πάλιν 
xai τέχνης χαὶ γυναικῶν ἑργαζομένων. Τί δὲ, ἐὰν 
Υεωργεῖν δέῃ xai σχάπτειν τὴν γῆν; πλουτούντων Ἡ 
πενοµένων χρεία; Παντί που δῆλον, ὅτι πενήτων. Καὶ 
Gió pov δὲ ὅταν δέῃ χαλχεύειν, καὶ ἄλλο τι τῶν τοιούτων 
πο.εῖν, τοῦ δήμου τούτου μάλιστα ἡμῖν δεῖ. Ποῦ οὖν 
δεησόµεθα τῶν πλουτούντων λοιπόν’ πλὴν εἰ μὴ καθ- 
ελεῖν δέον τὴν πόλιν ταύτην; Ei γὰρ ἐπεισελθόντων 
ἐχείνων εἰς τὴν τοῦ χρυσίου xai τὴν τῶν μαργαριτῶν 
ἐμπέσοιεν ἐπιθυμίαν, οὗτοι οἱ φιλόσοφοι (φιλοσόφους 
γὰρ ἐγὼ χαλῶ τοὺς οὐδὲν περιττὸν ἐπιζητοῦντας), 
ἀργίᾳ δόντες ἑαυτοὺς xai «pugil, πάντα ἁπολοῦαι 
λουπόν, Καὶ cl μὴ χρήσιμος ὁ πλοῦτος, Φπθ]. τίνος 


2925 


ἕνεχεν δἑδοται παρὰ τοῦ sov ; Καὶ πόθεν δΏλον, ὅτι 
παρὰ τοῦ θεοῦ 1b πλουτεῖν; Ἡ Γραφή φησιν, Ἑμὸν 
τὸ ἀργύριον, καὶ ἐμὸν τὸ χρυσίον, καὶ ᾧ ἐὰν βού- 
λοµαι, δώσω αὐτό. Ἐνταῦθα εἰ μὴ πρᾶγμα ἐποίουν 
αἰσχρὸν, xai ἐγέλασα νῦν πλατὺν γέλωτα, τῶν ταύτα 
λεγόντων καταγελῶν, ὅτι χαθάπερ παιδία μικρὰ 
τραπέζης ἀπολαύυντα βασιλιχῆς, μετ ἐχείνης τῆς 
τροφῆς xal τὸ προατυχὸν ἅπαν ἐπδμθάλλουσι τῷ 
στόµατι’ οὕτω xal οὗτοι μετὰ τῶν θείων Γραφῶν καὶ 
τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν συνεισάγουσι. Τὸ μὲν γὰρ, Ἐμὸν 
τὸ ἀργύριο», xal ἐμὸν τὸ ypvcíor, οἶδα εἰρημένον 
τῷ προφήτῃ’ τὸ δὲ, Ὦ ἐὰν θέλω, δώσω αὐτὸ, οὐχέτι 
προσχείµενον, ἀλλὰ παρὰ τῶν συρφετῶν τούτων En- 
εισενηνεγµένον. Καὶ ἐχεῖνο 0$. τίνος ἕνεχεν εἴρηται 
ἐρῶ. Ὁ γὰρ προφήτης ἸΑγγαῖος ἐπειδὴ συνεχῶς ἐπ- 
ηΥγέλλετο τοῖς Ἰουδαίοις μετὰ τὴν ἐπάνοδον τὴν ἐκ 
Βαθυλῶνος τὸν γαὸν δείξειν ἐπὶ τοῦ σχήματος τοῦ 
προτέρου, xai ἨἈπίστουν τῷ λεγομένῳ τινὲς χαὶ aye- 
δὸὺν ἀδύνατον εἶναι ἑνόμιζον, εἰ μετὰ τὴν τέφραν xat 
τὴν χόνιν τοιοῦτος πάλιν φανεῖται ὁ οἶχος * ἐχεῖνος 
ἐχλύων αὐτῶν τὴν ἀπιστίαν, Ex προσώπου τοῦ θεοῦ 
[518] ταῦτα λέγει, ὡς ἂν εἰ ἔλεγε' Τί δεδοίχατε ; τί δὲ 
ἀπιστεῖτε; ᾿Εμὸν τὸ ἀργύριον, καὶ ἐμὸν τὸ χρυ- 
σἰον, xai οὐ δέοµαι, παρ) ἑτέρων δαἀνεισάµενος, 
οὕτω χαλλωπίσαι τὸν οἶχον. Καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν, ὁπ- 
ἠγαγε, Kal ἔσται ἡ δόξα τοῦ olxov τούτου ἡ 
ἐἑσχάτη ὑπὲρ τὴν πρώτην. Mi τοίνυν ἁραχνῶν 
ὑφάσματα ἐπεισάγωμεν τῷ πέπλῳ τῷ βασιλικφ. 
El γὰρ, &v ἁλουργίδι cf τι; ἁλοίη κρόχην παράσηµον 
ἐμπλέχω», τὴν ἑσχάτην δώσει δίχην, πολλῷ μᾶλλον 
ἐπὶ τῶν πνευματικῶν' οὐδὲ γὰρ τὸ τυχὸν ἐντενθεν 
ἁμάρτημα γίνεται. Καὶ zb λέγω παρὰ προσθήχην καὶ 
ἀφαίρεσιν; παρὰ στιγμἣν µόνην, καὶ παρὰ ὑπόχρι- 
σιν µόνην ἀναγνώσεως πολλὰ πολλάκις ἅτοπα ἐτέχθη 
νοήματα. 


c". Πόθεν οὖν οἱ πλουτοῦντες ; vrai καὶ γὰρ εἴρηται, 
Πλοῦτος καὶ πεγία παρὰ Κυρίου. Ἐρώμεθα οὖν 
ποὺς ταῦτα ἡμῖν ἀνθυποφέροντας, "Apa rd; πλοῦτος 
xai πᾶσα πενία παρὰ Κυρίου; Καὶ τίς ἂν τουτο 
εἴποι; Καὶ γὰρ ὁρῶμεν, xai ἐξ ἁρπαγῆς xai ἀπὸ 
τῆς περὶ τάφονς χαχουργίας xal ἀπὸ γοητείας χαὶ ἐξ 
ἑτέρων τοιούτων προφάσεων πολὺν πολλοίς συναγό- 
µενον πλοῦτον, xal τοὺς ἔχοντας οὐδὲ ζῇν ἀξίους 
ὄντας. Tí οὖν, εἶπέ uot, τοῦτον παρὰ τοῦ θεοῦ τὸν 
πλοῦτον εἶναί φαμεν; "Amaqe* ἀλλὰ πὀθεν, "EZ 
ἁμαρτίας. Kal yàp ἡ πόρνη τὸ σῶμα ἑνυθρίσασα 
πλουτεῖ, xai εὔμορφος νέος πολλάχις την ὥραν ἁπ-- 
δόµενος μετ ἀσχημοσύνης χέχτηται χρυσίον, xai ὁ 
τυμθωρύχος τοὺς τάφους ἀναῤῥήξας συνἠγαγε πλοῦ - 
τον ἄδιχον, χαὶ ὁ λῃστῆς τοὺς τοίχους διορύξας. 
Οὐχοῦν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἅπας ὁ πλοῦτος» Tl οὖν, φησὶν, 
ἐροῦμεν πρὸς τὴν ῥῆσιν ταύτην: Μάθε πρῶτον χαὶ 
πενίαν οὐχ ἀπὸ θεοῦ γινοµένην, καὶ τότε xal ἐπὶ τὴν 
ῥῆσιν αὐτὴν βαδιρύµεθα. "Οταν Υάρ τις ἄσωτος ὢν 
νέος, ἢ εἰς πόρνας ἀναλώσῃ τὸν πλοῦτον, 1 εἰς γόητας, 
ἡ εἰς ἑτέρας τινὰς τοιαύτας ἐπιθυμίας, καὶ γένηται 
πένης, οὐκ εὔδηλον, ὅτι οὐκ ἀπὺ τοῦ Θεοῦ γέγονε 
τοῦτο, ἀλλ ἀπὸ τῆς οἰχείας ἀσωτίας;, Πάλιν εἴ τις ὑπὸ 
ἁργίας Υένοιτο πένης, εἴτις ὑπὸ ἀνοίας εἰς στωχείαν 


S. JOANNIS CIHIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


294 


χατενεχθείη, εἴ τις ἐπιχινδύνοις xaX παρανόµοις 
ἐπιχειρῶν πράγµασιν, οὐκ εὔδηλον πάντως, ὅτι οὐδὲ 
τούτων τις χαὶ τῶν τοιούτων εἰς την πτωχείαν αὐτὴν 
ἀπὸ Θεοῦ χατηνέχθη; Ἡεύδεται οὖν ἡ Γραφή: Mà 
γένοιτο, ἀλλ᾽ ἀνοηταίνουσιν οἱ ih μετὰ τῆς προσ- 
Ἠχούσης ἀχριθείας ἐξετάκοντες τὰ γεγραμμένα 
ἅπαντα. El γὰρ χαὶ τοῦτο ὠμολόγηται, ὅτι ἀφευδὴς 
ἡ Γραφὴ, xai τοῦτο ἀπεδείχθη, ὅτι οὐ πᾶς πλοῦτος 
παρὰ θεοῦ, τῆς τῶν ἀπερισχέπτως ἀναγινωσχόντων 
ἀσθενείας ἡ &xopla. Καὶ ἔδει μὸν ἡμᾶς ἀφεῖναι, &v 
τούτῳ ἁπαλλάξαντας τὴν Γραφὴν τῶν ἐγχλημάτων, 
ἵνα ταύτην ἡμῖν δίχην δῶτε τῆς περὶ τὰς Γραρὰς 
ῥᾳθυμίας" ἀλλ ἐπειδὶ φείδοµαι σφόδρα ὑμῶν, καὶ 
οὗ δύναμαι ἐπιπλέον θορυθουµένους ἰδεῖν χαὶ διατα- 
ραττοµένους, [319] φὲἐρξ xat τὴν λύσιν ἑπαγάγωμεν, 
πρότερον τὸν εἰρηχότα εἰπόντες, χαὶ πότε εἴρηται, 
xai πρὸς τίνας. 0ὐδὲ γὰρ ὁμοίως ἅπασιν ὁ θεὸς δια- 
λέγεται, ὥσπερ οὐδὲ ἡμεῖς παιδίοις χαὶ ἀνδράσιν 
ὁμοίως χεχρήµεθα. Πότε οὖν εἴρηται, χαὶ ὑπὸ τίνος, 
xai πρὸς τίνας; Ὑπὸ τοῦ Σολομῶντος ἐπὶ τῆς lla- 
λαιᾶς πρὸς τοὺς Ἰουδαίους τοὺς οὐδὲν ἕτερον εἱδότας 
3| τὰ αἰσθητὰ, χαὶ ἀπὸ τούτων τοῦ Θεοῦ δοχιµάζον- 
τας τὴν ἰσχύν. Οὗτοι γὰρ οἱ λἐχοντές εἰσι' Mi καὶ 
ἄρτον δύναται δοῦγαι; χαὶ, Τί σημεῖον δεικγύεις 
ἡμῖν; Οἱ πατέρες ἡμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ 
ἐρήμφ. ων ὁ θεὺς ἡ κοιλία. Ἐπεὶ οὖν ἀπὸ τούτων 
αὐτὸν ἑδοχίμαζον, λέγει πρὸς αὐτοὺς, δυνατὸν xal 
τοῦτο τῷ θεῷ, xai πλουσίους ποιῆσαι xai πένητας ^ 
οὐχ ὅτι πάντως αὐτὸς ποιεῖ, ἀλλ ὅτι δύναται, ὅταν 
θέλῃ᾽ ὥσπερ ὅταν λέγη, Ὁ ἀπει.ῶν τῇ θαλάσσῃ, 
xal ξηραίνων αὐτὴ», καὶ πάντας τοὺς ποταμοὺς 
ἑξερημῶν' xalvot τοῦτο οὐδέποτε γέἐγονε. Πῶς οὖν 
αὐτὸ ὁ προφήτης qrolv ; Οὐχ ὡς γινόµενον ἀεὶ, ἀλλ' 
ὡς δυνατὸν αὐτῷ ποιῆσαι. Ποίαν οὖν πενίαν δίδωσι, 
xai ποῖον πλοῦτου; ᾿Αναμνήσθητι τοῦ πατριάρχου, 
xci εἴσῃ τὸν παρὰ τοῦ θεοῦ διδόµενον πλούτον. Καὶ 
γὰρ τὸν ᾿Αθραὰμ αὑτὺς πλούσιον ἐποίησε, xai μετ 
ἐχεῖνον τὸν "106, χαθὼς χαὶ αὐτός φησιν El τὰ μὲν 
ἀγαθὰ ἐδεξάμεθα παρὰ Κυρίου, τὰ δὲ κακὰ οὐχ 
ὑποίσομεν; Καὶ ὁ τοῦ "laxi πλοῦτος ἐχεῖθεν την 
ἀρχὴν εἶχεν. "Εστι δὲ xal πενίἰα παρ᾽ αὐτοῦ 1j ἕπαι- 
vec, otav προεξένει τότε τῷ πλουσίῳ ἑχείνῳ, λέγων; 
El θέ1εις τέλειος εἶναι, πὠ.λησόν σου τὰ ὑπάρ- 
γοντα, xal δὸς πτωχοῖς, καὶ δεῦρο ἀκο.ούθει μοι" 
xaX τοῖς parat; πάλιν νομοθετῶν xal λέγων, Mii 
κτήσασθε χρυσὸ», μηδὲ ἄργυρον, μηδὲ δύο χι- 
τῶνας. Mi) τοίνυν λέγε, ὅτι πάντα πλοῦτον αὐτὸς 
δίδωσι: χαὶ γὰρ ἐδείχθη xai ἀπὺ φόνων xal ἀπὸ 
ἁρπαγῆς xai ἀπὸ µυρίων ἑτέρων προφάσεων συλλε- 
γόµενος οὗτος. 'AXAà πάλιν εἰς τὸ πρότερον ἡμῖν ὁ 
λόγος περιῖσταται ζήτημα. El γὰρ μηδὲν ἡμῖν χρή- 
σιµοι οἱ πλουτοῦντες, διὰ τί γεγένηνται; τί οὖν ἂν 
εἴποιμεν; "Οτι οὗτοι ob χρήσιμοι, οἱ ἑαυτοὺς οὕτω 
ποιοῦντες πλουσίους, ὡς of γε παρὰ τοῦ Osou γενό- 
µενοι, xai σφόδρα χρήσιμοι. Καὶ τοῦτο ἀπ᾿ αὐτῶν 
τῶν παρ) ἑχείνων Ὑινομένων µάνθανε. Καὶ γὰρ ὁ 
'A6paXp. τοῖς ξένοις xai τοῖς δεοµένοις ἅπασι τὸν 
πλοῦτον ἐχέχτητο. Ὁ Υὰρ τριῶν παραγενοµένων. ὡς 
ἐνόμιζεν, ἀνθρώπων, µόσχον θύσας, xaX τρία µέτρα 


293 


si rursus vestem texere, non auro rursus opus esi, 
uon argento, scd manibus rursum et arte mulicribus- 
que operantibus. Quid vero si terram colere oporteat 
et fodere, an divitibus an pauperibus est opus? Pa- 
lam est quod pauperibus. Et si ferrum tractare opor- 
teat, aut quid simile facere, hac maxime plebe nobis 
opus est. Ubinam ergo divitibus opus habebimus, nisi 
destruere oporteat hunc civitatem? Nam si illis in- 
gressis, in auri et margaritarum concupiscentiam in- 
cideriut hi philosophi (philosophos enim voco eos, 
qui nihil superfluuin qu:erunt), otio se dantes et vo- 
luptati, omnia demum perdent. Et nisi utiles sint di- 
vitiz, inquies, cur a Domino datze sunt? Et undenam 
liquet divitias a Deo dari? Scriptura dicit : Meum est 
argentum εἰ meum aurum (Aggei 2. 9), et cui voluero 
dabo illad. Ilic, nisi rem turpem facerem, profuse 
nunc risissem, illos qui lec dicunt irridens, quia si- 
cut pueruli regia frucntes mensa, cum illo alimento 
quidquid inciderit in os injiciunt. Sic et hi cum divi- 
nis Scripturis sua quoque colligunt. lllud enim, Meum 
est argentum, εἰ meum est aurum, scio dictum fuissca 
propheta; illud vero, Cui volucro dabo ipsum, non 
ibi Jacere, sed a f:ecibus istis inductum fuisse. Illud 
vero qua de causa dictum sit dicam. Propheta Ag- 
gxus, quia frequenter Jud:eis promiserat, post redi- 
tum ex Babylone se templum ostensurum in priore 
forma, non credebant autem quidam dicenti, et fere 
rem impossibilem existimabant, quod in cinerem e! 
pulverem redacta domus, talis rursum apparitura es- 
set ; ille solvens incredulitalem ipsorum, ex persona 
Dei hzc dicit, ae si dicerct : Quid timetis? quid non 
creditis? Meum est argentum et meum aurum, nec opus 
babeo, ut pecunia fa nore accepta, sic. s&edem exor- 
nem. Et quod hoc sit, subjunxit : Et erit gloria do- 
xus hujus ultima supra primam (Αφφαὶ 2. 10 ). Ne 
ergo in vestimentum regium telas aranearum indu- 
camus. Nam si quis deprehendatur in purpura defor- 
me subtegmen contexens, extremas dabit poenas, 
multo magis in spiritualibus : neque enim hinc leve 
peccatum oritur. Et quid dico de additione et de sub- 
tractione? ex puncto tantum, et ex simulaia altera 
lectione multa s$epe absurda sensa orta sunt. 

6. Undenaim ergo divites? inquies ; dictum est euiin, 
Divitie et paupertas a Domino (Eccli. 41. 14). Inter- 
rogabimus ergo eos qui h:ee nobis objiciunt : Ergone 
omncs diviti: et omnis paupertas a Domino? et quis 
hoc dixerit? Nam videmus et ex rapina et ex malcfi- 
cio in fodiendis sepulcris, et ex przstigiisexque aliis 
hujusmodi causis, maguas a multis corradi divitias, 
et qui eos possident, ne vita quidem dignos esse, 
Quid ergo, dic mihi, hascine divitias a Deo esse dica- 
mus? Absit : sed undenam? Ex peccato. Nam mere- 
tris corpus snum contumelia afficiens, ditescit; et 
formosus adolescens sepe formam vendens suam, 
-eum turpitudine aurum possidet ; et sepulcrorum cf- 
fossor, diruptis sepulcris, divitias cogit injustas, item- 
que latro muris perforatis. Ergone a Domino omnes 
diviti: ? Quid ergo, inquies, respondebimus ad hoc 
dictmn? Disce prius nec paupertatem a Deo csse, et 

PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XXXIV. 


90s 
tunc ad lioc dietum veniemus. Cum enim quis juve- 
nis prodigus aut in meretrices divitias consumpscrit, 
aut in prazsstigiatores, aut in alias quaspiam similes 
cupiditates, et pauper evaserit; nonne palam est hoc 
à Deo factum non esse, sed ab ipsius profusione Y 
Rursum si quis ob segnitiem pauper fiat, si quis ex 
insania in paupertatem decidat, si quis periculosas 
et iniquas res aggressus; nonne conspicuum prorsus 
est, nullum eorum qui hujusmodi sunt in pauperta- 
tem a Dco dejectum fuisse? Mentitur ergo Scriptura? 
Absit; scd stultc ogunt ii, qui non cum ca qua par 
esset accuratione omnia quze scripta sunt examinant. 
Nam si et lioc in confesso sit, quod Scriptura men- 
tiri nequeat, et hoc demonstratum sit, quod non 
omnes divitis a Deo sint; difficultas venit ex imbe- 
cillitate corum qui non considerate legunt. Et opor- 
teret quidem vos dimittere, cum in hoc Scripturam 
ab oblatis eriminibus liberavimus, ut has nobis vc- 
strx in legendis Scripturis negligent: daretis poenas: 
verum quia vobis admodum parco, et non possunr 
amplius videre vos conturbatos, age solutionem affe- 
ramus, primo eum qui dixit meimorantes, et quando 
dictum fuerit, ct ad quosnam. Neque enim Deus cuim 
omnibus similiter loquitur; ut neque nos cuni pueris 
et cum viris similiter verba facimus. Quandonam crgo 
dictum est, οἱ a quo, et ad quosnam? A Salomone 
in Veteri ad Judxcos, qui nihil aliud sciebant quam 
sensibilia, et ab iis Dei virtutem probabant. lli cniin 
sunt. qui dicebant : Numquid εἰ panem poterit dare 
(Psal. 71. 20)?et, Quod signum ostendis nobis (Matth. 
19. 58)? Patres nostri manducaverunt manna in deserto 
(Joan. 6. 51). Quorum deus venter (Philipp. 5. 19). 
Quoniam igitur ex iis illum exerccbant, dicit ipsis, 
Iloc quoque potest Deus, et divites facerc et paupe 
res ; non quod omnino ipse faciat, sed quod possit, 
quando voluerit : ut et quando dixerit, Qui mari com- 
minatur, et exsiccat illud, et omnes fluvios in desertum 
redigens (Nahum. 1. 4); quamquam hoc numquam 
factum est. Quomodo igitur illud propheta dicit? Non 
quod semper liat, sed quod ipse possit facere. Quam 
ergo paupertatem dat et quas divitias? Recordare 
patriarchze, et scies quaenam a Deo dentur divitix. 
Nam Abrahamum ipse divitem reddidit; et post il- 
lum Jobum, ut et ipse dicit : Si bona quidem susccpi - 
mus a Domino, mala autem non sustinebimus (Job. 2. 
10)? Et Jacobi divitiz inde initium sumpserunt. Est 
autem et. paupertas ab eo laudabilis, quam illi diviti 
tunc conciliabat dicens: Si vis perfectus esse, vende 
qua habes, et da pauperibus, et veni sequere me (Matth. 
19. 21); et discipulis rursum legem statuens ac di- 
cens: Nolite possidere aurum, neque argentum, neque 
duas tunicas (Luc. 9. 5). Neitaque dicas ipsum omnes 
dare divitias: nam de:nonstratum est et ex czdibus 
et ος rapinis et ex mille aliis occasionibus ipsas ccl- 
ligi. Sed rursus ad priorem quzstionem sermo redu- 
catur. Si enim ad nihil uobis utiles divites sunt, cur 
facti fuere? quid ergo dixerimus? Quod hi non pro- 
sint, qui se sic divites.reddunt; ut illi qui a Deo facti 
sunt, valde sunt utiles. Hoc ab illorum gestis edisce. 
19 


?95 
-Etenim' Abrahani peregrinis et. egenis omnibus pos- 
sidebat divitias. Ille enim cum advenissent tres, ut 
existimabat, homines, vitulo mactato tribusque simi 
ke mensuris subactis, in ostioque sedens tempore me- 
ridiano, considera cum quanta liberalitate et alacritate 
-saa omnibus impenderet, cum pecuniis ctiam corpo- 
-ris ministerium adhibens, et hzcin tanto senio. Por- 
-tus erat hospituimn eórumque qui in necessitate erant, 
nihil *ibi proprium possidens, nec ctiam filium suum : 
Deo namque jubente hunc. etiam tradidit; cum filio 
autem seipsum dedit, et lotam domum, quando stu- 
debat fratris filium eripere. Et harc faciebat non pe- 
cuniarum causa, sed ex humanitate sola. Cum enim 
ipsum manubiarum dominum fecerunt qui ab 180 
servati fueraut, usque ad filum subtegminis et corri- 
giam calceamenti omnía recusavit. 

7. Talis erat et beatus Job : etenim, Ostium meum, 
inquit, omni venienti apertum erat. Ego eram oculus 
ercorum et. pes claudorum; ego eram pater infirmo- 
rum; foris autem non manebat hospes (Job. 51. 52. 
el 99. 15. 16) : ánfirmi autem, si quando opus habe. 
bant, non frustrabantur ; neque sivi inflrmum ex 
ostio ineo sinu vacuo exire. Et his inulto plura, ne 
omnia nunc recenseamus, faccre non desinebat, in 
egenos omnes divitias consumens. Vis etiam illos 
divites videre, qui a Deo nou tales facti sunt, ut di- 
scas quomodo divitiis sint usi? Vide illum qui cum 
Lazaro, qui ne micas quidem dabat ; vide Achaabum, 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 





qui et vineam rapuit; vide Giezi, vide omnes qni 
hujusmodi fuere. Nam qui juste possident, utpote 
qui a Deo acceperint, secundum Dei prxcepta im- 
pendunt ; quiautemin acquirendo Deum offcnderunt, 
el in expensis quoque idipsum faciunt, in merctrices 
et parasitos insumentes, aut suffodientes vel clauden- 
tes, in mendicum autem nihil erogantes. Et cur, in» 
quies, permittit Deus ut tales liomines sint divites ? 
Quia patiens est, quia vult nos ad paenitentiam ad- 
ducere, quia geliennam praeparavit, quia dicm statuit 
in qua judicaturus est orbem. Si autem statim divites 
plecteret, Zacchzeus non habuisset tempus ad peni- 
tentiam, ita ut redderet quadruplum eorum quz ra- 
puerat, et dimidium etiam bonorum suorum addo- 
ret : non Mattheus tempus habuisset ut. mutaretur 
et fleret apostolus, si ante opportunum tempus raptus 
fuisset ; nou alii multi similes. Propterea exspectat, 
aid poenitentiam omnes vocans, Si vero noluerint, sed 
in iisdem permanscrint, audient Paulum dicentem : 
(Juod secundum duritiem eorum et impawnitens cor the- 
saurizent sibi irom in die ir& ct revelationis et justi jw- 
dicii Dei (Rom. 3. 5). Quam iram ut fugiamus, dite- 
mur divitiis celestibus, et laudabilem persequamur 
paupertatem. Tta enim et czelestia consequemur dona, 
quie utinam nos omnes adipisci contingat, gratia et 
benignitate Domini nostrí Jesu Christi, quicum Patri 
unaque Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc 
et semper et in &xcula seculorum. Amen. 


——UÉÓ— ——— — ——— A OMAMAOO———— OÁ— ——Á (€ —ÀÁ[ 


HOMILIA XXXV. 


Car. 14. v. 1. Persequimini caritatem, emwvlamini spi- 
ritualia, magis autem ul prophetetis. 

1. Quia eiim cum accuratione caritatis virtutem 
omnem illis rccensuit, de c:etero hortatur ut cum 
alacritate illam amplectantor : ideoque dicebat, Prr- 
sequimini. Nam qui persequitur, illud solum respicit 
quod persequitur, et ad illud tendit, nec desistit 
-donec accipiat. Qui persequitur, cum per seipsum 
wen potest, per eos qui ante illum sunt, fugientem 
appreliendit, eos qui prope sunt cum magno «tudio 
adhortans, ut detineaut ct servent euim qui captus 
fuit, donec ille advenerit. Hoc nos quoque faeiamus: 
eu:xn ipsi non pervenimus ad caritatem, 908 qui prepe 
sunt jubeamus eam detinere, doncc perveniamus ad 
iam : deinde cum apprehenderimus, ne ultra dirit- 
Aamus eam, ne rursus a nobis fugiat. Assidue e*iin 
a nobis resilit, quia non ut par est illa utimur, sea om- 
"ia οἱ pra:ferimus. Ideo omnia oportet facere, ut iliam 
occurate retinceamus,. Nam si hcc flat, non multo no- 
bis deinceps opus erit labore, in:o ne levi quidem, 
sed in deliciis versantes, festum agentes, per aigu 
stum virtutis viam incedemus. Idco ait, Persequivóni 
eam. Deinde ne putarent, idco ipsum de caritate scr- 
monem induxisse, ut. charismata exstinguerei, suh 
jungit dicens : A imulamini autem. spiritualia, magi. 
autem wl prophetetis. 2. Qui enim loquitur lingua, non 
hominibus loquitur, sed Deo ; nemo enim audit ; Spi- 
ritu autem loquitur. mysteria : 5. qui autem prophetat, 


hominibus loquitur ad cdificationem el exhortationem 
εἰ consolationem. Comparationem bic demum facit 
charismatum, et linguarum charisma deprimit, neque 
omnino inutile ostendens, ncque valde utile per sc. 
Nam admodum in hoc intumescebant, quia magnum 
putabatur esse charisma. Magnum vero putabatur 
esse, quia ipsam primum apostoli acceperant, et 
eum tanta dignitate ac splendore. Neque tamen aliis 
jdeo przestantius erat. Cur ergo ante alia illud aeec- 
peraut apostoli ? Quia per omnes orbis partes perva- 
suri erant : et sicut in tempore quo facta cst turris, 
lingua qux: erat wna dividebatur in multas (Gen. 
11) ; ita tunc qux erant multe, spe ibant ad onum 
hominem ; et idem homo Persarum et Romanorum 
et Indorum et aliis multis loquebatur linguis, in ipso 
insonante Spiritu : et hoc charisma appellabatur 
charisma seu donum linguarum, quoniam poterat 
simul multis loqui linguis. Vide crgo quomodo id. 
ipsum ct deprimit ct cxtollit. Nam dicendo, Qwi lo- 
quitur linguis, non hominibus loquitur, sed Dco ; nemo 
enim audit, depressit illud, ostendens nou magnam 
esse utilitatem : subjungendo autem, Spiritu loquitur 
mysteria, rursus extulit, ne videretur esse superva- 
»^neum et inutile, et temere ac frustra datum, Qui 
4ulem prophetat, hominibus loquitur ad edificationem 
et adhortationem et consolationem. Vidistin" uudenam 
ostendit hujus doni excellentiam, ex eo quod in 
commune conferat; et quomodo id ubique pre- 


495 


σεµιδάλεως φυράσας, xal πρὸς τῇ θύρᾳ χαθήµενος 
ἐν χαιρῷ µεσηµθρίας, ἐννόησον μεθ) ὅσης δαψιλείας 
xai προθυµἰίας τὰ αὑτοῦ πᾶσιν ἀνήλισκε, μετὰ τῶν 
χρημάτων xai τὴν τοῦ σώματος παρεχόµενος ύπηρε- 
σίαν, xai ταῦτα ἓν Υἡρᾷ τοσούτῳ, xal λιμὺὸν τῶν 
ξένων xal τῶν Ev χρείαις καθδστηχότων ὧν, χαὶ οὐ- 

iy ἴδιον χεχτηµένος, οὐδὲ αὐτὸν τὸν υἱόν ' χαὶ γὰρ 
τοῦ Θεοῦ χελεὔσαντος, xal τοῦτον ἐπέδωχε ' μετὰ δὲ 
τοῦ υἱοῦ xai ἑαυτὸν ἐπέδωχε καὶ τὴν οἰχίαν ἅπασαν, 
ἠνίχα τὸν ἁδελφιδοῦν ἑξαρπάσα» ἔσπευδε. Καὶ ταῦτα 
οὐ χρημάτων ἕνεχεν ἐποίει, ἀλλά φιλανθρωπίας µό- 
νης. "Ute γοῦν τῶν λαφύρων αὐτὸν ἑποίουν κύριον 
οἱ δι αὐτοῦ σωθέντες, µέχρι σπαρτ/ου καὶ σφαιρω- 
τῆρος ἅπαντα διεκρούσατο. 

&'. [320] Τοιοῦτος καὶ ὁ µαχάρ.ος ἣν Ἰώδ. Καὶ γὰρ 
'H θύρα µου, φησὶ, παντὶ ἑ.λθόγτι ἠνέῳ»το. Ἐγὼ 
μην ὀφθαλμὸς cvg Aor, ποὺς δὲ yoAoy * ἐγὼ ἤμην 
zachp ἁδυνάτων ’ ἔξω δὲ obx απὈὐ.]ίζετο ξένος" 
ἀδύνατοι δὲ, fiv ποτε χρεῖαν εἶχον, οὖκ ἀπέτνχον, οὐδὲ 
εἶασα ἐξελθεῖν ἀδύνατον τὴν θύραν µου κόλπῳ χενῷ. 
Καὶ πολλῷ πλείονα δὲ τούτων, ἵνα μὴ πάντα κατα- 
λέγωμεν νῦν, διετέλει πράττων, εἰς τοὺς δεοµένους 
ἅπαντα τὸν πλοῦτον χαταναλίσκχων. Βούλει xai τοὺς 
οὐ παρὰ θεού γινοµένους πλουσίους ἰδεῖν, ἵνα µάθῃς 
πῶς χἐχρηνται τῷ πλούτῳ; "Opa τὸν iz τοῦ Aa- 
ῥάρου, τὸν οὐδὲ τῶν φιχίων µεταδιδόντα ’ ὅρα τὸν 
'Ayaà6 τὸν χαὶ τὸν ἀμπεολῶνα ἁρπάξοντα ' ópa τον 
Γιεζη, ὅρα τοὺς τοιούτους ἅπαντας. Ol μὲν γὰρ ὃι- 
χαίΐως χεκχττµένοι, ἅτε παρὰ τοῦ θεοῦ λαθόντες, εἰς 





IN EPIST. 1 AD COR. 1IOMIL. 3XXV. 


296 
τὰ τοῦ θεοῦ προστάγµατα ἀναλίσχουσιν * ol δὲ Ev τῷ 
χτᾶσθαι προσχρούσαντες τῷ 810, xal àv τῷ δαπανᾷν 


, 9b αὐτὸ ποιοῦσιν, εἰς πόρνας xai παρασίτους ἀναλί- 


όχοντες, fj χατορύττοντες xal ἀποχλείοντες, εἰς 
πτωχὸν δὲ οὐδὲν δαπανῶντες. Καὶ τίνος ἔνεχεν, φη- 
σἷν, ὁ Osb; ἀφίησι πλουτεῖν τοὺς ταιούτους: "Oti 
μαχρόθυμός ἐστιν, ὅτι βούλεται ἡμᾶς εἰς µετάνοιαν 
ἀγαγεῖν, ὅτι γέενναν ἠτοίμασεν, ὅτι ἔστησεν ἡμέραν 
ἐν fj μέλλει κρένειν τὴν οἰχουμένην. El δὲ εὐθέως 
τοὺς πλουτοῦντας καχῶς ἐχόλαζεν, οὐχ ἂν ὁ Ζαχχαῖος 
ἔσχε προθεσμἰαν µετανοίας, ὥστε xat τετραπλασίονα 
ἁποδοῦνχι, ἅπερ ἤρπασε, xai zi ἡμίση προσθεῖναι 
τῶν ἑαυτοῦ' obx ἂν Ó Ματθαΐῖος µεταθδαλέσθαι καὶ 
γενέσθαι ἁπόστολος, προαναρπαγεὶς τοῦ προσήχον- 
^os καιροῦ * οὐκ ἂν ἕτεραι πολλοὶ τοιοῦτοι. Διὰ ταῦτα 
ἀνέχεται εἰς µετάνοιαν xaXov ἅπαντας. El δὲ μὴ 
βούλοιντο, ἀλλὰ τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένοιεν, ἀχούσονται 
τοῦ Παύλου λέγοντας, ὅτι Κατὰ τὴ» σχἁπρόσητα 
αὐτῶν xal ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζουσιν 
ἑαντοῖς ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὁργῆς καὶ ἀποκαΛύγεως 
καὶ διχαιοκρισίας τοῦ Θεοὺ ' Άντινα ὀργὴν ἵνα φύ» 
γωμεν, πλουτῶμεν τὸν τοῦ οὐρανοῦ πλοῦτον, καὶ τὴν 
ἐπαινετὴν διώκωμεν πενίαν. Οὕτω γὰρ xal τῶν μελ- 
λόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν' ὧν γένοιτο πάντας 
ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Ku- 
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, 
χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 





OMTAIA AE. 


Άιώκετε τὴν ἀγάπηγ ' OjAobre δὲ τὰ πγενιιατικὰ, 
paüAAox. δὲ ἴνα προφητεύητα. 

a'. Ἐπειδὴ γὰρ μετὰ ἀχριδείας τὴν ἀρετὴν αὑτοῖς 
κατέλεξεν ἅπασαν τῆς ἀγάπης, παραινεῖ λοιπὸν μετὰ 
πρηθυµίας αὑτῆς ἀντέχεσθαι ' διὸ καὶ ἔλεγε, Διώκετθδ. 

Ὁ γὰρ διώχων ἐχεῖνο μόνον ὁρᾷ τὸ διωκόµενον, xai 

σρὺς ἐχεῖνο τέταται, xal οὖχ ἀφίσταται ἕως ἂν λά6ῃ. 

*0 διώχων ὅταν δι’ ἑαυτοῦ μὴ δυνηθῇ, διὰ τῶν πρὸ 
321] αὐτοῦ χαταλαμόάνει τὸν φεύγοντα, τοὺς ἐγχὺς 
ὄντας μετὰ πολλη λῆς παρακαλῶν τῆς σπουδῆς κατέχειν 
xa τηρεῖν αὐτῷ χατασχεθέντα, Έως ἂν φθάσῃ. Τοῦτο 
Ob καὶ ἡ μεῖς moti pev * xai ὅταν αὑτοὶ μὴ φθάνωμεν 
τὴν ἀγάπην, τοὺς Σγγὺς ὄντας αὑτῆς χελεύωμεν 
κατέχειν αὐτὴν, ἕως ἂν φθάσωµεν πρὸς αὑτήν ' εἶτα 
ἐπειδὰν ἑπιλαθώμεθα, μηχέτ ἀφῶμεν αὐτὴν, ἵνα 
μη πάλιν ἡμᾶς διαφύγη. Συνεχὼς Υὰρ ἡμῶν ἁπο- 
«med, ἐπειδὴ o)z εἰς δέον αὐτῃ χεχρήµεθα, ἀλλὰ 
πάντα αὐτῃης προτιμῶμεν. Mà τοῦτο πάντα yoh 
ποιεῖν, ὥστε αὐτὴν μετὰ ἀχρ:θείας χατασχεῖν. "Exv 
γὰρ τοῦτο γένητα:, οὐδὲ πολλοῦ δεῖ πόνου ἡμῖν λοι- 
bv, μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοῦ τυχόντος, ἀλλὰ τρυφῶντες 
xai πανηγυρίζοντες, την στενὴν τῆς ἀρετῆς ὁδὸν 
βαδιοµεθα. Διό φησι, Διώκετε αὐτήν. Εἶτα ἵνα μὴ 
νοµίσωσιν, ὅτι διὰ ταῦτο τὸν τῆς ἀγάπης εἰσήγαγε 
λόγου, ἵνα σθἐσῃ τὰ χαρίσματα, ἐπάγει λέγων Ζη- 
Aovre 0? τὰ πγευματικὰ, ua Aor δὲ ἵνα ztpogn- 
τεύητε. 'O γὰρ AaAor γλὠώσσῃ, obx ἀνθρώποις 
AJaAzi. d AAà τῷ θεῷ͵' οὐδεὶς γὰρ ἀκούει' Πνεύματι 
δὲ Jae! μυστήρια ' ὁ δὲ προφητεύων, ἀνθρώτοις 


AaAet οἱκοδομΏν xai παράκησιν xal zapajvólay. 
Xoyxpictv ἐνταῦθα λοιπὸν ποιεῖται τῶν χαρισµάτων, 
καὶ χαθαιρεῖ τὸ τῶν γλωσσῶν, οὔτε πάντη ἄχρηστον 
δτωινὺς, οὔτε σφόδρα ὠφέλιμον καθ) ἑαυτά. Καὶ γὰρ 
σχόδρα ἐπὶ τούτῳ ἐφυσῶντο, ἐπειδὴ καὶ µέγα εἶναι 
τὸ χάρισμα ἑνομίζετο. Ἐνομίζετο δὲ µέγα εἶναι διὰ 
τὸ πρῶτον αὐτὸ τοὺς ἀποστόλους εἰληφέναι al μετὰ 
τοσαύτης ἐπ'δείξεως. Οὐ μὴν διὰ τοῦτο τῶν ἄλλων 
προτιµότερον fv. Τένος οὖν ἕνεχεν πρὸ τῶν ἄλλων 
ἔλαδον αὐτὸ οἱ ἁπόστολοι, Ἐπειδὴ πανταχοῦ διέρ-. 
χᾶσθαι ἔμελλον. Καὶ ὥσπερ £v τῷ χαιρῷ τῆς Xup- 
νοποιίας 1j µία γλῶττα εἰς πολλὰς διετέµνετο" οὕτω 
τότε αἱ πολλαὶ πολλάκις εἰς να ἄνθρωπον ᾖεσαν, xat 
ὁ αὐτὸς xal τῇ Περσῶν xai τῇ Ῥωμαίων καὶ τῇ 
Ἰνδῶν xal ἑτέραις πολλαϊῖς διελέγετο γλώτταις, τοῦ 
Πνεύματος ἐνηχοῦντος αὐτῷ ' xai τὸ χάρισμα ἐκαλεῖνα 
χάρισμα γλωττῶν, ἐπειδῃ πολλαῖς ἀθρόον ἐδύνατο 
λαλεῖν φωναῖς. "Opa τοίνυν πῶς αὐτὸ καὶ καθαιρεῖ 
xai ἑπαίρει. Τῷ μὲν γὰρ εἰπεῖν, Ὁ JaAav Υ.1ώσ- 
σαις, οὐκ ἀνθρώποις Jade, áAAà θεῷ' οὐδεὶς 
γὰρ ἀχούθε, καθεῖλᾶ, ὄξίδας οὗ πολὺ τὸ χρήσιµον ὄν- 
τῷ δὲ ἐπάχειν, ὅτι Πγεύματι «Ἰα.εῖ μυστήρια, πά- 
jy ἐπῆρεν, ἵνα ich περιττὸν εἶναι δόξῃ xal ἄχρηστο» 
xa εἰκῆ δεδ»µένον. 'Ο δὲ προφητεύων, ἀγθρώποις 
AeAsi οἰκοδομὴν xal xapáxAncw καὶ παραµυ: 
θίαν. Elbe, πόθεν τὸ ἐξαίρετον δείχννσι τοῦ χαρί- 
σµατος τούτου, ἀπὸ τοῦ κοινῇ συμφέροντος, καὶ 
πῶς πανταχοῦ τοῦτο προτιμᾷ τὸ εἰς τὴν τῶν πολλὼν 
ὠφέλειαν Ὑγινόμενον; Ἐκεῖνο, γὰρ οὐκ ἀνθρώποις 


297 
λαλοῦσιν, εἰπά uot; Αλλ οὗ τοιαύτην οἰχοδομὴν xal 
παράκλησιν καὶ παραμνυθίαν. 


. [922] Ὥστε τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος χατέχεσθαι, 
à φοτέροις - xotvbv, xal τῷ προφητεύοντι xal τῷ 
γλὠσσαις λαλοῦντι ' τούτῳ δὲ αὑτὸς, Ó προφητεύων 
lio, πλεονεχτεῖ, τῷ xal χρήσιμος εἶναι τοῖς 
«ἀχούουσι, Τῶν γὰρ γλώσσαις λαλούντων οὐχ Ίκουον 
οἱ τὸ χάρισμα οὐκ «ἔχοντες. Ti οὖν; οὐδένα ᾠχοδό- 
µουν ἐχεῖνοι; Ναὶ, φησὶν, ἑαυτοὺς μόνους) διὸ xal 
ἐπήγαχεν, 0 Ja.tor 40009, ἑαυτὸν οἱκοδομεῖ. 
Καὶ πῶς, εἰ μὴ οἶδεν ἃ λέγει; ᾽Αλλὰ τέως περὶ τῶν 
εἰδότων ἃ Ἀέγουσι διαλέγεται, εἱἰδότων μὲν αὐτῶν, 
οὐχ ἐπισταμένων δὲ εἰς ἑτέρους ἐξενεγκεῖν. Ὁ δὲ 
αροφητεύων, 'ExxAncíar οἰκοδομεαῖ. Όσον δὲ τὸ 
µέσον ἑνὸς χαὶ Ἐχχλησίας, τοσοῦτον τὸ διάφορον 
τούτου «χἀχείνου., Ἐΐδες αὐτοῦ τὴν σοφίαν, πῶς οὗχ 
εἰς τὸ μιδὲν ἐξωθεῖ τὸ χάρισμα, ἀλλὰ δείχνυσιν ἔχον 
μὲν χέρδος, μιχρὸν δὲ xal ὅσον τῷ χεχτηµένῳ µόνον 
ἀρχέσαι; Εἶτα ἵνα μὴ νοµίσωσιν, ὅτι ῥασχαίνων αὖ- 


τοῖς χαθαιρεῖ τὰς γλώσσας (x2X γὰρ οἱ πλείους εἶχον 


7)» χάρισμα τοῦτο), διορθούµενος αὐτῶν την ὑπόνοιάν 
φητι' Θέλω δὲ πάντας ὑμᾶς JAadeir γλώσσαις, 
pàüAJAov δὲ ἵνα προφητεύηςε. Μείζων γὰρ d προ- 
«ητεύων -ἢ ὁ «α.]ῶν T.toccaic, ἑκτὸς εἰ μὴ δι- 
ερμηνεύει, iva ἡ ExxAncía οἰκοδομὴν «1άδῃ. Τὸ 
δὲ μᾶλλον χαὶ μεῖζον οὗ τῶν ἑναντίων ἐστὶν, ἀλλὰ 
τῶν ὑπερεχόντων. 


β’. "Ὥστε χἀντεῦθεν δῆλον, ὅτι οὗ διαθάλλει τὸ χά- 
ρισµα, ἀλλ' ἐπὶ τὰ ῥελτίονα αὐτοὺς ἄγει, τήν τε περὶ 


αὐτοὺς χηδεµονίαν, χαὶ τὴν φθόνου παντὸς ἄπτλλα- . 


γμένην φυχὴν ἐπιδειχνύς. 0ὐδὲ γὰρ εἶπε, Δύο f| τρεῖς, 
ἀλλὰ, Πάντας ὑμός θέλω yAo cau AaAsir* καὶ o) 
τοῖσο µόνον, ἀλλὰ xai προφητεύειν’ χαὶ «τοῦτο μᾶλ- 
λον,.ἡ ἐχεῖνο μείζων γὰρ ὁ προφητεύων. ᾿Ἐπειδὴ 
γὰρ χατεσκεύασε αὐτὸ χαὶ ἀπέδειξε, τότε λοιπὸν xa 
ἀποφαίνεται, οὗ μὴν ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ προσθήχης' 
ἐπήγαχε γὰρ, Ἑκτὸς εἰ μὴ διερμηνεύει’ ὡς ἐὰν δύ- 
γηται τοῦτο, τὸ διερμηνεύειν λέγω, ἴσος γέγονε τῷ 
σροφήτῃ, φησὶν, ἐπειδὴ πολλοὶ οἱ τὴν ὠφέλειαν xap- 
φούμενοι’ ὃ χρὴ µάλιστα παρατηρεϊῖν, πῶς διὰ πάν- 
σων τούτο πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιξητεῖί. Νυνὶ δὲ, ἀδε.]- 
gol, ἐὰν 210ω πρὸς ὑμᾶς γλὠώσσαις JAaAov, τί 
ὑμᾶς ὠφεβήσω, ἑὰν ui) ὑμῖν «ἰα.ήσω ἢ ἐν ἀπο- 
καλύψει, ἢ ἐν' }γώσει, f) ἐν “προφητεία, ἢ ἐν δι- 
Δαχῄῇ; Καὶ τί χέγω, φησὶ, τοὺς ἄλλους; "Έστω γὰρ 
ὁ φθεγγόμενος γλὠσσαις «Παῦλος, οὐδὲ γὰρ οὕτως 
ἔσται τι πλέον tolg ἀχούουσι. Ταῦτα δὲ λέγει, δειχνὺς 
ὅτι τὸ ἐχείνοις συμφέρον ζητεῖ: οὐ πρὸς τοὺς τὸ yá- 
Ρισµα ἔχοντας ἀπεχθῶὼς ἔχει, ὅπου γε οὐδὲ ἐπὶ τοῦ 
οἰχείου προσώπου παραιτεῖται δεῖξαι τὸ ἀνωφελές. 
Καὶ ἀεὶ δὲ τὰ φορτιχὰ ἐπὶ τοῦ οἰχείου προσώπου γν- 
μνάντι, ὡς xal ἀρχόμενος τῆς Ἐπιστολῆς ἔλεγ: Τίς 
ἐστι Παῦ Ίος; τἰς δὲ Αποιλώς ; τἰς δὲ Κηρᾶς; "0 
ó καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ λέγων, ὅτι Οὐδὲ ἐγὼ ὑμᾶς 
ὡὠρεθ.ἱήσω, ἐὰν μὴ ὑμῖν «ἰα.1ήσω ἢ ἐν ἀπονα.ύ- 
yeu, ἢ ἐν προφηταίᾳ, ἢ ἐν γνώσει, 1 ἐν [595] δι- 
Δαχῇ. "O δὲ λέχει, τοῦτό ἐστιν' Ἐὰν uf) τι εἴπω δυ- 
νάμενον ὑμῖν εὔληπτον γενέσθαι, xal δυνάµενον εἶναι 
ααφὲς, ἀλλ᾽ ἐπιδείξομαι µόνον, ὅτι γλωττῶν ἔχω 
χάρισμα, γλωττῶν ὧν ἀκούσαντες, οὐδὲν χερδάναντες 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHIEP. CONSTANTINOP. 


208 


"Ομως tà ἄψυχα φωνὴν διδόντα, εἴτε αὐ.λὸς, εἴτε 
χιθάρα, àv διαστολὴν τοῖς φθόγγοις μὴ δῷ, πῶς 
1Ῥωσθήσεται τὸ αὐλούμεγον 7) τὸ κιθαριζόµενονς 
ἀπελεύσεσθε. Πῶς γὰρ ἀπὺ φωνῆς, ἧς οὐ συνίετε; 
Καὶ τί λέγω, φησὶν, ὅτι ἐφ᾽ ἡμῶν τοῦτο μὲν ἀχερδὲς, 
ὠφέλιμον δὲ τὸ σαφὲς χαὶ εὔληπτον τοῖς ἀχούουσι ; 
Καὶ γὰρ χαὶ ἐν τοῖς ἀφύχοις ὀργάνοις τῆς μουσιχΏς 
τοῦτο ἴδοι τις ἄν ' cse γὰρ αὐλὸς, εἶτε χιθάρα εἴη, 
xat μηδὲ ῥυθμῷ μηδὲ ἁρμονίᾳ τῇ προσηχούσῃ, ἀλλά 
συγχεχυµένως xal ἁπλῶς χρούοιτο xaX ἐμπνέοιτω, 
οὐδένα φυχαγωγήσει τῶν ἀχουόντων. Καὶ γὰρ Ev τοῖς 
ἀνάρθροις ἐχείνοις δεῖ τινος σαφηνείας' xàv μὴ χατά 
τέχνην χρούσῃς, χαὶ ἐμπνεύσῃς τῷ αὐλῷ, οὐδὲν ἐποίη- 
σας. Ei δὲ παρὰ τῶν ἀψύχων τοσαύτην ἀπαιτοῦμεν 
σαφῄήνειαν xal ἁρμονίαν xal διάχρισιν, χαὶ ἓν τοῖς 
ἀσήμοις ἐχείνοις φθόγγοις βιαζόµεθα xat φιλονειχοῦ- 
μεν πολλὶν ἐπιθεῖναι τὴν σημµασίαν, πολλῷ μᾶλλον 
ἐν τοῖς ἐμφύχοις καὶ λογικοῖς ἀνθρώποις, καὶ v τοῖς 
πνευματιχοῖς χαρίαµασι τὸ εὔσημον διώχειν δεῖ. Καὶ 
}ὰρ ἑὰν áóÓnJovr φωνὴν σάἀ.λπιγξ δῷ, τίς παρα- 
σχευάσεται εἰς πόὀλεμον, ᾿Απὸ γὰρ τῶν περιττῶν 
ἐπὶ τὰ ἀναγχαιότερα χαὶ γρησ.µώτερα τὸν λόγον ἄχει, 
xal φῄσιν, ὅτι οὐκ ἐπὶ τῆς χιθάρας µόνον, ἀλλὰ xai 
ἐπὶ τῆς σάλπιγγος τοῦτο συμθαϊνον ἴδοι τις ἄν. Elol 
γὰρ x2X ἐχεῖ ῥυθμοὶ, xal ἑνδείχνυνται ποτὲ μὲν πο- 
λεμιχὴν yv, ποτὲ δὲ o9 τοιαύτην΄ xal ποτὲ μὲν εἰς 
παράταξιν ἐξάγει, ποτὲ δὲ ἀναχαλεῖται **. xdv μὴ 
τοῦτό τις cif, περὶ τῶν ἑσχάτων ὁ κίνδυνος, "O δὴ 
ὁγλῶν xai τὴν βλάθην ἐμφαίνων φησὶ, Τίς παρα- 
σκευἀσεται εἰς πό. ειιον; "oce ἂν μὴ τοῦτο ΕχΙ. τὸ 
πᾶν ἀπώλεσε. Καὶ τί πρὸς ἡμᾶς ταῦτα; φησί. Πρὸς 
ὑμᾶς μὲν οὖν μάλιστα, διὸ χαὶ ἐπάχει' Οὕτω καὶ 
ὑμεῖς, ἐἑὰν' μὴ εὔσημον «Ιόγον δῶτε διὰ τῆς γ.λώτ- 
της, πῶς γγωσθήσεται τὸ «ἰαούμενον; ἔσεσθε 
γὰρ εἷς dépa AaAobrtec. Τουτέστιν, οὐδενὶ φθεγγό- 
µεγνοι, πρὸς οὐδένα λαλοῦντες. Καὶ πανταχοὺ τὸ áv- 
ωφελὲς δείχνυσι. Καὶ εἰ ἀνωφελὲς, διὰ τί ἐδόθη; φη- 
σίν. Ὥστε ἐχείνῳ χρήσιμον εἶναι τῷ λαδόντι εἰ δὲ 
καὶ ἑτέροις μέλλοι Ὑίνεσθαι, ἑρμηνείαν δεῖ προσ- 
εἶναι. Ταῦτα δὲ λέγει, συνάγων αὐτοὺς πρὸς ἀλλέλους, 
ἵνα κἂν αὐτὸς pd ἔχη τὸ χάρισμα τοῦ ἑρμηνεύειν, 
ἕτερον προσ)αθὼν τὸν τοῦτο ἔχοντα, ὠφέλιμον τὸ 
ἑαυτοῦ δι ἐχείνου ποιησῃ. Διὸ πανταχοῦ δείχνυσιν 
ἀτελὲς ὃν, ἵνα κἂν οὕτως αὐτοὺς συνδήαῃ. Ὡς ὅ vs 
γοµίνκων ἀρχεῖν αὐτὸ ἑαυτῷ, οὐχ οὕτως αὐτὸ ἐγχω- 
μιάζει, ὡς καθαιρεῖ, οὐκ ἀφιεὶς αὐτὸ λάμψαι χαλῶς 
δ.ὰ τῆς ἑρμηνείας. Καλὸν μὲν γὰρ χαὶ ἀναγκαῖον τὸ 
χάρισμα, ἀλλ ὅταν ἔχῃ τὸν [324] σαφηνίζοντα τὰ λ:- 
Υόµενα. Ἐπεὶ καὶ ὁ δάκτυλος ἀναγχαῖον, ἀλλ ὅταν 
αὐτὸν ἀποστήσῃς τῶν λοιπῶν, οὐχ ὁμοίως ἔσται χρή- 
exo; καὶ.ἡ σάλπιγξ ἀναγκαία, ἀλλ ὅταν ἁπλῶς tix? 
xai ἐπαχθής. Οὔτε γὰρ τέχνη φανεῖται, μὴ ὑποχει- 
µένης Όλης, αὐδὲ Όλη μορφοῦται, μὴ ἐπιτεθειμένου 
τοῦ εἴδους. Τΐθει τοίνυν ttjv. μὲν φωνὸν ὡς ὑποχεί- 
µενον, τὴν 'δὲ σαφήνειαν ὡς εἶδος, οὗ μὴ παρόντος 
οὐδὲν ὄφελος τοῦ ὑποχειμένου, Τοσαῦτα, εἰ τύχοι, 
πένη gorov ἑστιν ἐν xócqup, xal οὐδὲν αὑτῶν 
ἄφωτον. Τουτέστι, Τοσαῦται γλῶσσαι, τοταῦται φω- 


C 


a Deerant verba, ποτὲ δὲ ἀναχαλεῖται. 


ο —— . 


257 
ponat quod fit ad multorum utilitatem ? llli. enim, 
quiso, annon loquuntur hominibus ? Loquuntur, 
sed non talem :edificationem et exhortationem et 
consolationem. 

Prophetie donum dono linguarum prestat.—Quaimn- 
obrem a Spiritu quidem teneri et agitari est utri- 
que commune , et ei qui prophetaL, et ei qui linguis 
loquitur : in hoc autem przstat ipse, nempe is qui 
prophetat , quod sit etiam utilis iis qui audiunt. Eos 
enim qui linguis loquebantur, non audiebant qui do- 
num non habebant. Quid vero? illi nullumne zdifi- 
cabont ? Certe, inquit, seipsos solos : et ideo subjun- 
git, 4. Qui loquitur lingua, semetipsum edificat. Et 
quomodo, si nescit quie dicit? Sed nuuc loquitur de 
jis, qui seiunt qu:xe dicunt, qui ipsi quidcm sciunt , 
nesciunt autem aliis enuntiare. Qui autem prophetat, 
Kcclesiam edificat. Quantum autem | interest. inter 
unum et Ecclesiam, tanta est. inter liunc οἱ illum 
differentia. Vidistin" ejus sapientiam , quomodo do- 
wum non redigat in nihilum, sed ostendat liabere 
quidem lucrum, sed parvum, et quod ei solum qui 
possidet sufficiat? Deinde ne existimarent quod eis 
invidens linguas deprimat (plures enim ex iis hiabe- 
bant hoc. donum) , suspicionem eorum corrigeus di- 
cit : 5. Volo autem omnes vos loqui linguis, magis au- 
tem propheiare. Nam major cst qui prophetat , quam 
qui loquitur linguis , nisi forte interpretetur , ut Eccle. 
sia redificationem accipiat. Magis autem οἱ ininus non 
eunt ex contrariis, sed ex iis qui» exsuperant. 

9. Quamobrem hinc quoque cst perspicuum quod 
donum non vituperet, sed eos ducat ad meliora, 
estendens ei quam eorum curam gerat, et animum 
ab omni invidia liberun. Neque enim dixit : Duos 
aut tres, sed, Vos omnes volo linguis loqui : neque hoc 
solum , sed etiam proplietare : et hoc magis quam 
sllud ; major est enim qui prophetat. Nam postquain 
id confirmavit et demonstravit, tunc de cztero etiam 
pronuntiat, won tamen absolute, sed cum adjectione : 
subjunxit enim, Nisi forte interpretetur ; ita ut si hioc 
possit, interpretari dico, par sit prophet, inquit, 
quoniam sunt. multi qui percipiunt utilitatem : quod 
niaxime est observandum , quomodo lioc per omnia 
ante alia requirat. 6. Nunc autem, fratres, si venero 
ad vos linguis loquens , quid vobis prodero , nisi vobis 
loquar aut in revelatione, aul in scientia, aut in prophe- 
tia, aul in doctrina ? Et quid, inquit, dico alios? Sit 
enim, inquit, qui linguis loquitur Paulus : neque enim 
sic quidquam redibit einolumenti ad auditores. Hxc 
autem dicit, ostendens se id qu:erere quod siteis utile: 
non autem odio habere eos qui charisma possident, 
cum ne in propria quidem persona recuset ostendere 
id esse inutile. Semper autem in sui persona qua 
sunt gravia et molesta agitat , sicut dicebat in prin- 
cipio epistole : Quis est Paults? quis est Apollo ? quis 
Cephas (1. Cor. 5. 4)? Quod quidein lic quoque facit 
dicens : Ne vobis. quidem prodero, nisi vobis loquar aut 
in revclalione , aut in prophetia, aut in scientia , aut in 
doctrina. Hoe autem vult significare : Nisi aliquid 
dixero, quod a vobis facile possit capi ct possit 0550 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXXV. 


208 
manifestum, sed tantum ostendero me liabere du ; 
num linguarum, abibitis nullo lucro facto ex linguis 
quas audistis. Quid enim lucri ex voce, quam non 
intelligitis ? 7. Tamen que sine anima sunt vocem «den- 
lia, sive tibia sive cithara , sive distinctionem. sonitum 
dederint, quomodo scietur id quod canitur aut cithari- 
satur ? Et quid dico, inquit, hoc quod in nobis est 
nihil lucri afferre, utile autem esse quod est clarum et 
quod facile capiunt auditores? Nam etiam in inanimis 
musicze instrumentis hoc videris : sive enita sit tibia 
sive cithara, et neque nuimnero neque harmonia convé- 
niente, sed confuse et temere pulsetur et inspiretur , 
nullum ex iis qui audiunt delectabit ac. recreabit. 
Nam etiam in illis inarticulatis aliqua claritate opus 
est et evidentia : et nisi ex arte pulsaveris et tibiam 
inspiraveris , nihil fecisti. Si autem exigimus ab in- 
animis ut. tanta sit in eis claritas et harmonia οἱ di- 
Stinctio, el in illis non significantibus sonis urgemus 
et contendimus ut magnam imponamus significatio- 
nem : multo inagis in animatis et ràtione praeditis 
hominibus et in donis spiritualibus persequi oportet 
id quod recte significet. 8. Etenim si incertam vocem 
del. tuba , quis parabit sc ad bellum ? A supervacancis 
enim ad ea, qux sunt magis necessaria et utilia, dc- 
ducit orationem ; et dicit quod non solum in cithara, 
sed eti:m in tuba videris hoc usu venire. Sunt euin 
illie quoque rhythmi , et indicant aliquando quidem 
sonum bellicum , aliquando vero non talem ; et ali- 
quando educit in aciem, aliquando autem rTcvocat ; ac 
nisi quispiam hoc norit , in extremum venit pericu- 
lum. Quod quidem significans, et errorem ostendens, 
dicit, Quis parabit se ad bellum ? Quamobrem nisi 
hoe habeat , totum perdit. Et quid µας, inquies , ad 
nos? Ad vos maxime spectat, et idco subjungit : 
9. Ita et vos, per linguam nisi manifestum, sermonem 
dederitis , quomodo scietur id quod dicitur ? eritis enigi 
in aerem loquentes. Hoc est , nihil loquentes , nulli lo- 
quentes. Et uljique rem ostendit inutilem. EL si inu- 
ilis, inquies , cur data est 7 Ut sit utilis ei qui acce- 
pit : $i autem aliis quoque futura est utilis , oportet 
adsit interpretatio. Hec autem dicit, eos inter se in- 
vicem concilians, ut et si ipse non habeat donum 
interpretandi, assumpto altero qui id habeat, quod 
suum cst per illum faciat utile. Propterea ubique 
ostendit rem esse imperfectam, ut ipsos sic una cul- 
liget. Etenim qui id sibi existimat sufficere, non tatu 
id laudat quam deprimit , non sinens id rectc splen- 
dere per interpretationem. Pulchrum enin est do- 
num et necessarium, se3 tum demum, si. habucrit 
eum qui declaret ea qua dicuntur. Nam. digitus quo- 
que res est necessaria , sed quando eum abduseris z 
reliquis , non erit :que utilis : tuba quoque est ne- 
cessaria ; se] quando temere sonucrit, est etiam mo- 
lesta οἱ gravis. Neque enim ars apparebit, nisi sit 
subjecta materia; neque informatur materia , nisi 
unposita sit. forma. Pone ergo vocem quidem tam- 
quam subjectum, clàritatem autem tamquam formaia, 
quie si non adsit, subjecti nullus est usus. 10. T«m 
multa, si contingant, genera. linguarum. sunt. in. hcc 


289 


σιν οὐδαμοῦ τὴν Γραφὴν περὶ τούτων ἡμῖν διειλεγµέ- 
νην δεῖξαι. ᾽Αλλὰ γὰρ τὴν µανίαν αὐτῶν ἀφέντες, 
τῶν ἑξῆς ἐχώμεθα περὶ τῆς ἀγάπης λόγων. 0ΟὐδΣ γὰρ 
τούτοις ἠρχέσθη, ἁλλ᾽ ἐπάγει πάλιν λέγων ' Νυγὶ 
δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, ἀγάτη, τὰ τρία ταῦτα ᾿ 
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη. 


Υ.. Ἡ μὲν γὰρ πίστις καὶ { ἑλτὶς τῶν πιστευθέντων 
xat τῶν ἐλπιαθέντων παραγενοµένων ἀγαθῶν, παὺε- 
ται. Καὶ τοῦτο δηλῶν ὁ Παῦλος ἔλεγεν Ἐ.ἰπὶς γὰρ 
β.Ίεπομένη, οὐκ ἔστιν ἑλπίς' ὃ γὰρ β.Ιέπει τις, τί 
xal ἑἐ.1πίζει; καὶ πάλιν, Ἔστι δὲ πίστις ἑ.λπιζομέ- 
ων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔ.Ίεγχος οὐ β.Ιεπομέ- 
γων. "tate αὗται μὲν παύοντα: φανέντων ἐχείνων' f 
δὲ ἁ άπη τότε μάλιστα αἱρξται, καὶ γίνεται σφοδρο- 
τέρα. "Exepov πάλιν Σγχώμιον τῆς ἀγάπης' οὐδὲ γὰρ 
ἀρχεῖται τοῖς ἔμπροσθεν, ἀλλὰ xat ἄλλο φιλονειχκεῖ 
πάλιν εὑρεῖν. Σχόπει δέ' Εἶπεν αὐτὴν χάρισμα εἶναι 
μέγα καὶ ὁδὸν τούτων καθ) ὑπερδολήν' εἶπε χωρὶς 
αὐτῆς μηδὲν péya ὠφελεῖν τὰ χαρίσματα, ὑπέγρα- 
Φεν αὐτῆς διὰ πολλῶν τὴν clxóva* βούλεται πάλιν 
xai ἑτέρως αὐτὴν ἐπᾶραι, καὶ δεῖσαι μεγάλην οὖσαν 
ἐχ τοῦ διαµένειν' διὸ χαὶ ἔλεγε, Νυνὶ δὲ μένει 
πίστις, ἑλαπὶς, dyázn, τὰ τρία ταῦτα" µείζων δὲ 
τούτων ἡ ἀγάπη. Ilo; οὖν μείζων ἡ àyózm ; Τῷ 
ἐχεῖνα διαθαίνειν. Ei τοίνυν τοσαύτη ἡ ἰσχὺς τῆς 
ἀγάπης, εἰκότως ἐπάγε, λέγων, Διώκχετε τὴν 
ἁγάπη». Καὶ γὰρ διώξεως χρεία xaX δρόμου τινὺὸς 
σφοδροῦ ἐπ᾽ αὑτήν' οὕτως ἡμῶν ἀπέττη, καὶ τοσαῦτα 
τὰ ὑποσχελίφοντα τὸν ἑχεῖσε δ,όμον. Δι» xal πυλλῆς 
ἡμῖν δεῖ τῆς σφοδρότητο;, ὥστε abit» καταλαβθεῖν. 
"υπερ ἑνδς,χνύμενος ὁ Παῦλος οὐκ εἶπεν, 'Axolou- 
θεῖτε τῇ ἀγάπη, ἀλλὰ, Διώχετε αὐτὴν, δ.εγείρων 
ἡμᾶς xal ἀνάπτων πρὸς τὴν ἐχείνης ἀντίληφιν. Καὶ 
γὰρ ὁ θεὸς ἑξαρχῆς µυρία ὑπὲρ τοῦ ταύτην ἡμῖν 
ἐμφυτεῦσαι ἐμηχανῄήσατο) xat γὰρ μίαν ἅπασιν ἔδωχε 
πεφαλΏν, τὸν ᾿Αδάμ. Διὰ τί γὰρ μὴ &x γῆς γινόμεθα 
πάντες; διὰ τί pA τἐλειοι, ὡς ἐχεῖνος: "Iva χαὶ οἱ 
τόχοι xal αἱ πα:δοτροφίαι͵ καὶ τὸ ἐξ ἀλλήλων φύεσθαι, 
συνδήσωσι πρὸς ἀλλήλους ἡμᾶς. Διὰ τουτο οὐδὲ τὴν 
γυναῖκα ἐποίησεν ἀπὸ γῆς. Ἐπειρὴ γὰρ οὐκ foxst 
ὑνσωπῆσαι πρὸς ὀμόνοιαν ἡμᾶς ὁμοίως, τὸ τῆς αὖ- 
τῆς οὐσίας εἶναι, εἰ μὴ xaX τὸν αὐτὸν ἔχοιμεν πρό- 
Ίονον, καὶ τοῦτο χατεσχεύασεν. El γὰρ vuv τόποις 
δ.εστηχότες µόνοις, ἀλλοτρίους εἶναι νομίζομεν Eav- 
τοὺς ἀλλήλων ᾽ εἰ δύο τὸ γένος ἡμῶν ἔσχεν ἀρχὰς, 
πτολλῷ μᾶλλον ἂν τοῦτο ἐγένετο. Διὰ δη τοῦτο, ὥσπερ 
ἀπό τινος μιᾶς χεφαλῆς, τὸ πᾶν ἔδησε σῶμα τοῦ τῶν 
ἀνθρώπων γένους. Καὶ ἐπειδήπερ ἐξαρχῆς δύο τινὲς 
ἑδόχουν εἶναι, 6pa πῶς αὐτοὺς συγχολλᾷ πάλιν xol 
εἰς ἓν συνάγει διὰ τοῦ γάμου’ Ανγτὶ τούτου γὰρ 
κατα.]ε/ψει, φησὶν, ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὑτοῦ 
xal civ μητέρα, xal προσκο..1ηβήσεται πρὸς τὴν 
1υγαἴκα [514] αὑτοῦ, xal Écovra: οἱ δύο εἰς σάρκα 
µίαν. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἡ vovh, ἀλλ Ὁ ἄνθρωπος, 
ἐπειδῇ xal μείζων fj ἐπιθυμία ἐν ἐχείνῳ. Καὶ γὰρ 
x3Y uel ova αὐτὴν δ.ὰ τοῦτο ἐποίησεν. ἵνα τὸ ὑπερέχον 
χαταχάμφῃ τῇ τυραννίδι τούτου τοῦ ἔρωτος, xal 
ὑπητάξῃη τῷ ἁἀσθενεστέρῳ. Ἐπειδῃ δὲ xal γάμον 
ἔδει εἰσαχθῆναι, τὸν ἐξ οὗ γέγονε, τοῦτον ἄνδρα 
ἐποίησε τῇ γυναιχί. Πάντα γὰρ ἀγάπης τῷ θεῷ δεὺ- 
τερα. El γὰρ οὕτω γενοµένων ὁ πρῶτος εὐθέως οὕτως 
ἑμάνη, καὶ τοσαύτην μάχην ὁ διάδολος xaX βασχανίαν 
ἑνέτπειρε, τέ οὐκ ἂν εἱργάσατο, εἰ μὴ ἀπὸ μιᾶς ῥί- 
en; ἑνλάστησαν: Είτα ἵνα τὸ μὲν ὑποτάττηται, τὸ 
ὃὲ ἄρχη τὸ γὰρ ὁμότιμον οἷδε πολλάκις µάχην cia- 


S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ΑΒΟΠΙΕΡ, CONSTANTINOP. . 


999 


άγειν' οὐχ ἀφῃχε δημοκρατίαν εἶναι, ἀλλὰ ῥασιλείαν, 
καὶ χαθάπερ iv στρατοπέδῳ, ταύτην ἄν τις ἴδοι thv 
διάταξιν καθ ἑκάστην οἰχίαν. "Ἔστι γοῦν iv τάξει 
μὲν βασιλέως ὁ àvhp, ἐν τάξει δὲ ὑπάρχου ἡ γυνη 
χαὶ στρατηγοῦ΄ xai ol παΐδες δὲ ἀρχὴν χεχλήρωνται 
τρίτην’ εἶτα μετὰ ταῦτα ἀρχὴ τετάρτη ἡ τῶν οἶχε- 
τῶν’ xai γὰρ xal οὗτοι χρατοῦσι τῶν ἑλαττόνων, xal 
εἷς τις πολλά»ις τοῖς πᾶσιν ἐφέσττγε, τὴν τοῦ δεσπό- 
του τάξιν διατηρῶν, πλὴν ὡς οἰχέτης. Καὶ μετὰ 
ταύτης ἑτέρα πάλιν ἀρχὴ καὶ Ev αὐτοῖς f) τῶν γυναι- 
x&v, f, τῶν παίδων", xal £v αὐτοῖς τοῖς παισὶ πάλιν 
ἑτέρα κατὰ tbv ἡλικία» xal κατὰ thv φύσιν οὐδὲ 
γὰρ iv τοῖς πα!ιδίοις ὁμοίως τὸ θῆλυ xpatct. Καὶ 
πανταχοῦ δι ὀλίγου καὶ πυχνὰς ἐπο[ησὲ τὰς ἀρχὰς 
ὁ θεὺς, ἵνα πάντα ἓν ὁμονοίᾳ µένῃ xat εὐταξίᾳ πολ- 
Aj. Διὰ τοῦτο xal πρὶν ci; πλῖθος ἐξενεχθηῆναι τὸ 
γένος, 020 µόνων ὄντων τῶν πρώτων, τῷ μὲν ἄρχειν, 
τῇ δὲ ἄρχεσθαι ἐχέλευσε. Καὶ ἵνα μὴ ὧς ἑλάττονος 
καταφρονῃ πάλιν χα) ἀποσχίζηται, ὅρα πῶς αὐτὴν 
ἐτίμησέ τε xai Ίνωσε καὶ πρὺ τῆς δηµιουργία». 
Ποιήσωμεν Υὰρ αὑτῳφ, qri53, βοηθόν ' δεικνὺς ὅτι 
εἰς χρείαν αὐτοῦ γέγονε, xaX ταύτῃ συνάγων αὐτὸν 
πρὸς την 0v αὐτὸν γεγενηµένιν. Καὶ γὰρ πρὸς ταῦτα 
οἰκειότερον διαχείµεθα τὰ δι ἡμᾶς πραχθέντα. "Iva 
δὲ μὴ ἐπαίρηται πάλιν ἐχείνη, ὡς εἰς βοήθειαν aote 
δοθεῖσα, χαὶ τὸν δεσμὸν ἀποῤῥίξη τοῦτον, ἀπὸ τῆς 
πλευρᾶς αὐτὴν ποιςῖ, δε'χνὺς ὅτι µέρος τοῦ παντός 
ἐστιν αὕτη τοῦ σώματος. "Iva δὲ μηδὲ ὁ ἀνὲρ ἓν- 
τεῦθεν ἐπαί.ηται, οὐχέτι ἀφίητιν εἶναι μόνου, ὃ µό- 
νου τὸ πρὔτερον ἐγένετο, ἀλλὰ τοὐναντίον ἑποίησε 
τούτῳ, τὴν παιδοποιίαν εἰσαγαγὼν, κἂν τούτῳ προ- 
τιµήσας μὲν τὸν ἄνδρα, οὐ μὴν τὸ πᾶν ἀφεὶς εἶναι 
αὐτοῦ. 


δ’. Εἴδες πόσους συνδέσµους ἀγάπης ὁ θεὸς elpyá- 
0250; ᾽Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀπὸ της φύσεως χατέθηχε τῇ 
ὁμονοίᾳ τὰ ἐνέχυρα. Καὶ γὰρ τὸ τῆς αὐτῆς οὐσίας εἷ- 
ναι, εἰς τοῦτο ἄγει' πᾶν γὰρ ζῶον ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον 
αὐτῷ' καὶ τὸ ἐξ ἀνδρὸς τὴν γυναῖχα εἶναι, xal τὸ 
ἐς ἁμφοτέρων πάλιν τοὺς παῖδας. "0Ο0εν xal πολλοὶ 
φύονται διαθέσεως τρόποι. Τὸν μὲν γὰρ ὥς πατέρα 
ἀγαπῶμεν, τὸν» δὲ oz πάππον ^ xal τὴν μὲν ὡς µη- 
τἐρχ, τὴν δὲ ὡς τιθηνόν’ xal τὸν μὲν ὡς υὼν xal 
ἔγγονον xaX ἐξ ἐγγόνων πάλιν, τν δὲ ὡς θυγατέρα 
xal θυγατριδΏν' καὶ τὸν μὲν ὡς ἀδελφὸν, τὸν δὲ ὡς 
[315] ἀδελφιδοῦν' xal τὴν μὲν ὡς ἀδελφὴν, τὴν δὲ ὡς 
ἀδελφιδην. Καὶ τί γὰρ δεῖ πάντα χαταλέγειν τὰ τῆς 
συγγενείας ὀνόματα; Ἐπενόησε δὲ xat ἑτέραν διαθέ- 
σευις ὑπόθεσιν' ἁπαγορεύσας Υὰρ τοὺς τῶν συγγενῶν 
γάμους, ἐπ᾽ ἀλλοτρίους ἡμᾶς ἐξήγαχε, χἀχείνους πά- 
λιν πρὸς ἡμᾶς εἴλχυσεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπὸ τῆς qu- 
σικῆς ταύτης συγγενεἰας οὐχ ἣν &xelvou; ἡμῖν συν- 
αφθῆναι, ἀπὸ τοῦ γάμου πάλιν συνῆψεν, ὁλοχλβρονς 
οἰχίας διὰ τῆς μιᾶς νύμφης συνάγων, xal γένη γένεσιν 
ὅλα ἀναμιγνύς. M) }άμει γὰρ, φησὶ, τὴν ἆδε.]ρὴνγ 
τὴν civ, μηδὲ τὴν ἁδεἽῖρὴν τοῦ πατρὸς, μηδὲ 
dAAnv χόρην τὴν τοιαύτην συγγένεια» πρὸς οὲ 
χεχτηµένη», 9, διακωλύει τὸν γάµον, ὀνόματι θεὶς 
τῶν τοιούτων συγγενῶν τὰ εἴδη. 'ApxsÜ σοι πρὸς 
την ἐχείνων διάθεσιν τὸ λῦσαι τὰς αὑτὰς ὠδῖνας, τὸ 
ἑτέρως σοι προσήχειν τὰς ἄλλας. Τί στενοχωρεῖς 
τῆς ἀγάπης τὸ πλάτος: tl περιττῶς ὑπόθεσιν ἆνα- 
λίσχεις εἰς αὑτὴν φιλίας, δι Tfj; δύνασαι χαὶ ἑτέρα» 
πορίσατθαι φιλίας ἀφορμὴν, ἔξωθεν γυναῖχα ἀγαγὼν, 


* Decran verba, καὶ ἐν αὐτοῖς.... παΐδων 


289 
cem hanc iniquitatem esse putet, sed et duplicem εί 
triplicem et multiplicem. Non enim hoc solum οὐ- 
surdum est, quod ea se vane glorientur scire, qua 
Spiritus solius sunt et unigeniti Filii Dei; sed etiam 
quod, cuin Paulus ne partem quidem illam cognitio- 
nis sine superna revelatione accipere potuerit , ipsi 
totum ex propriis ratiociniis se accepisse dicant. Ne- 
que enim usquam possunt Scripturam, qus de his 
disseruerit, nobis ostendere. Sed missa illorum in- 
sania, sequentia qux de caritate dicuntur persequa- 
mur. Neque enim his coutentus fuit, sed rursus hzc 
subjungit : 13. Nunc autem manet fides, spes, caritas, 
tria hec ; major autem horum est caritas. 

5. Caritatis encomia. — Nam [fides et spes, cum ad- 
venerint bona quz credita et sperata fuerunt, cessa- 
bunt. Et hoc significans Paulus dicebat : Spes enim 
que videtur, non est epes : quod enim videt quis, quid 
etiam speret (Bom. 8. 24) ? et rursum : Lst autem fi- 
des eorum qua speraniur substantia, rerum qua non 
videntur argumentum ( Hebr. 11. 1). Quamobrem hs 
quidem cessabunt cum illa apparuerint : caritas autem 
tune maxime extollitur, et fit vehementior. Aliud 
Fursus encomium caritatis : neque enim contentus 
est prioribus, sed et alia rursum invenire contendit, 
Aaimum autem adhibe : dixit eam charisma esse 
magnum et viam ad li»c supereminentem ; dixit sine 
ilia non multum juvare eharismata, ejus imaginem 
pluribus descripsit : vult rursus illam alio modo 
extollere, οἱ ostendere quod magna sit ex eo quod ma- 
neat. ldeoque dixit, Nunc autem manent fides, spes, 
caritas, tria hec; major autem horum est caritas. Quo- 
modo ergo major est caritas ? Quod illa transeant. 
Si ergo tanta est virtus caritatis, jure subjungit di- 
cens : Seclamini caritatem. Etenim insequi oportet 
ae vebementer ad illam currere ; ita a nobis avolat, 
οἱ tanta sunt qu: susceptum illo cursum supplantant. 
Quspropter opus est nos magna uti vehementia, ut 
illaa. comprehendamus : quod ostendens beatus 
Paulus non dixit, Sequimini caritatem, sed, Persequi- 
mini caritatem , excitans nos accendensque ad illain 
apprehendendam. Etenim Deus a principio innumera 
ad illam in nobis inserendam machinatus est : nam 
emnibus unum dedit caput, Adamum. Cur enim nou 
ex terra nascimur omnes ? cor non perfecti, sive 
adulti sicut ille ? Ut et partus et filiorum educationes, 
ei quod ex aliis nasceremur, nos mutuo colliga- 
rent. Ideo neque mulierem ex terra fecit. Quia enim 
non satis erat ad verecundiam in nobis inserendam, 
quz ad concordiam nos adduceret, quod ex eadem 
substantia essemus , nisi eumdem haberemus proge- 
niterem : hoc quoque effecit. Si enim nunc solis 
édisjuncti locis, alienos nos existimamus ; si genus 
nostrum duo principia habuisset, multo magis hoc 
eveniret. ideo, quasi ab uno capite, totum generis 
humani corpus colligavit. Et quia in principio duo 
quidam videbantur esse , vide quomodo illos conglu- 
tinet et in unum cogat per connubium : Propter hoc 
enim, inquit, relinquet homo patrem suum et matrem, 
el adharebit uxori sue, et erunt. duo in carne «una 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XXXIV. 


330 
(Gen. 2. 291). Non dixit, Mulier, sed, Homo, quia 
major est. in illo concupiscentia. Nam ideo majorem 
illam fecit, ut quod excellentius erat flecteret. per 
hujus amoris tyrannidem, et imbecilliori subjiceret. 
Quia vero matrimonium etiam inducendum erat, eum 
ex quo orta erat fecil mulieri maritum : Deus cnim 
omnia caritati postponit. Si enim eum res ita fact:e 
sint , primus statim sic insanivit tantamque pugnam 
et invidiam inseruit diabolus ; quid non fecisset , si 
non ex una radice orti germinassent? Deinde ut aliud 
quidem subjiceretur, aliud imperaret ; nam paritas 
honoris solet szepe pugnas inducere ; non sivit popu- 
lare imperium esse, sed reguuin, et sicut in exerci u, 
eumdem videris in singulis domibus ordinem. Est 
ergo maritus in ordine regis, mulier vero in ordine 
prafecti aut. ducis exercitus ; tertium filii imperium 
sortiuntur; deinde quartum domestici occupant : 
nam hi quoque imperant minoribus, et unus scpe 
omuibus prefectus fuit, domini ordinem servans, 
ez:terum ut doinesticus. Et post hoc aliud rursus im- 
perium (a) [et in ipsis, imperium mulierum, imperium 
filiorum], et in ipsis filiis rursus aliud secundum 
rtatem et. secundum sexum : non enini in liberis 
similiter dominatum obtinct femina. Et ubique fere 
Deus frequentia fecit imperia, mt omnia iu con- 
cordia manerent et in recto ordine. ldcirco, aute- 
quam genus humanum multiplicaretur, cum primi 
duo tantum essent, jussit liuic imperare, illa parere. 
Et ne rursus illam ut minorem despiceret, et illa 
abscinderetur, vide quomodo illam houoraverit et 
conjunxerit, etiam ante creatiouem. Nam ait : Facia- 
mus illi adjutorem (Gen. 9. 18) ; ostendens illam in 
usum factam fuisse, et hac ratione concilians illum 
cum ea, qux propter ipsum facta fuit : nam majori 
affectu ferimur erga ea quie propter nos facta sunt. 
Ut ne autem illa rursus efferretur, utpote in auxilium 
ipsi data, et hoc rumperet vinculum, ex latere illam 
fecit, ostendens illam partem esse totius corporis. 
Ut autem. neque vir inde extolleretur, που amplius 
sinit esse solius, quod solius primum fuit ; sed con- 
trarium fecit, liberorum procreationem inducens ; 
et hac in re quidem virum przferens, neque tamen 
totum ipsi relinquens. 

4. Vidistin' quot amoris vincula Deus fecerit ? Sed 
hzc quidem ex natura concordi: pignora posuit. 
Nam quod ex eadem substantia sit, ad hoc ducit : 
omne quippe animal quod simile ipsi est amat ; et 
quod mulier sit ex viro , οἱ quod ex utroque rursum 
sint filii. Unde etiam nascuntur multi affectus modi. 
lllum namque ut patrem amamos , illum ut avum ; 
el illam ut matrem, istam ut nutricem ; alium ut fi- 
lium, ut. nepotem, ut pronepotem ; aliam ut filiam 
et ut sororis filiam : et hunc quidem ul fratrem, alium 
vero ut patruelem ; aliam ut sororem, aliam ut con- 
sobrinam. Et quid opus est recensere omnia cogna- 
tionis nomina ? Excogitavit etiam aliam affectus cc- 
casionem : prohibitis enim cognatorum connubiis, ad 


(a) Uncinis clausa e Commelin. supplevimus. 


931 
alieuos eduxit nos , illosque rursum ad nos attraxit, 
Quia enim a naturali illa cognatione non licebat illos 
nobis conjungi, a connubio rursus conjunxit, integras 
domos per unam sponsam conjungens, et genera in- 
tegra generibus commisceus. Ne ducas, inquit, uxo- 
rem sororem (wam , neque sororem patris, neque aliam 
puellam que talem tecum. cognationem. habeat ( Levit, 
48. 8.10 ), que matrimonium impediat, nomina 
ponens hujusmodi cognationum. ΤΙ sufficit ad illo- 
rum affectum trahendum, quod eodem partu sis 
editus, el quod ad te aliter alie spectent affinitates. 
, Cur in angustum redigis latitudinem caritatis ? cur in 
illam frustra suscipis amicitie causam, per quam 
potes aliam consequi amicitiz: occasionem, externa 
inducta uxore, et per illam inducens cognatorum se- 
rien, matrem, patrem, fratres et illorum affines ? 
Viden' quot modis nos colligaverit ? Attamen neque 
his contentus fuit, sed ctiam effecit ut alii aliis indi- 
geremus, ut etiam sic nos conjungeret, quia amicitias 
usus facit. Ideo non ubique omnia gigni perniisit, ut 
hinc etiam nos cogeret. cum aliis commisceri. Cum 
porro illud effecisset ut alter altero egeremus , faci- 
lem reddidit commixtionem : nisi enim hoc esset , 
altera hinc molestia et difficultas emergeret. Si enim 
medico egentem aut fabro aut alio artifice oporleiret 
peregre proficisci, totum periret. Ideo et urbes para- 
vit, el omnes simul conjunxit. Ut autem cos qui proeul 
sunt facile adire possemus, mare in medio extendit, 
et ventorum dedit celeritatem, sic faciles reddens 
peregrinationes. luitio etiam omnes in uno cocgit 
loco ; neque prius dispersit, donec ii qui primum do- 
num acceperant, concordia ad malum usi sunt ; scd 
undique nos collegit, eL a natura et a cognatione et a 
lingua et a loco. Ac sicut nolebat nos excidere ex 
paradiso ; si enim volnisselt, non illic eum quem fece- 
rat hominem in principio posuisset, sed qui non obc. 
divit, in causa fuit : sic nos nolebat divers:e lingus 
esse ; nam ab initio hoc fecisset ; nunc autein ít tota 
terra labium erat unum et vox una omnibus. Pro- 
pterca nec quando terram oportuit deleri, nos ex alia 
fecit materia, neque justum transtulit; sed illo in 
mediis fluctibus dimisso, quasi quadam orbis scintilla, 
genus nostrum rursus accendit ex beato illo Noe. Et 
ab initio quidem unum fecit imperium virum prafi- 
ciens mulieri : quia vero genus nostrum in inultam 
decidit ordinis eversionem, alia quoque imperia con- 
stituit, nempe dominorum οἱ magistratuum ; et hoc 
propter caritatem. Quia enim malitia genus nostrum 
solvit et perimit, ceu quosdam medicos in mediis ur- 
bibus constituit qui judicia ferrent, ut deinceps mali- 
liam ceu quamdam caritatis pestem eliminantes , in 
unum nos cogerent. Ut autem non solum in urbibus, 
sed etiam in singulis domibus multa concordia esset ; 
cum virum imperio et precellentia honorasset , nu- 
lierein autem concupiscentia armasset, et procrea- 
tionis liberorum donum in medio eorum deposuissct, 
alia cum his qus» caritatem conciliarent apparavit. 
Neque enim omnia permisit viro, neque omnia niu- 
lieri, sed et hzec unicuique divisit, mulieri domum, 


S. JOANNIS CHhYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


293 


viro forum consignans ; et viro quidem ut aleret, ter- 
ram enim colit; mulieri vero ut vestiret, tela enim 
et colus sunt mulieris : ipse namque dedit mulieri 
texendi industriam. Sed pereat avaritia, quz non 
sinit hanc apparere differentiam. Nam multorum mol- 
lities viros ad telas deduxit, et radios eis in manus 
dedit et subtegmen et stamina. Attamen sie. etiam 
fulget divinze dispensationis providentia. Nam mu- 
liere in aliis etiam admodum necessariis opus habe- 
mus, et minoribus in iis qux vitam continent nostram 
indigeinus ; tantaque est. necessitas , ut etiainsi quis 
omnium sit hominum ditissimus, neque sic bae con- 
junctione liberetur, ita ut eliam inferiore opus ha- 
beat. Neque enim pauperes solum opus habent divi- 
tibus, sed etiam divites pauperibus, et hi magis illis, 
quam illi istis. 

9. Et ut hoc clarius videas, faciamus, si placet, 
duas urbes; aliam divitum tantum, aliam vero pau- 
perum; et neque in ea qux divitum est sit quis pau- 
per, neque in ea qui». pauperum est sit quis dives, 
sed utramque exacte expurgemus : et videamus qux - 
nam magis sibi sufficere poterit. Si enim inveniamus 
eam qu:e possit, esse pauperum urbem, palam erit, 
q.od divites magis illis indigeant. Itaque in illa di- 
vitum urbe nullus erit artifex, non architectus, non 
faber, non sutor calcearius, non pistor, non agrico- 
la, non faber xrarius, non funium contextor, non 
aliud quidquam hujusmodi. Quis enin divitum um- 
quam hzc traciarc voluerit, quando ii etiam, qui hxce 
tractant, cum opulenti fuerint, non ulira sustinent 
liorum operum miseriam? Quomodo igitur nobis urbs 
istec consistet? Numerata, inquies, pceunia divites 
hxc a pauperibus ement. Ergo non sibi ipsis suffi- 
cient, si illis indigeant. Quomodo autem domos :zdi- 
ficabunt? an. hoc etiam ement? sed id natura nou 
habet. Ergo nccesse est luc artifices evocare, et le- 
gem corrumpere, quam initio posuimus cum urbem 
incolis instirueremus : meministis enim quod dixeri- 
mus, neminem esse intus pauperem. Sed ecce neces- 
sitas ctiam nobis nolentibus ipsos advocavit et intro- 
duxit. Unde palam est non posse sine pauperibus ut- 
bem subsistere. Si enim maueat civitas nullum ex iis 
excipiens, non ultra civilas erit, sed peribit. Non igi- 
tur sibi sufficiet, nisi velut servatores quosdam pau- 
peres in se congregarit. Videamus rursus pauperum 
urbem, num illa similiter in egestate degat, divitibus 
privata. Et primo expurgemus oratione divitias, il- 
lasque aperte ostendamus. Quidnam sunt divitize? 
Aurum, argentum, lapides pretiosi, vestes sericse et 
purpurea: et aure3e. Quia igitur apparet qu:nam sint 
divitis, expellamus illas ex pauperum urbe, si veli- 
mus pauperum civitatem exacte constituere ; ne vol 
per somnium illic aurum appareat, neque talia vesti- 
menta; si vis autem, neque argentum, ncque vasa ar«- 
gentea. Quid ergo? dic mihi, ideone in egestate erit 
hic urbs? Minime. Si enim xdificare oporteat, non 
auro nec argento nec margaritis cst opus, sed arte, 
manibus ; manibus autem n:n utcumque, sed callosis 
digitisque induratis, robore multo, lignis, lapidibus: 


991 


xaX δι ἑχείνης συγγενῶν ὁρμαθὸν, xaX μητέρα. καὶ 
πατέρα, χαὶ ἁδελφοὺς, xaX τοὺς τούτων ἐπιτηδείους; 
Elbe, πόσοις τρόποις ἡμᾶς συνέδησεν;, Αλλ ὅμως 
οὐδὲ ταῦτα αὑτῷ ἤρχεσεν, ἀλλὰ χαὶ ἀλλήλων χρῄζειν 
παρεσχεύασεν ^, ἵνα χαὶ οὕτως ἡμᾶς συναγάγῃ, 
ἐπειδὴ μάλιστα τὰς φιλίας αἱ χρεῖαι ποιοῦσι. Διὰ 0h 
τοῦτο οὐδὲ πάντα ἀφῆχε πανταχοῦ Ὑίνεσθαι, ἵνα xàv- 
τεῦθεν ἀλλήλοις ἀναμίγνυσθαι ἀναγχάσῃ. Kataott- 
σας δὲ ἡμᾶς ἐν χρείᾳ ἀλλήλων, εὔχολον πάλιν τὴν 
ἐπιμιξίαν ἐποίησεν ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο ἣν, εἰς ἑτέραν 
ἀηδίαν τὸ πρᾶγμα περιῖστατο χαὶ δυσχέρειαν. El 
Υὰρ ἱατροῦ δεόµενον fj τέχτονος ἢ ἑτέρου δηµιουρ- 
γοῦ, μαχρὰν ἔδει στέλλεσθαι ἀποδημίαν, τὸ πᾶν 
ἀπολώλει. Διὰ 63 τοῦτο xal πόλεις χατεσχεύασε, xat 
πάντας ὁμοῦ συνἠγαγεν. "Iva δὴ xai τοῖς πόῤῥωθεν 
ῥᾳδίως ἐπιχωριάξωμεν, θάλατταν εἰς μέσον Ἠπλωσε, 
καὶ ἀνέμων ταχύτητα ἔδωκε, ῥᾳδίας ἐντεῦθεν τὰς 
ἀποδημίας ποιῶν. Παρὰ δὲ τὴν ἀρχὴν xai dv ἑνὶ 
«πάντας συνἠγαχε χωρίῳ, xaX οὐ πρότερον διέσπει- 
pev, ἕως εἰς xaxby ἐχρήσαντο τῇ ὁμονοίᾳ οἱ πρῶτοι 
λαθόντες τὸ δῶρον * ἀλλὰ πάντοθεν ἡμᾶς συνήγαγε, 
xai ἀπὸ φύσεως xal ἀπὸ συγγενείας xaX ἀπὸ γλὠτ- 
της χαὶ àab τόπου. Καὶ ὥσπερ ojx ἑθούλετο ἑκπε- 
σεῖν ἡμᾶς τοῦ παραδείσου (εἰ γὰρ ἐθούλετο, οὐδ' ἂν 
ἐχεῖ χατέθετο ὃν ἐποίησεν ἄνθρωπον τῶν ἀρχὴν), 
ἁλλ᾽ ὁ παραχούσας αἴτιως * οὕτως οὐδὲ ἀλλογλώσσους 
εἶναι Ἀθέλησεν ' ἐπεὶ χᾶν ἐξ ἀρχῆς τοῦτο ἑποίτσε * 
νῦν δὲ πᾶσα fj ΥΠ χεῖλος ἓν fv, xaX quvh µία πᾶσι. 
Διὰ 6h τοῦτο οὐδὲ ἠνίχα τὴν γῆν ἀφανισθῆναι ἔδει, 
οὐδὲ τότε ἡμᾶς ἐξ ἄλλης ἐποίησεν ὕλης, οὐδὲ µετ- 
έθηχε τὸν δίχαιο», ἀλλ᾽ ἀφεὶς αὐτὸν kv µέσῳ τῷ χλυ- 
δωνίῳ, ὥσπερ τινὰ σπινθΏρα τῆς οἰκουμένης, ἀνῆψε 
πάλιν ἡμῶν τὸ γένος ἐχεῖθεν ἀπὸ τοῦ µακαρίου Noe. 
Καὶ ££ ἀρχῆς μὲν µίαν ἐποίησεν ἀρχὴν, τὸν ἄνδρα 
ἐπιστήσας τῇ γυναιχί’ ἐπειδὴ δὲ εἰς πολλὴν ἐξώχει- 
λεν ἁταξίαν τὸ γένος ἡμῶν, χαὶ ἑτέρας χατέστησε, 
tX τῶν δεσποτῶν [516], τὰς τῶν ἀρχόντων ᾽ xat τοῦτο 
& δι ἀγάπην. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ χαχία διαλυτιχὸν χαὶ ἄν- 
α.ρετιχὸὺν ἡμῶν τοῦ γένους, ὥσπερ τινὰς ἱατροὺς ἓν 
µέσαις ταῖς πόλεσιν ἐχάθισε τοὺς διχάζοντας, Tv' ὥσ- 
περ τινὰ λοιμὸὲν τῆς ἀγάπης thv χαχίαν ἀπελαύνον- 
τες, πάντας εἰς Ev συναγάγωσιν. "Iva δὲ pi µόνον 
ἐν ταῖς πόλεσιν, ἀλλὰ χαὶ ἓν ἑχάστῃ οἰχίᾷ πολλὴ ἡ 
ὀμόνοια ᾗ, τὸν μὲν ἄνδρα τῇ ἀρχῇ χαὶ τῇ ὑπεροχῇ 
τιµᾖσας, τὴν δὲ γυναῖκα τῇ ἐπιθυμίᾳ χαθοπλίσας, 
χαὶ τὸ τῆς παιδοποιίας δὲ δῶρον εἰς μέσον ἀμφοτέ- 
ροις χαταθεὶς, χαὶ ἕτερα μετὰ τούτων συναγωχὰ τῆς 
ἁἹάπης χατεσχεύασεν. Οὔτε γὰρ πάντα ἑπέτρεφε 
τῷ ἀνδρὶ, οὔτε πάντα τῇ χυναιχὶ, ἀλλὰ xal ταῦτα 
διεῖμεν ἑχάστῳ, τῇ μὲν τὴν οἰχίαν, τῷ δὲ τὴν ἀγο- 
px» ἐγχειρίσας, καὶ τῷ μὲν τὸ τρέφειν, γεωργεὶ γάρ’ 
τῇ δὲ τὸ περιδάλλειν, ἱστὸς γὰρ xal ἠλακάτη τῆς Υυ- 
ναικός αὑτὸς γὰρ ἔδωχε τῇ γυναιχὶ ὑφάσματος σο- 
«fav. Αλλ ἁπόλοιτο ἡ Φφιλαργυρία, οὐκ ἀφιεῖσα 
ταύτην Φαίνεσθαι τὴν διάχρισιν. Ἡ γὰρ βλακεία 
τῶν πολλῶν καὶ τοὺς ἄνδρας εἰς τοὺς ἱστοὺς ἐπξισ- 
ἠγαγε, χαὶ χερχίδας αὐτοῖς ἐνεχείρισε χαὶ χρόχην xal 
στήµονας. 'AXX' ὅμως χαὶ οὕτω διαλάμπει τῆς θείας 
οἰχονσμίας fj πρόνοια. Καὶ γὰρ χαὶ τῆς γυναιχὸς ἐν 
ἄλλοις ἀναγχαιοτέροις σφόδρα δεόµεθα, χαὶ τῶν 
ἑκαττόνων kv τοῖς συνέχουσι τὸν βίον ἡμῶν χρῄνοµεν’ 
καὶ τοσαύτη τῆς χρείας ἑστὶν dj ἀνάγκη, ὅτι xàv 
φἄντων ἀνθρώπων πλουσμυτέρης ᾗ τις, οὐδὲ οὕτω 


ϱ Alij, xattoxtuactv. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIV. 


299 


ταύτης ἀπήλλαχται τῆς συναφείας, xal τοῦ δεῖσθαι 
τοῦ χαταδεεστέρου. OU γὰρ Oh τῶν πλουσίων οἱ πέ- 
νητες δέονται µόνον, ἀλλά xai οἱ πλούσιοι τῶν πενή- 
των, xal οὗτοι μᾶλλον ἐχείνων, 7] ἐχεῖνοι τούτων, 


ε’. Ka: ἵνα τοῦτο σαφέστερον ἵδῃς, πηιῄσωμεν, εἰ δο- 
xet, δυο πόλεις, τὴν μὲν πλουσίων µόνον, τὴν δὲ πε- 
vfttv* χαὶ µήτε ἓν τῇ τῶν π)ουτούντων ἔστω τις 
πένης, μήτε kv τῇ τῶν πενῄτων ἔστω τις πλούσιος 
&yho, ἁλλ᾽ ἑχκαθάρωμεν ἀχριδῶς ἑχατέρας, xa 
ἴδωμεν vola. μᾶλλον ἀρχέσαι ἑαυτῇ δυνήσεται. Ἐὰν 
γὰρ εὕρωμεν τὴν τῶν πενήτων δυναµένην, εὔδηλον 
ὅτι οἱ πλούσιοι τούτων μᾶλλον δεῄσονται. Οὐκοῦν iy 
μὲν ἐχείνῃ τῇ τῶν εὐπόρων οὐδεὶς ἔσται δημιουργὸς, 
οὐκ οἰχοδόμως, οὗ τέχτων, o9y ὑποδηματοῤῥάφος, οὐχ 
ἀρτοποιὸς, οὗ γεωργὸς, οὐ χαλκοτύπος, οὗ σχοινο- 
στρόφος, οὐκ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν. Τίς γὰρ ἂν 
ἕλοιτο τῶν πλουτούντων ταῦτα µετιέναι ποτὲ, ὅπου 
Ye xai αὐτοὶ οἱ ταῦτα µεταχειρίζοντες, ὅταν εὐπορή- 
σωσιν, οὐκ ἀνέχονται τῆς ἀπὸ τῶν ἔργων τούτων τα- 
λαιπωρίας; Πῶς οὖν ἡμῖν Jj πόλις στήῄσεται αὕτη: 
Δόντες, φησὶν, ἀργύριον οἱ πλουτοῦντες, ταῦτα ὠνή- 
σονται παρὰ τῶν πενήτων. Οὐκοῦν οὐχ ἀρχέσουσιν Éav- 
τοῖς, εἶ ye ἐχείνων δέονται. Πῶς δὲ οἰχίας οἰχοδομή- 
σονται; f| χαὶ τοῦτο ὠνήσονται; ἁλλ' οὐκ ἂν ἔχοι 
τοῦτο φύσις. Οὐχοῦν ἀνάγχη τοὺς τεχνίτας ἐχεῖ χα- 
λεῖν, καὶ διαφθείρειν τὸν νόµον, ὃν ἐθήχαμεν ἐξ ἁρ- 
χῆς τὴν πόλιν οἰχίζοντες' µέμνησθε γὰρ, ὅτε ἑλέγο- 
μεν, μηδεὶς ἔστω πένης ἔνδον. ᾽Αλλ' ἰδοὺ ἡ χρεία, xoà 
ph βουλομένων [517] ἡμῶν, ἐχάλεσεν αὐτοὺς χαὶ 
εἰσήγαγεν. "Οῦεν δῆλον, ὡς ἀδύνατον χωρὶς πεν/- 
των συστῆναι πόλιν. El γὰρ µένοι ἡ πόλις µηδένα 
παραδεχοµένη τούτων, οὐχέτι ἔσται πόλις, ἀλλ ἁπ- 
ολεῖται. Οὐχοῦν οὐχ ἀρχέσει ἑαυτῇ, εἰ μὴ καθάπερ 
τινὰς σωτῆρας τοὺς πένητας παρ) ἑαντῇ συναγἀχοι. 
Ἴδωμεν δὲ χαὶ την τῶν πενήτων πόλιν, εἰ καὶ αὕτη 
ὁμοίως ἐνδεῶς δ.αχείσεται τῶν πλουτούντων ἑστερη- 
µένη. Καὶ πρότερον δ.αχαθάρωµεν τῷ λόγῳψ τὸν 
πλοῦτον, xai δείξωµεν αὐτὸν σαφῶς. Τί ποτ’ οὖν ἐστι 
πλοῦτος; Ἄρυσὸς xai ἄργυρος, xat λίθοι τίµιοι, καὶ 
ἱμάτια σηριχὰ xal ἁλουργὰ xal διάχρυσα. Ἐπεὶ 
οὖν ἐφάνη τί, ποτέ ἐστιν ὁ πλοῦτος, ἀπελάσωμεν ab- 
τὺν τῆς τῶν πενήτων πόλεως, εἰ µέλλοιμεν καθαρῶς 
πόλιν πενήτων ποιεῖν, xal μτδὲ ὄναρ Excel φαινέσθυ. 
χρυσίον, μηδὲ µµάτια τοιαῦτα" εἰ δὲ βούλει, μηδὲ ἅμ- 
Ύυρος, μηδὲ τὰ ἐξ ἀργύρου σχεύη. Τί οὖν; παρὰ 
τοῦτο ἑνδεῶς ζήσεται τὰ τῆς πόλεως ταύτης, εἰπέ 
pot ; Οὐδέν. "Av τε γὰρ οἰκοδομεῖν δέῃ, οὐ χρυσοῦ 
xaY ἀργύρου δεῖ xal μαργαριτῶν, ἀλλὰ τέχνης xal 
χειρῶν, χειρῶν δὲ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ τετυλωµένων, xal 
δαχτύλων ἀπεσχκληχότων, χαὶ ἰσχύος πολλῆς, xai ξύ- 
λων καλλίθων’ ἄν τε ὑφαίνειν πάλιν ἱμάτιον, οὗ χρυ- 
coU πάλιν ἡμῖν δὲ xal ἀργύρου, ἀλλὰ χειρῶν πάλιν 
xai τέχνης xal γυναικῶν ἐργαζομένων. Τί δὲ, ἐὰν 
γεωργεῖν δέῃ xal σχάπτειν τὴν γῆν; πλουτούντων 1) 
πενοµένων χρεία; Παντί που δῆλον, ὅτι πενήτων. Καὶ 
σίδη ρον δὲ ὅταν δέῃ χαλχεύειν͵, χαὶ ἄλλο τι τῶν τοιούτων 
πο.εῖν, τοῦ δήµου τούτου μάλιστα ἡμῖν δεῖ. Ποῦ οὖν 
δεησόµεθα τῶν πλουτούντων λοιπόν’ πλὴν εἰ μὴ χαθ- 
ελεῖν Gov τὴν πόλιν ταύτην; El γὰρ ἐπεισελθόντων 
ἐχείνων εἰς τὴν τοῦ χρυσίου χαὶ τὴν τῶν μαργαριτῶν 
ἐμπέσοιεν ἐπιθυμίαν, οὗτοι οἱ φιλόσοφοι (φιλοσόφους 
γὰρ ἐγὼ καλῶ τοὺς οὐδὲν περιττὸν ἐπιζητοῦντας), 
ἀργίᾳ δόντες ἑαυτοὺυς καὶ τρυφῇ, πάντα ἀπολοῦαι 
λουπόν. Καὶ cl μὴ χρήσιμος ὁ πλοῦτος, $731, τίνος 


993 
ἕνεχεν δἑδοται παρὰ τοῦ θεοὺ ; Καὶ πόθεν O1 0v, ὅτι 
παρὰ τοῦ θεοῦ τὸ πλουτεῖν; Ἡ Γραφή φησιν, Ἐμὸν 
τὸ ἀργύριον, καὶ ἐμὸν τὸ χρυσἰον, καὶ ᾧ ἐὰν βοῦ- 
Ὄλομαι, δώσω αὐτό. Ἐνταῦθα εἰ μἣ πρᾶγμα ἑἐποίουν 
αἰσχβὸν, xax ἐγέλασα νῦν πλατὺν Υέλωτα, τῶν ταῦτα 
λεγόντων χαταχελῶν, ὅτι χαθάπερ παιδία μικρά 
τραπέζης ἁπολαυυντα βασιλιχῆς, pev ἐχείνης τῆς 
τροφῆς καὶ τὸ προστυχὸν ἅπαν ἐπεμθδάλλουσι τῷ 
στόµατι: οὕτω xal οὗτοι μετὰ τῶν θείων Εραφῶν xal 
τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν συνεισάγουσι. Τὸ μὲν γὰρ, Ἐμὸν 
có ἀργύριον, xal ἐμὸν τὸ χρυσίον, οἶδα εἰρημένον 
τῷ προφἠτῃ’ τὸ δὲ, Ὦ ἐὰν θέλω, δώσω αὐτὸ, οὐχέτι 
προσκείµενον, ἀλλὰ παρὰ τῶν συρφετῶν τούτων ἐπ- 
εισενηνεγµένον. Καὶ ἐχεῖνο δὲ τίνος ἕνεχεν εἴρηται 
ἐρῶ. Ὁ γὰρ προφήτης ᾽Αγγαῖος ἐπειδῆ συνεχῶς ἐπ- 
ηγγέλλετο τοῖς Ἰουδαίοις μετὰ τὴν ἐπάνοδον τὴν ἐχ 
Βαθυλῶνος τὸν γαὸν δείξειν ἐπὶ τοῦ σχήματος τοῦ 
προτέρου, xai ἡπίστουν τῷ λεγομένῳ vivis xat σχε- 
&y ἀδύνατον εἶναι ἑνόμιζον, αἱ μετὰ τὴν τέφραν xai 
τὴν χόνιν τοιοῦτος πάλιν φανεῖται ὁ οἶχος * ἐχεῖνος 
ἐχλύων αὐτῶν τὴν ἀπιστίαν, Ex προσώπου τοῦ θεοῦ 
[518] ταῦτα λέγει, ὡς ἂν εἰ Deve: Τί δεδοίκατε ; τί δὲ 
ἀπιστεῖτε; ᾿Εμὸν τὸ ἀργύριον, καὶ ἐμὸν τὸ χρυ- 
σίον, καὶ οὐ δέοµαι, παρ) ἑτέρων δαἀνεισάµενος, 
οὕτω χαλλωπίσαι τὸν οἶχον. Kal ὅτι τοὺτό ἐστιν, ἁπ- 
Ίγαχγε, Kal ἔσται ἡ δόξα τοῦ olxov τούτου ἡ 
ἑσχάτη ὑπὲρ τὴν πρώτην. Μὴῆ τοίνυν ἀραχνῶν 
ὑφάσματα ἐπεισάγωμεν τῷ πέπλῳ τῷ βασιλιχφ. 
Ei γὰρ, &v ἁλουργίδι et τις ἁλοίη κρόχην παράσηµον 
ἐμπλέχων», τὴν ἑσχάτην δώσει δίχην, πολλῷ μᾶλλον 
ἐπὶ τῶν πνευματικῶν' οὐδὲ γὰρ τὸ τυχὸν ἔἐντεῦθεν 
ἁμάρτημα γίνεται. Καὶ τί λέγω παρὰ προσθήχην xat 
ἀφαίρεσιν; παρὰ στιγμὴν µόνην, χαὶ παρὰ ὑπόχρι- 
σιν µόνην ἀναγνώσεως πολλὰ πολλάκι; ἅτοπα ἑτέχθη 
νοήματα. 


ς’. Πόθεν οὖν οἱ πλουτοῦντες ; φησί xal γὰρ εἴρηται, 
ΠΛοῦτος καὶ πεγία παρὰ Κυρίου. Ἐρώμεθα οὖν 
τοὺς ταῦτα ἡμῖν ἀνθυποφέροντας, "Apa rd; πλοῦτος 
xai «tica πενία παρὰ Κυρίου; Καὶ τίς ἂν τοῦτο 
εἴποι; Καὶ γὰρ ὁρῶμεν, xai ἐξ ἁρπαγης χαὶ ἀπὸ 
τῆς περὶ τάφους χαχουργίας καὶ ἀπὸ Υοητείας xax ἐξ 
ἑτέρων τοιούτων προφάσεων πολὺν πολλοῖς συναγό- 
µενον πλοῦτον, xal τοὺς ἔχοντας οὐδὲ Qfv ἀξίους 
ὄντας. Τί οὖν, εἶπέ uot, τοῦτον παρὰ τοῦ θεοῦ τὸν 
πλοῦτον εἶναί φαμεν; "Απαγε' ἀλλὰ πὀθεν; Ἐς 
ἁμαρτίας. Καὶ yàp ἡ πόρνη τὸ σῶμα ἑνυθρίσασα 
πλουτεῖ, xat εὔμορφος νέος πολλάχις τὴν ὥραν ἁπ-- 
δόµενος μετ ἀσχημοσύνης χέκτηται χρυσίον, xai ὁ 
τυμθωρύχος τοὺς τάφους ἀναῤῥήξας συνἠγαγε πλοὺ - 
τον ἄδικου, xal ὁ λῃστῆς τοὺς τοίχους διορύξας. 
Οὐχοῦν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἅπας ὁ πλοῦτος; Τί οὖν, φησὶν, 
ἐροῦμεν πρὸς τὴν ῥῆσιν ταύτην: Μάθε πρῶτον xa 
πενίαν οὐκ ἀπὸ coo γινοµένην, καὶ τότε xal ἐπὶ τὴν 
ῥῆσιν αὑτῆην βαδιούμεθα, "Οταν Υάρ τις ἄσωτος iv 
νέος, 1 εἰς πόρνας ἀναλώσῃ τὸν πλοῦτον, | εἰς Υόητας, 
ἢ εἰς ἑτέρας τινὰς τοιαύτας ἐπιθυμίας, xat γένηται 
πένης, οὐχ εὔδηλον, ὅτι οὐκ ἀπὺ τοῦ Θεοῦ γέγονε 
touto, ἀλλ ἀπὸ τῖς οἰχείας ἀσωτίας, Πάλιν eC τις ὑπὸ 
ἀργίας Υένοιτο πένης, εἴτις ὑπὸ ἀνοίας el, στωχείαν 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΙΗ ΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


294 


χατενεχθείη, εἴ τις ἐπιχινδύνοις χαὶ παρανόµοις 
ἐπιχειρῶν πράγµασιν, οὐχ εὔδηλον πάντως, ὅτι οὐδὲ 
τούτων τις χαὶ τῶν τοιούτων εἰς «hv πτωχείαν αὐτὴν 
ἀπὸ Θεοῦ κατηνέχθη; ὙΨεύδεται οὖν ἡ Γραφή; Mh 
γένοιτο, ἀλλ ἀνοηταίνουσιν οἱ μὴ μετὰ τῆς προσ- 
Ἱχούσης ἀκχριθείας ἐξετάκοντες τὰ γεγραμμένα 
ἅπαντα, El γὰρ χαὶ τοῦτο ὠμολόγηται, ὅτι ἀφευδὴς 
ἡ Γραφῇ, xai τοῦτο ἀπεδείχθη, ὅτι οὐ πᾶς πλοῦτος 
παρὰ θεοῦ, τῆς τῶν ἀπερισχέπτως ἀναγινωσχόντων 
ἀσθενείας ἡ ἁπορία. Καὶ ἔδει μὸν ἡμᾶς ἀφεῖναι, ἓν 
τούτῳ ἁπαλλάξαντας ttv Γραφὴν τῶν ἐγχλημάτων, 
ἵνα ταύτην ἡμῖν δίχην Dore τῆς περὶ τὰς Γραγνὰς 
ῥᾳθδυμίας: ἀλλ’ ἐπειδὶ φείδοµαι σφόδρα ὑμῶν, xol 
οὗ δύναµαι ἐπιπλέον θορυθουµένους ἰδεῖν χαὶ διατα- 
ραττοµένους, [519] φἐρξ xaX τὴν λύσιν ἐπαγάγωμεν, 
πρότερον τὸν εἰρηχότα εἰπόντες, καὶ πότε εἴρηται, 
xai πρὸς τίνας. 0ὐδὲ γὰρ ὁμοίως ἅπασιν ὁ θεὸς δια- 
λέγεται, ὥσπερ οὐδὲ ἡμεῖς πα!ιδίοις xal ἀνδράσιν 
ὁμοίως χεχρήµεθα. Πότε οὖν εἴρηται, χαὶ ὑπὸ τίνος, 
xai πρὸς τίνας; 'Ymb vou Σολομῶντος ἐπὶ τῆς Πα- 
λαιᾶς πρὸς τοὺς Ἰο.,δαίους τοὺς οὐδὲν ἕτερον εἰδότας 
f| τὰ αἰσθητὰ, xaX ἀπὸ τούτων τοῦ θεοῦ δοχιµάζον- 
τας τὴ» ἰσχύν. Οὗτοι γὰρ οἱ λέχοντές siav* Mi) xal 
ἄρτον δύναται δοῦναι; χαὶ, Tl σημεῖον δειχνύεις 
ἡμῖν; Οἱ πατέρες ἡμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἑν τῇ 
ἐρήμφ. "ων ὁ θεὺς ἡ xoa. Ἐπεὶ οὖν ἀπὸ τούτων 
αὐτὸν ἐδοχίμαξον, λέγει πρὸς αὐτοὺς, δυνατὸν xal 
τοῦτο τῷ cQ, xai πλουσίους ποιῆσαι xal πένητας' 
οὐχ ὅτι πάντως αὐτὸς ποιεῖ, ἀλλ' ὅτι δύναται, ὅταν 
θέλῃ᾽ ὥσπερ ὅταν λέγη, Ὁ ἀπειλῶν τῇ θαλάσσῃ, 
xal ξηραίνων αὐτὴ», xal πάντας τοὺς ποταμοὺς 
ἑξερημῶν ' χαίτοι τοῦτο οὐδέπητε Ὑέγονε. Πῶς οὖν 
αὑτὸ ὁ προφήτης φησίν; Οὐχ ὡς γινόμενον ἀεὶ, ἀλλ" 
ὡς δυνατὸν αὐτῷ ποιῆσαι. Ποίαν οὖν πενίαν δίδωσι, 
καὶ ποῖον πλοῦτου; ᾿Αναμνῆσθητι τοῦ πατριάρχου, 
καὶ εἴτῃ τὸν παρὰ τοῦ θεοῦ διδόµενον πλουτον. Καὶ 
γὰρ τὸν ᾿Αθραὰμ αὐτὸς πλούσιον ἐποίησε, χαὶ μετ 
ἐχεῖνον τὸν Ἰώ6, χαθὼς χαὶ αὐτός φησιν El τὰ μὲν 
ἀγαθὰ ἐδεξάμεθα παρὰ Κυρίου, τὰ δὲ κακὰ οὐχ 
ὑποίσομεν; Καὶ ὁ τοῦ Ἰακὼβ πλοῦτος ἐχεῖθεν την 
ἀρχὴν εἶχεν. "στι δὲ καὶ πενία παρ) αὑτοῦ ἡ ἔπαι- 
νετ, olay προεξένει τότε τῷ πλουσίῳ ἑκείνῳ, λέγων" 
El Οέ.1εις τέλειος εἶναι, πὠλησόν σου tà ὑπάρ- 
χοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ δεῦρο ἀκο.λούθει μοι" 
xai τοῖς μαθηταῖς πάλιν νομοβετῶν xai λέγων, Μὴ 
κτήσασθε χρυσὀὸ», μηδὲ ἄργυρον, μηδὲ δύο χι- 
τῶνας. Mj τοίνυν λέγε, ὅτι πάντα πλοῦτον αὐτὸς 
δίδωσι» χαὶ γὰρ ἔδείχθη xai ἀπὸ φόνων xal ἀπὸ 
ἁρπαγῆς καὶ ἀπὸ µυρίων ἑτέρων προφάσεων συλλε- 
γόµενος οὗτος. ᾽Αλλὰ πάλιν εἰς τὸ πρότερον ἡμῖν ὁ 
λόγος περιῖσταται ζήτημα. El γὰρ μτδὲν ἡμῖν χρή- 
σιµοι οἱ πλουτοῦντες, διὰ τί γεγένηνται; τί οὖν ἂν 
εἴποιμεν; "Οτι οὗτοι οὐ χρήσιμοι, οἱ ἑαυτοὺς οὕτω 
ποιοῦντες πλουσίους, ὡς of Ys παρὰ τοῦ Θεοῦ γενό- 
psvos, χαὶ σφόδρα χρήσιμοι. Καὶ τοῦτο ἀπ᾿ αὐτῶν 
τῶν παρ) ἑχείνων γινοµένων µάνθανε. Καὶ γὰρ ὁ 
Αθραὰμ τοῖς ξένοις xai τοῖς δεοµένοι; ἅπασι τὸν 
πλοῦτον ἐχέχτητο. Ὁ γὰρ τριῶν παραγενοµένων., ὡς 
ἐνόμ'ζεν, ἀνθρώπων, µόσχην θύσας, χαὶ τρία µέτρα 


993 
sj rursus vestem texere, non auro rursus opis est, 
uon argento, sed manibus rursum et arte mulicribus- 
que operantibus. Quid vero si terram colere oporteat 
et fodere, an divitibus an. pauperibus est opus? Pa. 
lam est quod pauperibus. Et si ferruni tractare opor- 
teat, aut. quid simile facere, hac maxime plebe nobis 
opus est. Übinam ergo divitibus opus habebimus, nisi 
destruere oporteat hunc civitatem? Nam si illis in- 
gressis, in auri el margaritarum concupiscentiam in- 
ciderint hi philosophi (philosophos enim voco eos, 
qui nihil superfluum qu:erunt), otio se dantes el vo- 
lupiati, omnia demum perdent. Et nisi utiles sint di- 
vitiz, inquies, cur a Domino dat:e sunt? Et undenam 
liquet divitias a Deo dari? Scriptura dicit : Meum est 
argentum el meum aurum (Aggei 2. 9), et cui voluero 
dabo illud. Hic, nisi rem turpem facerem, profuse 
nunc risissem, illos qui liec dicunt irridens, quia si- 
eut pueruli regia fruentes mensa, cum illo alimento 
quidquid inciderit iu os injiciunt. Sic οἱ hi cum divi- 
nis Scripturis sua qoque colligunt. lllud enim, Meum 
est argentum, et meum est aurum, scio dictum fuissca 
propheta; illud vero, Cui voluero dabo ipsum, non 
ibi jacere, sed a fzcibus istis inductum fuisse. Illud 
vero qua de causa dictum sit dicam. Propheta Ag- 
£ous, quia frequenter Jud:eis promiscrat, post redi- 
tum ex Babylone se templum ostensurum in priore 
forma, non credebant autem quidam dicenti, et fero 
rem impossibilem existimabant, quod in cinerem ct 
pulverem redacta domus, talis rursum apparitura es- 
set ; ille solvens incredulitalen: ipsorum, ex persona 
Dei hsc dicit, ac si diceret : Quid timetis? quid non 
creditis? Meum est argentum el meum aurum, nec opus 
babeo, ut pecunia foenore accepta, sic aedem exor- 
nem. Et quod hoc sit, subjunxit : Et erit gloria do- 
πι hujus ultima supra primam (Aggai 2. 10 ). Ne 
ergo in vestimentum regium telas aranearum indu- 
camus. Nam si quis deprehendatur in purpura defor- 
me subtegmen contexens, extremas dabit poenas, 
multo magís in spiritualibus : neque enim hinc leve 
peccatum oritur. Et quid dico de additione et de sub- 
tractione? ex puncto tantum, et ex simulata altera 
lectioue multa sepe absurda sensa orta sunt. 

6. Undenaimn ergo divites? inquies ; dictum est euim, 
Divitie et paupertas a Domino (Eccli. 11. 14). Inter- 
rogabimus ergo eos qui h:ec nobis objiciunt : Ergone 
omncs diviti: et omnis paupertas a Domino? et quis 
hoc dixerit? Nam videmus el ex rapina et ex malcfi- 
cio in fodiendis sepulcris, et ex przestigiisexque aliis 
hujusmodi causis, maguas a multis corradi divitias, 
et qui eas possident, ne vita quidem dignos esse, 
Quid ergo, dic mihi, hascine divitias a Deo esse dica- 
mus? Absit : sed undenam? Ex peccato. Nam mere- 
trix corpus spum contumelia afficiens, dilescit; et 
formosus adolescens sepe formam vendens suam, 
«um turpitadine aurum possidet ; el sepulerorum cf- 
fosscr, diruptis sepolcris, divitias cogit injustas, item- 
que latro muris perforatis. Ergone a Domino omnes 
divitix ? Quid ergo, inquics, respondebimus ad hoc 
dictmn? Disce prius nec paupertatem a Deo csse, et 

PaTROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. XXXIV. 


9^» 
tunc ad lioc dictum veniemus. Cum enim quis juve- 
nis prodigus aut in meretrices divitias consumpserit, 
aut in priestigiatores, aut in alias quaspiam similes 
cupiditates, el pauper evaseril; nonne palam est hoc 
4 Deo factum non esse, sed ab ipsius profusione ? 
Rursum si quis ob scgnitiem pauper fiat, si quis ex 
insania in paupertatem decidat, si quis periculosas 
et iniquas res aggressus; nonne gonspicuum prorsus 
est, nullum eorum qui hujusmodi sunt in pauperta- 
tem a Dco dejectum fuisse? Mentitur ergo Scriptura? 
Absit; sed stulte ogunt ii, qui non cum ca qua par 
esset accuratione omuia quzxe scripta sunt examinant, 
Nam si et lioc in confesso sit, quod Scriptura men- 
tiri nequeat, et hoc demonstratum sit, quod non 
omnes diviti: a Deo sint; difficultas venit ex itmbe- 
cillitate corum qui non considerate legunt. Et opor- 
teret quidem vos dimittere, cum in hoc Scripturam 
ab oblatis eriminibus liberavimus, ut has nobis vc- 
strx in legendis Scripturis negligentx daretis poenas: 
verum quia vobis admodum parco, et non possum 
amplius videre vos conturbatos, age solutionem afífe- 
ramus, primo eum qui dixil memorantes, et quando 
dictum fuerit, ct ad quosnam. Neque enim Deus cuim 
omnibus similiter loquitur; ut neque nos cum pueris 
et cum viris similiter verba facimus. Quandonam ergo 
diclum est, οἱ a quo, et ad quosnam? A Salomone 
in Veteri ad Jud:eos, qui nihil aliud sciebant quam 
sensibilia, et ab iis Dei virtutem probabant. Ili cnim 
sunt qui dicebant : Numquid εἰ panem poterit dare 
(Psal. 71. 20)? et, Quod signum ostendis nobis (Math. 
12. 58)? Patres nostri manducaverunt manna in deserto 
(Joan. 6. 51). Quorum deus venter (Philipp. 5. 19). 
Quoniam igitur ex iis illum exercebant, dicit ipsis, 
Iloc quoque potest Deus, et divites facerc et paupe- 
res ; non quod omnino ipse faciat, sed quod possit, 
quando voluerit : ut et quando dixerit, Qui mari com- 
minatur, et exsiccat illud, et omnes fluvios in desertum 
redigens (Nahum. 1. 4); quamquam hoc numquam 
factum est. Quomodo igitur illud propheta dicit? Non 
quod semper liat, sed quod ipse possit facere. Quam 
ergo paupertatem dat οἱ quas divitias? Recordare 
patriarchz, et scies quaenam a Deo dentur divitin. 
Nam Abrahamum ipse divitem reddidit; et post il- 
lum Jobum, ut et ipse dicit : Si bona quidem susccpi - 
mus a Domino, mala autem non sustinebimus (Job. 2. 
10)? Et Jacobi divitiz inde initium sumpserunt. Est 
autcm et. paupertas ab eo laudabilis, quam illi diviti 
tunc conciliabat dicens: Si vis perfectus esse, vende 
qua habes, et da pauperibus, et veni sequere me (Matth. 
19. 21); et discipulis rursum legem statuens ac di- 
cens : Nolite possidere aurum, neque argentum, neque 
duas tunicas (Luc. 9. 5). Neitaque dicas ipsum omnes 
dare divitias: nam demonstratum est et ex cxdibus 
el ex rapinis et ex mille aliis occasionibus ipsas οοἱ- 
ligi. Sed rursus ad priorem quzstionem sermo redu- 
catur. Si enim ad niliil nobis utiles divites sunt, eur 
facti fuere? quid ergo dixerimus? Quod hi non pro- 
sint, qui se εἰς divites.reddunt ; ut illi qui a Deo facti 
sunt, valde sunt utiles. Hoc ab illorum gestis edisce. 
19 


?95 
"Etenim' Abraham peregrinis et egenis omnibus pos- 
widebat divitias. Ille enim cum advenissent tres, ut 
existimabat, homines, vitulo mactato tribusque simi 
ke mensuris subactis, in ostioque sedens tempore me- 
ridiano, considera cum quanta liberalitate et alacritate 
sua omnibus impenderet, cum pecuniis ctiam corpo- 
: ris ministerium adhibens, et hzc in tanto senio. Por- 
tus erat hospitum eórunmque qui in necessitate erant, 
nihil *ibi proprium possidens, nec ctiam filium suum : 
Deo namque jubente hunc etiam tradidit; cum filio 
autem seipsum dedit, et totam domum, quando stu- 
debat fratris filium eripere. Et ha:c faciebat non pe- 
cuniarum causa, sed ex humanitate sola. Cum enim 
ipsum manubiarum dominum fecerunt qui ab ijs0 
servati fueraut, usque ad filum subtegminis et corri - 
giam calceamenti omuia recusavit. 

1. Talis erat et beatus Job : etenim, Ostium meum, 
inquit, omni venienti apertum erat. Ego eram oculus 
ercorum et. pes claudorum; ego eram pater infirmo- 
rum ; foris autem non. manebat hospes (Job. 51. 52. 
ei 29. 15. 16) : infirmi autem, si quando opus habe. 
bant, non frustrabantur ; neque sivi inflrmum ex 
οδίύθ ineo sinu vacuo exire. Et his inulto plura, ne 
omnia nunc recenseamus, facere non desinebat, in 
ezcnos omnes divitias consumens. Vis etiam illos 
divites videre, qui a Deo non tales facti sunt, ut di- 
$cas quomodo divitiis sint usi? Vide illum qui cum 
Lazaro, qui ne micas quidem dabat ; vide Achiaabum, 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 





296 


qui et vineam rapuit; vide Giezi, vide omnes qui 
hujusmodi fuere. Nam qui juste possident, utpote 
qui a Deco acceperint, secundum Dei przecepta im- 
pendunt ; quiautemin acquirendo Deum offcnderunt, 
et in expensis quoque idipsum faciunt, in merctrices 
et parasitos insumentes, aut suffodientes vel clauden- 
tes, in mendicum autem nihil erogantes. Et cur, in« 
quies, permittit Deus ut tales homines sint divites? 
Quia patiens est, quia vult nos ad penitentiam ad- 
ducere, quia geliennam preeparavit, quia dicm statuit 
in qua judicaturus est orbem. Si autem statim divites 
plecteret, Zacchzeus non liabuisset tempus ad peni- 
tentiam, ità ut redderet quadruplum eorum quas ra- 
puerat, et dimidium etiam bonorum suorum addo- 
ret: non. Matth:cus tempus habuisset ut. mutaretur 
et fleret apostolus, si ante opportunum tempus raptus 
fuisset ; non alii multi similes. l'ropterea exspectat, 
ad poenitentiam omnes vocans, Si vero noluerint, sed 
in iisdem permanscrint, audient Paulum dicentem : 
(uod secundum duritiem eorum et impamitens cor the- 
saurizent sibi irom in die ira εἰ rcvclationis et justi jw- 
dicii Dei (Rom. 3. 5). Quam iram ut fugiamus, ἀῑίο- 
mur divitiis celestibus, et laudabilem pcersequamur 
paupertatem. Tta enim et cxlestia consequemur dona, 
quie utinam nos omnes adipisci contingat, gratia ct 
benignitate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri 
unaque Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc 
et semper οἱ in sz:cula seculorum. Amen. 


——UÉÓ— ——— — ——— A OMAMAOO———— OÁ— ——Á (€ —ÀÁ[ 


HOMILIA XXXV. 


Car. 14. v. 1. Persequimini caritatem, emvlamini spi- 
ritualia, magis autem ut prophetetis. 

1. Quia eiim cum accuratione caritatis virtutem 
omnem illis rccensuit, de c:etero hortatur ut cum 
alacritate illam amplectantor : ideoque dicebat, Per- 
sequimini. Nam qui persequitur, illud solum respicit 
quod persequitur, et ad illud tendit, ncc desistit 
-donec accipiat. Qui persequitur, cum per seipsum 
non potest, per cos qui ante illum sunt, fugientem 
apprehendit, eos qui prope sunt cum magno «tudio 
adbortans, ut detineait ct servent eui qui captus 
fuit, donec ille advenerit. Iloc nos quoque faciamus: 
cu:n ipsi non pervenimus ad caritatem, cos qui prepe 
sunt jubeamus eam detinere, doncc perveniamus ad 
jam : deinde cum apprehenderimus, ne ultra dir'it- 
Aamus eam, ne rursus a nobis fugiat. Assidue eim 
a nobis resilit, quia non ut par est illa utimur, sea om- 
nia ei pra-ferimus. Ideo omnia oportet facere, ut iliam 
2ceurate retineamus. Nam si boc flat, non multo no- 
bis deinceps opus erit labore, in:o ne levi quidem, 
sed in deliciis versantes, festum agentes, per ag 
stum virtutis viam incedemaus. Idco ait, Persequivsni 
eam. Deinde ne putarent, ideo ipsum de caritate scr- 
monem induxisse, ut. charismata. exstinguerei, suh 
jungit dicens : Aimulamini autem. spiritualia, magi. 
autem wl prophetetis. 2. Qui euim loquitur lingua, non 
hominibus loquitur, sed Dco ; nemo enim audit ; Spi- 

1üu autem loquitur. mysteria : 5. qui autem prophctat, 


hominibus loquitur ad cdificationem et exhortationem 
εἰ consolationem. Comparationem hic demum facit 
charismatum, et linguarum charisma deprimit, neque 
omnino inutile ostendens, ncque valde utile per sc. 
Nam admodum in hoc intumescebant, quia maguum 
putabatur esse charisma. Magnum vero putabatur 
esse, quia ipsam primum apostoli acceperant, et 
eum tanta diynitate ac splendore. Neque tamen aliis 
ideo przestantius erat. Cur ergo ante alia illud aecc- 
perant apostoli ? Quia per omnes orbis partes perva- 
suri erant : οἱ sicut in tempore quo facta est turris, 
lingua qux:& erat. wna dividebatur in multas (Gen. 
11) ; ita tunc qux erant multe, smpe ibant ad onum 
hominem ; et idem homo Persarum et Romanorum 
ct Indorum et aliis multis loquebatur linguis, in ipso 
insonante Spiritu : et hoc charisma appelabatue 
charisma seu donum linguarurmg, quoniam potcrat 
simul multis loqui linguis. Vide crgo quomodo 1d . 
ipsum οἱ deprimit ct cxtollit. Nam dicendo, Qwi le- 
quitur linguis, non hominibus loquitur, sed Deo ; nemo 
enim audit, depressit illud, ostendens non magnam 
esse utilitatem : subjungendo autem, Spiritu loquitur 
mysteria, rursus extulit, ne videretur esse superva- 
.^neum et inutile, et temere ac frustra datum. Qui 
4ulem prophetat, hominibus loquitur ad edificationem 
et adhorintionem et consolationem. Vidistin" undenam 
ostend;t hujus doni excellentiam, ex 60 quod in 
commune conferat; et quomodo id ubijure pre- 


495 


δεµιδάλεως φυράσας, xai πρὸς τῇ θύρᾳ χαθήµενος 
ἐν Χαιρῷ µεσηµθρίας, ἐννόησαν μεθ) ὅσης δαφιλείας 
xai προθυµίας τὰ αὑτοῦ πᾶσιν ἀνήλισκε, μετὰ τῶν 
χρημάτων xat τὴν τοῦ σώματος παρεχόµενος ύπηρε- 
σίαν, xat ταῦτα iv vía τοσούτῳ, xal λιμὺὸν τῶν 
ξένων χαὶ τῶν Ev χρείαις χαθξστηχότων ὧν, xai οὐ- 
δὲν ἴδιον χεχτηµένος, οὐδὲ αὐτὸν τὸν vióv* χαὶ γὰρ 
τοῦ Θεοῦ χελεύσαντος, xal τοῦτον ἐπέδωχε ^ μετὰ δὲ 
τοῦ υἱοῦ xal ἑαυτὸν ἐπέδωχε xal τὴν οἰχίαν ἅπασαν, 
ἡνίχα τὸν ἁδελφιδοῦν ἑξαρπάσαν ἔσπευδε. Καὶ ταῦτα 
οὗ χρημάτων ἔνεχεν ἐποίει, ἀλλὰ φιλανθρωπίας µό- 
νης. "Ute γοῦν τῶν λαφύρων αὐτὸν ἑποίουν χύριον 
οἱ δι) αὐτοῦ σωθέντες, µέχρι σπαρτίου xal σῷαιρω- 
τῆρος ἅπαντα διςκρούσατο. 

t. [5201 Τοιοῦτος καὶ ὁ µαχάριος ὃν Ἰώδ. Καὶ γὰρ 
'H θύρα µου, qnot, παντὶ ἑλθόντι ἠνέωντο. Ἐγὼ 
μην ὀφθα.μὸς τυφ.1ῶν, ποὺς δὲ χω.λῶν' ἑγὼ ἤμην 
πατὴρ ἀδυγάτων ' ἔξω δὲ obx πὐ.Ίίζεο ἑένος" 
ἀδύνατοι δὲ, fiv ποτε χρεῖα» εἶχον, οὐκ ἁἀπέτνχον, οὐδὲ 
εἶασα ἐξελθεῖν ἀδύνατον τὴν θύραν µου κόλπῳ χενῷ. 
Καὶ πολλῷ πλείονα 65 τούτων, ἵνα μὴ πάντα χατα- 
λέγωμεν νῦν, διετέλει πράττων, εἰς τοὺς δεοµένονς 
ἅπαντα τὸ» πλοῦτον χαταναλίσχων. Βούλει xai τοὺς 
οὐ παρὰ θεοῦ γινοµένους πλουσίους ἰδεῖν, ἵνα µάθῃς 
πῶς χἐχρηνται τῷ πλούτῳ; "Opa τὸν Ez) τοῦ Κα- 
ῥάρου, τὸν οὐδὲ τῶν Φιχίων µεταδιδόντα * ὅρα τὸν 
Ἀχαὰό6 τὸν xal τὸν ἀμπελῶνα ἁρπάξζοντα ' ὅρα τὸν 
Γιεζη, ópa τοὺς τοιούτους ἅπαντας. OL μὲν γὰρ δι- 
χαίως χξχττµένοι, ἅτε παρὰ τοῦ θεοῦ λαθόντες, εἰς 





IN EPIST. 1 AD COR. ΠΟΝΜΗ,. ΧΧΧΤ. 


296 
τὰ τοῦ θεοῦ προστάγµατα ἀναλίσχουσιν * ol δὲ Ev τῷ 
κτᾶσθαι προσχρούσαντες τῷ so, xal kv τῷ δαπανᾷν 


. ὸ αὐτὸ ποιοῦσιν, slg πόρνας xai παρααίτους ἀναλί- 


σχοντες, f) χατορύττοντες xal ἀποχλείοντες, εἰς 
πτωχὸν ük οὐδὲν δαπανῶντες. Καὶ τίνος ἔνεχεν, φη- 
ci, ὁ θαὺς ἀφίησι πλουτεῖν τοὺς ταιούτους» "Oti 
μαχρόθυμός ἔστιν, ὅτι βούλεται ἡμᾶς εἰς µετάνοιαν 
ἀγαχεῖν, ὅτι γέενναν ἠτοίμασεν, ὅτι ἕστησεν ἡμέραν 
ἐν f] μέλλει χρίνειν τὴν οἰχουμένην. El δὲ εὐθέως 
τοὺς πλουτοῦντας χαχῶς ἐχόλαζεν, οὖκ ἂν ὁ Ζακχαῖος 
ἔσχε προθεσµίαν µετανοίας, ὥστε xal τετραπλασίονα 
ἁποδοῦναι, ἅπερ ἤρπασε, xai τὰ ἡμίση προσθεῖναε 
τῶν ἑαυτοῦ: οὐχ ἂν ὁ Ματθαῖος µεταδαλέσθαι xa 
γενέσθαι ἁπόστολος, προαναρπαγεὶς τοῦ προσήχον- 
οος χαιροῦ * oUx ἂν ἕτεροι πολλοὶ τοιοῦτοι. Διὰ ταῦτα 
ἀνέχεται εἰς µετάνοιαν χαλῶν ἅπαντας. El δὲ μὴ 
βούλοιντο, ἀλλὰ τοῖς αὐτοῖς ἀπιμένοιεν, ἀχούσονται 
τοῦ Παύλου λέγοντας, ὅτι Κατὰ τὴν σκ.Ἰηρόεηεα 
αὐτῶν xal ἆμετανόητον καρδίαν θησαυρίζουσο 
éavroic ὀργὴν àv ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ ἁποκαλύγνεως 
καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ. ἤντινα ὀργὴν ἵνα φύ- 
γωμεν, πλοντῶμεν τὸν τοῦ οὐρανοῦ πλοῦτον, καὶ τὴν 
ἐπαινετὴν διώχωµεν πενίαν. OD) γὰρ xoi τῶν µελ- 
λόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν, ὧν γένοιτο πάντας 
ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Ku- 
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μ:θ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, 
καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμίν. 





OMTAIA AE. 


Awubxecs τὴν ἁγάπηγ * G)4obre δὲ τὰ πγενματικὰ, 
pa AAor δὲ ἵνα προφητεύητε. 

α’. Ἐπειδὴ γὰρ μετὰ ἀχριδείας τὴν ἀρετὴν αὑτοῖς 
κατέλεξεν ἅπασαν τῆς ἀγάπης, παραινεῖ λοιπὸν μετὰ 
πρρθυµίας αὐτῆς ἀντέχεσθαι ’ διὸ καὶ ἔλεγε, Διώκετβ. 

*Q γὰρ διώχων ἐχεῖνο µόνον ὁρᾷ τὸ διωκόµενον, xal 
«goo ἐχεῖνο τέταται, xal οὐκ ἀφρίσταται ἕως ἂν λάθῃ. 
*0 διώχων ὅταν δι) ἑαυτοῦ μὴ δυνηθῇ, διὰ τῶν πρὸ 
[321] αὐτοῦ καταλαμθάνει τὸν φεύγοντα, τοὺς ἐγχὺς 
ὄντας μετὰ πολλῆς παρσακαλῶν τῆς σπουδῆς κστέχειν 
καὶ τηρεῖν αὐτῷ χατασχεθέντα, ἕως ἂν φθάσῃ. Τοῦτο 
Ob καὶ ἡμεῖς ποιῶμεν ' xai ὅταν αὑτοὶ μὴ φθάνωμεν 
τὴν ἀγάπην, τοὺς Σγγὺς ὄντας αὐτῆς γελεύωμεν 
κατέχειν αὐτὴν, ἕως ἂν φθάσωμεν πρὸς αὑτήν ' εἶτα 
ἐπειδὰν ἐπιλαθώμεθα, μηχέτ᾽ ἀφῶμεν αὑτὴν, Iva 
ph πάλι ἡμᾶς διαφύγη. Συνεγῶς γὰρ ἡμῶν ἁπο- 
end, ἐπειδῆ οὗκ εἰς δέον αὐτῇ χεχρήµεθα, ἀλλὰ 
πάντα αὐτῆς προτιαῶμεν. διὰ τοῦτο πάντα yoh 
ποιεῖν, ὥστο αὐτὴν μετὰ ἀχρ:θείας κατασχεῖν. Ἐὰν 
γὰρ τοῦτο γένητα:, οὐδὲ πολλοῦ δεῖ πόνου ἡμῖν λοι- 
πὺν, μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοῦ τυχύντος, ἀλλὰ τρυφῶντες 
xai πανηγυρίζοντες, την στενὴν τῆς ἀρετῆς ὁδὸν 
ῥαδιούµεθα. Ad φησι, Διώκεῖς αὑτήν. Εἶτα ἵνα yi) 
νομίσωσιν, à ὅτι διὰ τοῦτο τὸν τῆς ἀγάπης εἰσήγαγε 
λόγον, ἵνα αθέσῃ τὰ χαρίσματα, ἐπάγει λέγων Ζη- 
«Ἰοῦτεδὲ τὰ πγευματιχκὰ, μᾶ.].1ον δὲ (va. προφη: 
τεύητε. 'O γὰρ «Ία-ῶν γἰὠσσῃ, obx ἀνθρώποις 
JaAet. ἆ 1.1ὰ τῷ 860 οὐδεὶς γὰρ ἀκούει' Πγεύματι 
δὲ Jae! μυστήρια. ὁ δὲ προφητεύων, ἀνθρώτοις 


JAaAet olxoóou v xat xapás Anc'w xal παραμυθίαν. 
Σήύγχρισιν ἐνταῦθα λοιπὺν ποιεῖται τῶν χαρισµάτων, 
xaY χαθαιρεῖ τὸ τῶν γλωσσῶν, οὔτε πάντη ἄχρηστον 
δεωιυνὺς, οὔτε σφόδρα ὠφέλιμον xa0* ἑαυτά, Καὶ γὰρ 

σχόδρα ἐπὶ τούτῳ ἐφυσῶντα, ἐπειδὴ καὶ µέγα εἶναι 
τὸ χάρισμα ἐνομίζετο. Ἑνομίζετο δὲ µέγα εἶναι διὰ 
τὸ πρῶτον αὑτὸ τοὺς ἁποστόλους εἰληφέναιιχαὶ μετὰ 
τοσαύτης ἐπιδείξεως. Οὐ μὴν διὰ τοῦτο τῶν ἄλλων 
προτιµότερον Tv. Τένος οὖν ἕνεχεν πρὸ τῶν ἄλλων 
ἔλαδον αὐτὸ οἱ ἁπόστολοις Ἐπειδὴ πανταχοῦ διέρ-. 
χξσθαι ἔμελλον. Καὶ ὥσπερ ἐν τῷ χαιρῷ τῆς «υρ- 
νοποιίας f) µία γλῶττα εἰς πολλὰς διετέµνετο' οὕνω 
τότε αἱ πολλαὶ πολλάχις εἰς ἕνα ἄνθρωπον ᾖεσαν, xat 
ὁ αὑτὸς xai τῇ Περσῶν xai τῇ Ῥωμαίων καὶ τῇ 
Ἰνδῶν καὶ ἑτέραις πολλαῖς διελέγετο γλώτταις, τοῦ 
Πνεύματος ἐνηχοῦντος αὐτῷ καὶ τὸ χάρισμα ἐχαλεῖνο 
γάρισµα Υγλωττῶν, ἐπειδῇ πολλαῖς ἀθρόον ἑδύνατο 
λαλεῖν φωναῖς. "Opa τοίνυν πῶς αὐτὸ καὶ καθαιρεῖ 
xal ἑπαίρει. Τῷ μὲν γὰρ εἰπεῖν, 'O «ἲαλῶν γ.λώσ- 
σαις, οὐκ ἀνθρώποις Jade, ἀλλὰ θεῷ' οὐδεὶς 
γὰρ ἀχούςε, καθεῖλε, ὄτίξας οὗ πολὺ τὸ χρήσιµον bv- 
τῷ δὲ ἐπάγειν, ὅτι Πνεύματι AaAet μυστήρια, πἀ- 
Atv ἐπῆρεν, ἵνα μὴ περιττὸν εἶναι δόξῃ xal ἄχρηστον 
xaX εἰκῆ δεδ»µένον. 'Ο δὲ προφητεύων, ἀγθρώποις 
AaAsi οἰκοδομὶν xal xapáxAnctr xal xopagv- 
0lav. Εΐδες πόθεν τὸ ἑξαίρετον δείχνυσι τοῦ χαρί- 
σµατος τούτου, ἀπὸ τοῦ χοινῃ συμφέροντοῦ, 3di 
πῶς πανταχοῦ τοῦτο προτιμᾶ τὸ εἰς τὴν τῶν πολλῶν 
ὠφέλειαν Ὑινόμενον; Ἐχεῖνοι γὰρ οὐχ ἀνθρώποις 


407 
λαλοῦσιν, eli µο'; "AXX οὐ τοιαύτην οἰκοδομὴν xal 
παράχλησιν xai παραμυθίαν. 


. [$23] Ὥστε τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος χατέχεσθαι, 
ἀμφοτέροις. xotvbv, καὶ τῷ προφητεύοντι xal τῷ 
γλὠσσαις λαλοῦντι τούτῳ δὲ αὑτὸς, ὁ προρητεύων 
έχω, πλεονεχτεῖ, τῷ χαὶ χρήσιμος εἶναι τοῖς 
ἀκούουσι. Tov γὰρ γλὠσσαις λαλούντων ox Ίχουον 
οἱ τὸ χάρισμα οὐχ .ἔχοντες. T( οὖν; οὐδένα ᾠχοδό- 
ψουν ἐχεῖνοι; Nat, φησὶν, ἑαυτοὺς μόνους" διὸ xal 
ἐπήγαγεν, 'O JaAor γλὠώσσῃ, ἑαυτὸν οἰκοδομεῖ. 
Καὶ πῶς, εἰ μὴ οἶδεν & λέγει; ᾽Αλλά τέως περὶ τῶν 
θἰδότων ἃ λέγουσι διαλέγεται, εἱἰδότων μὲν αὐτῶν, 
οὐχ ἐπισταμένων δὲ εἰς ἑτέρους ἐξενεγκεῖν. Ὁ δὲ 
αροφητεύων, Ἐκκ.1ησίαν οἰκοδομεῖ. Όσον δὲ τὸ 
μέσον ἑνὺς xai Ἐκχλησίας, τοσοῦτον τὸ δ.άφορον 
τούτου «κἀχείνου. Εΐδες αὐτοῦ τὴν σοφίαν, πῶς οὖκ 
εἰς τὸ μιδὲν ἐξωθεῖ τὸ χάρισμα, ἀλλὰ δείχνυσιν ἔχον 
μὲν χέρδος, μικρὸν δὲ xal ὅσον τῷ χεχτηµένῳ µόνον 
ἀρχέσαι; Εἶτα ἵνα μὴ νοµίσωσιν, ὅτι ῥασχαίνων αὐ- 


τοῖς χαθαιρεῖ τὰς γλώσσας (καὶ γὰρ οἱ πλείους εἶχον 


*) χάρισμα τοῦτο), διορθούµενος αὐτῶν την ὑπόνοιάν 
φησι’ Θέλω δὲ πάντας ὑμᾶς .«ἰα1εῖν γλὠώσσαις, 
pàAAor δὲ Ίνα προφητεύηςε. Μείζων γὰρ ὁ προ- 
«ητεύῦων 1| ὁ AaAov γάώσσαις, ἑκτὸς εἰ μὴ δι- 
εριιηνεύει, ἵνα ἡ ExxAncía οἱκοδομὴν «Ίάδῃ. Τὸ 
δὲ μᾶλλον χαὶ pslgov οὗ τῶν ἑναντίων ἐστὶν, ἀλλὰ 
τῶν ὑπερεχόντων. 


β’. Ὥστε χἀντεῦθεν δῆλον, ὅτι οὗ διαθάλλει τὸ χά- 
ρισµα, ἀλλ' ἐπὶ τὰ ῥελτίονα αὑτοὺς ἄγει, τν τε περὶ 


αὐτοὺς χηδεµονίαν, καὶ τὴν φθύνου παντὸς ἄπγλλα- - 


γμένην φυχὴν ἐπιδειχκνύς. 0ὐδὲ γὰρ εἶπε, Δύο 1] τρεῖς, 
ἀλλὰ, Πάντας ópac θέ.Ίω γλώσσαις AaJAsir* καὶ οὐ 
τοῦτο µόνον, ἀλλὰ xal προφητεύειν΄ χαὶ τοῦτο μᾶλ- 
λον,,ἡ ἐκεῖνο µείζδων γὰρ ὁ προφητεύων. Ἐπειδὴ 
γὰρ χατεσχεύασε αὐτὸ xal ἀπέδειξε, τότε λο.πὸν χαὶ 
ἀποφαίνεται, οὐ μὴν ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ προσθήκης" 
ἐπήχαγε γὰρ, Ἑκτὸς εἰ μὴ διερμηνεύει’ ὡς ἐὰν δύ- 
γηται τοῦτο, τὸ διερμηνεύειν λέγω, ἴσος γέγονε τῷ 
σροφήτῃ, φησὶν, ἐπειδῇ πολλοὶ οἱ τὴν ὠφέλειαν xap- 
σούμενοι’ ὃ χρὴ μάλιστα παρατηρεῖν, πῶς διὰ πάν- 
εων τοῦτο πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιξητεί. Nori δὲ, ἆδε.]- 
gol, ἀὰν' 5.16ω πρὸς ὑμᾶς }γλώσσαις JaAov, cl 
ὑμᾶς ὠρελήσω, ἑὰν μή ὑμῖν «ἰα1ήσω ἢ ἐν áxo- 
καἰύψει, ἢ év }ώσει, ἢ v «προφητεία, ἢ ἐν ὃι- 
Δσχῃ; Καὶ τί χέγω, qnot, τοὺς ἄλλους; "Έστω γὰρ 
ὁ φθεγγόμενος γλὠώσσαις Παῦλος οὐδὲ γὰρ οὕτως 
ἔσται τι πλέον τὸῖς ἀχούουσι. Ταῦτα δὲ λέγει, δειχνὺς 
ὅτι τὸ ἐχείνοις συμφέρον ζητεῖ: οὐ πρὸς τοὺς τὸ yá- 
papa ἔχοντας ἀπεχθῶς ἔχει, ὅπου ve οὐδὲ ἐπὶ τοῦ 
οἰχείου προσώπου παραιτεῖται δεῖξαι τὸ ἀνωφελές. 
Καὶ ἀεὶ δὲ τὰ φορτιχὰ ἐπὶ τοῦ οἰχείου προσώπου γν- 
μνάνει, ὡς καὶ ἀρχόμενος τῆς Ἐπιστολῆς ἔλεγε: Τίς 
ἐστι Παῦ.Ίος; cic δὲ ᾿Αποιώς ; τἰς δὲ Κηρᾶς; "0 
δᾳ καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ λέγων, ὅτι 0008 ἐγὼ ὑμᾶς 
ὠφθλήσω, ἐὰν μὴ ὑμῖν .Ία.ήσω 17) ἐν ἀποναιὐ- 
pei, ἢ ἐν προφητείᾳ, ἢ ἐν γνώσει, ἢ ἐν [595] δι- 
Δαχῇ. Ὁ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν: Ἐὰν µή τι εἴπω δυ- 
νάμενον ὑμῖν εὔληπτον γενέσθαι, xat δυνάµενον εἶναι 
δαφὲς, ἀλλ᾽ ἐπιδείξομαι µόνον, ὅτι γλωττῶν ἔχω 
χάρισμα, Υλωττῶν Qv ἀχούσαντες, οὐδὲν χερδάναντες 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


208 


"Όμως τὰ ἄψυχα φωνγὴν διδόντα, εἴτε abAóc, εἶτα 
κιθάρα, àv διαστολἡν τοῖς φθόγγοις μὴ δῷ., πῶς 
1Ζωσθήσεται τὸ αὐλούμεγον ἢ τὸ κιθαριζόµενου» 
ἀπελεύσεσθε. Πῶς γὰρ ἀπὺ φωνῆς, f. οὐ cuvlest ; 
Καὶ τί λέγω, φησὶν, ὅτι ἐφ ἡμῶν τοῦτο μὲν ἀχερδὲς, 
ὠφέλιμον δὲ τὸ σαφὲς καὶ εὔληπτον τοῖς ἀχούουσι ; 
Καὶ γὰρ xaX ἐν τοῖς ἀφψύχοις ὀργάνοις τῆς μουσιχΏῆς 
τοῦτο ἴδοι τις ἄν * εἴτε γὰρ αὐλὸς, εἶτε χιθάρα cfr, 
xai μηδὲ ῥυθμῷ μηδὲ ἁρμονίᾳ τῇ προσηχούσῃ, ἀλλὰ 
συγχεχυµένως καὶ ἁπλῶς χρούοιτο χαὶ ἐμπνέοιτο, 
οὐδένα φυχαγωγήσει τῶν ἀχουόντων. Καὶ γὰρ Ev τοῖς 
ἀνάρθροις ἐχείνοις δεῖ τινος σαφηνείας' xày pid] χατά 
τέχνην χρούσῃς, χαὶ ἐμπνεύσῃς τῷ αὐλῷ, οὐδὲν ἐποίη- 
σας. Ei δὲ παρὰ τῶν ἀφύχων τοσαύτην ἀπαιτοῦμεν 
σαφήνειαν xat ἁρμονίαν xat διάχρισιν, xal &v τοῖς 
ἀσῆμοις ἐχείνοις φθόγγοις βιαζόμεθα καὶ φιλονειχοῦ- 
μεν πολλῖν ἐπιθεῖναι τὴν σηµασίαν, πολλῷ μᾶλλον 
ἐν τοῖς ἑμφύχοις xat λογικοῖς ἀνθρώποις, xal ἐν τοῖς 
πνευματιχοῖς χαρίσµασι τὸ εὔσημον διώχειν δεῖ. Kal 
γὰρ ἑὰν ἄδη.Ίον φωνὴν σἀ.πιγξ δῷ, τίς παρα- 
σχευάσεται εἰς πό.Ίεμον, ᾽Απὸ γὰρ τῶν περιττῶν 
ἐπὶ τὰ ἀναγχαιότερα χαὶ γρησ,µώτερα τὸν λόγον ἄγει, 
xal φησιν, ὅτι οὐχ ἐπὶ τῆς χιθάρας µόνον, ἀλλά xal 
ἐπὶ τῆς σάλπιγγος τοῦτο συμδαῖνον ἴδοι τις ἄν. Εἰσὶ 
γὰρ καὶ ἐχεῖ ῥυθμοὶ, xai ἑνδείχνυνται ποτὲ μὲν πο- 
λεμιχὴν Ἰχὴν, ποτὲ δὲ οὗ τοιαύτην΄ xal ποτὲ μὲν εἰς 
παράταξιν ἐξάγει, ποτὲ δὲ ἀναχαλεῖται **. χὰν μὴ 
τοῦτό τις εἰδῇ, περὶ τῶν ἑσχάτων ὁ χένδυνος. "0 δὴ 
δγλῶν xai τὴν βλάθην ἐμφαίνων φησὶ, Τίς παρα- 
σκευἀσεται elc πόειιον; Ὥστε ἂν uh τοῦτο ἔχΥ, τὸ 
πᾶν ἀπώλεσε. Καὶ τί πρὸς ἡμᾶς ταῦτα; φησί. Πρὸς 
ὑμᾶς μὲν οὖν μάλιστα, διὸ xal ἐπάγει' Οὕτω καὶ 
ὑμεῖς, ἐὰν μὴ εὔσημον .«Ίόγον δῶτε διὰ τῆς γ.ώτ- 
της, πῶς γγωσθήσεται τὸ «ἰαλούμενον; ἔσεσθε 
γὰρ εἰς ἀέρα JaAoUrt&c. Τουτέστιν, οὐδενὶ φθεγγό- 
µενοι, πρὸς οὐδένα λαλοῦντες. Καὶ πανταχοῦ τὸ ἂν- 
ωφελὲς δείχνυσι. Καὶ εἰ ἀνωφελὲς, διὰ τί ἐδόθη; φη- 
σίν. Ὥστε ἑχείνῳ χρήσιµον εἶναι τῷ λαθόντι’ εἰ δὲ 
καὶ ἑτέροις μέλλοι Ὑίνεσθαι, ἑρμηνείαν δεῖ προσ- 
εἶναι. Ταῦτα δὲ λέγει, συνάγων αὐτοὺς πρὸς ἀλλέλους, 
ἵνα χᾶν αὐτὸς pd Eyn τὸ χάρισμα τοῦ ἑρμηνεύειν, 
ἕτερον προσλαδὼν τὸν τοῦτο ἔχοντα, ὠφέλιμον τὸ 
ἑαυτοῦ δι ἐχείνου ποιἠσῃ. Aib πανταχοὺ δείχνυσιν 
ἀτελὲς Ov, ἵνα χἂν οὕτως αὐτοὺς συνδήσῃ. Ὡς ὅ ys 
νοµίζων ἀρχεῖν αὐτὸ ἑαντῷ, οὐχ οὕτως αὐτὸ ἐγχω- 
µιάζει, ὡς καθαιρεῖ, οὐκ ἀφιεὶς αὐτὸ λάμφαι καλῶς 
0:à τῆς ἑρμηνείας. Καλὸν μὲν γὰρ καὶ ἀναγκαῖον τὸ 
χάρισμα, ἀλλ᾽ ὅταν Eyy τὸν [324] σαφηνίζοντα τὰ λ:- 
Υόµενα. Ἐπεὶ καὶ ὁ δάκτνλος ἀναγχαῖον, ἀλλ᾽ ὅταν 
αὐτὸν ἀποστήσῃς τῶν λοιπῶν, οὐχ ὁμοίως ἔσται χρἠ- 
σιµος" καὶ.ἡ σἀάλπιγξ ἀναγχαία, ἀλλ' ὅταν ἁπλῶς fy, 
xai ἐπαχθής. Οὔτε γὰρ τέχνη φανεῖται, μὴ ὑποχει- 
µένης ὕλης, οὐδὲ ὕλη μορφοῦται, μὴ ἐπιτεθειμένου 
τοῦ εἴδους. Τΐθει τοίνυν τὴν μὲν φωνὸν ὡς ὑποχεί- 
μενον, τὴν -δὲ σαφήνειαν ὡς εἶδος, οὗ μὴ παρόντος 
οὐδὲν ὄφελος τοῦ ὑποχειμένου. Τοσαῦτα, εἰ τύχοι. 
Jyérn φωνῶν ἐστιν év κόσιῳ, καὶ οὐδὲν αὐτῶν 
ügur »v. Τουτέστι, Τοσαῦται γλῶσσαι, τοταῦται σω- 


PA * 


a Deerant verba, ποτὲ δὲ ἀναχαλεῖται. 


—À —^. 


257 
ponat quod fit ad. multorum utilitatem? lili enim, 
quiso, annon loquuntur liominibus ? Loquuntur, 
sed non talem redificationem et exhortationem et 
consolationem. 

Prophetie donum dono linguarum prestat. —Quam- 
obrem a Spiritu quidem teneri et agitari est utri- 
que commune , et ei qui prophetat , et ei qui linguis 
loquitur : in hoc autem przstat ipse, nempe 16 qui 
prophetat , quod sit etiam utilis iis qui audiunt. Eos 
enim qui linguis loquebantur, non audiebant qui do- 
num non habebant. Quid vero? illi nullumne zdifi- 
cabant ? Certe, inquit, seipsos solos : et ideo subjun- 
git, 4. Qui lequitur lingua , semetipsum edificat. Et 
quomodo, si nescit qu:e dicit? Sed nuuc loquitur de 
iis, qui seinut qux dicunt, qui ipsi quidem sciunt , 
nesciunt autem aliis enuntiare. (Qui autem prophetat, 
Ecclesiam «dificat. Quantum autem | interest. inter 
unum et Ecclesiam, tanta est. iuter hunc et. illum 
differentia. Vidistin' ejus sapientiam , quomodo do- 
num non redigat in nihilum, sed ostendat habere 
quidem lucrum, sed parvum, et quod ei solum qui 
possidet sufficiat? Deinde ne cxistimarent quod eis 
invidens linguas deprimot (plures enim ex iis habe- 
bant hoc donum) , suspicionem corum corrigeus di- 
cit : 5. Volo autem omnes vos loqui linguis, magis au- 
tem prophelare. Nam major cst qui propheiat , quam 
qui loquitur linguis , nisi forte interpretetur , ut Eccle- 
sia redificationem accipiat. Magis autem et minus non 
sunt ex contrariis , sed ex iis qux exsuperant. 

9. Quamobrem hinc quoque est perspicuum quod 
donum non vitupercet, sed eos ducat ad meliora, 
ostendens ei quam eorum curam gerat, et animum 
ab omni invidia liberum. Neque enim dixit : Duos 
aut tres, sed, Vos omnes volo linguis loqui : neque hoc 
solum , sed etiam prophetare : et hoc magis quam 
fllud ; major cst enim qui propbetat. Nam postquain 
id confirmavit et demonstravit, tunc de cxtero etiain 
pronuntiat, nou tamen absolute, sed cum adjectione : 
subjunxit enim, Nisi forte interpretetur ; iia ut si hoc 
possit, interpretari dico, par sit prophet, inquit, 
quoniam sunt. multi qui percipiunt utilitatem : quod 
maxime est observandum , quomodo lioc per omnia 
ante alia requirat. 6. Nunc autem, fratres, si venero 
ad vos linguis loquens , quid vobis prodero , nisi vobis 
loquar aut in revelatione, aul in scientia, aut in prophe- 
μα, aul in docirina ? Et quid, inquit, dico alios? Sit 
enim, inquit, qui linguis loquitur Paulus : neque enim 
sic quidquam redibit emolumenti ad auditores. ας 
autem dicit, ostendens se id quzrere quod siteis utile: 
non autem odio liabere eos qui charisma possident, 
cum ne in propria quidem persona recuset ostendere 
id esse inutile. Semper autem in sui persona quz 
suut gravia et molesta agitat , sicut dicebat in prin- 
cipio epistole : Quis est Paulus? quis est Apollo? quis 
Cephas (1. Cor. 5. 4)? Quod quidein bic quoque facit 
dicens : Ne vobis quidem prodero, nisi vobis loquar aut 
in revclatione , aut in. prophetia, aut in scientia , aut in 
doctrina. Hoe autem vult significare : Nisi aliquid 
dixero, quod a vobis facile possit eapi et possit 05950 


IN EPIST. I. AD COR. IIOMIL. XXXV. 


298 
manifestum, sed tantum ostendero me liabere dv ; 
num linguarum, abibitis nullo lucro facto ex linguis 
quas audistis. Quid enim lucri ex voce, quam non 


c intelligitis? 7. Tamen que sine anima sunt vocem «den- 


lia, sive tibia sive cithara , sive distinctionem. sonituum 
dederint, quomodo scietur id quod canitur aut cithari- 
satur ? Et quid dico, inquit, hoc quod in nobis est 
nihil lucri afferre, utile autem esse quod est clarum et 
quod facile capiunt auditores? Nam etiam in inanimis 
musicze instrumentis hoc videris : sive enim sit tibia 
sive citliara, et neque numero neque harmonia convé - 
niente, sed confuse et temere pulsetur et inspiretur , 
nullum ex iis qui audiunt delectabit ac recreabit, 
Nam etiam in illis inarticulaus aliqua claritate opus 
est et cvideniia : et nisi ex arte pulsaveris et tibiam 
inspiraveris , nihil fecisti. Si autem exigimus ab in- 
animis ut. tanta sit in eis claritas et harinonia ct di- 
slinctio, et in illis non significantibus sonis urgenus 
et contendimus ut magnam imponamus significatio- 
nem : multo magis in animalis et rátione praeditis 
hominibus et in donis spiritualibus persequi oportet 
id quod recte significet. 8. Etenim εἰ incertam vocem 
det. iba , quis parabit sc ad bellum ? A supervacaneis 
enim ad ea, quie sunt magis necessaria ct utilia, dc- 
ducit orationem ; ct dicit quod non solum in cithara, 
sed eli:m in tuba videris hoc usu venire. Sunt enim 
illie quoque rhythmi , ct indicant aliquando quidem 
sonum bellicum , aliquando vero non talem; et ali- 
quando educit in aciem, aliquando autem revocat ; ac 
nisi quispiam hoc norit , in extremum venit pericu- 
lum. Quod quidem significans, et errorem ostendens, 
dicit, Quis parabi! se ad bellum ? Quamobrem nisi 
hoc habeat, totum perdit. Et quid hzc, inquies , ad 
nos? Ad vos maxime spectat, οἱ ideo subjungit : 
9. Ita et vos, per linguam nisi manifestum, sermonem 
dederitis , quomodo scietur id quod dicitur? erítig enim 
in aerem loquentes. Hoc est, nihil loquentes , nulli lo- 
quentes, Et ubique rem ostendit inutilem. Et si inu- 
tilis, inquies , cur data est ? Ut sit utilis ei qui acce- 
pit : si autem aliis quoque futura est utilis , oportet 
adsit interpretatio. Hxc autem dicit, eos inter se in- 
vicem concilians, ut et si ipse non habrat donum 
interpretandi, assumpto altero qui id habeat, quod 
suum cst per illum faciat utile. Propterea ubiqve 
ostendit rem esse imperfectam, ut ipsos sic una cul- 
liget. Etenim qui id sibi existimat sufficere, non tam 
id laudat quam deprimit , non sinens id recte splen- 
dere per interpretationem. Pulchrum enim cst do- 
num et necessarium, scà tum demum, si habucrit 
eum qui declaret ea quz dicuntur. Nam. digitus quo- 
que res est necessaria , sed quando eum abduxeris z 
reliquis , non erit :que utilis : tula quoque est ne- 
cessaria ; sel quaudo teinere sonucrit, est ctiam mo- 
lesta et gravis. Neque enim ars apparebit , nisi sit 
subjecta materia; neque informatur materia , nisi 
miposita sit. forma. Pone ergo vocem quidem tam- 
quam subjectum, claritatem autem tamquam forma, 
qu;e si non adsit, subjecti nullus est usus. 10. T«m 
multa, si contingant, genera linguarum sunt in. hioc 


μυ 
»imundo, εί nihil sine voce est. lloc est, iam που] lin- 
gus, tam mulkze voces, Scytharum, Thracum, Roma- 
norum, Persarum, Maurorum, Indorum, Agyptio- 
yum , aliaram gentium innumerabilium. 11. Si ergo 
ncsciero virtutem vocis, ero ei cwi loquar barbarus. 

5. Ne existimes enim quod hoe solum accidat ín 
vobis , inquit, sed etiam in omnibus hoc fieri vide- 
ris. Quamobrem Nec dico, non voeem vituperans , 
86d ostendens cam mihi esse inutilem, quamdiu non 
fuerit clara et manifesta. Deinde ne gravem ac mole- 
stam reddat aceusationem, ex:quat crimen, dicens: 
Ρε mihi barbarus, et ego illi ; non ex natara vocis , 
sed ex nostra ignorantia. Vidistin' quomodo paulatim 
duxit ad id, quod est cognatum ae rei proprium? 
Quod quidem mos est ei facere, ut exempla procul 
attrabat, et desinat in id quod est subjecto conjun- 
ctius et magis proprium. Nam postquam dixit de ti- 
bia et cithara, ubi multa desunt et multa inutilia 
sunt, venit ad tubam, rem wutiliorem , et deinde ad 
ipsam vocem. ha etiam antea, quando versabatur 
ejus oratio in eo wt ostendcret non esse prohibitum 
apostolis accipere, cum οῶφίςθοί primum ab agricolis 
et pastoribus et militibus, tenc deduxit orationem ad 
x] quod. est proposito propinquius , nempe ad sacer- 
dotes qui erant in Veteri. Tu autem mihi considera 
quomodo ubique studium posuerit ut donum libera- 
yet ab accusatiene , et crimen conferret in eos qui 
acceperunt. Non dixit enim : Ero barbarus, sed , Ei 
qui loquitur. barbarus. Et rursus non dixit : Qui lo- 
quitur , barbarus , sed , Qui loquitur, mihi barbarus. 
Quid ergo oportet, inquit, fieri 7 Noi selum enim non 
oportet vituperare, sed etiam adhortari et docere : 
euod ipse quoqne facit. Postquam enim accusavit et 
Werepavit, et inutile esse ostendit , deinceps etiam 
eonsilium dat, dicens : 12. Sic οἱ vos, quoniam emu- 
latores estis spirituum, ad edificationem Ecclesie qua- 
vite wi abuandetis. Vidisün' ejus scopum semper ct ubi- 
qtio unum esse? Eam ceu regulam ponit, qua multis 
utilis sit ct Ecclesiam juvet. Neque dixit, Ut dona 
possideatis, sed Ut abundetis ; hoe est, ut cum magna 
cepia illa habeatis. Tantum enim abest ut nolim vos 
ea habere , ut velim etiam vos eis abundare, modo 
ea exerceatis ad id quod in commune est utile. Quo- 
mode autem hoc fiat, dicit et subjungit, dicens : 
43. Et ideo qui loquitur lingua , oret. ut interpretetur. 
44. Nam εἰ orem lingua, spiritus meus oral , mens au- 
tem. mea sine fruelu est. 15. Quid ergo est? Orabo spi- 
ritu, orabo et menie : psallam spiritu, psallam εἰ mente. 
Hic ostendit in. eorum esse potestate ut donum acci- 
piant : Oret enim, inquit; bec est, quo sua sunt 
afferat. Nam si diligenter ct magne studio petieris , 
3ccipics. Pete ergo ut non solum habeas donum lin- 
δυα,, sed etiam interpretationis : ut sis omnibus utilis, 
nec donum iu te solum includas. Nam: si orem, in- 
«uit, lingua, spiritus neus orat, mene autem mea sine 
Í i NClu est. 

Donum lingwarum quodnam. esset. — Vidistin' quo- 
modo psulatim extollens orationem, ostendat. eum 
«qui est ejusmodi, nen selum csse aliis inutilem, sed 


S. JOANNUS CHRYSOSTOSIE ARCIIEP. CORSTANTINOP. 


900 
etiam sibi ipsi, siquidem mens ejus est sine fructu. 
Nam. οἱ quis loquatur solum Persarum lingua, aut 
oliqua alis aliena, neseist autem quz dicit, certe 
etiam sibi ipsi jam erit barbarus, non alii solum, eo 
quod nesciat vim νους. Eraut enim antiquitus multi 
qui orationis donum habebant cum lingua ; et ora- 
hant quidem, et lingua loquebatur, aut Persarum aut 
Romanorum voce oraus ; mens autem nesciebat quod 
dicebatur. ideo dicebat, Si orem lingua, spiritus meus 
erat ; id est, charisma quod datum est mihi et movet 
linguam ; mena autem snea aine. (ruetu est. Quid. crgo 
optimum et utile est? et quomodo faciendum, quid 
petendum a Deo est ? Ut et spiritu, id est charismate, 
et meute oreiur. Et ideo dicebat : Orabo spiritu, 
orabo εἰ mente ; psallam spiritu, psallam et wienie, 
Idem rursus hic quoque significat : Ut et lingua lo- 
quatur, et mens non ignoret ea qua dicuntur. Nam 
nisi hoc sit, alia quoque erit confusio. 16. Etenim εξ 
benedixeris, inquit, spiritu, qul supplet locum idiot 
quomedo dicet, Amen, super tuam gratiarum. actio- 
nem ? quoniam quid dicas nescit. 17. Nam tu quidem 
bene gratias agis, sed alter non edificatur. Vide quo- 
modo hie rursus lapidem ducit ad amussim, ubique 
quxrens Ecclesie xdificationem. Idiotam autem di- 
eit laicum, et ostendit eum non parvum damnum ac- 
cipere, quando non potest dicere, Amen. Hoc autem 
vult siguificare : Si barbarorum voce benedicas ne- 
&ciens quid dicas, neque valens interpretari, non po- 
test laicus respondere, Amen : non audiens enim 
illud, ln s$:*eula seculorum, quod est finis, non dicit, 
Amen. Deinde rursus eum consolans, ne vidcatur 
donum valde vilipendere : quod superius dicebat, eum 
lequi mysteria, ct Deo loqui, et seipsum :edificare, 
et orare spiritu ; ex liis non parvam excogitans con- 
solationem, hoe hic quoque facit, dicens : Nam tu 
quidem bene gratias agis ; Spiritu euim motus loquc- 
ris ; sed ille nihil audiens, ncque sciens quz dicuntur, 
siat, non magnam excipiens utilitatem. 

é. Deinde quoniam eos est insectatus qui lioc lia- 
bent donum, tamquam qui nihil magnum haberent ; 
ne videatur veluti eo privatus, eos vilipendere, vide 
quid dieat : 18. Gratias ago Deo, quod magis quam vos 
omnes linguis loquar. Hoc autem facit etiam alibi. 
Depressurus enim ea quibus exsuperabat Judaismus, 
et ostensurus ea nibil esse, prius ostendit se ea habere, 
et longe amplius, tunc quoque ea damnum appellat 
dicens : Si quis vidctur habere fiduciam in carne, ego 
magis, circumcisus octavo die, ex genere Israel, tribu 
Benjamin, Il cbraus ex Hebrais, secundum legem Pha- 
rismus, secundum zelum. persequens Ecclesiam, secun. 
dum justitiam qua est ez lege, factus. irreprehenaibilis 
(Philipp. 5. 4.-6). Et tunc postquam ostendit, se 
in his omnibus abuudare, dicit Sed qua mihi erant 
lucra, ea dumnum existimavi propter Christum (lbid. 
v. 7). lta hic quoque facit, dicens : Magis quam: vos 
omues linguis loquor. Ne ergo efferamini, et vobis 
placeatis tamquam soli donum habentes; nam ego 
quoque id possideo, et magis quam vos. 19. Sed :n 
Ecclesia volo quinque verba sensu mco loqui, ut et alios 


39) 


vet, Σχυθῶν, θρᾳχῶν, Ῥωμαίων, Περσῶν, Μαύρων, 
Ἰνδῶν, Αἰγυπτίων, ἑτέρων µυρίων ἐθνῶν. ᾿Εὰν οὖν 
μὴ εἰδῶ τὴν δύναμιν τῆς φωνῆς, ἔσομαι τῷ la. 
ovrt. βἀρδαρος. 


Υ. Mh χὰρ δὴ νοµίσῃς, ὅτι ἐφ᾽ ἡμῶν τοῦτο µόνον 
συµθαίνει, φησὶν, ἀλλὰ xat ἐπὶ πάντων τοῦτο γινή- 
µενον ἴδοι τις ἄν. Ὥστε οὐ διαθάλλων «bv. φωνὴν 
ταῦτα λέγω, ἀλλὰ δειχνὺς, ὅτι ἐμοὶ ἀνωφελῆς, ἕως 
ἂν fj ἁσαφής. Εἶτα ἵνα μὴ ἐπαχθῃ ποιῆσῃ τὴν xas- 
ηγορίαν, ἐξισάδει τὸ ἔγχλημα, λέγων Ἐκεῖνος ἐμοὶ 
Báp6apoc, χἀγὼ ἐκείνῳ' οὐ παρὰ τὴν φύσιν τῆς 
φωνᾶς, ἀλλὰ παρὰ τὴν ἡμετέραν ἄγνοιαν. Είδες πῶς 
χατὰ μιχρὺν ἐπὶ τὸ συγγενὲς Ἠγαγεν; ὅπερ ἔθος aó- 
«tp ποιεῖν, πόῤῥωθεν Έλχειν τὰ ὑποδείγματα, xal κοὺς 
τὸ οἰχειότερον τῷ ὑποχειμένῳ τελευτᾷν. Ἐπειδὴ γὰρ 
εἶπε περὶ αὐλοῦ xai χιθάρας, ἕνθα πολὺ τὸ ἁποδέον 
v xal ἀνόνητον, ἔρχεται ἐπὶ τὴν σάλπιγγα, τὸ χρη- 
σιµώτερον, εἶτα ἐκεῖθεν xal ἐπ᾿ αὐτὴν λοιπὺν τὴν 
φωνήν. Οὕτω xai ἔμπροσθεν ὅτε περὶ τοῦ δεῖξαι μὴ 
χεχωλυμένον τὸ λαμθάνειν τοὺς ἀποστόλους διελέγετο, 
ἀρξάμενος πρῶτον ἀπὸ γεωργῶν καὶ ποιμένων xai 
στρατιωτῶν, τότε καὶ ἐπὶ τὸ ἑγγύτερον τῷ προχειµέ- 
νῳ τὸν λόγου fjyaye, τοὺς ἱερεῖς τοὺς Ev τῇ Παλαιᾷ. 
Σὺ δέ pot σχόπει, πῶς πανταγοῦ ἑσπούδαχεν ἁπαλλά- 
ξαι «b χάρισμα κατηγορίας, xal περιστῆσαι τὸ Éy- 
χλημα εἰς τοὺς εἰληφότας. Οὐ γὰρ εἶπεν, Ἔσομαι 
βάρδαρος, ἁλλὰ, To «να 1οῦντι βάρδαρος. Καὶ πάλιν 
οὐκ εἶπεν, 'O λαλῶν βάρδαρος, ἀλλ, 'O ἐμοὶ Aa Mor 
βάἀρδαρος. Τί οὖν δεῖ γενέσθαι; φησίν. 06 Υὰρ µόνον 
οὗ διαδάλλειν χρὴ, ἀλλὰ καὶ παραινεῖν καὶ διδάσκειν᾿ 
ὃ δὴ ναὶ αὐτὸς ποιεῖ. Ἐπειδὴ yàp ἑνεκάλεσε xal 
ἐπετίμησε xai τὸ ἀνωφελὲς ἔδειξε, καὶ σνμδονλεύςι 
λοιπὸν λέγων’ Οὕτω καὶ ὁμεῖς, ἐπεὶ ζη.]ωταί &cre 
xvevpátor, αρὸς τὴν οἰκοδομὴν εῆς 'Exxdn- 
σίας ζητεῖτε, Ira περισσεύητε. Εἶδες αὐτοῦ τὸν 
σχοπὸν πανταχοῦι πῶς πρὸς ἓν ὁρᾷ διηνεχῶς xat διὰ 
πάντων, τὸ τοῖς πολλοΐς χρήσιµον, τὸ τὴν Ἐκκλη- 
cla ὠφελοῦν, ὥσπερ τινὰ κανόνα τοῦτο τιθείς; Καὶ 
οὐκ εἶπεν, "Iva κτήσησθε τὰ χαρίσματα, ἀλλ, "Iva 
xal περισσεύητε, τουτέστιν͵, ἵνα χαὶ μετὰ δαψιλείας 
πολλῆς αὐτὰ ἔχητς. Τοσοῦτου γὰρ ἀπέχω τοῦ μὴ 
βυύλεσθαι [035] ἔχειν ὑμᾶς αὐτὰ, ὅτι xal περισσεύειν 
ὑμᾶς ἓν αὐτοῖς βούλομαι, µόνον ἂν εἰς τὸ 
xoti) συμφέρον αὐτὰ µεταχειρἰζητε. Καὶ πῶς αὐτὸ 
τοῦτο Υένοιτο, φησὶ, καὶ ἐπάγει λέγων Διόπερ ὁ 
JAaAüry Τ.λὠώσσῃ, προσευχέσθω ἵνα διερμηγεύῃ. 
'Eàv γὰρ προσεύξωμαι τῇ γώσσῃ, τὸ αγεῦμά 
µου προσεύχεται, ὁ δὲ voUc µου ἄκαρπός ἐστι. 
Τί οὖν ἐσει; Προσεύξομαι τῷ απγεύµατι, προσεύ- 
ξομαι δὲ καὶ τῷ vof γα.]ῶ δὲ τῷ πγεύµατι, yado 
δὲ xal τῷ vot. Ἐνταῦθα δείχνυσιν àv. absol ὃν τὸ 
λαθεῖν τὸ χάρισμα. Προσευχέσθω γὰρ, φησὶ, τουτ- 
ἐστι, τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ εἰσαγέσθω. Καὶ γὰρ ἐὰν σπου- 
δαίως αἰτάσῃς, λ4ΦΠ. Αἴτει τοίνυν μὴ γλώττης ἔχειν 
χάρισμα µόνον, ἀλλὰ καὶ ἑρμηνείας, ἵνα πᾶσιν ὠφέ- 
λιµος χένῃ, xal μὴ ἐν σεαυτῷ µόνῳ καταχλείσῃς τὸ 
χάρισμα. Ἐὰν γὰρ προσεύξωμαι τῇ γΑώττῃ, qnot, 
τὸ ανεῦμά µου προσεύχεται, ὁ δὲ νοῦς µου ἅκαρ- 
πός ἐστι. ν | 


b. Εἶδες πῶς κατὰ μικρὸν τὸν λήγον ἀνάγων δεί- 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXV. 


309 
χνυσιν, ὅτι οὐκ ἄλλοις ἄχρηστος µόνον ὁ  τοιοῦτος, 
Δλλά καὶ ἑαυτῷ, eU γε ὁ νοῦς αὐτῷ ἄχαρπος; "Αν γάρ 
τις φθέγγηται µόνον τῇ Περσῶν γλὠσσῃ. f; ἑτέρα τινὶ 
ἀλλοτρίᾳ, uf εἰδῇ δὲ ἃ λέγει, ἄρα καὶ ἑαυτῷ λοιπὸν 
ἔσται βάρδαρος, οὐχ ἑτέρῳ µόνον , διὰ τὸ μὴ εἰδέναι 
τὴν δύναμιν τῆς φωνῆς. Καὶ γὰρ σαν τὸ παλαιὸν 
καὶ χαρισµα εὐχῆς ἔχοντες πολλοὶ μετὰ γλώττης, xal 
πῦχοντο μὲν, καὶ ἡ γλῶττα ἐφθέγγετο, ἢ τῇ Περσῶν, 
à τῇ Ῥωμαίων φωνῇ εὐχομένη , 6 νοὺς δὲ οὐκ ἴδει 
τὸ λεγόµενον. Διὸ xal ἔλεγεν, Ἑὰν προὐεύξωµαι τῇ 
1 ώττῃ. τὸ πνεῦμά pov προσεύχεται, τουτέσεε͵ τὸ 
χάρισμα τὸ δυθέν pot χαὶ χινοῦν τὴν γλῶτταν, ὁ δὲ 
νοῦς pov ἄκαρπός ἐδτι. Τί zov οὖν τὸ ἄριότον xal 
τὸ ὠφέλιμον; xaX πῶς χρὴ roto, ἢ τί αἰτεῖν παρὰ 
τοῦ €620 ; Τὸ xai τῷ Πνεύματι, τουτέστι, {ῷ χαρί- 
σµατι, xai τῇ διανοία προφεύχεσθαι. Διὸ χαὶ ἔλεγε, 
Προσεύξομαι τῷ αγεύματι, προσεύξομαι δὲ xal τῷ 
vot* Va. τῷ ανεύματι, Saldo δὲ καὶ τῷ vof. Τὸ 
αὐτὸ πάλιν καὶ ἐνταῦθα δηλοί, "Iva. xai d γλῶττα 
φθέγγητα:, xal ὁ vouz μὴ ἁγνοῃ τὰ λεγόμενα. "Av 
γὰρ μὴ τοῦτο ᾗ, xal ἑτέρα σύγχνόις ἔσται. Kn) γὰρ 
ἐὰν’ εὐ.λογήσῃς, «nat, τῷ αγεύμαει, ὁ ávazAnpaám 
τὸν τόπον τοῦ ἰδιώτου, πῶς ἑἐρεῖ τὸ Ἁιῆν ἐπὶ τῇ 
σῇ εὐχαριστίᾳ, ἐπειδὴ εἰ .λέγεις οὐκ οἶδε. Σὺ μὲν 
γὰρ xa Aoc εὐχαριστεῖς, dA ὁ ἕτερος οὖκ olxodo- 
μεῖται. Σχόπει πῶς πάλιν ἐνταῦθά πρὸς τὴν σπάρτην 
τὸν λίθον ἄγει, τὴν οἰκοδομὴν πανταχοῦ ῥητῶν τῆς 
Ἐκκλησίας. Ἰδιώτην δὲ τὸν λαϊχὸν λέγει, χαὶ ὄσίχνυσι 
xai αὐτὸν οὐ μικρὰν ὑπομένοντα τὴν ηµίαν, ὅταν τὸ 
μὴν εἰπεῖν μὴ δύνηται. Ὁ δὲ λέγει, τοῦτό ἔστιν' 
"Av εὐλογίσης τῇ τῶν βαρθάρων φωνῇ, οὐκ εἰδὼς τί 
λέγεις, οὐδὲ ἑρμηνεῦσαι δυνἀάµενος, οὐ δύναται ὑπο- 
φωνῆσα. τὸ ᾽Αμὴν 6 λαϊκός. Οὐ γὰρ ἀχούων τὸ, El; 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ὅπερ Esci τέλος, οὗ λέγει 
τὸ, Αμήν. Εἶτα πάλιν παραμυθούμενος τοῦτο, ἵνα 
ph 608r σφόδρα ἐξευτέλίδειν τὸ χάρισμα ὅπερ ἄνω- 
τέρω ἔλεγεν, ὅτι λαλεῖ µυότήρια, xal, θεῷ λαλεῖ, xal, 
ἑαυτὸν οἰκθδομεῖ, xaX, ὅτι τῷ πνεύματι προσεύχεται, 
παραμυθίαν ἐπινοῦν οὗ μιχρὰν Ex τούτων, τοῦτη 
xaX ἐνταῦθα ποιεῖ, λέγων ΄ Σὺ [326] μὲν "ὰρ καΛῶό 
εὐχαριστεῖς ' Ἠνεύματι γὰρ κινούμενος φθέγγῃ"' 
ἀλλ ἐχεῖνος οὐδὲν ἀχούων, οὐδὲ εἰδὼς τὰ λεγόμενα, 
ἕστηχεν οὐ πολλὴν δεχόµενος τὴν ὠφέλειαν. 

b. Εἶτα ἐπειδὴ χατέδραµε τῶν τὸ χάρισμα τοῦτο 
ἑχόντων, ὡς οὐδὲν µέγα ἑχόντων, ἵνα μὴ δόξη ὡς 
ἀπεστερημένος αὑτοῦ ἑξευτελίζειν αὐτοὺς, ὅρα sí 
φησιν’ Εὐχαριστὼ ti θεῷ, πάντων θμῶν μᾶλλον 
γλώσσαις Aa Aor, Τοῦ-ὁ δὲ χαὶ ἀλλαχοῦ ποιεζ. Μέλ- 
λων γὰρ χαθαιρεῖν τοῦ Ἰουδαῖσμοῦ τὰ πλεονεκτήματα, 
χαὶ δειχνύναιλοιπὸν οὐδὲν ὄντα, πρότερον ἑαυτὸν ταῦτα 
ἑσχηχότα δείχνυσι, xa μετὰ πλείονος ὑπερθολῆς, 


! xaX τότε ζτμίαν αὐτὰ χαλεῖ, οὕτω λέγων EI τις δο- 


κεῖ πεποιθέναι jv σαρχὶ, ἐγὼ pov. Περιτομὴ 
ὀκταήμερος, ἐκ γένους '"Iopat, gvAnc Βεγιαμὶγ, 
'Εδραῖος ἐξ Ἑδραίων, κατὰ wóuov Φαρισαῖος. 
χατὰ (lov διώκων τὴν ἘΕκκησίαν, κατὰ δι- 
καιοσύνη» τὴν àv νόμῳφ γενόμενος ἁμέμπτος. 
Καὶ τότε ὅτε ἔδειξα πάντων ἑαυτὸν πλεονεχτοῦντα, 
φησὶν, "AAA" ἄτινἁ poc ἦν κέρδη, ταῦτα ἤγημαι 
διὰ τὸν Χριστὸν ζημίαν. Οὕτω xai ἐνταῦθα ποιεῖ 
λέγων" Πάντω» ὑμῶν μᾶ.ξῖον γ.Ἰώσσαις Antw. 


501 


Mh τοίνυν μέγα φρονεῖτε, ὡς μόνοι τὸ χάρισμα 
ἔχοντες' xal γὰρ xax ἐγὼ χέκτηµα:, καὶ ὑμῶν πλέον. 
'AAAA θέλω πἐντε Aóyove ἐν ᾿Επκλησίᾳ διὰ τοῦ 
vcéc µον AaAicat, tra καὶ áAAove κατηχήσω. TI 
ἐστι, Αιὰ τοῦ voóc pov Jadqnca:, tra καὶ dAAovc 
κατηχήσω; Νοῶν & λέγω, καὶ ἃ δύναµαι xat ἑτέραις 
ἑρμηνεῦσαι χαὶ μετὰ συνέσεως εἰπεῖν χαὶ διδάξαι τοὺς 
ἀχούοντας. "H µυρίους Aóyovc ἓν γλώσσῃ. A εί; 
"Iva κατηχήσω καὶ ἅλ]ους, qnoi. Τὸ μὲν γὰρ 
ἐπίδειξιν ἔχει µόνον, τὸ δὲ πολλὴην τὴν ὠφέλειαν. 
Τοῦτο γάρ ἐστιν ὃ πανταχοῦ ζητεί, τὸ χοινῇ συµ- 
φέρον. Καΐτοι γε ξένον τὸ χάρισμα ἣν τὸ τῶν Ἱλωσ- 
σῶν, tb δὲ τῆς προφητείας σὐνηθές τε xal παλαιὲν΄ 
καὶ πολλοῖς ἤδη δοθὲν, τοῦτο δὲ τότε πρῶτον ' ἀλλ᾽ 
ὅμως οὗ σφόδρα ἣν αὐτῷ περισπούδαστον. Διόπερ 
αὐδὲ ἐχέχρητο αὐτῷ, οὗ παρὰ τὸ uh ἔχειν, ἀλλὰ παρὰ 
τὸ τὰ χρησιμώτερα ζητεϊν. Καὶ γὰρ fjv πάσης χενο- 
δοξίας ἀπηλλαγμένος, καὶ ἓν µόνον σκοπῶν, ὅπως 
βελτίους ἐργάσητα: ταὺς ἀχούοντας. Διὸ xot τὸ χρη- 
σιµον καὶ taut xal τοῖς ἄλλοις Ἠδύνατο βλέπειν, 
ἐπειδῆ τῆς χενῆς δόξης ἀπήλλακτο. Ὡς Ó ve ἑχείνῃ 
καταδουλωθεὶς οὗ τὸ τῶν ἄλλων µόναν, ἁλλ᾽ οὐδὲ 
τὸ ἑαυτοῦ δυνήσεται χατιδεῖν συμφέρον. Τοιοῦτος ἣν 
à Σίμων, ὃς ἐπειδὴ πρὸς δόξαν εἶδε χενἠν, οὐδὲ τὸ 
ἑαντοῦ χρήσιμον εἶδε * τοιοῦτοι xal Ἰουδαῖοι, ot διὰ 
ταύτην τῷ διαθόλῳ τὴν οἰχείαν προξπιον σωτηρίαν. 


Ἐντεῦθεν xal εἴδωλα ἐτέχθη, xal οἱ τῶν ἔξωθεν 
φιλότοφοι ἐπὶ τὰ πονηρὰ δόγµατα ix ταύτης παρ- 
οξύναντες ἐξώχειλαν τῆς µανίας. Καὶ ὅρα τὴν διαστρο- 
«ἂν τοῦ πάθους. Διὰ yàp ταύτην κἀχείνων ἔνιοι 
πένητες ἐγένοντο,χαὶ ἕτεροι περὶ πλοῦτον ἑσπούδασαν. 
Τοσαύτη αὑτῆς ἡ τυραννὶς, ὡς καὶ Ev τοῖς ἑναντίοις 
χρατεῖν. Καὶ γὰρ ἐπὶ σωφροσύνῃ [327] τις χενοδοξεῖ, 
καὶ ἐπὶ µοιχείᾳ πάλιν ἄλλος, xat ἐπὶ διχαιοσύνῃ οὗ- 
τος, καὶ ἐπ᾽ ἁδιχίᾳ ἕτερος, xal ἐπὶ τρυφῇ, καὶ ἐπὶ 
νηστείᾳ, χαὶ ἐπὶ ἐπιειχείᾳ, καὶ ἐπὶ θρασύτητι , xal 
ἐπὶ πλούτῳ, καὶ ἐπὶ πενίᾳ. Καὶ γὰρ ἔνιοι τῶν ἔξω- 
θεν, παρὸν λαθεῖν, διὰ τὸ θαυμάζεάθαι οὐχ ἑλάμθα- 
vov. Αλλ᾽ οὐχ οἱ ἁπόστολοι οὕτως. Ότι γὰρ χαθαροὶ 
δύξης σαν, ἐδήλωσαν δι ὧν ἐποίησαν. Καὶ γὰρ ὅτε 
θεοὺς αὐτοὺς ἐχάλουν, χαὶ θύειν absol; ἦσαν παρ- 
εσκευασµένοι ταύρους ἑστεμμένους, οὐχ ἁπλῶς 
ἀπηγόρενσαν τὸ Υινόμενον µόνον, ἀλλὰ xa διἐῤῥηξδαν 
αὐτῶν τὰ ἱμάτια. Καὶ ὅτε τὸν χωλὸν διώρθωσαν, 
πάντων πρὸς αὐτοὺς χεχηνότων ἔλεγον, Τί ἡμῖν 
ἀτενίζετε ὡς ἰδίᾳ δυνάμει πεποιηκόσι τοῦ περι- 
Κατεῖν τοῦζον ; Κἀχεῖνοι μὲν ἐν ἀνδράσι θαυμάζουσ. 
πενίαν, τὰ τῆς πενίας ἠροῦντο' οὗτοι δὰ ἐν ἀνθρώποις 
χαταφρονοῦσι πενίας, xal ἐπαινοῦσι πλοῦτον. Καὶ 
οὗτοι μὲν, εἴ τι ἔλαθον, τοῖς δεοµένοις ἐπήρχουν” 
οὕτως οὗ διὰ χενοδοξίαν, ἀλλὰ διὰ φιλανθρωπίαν 
ἅπαντα ἔπραττον' ἐχεῖνοι δὲ τοὐναντίον ἅπαν, ὥσπερ 
ἐχθροὶ xat λυμεῶνες τῆς χοινῆς φύσεως ὄντες, οὕτω 
xal ταῦτα ἑποίουν. 'O μὲν γὰρ εἰς θάλατταν τὰ αὖὐ- 
τοῦ κατεπόντιζεν ἅπαντα &lxf xal µάτην, τοὺς 
παραπαίοντας xai µαινοµένρυς μιμούμανος: ὁ δὲ 
µηλόθοτον τὴν αὐτοῦ χώραν πᾶσαν ἀνῆκεν. Οὕτω 
πάντα πρὸς φιλοτιµίαν ἐποίουν, Αλλ᾽ oí, οὗτοι, 
ἀλλὰ καὶ ἐδέχοντο τὰ διδόµενα, καὶ διένεµον τοῖς 
ἑεομένοις μετὰ τοσαύτης ἐλευθερίας, ὡς xal λιμῷ 


S. JOANNIS CITRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$02 


διηνεχεῖ συζήν. El δὲ δόξης Ίρων, οὐκ ἂν τοῦτο 
ἐποίουν, τὸ λαμθάνειν χαὶ διανέµειν, δεδοιχότες µή 
τις ὑποψία γένηται χατ᾽ αὐτῶν. Ὁ γὰρ τὰ ἑαυτοῦ 
ῥίψας διὰ δόξαν, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἑτέρων οὗ λήψε- 
ται, ὥστε μὴ δοχεῖν ἑτέρων δεῖσθαι, μηδὲ ὑποπτεύε- 
σθαι. Τούτους δὲ ὁρᾷς xat διαχονουµένους καὶ προσ. 
αιτοῦντας αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν δεοµένων' οὕτω πατέρων 
ἦσαν πάντων φιλοστοργότεροι. θέα δὲ χαὶ τοὺς νό- 
µους αὐτῶν συµµέτρους, χαὶ χενοδοξίας ἁπηλλαγμέ- 
νους. ΄Βχοντες γὰρ, φησὶ, σχκεπάσµατα καὶ τρο- 
φὰς, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα: οὗ καθάπερ ὁ Σενω- 
πεὺς ἐχεῖνος ὁ ῥάχια περιθεθληµένος xal πίθον 
οἰκῶν εἰς οὐδὲν δέον, ἑξέπληξε μὲν πολλοὺς, ὠφέλησε 
δὲ οὐδένα. Ὁ δὲ Παῦλος τούτων μὲν οὐδὲν ἐποίει' 
οὐδὲ γὰρ πρὸς φιλοτιμίαν ἔθλεπεν, ἀλλὰ xa ἱμάτια 
περιδέθλητο μετὰ εὐσχημοσύνης ἁπάσης, καὶ οἰχίαν 
ᾧχει διηνεχῶς, καὶ τὴν ἀχρίδειαν ἅπασαν ἐπὶ τῆς 
ἄλλης ἀρετῆς ἐπεδείχνυτο, ἧς ὁ Κυνιχὸς χατεφρόνει 
ξῶν ἀσελγῶς, xal δημοσία ἀσχημονῶν, xaX ὑπὸ τῆς 
περὶ τὴν δόξαν μανίας συρόµενος. "Av γὰρ ἔρηταί 
τις τῆς τοῦ πίθου οἰχήσεως τὴν αἰτίαν, οὐδεμίαν 
τέραν εὑρήσει, ἀλλ᾽ f] χενοδοξίαν µόνην. 


e'. '0 δὲ Παῦλος καὶ μισθὺὸν παρεῖχε τῆς οἰχίας, ἓν 
928] f] χατέµενεν tv τῇ Ῥώμῃ. Καΐτοι (s ὁ τὰ πολ- 
λῷ εὐτονώτερα δυνηθεὶς, πολλῷ μᾶλλον τοῦτο ἴσχυ- 
σεν ἄν. Αλλ' οὐχ ἑώρα πρὸς δόξαν, τὸ χαλεπὺν 
θηρίον, τὸν δαίµονα τὸν δεινὸν, τὴν λύμην τής οἶχου- 
µένης, τὴν ἔχιν τὴν ἰοθόλον. Καθάπερ γὰρ τὸ θηρίον 
ἐχεῖνο τὴν νηδὺν τῆς τεχούσης διαῤῥήγνυσι τοῖς 
ὁδοῦσιν, οὕτω καὶ τοῦτο τὸ πάθος τὸν τίχτοντα δια- 
σπαράττει. Πόθεν οὖν ἄν τις εὕροι τῷ ποιχίλῳ τούτω 
νοσήµατι φάρμαχον; El τοὺς χαταπατήσαντας αὐτὸ 
εἰς μέσον ἀγάγοι, χαὶ πρὸς τὴν ἐχείνων εἰχόνα βλέ- 
πων, οὕτω τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν χατευθύνειε. Καὶ γὰρ 
ὁ πατριάρχης ᾿Αθραάμ’ ἀλλὰ μηδεὶς ἑγχαλείτω ταν- 
τολογίαν, εἰ πολλάκις αὐτοῦ μνημονεύοµεν, xal ἐπὶ 
πάντων. Τοῦτο γὰρ μάλιστά ἐστιν ὃ x&xsivov θαυ- 
μαστὸν ἀποφαίνει, καὶ τοὺς ph ζηλοῦντας αὐτὸν 
πάσης ἀποστερεῖ συγγνώµης. El μὲν γὰρ µέρος μὲν 
τι τοῦτον, µέρος δὲ ἕτερον κατωρθωχότα ἐπιδείχνυ- 
μεν, εἶπεν ἄν τις xal δυσχατόρθωτον εἶναι τὴν 
ἀρετήν οὐδὲ γὰρ εἶναι εὔχολον ἑνὶ πάντα ὑὁμοῦ 
χατορὶοῦν, ὧν µέρος ἕκαστος τῶν ἁγίων Ένυσεν : 
ὅταν δὲ εὑρίσχηται εἷς καὶ ὁ αὐτὸς τὰ πάντα ἔχων, 
ποἰαν ἔξουσιν ἀπολογίαν οἱ μετὰ νόµον καὶ χάριν 
τοῖς πρὸ τοῦ νόµου xal τῆς χάριτος εἰς τὸ αὐτὸ µέ- 
τρον μὴ δυνάµενοι φθάσαι; Πῶς οὖν οὗτος 6 πα- 


“τριάρχης τοῦ θηρίου τούτου περιεγἐνετο χαὶ ἑχρά- 


τησεν, ἠνίχα πρὸς τὸν ἁδελφιδοῦν ἀμφισδήτησιν εἶχε; 
Καὶ γὰρ ἑλαττωθεὶς , καὶ τῶν πρωτείων ἁποτυχὼν, 
οὖχ ἤλγησεν. Ἴστε δὲ ὅτι v τοῖς τοιούτοις ἡ αἰσχύνη 
τῆς ζημίας χείρων τοῖς μιχροφύχοις, xaX μάλιστα 
ὅταν αὐτὸς ἁπάντων χύριος (v, καθάπερ ἐχεῖνος 
τότε, xal τῆς τιμῆς πρότερος ἄρξας, μὴ ἀντιτιμῷτο. 
Αλλ' ὅμως οὐδὲν τούτων ἐχεῖνον ἔδαχνεν, ἀλλὰ xal 
τὰ δεύτερα ἔχων ἕστεργε, καὶ ἁδιχηθεὶς παρὰ τοῦ 
véou ὁ πρεσθύτης, xal παρὰ τοῦ ἁδελφιδοῦ ὁ θεῖος 
οὐχ ἠγανάκτει, οὐδὸ ἐδυσχέραινεν, ἀλλὰ χαὶ ὀφίλει 
ὁμοίως xai ἐθεράπευε. Πάλιν νικήσας τὸ, πόλεμον 
ἐκεῖνον τὸν µέγαν καὶ φοδερὺν, xal τοὺς ῥαρθάρους 


501 
instituam. Quid est, Sensu meo loqui, ut et alios in- 
stiiuam? Intelligens qux dico, et qux* possum aliis 
quoque interpretari, et cum intelligentia dicere, et 
docere eos qui audiunt. Quam decem millia verborum 
in lingua. Quare? Ut alios, inquit, instituam. Nam 
illud quidem habet ostentationem tantum, hoc au- 
tem multam utilitatem. lloc enim est, quod ubique 
querit, quod in communi sit utile. Atqui donum lin- 
guarum erat novum et alienum, propheti: autem 
donum consuetum et antiquum et multis jam datum, 


hoc autem tum primum ; sed tamen in id non mui- ^ 


tum ponebat studii. Quamobrem nec co usus es!, non 
quod non haberet, sed quod qu:xreret qu: sunt uti- 
liora : erat enim liber ab omni inani gloria, et unum 
spectabat, ut meliores redderet auditores. Propterea 
etiam poterat videre quod sibi et aliis erat utile, eo 
quod esset liber ab inani gloria. Nam qui est in ejus 
servitutem redactus, non poterit videre, non solum 
quod aliis, sed etiam quod sibi est utile. Talis erat Si- 
mon, qui quoniam ad inanem aspexit gloriam, ne vidit 
quidem quod sibi erat conducibile : tales erant Judei, 
qui propter eam diabolo suam propinarunt salutem. 

]nanis glorie vis. Philosophi Graci carpuntur. — 
llinc etiam orta sunt idola, et externi philosophi ex 
hoe furore incitati lapsi sunt ad mala dogmata. Vide 
autem hujus vitii perversitatem. Per Ώου ex iis non. 
nulli effecti sunt pauperes, et alii studium posuerunt 
in divitiis. Tanta est ejus tyrannis, ut dominetur 
ctiam in contrarijs. Nam et ex temperantia aliquis 
inani gloria afficitur, ct rursus alius ex adulterio : et 
hic quidem ex justitia, alius ex injustitia, ex deliciis 
et ex jejunio, ex lenitate et ex audacia, ex divitiis 
et ex paupertate. Nonnulli enim externi, cum liceret 
dona accipere; ut in admiratione haberentur, non 
accipiebant. Sed non sic apostoli : nam quod puri 
cessent a vana gloria, ostenderunt per ea qux? fecerunt. 
Etenim quando illos deos vocabant, et parati erant 
ad sacrificandum ipsis tauros coronatos, non solum 
prolibuerunt, sed etiam sua vestimenta sciderunt : 
ct quando claudum curaverunt , omnibus eos hianti 
ore stupentibus dixerunt : Quid nos aspicitis, tam- 
quam propria virtule fecerimus hunc ambulare (Act. 5. 
12) ? Et illi quidem inter viros paupertatem admiran- 
tes, paupertatem eligebant; hi vero ipsam eligunt 
apud homines qui paupertatem spernunt et divitias 
laudant. Et hi. quidem, si quid acceperant, egenis 
opem ferebant ; ita non propter inanem gloriam, sed 
propter benignitatem omnia faciebant : illi autem 
plane contrarium, tamquam qui essent inimici οἱ pe- 
stes communis nature, hac sic quoque faciebant. 
Nam alius quidem frustra et temere omnes suas fa- 
cultates in mare demergebat, fatuos imitans et eos 
qui sunt insanze mentis : alius autem sinebat omncs 
$uos agros depasci ab ovibus. Sic omnia apud illos 
ad vanan9 gloriam spectabant. Sed non hi, imo vero 
qua dabautur accipiebant, et distribuebant egentibus 
cum tanta liberalitate, ut etiam in fame perpetua de- 
gerent. Si autem gloriam amassent, non hoc fecis- 
sent, nempe ut acciperent et distribuerent, timentes 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXV. 


302 
ne contra ipsos aliqua foret suspicio. Nam qul sua 
abjicit propter gloriam, multo magis non accipiet ea 
qua sunt aliorum, ne videatur egere aliis, neque ve- 
niat in suspicionem. Illos autem vides et ministrantes 
et emendicantes pro egentibus : adeo erant etiam pa- 
tribus quibuslibet amantiores. Vide autem cerum 
quoque leges moderatas, et ab inani gleria liberas. 
Habentes enim, inquit, vestimenta. et alimenta, his con 
tenti erimus (4. Tim. 6. 8) : non sicut ille Sinopeus, 
qui pannis obsitus et dolium babitans, cum nihil 
essel opus, multos qdidem stupefecit, nulli autem 
profuit. Paulus autem nihil horum faciebat : neque 
eiim spectabat ambitionem et. honoris desiderium, 
sed et decore induebatur vestibus, et domi assidue 
habitabat, seque plane perfectum ostendebat in alia 
omni virtnte : quod despiciebat Cynicus, intempe- 
ranter vivens et palam indecore se gerens (a), ab 
inani gloria abreptus, Si quis enim roget cur iu dolio 
habitaverit, nullam aliam causam inveniet quam va- 
nam gloriam. 

5. Vana gloria seva bellua. — Paulus autem etiam 
domum, quam Ron: incolebat, mercede conduxit. 
Quamquam qui longe fortiora poterat, multo magis 
hoc potuisset. Sed non aspiciebat ad gloriam, szvain 
belluam, horrendum d:emonem, pestem orbis terrx, 
venenatam viperam. Sicut enim illa bestia dentibus 
uterum matris discerpit, ita etiam lioc vitium paren- 
tem dilacerat. Undenam ergo vario huic morbo inve- 
neris medicamentum ? Si eos qui ipsum conculcarunt 
in medium adduxeris, et ad illorum imaginem respi- 
ciens, sic vitam composueris. Patriarcha enim Abra- 
ham ; sed nemo mibi vitio vertat. ejusdem rei repe- 
titionem, si s:epe ejus et in omnibus memininus. lloc 
enim est quod illum quoque reddit maxime adinira- 
bilem, et eos qui non ipsum x«mulantur, omni privat 
venia. Nam si eum quidem in parte aliqua, in alia 
autem parte alium se recte gessisse ostenderimus, 
dixerit aliquis difficile esse virtutis exercitium ; non 
esse enim facile omnia simul recte gerere, quorum 
partem sanctorum singuli gesserunt : cum autem in- 
veniatur unus et idem omnia obtinere, quam habe- 
bunt excusationem qui post legem et gratiam non 
possunt ad eamdem pervenire mensuram, ad quam 
qui fuerunt ante legem οἱ gratiam ? Quomodo ergo 
hic patriarcha hanc belluam vicit οἱ superavit, 
quando fuit ei controversia cum filio fratris ? Nam 
cum minor portio ci obtigisset, ei primas partes non 
essel assequutus, non doluit. Scitis autem quod in 
his rebus dedecus est pejus damno iis qui sunt pu- 
silli animi, et maxime quando ipse omnium dominus, 
sicut tunc ille, et qui prior cceperat honorare, non 
vicissim honore afficitut. Sed tamen nihil borum il- 
lum momordit, sed et cum secundas haberet partes 
fuit contentus, et injuria affectus a juvene scnerx, et 
patruus a fratris filio, non succeusuit neque zxgre 
tulit, sed similiter eum amabat et curabat. Rursus ex 
magno illo ct terribili bello parta victoria, vique pro- 


(a) Qu:e hic de Diogene Cynico feruntur, apud Dioge- 
nem Laertium et sexcentis in aliis veterum locis habentur. 


90$ 
pulsatis et profligatis barbaris, de victoria non trium» 
phat nec erigit tropzeum : volebat enim tantum ser- 
vare, non se osientore. Excepit rursus hospites ; 
neque hie inani gloria laboravit, sod et ipse occur- 
rebat οἱ adorabat, non tamquam dans beneficium, 
Sed tamquam beneficio a(fectus : et. vocat. dominos, 
nesciens quidein quinam accessissent, et loco ancillae 
constituit uxorem. Cum autem antea in. /Egypto ad- 
mirabilis apparuisset, εἰ hanc ipsam uxorenm rece- 
pisset, tantumque esset lionorem consequutus, apud 
neininem se ostentat; sed iifügense quidem eum re- 
gem appellabant, ipse autem solvit pretium sepulcri. 
Cum autem mitteret famulum, uxorem fllio adductu- 
rum, uihil jussit magnum aut praeclarum de sc di- 
cere, sed solum sponsam adducere. Vis etiam exa- 
minare eos qui erant sub gratia, quaudo eos undique 
circunifluebat. magna doctrine gloria, et vidcre hoc 
quoque vitium tunc ejectum et eliminatum ? 

Pauli luus. — Cogita mihi hunc ipsum qui h:ec di- 
cit, quomodo semper totum Deo tribvrat, quomodo 
suorum quidem peccatorum assidue meminerit, recte 
autem factorum noh item. Sed si quando oporteat 
corrigere discipulos et cogatur hoc facere, eam rom 
vocat insipientiam, et Petro primas cedit : noc eru- 
bescit operari apud Priscillam et Aquilam (Act. 48) : 
et ubique conatus cst se ostendere humilem et abje- 
ctum, non in foro superbe incedens neque turbas 
cireumferens, sed se referens in numerum eorum qui 
suit obscuri et non insignes. Et ideo dicebat, Pra- 
sentia autem corporis est infirma (9. Cor. 10. 10), loc 
est, despicienda, et qux nullum habeat fastum ; et 
rursus : Op!o vos nihil mali facere, ne nos probati υἱ- 
deamur (2. Cor. 15. 7). Et quid mirum, si banc de- 
spicit. gloriam ? Qui enim supernam illam dcspicit, 
ut et regnum et gebhenuam, secundum Christi pla- 
citum (optat enim esse anathema a Christo [Ποπι. 
9. 5] pro Christi gloria : nam etiamsi pro Judzis 
hoc se dicat velle pati, hoc dicit, ne quis stultus pu- 
tet ipsum promissiones illis factas sibi sumere) : si 
ille etgo paratus erat ea pr:terire, quid miraris, si 
humana despicit? Sed eos qui nuiic sunt demergunt 
omnia, non solum glori» cupiditas, sed etiam con- 
trarium, contumelia ct metus infamim. Nam οἱ si 
quispiam laudaverit, intumescis, οἱ si vitupcraverit, 
dcprimeris. Et sicut corpora imbecilla offenduutur 
vel 4 quibuslibet, ita etiam pusillee et abjectie anima. 
Eos cnim qui sunt hujusmodi, non solum paupertas, 
sed etiam divitiz:: perdunt ; non tristitia solum, sed 
ctiam gaudium, el quie sunt. jucuuda magis quam 
qua tristia. Nain paupertas quidem cogit esse tecin- 
perantem ; divitize autem saepe educunt cliam ad ali- 
qued magnum molum. E! aicut qui febricitant, ab 
omuibus offenduntur : ità qui sunt animo corrupto ct 
depravito ,— leduntur ab omnibus. 

G. Christianus quomodo offici debeat erga temporalia. 
Anima quomodo curanda. Divilum mala. conditio. — 
ίσο ergo cam sciamus, ne fugiamus paupertatem , 
neque admiremur divitias ; sed animuin ita compare- 
nus ut sit aptus οἱ idoneus ad omuia. Nam qui do- 


8. JOANNIS CHI'YSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOD. 


901 
mum sedificat, non eo spectat, ut in eam non eadat 
pluvia, neque ut ad eaim non veniat radius; hoc enim 
lieri nequit; sed uLad omnia ferenda apta sit et idonea, 
Et qui navem fabricatur, non id curat tt in eam non 
irrumpant fluctus, neque ut non excitetur maris tem- 
pestas; hoc enim fieri nequit ; sed ut navis tabulata 
apta sint ad omnia. Rursus qui curam gerit corporis, 
non eo spectat ut non sit aeris inx:qualitas et intem- 
peries, sed ut corpus omuia hzc facile ferat. Sic etian 
faciamus in anima, et studium ponamus, non ut pau- 
pertatem fugiamus, neque ut simus divites, sed ut 


*" unumquodque ex iis ita tractemus , ut in tuto collo- 


cemur. Propterea iis dimissis, et divitiis et pauper- 
iati aptam efliciamus animam. Nain etiamsi nihil 
humani accidat, quod quidem ut plurimum fleri non 
potest, sic quoque crit melior qui non quxrit divi- 
las , sed oinnia facile potest ferre , quam is qui scm- 
per est dives. Quare! Primum quidem, quf est bu- 
jusmodi , ex se et apud se babet quod sit in tuto, ille 
autem extrinsecus. Et sicut miles ille melior cst qui 
confidit corpori ct arti bellicze, quam qui solum vires 
liabet in armis : ita qui a virtute septus est ct mu- 
nitus, melior est eo qui confidit pecuniis. Secundo , 
quod etiamsi in paupertatem non inciderit, fieri non 
potest ut ipse non sit obnoxius perturbationi : multos 
enin fluctus et perturbationes habent divitize, Sed 
non virtus : hiec voluptatem modo habet οἱ sccurita- 
tem : inexpugnabilem enim redit insidiantibus : con- 
ira autem diviti:e, et facile invadi possunt οἱ abripi. Et 
sicut inler animalia cervi et lepores maxime omnium 
facile capi possunt propter timiditatem a natura insi- 
tam ; aper autem et taurus et leo non facile incide- 
rint in insidiatores : ita etiam videre est in divitibus, 
et in iis qui sua sponte degunt in paupertate. Nam hic 
quidem similis est leoni et tauro, ille autem cervo et 
lepori. Quem enim non timet dives? annon latrones, 
annon principes, anion invidos, annon calumuia- 
tores? Et quid dico latrones et calumniatores, 
cum ipsos etiam famulos habeat suspectos? Et 
quid dico vivus ? ne mortuus quidem liber est a ma- 
leficio latronum, ncque mors eum potest in tuto col- 
locare ; sed et mortuum deprzdantur malefici : adeo 
instabilis et lubrica res suat divitize. Non solum enim 
perfodiuntur domus, sed etiam scpulera perrumpun- 
tur et loculi. Quid ergo his fleri potuerit miserius , 
cum ne mors quidem ei hanc praebeat securitatem ; 
sed infelix. illud curpus , πο vita quidem privatum, 
a malis que sunt in vita sit liberitum ; cum ii qui 
ea admittunt maleficia, etiam cum pulvere ct ci- 
nere contendant bellum gcrere, et multe gravius 
quam cum viveret ? Nam tunc quidem penvarium in- 
grcdientes, arculas quidem movebaut, a corpore au- 
tem. abstinebant , neque tam multà accip'ebant ut 
ipsum ctiam corpus nudarent : nunc autem uec ab iis 
quidem abstinent exsecrand:e manus eorum qui se- 
pulera effodiunt , scd ipsum 1novcnt et *versant , οἱ 
cum suimma crudelitate ipsum contumelia et probro 
aliciunt. Nam postquam terr;e mandatum fuit , illud 
etiam vestium amictu nudatum sic sinunt projectiue 


$05 
κατὰ χράτος ἑλάσας, οὐχ lymopxeuet «fj, νἰχῃ, οὐδὲ 
τρόπαιον ἵστησι' σῶσαι γὰρ ἐθούλετο µόνον, οὐχ ἐἔπι- 
δείξασθαι. Ξένους ἑδέχετο πάλιν, xal οὐδὲ ἐνταῦθα 
ἐχενοδόξει, ἀλλ᾽ αὐτὸς καὶ προσέτρεχε xal προσεχύνει, 
οὐχ ὡς εὖ ποιῶν, ἁλλ᾽ ὡς εὖ πάσχων, xal χυρίους 
καλεῖ, οὐδὲ εἰδὼς τίνες ποτέ εἰσιν οἱ παραχενόµενοι, 
xai παρίστησι την Yuvaixa iv τάξει θεραπαινίδος. 
Καὶ £y Αἰγύπτῳ δὲ mpb τούτου θαυμαστὸς οὕτω 
φανεὶς, xal αὐτὴν ταύτην τὴν γυναῖχα ἁπολαθὼν, 
xai τοσαύτης ἁπολαύσας τιμῆς, πρὸς οὐδένα ἔπι- 
δείχνυται᾽ ἀλλ οἱ μὲν ἐγχώριοι καὶ βασιλέα αὐτὸν 
ἐχάλουν, αὗτὸς δὲ xal τιμὴν χατέθαλε τοῦ τάφου. 
Καὶ ἠνίχα δὲ ἕπεμπε μνηστευσόµενος τῷ παιδὶ, οὐ- 
δὲν ἐχέλευσε µέγα περὶ αὐτοῦ xal λαμπρὸν εἰπεῖν, 
ἀλλ' ἁπιῶς ἀγαγεῖν τὴν νύμφην. Πούλει xal τοὺς ἐπὶ 
της χάριτος ἑξετάσαι, ὅτε πολλὴ πανταχόθεν αὐτοὺς 
[529] περιέῤῥει τῆς διδασκαλίας ἡ δόξα, χαὶ ἰδεῖν 
xai τότε τοῦτο τὸ πάθος ἐχθεθλημένον; 


Ἐννόησόν µοι τοῦτον αὐτὸν τὸν ταῦτα λέγοντα, 
πῶς ἀεὶ τὸ πᾶν ἀνατίθησι τῷ cip, πῶς τῶν μὲν 
ἁμαρτημάτων αὑτοῦ µέμνηται συνεχῶς, τῶν δὲ χατ- 
ορθωμµάτων οὐχέτι. Πλὴν cU ποτε μαθητὰς ἐπανορ- 
θῶσαι δέοι, χἂν ἀναγκασθῇ ποιῆσαι τοῦτο, ἀφροσύ- 
νην τὸ πρᾶγμα καλεῖ, καὶ τῶν πρωτείων τῷ Πέτρῳ 
παραχωρεῖ, xal οὐχ αἰσχύνεται ἐργαξόμενος παρὰ 
ΠρισχΏλῃ xa* ᾽Αχύλᾳ, xal πανταχοῦ ταπεινὸν ἑαυ- 
τὸν ἑσπούδαχε δειχνύναι, οὗ σοθῶν ἐπὶ «fc ἀγορᾶς, 
οὐδὲ ὄχλους περιφέρων, ἀλλ’ ἓν τοῖς ἀτήμοις χατα- 
τάττων ἑαυτόν. Aib καὶ ἔλεγεν, Ἡ δὲ παρουσία τοῦ 
σώματος ἀσθενὴς, τουτέστιν, εὐχαταρρόνητος xat 
οὐδὶν ἔχουσα xopdóv * καὶ πάλιν, Εὔχομαι ὑμᾶς μὴ 
ποιῆσωι καχὸν μηδὲν, iva μὴ ἡμεῖς δόχιµοι φα- 
ὤμεν. Καὶ τί θαυμαστὺν, εἰ δόξης χαταφρονεῖ ταύ- 
κης; O yàp τῆς ἄνω δόξης χαταφρονῶν xal βασι- 
λείας xaX γεέννης διὰ «ὃ τῷ Χριστῷ δοκοῦν (xal γὰρ 
ἀνάθεμα εὔχεται εἶναι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τῆς τοῦ 
Χριστοῦ δόξης * xàv yàp ὑπὲρ Ἰουδαίων τοῦτο λέγῃ 
βούλεαθα: πάσχειν, διὰ τοῦτο λέγει, ἵνα μὴ δόξῃ τις 
τῶν ἀνοήτων ἐπιλαμθάνεσθαι τῶν ἐπαγγελιῶν τῶν 
πρὸς αὐτοὺς γεγενηµένων) * ei τοἰνυν ἐχεῖνα παρα- 
δραμεῖν ἔτοιμος, st θαυμάζεις, εἰ τὰ ἀνθρώπων 
ὑπερορᾷ ; Αλλὰ τοὺς νῦν ἅπαντα βαπτίζει, οὐ δόξης 
ἐπιθυμία µόνον, ἀλλά χαὶ τοὐναντίον ὕδρις χαὶ ἁτι- 
μίας δέος. "Ay τε γὰρ ἑπαινέσῃ τις, ἐφυσήῆθης, ἄν τε 
ψέξη. χατηνέχθης ἄν. Καὶ καθάπερ τὰ ἀσθενῃῆ σώ- 
pata xal ἀπὸ τῶν τυχόντων ἐπηρεάξεται, οὕτω xal 
et χαµα΄ζηλοι duyat. Τοὺς γὰρ τοιούτους οὐ πενία 
µόνον, ἀλλὰ xal πλοῦτος ἀπόλλυσιν, οὗ λύπη µόνον, 
ἀλλὰ xal χαρὰ, xal τὰ χρηστὰ μᾶλλον ἢ τὰ λυπη- 
ϱ14. Ἡ μὲν γὰρ πενία xaY σωφρονεῖν ἀναγχάζε., ὁ 
8t πλούτος xal εἰς xaxóv τι μέγα ἐξάγει πολλάχις. 
Καὶ ὥσπερ οἱ πυρέττοντες πρὸς πάντα siat δυσάρε- 
στοι, οὕτω xal οἱ διςφθαρμένοι τὴν φυχἣν πάντοθεν 
πλήττονται. ι 


ς’. Ταῦτ' οὖν εἰδότες, μὴ πενίαν φεύγωμεν, μὴ 
πλοῦτον θαυμάζωμεν, ἀλλὰ τὴν ψυχὴν πρὸς πάντα ἴχα- 
vh» χατασχευάζωµεν. Καὶ γὰρ οἰχίαν τις οἰχοδομού- 
µενο», 00 τοῦτο σποπεῖ, ὅπως μήτε ὑετὸς ἐπ) αὐτὴν 
κατενεχθείη, μήτε ἀχτὶς ἔλθοι ΄ τοῦτο γὰρ ἆμήχανον ’ 
ἀλλ᾽ ὅπω: αὐτὴ ixavh Υένοιτο πάντα φἑρειν. Καὶ ὁ 
πλοῖον δὲ τεχταινόµενος, οὐχ ὅπως μὴ κύματα αὑτῷ 
προσρήξειςε, μτδὲ χειμὼν ἀρθξίη θαλάσσης, ποιεῖ τι 
καὶ μηχανᾶται ' καὶ γὰρ χαὶ τοῦτο ἀμήχανον ' 


IN EPIST. 1 ÀD COR. ΗΟΜΗ.. XXXV. 


904 


ἀλλ’ ὅπως οἱ τοῖχοι τῆς νεὼς πρὸς ἅπαντα cley &xc- 
τῄδειοι. Καὶ ὁ σώματος Φφροντίζων πάλιν οὐ τοῦτο 


, σχοπεῖ, ὅπως μἣ ἀνωμαλία ἀέρων γένοιτο, ἀλλ ὅπως 


τὸ σώμα εὐχόλως ἅπαντα ταῦτα φέροι, Οὕτω τοίνυν 
καὶ ἐπὶ τῆς φυχῆς ποιῶμεν, xal μὴ ὅπως φύγωμεν 
πενίαν, μηδὲ ὅπως γενώµεθα πλούσιοι σπουδάζωµεν, 
ἀλλ' ὅπως πρὸς την ἑαυτῶν ἀσφάλειαν ἕχαστον τούτων 
μεταχειρίσωμεν. [ὅ50]Διὸταῦτα ἀφέντες, χατασχευά- 
ζωμεν τὴν ψυχὴν xat πλούτῳ καὶ πενίᾳ ἐπιτηδείαν. 
Κάν γὰρ μηδὲν ἀνθρώπινον συµβαίνῃ, ὅπερ ὡς τὰ 
πολλὰ ἀδύνατον, xat οὕτω βελτίων ὁ μὴ πλοῦτον ζη: 
τῶν, ἀἁλλ᾽ εἰδὼς πάντα φέρειν εὐχόλως, τοῦ διαπαντὸς 
πλουτοῦντος. Ti δήποτε, Πρῶτον μὲν ὁ τοιοῦτος οἵ- 
κοθεν ἔχει τὸ ἀσφαλὲς, ἐχεῖνος δὲ ἔξωθεν. Καὶ ὥσπερ 
στρατιώτης βελτίων ὁ τῷ σώματι θαῤῥῶν καὶ τῇ 
τέχνῃ τοῦ πολεμεῖν , τοῦ τὴν ἰσχὺν bv τοῖς ὅπλοις 
ἔχοντος µόνον * οὕτω τοῦ χρήµασι θαῤῥοῦντος ὁ ἀπὺ 
τῆς ἀρετῆς πεφραγµένος ἀμείνων. Δεύτερον, ὅτε, 
xiy εἰς πενίαν μὴ καταπέοῃ, οὗ δυνατὸν αὐτὸν ἁτά - 
paxov εἶναι ' xal γὰρ πολλοὺς ἔχει χλύδωνας ὁ πλοῦ- 
τος καὶ ταραχάς. 'A)À' οὐχ ἡ ἀρετὴ, ἀλλ ἡδονὴν 
µόνον xai ἀσφάλειαν * χαὶ γὰρ ἀχείρωτον ποιεῖ τοῖς 
ἐπιθουλεύουσιν * ὁ δὲ πλοῦτος τοὐναντίον ἅπαν, εὖ- 
επιχείρητον xal ἁλώσιμον. Καὶ χκαθάπερ Ev τοῖς 
ξώοις ἔλαφοι xal λαγωοὶ μάλιστα πάντων εἰσὶν εὐχεί- 
ρωτοι διὰ τὴν ἐν τῇ φύσει δειλίαν, ὃς δξ ἄγριος χα) 
ταῦρος καὶ λέων οὐδ' ἂν ἐμπέσοιεν ῥᾳδίως τοῖς ἐπι- 
θουλεύουσιν * οὕτω δὴ χαὶ ἐπὶ τῶν πλουτούντων, xal 
ἐν πενίᾳ ζώντων ἑχόντων ἔστιν ἰδεῖν. Ὁ μὲν γὰρ τῷ 
λέοντι καὶ τῷ ταύρῳ ἔοικεν, ὁ δὲ τῇ Ελάρῳ xai τῷ 
λαγωῷ. Τίνα γὰρ οὐ δέδοιχεν ὁ πλουτῶν; οὐχὶ λῃ- 
στάς ; οὐχὶ δυνάστας ; οὗ βασχάνους ; o9 συχοφάντας; 
Καὶ τἰ λέγω λῃατὰς xal συχοφάντας, ὅπου Ye xal 
τοὺς οἰχέτας αὐτοὺς ὑποπτεύει; Καὶ τί λέγω ζῶν; 
οὐδὲ τελευτήσας τῆς τῶν λῃστευόντων χαχουργίας 
ἀπήλλαχται, οὐδὲ ἰσχύει ὁ θάνατος £v ἀσφαλείᾳ αὑ - 
τὸν καταστῆσαι, ἀλλὰ xai νεκρὸν ὄντα ουλῶσιν ol 
χακουργοῦντες * οὕτω πρᾶγμα ἐπισφαλὲς ὁ πλοῦτος. 
Οὐ γὰρ δὴ οἰχίαι διορύττονται µόνον, ἀλλὰ χαὶ τάφοι 
ἀναῤῥήγνυνται xal θῃχαι. Ti οὖν ἀθλιώτερον τούτου 
γένοιτ) ἂν, ὅταν μηδὲ θάνατος αὐτῷ παρέχῃ τὴν 
ἄδειαν ταύτην, ἀλλὰ xb δείλαιον ἐχεῖνο σῶμα οὐδὲ 
ζωῆς ἁἀποστερηθὲν ἁπήλλακται τῶν Ev τῇ ζωῇ χα- 
χῶν, τῶν τὰ τοιαῦτα χαχουργούντων xal πρὸς κόνιν 
xai τέφραν ἑἐπε,γοµένων πολεμεῖν, χαὶ πολλῷ χαλε- 
πὠτεροὺ, ἣ ἠνίχα ἔνη; Τότε μὲν γὰρ εἰς ταμ.εἷον 
εἰσιόντες, τὰ χιθώτια μὲν ἐχίνουν, τοῦ σώματος Ob 
ἀπείχοντο, xai οὐχ ἂν τοσαῦτα ἔλαδον, ὡς χαὶ αὐτὸ 
γυμνῶσαι τὸ σῶμα * νυνὶ δὲ οὐδὲ τούτων ἀπέχονται 
αἱ μιαραὶ τῶν τυμθωρύχων χεῖρες, ἀλλὰ χινοῦσιν 
αὐτὸ χαὶ περιστρέφουσι , καὶ μετὰ πολλῆς ὠμότητος 
ἑνυδρίζουσι. Μετὰ γὰρ τὸ παραδοθῆναι τῇ Υῇ, Υν- 
μνὸν xal τῆς ἐχεῖθεν περιδολῆς καὶ τῆς ἀπὸ τῶν 
ἱματίων ποιῄσαντες, οὕτως ἀφιᾶσιν ἑλῥίφθαι,. Τίς 
οὖν οὕτω πολέμιος, ὡς ὁ πλοῦτος, ζώντων μὲν καὶ 
τὴν duyhv ἀπολλὺς, τελευτησάντων δὲ xal τὸ σώμα 
ἑνυδρίζων, καὶ οὐδὲ τῇ yf] κρύπτεσθαι συγχωρῶν ; 9 
χοινὸν χαὶ τῶν χαταδίχων ἐστὶ, xat τῶν ἐπὶ τοῖς αἱ- 
σχίστοις [351]- ἑαλωχότων. Ἐκείνους μὲν γὰρ τοῦ. 
θανάτου τὴν δίχην ἀπαιτήσαντες οἱ νοµρθέται, οὐδὲν 
περαιτόρω περιεργάζονται * τούτους δὲ ὁ πλούτος 
xa! μετὰ θάνατον πικροτάτην ἀπαιτεῖ δίχην, γυμνο-ς 
προτιθεὶς xal ἀτάρους, θέαµα δεινὸν xal ἐλεεινόν. 
Καὶ γὰρ τῶν ἀπὸ φήφου τοῦτο πασχόντων xat θυμοῦ. 
δικαστιχοῦ γαλεπώτερα οὗτοι πάσχωυσιν. Ἐκεῖνος 


995 
μὶν γὰρ µίαν «hy πρώτην xat δευτέραν ἡμέραν µεί- 
ναντες ἄταφοι, τῇ ΥΠ παραδίδονται: οὗτοι δὲ ὅταν 
παραδοθῶσι τῇ Yi, τότε γυμνοῦνται xal ὑθρίζονται. 
Ei δὲ μὴ xai τὴν θήχην λαδόντες ἀπέρχονται οἱ λῃ- 
σταὶ, οὐχέτι τῷ πλούτῳ χάρις, ἀλλὰ τῇ πενίᾳ xàv- 
ταῦθα * αὕτη γὰρ αὐτὴν φυλάττει ' ὡς cel ve xal 
καύττν ἐνεχειρίσαμεν τῷ πλούτῳ, xal ἀφέντες ἀπὸ 
λίθου κατασχευάζειν αὐτὴν, ἐχαλχεύσαμεν ἀπὸ χρυ- 
020, καὶ ταύτην ἂν ἁπωλέσαμεν. Οὕτως ἄπιστον 
πρᾶγμα ὁ πλοῦτος, χαὶ οὗ τῶν ἑχόντων τοσοῦτόν 
ἐστιν, ὅσον τῶν ἁρπάζειν ἐπιχειρούντων. Ὥστε πε- 
ριττὸς ὁ λόγος ἐχεῖνος ὁ Βπουδάζων δειχνύναι ὅτι 
δυσχείρωτυν ὁ πλοῦτος, ὅπου οὐδὲ kv τῇ ἡμέρα τῆς 
τελευτῆς τυγχάνουσιν ἀσφαλείας οἱ τοῦτον ἔχοντες. 
Kaítot γε τίς πρὸς τὸν ἀπελθόντα οὐ καταλλάττεται, 
χἂν θηρίον ᾗ, κἂν δαίµων, χἂν ὁστισοῦν; xai γὰρ 
ἡ θέα ἰκανῆ καὶ τὸν σφόδρα σιδηροῦν χαὶ ἀνάλγητον 
ἐπιχάμφαι. Διά τοι τοῦτο, ὅταν τις ἵδῃ νεκρὸν, xàv 
ἐχθρὸν ἴδη, χἂν πολέμιον, μετὰ τῶν φιλτάτων δα- 
xpótt * xal ἡ μὲν ópyh μετὰ τῆς ζωῆς σθέννυτα:, ὁ 
δὲ Eco; ἐπεισάγεται. Καὶ οὐχ ἄν τις ἐπὶ χίδους χαὶ 
ἐχφορᾶς διαγνοίη τὸν ἐχθρὸν, xat τὸν οὐ τοιοῦτον * 
οὕτως ἅπαντες τὴν χοινην αἱδοῦνται φύσιν, xat τοὺς 
περὶ αὐτὴν εἰσενεχθέντας νόµους. 'AXA' ὁ πλοῦτος, 
οὐδὲ τούτου τυχὼν, ἀφίησι τὴν ὀργὴν τοῖς χτησα- 
µένοις αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ τοὺς οὐδὲν ἠδιχημένους τοῦ 
τετελευτηχότος ἐχθροὺς χαθίστησ.ν, c! γε τὺ vexpby 
αῶμα γυμνοῦν, τῶν σφόδρα ἐχθρῶν xaX πολεμίων 
ἑστί. Καὶ ἡ μὲν φύσις καὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῷ xat- 
αλλάττει τότε, ὁ δὲ πλοῦτος xai τοὺς οὐδὲν ἔχοντας 
ἐγχαλεῖν ἐχπολεμοῖ, καὶ ἐν ἑρημίᾳ πολλῇ τὸ apa 
αἰχίζεται. Καΐτοι πολλὰ ἐχεῖ τὰ δυνάµενα ἐπισπά- 
σασθαι πρὸς οἶχτον, αὐτὸ τὸ νεκρὸν εἶναι, τὸ ἀχίν- 
vtov, τὸ πρὸς Υην ὁδεύειν xal φθορὰν, τὸ μηδένὰ 
παρεῖναι τὸν βοηθῄσοντα. Αλλ οὐδὲν τού-ων χατα- 
xÀd τοὺς μιαροὺς ἐχείνους διὰ τὴν ἀπὸ τῆς πονηρᾶς 
ἐπιθυμίας τυραννίδα. 'O γὰρ τῆς φιλοχρηματίας 
ἔρως, χαθάπερ τις τύραννος ἀπηνὶς, ἐφέστηχεν Ey- 
χελευόμενος αὐτοῖς τὰ ἁπάνθρωπα ἐπιτάγματα ἐχεῖ- 
να, xal θηρία ποιῄσας, οὕτως ἐπὶ τὰς θἠχας ἄγει. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


Καθάπερ γὰρ θτρία τοῖς τετελευτηχόσιν ἐπιτιθέμε- 
vot, οὐδ' ἂν τῶν σαρχῶν ἀπέσχοντο, εἶ γέ που ypf- 
σιµα ἣν αὐτοῖς τὰ µέλη. Τοαῦτα ἀπολαύομεν τοῦ 
πλούτου, xal μετὰ τελευτὴν ὑθδριξόμενοι, xal ταφῆς 
ἁ ποστερούµενοι, ἧς xal οἱ τὰ ἀνῄχεστα τετολµηχότες. 
ἀπολαύουσιν. "Ext |332] οὖν, εἰπέ µοι, στέρξοµεν 
αὐτὸν τὸν οὕτω πολέμιον; Mt, παραχαλῶ, μὴ, ἁδελ- 
qol, ἀλλὰ φεύγωμεν ἁμεταστρεπτί ΄ χὰν εἰς χεῖρας 
ἔλθῃ τὰς ἡμετέρας, pi χατέχωμµεν ἕνξον, ἀλλὰ δἠ- 
σωµεν αὐτὸν ταῖς τῶν πενῄτων χερσί. Ταῦτα γὰρ 
αὐτὸν δύναται μᾶλλον τὰ δεσμὰ χατέχειν, xal Ex τῶν 
ταµιείων ἐχείνων οὐδέποτε διαφεύδετα:, χαὶ ὁ ἅπι- 
στος οὗτος μένει λοιπὸν πιστὸς, χείροήΒης, ἅμερας, 
τῇ τῆς ἑλεημοσύνης δεξιᾷ ταῦτα γενόμενος. "Av μὲν 
οὖν παραγένηταίἰ ποτε ἡμῖν, ταύτῃ παραδώμεν αὖ- 
τόν ἂν δὲ μὴ παραγένηται , μὴ ζητῶμεν, μηδὲ ἆγ- 
χωμεν ἑαυτοὺς, μηδὲ τοὺς ἔχοντας µακαρίζωμεν. 
Ποῖος γὰρ οὗτος µακαρισµός; πλὴν εἰ μὴ xal τοὺς 
θηριοµάχους ζηλωτοὺς εἶναι φαίης, ὅτι τὰ πολυτί- 
pta ἐχεῖνα θηρία χαταχλείσαντες ἑαυταῖς φυλάτ- 
τουσιν οἱ τοὺς τοιούτους τιθέντες ἀγῶνας, αὐτοὶ μέντοι 
οὗ προσελθεῖν, οὐχ ἄγασθαι τολμῶντες, ἀλλ ἀγω- 
νιῶντες αὑτὰ xal τρέμοντες. Τοιοῦτον γάρ τι xal ot 
πλουτοῦντες πάσχουσιν, ὥσπερ Ünpiov ἀπηνὲς iv 
τοῖς ταµιείοι κχκαταχλείσαντες τὸν πλοῦτον, xal 
χαθ) ἑκάστην παρ᾽ αὐτοῦ τὴν ἡμέραν µυρία δεχόµε- 
vot τὰ τραύματα, ἀπεναντίας τοῖς θηρίοις. Ἐχεϊῖνα 
μὲν γὰρ ὅταν ἐξαγάγῃς, τότε λυµαίνεται τοῖς ἆπαν- 
τῶσιν ' οὗτος δὲ ὅταν συγχεχλεισµένος T xal φυλατ- 
τόµενος, τότε ἀπόλλυτι τοὺς χεχτηµένους αὐτὸν xat 
φυλάττοντας. 'AXX ἡμεῖς τὸ θηρίον τοῦτο ποιῄσωμεν 
fius pov. Ἔσται δὲ ἤμερον, ἂν μὴ καταχλείωµεν αὐτὸ, 
ἀλλὰ ταῖς ἁπάντων τῶν δεοµένων προσάγωμεν ysp- 
σίν. Οὕτω xal τὰ µέγιστα ἐντεῦθεν χαρπωσύμεθα 
ἀγαθὰ, καὶ àv τῷ παρόντι βίῳ μετὰ ἀσφαλείας xat 
χρηστῆς ζῶντες ἑἐλπίδος, xal κατὰ τὴν μέλλουσα» 
ἡμέραν μετὰ παῤῥησίας ἱστάμενοι ' ἧς γένοιτο πἀν- 
τας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φ'λανθρωπἰα, xat τὰ 
ἑδῆς. 





OMIAIA Αα’. 


'A6e.lzol, μὴ παιδία γίεσθε ταῖς φρεσὶν, d.LAà 
τῇ κχαχίᾳ νγηπιάξετε, ταῖς δὲ «ρεσὶ τἐλειοι γ- 
vEC 08. 

α’. Εἰχότως μετὰ τὴν πολλὴν χατασχευὴν xal τὴν 
ἀπόδειξιν, σφοδρότερον χέχρηται τῷ λόγῳ, xal πολλῇ 
τῇ ἐπιτιμῆσει, xal παραδείγματος µέμνηται χαταλ- 
λήλου τῷ ὑποχειμένῳ. Καὶ γὰρ τὰ παιδία πρὸς μὲν 
τὰ μιχρὰ xéynvs xal ἑπτόηται, τῶν δὲ σφόδρα µε- 
Υάλων οὐ τοσοῦτον ἔχει θαῦμα. Ἐπεὶ οὖν xat οὗτοι 
γλωσσῶν ἔχοντες χάρισµα, τὸ πᾶν ἔχειν ἐνόμιζον, 
ὅπερ τῶν ἄλλων ἔσχατον fjv, διὰ τοῦτό «ᾳησι, Mi) 
παιδία Ί{νεσθε, τουτάστι, μὴ ἀνόητοι, ἔνθα συν- 
ετοὺς εἶναι χρὴ, ἁλλ᾽ ἐχεῖ νῆπιοι χαὶ ἀρελεῖς, ἔνθα 
ἁδιχία, ἕνθχ κξνοδοτία, ἔἕνθα φύσημα ΄ τὸν γὰρ τῇ 
χαχίᾳ νηπιάζοντα xal φρόνιμον εἶναι δεῖ. "Ὥσπερ 
γὰρ φρόνησις μετὰ xaxoupylac οὐκ ἂν εἴη φρόνησις, 
οὕτω χαὶ ἀφέλεια [265] μετὰ ἀνοίας οὐχ ἂν εἴη ἀφέ- 
Ἀεια. Καὶ γὰρ &v τῇ ὀφελείᾳ καὶ τὴν ἄνοιαν φεύγει» 


δεῖ, καὶ ἓν τῇ φρονῆσει την πονηρίαν. Καλάπερ γὰρ 
οὔτε τὰ πιχρὰ φάρμαχα πέρα τοῦ δέοντος,͵ οὔτε τὰ 
γλυχέα ὀνίνησιν, οὕτως οὐδὲ ἀφέλεια χαθ) ἑαυτὴν, 
οὐδὲ φρόνησις. Διόπερ ἁμφότερα χαταχεράσαι χε- 
λεύων ὁ Χριστὸς ἔλεγε, Γίνεσθε φρόγιμοι ὡς cl 
ὄφεις, καὶ ἀχέραιοι ὡς αἱ περιστεραί. TL δέ στι 
νήπιον εἶναι xaxíq; Τὸ μηδὲ εἰδέναι τί ποτέ ἐστι 
xaxía* τοιούτους γὰρ αὐτοὺς civat ἐθούλετο. Διὸ xal 
ἔλεγεν, ᾿"Οήως ἀχούεται ἐν ὑμῖν ποργεία. O2x 
εἶπε, Τολμᾶται, ἁλλ᾽, "AxoUecat. "Iave γὰρ ὅλως τὸ 
πρᾶγμα, φησίν ' ἡχούσατε γὰρ αὐτό ποτε. Καὶ γὰρ 
ἐβούλετο xat ἄνδρας αὐτοὺς εἶναι xal παϊΐδας, ἀλλὰ τὸ 
μὲν ἐν τῇ χαχίᾳ, τὸ δὲ ἐν τῇ φρονήσει. Οὕτω γὰρ 
xai ὁ ἀνῆρ γένοιτ ἂν ἀνὴῆρ, ἐὰν xal παιδίον f] * ἕως 
δὲ ἂν μὴ παιδίον T] τῇ πονηρίᾳ, οὐδὲ ἀνὴρ ἔσται. 'O 
γὰρ χαχοῦργος οὑκ ἔσται τέλειος, ἀλλ᾽ ἀνόητος. Ἐν 
τῷ γὰρ »όμῳ }γέγραπται, ὅτι ἐν ἔτεογ.ώσσοις, 
xal ἐν χεί.εσι ἑτέροις Aa.lijec τῷ Aag τεύζῳ, 


505 


jacere. Quis est ergo divitiis major hostis, qux vivorum 
quidem perdunt animam, mortuorum autem etiam cor. 
pus probro et contumelia afficiunt, et ne terra quider 

tegi permittunt ? quod quidem est commune et iis qui 
sunt condemnati, et rerum turpissimarum convicti. 
Nam cum de illis quidem poenas capitis exegerint, legis- 
latores nihil ulterius inquirunt : ab his autem divitize 
post inortem penas gravissimas exigunt, nudos expo- 
pentes et insepultos, spectaculum grave οἱ miserabile. 
Hi enim graviora ferunt, quam ii, qui id patiuntur a ju» 
dicis calculo et ira. Nam illi quidem cum uno et altero 
die imanseriut insepulti, terr maudantur: hi vero cam 
1ο. mandati fuerint, tunc nudantur, probroque et 
contumelia afficiuntur. (uod si non etiam rapto loculo 
recedunt latrones , de eo non divitiis, sed paupertati 
sunt liabend» gratiz : ipsa enim illum eripit. Nam 
si eum commisissemus divitiis, et non ex lapide 
construxissemus eum, sed ex auro, eum quoque per- 
didissemus. Adeo infida res sunt diviti, nec tam 
Sunt eorum qui habent, quam eorum qui rapere ag- 
grediuntur. Quamobrem supervacanea est illa oratio, 
qu: comatur ostendere disitias esse expugnatu diffi- 
ciles, cum nec in die quidem mortis tuti siut qui cas 
possident. Atqui quis non reconciliatur cum mortuo, 
etiamsi sit fcra, etiamsi daemon, etiamsi quilibet alius ? 
&ufficit enim spectaculum ad flectendum vel ferreum 
vel doloris expertem. Propterea cum quis viderit 
mortuum, etiamsi viderit inimicum et hostem, laery- 
suatur cum amicissimis : el ira quidem exstinguitur 
cum vita, ejus autem locum subit misericordia. Et in 
exsequiis οἱ funeris elatione non discreveris inimicum 
ab eo qui hujusmodi non cst : ità omnes communem 
reverentur naturam, et cas qua de ea late sunt leges. 
Divitiz autem ne hoc quidem assequutzz, iram im- 
mittunt in eos qui ipsas possident; sed et cos qui 
nulla affecti sunt injuria reddunt inimicos defuncti, 
siquidem mortuum corpus nudare est acrium inimi- 
corum οἱ hostium. Et natura quidem etiam inimicos 
ei tunc reconciliat ; divitie autem etiam in eos 
bellum gerunt, quos ne possunt quidem ullius cri- 
minis accusare, et in magna solitudine crudeliter 
&xviunt in eorpus. Atqui multa suni illic. qux 
possuni attrahere ad misericordiam, hoc ipsum 





IN EPIST. 1. AD CO. HOMIL. XXX VI. 


306 
quod sit mortuum, quod immobile, qnod ad ter- 
ram tendat et corruptionem, quod nemo adsit opem 
laturus. Sed nihil horum frangit illos exsecrandos , 
gropter tyrannidem qua ex ?jmproba oritur cupi- 
ditate. Amor enim pecunie, tamquam immanis qui- 
dam tyrannus, urgel inhumona jussa imperans, 
eosque in feras mutatos , ita ducit ad loculos. Nam 
tamquam ferz mortuos invadentes, ne a carnibus 
quidem abstinuerint, si membra illis essent utilia. l1os 
fructus percipimus ex divitiis, ctiam post mortem 
probro et contumelia affecti et sepultura privati, quam 
assequuutur etiam qui nefaria perpetrarunt. Easne 
ergo, dic, rogo, adhuc amabiinus qu:e nobis sunt adeo 
infeste οἱ inimiee ? Nequaquam , rogo, nequaqu:un 
fratres, sed fugiamus, nec faciem ad ea retro verta- 
mus; et si in manus nostras venerint, ne intus reti- 
neamus, sed eas pauperum manibus alligemus. llxc 
enim vincula eos magis possunt retinere, et numquam 
effugient ex illis penuariis; isteque infida: de cxtero 
manent fideles, placid:, mansuete, eleemosyna 
dextera sic commutat. Si quando ergo ipsx ad nos 
accesserint, ipsi eas tradamus : sin autem nou adfue- 
rint, ne qu:eraius, nec nos ipsos suffocemus , neque 
eos qui habent beatos existimemus. Quomodo enim 
beatus hic existimandus? nisi cos qui cum bestiis 
pugnant beatos dixeris, quod in pretio habitas illas 
bestias sibi inclusas servent qui talia proponunt cer- 
tamina, ipsi non audentes accederc nec taigcre, sed 
ipsas formidantes et contremiscentes. lloc ipsum ac- 
cidit etiam divitibus, qui tamquam immanem bestam 
divitias incluserunt in penuariis, et ab ipsa singulis 
diebus vulnera accipiunt innumerabilia, contrario 
plane modo quam fiat in bestiis: Nam illa» quidem , 
quando eas eduxeris, tunc exilium afferunt ii8 qui 
illis occurrunt : ist:2 autem cum fuerint inclusz et 
Scrvabe, tunc eos perdunt qui ipsas possident et ser- 
vant. Sed nos bestiam hanc reddamus mansuetam, 
Erit autem mansueta , si eam non incluserimus , sed 
in omnium egentium manus adduxerimus. Sic et 
maxima bona inde percipiemus, et in vita pr:esenti 
tuto ac secure et cum bona spe viventes, et in die 
futuro stantes cum fiduria : quam detur nobis omni- 
bus assequi gratia et benignilate, etc. 


φ 





HOMILIA XXXVI. 


Ca». 14. v. 90. Fratres, nolite pueri. effici meutibus , 
sed malitia parvuli estote, mentibus autem perfecti 
-slote. . 

1. Merito post multam confirmationem et demon- 
strationem oratione utitur vehementiore et multa in- 
crepatione, et meminit exempli przsenti rei con- 
grueniis. Pueruli enim ad parvfquidem hianti ore 
siupent ct mirantur, rcrum autem valde magnarum 
non tania tenentur admiratione. Quoniam ergo isti 
quoque linguarum habentes donum, se totum habere 
existimabant, quod quidem erat aliorum ultimum , 
prepterea dicit 2 Nolite pueri effici ; hoc est, non insi- 
pientes, ubi oportet esse sapientes; sed illic pucri ct 


simplices, ubi est injustitia, nbi inanis gloria , ubi 
tumor. Eum enim , qui vitio est infans, etiam pru- 
dentem esse oportet. Sicut enim prudentia cum im- 
probitate nequaquam fuerit prudentia : ita etiain εἶπι- 
plicitas cum amentia non fuerit simplicitas. Nam ct 
in simplicitate fugienda est amentia , ct in prudentia 
vitium et nequitia. Quemadmodum enim-neque amara 
nequc dulcia medicamenta prosunt , si talia sint plus 
quam par sit: ita nec simplicitas per se, ncc pru- 
dentia. Quamobrem Christus utraque jubens contem- 
perare dicebat : Estote prudentes sicut serpentes , οί 
simplices sicut columbe (Matth. 10. 16). Quid est au- 
tein esse parvulos scu infantes malitia seu vitio ? Ne 


301 
nosse quidem quid sit vitium : eos enim vult esse ta- 
les. Et idco dicebat : Omnino inter vos auditur forni- 
catio (1. Cor. 5. 1). Non dixit, Perpetratur, sed , 
Auditwr. Rem enim, inquit, omnino scilis ; ipsam 
enim aliquando audivistis. Volebat enim ipsos esse ct 
viros et pueros, sed hoc quidem im vitio, illud vero 
in prudentia. Sic enim et vir, vir foerit, si fuerit par- 
vulus : quamdiu autem non fuerit infans vitio, ne vir 
quidem erit. Nam qui est sceleratus , non erit perfe- 
etas, sed insipiens. 21. In lege enim scriptum est : In 
aliis linguis et in labiis aliis loquar populo huic , et nec 
sic exaudient me, dicit. Dominus. Atqui nusquam in 
lege scriptum est, sed sicut prius dixi, universam ve- 
terem. Seriptaram semper vocat legem et. prophetas 
et historias. Adducit autem testimonium ex Isaia 
propheta, rursus. doni gloriam diminuens ad illorum 
utiiitatem ; sed tamen ipsum eum laude ponit. Hiud 
enim , Nec sic, erat ostendentis snfficere miraculum 
ad eos percelleudos : si autem non crediderunt , eo- 
rim fuisse culpam. Et eur hoc feeit Deus, si non erant 
credituri? Ut semper eerneretur facere qu:e sua sunt. 
Cum ergo ostendisset etiam ex prophetia , signum 
non valde esse utile, subjunxit : 92. Jtaque lingua in 
sigmum. sunt non. fidelibus, sed infidelibus : prophetia 
autem non infidelibus, sed fidelibus. 95. Si ergo conve- 
niat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loguan- 
Iur, intrent autem ídiotee aut infideles, nonne dicenl 
quod insanitis ? 24. Si autem omnes prophetent , iutrel 
autem quis infidelis vel idiota, convincitur ab omnibus, 
dijudicatur ab omnibus : 95. ef. sic occulta. cordis ejus 
snanifesta. fiunt, et. cadens. in faciem. adorabit Deum, 
pronuntians quod vere Deus in vobis sit. Multam ος iis, 
que dicta sunt, hic videbis dubitationem. Si enim in- 
fidelibus signuin sunt lingaz , quomodo dicit : Si vi- 
derint vos linguis loquentes infideles, dicent vos in- 
sanire ? et si prephetia non infidelibus, sed fidelibus, 
quomodo ex ea lucrabuntor etiam infideles ? Si enim 
intret, inquit, infidelis vobis prophetantibus, convincitur 
ab omnibus , dijudicatur ab omnibus. Non hzc autem 
solum, sed ctiam post eam secunda hinc oritar quie- 
so : apparebit enim lingua rursus major prophetia. 
Nam si lingu:e sunt in signum infidelibus, prophetia 
autein fidelibus, id quod alios attrahit et conjungit , 
majus est eo quod familiares ac domesticos componit 
οἱ concinnat. Quid est ergo quod dictum est? Nibil dif- 
ficile nec obscurimm neque prioribus contrarium, sed 
valde conveniens, si attendamus. Nam prophetia qui- 
dem utrisque est apta, lingua autem minime. Ideo 
eum de lingua dixisset eam esse in signum, addidit , 
Non [idelibus , scd infidelibus, hisque in signum, hoc 
est, ad stupefaciendum, non adeo autem ad instituen- 
dum. ΛΙ in prophetia, inquit, lioc ipsum fecit dicens : 
Prophetia autem non infidelibus , sed fidelibus. Neque 
enim fidelis epus habet ut eignuim videat , sed solum 
doctrina indiget et institutione. Quomodo ergo , in- 
quit, dicis prophetiam utrisque essc utilem, cum ipse 
dicat, Non infidelibus , scd fidelibus οἱ diligenter οἱ 
exacte examinaveris, scies quod dicitur. Non eniin 
dixit prophetiam non essc utilem infidelibus, scd non 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIHEP. CONSTANTINOP. 


206 
esse in signum, ut linguam , scilieet inutile. Neque 
infidelibus utile qnid est lingua : unum enim est ejos 
opus ac nimmis, obstupefacere solum ac conturbare. 
Signum est enim ex iis quie sunt media : o4 quando 
dicit : Fac mecum signum, et addit, in bonum ; et rer- 
sure, Factus. sum. lamquam prodigium multis ( Psal. 
83. 47. et 70. 7), hoc est, in signum. 

2. Et ut scias eum hic adduxisse signum, non quasi 
faciat aliquid omni ex parte utile , id quod cx ille f 
inducit. Quid hoc est autem ? Dicent, inquit, quod ist- 
sanitis. Hoc autem dicit, non ex natura signi, sed ος 
illorum amentia. In(idelcs autem quando audieris, ne 
existimes eosdem ubique dici , sed aliquando eos qui 
morbo laborant incurabili, et manent ejusmodi ut nom 
possiut eorrigi ; aliquando autem etiam ces qui pos- 
sunt mulari : quales fucrunt tempore apostolorum 
qui admirabontur ea quz dicuntur magnalia Dei; cu- 
jusmodi fuit Cornelius. Hoc est ergo quod dicit : Pro- 
phetia quidem est et in infidelibus et in. idelibus ; 
linguam autem audieutes infideles et insipientes, noa 
solum non lucrifaciunt, sed eliam cos qui loquuntur 
irident tamquam insanos : est enim eis solum in si- 
gnum , hoe cest, ut tantummodo obstupeseant. Nam 
si sapuissent, ctiam lucrati essent propter sigmum 
quod fuit illis datum. Non enim tunc erant solum qui 
ebrietafis insimularent, sed niulti eos etiam admira- 
bantur tamquam Dei magnalia loquentes : quamobrem 
qui irrideb nt crant insipientes. Et ideo Paulus non 
absolute dixit : Dicent vos insanire, sed addidit, idiote 
et infideles. Prophetia autem non pbsolute in signum, 
sed ad filer et utilitatem utrisque est apta et utilis. 
Idque etsi non stati, per ea tamen qu:e deinceps se- 
quuntur, apertius interpreta'us est, dicens : Cenvin- 
citur ab omnibus. Si enim omnes prophetent , inquit , 
intret. autem. quis. infidelis. vel idiota, comeineitur ab 
emnibus , dijudicatur ab omnibus : et sic ocenlta cordis 
ejus fiunt manifesta, et cadens in (aciem adorabit Deum, 
pronuntians quod. vere Deus in vobis sit. Qawnobrem 
non hoc solum major est prophetia, quod vim abeat 
in utrisque, sed etiam quod ex infidelibus eos attrahat 
qui sunt impudentiores. Neque enim idem erat mira- 
culum quando Sopphiram convicit, quod quidem erat 
proplietia ; et quando linguis loquebatur Petras : scd 
tunc quidem fuerunt omnes eoerciti ; quxndo autem 
loquebatur linguis, etiam pro deliro est habitus. Cura 
ergo dixisset linguam non profuisse, et hoc ipsum 
rursus extenuasset, eo quod culp»m in Judz:os con- 
tulisset , procedens ostendit id etiam lxdere. Et cur 
datum est? Ut procedat cum interpretatione : nam 
absque illo etiam contrarium evenit apud insipientes. 
Si, enim , inquit, omnes loquantur linguis , ingrediam- 
lur autem infideles et idiot, dicent vos insanire ; sicut 
etiam apostoli existimati sunt ebrii : dicebant enim , 
Musto li sunt repleti ( Act. 2. 13). Sed nen. est signi 
eulpa, verum illorum ruditatis et iujustiti:e. Propterea 
adjecit, Jdiote et infideles : quare illorum imperitize 
et infidelitatis cst existimatio. Nam ut prius dixi, non 
iu iis qux:e dantur vitio, sed in iis quze non multum 
juvant , conatur donum ponere , ut ^os reprimat, et 


50) 7 


xa) οὐδ' οὕτως εἰσακούσονταί µου, «λέγει Κύριος. 
Καίτοι γε οὐδαμοῦ ἓν τῷ vópup γέγραπται, ἀλλ', ὅπερ 
ἔφθην εἰπὼν, πᾶσαν τὴν Παλαιὰν si νόµον χαλεῖ 
χχὶ τοὺς προφίτας xai τὰς ἱστορίας. Παράγει δὲ τὴν 
μαρτυρίαν ἀπὸ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου, πάλιν ὑπο- 
τεµνόµενος τοῦ χαρίσματος τὴν δόξαν, πρὸς τὸ axsi- 
νων χοῄσιμον * &AX ὅμως χαὶ οὕτω pet! ἐγχωμίου 
τίθησιν αὐτύ. Τὸ γὰρ, Οὐδὲ οὕτω, δεικνύντος ἦν, 
ὅτι ἱκανὸν ἣν αὐτοὺς ἐχπλῆξαι τὸ θαῦμα”: εἰ δὲ οὐκ 
ἐπείσθησαν, ἑχείνων τὸ ἔγχλημα. Καὶ τίνος ἕνεχεν 
αὑτὸ ἐποίησεν ὁ θεὸς, εἰ μὴ ἔμελλον πείθεσΏαι; "Iva 
τὰ αὐτοῦ πανταχοῦ φαίΐνηται ποιῶν. Δείξας τοίνυν 
xai ἀπὸ τῆς προφητείας. ὅτι οὗ σφόδρα χρὴσιμον 
τὸ σημεῖον, ἐπήγαγεν * "Ὥστε al γλῶσσαι elc ση- 
pev εἶσιν, οὗ τοῖς πιστεύουσιν, ἀ..1ὰ τοῖς ἁπί- 
στοις * ἡ δὲ προφητεία οὗ τοῖς ἀπίστοις, ἀ-ι.δὰ 
τοῖς πιστεύουσιν. "Eàr οὖν συνέ.1θῃ ἡ ExxAncía 
ὅ-ξη ἐπὶ τὸ αὐτὸ, καὶ πάντες γλώσσαις «να-λῶσιν, 
εἰσέλθωσε δὲ ἰδιῶται ἡ ἄπιστοι, ovx. ἑροῦσι», 
ὅτι Maívso0e ; ἘἙὰν δὲ πάντες προφητεύωσιν, 
εἰσέ-θῃ 66 cic ἄπιστος 7) ἰδιώτης, ἑνέγχεται ὑπὸ 
πάντων, ἀναχρίνεται ὑπὸ πάντων καὶ οὕτω τὰ 
κρυπτὰ τῆς χαρδἰας αὐτοῦ garspà γίνεται, xal 
πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον προσχυνήσει τῷ 869 àx- 
aryéAAur, ὅτι 8e0c Orto ἐν ὑμῖν ἐστι. Πολλὴν 
ἐνταῦθα ix τῶν εἱἰρημένων τὸν ἑπαπόρησιν ἴδοι τι; 
ἄν. El γὰρ τοῖς ἀπίστοις σημεῖόν εἰσιν αἱ γλῶσσαι, 
πῶς λέχει, Ἔλν ἴδωσιν ὑμᾶς γλὠσσαις λαλοῦντας οἱ 
ἄπιστοι, ἐροῦσι», ὅτι Μαίνεσθε; καὶ el προφητεία οὗ 
τοῖς ἀπίστοις, ἆλλλ τοῖς πιστεύουσι, πῶς καὶ οἱ 
ἄπιστοι ἐξ αὐτῆς χερδανοῦσιν, 'Eàv yàp εἰσέΊθῃ, 
qnoi, ἄπιστος προφητευόντων» ὑμῶν , &Aéryscat 
ὑπὸ πάντων, xal ἀνακρίνεται. Οὐχ αὕτη δὲ µόνον, 
&)Àà χαὶ μετὰ ταύτην δευτέρα ἑτέρα ζήτησις ἑἐντεῦ- 
Ózv φύεται * φανεῖται γὰρ ἡ γλῶττα πάλιν τῆς προ- 
φητείας μείζων. El γὰρ αἱ γλῶσσαι εἰς σημεῖον τοῖς 
ἀπίστοις, ἡ δὲ προφητεία τοῖς πιστοῖ;, τὸ τοὺς ἆλλο- 
τρίους ἑἐφελχόμενον [ὁ5ὲ] καὶ οἰκειοῦν, μεῖνον τοῦ 
ῥυθμίξοντο; τοὺς οἰκείους. Τί οὖν ἐστι τὸ εἰρημέ- 
voy ; Οὐδὲν ὃ,σχολον οὐδὲ ἁσαρὲς οὐδὲ ἑναντίον τοῖς 
ἔμπροσαθεν, ἁλλά χαὶ σφόδρα συμθαΐνον, ἐὰν προσ- 
έχωμεν. Ἡ μὲν γὰρ προφητεία ἁμφοτέροις ἐπιτή- 
δξιος, ἡ δὲ γλῶττα οὐκέτι. Διόπερ εἰπὼν ἐπὶ τῆς 
γλώττης, Elc σηµεῖόν ἐστι, προσέθηχεν, Οὐ τοῖς 
πιστεύουσιν, d.L1à τοῖς ἀπίστοις, xal τούτοις elc 
€ nft&tOY, τουτέστιν͵ εἰς ἔκπλτξιν, οὐχ εἷς χατήχησιν 
τωσοῦτον. ᾽Αλλὰ xai ἐπὶ τῆς προφητείας, not, τὸ 
αὐτὸ τοῦτο ἐποίησεν, εἰπὼν, 'H δὲ προφητεία οὐ τοῖς 
dale toic, dA Aà τοῖς πιστεύουσ!». υὐδὲ γὰρ χρείαν 
ἔχει ὁ πιστὸς ar ustoy ἰδεῖν, ἀλλὰ διδασκαλίας δεῖται 
µόνον xai χατηχήσεως. Πῶς οὖν σὺ λέγεις, φησὶν, 
ἀμφοτέροις χρήσιμον εἶναι την προφητείαν, αὐτοῦ 
ἀέγοντος, OD τοῖς ἀπίστοις, ἁ.λὶὰ τοῖς πιστεύου- 
οι; Ἐὰν ἀκριδῶς ἑξετάσῃς, εἴσῃ τὸ λεγόμενον. 
Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι οὐχ ἔστι χρήσιμος ἡ προφητεία 
τοῖς ἀπίστοις, ἀλλ, Οὐκ ἔστιν εἰς σημεῖον, ὡς ἡ 
γλῶττα, ἀνωφελὲς δηλονότι, Ο0ὐδὲ τοῖς ἀπίστοις τι 
χρήσιµον d γλὠῶττα  ἓν γὰρ αὐτῆς ἐστι τὸ ἔργον, τὸ 
ἐκπλῆξαι µόνον χαὶ θορυδῆσαι. Τὸ γὰρ σγμεῖον τῶν 
µέσων ἐστίν * ὡς ὅταν λέγῃ, Ποίησον μετ ἐμοῦ ση- 
{:41οΥ, καὶ ' προστίθησιν, εἷς ἀγαθόν xal πάλιν, 
᾿ΕΥεγήθην» ὡσεὶ τέρας τοῖς πο].οῖς, τουτέστιν, 
εἰ; σγμεῖον. 

B. Καὶ ἵνα µάύῃς, ὅτι τὸ ση μεῖον ἐνταῦθα οὐχ ὡς 


IN FPIST. 1 AD COR. ΠΟΜΗ,. XXXVI. 


308 
πάντη yofotuóv τι ποιοῦν παρῄγαγεν, &rtyavs τὸ 
ἐᾷ αὐτοῦ Ὑινόμενον, TL δὲ ἣν τοῦτο; Εροΐσ:, φη- 
civ, ὅτι Μαίνεσθε. Τοῦτο δὲ οὐ παρὰ τὴν τοῦ ση- 
µείου φύσιν, ἀλλὰ παρὰ τὴν ἄνοιαν ἐχείνων. "Amt- 
στους δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ τοὺς αὐτοὺς πανταχοῦ 
νόµιξε λέγεσθαι, ἀλλὰ ποτὲ μὲν τοὺς tX ἀνίατα vo- 
σοῦντας καὶ ἁδιορθώτους μένοντας, ποτὲ δὲ τοὺς xal 
µεταθαλέσθαι δυναµένους. οἷοι σαν ἐπὶ τῶν ἆπο- 
στόλων οἱ θαυμάζοντες τὰ λεγόμενα τοῦ θΞοῦ µεγα- 
λεῖα * οἷοι ἐπὶ τοῦ Κορνηλίου. "O τοίνυν λέγει, τοῦτά 
ἐστιν * óc: ἡ μὲν προφητεία χαὶ ἓν τοῖς ἀπίστοις xat 
ἐν τοῖς πιστοῖς ἰσχύει ' τὴν δὲ γλῶτταν ἀκούοντες οἱ 
ἄπιστοι καὶ ἀνόητοι, οὗ μόνον οὐ κξερδαίνουσιν, ἀλλὰ 
xoi χαταγελῶσιν, ὡς µαινοµένων, τῶν φθεγγοµένων, 
Καὶ γὰρ εἰς σημεῖόν ἔστιν αὐτοῖς µόνον. τουτέστιν, 
εἰς τὸ ἐχπλήττεσθαι ἁπλῶς ' ὡς of γε νοῦν ἔχοντες 
χαὶ ἑχέρδαινον, δι) ὃ ἐδόθη τὸ am ustov. Οὐ và µόνον 
ol µέθην αὐτῶν χατηγοροῦντες σαν τότε, ἀλλὰ 
πολλοὶ xal ἐθαύμαξον αὑτοὺς, ὡς τὰ μεγαλεῖα τοῦ 
θεοῦ διηγουµένους ὥστε οἱ γελῶντες, οἱ ἀνόητοι 
ἦσαν. Ai καὶ Παῦλος οὐχ ἁπλῶς εἶπεν, Εροῦσιν 
ὅτι Ma/vec0s, ἀλλὰ προσέθηκεν, διῶται xal ἄπι-- 
στοι. Ἡ δὲ προφητεία οὐχ ei; σημεῖον ἁπλῶς, ἀλλὰ 
καὶ εἰς πίστιν xaY εἰς ὠφέλειαν ἀἁμφοτέρηις ἐπιτη- 
δεία καὶ χρήσιμος. Καὶ τοῦτο εἰ xal ph εὐθέως, 
ἀλλὰ διὰ τῶν ἑξῆς σαφέστερον ἠρμήνευσεν, εἰπών " 
ΟΕάέγχεται ὑπὸ πάντων. Ἑὰν γὰρ πάντες προ- 
Φηζεύωσι, φησὶν, εἰσέ.0ῃ δέ [235] τις ἄπιστος ἃ 
ἰδιώτης, ἑέγχεται ὑπὸ πάντων, ἀνακρίγεται 
ὑπὸ πἀντω», καὶ οὕτω τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας 
αὐτοῦ cavepüà ΊἨ/νεται, καὶ πεσὼν ἐπὶ πρόσωπο» 
Xpocxvrijcst τῷ ep, ἀπαγ]έα.Ίωγ ὅτι θεὸς ὄν- 
toc ἐν ὑμῖν &ctir. Ὥστε οὐ τούτῳ μόνου μείζων 
ἡ προφητεία τῷ ἐν ἑχατέροις ἰσχύειν, ἁλλὰ xal τῷ 
τους ἀναισχυντοτέρους τῶν ἁπίστων ἑἐφέλχκεσθαι. 
0ὐδὲ γὰρ τὸ αὐτὸ θαῦμα dw, ὅτε την Σάπφειραν 
Ίλεγξεν, ὅπερ προφητείας Tv, χαὶ ὅτε γλώσσαις 
ἑλάλει Πέτρος * ἁλλὰ τότε μὲν πάντες συνεστάλησαν, 
ὅτε δὲ γλώσσαις ἑλάλει, xal παραπαίοντος ἔλαθδε 

ξαν. Εἰπὼν τοίνυν, ὅτι οὐχ ὠφέλησε γλῶττα, xai 
ὑποτεμόμενος πάλιν αὑτὸ τοῦ:ο τῷ τὸ ἔγχλημα εἰς 
τους Ἰουδαίους περιτρέφαι, προϊὼν δείχνυσιν ὅτι 
xaX βλάπτει. Καὶ τίνος, φησαὶ», ἕνεχεν ἐδόθτ; "Iva 
μετὰ ἑρμηνείας προῖῃ ' ὡς τούτου χωρὶς, xaX τοῦ- 
ναντίον ἀχθαίνει παρὰ τοῖς ἀνοῆτοις. Ἐάν γὰρ. qnot, 
γώσσαις πάντες Jadocur, εἰσέίθωσι δὲ ἄπιστοι 
i] ἰδιῶται, ἐροῦσιν, ὅτι Μαΐνεσθε᾽ καθάπερ οὖν xal 
οἱ ἀπόστολοι µεθυόντων ἑλάμθανον ὑπόνοιαν' 0ὗτοι 
γὰρ, φτοὶ, 1Ἱεύχκους µεμεστωμέροι εἰσίν. Αλλ' οὗ 
τοῦ σηµείου κατητορἰα, ἀλλὰ τῆς ἐχείνων ἰδιωτείας. 
Διὰ τοῦτο προσέθηχεν, ᾿]Ιδιῶται καὶ ἄπιστοι, ὥστε 
τῆς ἐχείνων ἀπειρίας dj ὑπόληψις χαὶ ἀπιστίας. 
Ὅπερ γὰρ ἔφθτν εἰπὼν, οὐκ ἓν τοῖς διαθεθληµένοις, 
ἁλλ᾽ &v τοῖς οὗ σφόδρα ὠφελοῦσι σπουδάζε. χατατάξαι 
τὸ χάρισμα, xal τοῦτο, ὥστε χαταστεῖλαι αὐτοὺς xdi 
εἰς ἀνάγκην ἁγαγεῖν τοῦ τὸν ἑρμηνεβονται ἐπιζ ητεῖν. 
Ἐπειδῇ γὰρ οὗ πρὸς τοῦτο ἑώρων, ἀλλὰ πρὸς ἐπί- 
δειξιν αὐτῷ καὶ φιλοτιµίαν Σχἐχρηντο οἱ πολλοὶ, ἀπὸ 
τούτου μάλιστα ἀπάχει, δειχνὺς ὅτι εἰς δόξαν παρα- 
6)άπτοντα:, μανίας ὑπόληψιν χτώµεννι. Καὶ τούτο 
μάλιστά ἐστιν, ὃ συνεχῶς ἐπιχειρεῖ χατασκτνάςειν 
ὁ Παῦλος. ὅταν τινὸς ἀπάγειν βούληται, εἰς αὐτὰ à 
ἐπιθυμεῖ δείχνυσιν αὐτὸν παραθλαπτόμενον. Καὶ σὺ 
τοίνυν οὕτω motel * ἂν ἡδονῆς ἁπαγάγῆῃς, δεῖξον ὅτι 


30) 
4b πρᾶγμα πικρὀν * ἂν κενοδοξίας ἀφέλκῃς, δεῖξον ὅτι 
τὸ πρᾶγμα ἁἀτιμίας γἐµον. Οὕτω xal Παῦλος ἐποίει, 
Καὶ γὰρ πλουσίους ἀποσπῶν τοῦ περὶ τὰ χρήματα 
ἔρωτος, οὐκ εἶπεν ὅτι βλαθερὸν ὁ πλοῦτος µόνον, ἀλλ 
ὅτι χαὶ εἰς πειρασμοὺς ἐμδάλλει. Οἱ γὰρ βου.]όμεγοι 
π.1ουτεῖν, φησὶν, ἐμπίπτουσι' εἰς πειρασμὀ». 
Ἐπειδὴ γὰρ δοχεῖ πειρασμῶν ἁπαλλάττειν, τοὺναν- 
τίον αὐτῷ περιέθηκεν οὗπερ ἑνόμιζον οἱ πλουτοῦντες. 
Εἴχοντο πάλιν τῆς σοφίας τῆς ἔξωθεν ἕτεροι, ὡς 
ταύτῃ τὸ δόγµα ἱστῶντες' ἔδειξεν ὅτι οὗ µόνον οὐ 
βοηθεῖ τῷ σταυρῷ, ἀλλ᾽ ὅτι xal χενοῖ αὐ-όν. Εἴχοντο 
τοῦ δικάκεσθαι παρ) ἑτέροις, ἀνάξιον ἡγούμενοι 
παρὰ τοῖς οἰκείοις, ὡς τῶν ἔξωθεν σοφωτέρων ὄντων᾽ 
δείχνυσιν ὅτι τὸ ἔξω διχάζεσθαι, αἰσχρόν. Ἐϊχοντο 
τῶν εἰδωλοθύτων, ὡς τελεἰαν γνῶσιν ἐπιδειχνύμενοι: 
ἔδειξεν ὅτι τοῦτο Ὑνώσεως ἀτελοῦς, τὸ μὴ εἰδέναι 
οἰχονομεῖν τὰ τῶν πλησίον. θὕτω καὶ [556] ἐνταυθα, 
ἐπειδὴ ἑπτόηντο περὶ τὸ χάρισμα τοῦτο τὸ τῶν γλωσ- 
σῶν, δόξης ἐρῶντες, δείχνυσιν ὅτι τοῦτο μὲν οὖν µά- 
λιστα αὐτοὺς καταισχύνει, οὗ µόνον δόξης ἆπο- 
στεροῦν, ἀλλὰ καὶ µανίας ὑπολήψει περιθάλλον. Αλλ' 
οὐχ εὐθέως τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ µυρία πρότερος εἰπὼν, 
ὅτε εὐπαράδεχτον τὸν λόγον ἑποίησε, τότε τὸ σφόδρα 
πχράδοξον ἐπάγει. Καὶ τοῦτο δὲ αὐτὸ τὸ θεώρημα 
σύνηθες Τὸν γὰρ μέλλοντα διασαλεύειν δόξαν πεπη- 
γυῖαν xaX εἰς τὸ ἑναντίον περιτρέπειν, οὐχ εὐθέως τὰ 
ἑναντία λέγειν δεῖ ἐπεὶ χαταγέλαστος ἔσται παρὰ 
τοῖς προχατε.ληµµένοις ὑπὸ τῖς ἑναντίας dioou* 
ἐπειδὴ τὸ σφόδρα παράδοξον οὐκ ἂν γένοιτο Ex προοι- 
µίων εὐπαράδεκτον, ἀλλὰ χρὴ πρότερον ὑπορῦξαντα 
' καλῶς δι ἑτέρων, τότε εἰς «b ὀναντίον περιτρέπειν. 


Υ’. Οὕτω γοῦν χαὶ ἐπὶ τοῦ γάμου διαλεγόµενος ἑποί- 
σεν. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ προσεἶχον ὡς ἄνεσιν ἔχοντι 
τῷ πράγµατι, αὐτὸς δὲ ἐξούλετο δεῖξαι, ὅτι τὸ μὴ 
γαμεῖν ἄνεσις, el μὲν εὐθέως τοῦτο εἶπεν, οὐκ ἂν οὔ- 
τως εὐπαράδεχτον αὐτὸ πεποίηχε * νυνὶ δὲ μετὰ πολλὰ 
αὐτὸ θεὶς, xat εὐχαίρως εἰσάγων, σφόδρα καθἰχετο 
τῶν ἀκουόντων. Τοῦτο xai ἐπὶ τῆς παρθενίἰας πε- 
ποίηκε. Καὶ γὰρ πρὸ τοῦα πολλά εἰπὼν, xal μετὰ 
ταῦτα πάλιν, τότε φησὶν, ὅτι 'χΥμῶν φείδοµαι, καὶ, 
Θέ1ω ὑμᾶς ἁμερίμγους εἶναι. Τοῦτο δὴ xal ἐπὶ 
τῶν γλωττῶν ποιεῖ, δεικνὺς ὅτι οὐ µόνον ἀποστερεῖ 
δόξης, ἀλλὰ χαὶ χαταισχύνει τοὺς ἔχοντας παρὰ τοῖς 
ἀπίστοι;. Ἡ δὲ προφητεία τοὐναντίον καὶ αἰσχύντς 
ἀπήλλακχται τῆς παρὰ τοῖς ἀπίστοις, καὶ δόξαν ἔχει 
μεγίστην καὶ ὠφέλειαν. O0 γὰρ ἑρεῖ τις ἐπὶ τῆς προ- 
φητείας, ὅτι Μαίνονται, οὐδὲ καταγελάσεται τῶν προ- 
φητευόντων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐχπλαγήσεται χαὶ θανυ- 
μάσεται τούτους. Ε.ἰέγχεται γὰρ ὑπὸ πάντων τουτ- 
έστιν, ἃ ἐπὶ χαρδίας ἔχει, ταῦτα εἰς µέσον ἄγεται, 
καὶ δείχνυται πᾶσιν. Οὐχ ἔστι δὲ ἴσον εἰσελθόντα 
τινὰ ἰδεῖν μὲν Περσιστὶ, τὸν δὲ Συριστὶ φθεγγόµενον, 
xai εἰσελθόντα ἀχοῦσαι τὰ ἀπόῤῥητα τῆς αὐτοῦ 
διανοίας, χαὶ εἴτε πειράζων xal μετὰ πονηρᾶς γνώ- 
Ine. εἴτε ὑγιῶς εἰσελήλυθε » xat ὅτι τὸ xal τὸ αὐτῷ 
πέπραχται, καὶ τὸ βεδούλευται" πολὺ γὰρ τοῦτο 


à l.egendam videlur πρὸ τούτον, οἱ ila legit interpres 
vetus, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


310 


ἐχείνου φρικωδέστερον xai χρησιμώτερον. Δια δὴ 
τοῦτο, ἐπὶ μὲν τῶν γλωσσῶν crotv, ὅτι Malvecóe: 
ἀλλ' οὐκ οἴχοθεν τοῦτο ἀποφαίνεται, ἀλλ ἀπὸ «T; 
ἐχείνων χρίσεως ἜΕροῦσι γὰρ, φησὶν, ὅτι Μαί- 
γεσθε. Ἑνταῦθα δὲ xaY τῇ τῶν πραγμάτων χέχρηται 
φήφῳ, xà τῇ τῶν ὠφελουμένων. ᾿Εέγχεται γὰρ, 
φησὶν, ὑπὸ πάντων, ἀνγακρίγεται ὑπὸ πάντων», 
xal οὕτω τὰ xpvacà τῆς καρδίας αὐτοῦ φανερὰ 
1ἴφεται, καὶ οὕτω πεσὼν ἐπὶ πρόύωπον προσκυ- 
γήσει τῷ θΘεῷ, ἁπαγγέλ.Ίων ὅτι θεὸς ὅγτως év 


[937] ὑμῖν ἐστι». Ὀρᾶς ὅτι τοῦτο ἀναμφιαθήτητον: 


Ἐχεῖ μὲν γὰρ ἀμφιθάλλεται τὸ γινόµενον, xal µα- 
νίαν ἄν τις αἰτιάσχιτο τῶν ἁπίστων ’ ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν 
τοιοῦτον ἔσται, ἀλλὰ xal θαυμάσεται xal προσχυνή- 
σει, διὰ τῶν ἔργων πρότερον ὁμολογῶν, εἶτά χαὶ διὰ 
τῶν ῥημάτων. Οὕτω xai Ναθουχοδονόσορ τὸν θΘεὸν 
προσεχύνησε λέγων, 'Ex' ἀ-ϊηθείας ὁ Θθεὸς ὑμῶν 
αὐτός ἐστι θεὸς ἀπόκα.λύπτων μυστήρια, ὅτι 
ἠδυγἼθης ἀποκα.)ύύαι τὸ μυστήριον τοῦτο. Εἶδες 
τῆς προφητείας τὴν ἰσχὺν, πῶς τὸν ἄγριον ἐκεῖνον 
µετέδαλε xal κατήχησε καὶ εἰς πίστιν Ίγαγε; Τί 
οὗν ἐστιν, ádbeAzol ; "Orav συνἐρχησθε, ἕκαστος 
ὑμῶν φα.μὸν ἔχει, διδαχἡ» ἔχει, γ1ῶσσαν ἔχει, 
ázxoxdlvyur ἔχει, ἑρμηγείαν ἔχει' πάντα πρὸς 
οἰἱκοδομὴν γηνἐσθω. ᾿Ορᾶς τοῦ Χριστιανισμοῦ τὴν 
χρηπῖδα xav τὸν xavóva; Ὥσπερ γὰρ τεχνίτου ἔργον 
τὸ οἰχκοδομεῖν, οὕτω χαὶ τοῦ Χριστιανοῦ τὸ τοὺς 
πλησίον διὰ πάντων ὠφελεῖν. Ἐπειδὴ δὲ σφόδρα 
xatíópaus τοῦ χαρίσµατος, ἵνα μὴ δόξη περιττὸν 
εἶναι ' τὸν γὰρ τύφον αὐτῶν χατασπάσαι βουλόµενος, 
µόνον τοῦτο πεποίηχε"' πάλιν ἀριθμεῖ αὑτὸ μετὰ τῶν 
ἄλλων, λέγων Ῥαμὸν ἔχει, διδαχὴν ἔχει, γ.ῶσ- 
σαν ἔχει. Καὶ γὰρ φαλμοὺς τὸ παλαιὸν ἑποίουν ἁ πὸ 
χαρίσµατος, xal ἑδίδασχον ἀπὸ χαρίσµατος. ἁλλ᾽ 
ὅμως ἅπαντα ταῦτα πρὸς ἓν βλεπέτω, φηαὶ, τὴν τοῦ 
πλησίον διόρθωσιν ΄ μηδὲν ἁπλῶς γινἐσθω. El γὰρ μὴ 
παραγίνῃ τὸν ἁδελφὸν οἰκοδομήσων, τί xal παρα- 
γίνῃ; Οὐ 65 πολύς pot λόγος τῆς τῶν χαρισµάτων 
διαφορᾶς ' ἑνὸς ἐμοὶ µέλει µόνον, xal τὸ σπουδαςό- 
µενόν pot Ev, τὸ πρὸς οἰκοδομὴν ἅπαντα ποιεῖν. θὕτω 
χα) ὁ τὸ μικρὸν ἔχων χάρισμα, τὸν τὸ μέγα ἔχοντα 
παραδραμεῖται, ἐὰν τοῦτο προσῇ. Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ 
τὰ χαρίσματα, ἵνα oixoboum vat ἔχαστος * ὡς ἐὰν μὴ 
τοῦτο γίνηται, χαὶ εἰς χρῖμα ἔσται τὸ χάρ:σµα τῷ 
λαδόντι. Τί γὰρ, εἰπέ µοι, ὄφελος τοῦ προφττεύειν; 
τί δὲ ὄφελος τοῦ νεχροὺς ἐγείρέιν, ὅταν μιδεὶς ὁ 
χερδαίνων ᾗ; Ei δὲ τοῦτο τῶν χαρισµάτων τὸ τέλος, 
ἔξεστι δὲ αὐτὸ χαὶ ἑτέρῳ χατασχευάζειν τρόπῳ ya- 
ῥρισµάτων χωρὶς, μὴ µέγα ἐπὶ τοῖς σηµείοις φρόνε:, 
μηδὲ ταλάνιζε σαυτὸν, ὁ τῶν χαρισµάτων ἑστερημέ- 
νος. Εἶτε δὲ γ.ώσσῃ τις AaAst, κατὰ δύο, ἢ τὸ 
π.λεῖστον τρεῖς, xal dvà µέρος, xal slc διερµη- 
νευέτω. ᾿Εὰν δὲ μὴ ᾗ διερµηγευτὴς, σιγάτω ἐν 
ἐχκλησίᾳ, ἑαυτῷ δὲ .ἰαείτω καὶ τῷ θεῷ. Τί λέ- 
γεις; εἶπέ pov τοσαῦτα εἰπὼν περὶ γλωσσῶν, ὅτι 
ἀνόνητον. ὅτι περιττὸν, ἐὰν μὴ ἑρμηνέα ἔχῃη, χελεύεις 
πάλιν γλώσσαις λαλεῖν; OO χελεύω, φησὶν, ἀλλ οὐδξ 
χυλύω: ὡς ὅταν λέχη, El τις ὑμᾶς κα.λεῖ τῶν ἀπὲ. 
eter, καὶ θὲΊετε πορεύεσθαι, οὐχὶ νομοθετῶν τὸ 
πορεύεσθαι λέγει, ἀλλ᾽ οὐκ ἐἑπέχων' οὕτω xal ἐνταῦθα, 


509 
necessitatem afferat requirendi ejus. qui interprete- 
tur. Nam quoniam non eo spectabant, sed ad osten- 
tationem glorizque ct honoris cupiditatem multi hoc 
dono utebantur, ab eo maxime abducit, ostendens 
eos in gloria et existimatione magnum damnum ac- 
cipere, ut qui in insanis suspicionem veniant. Et 
hoc est maxime, quod assidue adstruere conatur 
l'aulus ; quando vult ab aliqua re abducere, ostendit 
eum Lzdi in iis ipsis quz desiderat. Et tu quoque fac 
similiter : si a voluptate abducas, ostende rem esse 
acerbam ; si ab inani gloria abstrahas , ostende rem 
esse plenam dedecore et infamia. Sic etiam faciebat 
Paulus. Divites enim avellens ab amore pecuniz, non 
dixit solum noxias esse divitias, sed etiam injicere in 
tentationes : nam ait, Qui volunt divites esse, incidunt 
in tentationem (1. Tim. 6. 9). Quia enim videbantur 
liberare a tentationibus, eis tribuit contrarium ejus 
quod existimabant divites. Alii externze operan da- 
bant sapientizo, tamquam liac ratione dogma stabi- 
lientes : ostendit eam non solum cruci non opem 
ferre , scd etiam eam exinanire. Urgebant ut judica- 
rentur apud alios, existimantes indignum ο556 judi- 
cari apud suos, ac si externi essent. sapientiores : 
ostendit esse turpe foris judicari. Accedebant ad ea 
qu:e erant idolis immolata, tamquam perfectam osten- 
tantes scientiam : ostendit boc essc imperfectze scien- 
tia, nescire administrare ea quae Sunt proximoruim. 
Ita hic quoque, quoniam linguarum donum stupentes 
admirabantur, gloriam amantes, ostendit hoc quidem 
eos maxime dedecore afficere, non solum cos pri- 
vans gloria , sed etiam illos in insaniz suspicionem 
conjiciens. At non statim boc dixit; sed cum prius 
iunumera dixisset, quaudo effecit ut facile excipere- 
tor grataque esset oratio, tunc subjungit id quod est 
admirabile et przter opinionem. Est autem hzc me- 
ditatio ipsi familiaris. Eum enim qui firmam senten- 
tiam est labefacturus et in contrarium conversurus 
firmiter stabiliterque conceptam opinionem, non 
oportet statim dicere contrarium : esset euim ridicu- 
lus apud eos, quos contraria pracoccupavit sententia. 
Nam quod est valde admirabile et przeter opinionem, 
non facile admitti poterit ab initio; sed oportet, cum 
per alia prius recte suffoderis et irrepseris , sic con- 
vertere in contrarium. 

5. Sic certe fecit etiam disserens de matrimonio. 
Nam quoniam multi animum adhibebant matrimonio 
tamquam rei in qua esset quies οἱ recreatio; ipse 
autem volebat ostendere, non jungi matrimonio esse 
quietem ac recreationem, si statim quidem hoc di- 
xisset, non fecisset ut hoe tam facile admitteretur : 
nunc autem cum post multa hoc posuisset, opportune 
inducens, facile pereulsit auditores. Hoc etiam fecit 
in virginitate. Nam eum antea multa dixisset, et rure 
sus postea, tunc dicit : Vobis parco : et, Volo vos esse 
sine solficitudine (1. Cor. 7. 28. 53). Hoc facit etiam 
m linguis, ostendens eas non solum privare gloria, 
sed eos etiam, qui hoc donum habent, probro ac de- 
decore afficere apud infideles. Prophetia autem con- 
tra probro ac dedeeore vaeat apud infideles, et ma- 

PaTRhOL. Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD 60. HOMIL. ΧΧΧ). 


910 
ximam habet gloriam et utilitatem. Nam in prophetia 
nemo dicet eos insanire, nec irridebit ους qui pro- 
phetant, sed contra eos stupebit et admirabitur. Ar- 
guunlur enim ac convincuniur ab omuibus ; lioc est, 
ea qui habet in corde in medium adducuntur et 
ostenduntur omnibus. Non sunt autem paria, ingres- 
sum quempiam videre, illum quidem Persice loquen- 
tem, huac autem Syriace; et ingressum audirearcana * 
ejus mentis, sive tentans et malo animo, sive sincere 
et bono animo sit ingressus ; et quod hoc quidem ab 
illo gestum sit, de illo autem sit consultatum : lioc 
enim est illo multo terribilius et utilius. Propterea in 
linguis quidem dicit vos insanire : sed hoc ex se non 
dicit, verum ex illorum judicio : Dicens enim, inquit, 
quod insanitis. Hic autem utitur et rerum sententia, 
et eorum qui juvantur. Convincitur enim, inquil, ab 
omnibus, dijudicatur ab omnibus : οἱ sic occulta cordis 
ejus manifesta fiunt, et ita cadens ille in faciem adorabit 
Deum, pronuntians quod verc Deus in vobis sit. Viden' 
quod hoc quidem sit indubitatum? Nam illic quidem 
de eo quod fit ambigitur, et quispiam ex infidelibus 
id adscripserit insanis : hie autem nihil erit hujus- 
modi, sed.et admirabitur et adorabit, faeiis primum 
confitens, deinde etiam verbis. Sic etiam Nabuchodo- 
nosor Deum adoravit dicens : In veritate Deus vester 
ipse est Deus revelans mysteria, quoniam potuisti reve- 
lare mysterium isiud (Dan. 2. 41). Vidistin' vim pro- 
phetize, quomodo ferocem illum mutaverit el insti- 
tuerit et ad fidem deduxerit? 26; Quid ergo est, [ratres? 
Cum convenitis, unusquisque vestrum psalmum habet, 
doctrinam habet, linguam | habet, revelationem habet, 
interpretationem habet : omnia ad edificationem fiunt. 
Vidistiu' Christianismi fundamentum et regulam ? 
Sicut enim est artificis officium xdificare, ita etiam 
Christiani proximis per omnia prodesse. Quoniam 
autem in donum valde est invectus, ne videatur esse 
supervacaneum ; eorum enim fastum volens depri- 
mere, hoc solum fecit : rursus ipsum cum aliis annu- 
merat, dicens : Psalmum hübet, doctrinam habet, lin- 
guam habet. Etenim psalmos olim faciebant ex clia- 
rismate seu dono, et docebant ex dono : sed tamen 
haec omnia, inquit, ad ununi aspiciant , nempe ad 
proximi correctionem : nihil fiat temere et inconsi- 
derate. Si enim non accedis fratrem zediflcaturus, cur 
accedis? Non magna a me habetur ratio chari*matum 
differenti: : unum est mihi curae, et tnum est. in 
qued meum pono studium, nempc ut omnia fiant ad 
vdificationem. ]ta etiam qui parvum habet donum, 
eum qui magnum habet superabit ac przetervchetur, 
si boc adsit. Propterea enim sunt dona, ut unusquis- 
que zedificetur. Si hoc enim non factum fuerit, erit 
donum ei qui accepit, ad condemnationem. Quid enit, 
dic mihi, prodest prophetare ? quid vero mortuos ex- 
citare, cum nullus sit qui lucretur? Si hie ost porro 
donorum finis, licet autem etiam alio modo hoc con- 


ficere absque donis, πο propter signa efferaris et in. 


solescas, neque te miserum esse existimes, quo si» 
charismatibus privatus. 37. Sive lingua quis lequitur, 
secundum duos , aut ut mullum tres et per partes, ei 


20 


911 
«nus interpretetur. 98, Si autem non fuerit interpres , 
taceat in ecclesia, sibi autem loquatur et. Deo. Quid di- 
Cis, qu:eso ? cum de linguis tam mulia dixeris, quod 
id sit inutile, quod supervacaneum, nisi habeat inter- 
pretem, rursus jubes loqui linguis ? Non jubeo, in- 
quit, sed nec prohibeo ; ut quando dicit, Si quis vos 
vocat infidelium, et vultis ire (4. Cor. 10. 27), non hoc 
dicit legem ferens ut eas, sed neque retinens; ita hic 
etiam, Sibi autem loquatur et Deo. Si non potest, in- 
quit, tacerc, sed est adeo honoris et inanis gloriz eu- 
pidus, apud se loquatur. Quare hoc ipso quod sic 
permisit, prohibuit, ut qui pudore affecerit. 

4. Quod etiam facit alibi disserens de consuetudine 
cum uxore, et dicens : Hoc autem dico propter incon- 
tinentiam vestram (1. Cor. 7). Sed quando de prophe- 
tia loquebatur, non sic dixit; sed quomodo ? Impe- 
^ rando et legem ferendo : Prophete autem duo aut tres 
loquantur. Et nusquam hic quazrit interpretem, neque 
08 obstruit prophetanti, sicut illic, dicens : Si non sil 
interpres, taceat. Neque enim sufficit is qui lingua 
loquitur. Quamobrem si quis habeat utrumque do- 
nuni, loquatur ; 8i autem non habeat, vul autem lo- 
qui, cum interprete lioc facint. Propheta enim esi 
interpres, sed Dei, tu autem hominis. Si autem non 
sit. interpres, taceat. Nihil enim supervacanee. fleri 
oportet, nibil ad ambitionem et honoris studium. 
Sibi autem loquatur et Deo; hoc cest, in mente, ei sen- 
sim et absque strepitu, si velit. Non est enim. hec le- 
gem ferentis, sed forte potius pudorem incutientis 
per concessionem, sicut quando dieit, δὲ quis awem 
esurit, domi comedat (1. Cor. 11. 54) ; et cum videatur 
concedere, eo ipso illum tangit acrius. Non enim 
ideo, inquit, convenitis, ut vos dona habere osten- 
datis, sed ut eos qui audiunt zdificetis : quod etiam 
dixit initio, Onnia ad edificationem fiant. 99. Pro- 
phete autem duo aut tres dicam, et εα(ετὶ dijudicent, 
Nusquam plurimum posuit sicut in linguis. Et quid 
hoc, inquies? neque enim sufficientem ostendit esse 
prophetiam, si aliis permittit judicium. Imo vero est 
valde sufficiens : neque enim huic sicut illi os ob- 
struxit, et silentium indixit, si non sit qui interprete- 
tur ; neque sicut de illo dixit, Si non sil interpres, ta- 
ceat : iia de hoe quoque, Si non sit qui discernat, ne 
prophetet ; sed solum muniit auditorem. Hoc enim 
dixit ad eos monendos ut caverent, ne inter eos in- 
eurreret vates ac divinator. Nam etiam in principio 
hoc jussit eavere , quando: divinationis et prophetiz 
attulit differentiam ; et nunc ipsum jubet discernere 
et considerare, ne quid irrepat diabolicoum. 30. Quod 
si alii reselatum sit sedenti, prior. taceat. 51. Potestis 
enim omnes per singulos prophetare, ut omnes. discant 
et ogines exhortentur. Quid est quod dietum est? Si te, 
inquit, prophetante et loquente, alterius spiritus; eum 
excitaverit, tace de extero. Quod eaim dixit de lin- 
guis, hoc bie quoque exigit ut fiat sigillatim, sed hic 
divinius : non dixit enim, Sigillatim, sed, Si «lii sif 
revelatum. Quid. enim adhue opus esset, cum hie mo- 
veatur ad prophetiam, illum dicere? At oporteret 
utrosque? Sed res esset absurda et confusa. At prio. 


S. JUANNIS CHR YSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$12 


rem ? Et hoc quoque absurdum. Propterea enia, ilio 
dicente, huuc. movebat Spiritus, ut hic quoque dicc- 
ret aliquid. Deinde consolans eum, cui os fuit obstru- 
ctum, dicit : Potestis enim onmes sigillatim proplietare, 
ut omnes discant et omnes consolentur. Vides quomodo 
rursus affert causam, propter quam facit omnia? Si 
enim eum, qoi linguis loquitur, omnino prohibet di- 
cere, quando non habet interpretem, propter inuti- 
litatein : merito etiam prophetiam, si hoc non ba- 
beat, sed confusionem faciat et conturbationein et 
tumultum importunum, jubet cohibere. 52. Et spiritus 
prophetarum prophetis subjecti sunt. Vidistin' quam 
vehementer et terribiliter eum pudore affecerit 7 Nam 
ne contendat homo et seditionem agitet, ipsum do- 
num ostendit subjici : spiritum enim hic vocat opera. 
tionem. Si autem spiritus subjicitur, multo magis non 
equum est ut tu, qui possides, contendas. Deinde 
ostendit quod lioc quoque sit Deo acceptum, subjun- 
gens et dicens : 53. Non enim disseusionis est. Deus, 
sed pacis, sicut el in omnibas ecclesiis sanctorum doceo. 
Vidistin' quot modis eum in silentium deduxit, et 
eum qui alteri cedit consolates est? per unum quidem 
idque prxeipuum, ne videlicet ab hoc facto dissolva- 
tur : Potestis enim, inquit, per singulos omnes prophe- 
tare ; per alterum vero, ex eo quod illud spiritui vi- 
deatur : Spirilus enim prophetarum prophetis subii- 
ciuntur : pr:eterca ex eo, quod secundum Dei sen- 
tentiam sit; Non enim est dissensionis, inquit, Deus, 
sed pacis : quarto denique, eo quod lex ejusmodi per 
orbem uuiversum ubique obtineat, nec alienum quid- 
quam usquam illis imperetur : Sic enim, ait, in om- 
tibus ecclesiés sanctorum doceo. Quid ergo his rebus 
fuerit magis horrendum? Etenim Ecclesia tunc erat 
c:elum, Spiritu sancto omnia regente, etl unumquem- 
que ex iis qui pr:eerant movente οἱ a Deo affiatum 
reddente. Sed nunc illorum donorum symbola ac 
signa tantum tenemus. Nam nunc quoque duo. aut 
tres dicimus, et vicissim, et alio tacente alius incipit; 
sed hzc sunt tantum illorum signa et monumen:a. 
Propterea quando inceperimus dicere, populos re- 
gpondet, Spiritu tuo : ostendens quod olim sie dies- 
bant, non sua moli sapientia, sed Spiritu. Sed non 
nunc ; de me jam loquor. 

5. Sed Ecclesia nunc est similis mulieri, qu a ve- 
teri prosperitate excidit , et multis in locis sola tenet 


symbola antique illius felicitatis, et monilium auree- 


rum quidem soias ostesdit thecas el arculas , divitiis 
autem est privata : ei nenc Ecchkesia est similis. Ne- 
que hec solum dico propter dena; non enim esset 
grave, si hoc solum 663c$; sed etiam propter vitam 
et virtutern. Nam et viduarum numerus, e& chorus 
virginum (umc moagmsum ornamentum prsbebat Ec- 
eleeiis : nuac autess ab» iis Ecelesia deserta est et 
exinsnita, et sola manent signa. Nam sunt nunc 
quoque viduzx, sunt et virgines; sed ex non babent 


Mum ornatum, quem habere oporteret eas. qu: sc ad 


hec pararunt certamina. Eximium enim virginis est 
indicium , quod de iis tantum qua sunt Del sit solli- 
cita, et ad Denm precandum indivulse assideat : et 


511 


'EüvtQ δὲ «ἰαλείτω xal τῷ θεῷ. El y χαρτερεῖ 
otv, φησὶν, ἀλλ’ οὕτως Esci φιλότιμος χαὶ κενό- 
δοξος, καθ ἑαυτὸν φθεγγέσθω. Ὥστε αὐτῷ τούτῳ 
μάλιστα τῷ οὕτως ἐπιτρέφαι ἐχώλυσεν ἐντρέψας, 


&. [338] "O χαὶ ἀλλαχοῦ ποιεῖ περὶ τῆς πρὸς γυναῖ- 
χα ὁμιλίας διαλεγόµενος, χαὶ λέγων’ Tovro δὲ Ago 
διὰ τὴν ἀχρασίαν ὑμῶν. ἸΑλλ' οὐχ ὅτε περὶ προ- 
φητείας ἔλεγεν, οὕτως εἶπεν, ἀλλὰ πῶς; Ἐπιτακτι- 
κχῶς xai νομοθετιχῶς. Προφῆται ἂν δύο f) τρεῖς 
«ἑαλείζωσαν. Καὶ οὐδαμοῦ τὸν ἑρμηνέα ἐνταῦθα 
ζηεεῖ, οὐδὲ ἐπιστομίζει τὸν προφητεύοντα, χαθάπερ 
ἐχεῖ λέγων, "Ev μὴ ᾗ διερµηνευτὴς, σιγάτω, 
Οὐδὲ γὰρ αὑτάρχης ὁ {ῇ γλώτέῃ λαλῶν. Διόπερ εἰ 
μέν τις ἀμφότερα ἔχει τὰ χαρίσματα, λαλείτω" εἰ δὲ 
οὐχ ἔχει, θέλει 05 φθέγγεσθαι, μέτὰ τοῦ ἑρμηνεύον- 
τος τοῦτο ποιείτω. Καὶ γὰρ ὁ προφήτης ἑρμηνευτής 
ἐστιν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ, σὺ δὲ τοῦ ἀνθρώπου. Ἐὰν δὲ 
ph ᾗ διερµηνευτὴς, σιγάτω. Οὐδὲν γὰρ δεῖ περιὈ» 
τὼς Ὑίνεσθαι, οὐδὸ πρὸς φιλοτιμίαν. 'Εαυτῷ δὲ 
«αλείτω καὶ τῷ Θεῷ' ταυτέστι, χατὰ διάνοιαν, f 
ἠρέμα xa ἀφοφητὶ, eU γε βούλεται. Οὐ γὰρ 65 νοµο- 
θετοῦντος τοῦτό ἐστιν, ἀλλὰ τάχα xaX ἐντρέποντος 
μᾶλλον διὰ τῆς συγχωρῄσεως, ὥσπερ ὅταν λέγῃ, El 
δέτις πεινᾷ, à. οἴκῳ ἑσθιότω' χαὶ δοχῶν συγχω- 
ρεῖν, δριμύτερον αὑτῷ τούτῳ χαθάπτεται. O0 γὰρ 
διὰ τοῦτο συνέρχεσθε, φησὶν, ἵνα δείξητε ὅτι χάρισμα 
ἔχετε. ἀλλ᾽ ἵνα οἰχοδομῆτε τοὺς ἀχούοντας' ὅπερ xal 
ἀρχόμενος εἶπε, Πάντα πρὸς οἰκοδομὴν γινἐσθω. 
Προφηται δὲ δύο ἢ ερεῖς .«α-Τείχωσαν, xal οἱ dA- 
Jet διάκρινἔτωσαν. Οὐδαμοῦ τὸ πλεῖστον προσ- 
έθηχε χαθάπερ ἐπὶ τῶν γλωτῶν. Καὶ vl τοῦτό φησιν; 
οὐδὲ γὰρ τὴν προφητείαν αὐτάρχη δείχνυσιν, εἴ γε 
ἄλλοις ἑπιτρέπει τὴν χρίσιν. Σρόδρα μὲν οὖν αὑτάρ- 
χης’ οὐδὶ γὰρ ἑπεδτόμισεν αὐτὸν χαθάπερ ἐχεῖνον, 
oix ὄντος ἑρμηνεύοντος οὐδὲ ὥαπερ ἐπ) ἐχδίνου 
εἶπεν, "Rór μὴ jj ὁ διερμἠνευτὴς, σιγᾶτω, οὕτω 
xaX ἐπὰ τούτου, Ἐὰν μὴ ᾗ ὁ διακρίνων, μὴ toon 
τευέτω, ἀλλ ἠσφαλίσατο µόνον τὸν ἀχροατήν. Πρὸς 
γὰρ τὴν τῶν ἀχουόντων πληροφορίαν τοῦτο εἴβηχεν, 
ὥστε μ] παρεμπεσεῖν μεταξὺ µάντιν. Τοῦτο γὰρ xat 
ἀρχόμενος φυλάττεσθαι ἀχέλευεν, ὅτε µαντείας χαὶ 
προφητείας διαίρεσιν εἰσήγαγχε, xaY νῦν αὐτὸ διαχρί- 
νειν χελεύει xal σχοπεῖν, ὥστε μή τι παρεισδῦναι 
διαθολιχόν. ᾿Εὰν δὲ ἅ- Ίῳ ἁποκα-λυφθῇ καθηµένῳ, 
ὁ αρῶτος σιγὀτω. Δύνασθε γὰρ xa0* ἕνα πάντες 
Φροφητεύει», iva πάντες µαγθάνωσι, καὶ πἆντες 
παρακα λῶνται. Ti ποτέ ἐστι τοῦτο τὸ εἰρημένον ; 
Ei προφητεύοντός σου, φησὶ, xal φθεγγοµένου, τὸ 
πνεῦμα τοῦ ἑτέρου διεγείρειεν αὐτὸν, alya λοιπόν. 
Ὅπερ γὰρ εἶπεν ἐπὶ τῶν (λωττῶν, τοῦτο χαὶ ἐνταῦ- 
θα ἁκαιτεῖ «b ἀνὰ µέρος, ἀλλὰ θειότερα ἐνταῦθα" 
οὐ ὰρ εἴκεν, ᾿Ανὰ µέρός, ἁλλ᾽, Ἐὰν &A4p ἁποχα- 
Avg. Τί γὰρ ἐχρῆν λοιπὸν, 160100 χινονυµένου πρὸς 
προφητείαν, ἐχεῖνον λέγειν» ᾽Αλλ' ἀμφοτέρους ἐχρῆν ; 
Αλλ' ἄτοπον, χαὶ σύγχυσιν ἔχον. ᾽Αλλὰ τὸν πρότερον; 
λλλὰ xaX τοῦτο ἄτοπον. Διὰ γὰρ τοῦτο, λέγοντος Exsl- 
νου, τοῦτον ἐχίνει τὸ Πνεῦμα, ἵνα τι καὶ οὗτος εἴπῃ. 
Εἶἴτα παραμυθούµενος τὸν ἐπιστομισθέντα, φησί: Δύ- 
φασθο γὰρ καθ' ἕνα πάντες προφητεύει», ἵνα πἀν- 
eec µαγθάνγωσι, καὶ πάντες παρακαλῶνται. Ὁρᾶς 


IN EPIST. I AD COR. ΠΟΜΗ, XXXVI. 


513 
πῶς πάλιν τὴν αἰτίαν [559] τίθησ., δι fjv. πάντο 
ποιεῖ, El γὰρ τὸν γλώτσαις λαλοῦντα χαθόλου χω» 
λύει λέγειν, ὅταν ἑρμηνέα μὴ ἔχῃ, διὰ τὸ ἀνωφελὲς, 
εἰχότως xai προφητείαν, ἂν uh τοῦτο En, ἀλλὰ σύγ: 
χνσιν ποιῃ xal ταραχΏην xaX θόρνδον ἄχαιρον, χατ- 
έχειν χελεύει. Καὶ πνεύματα Προφητῶν προφήταις 
ὑποτάσσεται. Εΐδες πῶς ἑνέτρεψεν αὐτὸν εὐτόνως 
καὶ φοθερῶς 1 Ἵνα γὰρ μὴ φιλονειχῇ, μηδὲ στασιἀζῃ 
ὁ ἄνθρωπος, αὐτὸ τὸ χάρισμα δείχνυσιν ὑποτασσό- 
μενον πνεῦμα Τὰρ ἐνταῦθα τὴν ἑνέργειαν λέχει. El 
δὰ τὸ πνεῦμα ὑποτάσσεται, πολλῷ μᾶλλον σὺ ὁ χε- 
κτημένος οὐχ ἂν εἴης δίκαιος φιλονειχεῖν. Εἶτα δε[- 
Χνυσιν ὅτι καὶ τῷ 6εῷ τοῦτο δοχεῖ, ἑπάγων χαὶ Me 
γων Οὐ γἀρὲἑστιν ἁχαταστασίας à θεὸς, dAAà εἰ- 
ρήνης, ὡς ἐν' πάσαις ταῖς Εκκ.Ἰησίαις τῶν ἁγίων' 
διδάσκω. Elósq δι ὅσων Ίγαγεν αὐτὸν εἰς σιγὴν, 
καὶ παρεµυθῄσατο θἀτέρῳ παραχωροῦντα ; δι’ ἑνὸς 
μὲν xal πρώτου, τοῦ μὴ ἐχλύεσθαι τούτου γινοµέ- 
νου. Δύνασθε γὰρ, φησ], καθ ἕνα πάντες προφη» 
τεύειν" δι ἑτέρου δὲ τοῦ καὶ τῷ Πνεύματι τοῦτο δο. 
κεῖν' Πνεύματα 1ὰρ προφητῶν προφήταις ὑπο- 
τάσσεται πρὸς τούτοις τῷ κατὰ γνώμµην τοῦ Θεοῦ 
τοῦτο εἶναι OD γάρ ἐστι ἀκαίαστασίας. φηαϊνι 
ὁ θεὸς, àAAÀ εἰρηγης' καὶ τετάρτῳ, τῷ πανταχοῦ 
τῆς οἰχουμένης τοῦτον χρατεῖν τὸν νόµον, xal μηδὲν 
ξένον αὐτοῖς ἐπιτάττεσθαι. OÜro yàp ἐν πάσαιςι 
φησὶ, ταῖς Ἐκκ.ησίαις τῶν ἁγίων διδἀδκω. Τί 
tolvuv φρικωδέστερον τούτων γένοιτ) ἂν τῶν πρα- 
γµάτων; Καὶ γὰρ οὐρανὸς ἡ Ἐπχλησίακ τότε, τοῦ 
Πνεύματος πάντα δηµαγωγοῦντος xai τῶν προξστώ- 
των ἕχαστον χινοῦντός, xal ἔνθουν ποιοῦντος. ᾽λλλὰ 
νῦν τὰ σύμδολα χατέχοµεν τῶν χαρισµάτων ἐχείνων 
μόνον. Καὶ γὰρ χαὶ νῦν δύο f) τρεῖς λέγοµεν, xal 
ἀνὰ µέρος, καὶ ἑτέβονυ Φίγῶντος ἕτερος ἄργεται ᾽ 
ἀλλὰ σημεῖα ταῦτα µόνον ὲστὶν ἑχείνων xal ὑπο» 
μνήµατα. Διὸ ἐπειδὰν ἀρξώμεθα λέγειν, 6 245; ἀντι- 
φθέγγέται, Τῷ Πνεύματί dou, δειχνὺς ὅτι τὸ πα- 
λαιὸν οὕτως ἔλεγον, οὖχ οἱχείᾳ ἀοφίᾳ, ἀλλὰ τῷ Πνευ» 
ματι κινούµενοι. Αλλ' οὐχὶ νῦν, τὸ ἐμαντοῦ λέγω 
τέως. 


6’. Αλλ) ἔοιχεν d Ἐκχλησία νῦν γυναικὶ εῆς 102.214; 
εὐημερίας ἐχπεσούσῃ, xal tà σύμθολα κατεχούσῃ 
πολλαχοῦ μόνον τῆς ἀρχαίας εὐὑπραχγίας ἐκείνης, xai 
τὰς μὲν θήχας τῶν χρυσίων ἐπιδείχνυμένῇῃ xal τὰ 
κιθώτια, τὸν δὲ λοῦτον ἀφῃρημένη΄ ταύτῃ προάέοι. 
χέν ἡ Εκκλησία vov. Καὶ οὗ χαρισµάτων ἕνεχεν 
τοῦτο λέγω οὐδὲ γὰρ ἣν δεινὸν, εἰ τοῦτὸ ἦν µόνον' 
ἀλλὰ καὶ βίου xai ἀρετῆς. Καὶ yàp ὁ τῶν χἠρῶν 
ἀριθμὸς, xal ὁ τῶν ἠαρθένων yopbg τότε μὲν εἶχε 
χόσμον ταῖς Ἐχχλησίαις Πολύν» νῦν δὲ ῥῥήμωταί 
xai χεχένωται, xai τὰ σύμύολα μένει µόνον. Eicl 
μὲν γὰρ χῆραι xal νῦν, εἰσὶ καὶ παρθένοι, ἀλλ' οὐκ 
ἔχόυσιν αὗται τὸν χόσμόὀν Exclvov, ὃν τὰς &xobuda« 
µένας πρὸς τὰ τὀιαῦτα Λαλαΐσματα ἔχειν χρἠ. Καὶ 
γὰρ τῆς παρθένου τὸ ἐξαίρετον [240] γνώρισμα, τὸ 
τὰ τοῦ Θεοῦ μεριμνᾷν μόνα, xal τὸ εὖπρόόεδρον 
ἁπερισπάστως' xal τῆς χήρας οὐχ οὕτω τὸ μὴ δευτέ- 
p^; ὁμιλῆσαι γάμοις δεῖγμα γἐνοιτ ἂν, ὡς τᾶλλα, 
τὰ τῆς φιλοξενίας, τὰ τῆς φιλοπτωχίας, τὰ τῆς φιλο 
χαρτερίας τῆς ἐν εὐχαῖς, πάντα τὰ ἄλλα, ἃ peii 


91ó 


πολλῆς ἁἀπαιτεῖ τής ἀκριθείας ὁ Παῦλος Τιµοθέῳ 


γράφων. 


δοι τις ἂν xai πὰς ἐν váy πολλὴν ἐπιδειχνυ» 
µένας παρ ἡμῖν τὴν χοσµιότητα. ΑἈλλ' οὐ ποῦτο 
µόνον ἐσὼ τὸ ζητούμενον, ἀλλ᾽ fj, περὶ τοὺς δευµέ- 
νους μετὰ σπούδῆς θεραπεία, δι fig αἱ ἀρχαῖαι μά- 
χιστα ἀπέλαμπον γυναῖκες, οὐχ ὡς αἱ πολλαὶ τῶν 
νῦν. Τότε μὲν γὰρ ἀντὶ χρυσοῦ τὸν ἀπὸ τῆς ἔλεημο- 
αύνης περιέχειντο καλλωπισμόν' νυνὶ δὲ ἀφεῖσαι 
τοῦτο, σχοινία χρυσᾶ ἀπὸ τῆς σειρᾶς τῶν ἁμαρτιῶν 
πεπλεγμένα παντακόθεν περίχεινται. Ἐπω καὶ ἅλ- 
χην θήχην κεχενωµένην τοῦ πατρῴου χόσµου ; Zov- 
ᾖξσαν τὸ παλαιὸν ἅπαντες, xal ὑπέψαλλον wow. 
Τοῦτο ποιοῦμεν xal vüv* ἀλλὰ τότε μὲν bv ἅπασι 
µία quyh ἣν καὶ καρδία µία νυνὶ δὲ οὐδὲ àv jud 
Ψυχή τὴν ὁμόνοιαν ἑχείνην ἴδοι τις ἂν, ἀλλὰ πολὺς ὁ 
πόλεμος πανταχοῦ. Εἱρήνην xal νῦν πᾶσιν ὁ τῆς 
Ἐκκλησίας προεστὼς ἐπεύχεται, ὡς εἰς πατρῴαν 
οἰκίαν εἰσιών ἀλλὰ τῆς εἰρήνης ταύτης τὸ μὲν ὄνομα 
πολὺ, τὸ δὲ πρᾶγμα οὐδαμοῦ. Τότε καὶ αἱ οἰχίαι ἐκ- 
χλησίαι σαν, vov δὲ καὶ Ἡ ἐχχλησία οἰχία, μᾶλλον 
δὲ καὶ οἰχίας πάσης χείρων. Ἐν οἰκίᾳ μὲν γὰρ πολ- 
λὴν καὶ εὐταξίαν ἴδοι τις ἄν * καὶ γὰρ f χυρία τῆς 
οἰχίας ἐπὶ τοῦ θρόνου χάθηται μετὰ εὐσχημοσύνης 
ἁπάσης, καὶ αἱ θεραπαινίδες μετὰ τῆς ἡσυχίας ὑφαί- 
νουσι, xal τῶν οἰκετῶν ἔχαστος τὸ ἐπιταχθὲν μετὰ 
χεῖρας ἔχει. Ἐνταῦθα δὲ πολὺς 6 θόρυδος, πολλὴ fj 
σύγχυσις, xai καπηλείου οὐδὲν διενήνοχε τὰ παρ 
ἡμῖν' τοσοῦτος ὁ γέλως, τοσαύτη ἡ ταραχὴ, καθάπερ 
tv βαλανείοις, χαθάπερ ἓν ἀγοραῖς Χραζόντων, θορυ- 
θούντων ἁπάντων. Καὶ ταῦτα ἐνταῦθα uóvov* ὡς 
ἀλλαχοῦ οὐδὲ προσειπεῖν τὸν πλησίον ἔξεστιν Ev Ex- 
κλησίᾳ, xàv χρόνιόν τις ἀπολάθδῃ τὸν φἰλον, ἀλλ’ E£o 
παῦτα γίνεται, καὶ µάλα εἰχότως. Οὐ γὰρ χουρεῖον, 
οὐδὲ μυροπωλεῖον fj ἐχκλησία, οὐδὲ ἑργαστήριον ἔτε- 
ov τῶν ἐπ᾽ ἀγορᾶς, ἀλλὰ τόπος ἀγγέλων, τόπος ἀρχ- 
αγγέλων, βασιλεία θεοῦ, αὐτὸς ὁ οὐρανός. Ὥσπερ 
οὖν εἴ τις τὸν οὑρανὸν διαστείλας ἐχεῖ σε εἰσήγαγε, 
κἂν τὸν πατέρα, κἂν τὸν ἁδελφὸν εἶδες, οὐκ ἂν ἑτόλ- 
µησας φθέγξασθαι ' οὕτως οὐδὲ ἐνταῦθα ἕτερόν τι͵ 
πλὴν τῶν πνευματικῶν φθέγγεσθαι ἔδει' xal γὰρ 
καὶ τὰ ἐνταῦθα οὐρανός. El δὲ ἀπιστεῖς, ἴδε πρὸς 
ταυτηνὶ τὴν τράπεζαν, ἀναμνήσθητι τίνος ἕνεχεν 
ἔστηχε, καὶ διὰ τί" ἔννόησον τίς ὁ προθαΐνων ἑνταῦ- 
θα, φρίξον χαὶ πρὸ τοῦ χαιροῦ. Καὶ Υὰρ xat θρόνον 
τις ἰδὼν µόνον βασιλέως, ἀνίσταται τῇ Φυχῇ, προσ- 
δοχῶν τὴν ἔξοδον τοῦ βασιλέως. Καὶ σὺ τοίνυν χαὶ 
πρὸ τοῦ καιροῦ τοῦ φριχώδους φρίξον ἐχείνου, δι- 
ανάστηθι, χα) πρὶν ἰδεῖν τὰ παραπετάσµατα ἀναστελ- 
λόμενα xal τὸν χορὸν τῶν ἀγγέλων [541] προδαί- 
νοντα, πρὸς -αὐτὸν ἀνάδαινε τὸν οὐρανόν. 'AXX 
ἀγνοεῖ ταῦτα ὁ ἀμύητος' οὐχοῦν ἀναγχαῖον xal πρὸς 
ἐχεῖνον εἰπεῖν ἕτερα. Οὐδὲ γὰρ πρὸς τοῦτον ἀπορήσο- 
psv τῶν δυναµένων αὐτὸν διαναστῆσαι xai πεῖσαι 
πέτεσθαι. Σὺ τοίνυν ὁ ταῦτα ἀγνοῶν, ὅταν ἀχούσῃς 
τοῦ πµοφήτου Αέγοντος, Τάδε «Ἰέγει Κύριος ᾿Από- 
-στηθι τῆς γῆς, ἀνάδηθι καὶ αὑτὸς εἰς τὸν οὐρανὸν, 
ἐννόησον τίς ἐστιν ὁ δι΄ ἐχείνου σοι διαλεγόµενος. Nuv 
δὲ, µίµου μὲν γελωτοποιοῦντος, καὶ πορνενοµένης 
γυναικὸς xo ἀσχημονούσης, θέατρον τοσοῦτον κάθ- 
ται, πολλὴν παρέχον τὴν ἠσυχίαν τοῖς λεγοµένοις, 
χαὶ ταῦτα οὐδενὺς χελεύοντος σιγᾷν, xai οὔτε θόρυ- 


δος οὔτε κραυγἡ, οὐχ ὁ τυχὼν θροῦς᾽ Θεοῦ δὲ Ex τῶν — 


οὐ ρανῶν φθεγγοµένου περὶ φρικτῶν οὕτω πραγµά- 


S. JOANNIS CHIRYSOSTOMLI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


314 


των, χυνῶν ἀναισχυντότερον διαχείµεθα, οὐδὲ ὅσην 
ταῖς πόρναις γυναιξὶ, τοσαύτην τῷ θεῷ παρέχοντες 
τὴν αἰδώ. 


ς'. Ἐφρίξατε ταῦτα ἀχούσαντες ; Οὐχοῦν πολλῷ 
μᾶλλον ταῦτα ποιοῦντες «φρίξατε. "O περὶ τῶν 
ὑπερορώντων τοὺς πένητας εἶπεν ὁ Παύλος, xai uó- 
vov ἑστιωμένων * Mi] γὰρ οἰκίας oOx ἔχετε elc τὸ 
ἐσθίειν καὶ πίνει»; 1) τῆς éxxAnclac τοῦ θεοῦ xa- 
ταφρονεῖτε, καὶ καταισχύγετε τοὺς gh ἔχοντας; 
δότε χἀμοὶ περὶ τῶν θορυδούντων ἐνταῦθα xai δια- 
χεγοµένων εἰπεῖν' μὴ γὰρ ox ἔχετε οἰχίας εἰς τὸ 
φλναρεῖν; | τῆς ἐχχλησίας τοῦ Θεοῦ χαταφρονεῖτε, 
καὶ διαφθείρετε χαὶ τοὺς σωφρονεῖν καὶ ἠαυχάζειν 
βουλοµένους; ᾽Αλλὰ ἡδὺ xol φίλον ἡ μῖν τοῖς γνωρί- 
pot; διαλέγεσθαε; Οὐ χωλύω τοῦτο, ἁλλ᾽ ἐν olxíg, 
ἀλλ &v ἀγορᾶ, ἀλλ᾽ ἐν βαλανείοις Ὑινέσθω | ἡ γὰρ 
ἐχχλησία οὐ διαλέξεως, ἀλλὰ δ,δασχαλίας χωρίον ἐστί, 
Nuvi δὲ τὴς ἀγορᾶς οὐδὲν διενήνοχεν ' εἰ δὲ μὴ τολ- 
μηρὸν εἰπεῖν, τάχα οὐδὲ τῆς σχηνῆς ' οὕτω τῶν ἐχεῖ 
πορνευοµένων Υγυναικῶν ἀσελγέστερον αἱ ἕνταῦθα 
συλλεγόµεναι χαλλωπίζονται. Διὸ 8h πολλοὺς xa ἓν - 
ταῦθα ἐφέλχονται τῶν ἀχολάστων ᾿ xai ἄν τε πειρᾶ- 
cal τις f| βούλητα: γυναῖκα διαφθείρειν. οὐδεὶς, οἶμαι, 
τῆς ἐχχλησίας ἐπιτηδειότερος αὐτῷ τόπος εἶναι δο- 
χεῖ, "Av τε ὠνήσασθαί τι xaX πρίασθαι δέῃ, μᾶλλον 
τῆς ἀγορᾶς χρήσιμος f, ἐχκλησία φαίνεται. Ἐνταῦθα 
γὰρ xaX περὶ τούτων πλείους γίνονται λόγοι, f ἐν 
αὐτοῖς τοῖς ἑργαστηρίοις. "Ἂν τε καχῶς εἰπεῖν xai 
ἀχοῦσαι βούλωνταί τινες, xal τοῦτο ὄψει ἐνταῦθα 
μᾶλλον, 3] ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ἔδω συμδαΐνον' x&v τῶν 
πολιτικῶν τι βουληθῇς ἀχεῦσαι πραγμάτων, κὰν τῶν 
ἐν οἰχίαις, x&v τῶν ἓν στρατοπέδῳ, μὴ βαδίσης εἰς 
διχαστήριον, μηδὲ καθίσγς Ev ἰατρείῳ * εἰσὶ yàp ἓν- 
ταῦθα, εἰσὶν οἱ πάντων ἀχριδέστερον ταῦτα ἅπαντα 
καταγγέλχοντες καὶ πάντα μᾶλλόν ἐστι τὰ ἔνταῦθα, 
ἡ ἐκκλησία. Táya σφόδρα καθηφάµην ὑμῶν ' οὐκ 
ἔγωγε οἶμαι. Ὅταν γὰρ τοῖς αὐτοῖς ἔπι µένητε, πό- 
θεν εἴσομαι, ὅτι καθίχετο ὑμῶν τὰ εἱρημένα; Οὐκοῦν 
τῶν αὐτῶν ἀναγκαῖον ἄψασθαι πἀλιν. Tata οὖν 
ἀνεχτά; ταῦτα φορητά; Κοπτόμεθα καθ) ἑχκάστην 
ἡμέραν καὶ διασπώμεθα, ἵνα τι χρήσιμον µα- 
θόντες ἀπέλθητε' xal οὐδεὶς ὑμῶν τι [342] κερδάνας 
ἄπεισιν, ἀλλὰ xal βλαθεὶς µειζόνως. Καὶ γὰρ εἰς 
κρῖμα συνέρχεσθε, πρόφασιν οὐχέτι περὶ τῆς ἅμαρ- 
τίας ἔχοντες, xai τοὺς ἐπιειχεστέρους ἐχχρούετε, 
ταῖς ὑμειτέραις φλναρίαις ἑνοχλοῦντες πάντοθεν. 
λλλὰ τίς ὁ τῶν πολλῶν λόγος; Οὐκ ἀχούω τῶν &va- 
γινωσκοµένων, φησὶν, οὐδὲ οἶδα τίνα ἐστὶ τὰ λεγό- 
µενα. Ἐπειδὴ θορυδεῖς, ἐπειδὴ ταράσσεις, ἐποιδὴ 
μετὰ ψυχῆς εὔλάδειαν ἐχούσης οὐ παραχίνῃ. Τί ehe; 
οὐκ οἶδας τίνα ἐστὶ τὰ λεγόμενα ; Δι’ αὑτὸ μὲν οὖν 
τοῦτο προσέχειν ἐχρῆν. El δὲ οὐδὲ τὸ ἀσαφὲς διεγεί- 
ρει σου τὴν ψυχὴν, πολλῷ μᾶλλον, εἰ σαφῆ ἣν, παρ- 
έδραµες. Auk γὰρ τοῦτο οὔτε ααφῃ πάντα ἐστὶν, ἵνα 
μὴ ῥᾳθυμήσῃς, οὔτε ἀταφῆ, ἵνα μὴ ἀπογνῷς. Καὶ ὁ 
μὲν εὐνοῦχος ἐκεῖνος xai βάρδαρος οὐδὲν τούτων εἷ- 
πεν, ἀλλὰ xal τοαούτων πραγμάτων ὄχλῳ χνχλούμε- 
voc, καὶ ἐν ὁδῷ Gv, βιδλίον μετὰ χεῖρας εἴχε καὶ ἀν- 
εγίνωσχε, οὐκ εἰδὼς ἅπερ ἀνεγίνωσχε σὺ δὲ χαὶ ἓν 
διδασκἀλων εὐπορίφ Gv, καὶ ἑτέρους ἔχων τοὺς ὑπ- 
αναχινώσχοντας, σχήψεις προδάλλῃ pot xal προφἀ- 
σεις. Οὐκ οἶσθα τὰ λεγόμενα; Οὐχοῦν εὖξαι ἵνα µά- 
θῃης: μᾶλλον δὲ ἀμήχανον πάντα ἀγνοεῖν. Καὶ γὰρ 
πολλὰ αὐτόθευ ἐστι κατάδηλα καὶ σαφΏ ΄ μᾶλλον δὲ, 


$313 
viduzx non tam fuerit iudicium quod secundis non 
conjungatur nuptiis, quam bzc alia, nempe caritas 
in pauperes, hospitalitas, in precibus assiduitas, et 
alia omnia, quz exactissime exigit Paulus scribens ad 
Timotheum (1. Tím. 5). 

Eleemosyna quantum ornamentum. — Videris etiam 
eas, qux sunt juncte matrimonio, apud nos multam 
ostendere honestatem : sed non est hoc solum quod 
quzritur , sed diligens cura et studium egenorum, per 
quod priscze mulieres valde resplendebant : non sicut 
multz ex iis qux sunt nostris temporibus. Nam tunc 
quidem pro auro eleemosyn: induebantur orna- 
mento; nunc autem hoc dimisso , funibus aureis ex 
catena peccatorum contextis amieiuntur. Dicamne 
etiam aliam thecam ornamento patrio exinapitam ? 
Conveniebant olim omnes, et psallebant communiter. 
Hoc nunc quoque facimus ; sed tunc quidem in omni- 
bus una erat anima et cor unum ; nunc autem ne in 
una quidem anima illam concordiam videris et con- 
sensum, sed ubique magnum est bellum. Pacem nunc 
quod precatur omnibus is qui przest Eoclesiz, ut qui 
in domum ingreditur paternam ; sed hujus pacis no- 
men quidem est frequens, res autem nusquam. Tunc 
etiam domus erant ecclesi: ; nunc autem etiam ec- 
clesia est domus, vel potius quavis domo deterior. 
Nam in domo quidem bene constitutum videris ordi- 
nem : domina quippe domus sedet in solio cum omui 
honestate, modestia et decore, et ancillae texunt cum 
silentio, et singuli ex famulis in. manibus habent id 
quod est eis mandatum. Ilic autem multus est tumul- 
tus , magna confusio, et a caupona nihil nostra diffe- 
runt : tantus est risus, tanta perturbatio, sicut in 
balneis, sicut in foro clamantibus omnibus et tumul- 
tuantibus. Et hzc hic solum : nam alibi ne propin- 
quum quidem licet alloqui in ecclesia , ne si amicum 
quidem longo tempore absentem exceperit, sed bzc 
foris lunt ; et merito. Non enim ecclesia est tonstrina, 
neque unguentaria officina , neque ulla alia opificum 
qui sunt in foro taberna, sed locus angelorum, locus 
archangelorum, regnum Dei, ipsum czlum. Quomodo 
ergo si quis te in calum introduxisset, etiamsi 
patrem videres, etiamsi fratrem , ne auderes quidem 
loqui : ita hic non aliud loqui oporteret prater spiri- 
tualia; nam hic quoque est czelum. Quod si non cre- 
dis, aspice ad hanc mensam, recordare propter quam 
causam ei quamobrem hic stet; cogita quis sit qui 
huc procedat, obstupesce etiam ante tempus. Etenim 
si quis solum viderit regis solium, animo assurgit 
exspeclans regis exitum. Et tu ergo etiam ante illud 
tcmpus stupendum venerare, et obstupesce et assur- 
ge, antequam videas expansa aulzes , et preeuntem 
chorum angelorum, in ipsum czlum ascende. At hzec 
ignorat qui mysteriis non est initiatus ; necesse est 
ergo illi etiam alia dicere. Neque enim nobis deerunt 
alia qux illum doceamus, qux» possint efficere ut 
surgat, et persuadere ut volare conetur. Tu ergo qui 
hzc ignoras, quando audieris prophetam dicentem, 
ὥς dicit Dominus, Recede a terra, ipse quoque in 
calum ascende * cogita quisnam sit qui per illum te- 


IN EPIST. | AD COR. IIOMIL. XXXVI. 


διὰ 


cum loquitur. Nunc autem histrionis quidem risum 
moventis, et scoriantis ac turpiter agentis mulieris 
tantum sedet spectaculum, iis qux dicuntur magnum 
prabens silentium, idque cum nullus jubeat tacere , 
et neque est tumultus, neque clamor, necullus omuino 
strepitus : Deo autem e czlis loquente de rcbus adeo. 
stupendis ac reverendis, canibus sumus irnpudentio- 
res, ne Deo quidem tantam exhibentes reverentiam , 
quantam meretricibus. 

6. Hisne auditis exhorruistis? Multo magis loc fa- 
cientes, lhorrete. Quod de iis qui pauperes despiciunt 
et soli comedunt, dixit Paulus, Annon habetis domos 
ad comedendum et bibendum? anu ecclesiam Dei conte- 
mnitis, et eos qui non habent pudore afficitis (1. Cor. 
M. 22)? mihi quoque concedite ut dicam de iis qui 
hie cient tumultus et loquuntur : Annon habetis do- 
mos ad nugandum? an Dei ecclesiam desyicitis, ct 
eos eliam corrumpitis qui volunt esse modesti et 
quieti? At vobis est suave et jucundum alloqui eos 
qui sunt vobis noti? Non hoc prohibeo, sed domi, sed 
in foro, sed in balneis fiat : ecclesia enim non est 
colloquii locus, sed doctrinz. Nunc autem uihil differt 
a foro; et si non sit dictu audacius, forte neque a 
scena : adeo iis, quz illic scortantur, lascivius et im- 
pudicius ornantur quz hic conveniunt. Ideo multos 
quoque impudicos hic attrahunt : et si quis ten- 
tet, aut velit corrumpere mulierem, nullus, ut puto , 
ei videtur locus aptior ecclesia; et si quid vendere 
aut emere oporteat, ecclesia videtur esse ad illud 
commodior , quam forum. Hic enim de iis plura col- 
loquia miscent quam in ipsis officinis. Et si qui velint 
maledicere et maledicta audire, hoc quoque hic na- 
gis videbit contingere, quam in foro : οἱ si volueris 
res audire civiles, et qux in zedibus fiunt et qu& in 
castris, ne eas ad judiciale forum, neque sedeas in 
officina medicorum; sunt enim qui omnibus accura- 
tius hic omnia hxc annuntiant : et hic locus quidvis 
potius est, quam ecclesia. Vos fortasse valde tetigi : 
non ego quidem arbitror. Quando enim in iisdem 
perseveratis, undenam sciam quod quis dicta sunt 
vos tetigerunt? Necesse est ergo rursus eadem tan- 
gere. Hxccine sunt tolerabilia? hzccine ferenda? 
Quotidie defatigamur et discerpimur, ut utile aliquid 
edocti discedatis : nemo autem vestrum aliquid lucra- 
tus recedit, sed majori etiam damno affectus. Etenim 
in judicium convenitis, cum peccati utique nullam 
habeatis occasionem, et meliores et mitiores expelli- 
tis eos vestris nugis undique molestia afficientes. Sed 
quid est quod dicitur a multis? Non audio, inquit , 
qu: leguntur, neque scio ea qua dicuntur. Quia tu- 
multuaris, turbas moves , neque accedis cum animo 
sensu pietatis przdito. Quid dicis? nescis quini 
hzc dicta sibi velint? Atqui propter hoc ipsum te 
oportebat attendere. Si autem ne id quidem, quod est 
obscurun, tuum excitat animum, multo magis si 
essent clara ac manifesta , ea pratercurreres. ldoo 
enim neque omnia sunt dilucida, ne sis piger; neque 
obscura, ne desperes. Et ille quidem eunuchus ct 
barbarus nihil ex iis dixit, sed et tantorum negotio 


319 
πι circumdatus multitudine , etigm cum in via 
esset, librum habebat in manibus et legebat, tu 
aujem, £um ej tibi sit copia. doctorum, et habeas 
qui tibi legant, mihi excusationes profers et obten- 
Qus, Nescis e3 que dicuntur? Ora ergo ut discas, 
Imo vero fieri nop potest ut omnia ignores. Multa 
cnim sunt ex se aperta οἱ dilucida; imo vcro etiamsi 
oipnja ignorares, sic quoque oporicret te quie- 
scere, ut non expellas eos qui attendunt : ut cum 
Deo acceptum fuerit tuum silentium et pudor tuus, 
ipse ea qux sunt obscura reddat dilucida. Αι non 
potes silere? Exi ergo, ne aliis quoque damnum affe- 
rag. Etenim in ecclesia unam oportet semper esse 
vocem, ac si unum sit corpus. Propterca et qui legit, 
sous loquitur; et is qui episcopatum obtinct, manet 
sllentio sedens ; et is qui psallit, solus psallit; et si 
omnes respondendo resonent, vox fertur tamquam ex 
uno ore; et qui ad populum verba facit, solus loqui- 
tur. Quando autem multi de multis οἱ diversis disce- 
Mant, cur vobis frustra molestiam exhibeamus ? Nisi 
enim temere nos molestia afficere putaretis, nobis de 
tantjs rebus loquentibus, de jis qux» nihil attinent 
non loqueremini. Propterea non in vita solum , sed 
ct in ipsa rerum cxistiaiatjone magna est perversio : 
ad ea quippe quie sunt superflua inhiatis , veritatem- 
que dimittentes, umbras et somnia perscquimini. 
Divitiarum vanitas. — Aunon umbra et somnia sunt 
omnia przsentia, et umbra deteriora ? Etenim prius- 
quam appareant , recedunt ; et priusquam avolent , 


$. JOANNIS CHBYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$16 


magnam exhiben£ perturbationem , et majorem illa 
voluptate. Et si hio innumerabiles acceptas infoderit 
pecunias , cum nox przxterierit , hinc nudus recedit ; 
et merito. Nam et qui in somnis sunt divites, cum e 
cubili surrexerint, nihil habentex iis quz» videbantur 
habere dormientes : ita etiam avari et qui plura ha- 
bendi Jaborant cupiditate; imo vero non i(a , sed 
longe pejus. Nam qui in somnis quidero cst dives , 
neque habet pecunias quas in visione se putabat ba- 
bere , neque alio quopiam malo ab hac visione scce- 
pto, surgit : iste aulem, pecuniis quidem est privatus, 
peccatis autem qua ex pecuniis orta sunt repletus , 
discedit ; οἱ cum qu ex divitiis fiunt, visione appre- 
henderit , mala inde orta non videt ultra in visione , 
sed in ipsa rcrum veritate : et fuit quidem voluptas 
in somnis ; quod autem ex voluptate nascitur suppli. 
cium , non utique accidit in somnis , sed in ipsa ex« 
perientia ; imo vero etiam ante illud supplicium bie 
quoque extremas dat peenas, ut qui in colligendo at- 
teratur. innumerabilibus animi zgritudinibus , solli - 
citudinibus, aceusationibus, calumniis, tumultibus et 
perturbationibus. Ut ergo et a somniis liberemur, et 
a malis qux non sunt in somniis, pro avaritia eb - 
plura habendi cupiditate eleemosynam cJigamus, pro 
rapina benignitatem. Sic enis przsentia et futura 
bona assequemur , gratia et benignitate Domibpi no- 
stri Jesu Christi , quicum Patri unaque Spiritui san- 
cto gloria, imperium , honor . nunc e£ scmper, et in 
&rcula saculorum, Amen. 


HOMILIA XXXVII. 


4 


Cap. 14. v. 54. Mulieres vestre in. ecclesiis. taceant, 
Non enim permittitur cis loqui, sed subditas esse, si- 
cut el lex dicit. 

1. Cum eum, qui ox linguis oriebatur , tumultum 
amputasset, et eum qui ex prophetiis, et legem tulis- 
set, ne esset confusio, ut qui linguis loquebantur , 
hoc vicissim facerent , et ut qui prophetabant , cum 
alter incepisset, tacerent : procedit demum etiam ad 
perturbationem quz oritur ex mulieribus , amputans 
earum importunam loquendi libertatem : idque valde 
opportune. Nam si iis, qui habent charismata , non 
permittitur temere loqui , neque quaudo velint , id- 
que cum moveantur a Spiritu , multo magis illis in- 
considerate et v3ne nugantibus. Propterea magna 
quoque cum auctoritate nugantium ora obstruiL ; οἱ 
lege secum assumpta , eorum sic ora obturat. Non 
$olum enim hic suadet , neque consulit , sed etiam 
vehementer imperat , legens antiquam his de rebus 
legem. Nam eum dixisset : Mulieres vestre in. eccle- 
siis Laceant, et, Non permittitur eis loqui , sed subjectas 
esse , subjunxit : Sicut el lex dicit. Et ubi hoc dicit 
lex } Ad virum tuum conversio (ua, et ipse tibi domina- 
bitur. ( Gen. 5, 16 ). Vidistin' Pauli sapientiam , et 
quantum adduxerit testimonium, quod non solum eas 
jubeat tacere , sed etiam tacerc cum metu, et cum 
tanto metu, cum quanto ancillam oportet silere ? 
Propterea cum ipse dixisset, Non permittitur eis loqui, 


non subjunxit, Sed tacere, sed pro tacere posuit quod 
est amplius , nempe subjici. Si hoc autem apud ma- 
rites , multo magis apud doctores et patres , et in 
communi coetu ecclesie. At si non loquantur , in- 
quies , nec interrogent , quanam de causa aderunt ? 
Ut audiant quidem quz oportet , ea autem de quibus 
dubitant, a maritis domi discant. Et ideo subjunxit : 
35. Si quid autem volunt discere , domi viros suos in- 
terrogent. Non solum, inquit, non illis loqui permitti- 
tur, sed nec aliquid interrogare in ecelesia. Si autem 
non oportet interrogare, multo magis absolute nefas 
est loqui. Et cur eas ad tantam redegit subjectionem? 
Propterea quod mulier res est imbecilia et mobilis et 
levis. ldeo eis maritos praefecit doctores, utrosque 
juvans. Nam et illas reddidit modestas, et hos reddi- 
dit gnavos et sollicitos, ut qui ea, que audierant, es- 
Sent exaclissime apud eas deposituri. Deinde 
quoniam id ornamento sibi fore ducebant quod loque- 
rentur publice, sermonem ille deducit in contrarium, 
dicens : Turpe est enim mulieri loqui ín ecclesia. Nam 
primum quidem hoc confirmavit a lege Dei ; deinde 
a communi ratione et consuetudine : sicut etiam quàn- 
do eis de coma dicebat, Annon hoc vos ipsa docet na- 
tura (1. Cor. 11. 14)? Et ubique ejus talem inveneris 
modum, non ex divinis Scripturis , sed ex ipsa con- 
suetudine pudore afficientem. Przterca ab iis quoque, 
qui omnium opinione feruntur , et qux ubique sunt 


515 


xiv ἅπαντα ἀγνοῆς, χαὶ οὕτως ἡσυχάζειν ἔδει, ἵνα 
μὴ τοὺς προσέχοντας ἐχκρούσῃς, ἵνα aou τὴν ἡσυχίαν 
καὶ τὴν αἰδὼ ἀποδεξάμενος ὁ θεὸς, καὶ τὰ ἁἀσαφῃ 
ποιῇσῃ δηλα. ᾽Αλλ’ οὗ δύνασαι σιγᾷν; Οὐχοῦν ἔξιθι, 
ἵνα ph xal ἑτέροις Υένῃ βλάδη. Καὶ γὰρ µίαν ἓν 
ἐχχλησίᾳ δεῖ φωνὴν εἶναι ἀεὶ, καθάπερ ἑνὸς ὄντος 
σώματος. Διὰ τοῦτο χαὶ ὁ ἀναγινώσχων µόνος φθέγ- 
γεται ΄ xat αὐτὸς ὁ τὴν ἐπισχοπὴν ἔχων ἀνέχεται 
σιγῇ χαθήμµενος' xal ὁ ψάλλων ψάλλει μόνος: xàv 
πάντες ὑπηχῶσιν, ὡς ἐξ ἑνὸς στόματος ἡ quvh φέ- 
ρεται’ xal ὁ ὁμιλῶν ὁμιλεῖ μόνος. "Όταν δὲ πολλοὶ 
καὶ πολλὰ xal διάφορα διαλέγωνται, τίνος ἕνεχεν 
ἐνοχλοῦμεν ἡμεῖς εἰχη; Οὐδὲ γὰρ εἰ μὴ εἰχὴη iv- 
οχλεῖν ἡμᾶς ἡγεῖσθε, περὶ τηλικούτων φθεγγοµένων 
ἡμῶν, περὶ τῶν οὐδὲν ἂν προσηχόντων ὑμεῖς διελέ- 
Υξσθε. Διὰ ταῦτα οὖὑκ Ev τῷ βίῳ µόνον ὑμῖν, ἀλλὰ 
xaX ἐν αὑτῇ τῶν πραγμάτων τῇ ψήφῳ πολλὴ d δια- 
στροφῃ’ καὶ περὶ τὰ περιττὰ χεχήνατε, xal τὴν 
ἀλῆθειαν ἀφέντες, τὰς σχιὰς xal τὰ ὀνείρατα διώ- 
χετε. 


"H οὐ σχιὰ xat ὀνείρατα τὰ παρόντα ἅπαντα, xaX 
σχιᾶς χείρω; Καὶ γὰρ πρὶν f) φανΏναι, ἀφίπταται, 
καὶ πρὶν ἀποπτῆναι, πολὺν παρέχει τὸν θόρυδον xal 
πλείονα τῆς ἡδονῆς. Κὰν µυρία τις ἐνταῦθα λαδὼν 
κατορύξῃ χρήματα, τῆς νυχτὸς παρελθούσης, γυμνὸς 
ἄπεισ.ν ἐντεῦθεν, xai µάλα εἰχότως, ἐπεὶ xal οἱ ὄναρ 
πλουτοῦντες, ἀναστάντες ἀπὸ τῆς εὐνῖΏς, οὐδὲν ἔχου- 


IN ÉPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXVII. 


216 


σιν ὧν ἔχειν EBóxouv xaÜeUBovcsz" οὕτω καὶ οἱ πλεον- 
εκτοῦντες' μᾶλλον δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ xal πολλῷφ. 
χεῖρον. Ὁ μὲν γὰρ ὄναρ πλουτῶν, οὔτε τὰ ypfiuata 
[515] ἔχει, ἅπερ ἑφαντά»ετο ἔχειν, οὔτε ἄλλο τι. 
xaxby& ἀπὸ τῆς φαντασίας ταύτης λαθὼν ἀνίσταται' 
οὗτος δὲ τῶν μὲν χρημάτων ἑστέρηται, τῶν δὲ ἆμαρ- 
τηµάτων τῶν ix. τῶν χρημάτων ἐμπλησθεὶς ἄπεισι, 
καὶ ἓν τῷ πλούτῳ φαντασθεὶς, τὰ ἐκ τοῦ πλούτου. 
xaxà οὺχ ὁρᾷ ἐν φαντασίᾳ λοιπὺν, ἀλλ᾽ àv αὐτῇ τῶν. 
πραγμάτων τῇ ἀληθείᾳ' xal dj μὲν ἡδονὴ γέγονεν 
ἐν ὀνείροις, ἡ δὲ ἐχ τῆς ἡδονῆς χόλασις οὐχέτι ὄναρ 
συµδαίνει, ἁλλ᾽ Ev αὐτῇ τῇ πείρᾳ, μᾶλλον δὲ xo 
πρὸ τῆς χολάσεως ἑἐχείνης xal ἐνταῦθα τὴν ἑσχάτην 
τίνει δίχην, ἓν αὐτῷ τῷ συλλέχειν µυρίας προατρι- 


. θόµενος ἀθυμίας, φροντίδας, κατηγορίας, διαθολὰς, 


θορύδους, ταραχάς. "Iv' οὖν xa τῶν ὀνειράτων ἁπαλ- 
λαγῶμεν xai τῶν χαχῶν τῶν οὐκ ἓν ὀνείροις, ἀντὶ 
πλεονεξίας ἑλεημοσύνην ἑλώμεθα, ἀντὶ ἁρπαγῆς 
φιλανθρωπίαν. Οὕτω γὰρ χαὶ τῶν παρόντων καὶ 
τῶν µελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν, χάριτι καὶ 
φιλανθρωπίἰᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰπσοῦ Χριστοῦ, μεθ) 
οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, 
ttp, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 

Αμήν. . 


* Marg. Savil., χαλόν. 





OMIAIA AZ. 


Al Tvraixsc ὑμῶν ἐν ταῖς ἐκκ.ησίαις σιγἀτώ- 
σαν». Οὐ γὰρ ἐπιτέραπται αὐταῖς  AeAsiv, 
dAA' ὑποτάσσεσθαι, καθὼς καὶ ὁ νόμος «έ- 


χει. 

α’. Περιχόψας τὸν θόρυδον τὸν ἀπὸ τῶν γλωττῶν, xai 
τὸν ἀπὸ τῶν προφητειῶν, xat νοµοθετῄσας, ὥστε μὴ 
σύγχυσιν γίνεσθαι, τοὺς τε γλώσσαις λαλοῦντας ἀνὰ 
µέρος τοῦτο ποιεῖν, τούς τε προφητεύοντας ἁρξαμέ- 
νου ἑτέρου σιγᾷν, λοιπὸν καὶ ἐπὶ τὴν ταραχὴν τὴν ἀπὸ 
τῶν γυναιχῶν γινοµένην ὁδῷ πρόεισι, τὴν &xatpov 
αὐτῶν ἑχχόπτων παῤῥησίαν, χαὶ σφόδρα εὐχαίρως. 
El γὰρ τοῖς τὰ χαρίσματα ἴχουσιν ἁπλῶς οὐχ ἑφίς- 
ται λαλεῖν, οὐδ' ὅτε βούλονται, xal ταῦτα ὑπὸ τοῦ 
Πνεύματος χινουµένοις, πολλῷ μᾶλλον ἐχείναις lx 
φλυαρούσαις xal µάτην. Διὰ τοῦτο xal μετὰ πολλῆς 
τῆς αὐθεντίας ἐπιστομίζει τὴν φλυαρίαν αὐτῶν, καὶ 
τὸν νόμον μέθ) ἑαυτοῦ λαθὼν, οὕτως αὑτῶν ἁπορ- 
ῥάπτει τὰ στόµατα. Οὐ γὰρ παραινεῖ µόνον ἐνταῦθα, 
οὐδὲ συαθουλεύει, ἀλλὰ καὶ ἐπιτάττει σφοδρῶς, πα- 
λαιὸν ὑπὲρ τούτων ἀναγινώσχων vópov. Εἰπὼν γὰρ, 
ὅτι Al γυναῖχες ὑμῶν ἐν ταῖς ἐκκ.λησίαις σιγἀ- 
τωσαν, καὶ, Οὐκ ἐπιτέζτραπται αὐταῖς AaAsiv, 
dA. ὑποτάττεσθαι, Σπήγαγε, Καθὼς xal ὁ vópoc 
«λέγει. Καὶ ποῦ τοῦτο ὁ νόμος λέγει; Πρὸς τὸν ἄν- 
ὃρα cov ἡ ἁποστροφή σου, καὶ αὐτός σου xv- 
ριεύσει. Εἶδες Παύλου σοφίαν, ἠλίκην παρήγαγς 
µαρτυρίαν, οὐ σιγᾷν αὑταῖς χελεύουσαν µόνον, ἀλλά 
xai μετὰ φόδου σιγᾷν, καὶ μετὰ φόδου τοσούτου, 
μεθ) ὅσου τὴν δούλην ἡσυχάζειν χρή ; Aib καὶ αὐτὸς 
εἰπὼν, ὅτι Obxu ἑτιτέτραπται αὐταῖς AaAetr, οὐχ 


ἐπήγαγεν, ᾽Αλλὰ σιγᾷν, ἀλλὰ τὸ πλέον |544] ἀντὶ 
τοῦ σιγᾷν τέθειχε, τὸ ὑποτάττεσθαι. El δὲ ἐπὶ &v- 
ὁδρῶν τοῦτο, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τῶν διδασχάλων xal 
πατέρων xaX τοῦ χοινοῦ τῆς ἐκχλησίας συλλόγου. Καὶ 
εἰ μηδὲ φθέγξονται, qnot, μηδὲ ἑρωτήσουσι, τίνος 
ἕνεχεν xal παρέσοντάι; "Iva. ἀχούωσι μὲν ἃ yph, τὰ 
δὲ ἀμφιδαλλόμενα παρὰ τῶν ἀνδρῶν οἴχοι µανθανέ- 
τωσαν. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν' El 06 ει μαθεῖν θὲλου- 
συ’, ἓν οἵκῳ τοὺς ἰδίους ἄνγδρας ἑπερωτάτωσαγν. 
02 γὰρ δη µόνον λαλεῖν αὐταῖς οὐκ ἐφίεταν, φησὶν, 
ἁπλῶς, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἑρωτᾷν τι Ev ἐκκλησίᾳ. El δὲ Ego- 
τᾷν οὐ χρὴ, πολλῷ μᾶλλον ἁπλῶς λαλεῖν οὐ θέµις. 
Καὶ τί δήποτε ἓν τοσαύτῃ χατέστησεν αὑτὰς ὑποτα- 
11; Ότι ἀσθενέστερόν πὠς ἐστιν ἡ γυνὴ καὶ εὑρί- 
πιστον xal χοῦφον. Διά δὴ τοῦτο τοὺς ἄνδρας αὐταῖς 
ἐπέστησε διδασκάλους, ἀμφοτέρους ὠφελῶν. Ἐκείνας 
τε γὰρ χοσµίας κατεσχεύασε, τούτους τε ἑναγωνίους 
ἐποίησεν, ἅτε µέλλοντας μετὰ πολλῆς τῆς ἀχριθείας 
ἅπερ Ίχουσαν ταῖς γυναιξὶ παραχατατίθεσθα.. Εἶτα 


"ἐπειδὴ χαλλωπίζεσθαι ἐντεῦθεν ἑνόμιζον ἐκ τοῦ 


φθέγγεσθαι δηµοσίᾳ, πάλιν εἰς τὸ ἑναντίον περιάχει 
τὸν λόγον, λέγων Αἰσχρὸν γάρ ἐστι γυγαικὶ ἐν 
éxxAnc ia AaAsiv, Πρῶτον μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ νόμο» 
τοῦτο χατεσχεύασε τοῦ θεοῦ, ἔπειτα ἀπὸ χοινοῦ λο- 
γισμοῦ xai τῆς συνηθείας, ὥσπερ xat, f,vixa περὶ 
χόµης αὑταῖς διελἐγετο, ἔλεγεν᾽ ᾿Η οὐδὲ αὐτὴ ἡ 
φύσις ὑμᾶς διδάσκει; Καὶ πανταχοῦ τοιοῦτον εὔ- 
ροις ἂν αὐτοῦ τὸν τρόπον ὄντα, οὐκ ἀπὸ τῶν θείων 
Γραρῶν µόνον, ἀλλὰ xal ἀπὺ τῆς κοινῆς συνηθείας 
ἐντρέποντα. Πρὸς τούτοις δὲ καὶ ἀπὸ τῶν πᾶσι 607 


30 
κούντων xai πανταχοῦ τυπωθέντων ἑντρέπει, ὃ καὶ 
ἐνταῦθα τέθειχεν εἰπών ' Ἡ ἀφ' ὑμῶν ὁ Aóroc τοῦ 
&cov ἐξη.θεν, f| elc ὑμᾶς μόνους κατήντησε; 
Καὶ γὰρ τὰς λριπὰς Ἐκχλησίας παρήγαγε τοῦτον τη- 
ροήσας τὸν νόµον, xat ἁπὸ τῆς Χαινοτομίας τὸν θό- 
Qu6ov ὑποτεμνόμενος, καὶ τῇ τῶν πολλῶν ψήφῳ τὸν 


λόγον ποιῶν εὐπαράδεχτον. Διὸ xaX ἀλλαχοῦ ἔλεγεν' 


Ὃς ὑμᾶς ἀναμγνήσει τὰς ὁδούς µου τὰς ἑν' Χρι- 
στῷ, χαθὼς «πανταχοῦ ἐν πάσαις ταῖς "ExxAn- 
σίαις δ/δάσκω' χαὶ πάλιν, OD. }άρ ἐστι áxaca- 
ctacíac ὁ θεὸς, àdAA' εΙρήνης, χαθὼς καὶ ἐν ad- 
σαις ταῖς ᾿Εχκ.Ίησίαις τῶν dylov* xai ἐνταῦθα, 

"H ἀφὶ ὑμῶν ὁ Aóyoc τοῦ θεοῦ àtüA0ev, 7) εἰς 
^ $pgüc µόνους κατήντησε; Τουτέστιν, Οὔτε πρῶτοι 
οὔτε μόνοι ὑμεῖς πιστοὶ, ἀλλ' ἡ οἰχουμένη πᾶσα: ὃ 
xal πρὸς Κολοσσαεῖς Ὑράφων ἔλεγε, Καθώς ἐστι 
κρποφορούμενον καὶ αὐξαγόμενον ἐν παντὶ τῷ 
χόσµῳ, περὶ τοῦ Εὐαγγελίου λέγων. Ποιεῖ δὲ αὐτὸ 

χαὶ ἑτέρως εἰς προτροπὴν τῶν ἀκουόντων, ὡς ὅταν 
λέγῃ τὰ αὐτῶν πρῶτα εἶναι, xal πᾷσιν εἵναι χατά- 
ὅπλα. θεσσαλονιχεῦσι γὰρ ἑἐπιστέλλων ἔλεγεν' 'Ag' 
ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται ὁ Aópyoc τοῦ 8500, καὶ ἐν 
παντὶ τόπῳ ἡ πίστις ὑμῶν ἡ πρὸς τὸν θεὸν ἑξ- 
&41.1v0s * χαὶ Ῥωμαίοις δὲ πάλιν, ὅτι Ἡ πἰστις 
ὑμῶν καταγγέλΊεται ày. ὅ]ῳ τῷ κόσμῳ. Αμϕό- 
τ6ρα γὰρ ἱκανά προτρέψαι χαὶ διεγεῖραι, xaX τὸ παρ) 
ἑτέρων ἐπαινεῖσθαι, χαὶ τὸ ἑτέρους ἔχειν χοινωνοὺς 
τῆς γνώμης. Διὸ xaX ἐνταῦθά φησιν. Ἡ ἀφ᾽ ὑμῶν ὁ 
«λόγος τοῦ 8500 ἐξη.ϊθεν, ἢ εἰς ὑμᾶς μόνους κατ- 
ήντησεν; [545] Οὔτε γὰρ τοῦτο ἂν ἔχοιτε εἰπεῖν, 
φησὶν, ὅτι Ἡμεῖς τῶν ἄλλων διδάσχαλοι ἐγενόμεθα, 
καὶ οὐκ ἂν εἴημεν δίχαιοι map! ἑτέρων µανθάνειν * 
οὔτε, ὅτι Ἐνταῦθα ἕστη τὰ τῆς πίστεως µόνον, χαὶ οὐ 
χβῆ τὰ παρ) ἑτέρων παραδείγματα δέχεσθαι. "Opa; 
διὰ πόσων ἑνέτρεψε: τὸν νόµον mapf vae, τὸ αἰσχρὸν 
τοῦ πράγματος ἔδειδε, τὰς λοιπὰς Ἐκκλησίας εἰς 
μέσον τέθειχεν͵ 


β’. Εἶτα τὸ πάντων ἰσχυρότερον ὕστερον τίθησι, 
λέγων, ὅτι Ὁ Geb; ταῦτα xat vov ἐπιτάττει OU ἐμοῦ. 
Ei γάρ τις δοκεῖ προφήτης εἶναι f) πνευματικὸς, 
ΥΗ’ωσκέτω ταῦτα à γράφω ὑμῖν, ὅτι Κυρίου εἰσὶν 
αἱ ἐν το.Ίαί. El δέ τις ἀγν οεῖ, ἀγγοείτω. Καὶ τίνος 
ἕνεχεν τοῦτο ἐπήγαγε; Δειχνὺς ὅτι οὗ βιάζεται, 
οὐδὲ φιλονεικεῖ, ὅπερ σημεῖόν ἐστι τῶν οὐ τὰ ἑαυτῶν 
βουλομένων ἰατᾷν, ἀλλά τὸ ἑτέροις συμφέρον σχο- 
πούντων. Διὸ xol ἀλλφχοῦ φησιν ' El δέ τις giA0- 
γεικός ἐστι», ἡμεῖς τοιαύτην συνήθεια» οὐκ 
ἔχομεν. Αλλ' οὗ πανταχοῦ τοῦτο ποιεῖ, à) ἔνθα 
ἂν uf) σφόδρα μεγάλα τὰ ἁμαρτανόμενα T), καὶ τότε 
ἑντρέπων μᾶλλον; ἐπεὶ ὅταν περὶ ἑτέρων διαλέγηται, 
Qj) λέγει οὕτως, ἀλλὰ πῶς; Mi) π.]αγᾶσθε' οὔτε 
ΧΟργοι, οὔτε uaAaxol βασιωλείαν 6500 κ.Ίηρονο- 
µήσουσι’ χαὶ πάλιν, "I6s ἐγὼ Παῦ.Ίος Aépyo ὑμῖν, 
ὅτι ἑὰν περιτέµνησθε, Χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠὦφε- 
Ados. Ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ περὶ σιγῆς ἣν αὐτῷ ὁ 
λόγος, οὗ σφόδρα εὐτόνως ἐπιτίθεται, αὐτῷ τούτῳ 
μᾶλλον αὐτοὺς ἐπισπώμενος. Εἶτα ὅπερ ἀεὶ ποιεῖν 
εἴωθεν, ἐπὶ τὴν προτέραν ὑπόθεσιν, ὄθεν ταῦτα εἰπεῖν 
ἑξέδη,« ἐπάχει τὸν λόγον λέγων. "Dore, ἀδε.ἱφοί 
gov. ζηἀοῦτε τὸ προφητεύειχ, xal τὸ «Ία.εῖν 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


TÀdccaic μὴ κω.ύετε. Καὶ Υὰρ ἔθος αὐτῷ τοῦτο. 
μὴ τὸ προχείμενον ἐργάζεσθαι µόνον, ἀλλὰ xal ἐξ 
ἐχείνου τὸ δοχοῦν αὐτῷ συγγενὲς ὁπωσδήποτε εἶναι 
διορθοῦν, χαὶ πάλιν ἐπὶ τὸ πρότερον ἑπανιέναι, ὥστε 
μὴ δοχεῖν τῆς ὑποθέσεως ἐχπίπτειν. Καὶ γὰρ ὅτε 
περὶ τῆς ἓν ταῖς τραπέζαις διελέγετο συμφωνίας, 
ἐπὶ τὴν χοινωνίαν τὴν ἐν τοῖς µυστηρίοις ἐχδὰς, 
νἀχεῖθεν ἐντρέψας, εἰς τὰ πρότερα ἑπάνεισι πάλιν, 
λέγων * Ὥστε συ»ερχόµεγοι εἰς τὸ gayeir, ἀ-λλή- 
ους ἐκδέχεσθε. Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν περὶ τῆς ἓν 
τοῖς Xapispaaw εὐταξίας διαλεχθεὶς, χαὶ τοῦ μὴ δεῖν 
μήτε ἀλύειν ἐν τοῖς ἑλάττοσ., μήτε φυσᾶσθαι ἐπὶ 
τοῖς µείζοσιν, εἶτα ἐπὶ τὴν γυναιξὶ πρέπουσαν ἑξελ- 
θὼν εὖνοσμίαν Σντεῦθεν, xal χατασχευάσας αὑτὴν, 
ἐπὶ τὸ προχείµενον ἐπάνεισι, λέγων πάλιν "Dore, 
dósApol µου, ζη.λοῦτε τὸ προςητεύει, xal τὸ 
AaAsir γιλὠώσσαις μὴ κω.ύετε. Εἶδες πῶς μέχρι 
τέλους τὴν δ.α ρορὰν ἐφύλαξε, χαὶ πῶς ἔδειξε τὸ μὲν 
σφόδρα ἀναγχαῖον ὃν, τὸ δὲ οὐχ οὕτω; Διὸ ἐπ᾽ ἐχεί- 
νου μέν φησι, Ζη.οὔτε, ἐπὶ τούτου δὲ, Mi κω.ἱύετε. 
Κἴτα ὡς £v κεφαλαίῳ τὰ πάντα διορθούµενος ἐπάχει 
λέγων, Πάντα δὲ εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξει 
γω έσθω πάλιν πλήττων τοὺς εἰχῃη βονυλομένους 
ἀσχημονεῖν, xal μανίας δόξαν λαµμθάνειν, xai τὴν 
υἰχείαν uh φυλάττοντας τάξιν. 


0ὐδὲν [540]γὰρ οὕτως οἰχοδομεῖ, ὡς εὐταξία, ὡς εἰ- 
pljvn, cx ἀγάπη, ὥσπερ οὖν καὶ τὰ ἑναντία διαλύει.Οὐχ 
ἐν τοῖς πνευματικοῖς δὲ µόνον, ἀλλὰ χαὶ ἓν τοῖς ἄλλοις 
ἅπασι τοῦτο ἴδοι τις ἄν. "Αν τε γὰρ ἓν χορῷ, ἄν τε 
ἐν πλοίῳ, ἄν τε ἐν ἅρματι, ἄν τε Ev στρατοπέδῳ τὴν 
τάξιν συγχέῃς, καὶ τὰ μείζονα τῆς οἰχείας χώρας Ex- 
θαλὼν, τὰ ἑλάττονα εἰσαγάγῃς εἰς τὴν ἐχείνων τάξιν, 
πάντα διέφθειρας, xal οὕτω τὰ ἄνω χάτω Υίνεται. 
M τοίνυν μηδὲ ἡμεῖς τὴν τάξιν διαφθείρωµεν, μηδὲ 
τὴν χεφαλὴν χάτω ποιῶμεν, xal τοὺς πόδας ἄνω. 
Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν τὸν μὲν ὀρθὸν λογιαμὸν χάτω 
ῥίψωμεν, τὰς δὲ ἐπιθυμίας, τὸν θυμὸν, xal τὴν ὁρ- 
γην, xaY τὴν ἡδονὴν ἐπιστήσωμεν τῷ λογιχῷ' ὅθεν 
πολὺς ὁ χλύδων, χαὶ πολλὴ fj ταραχὴ, χαὶ ἀφόρητος 
ἡ ζάλη, πάντων σχότῳ χατεχοµένων. Καὶ, εἰ βούλεε, 
τὴν ἀσχημοσύνην τὴν ἐντεῦθεν γινοµένην piov 
ἐξετάσωμεν, καὶ τότε τὴν ζημίαν. Ἠῶς οὖν ἔσται 
τοῦτο σαφὲς ἡμῖν καὶ σφόδρα γνώριµον; Παραγάγω- 
μεν εἰς µέσον ἄνθρωπον οὕτω διαχείµενον, πόρνης 
ἐρῶντα, χαὶ ὑπὸ ἐπιθυμίας ἁτόπου χρατούμενον, xal 
τότε ὀψόμεθα τὸν γέλωτα τοῦτον. Τί γὰρ ἂν γένοιτο 
αἰσχρότερον τοῦ θνυρανλοῦντος πρὸ τῶν πορνικῶν οἱ- 
κηµάτων, καὶ ῥαπιξομένου παρὰ πόρνης γυναικὸς, 
καὶ κλαίοντος χαὶ ὀδυρομένου, χαὶ τὴν ἑαυτοῦ χατ- 
αισχύνοντος δόξαν: Εἰ δὲ βούλει xal τὴν ἑηµίαν ἰδεῖν, 
ἑννόει pot. τῶν χρημάτων τὴν δαπάνην, τοὺς περὶ 
τῶν ἑσχάτων κινδύνους, τὸν πρὸς τοὺς ἀντεραστὰς 
πόλεµον, τὰ τραύματα, τὰς πληγὰς τὰς ἐκ τῶν 
τοιούτων παρατάξεων. Τοιοῦτοι χαὶ οἱ χρημάτων 
ἐπιθυμίᾳ κατεχόμενοι’ μᾶλλον δὲ μείζονα ἀσχημο- 
νοῦσιν. Οὗτοι μὲν γὰρ περὶ Ev slow. ἠσχολημένοι 
σῶμα * οἱ δὲ φιλάργυροι τὰς πάντων οὐσίας ὁμοίως 
περιεργάνονται, χαὶ πενήτων xal πλουτούντων, xal 
τῶν οὐκ ὄντων πραγμάτων ἑἐρῶσιν, ὃ μάλιστα τῆς 
τοῦ πάθους ἀτοπίας σημεῖόν ἐστιν. 09 γὰρ λέχουσιν, 


511 
jn usu , pudorem incutit : quod bic quoque adhibet , 
dicens : 36. An a vobis verbum Dei processit , aut in 
tos solos pervenit ? Etenim cxteras adduxit Ecclesias 
hanc legem servantes , et a novitate tumultum rese- 
cans, et multorum calculo gratam et acceptam red- 
dens orationem. Quamobrem alibi quoque dicebat : 
Qui vobis in memoriam revocavit vias meas in Christo , 
sicul ubique in omnibus Ecclesiis doceo (1. Cor. 4. 41); 
et rursus , Non est enim Deus dissensionis, sed pacis, 
sicut et in omnibus Ecclesiis sanctorum (Ibid. 44.53); et 
hic : An a vobis verbum Dei processit , aut ad vos so- 
los pervenit ? Hoc est , neque vos primi , neque soli 
fideles , sed totus orbis terrx. Quod etiam ad Colos- 
senses scribens, dicebat, Sicut fructificat el. crescit 
in toto mundo (Coloss. 1. 6), loquens de evangelio. 
Id autem facit etiam aliterad exhortationem audito- 
rum, ut quando dicit, eorum esse prima, et πιᾶ- 
nifesta omnibus. Nam ad Thessalonicenses scribens 
dicebat : Α vobis enim resonuit sermo Dei, et in. omni 
loco fides vestra ad Deum exiit (1 Thess. 4. 8) ; et ad 
Romanos rursus scribens : Fides vestra annuntiatur 
in toto mundo (Rom. 1. 8). Ambo enim sufficiunt et 
ad exhortandum et excitandum , laudari ab aliis , et 
alios habere socios sententix. Et ideo hic quoque 
dicit : Απ a vobis sermo Dei processit, aut ad vos solos 
pervenit ? Neque enim, inquit, hoc potueritis dicere : 
Nos fuimus doctores aliorum , οἱ non z:equum est ut 
ab aliis discamus ; neque, Fides hic solum stetit , et 
uon oportet ab aliis exempla sumere. Videu' per 
quam mulia eis pudorem incussit? legem adduxit , 
rei ostendit turpitudinem , exteras Ecclesias in me- 
. dio posuit. 

2. Deinde, quod est omnium fortissimum , ulti- 
mum ponit dicens : Deus hzc etiam nunc jubet per 
me. 57. Si quis cnim videtur proplieta esse aut spiri- 
tualis , cognoscat que scribo vobis , quia Domini sunt 
mandata. $8. Si quis autem ignorat , ignoret. Et cur 
hoc subjungit ? Ostendens se neque vim afferre, nec 
contendere : quod quidem est signum non eorum qui 
sua volunt constituere , sed eorum qui spectant id 
quod est aliis utile. Quamobrem dicit etiam alibi : 
Si quis autem est. contentiosus , nos talem. consuetudi- 
nem Ron habemus (1. Cor. 11. 16). AL non ubique 
hoc facit, sed ubi non ita magna admittuntur pecca- 
ta, et tunc potius pudore afficiens. Nam quando de 
aliis loquitur , non sic dicit, sed quomodo? Ne erre- 
(ís : neque fornicalores , neque molles regnum Dei 
possidebunt ( Ibid. 6. 9); et rursus : Ecce ego Pau- 
[us dico vobis , quod si circumcidamini , Christus vobis 
nihil proderit (Gal. 5. 2). Hic autem quoniam de si- 
lentio agebatur , non admodum vehementer iusecta- 
tur, hoc ipso eos magis attrahens. Deinde quod sem- 
per solet facere, ad prius argumentum , unde ad 
hzc dicenda digressus est, revertitur dicens : 59. 
Itaque , fratres mei , &mulamini prophetiam , et loqui 
"ingwis nolite prohibere. Est enim nios ejus non so- 
lum agere id, quod est propositum , sed etiani ex 
illo id quod quomodocumque ei videtur conjunctum 
corrigere , et rursus redire ad propositum, ne vi- 


IN EPIST. 1 AD COR. ΗΟΜΗ, XXXVII. 


818 
deatur excidere ab argumento. Etenim quando lo- 
quebatur de concordia in mensis ; cum digressus es- 
set ad communionem in mysteriis, et eos inde pudure 
affecisset, ad priora rursus revertitur, dicens : Quam- 
obrem convenientes ad. comedendum , vos. invicem 
exspectate (1. Cor. 41. 52). Ita hic quoque , cum dis- 
seruisse de ordiue observando in donis, et quod 
neque moerore affici oporteat in minoribus , neque 
tumere propter majora, et deinde digressus esset ad 
modestiam mulieribus convenientem , et eam confir- 
massel, redit ad propositum , rursus dicens : Jtagne, 
fratres mei, emulamini prophetiam , εἰ loqui linguis 
nolite prohibere. Vidistiu' quomodo ad finem usque 
servaverit differentiam, et quoinodo alterum quidem 
ostendat valde necessarium , alierum autem non 
item ? Quamobrem de illo quidem dicit, Amulamini ; 
de lioc autem, Nolite prokibere. Deinde tamquam in 
summo omnia corrigens , subjungit dicens : 40. Om. 
nia autem honeste et secundum. ordinem fiant ; rursus 
illos tangens qui volunt temere se indecore gcrere, et 
insani; sibi notam inurere, nec congruentem sibi 
servant ordincm. 

Ürdo recius semper servandus. Avaritie morbus. — 
Nihil enim zque zdificat ut ordo rectus, ut pax , ut 
caritas , sicut etiam contraria dissolvunt. Non solum 
autem in spiritualibus, sed etiam in aliis omnibus hoe 
videris. Nam sive in choro,sive in navigio, sive in 
curru, sive in castris ordinem confundas, et majori- 
bus suo loco ejectis in illorum ordinem minora in- 
duxeris, omnia corrumpis, et sic omnia sus deque 
verluntur. Neque nos ergo ordinem corrumpamus, 
neque caput infra statuamus, neque pedes supra. 
Hoc porro fit, quando rectam quidem rationem in- 
ferne dejecerimus , concupiscentias autem, iram, 
excandescentiam et voluptatem rationi prajfeceri- 
mus : unde magnus exsistit fluctus, ingens perturba- 
tio , et intoleranda tempestas, cum omnia occupent 
tenebrze. Et si vis, primum excutiamus eam quz hinc 
evenit turpitudinem , posteaque damnum hinc emer- 
gens. Quomodo ergo hoc nobis notum erit et mani- 
festum? Adducamus in medium homineni sic affe- 
ctum, captum amore meretricis, et qui ejus inhonesto 
teneatur desiderio; et tunc videbimus quam hoc sit 
ridiculum. Quid enim possit esse illo turpius, qui stat 
ad fores domus meretricie, et pulsatur a meretrice, 
fletque et ejulat, probroque aíficit suam existimatio- 
nem ? Si vis autem etjam videre damnum, veniant 
tibi in mentem sumptus pecunie, de extremis peri- 
cula, bellum quod geritur adversus rivales et adver- 
sarios amatores, vulnera et plagz qua infliguntur in 
hujusmodi acie. Tales sunt et ji, quos pecunia tenet 
cupiditas ; imo vero turpius et magis indccore se ge- 
runt. Nam illi quidem in uno corpore sunt occupati 
et in eo suum ponunt studium et operam : avari vero 
de omnium facultatibus sunt similiter solliciti et cu- 
riosi, et pauperum et divitum, et illa amant qux non . 
sunt : quod est maxime signum improbz cupiditatis. 
Non dicunt enim, Vellem habere hujus aut illius fa- 
cultates, aut has vel illas solum ; sed et inontes vo- 


jw.it esse aurum, et domos et quecumque. videntur, 
et ad alterum se transferunt mundum; et lizc. per- 
petuo patiuntur, neque usquam finem faciunt. desi- 
derandi. Quis verbis poterit explicare illarum fluctus 
eogitaionum, tempestatem, caliginem ? ubi autem 
sunt tot üuctus et tanta tempestas, quznam fuerit 
voluptas ? Nulla, sed tumultus et dolor et caliginosz 
nebuke pro aquis ferentes multam animi zgritudi- 
nem : quod etiam solet accidere iis qui alienam 
amant pulehritudinem. Propterea qui nullo modo 
amant, in majori sunt voluptate quam hujusmodi 
amatores. Sed ad hoc quidem nemo contradixerit : 
ego autem eum etiam qui amat quidem, reprimit au- 
tem libidinem, majori dixerim affici voluptate, quam 
eum qui assidue fruitur meretrice. Nam etiamsi ejus 
demonstratio eit difficilior, necesse tamen est hoc 
audacter probandum suscipere. Est enim difficilior, 
non ex rei natura, sed ex eo, quod auditores hac phi- 
losophia non sint digni. 

9. Quid est enim, dic qu:eso, amanti jucundius, ab 
amica despici, an bonorari et illam despicere ? Palam 
est hoc esse jucundius. Quem ergo, quaso, magis 
honorabit meretrix , eumne qui ipsi servit, et factus 
est ejus niancipium, an eum qui ejus superavit retia, 
et structis ab ea calamis volat altius? Est cuivis per- 
spicuum quod hunc. In quemnam autem suum magis 
conferet studium, in eumne qui cecidit, an in eum 
qui nondum ? In eum plane qui nondum. Quis erit 
autem desiderabilior, isne qui est confectus, an is 
qui nondum est captus ? [s qui nondum est captus. 
Si autem non creditis, a rebus vestris afferam 
demonstrationem. Quamnam enim mulierem magis 
amarit quispiam, eamne qux facile succumbit etl 
ipsi se dedit, an eam qui negat et negotium fa- 
cessit? Ilanc proeul dubio : hine enim accenditur 
majus desiderium, Ergo idem quoque erit in. mu- 
liere; et eum magis illa honorabit et. admirabitur 
qui se despicit. Si res autem ita se habeat, illud 
quoque palam erit in majori esse voluptate eum qui 
magis honoratur et diligitur. Nam et dux exercitus 
urbem quidem semel captam dimittit; ei autem quie 
resistit et contendit omni studio assidet : et venator 
feram venando captam habet in tenebris inclusam , 
quemadmodum meretrix amatorem ; eam autem quz 
fugit, persequitur. At ille, inquies, fruitur desiderio ; 
hic autem non fruitur. An probro ac dedecore non 
affici, neque ejus tyrannicis servire imperiis, nec ab 
ea duci et circumagi tamquam mancipium , pugnis 
contusum , copsputum , in capite pulsatum, parvam, 
dic quaeso , existimas esse voluptatem? Si quis enim 
ha:c accurate excusserit , et colligere potuerit omnia 
eorum probra, contumcelias , criminationes, irasqoe 
perpetuas ex animo vel ex deliciis ortas, inimieitias, 
οἱ alia omnia solis patientibus nota, inveniet quodvis 
bellum plures habere inducias, quam horum miseram 
vitam. Quamnam ergo dicis, quxso, voluptatem ? 
eamne qua capitur ex coilu, qua est brevis et mo- 
meutanea ? Sed eam statim bellum excipit et fluctus 
εἰ rabies et idem rursus furor. Et hacc quidem a no- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


220 


bis dicta sunt, perinde atque si quis éa dixerit ado- 
lescentibus intemperantibus et impudicis, qui ea qua 
dicuntur de regno et gehenna non libenter ferant : 
quando autem hxc in medium adduxerimus, ne dici 
quidem potest quanta sit moderatorum et temperan- 
tium voluptas ; quando quis secum reputat coronas , 
premia, consuetudinem cum angelis , in universo 
orbe terr: celebrationem, fiduciam et dicendi libee- 
tatem, spes illas bonas et immortales. At coitus ha- 
bet voluptatem ; hoc enim perpetuo versant; qui 
vero temperans est, non potest assidue pugnare cum 
tyrannide nature. At contrarium inveneris : ipa 
enim vis et perturbatio est magis apud eum qui scor- 
tatur. Multa enim est in corpore agitatio ; οἱ quovis 
fluctuanti mari hic gravius afficitur, cujus numquam 
sistitur cupiditas , sed ab ea semper impetitur, non 
secus atque qui corripiuntur a dzemone, et assidue 
discerpuntur a malis spiritibus. Temperans autem 
non secus ac fortis athleta, eam assidue feriens , 
optimaimn et innumeris liujusmodi deliciis jucundio- 
rem percipit voluptatem , hac victoria, bona con- 
scientia, et. przclaris tropzeis perpetuo ornatus. Si 
autem post congressum ille parum quiescit , hoe 
niliil fuerit : rursum enim invadit tempestas el rur- 
sum fluctus. Qui autem philosophatur, ne initio qui- 
dem permittit ut hzec se invadat perturbatio , neque 
ut mare assurgat, nec ut bxc fera vociferetur. Si vium 
autem patiatur in retinendo impelu tanto ; at ille 
etiam libidinosus, frequenter pulsatus , confossus, 
estrumque non ferens , haud secus, quam si equum 
indomituim freno retineret, ariem omnem adhibens : 
8i autem cesserit, et laborem fugerit, ab illo przceps 
quocumque feratur. σος si dicta sunt apertius quam 
par sit, nemo me reprehendat : nolo enim dicendi 
gravitate ornare orationem , scd graves et lionestos 
facere auditores. 

4. Propterea prophete quoque nulli hujusmodi 
verbo parcunt, volentes Judeorum exscindere libidi- 
nem et intempcrantiam , sed eos tangunt etiam aper- 
tius, quam nos nunc in iis qux diximus. Medicus 
enim volens ejicere putredinem, non eo spectat ut 
mundas conservet manus, scd ut xgrum liberet a 
putredine; et is qui humilem vult excelsum reddere, 
ipse prius fit humilis; et qui studium ponit ut occi- 
dat insidiatorem, se quoque cum illo cruentat, et hoc 
ipsum reddit clariorem. Nam si a bello reversum 
militem viderit quispiam sanie, sanguine et cerebro 
respersum et pollutum, non ideo odio babebit neque 
aversabitur, sed magis etiam admirabitur. Ita nos 
quoque faciamus cum viderimus quempiam, postquam 
mactarit cupiditatem, cruentum revertentem , euin 
magis admiremur, simulque socii ac participes ejus 
pegna et victoriz, et iis qui amant dicamus : Osten- 
dite nobis voluptatem quam accepistis ex libidine. 

Temperantie voluptas. — Nam qui est temperaus 
ac pudicus, voluptatem habet ex victoria ; tu autem 
nullam habes omnino. Sin autem vos dicatis cam qux 
est ex congressu ; sed illa est manifestior et diutut- 
nior. Nam tu ex eo quo frucris habcs aliquid breve, 


519 


ὅτι Την τοῦ δεῖνος ἐδουλόμην οὐσίαν ἔχειν, χαὶ τῆν 
τοῦ δεῖνος µόνον, ἀλλὰ χαὶ τὰ ὄρη χρυσίον εἶναι 
βούλονται, καὶ τὰς οἰχίας, χαὶ τὰ ὀρώμενα πάντα, 
χαὶ ἐφ ἕτερον προθαίνουσι χόσµον  χαὶ τοῦτο ἐπ᾽ 
ἄπειρον πάσχουσι, xal οὐὑδαμοῦ τῆς ἐπιθυμίας λη- 
Υουσι. Τίς ἂν παραστήσειε. λόγος τὸν χειμῶνα τῶν 
λογισμῶν ἐχείνων, τὰ χύματα, τὸν ζόφον; ὅπου δὲ 
χύματα xai χειμὼν τοιοῦτος, ola γἐνοιτ' ἂν ἡδονή; 
Οὐχ ἔστιν οὐδεμία, ἀλλὰ θόρυδος xal ὀδύνη xaX νε- 
φέλαι ζοφώδεις ἀντὶ ὑδάτων πολλὴν φέρουσαι τῖν 
ἀθυμίαν΄ ὃ δὴ xaX ἐπὶ τῶν ἐρώντων ἀλλοτρίου χάλ- 
λους συµδαἰνειν εἴωθε. Διά τοι τοῦτο οἱ μηδ' ὅλως 
ἐρῶντες, τῶν ἐρώντων ἐν πλείονί εἰσιν ἡδονῇ. ᾽Αλλὰ 
πρὸς τοῦτο μὲν οὖδεὶς ἀντείποι' ἐγὼ δὲ χαὶ τὸν 
ἐρῶντα μὲν, χατέχοντα δὲ τὴν ἐπιθυμίαν, μᾶλλον ἂν 
φαίην τρυφᾷν τοῦ συνεχῶς τῆς πόρνης ἁπολαύον- 
τος. Ei γὰρ [547] xat δυσκολωτέρα ἡ ἀπόδειξις, ἀλλ 
ὅμως xai οὕτως ἀναγχαῖον χατατολμῆσαι τοῦ λόγου. 
Καὶ γὰρ δυσχολωτέρα Ὑίνεται, οὐ παρὰ τὴν φύσιν 
τοῦ πράγματος, ἀλλὰ παρὰ τὸ μὴ εἶναι τῆς φιλοσο- 
φίας ταύτης ἀχροατὰς ἀξίους. 


Υ.. Τί γὰρ tov, εἰπέ pot, τῷ ἑρῶντι, τὸ καταφρονεῖ- 
αθαι ὑπὸ τῆς ἑρωμένης, ἢ τὸ τιμᾶσθαι xaX ὑπερορᾷν; 
Εὔδηλον ὅτι τοῦτο. Τίνα οὖν, εἰπέ pot, τιμήσει πλέον 
ἡ πόρνη, τὸν δουλεύοντα αὐτῇ xol αἰχμάλωτον ὑπ 
αὐτῆς ἵδη γενόµενον, Ἡ τὸν ἀνώτερον τῶν ἑχείνης 
διχτύων, καὶ ὑψηλότερον τῶν χαλάμων αὑτῆς πετό- 
u£voy ; Παντί που δῆλον, ὅτι τοῦτον. Περὶ τίνα δὲ 
σπουδάσει πλέον, τὸν πεπτωχότα, ἡ τὸν οὑὐδέπω; 
Τὸν οὐδέπω πάντως. Τίς δὲ ἕσται ποθεινότερος, ὁ 
χατειργααµένος, ?| ὁ µηδέπω ἁλούς; Ὁ µηδέπω 
τέως ἁλούς. El δὲ ἀπιστεῖτε, ἁπὸ τῶν ὑμετέρων παρ- 
έξω thv ἁἀπόδειδιν. Τίνος γὰρ ἄν τις μᾶλλον ἑρασθείη 
γυναιχὸς, τῆς εὐχόλως ὑποχαταχλινομένης αὐτῷ χαὶ 
ἐχδιδομένης, ἢ τῆς ἀρνουμένης xaY πράγµατα αὑτῷ 
παρεχούσης; Εὔδηλον ὅτι ταύτης * xa γὰρ µειζόνως 
ἐντεῦθεν ὁ πόθος ἀνάπτεται. Οὐχοῦν xal ἐπὶ τῆς 
χυναιχὸς τὸ αὐτὸ δη τοῦτο ἔσται' xal τοῦτον τιµή- 
σουσι χαὶ θαυμάζονται πλέον τὸν ὑπερορῶντα αὑτῶν. 
Ei δὲ τοῦτο ἀληθὲς, χἀκεῖνο ὁμοίως, τὸ Ev µε[ζονι 
εἶναι ἡδονῇ τὸν μᾶλλον τιμώμενον xal ἀγαπώμενον, 
Ἐπεὶ xaX στρατηγὸς πόλιν τὴν μὲν καθάπαξ ἁλοῦσαν 
ἀφίησι, τῇ δὲ ἑστηχυίᾳ xal φιλονειχούστι προσεδρεύει 
μετὰ σπουδῆς ἁπάσης' καὶ θηρευτὴς τὸ μὲν θηρευθὲν 
ζῶον Ev σχότῳ χαταχλείσας ἔχει, χαθάπερ ἡ πόρνη 
τὸν ἐραστὴν, «b δὲ φεῦγον διώχει. ᾽Αλλ' ἀπολαύει τῆς 
ἐπιθυμίας ἐχεῖνος, qrolv, οὗτος δὲ οὖχ ἀπολαύει. Τὸ 
65 uh καταισχύνεσθαι, μηδὲ δουλεύειν ταῖς τυραννι- 
χαῖς αὐτῆς ἐπιταγαῖς, μηδὲ ὡς ἀνδράποδον ἄγεσθαι 
ὑπ) αὐτῆς xol περιάγεσθαι ῥαπιζόμενον, ἑμπτυόμε- 
vov, ἐπὶ χεφαλῆς ὠθούμενον, μικρὰν ἡδονὴν εἶναι 
νομίζεις ; εἰπέ por. El γάρ τις ταῦτα ἀχριθῶς ἑξετά- 
σειε, xaX δυνηθείη τὰς Όθρεις αὐτῶν συναγαγχεῖν, τὰ 
ἐγχλήματα, τὰς συνεχεῖς ὀργὰς, τὰς ἀπὸ ψυχῆς, τὰς 
ἀπὸ τοῦ θρύπτεσθαι γινοµένας, τὰς ἀπεχθείας, τὰ 
ἄλλα πάντα, ἅπερ ol πάσχοντες ἴσασι µόνον, πάντα 
πόλεμον εὑρήσει πλείους ἔχοντα τὰς ἀναχωχὰς τῆς 
ἁθλίας τούτων ζωῆς, Ποίαν οὖν λέχεις ἡδονήν ; εἰπέ 
pot* thv ànb τῆς µίξεως, τὴν πρόαχαιρον xat βρα- 
γεῖαν; Αλλ' εὐθέως ταύτην πόλεμος ἐπικαταλαμδά- 
vet xai χύματα xal λύττα xal µανία πάλιν d) αὐτή. 
Καὶ ταῦτα μὲν ἡμῖν εἴρηται, ὡς ἄν τις νέοις διαλε- 
γόμενος ἀχολάστοις εἴποι, οὗ σφόδρα ἀνεχομένοις 
τῶν περὶ βασιλείας καὶ γεέννης ἀκηῦσαι λόγων: 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXV. 


329 


ὅταν δὲ χαὶ ταῦτα εἰς µέσον ἀγάγωμεν, οὐδὲ ἕνεστιν 
εἰπεῖν ὅση τῶν σωφρονούντων ἡ ἡδονὴ, ὅταν ἀνα- 
πλάττῃ παρ) ἑαυτῷ τοὺς στεφάνουος, τὰ βραθεῖα, 
c€hv μετὰ τῶν ἀγγέλων ὁμιλίαν, τὴν ἐπὶ τῆς οἶχου- 
µένης ἀνάῤῥησιν, τὴν [248] παῤῥησίαν, τὰς χρη- 
στὰς xal ἀθανάτους ἑλπίδας ἐχείνας. Αλλ' dj µίξις 
ἔχειτινὰ ἡδονήν, τοῦτο γὰρ συνεχῶς περιστρέφονσιν’ 
ὁ δὲ σωφρονῶν o0 δύναται διηνεχῶς μαχόμενος τῇ 
τῆς φύσεως τυραννἰδι. Τοὐναντίον μὲν οὖν εὗροι τις 
ἄν ἡ γὰρ βία αὕτη xaX ταραχὴ παρὰ τῷ πορνεύοντι 
μᾶλλόν ἐστι. Καὶ γὰρ χλόνος ἐν τῷ σώματ; πολὺς, 
καὶ πάσης θαλάττης χυµατουµένης χαλεπώτερον 
οὗτος διάχειται; οὐδέποτε πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ἱστά- 
ενος, ἀλλ) ἀεὶ βαλλόμενος ὑπ αὑτῆς, ὥσπερ οἱ 
δαιμονῶντες, xai συνεχῶς ὑπὸ τῶν πονηρῶν xatap- 
ῥηγνύμενοι πνευμάτων. Ὅ δὲ σώφρων χαθάπερ ἁἀρι- 
στεὺς γενναῖος συνεχῶς αὑτῆν βάλλων, τὴν ἀρίστην 
xai µυρίων τοιούτων Ἱδίω καρπουται ἡδονὴν, τῇ 
νίχῃ ταύτῃ xat τῷ χρηστῷ συνειδότι xal τοῖς λαμ- 
προῖς τροπαίοις χαλλωπιζόμενος διηνεχῶς. El δὲ 
μετὰ τὴν ὁμιλίαν ἀναπαύεται μιχρὸν ἐχεῖνος, οὐδὲν 
τοῦτο ἂν e: πάλιν γὰρ ὁ χειμὼν ἔπεισι, xai πάλιν 
χύματα. 'O δὲ φιλοσοφῶν οὐδὲ ἀρχὴῆν ἀφίησι ταύτην 
λαθεῖν τὴν ταραχὴν, οὐδὲ δ,αναστῆναι τὸ πέλαγος, 
οὐδὲ βοῆσαι τὸ θηρίον. Ei δέ τινα βίαν ὑπομένοι 
κατέχων τὴν τοιαύτην ὁρμῆν, ἀλλὰ xal ἐχεῖνος cuv- 
εχῶς βαλλόμενος xal χεντούµενος xaY τὸν οἴστρυν 
οὐ φέρων xal παρόµοιον γίνεται, ὥσπερ ἂν ἵππου 
ἄγριον µαινόμενον χαὶ ἀντιτείνοντα ἀνέχοι τῷ χα- 
λινῷ, καὶ κατέχοι μετὰ τέχνης ἁπάσης' ὁ δὲ ἐνδοὺς, 
ὥστε τὸν πόνον τοῦτον φυγεῖν, συρόµενος ὑπ' αὐτοῦ 
πανταχοῦ φἑροιτο, Ταῦτα εἰ xai σαφέστερον τοῦ 
δέοντος εἴρηται, μηδεὶς ἐγχαλείτω οὗ γὰρ λόγων 
σεµνότητι καλλωπίνεσθαι βούλομαι, ἀλλὰ ποιῆσαι 
σεμνοὺς τοὺς ἀχούοντας. 


&. Διὰ τοῦτο xat οἱ προφῆται οὐδενὸς τῶν τοιούτων 
φείδονται ῥημάτων, τὴν ἀχολασίαν τῶν Ἰουδαίων 
ἐχχόφαι βουλόµενοι, ἀλλὰ xai γυμνότερον αὐτῶν 
καθιχνοῦνται, 3 ἡμεῖς νῦν Eg' οἷς εἰρήχαμεν. Καὶ 
γὰρ ἰατρὸς σήπεδόνα ἐχβαλεῖν βουλόμενος, οὐ σχοπεῖ 
πῶς χαθαρὰς διατγρῄσειε τὰς χεῖρας, ἀλλ ὅπως 
ἐχεῖνον ἁπαλλάξειε τῆς σηπεδόνος' χαὶ ὁ τὸν ταπε:- 
vov ὑψηλὸν ποιῆσαι θέλων, αὐτὸς ταπεινοῦται πρό- 
τερος xal ὁ σφάξαι τὸν ἐπιθουλεύοντα σπουδάζων, 
καὶ ἑαυτὸν αἱμάσσει μετ ἐχείνου, καὶ τοῦτο αὐτὸν 
ποιεῖ λαμπρότερον. Ἐπεὶ xal στρατιώτην ἔπανελ- 
θόντα ἀπὸ τοῦ πολέμου ἂν ἵδῃ τις ἰχῶρ! καὶ αἵματι 
καὶ ἐγχεφάλῳ µεμολυσμµένον, οὗ µισήσει, οὐδὲ ἀπο- 
στραφῄσεται διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ θαυμάσεται μᾶλλον. 
Οὕτω δὴ xal ἡμεῖς ποιῶμεν, ὅταν ἴδωμέν τινα μετὰ 
τὸ κατασφάξαι τὴν ἐπιθυμίαν ἡμαγμένον ἑπανιόντα, 
μᾶλλον αὐτὸν θαυμάζωμεν, xal κοινωνῶμεν τῆς 
μάχης xai τῆς νίχης αὑτῷ, Φαὶ πρὸς τοὺς ἐρῶντας 


' λέχωμεν, Δείδατε ἡμῖν τὴν ἐκ τῆς ἐπιθυμίας 


ἡδονήν. 


'0 piv γὰρ σώφρων τὴν ἀπὺ τῆς νίχης ἔχει, 
σὺ δὲ οὐδαμόθεν. Ei δὲ ὑμεῖς τὴν ix τῆς ὁμιλίας 
λέχοιτε, ἀλλ ἐχείνη σαφεστέρα xai διαρχεστέρα. 
Σὺ γὰρ ἔχεις ἀπὸ τῆς ἀπολαύσεως βραχὺ xo μτδὲ 
φαινόµενον, ἐχεῖνος δὲ ἀπὺ τοῦ συνειδότος, 1549] xa* 
μείζονα καὶ διηνεχῆ xal γλυχυτέραν ἔχει τὴν εὑφροσύ» 
νην. 0ὐδὲ γὰρ οὕτως ὁμιλία γυναιχὸς, ὡς φιλοσοφία 
ἁτάραχον δύναται τηρῆσαι ψυχὴν καὶ πτερῶσαι. οὗ- 


«og μὲν οὖν, ὥσπερ ἔφην, σαφῶς οὕτω δείχνυσιν 
ἡμῖν τὴν ἡδονήν ἐπὶ δὲ σοῦ τὴν μὲν ἀπὸ τῆς ἧττης 
ἀθυμίαν ὁρῶ, τὴν δὲ ἡδονὴν βουλόμενος ἰδεῖν, οὐχ 
εὑρίσχω. Ποῖον γὰρ βούλει χαιρὸν ἡδονῆς εἶναι ΄ τὸν 
πρὸ τῆς µίξεως; Αλλ᾽ οὐκ ἔστι' μανίας γάρ ἐστι xal 
παραφορᾶς καὶ ἑχστάσεως. Τὸ γὰρ τοὺς ὁδόντας 
τρίζειν καὶ ἑξίστασθαι, οὐχ ἡδονῆς' εἰ δὲ ἡδηνῆς Tv, 
οὐχ ἂν ταῦτά σε εἰργάσατο, ἃ οἱ ἀλγοῦντες ὑπομέ- 
vouct, Καὶ γὰρ οἱ πυκτεύοντες xal πληττόμενοι τοὺς 
ὁδόντας τρίζουσε, καὶ αἱ ὠδίνουσαι γυναῖχες διασπὠ- 
µεναι τοῖς πόνοις, τὸ αὑτὸ τοῦτο ποιοῦσιν. "ats οὐχ 
ἡλονὴ τοῦτο, ἀλλ᾽ ἔχστασις μᾶλλον xal θόρυθος xal 
ταραχή. ἸΑλλ ὁ μετὰ ταῦτα καιρός; ἸΑλλ᾽ οὐδὲ οὗ- 
τος οὐδὲ γὰρ τὴν τεκοῦσαν ἐν ἡδονῇῃ εἴποιμεν ἂν 
εἶναι, ἀλλ᾽ ἐν ἁπαλλαγῇ πόνων οὐ πάντως δὲ τοῦτο 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


522 


ἡδονῃ, ἀλλ ἀσθένεια μᾶλλον xat ÉExXostg * πολὺ δὲ τὸ 
μέσον ἑχατέρων τούτων ἐστι. Ποῖος οὖν τῆς ἤδονης 
xatgbc , εἶπέ pot. Οὐκ ἔστιν οὐδείς. εἰ δὲ καὶ ἔστιν, 
οὕτω βραχύς iottv, ὡς μηδὲ φαίνεσθαι. Μυρία οὖν 
φιλονειχήσαντες φωρᾶσαι αὐτὸν xal κατασχεῖν, οὐχ 
ἠδυνήθημεν, ᾽Αλλ' οὐχ ὁ τοῦ σώφρονος τοιοῦτος, ἀλλὰ 
πλατὺς, καὶ πᾶσι κατάδηλος᾽ μᾶλλον δὲ ἅπας 6 gfoz 
ἐν ἡδονῇ, τοῦ συνειδότος αὐτῷ στεφανουµένου, τῶν 
χυµάτων ἑστορεσμένων, οὐδενὸς οὐδαμόθεν ἔγχινο- 
µένου θορύδου. Ἐπεὶ οὖν οὗτος μᾶλλον ἐν ἡδονῃ, ὁ 
δὲ φιλήδονος Ey ἀθυμίᾳ καὶ θορύδοις, φεύγωμεν &xo- 
λασίαν, ἀντεχώμεθα σωφροσύνης, ἵνα καὶ τῶν μελ- 
λόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ, 
χαὶ τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA AR' 


Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, dósAgol, có Εὐαγέλιο", ὃ 
- € 
simrye.Lcdgmy. ὑμῖν, ὃ καὶ παρε.λάδετε, ἐν qp 
καὶ ἑστήκατε, δὲ οὗ καὶ σώζεσθε, cive «1όγῳ 
εὐηγγε.1ισάµην ὑμῖν. 
a'. ᾽Απαρτίσας τὸν περὶ τῶν πνευματικῶν λόγον, 
ἐπὶ τὸ πάντων ἀναγχαιότατον µεθίσταται, τὴν περὶ 
τῆς ἀναστάσεως ὑπόθεσιν ' καὶ γὰρ ἐν τούτῳ σφόδρα 
ἑνόσουν. Καὶ χκαθάπερ ἐπὶ τῶν σωμάτων, ὅταν αὐτῶν 
ἄφηται τῶν στερεῶν ὁ πυρετὸς, λέγω τῶν νεύρων 
xai τῶν φλεθῶν xal τῶν πρώτων στοιχείων, ἀνίατον 
γίνεται τὸ xaxby, ἂν uh πολλῆς ἀπολαύσῃ τῆς bnt- 
µειείας' οὕτω δη καὶ τότε γενέσθαι ἐχινδύνευεν. "Ert 
γὰρ αὐτὰ τῆς εὐτεθείας τὰ στοιχεῖα τὸ καχὺν ἐδά- 
διζε. Aib. χαὶ πολλῇ τῇ σπουδῇ χέχρηται |[ὁ00] ὁ 
Παῦλος. Οὐδὲ γὰρ περὶ βίου λοιπὸν ὁ λόγος ἦν αὐτῷ, 
οὐδ' ὅτι ὁ μὲν ἑπόρνευεν, ὁ δὲ ἐπλεονέχτει, ὁ δὲ ὅτι 
κεχαλυμμµένην εἶχε τὴν κεφαλὴν, ἀλλά περὶ αὐτὸ 
τῶν ἀγαθῶν τὸ χεφάλαιον. περὶ Υὰρ τὴν ἀνάστασιν 
αὐτὴν ἑστασίαζον. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ πᾶσα ἡμῶν ἑλπὶς 
αὕτη, πρὸς τοῦτο σφοδρῶς ἵστατο ὁ διάθολο:, χσὶ 
ποτὲ μὲν ἀνῄρει χαθάπαξ αὐτὴν, ποτὲ δὲ ἔλεγεν δη 
Ycyovívav ὃ xal Τιμοθέῳ Ὑράφων ὁ Παῦλος γάγ- 
γραιναν ἐχάλει τὸ πονηρὸν τοῦτο δόγµα, xal τοὺς 
εἰσάγοντας αὐτὸ ἔστιζε λέγων΄ " Qv ἐστιν 'Υμέναιος 
xal Φι.Ιητὸς, οἵτινες περὶ τὴν ἀ.λήθειαν ἠστόχη- 
σαν, JAérovtec τὴν ἀνάστασιω ἤδη γεγονέναι, 
xal ἀνατρέπουσι τήν των πίστυ. Ποτὲ μὲν οὖν 
τοῦτο ἔλεγον, ποτὲ δὲ ὅτι τὸ σῶμα οὐκ ἁνίσταται, 
ἀλλὰ τῆς Φυχῆς ὁ χκαθαρµός ἐστιν dj ἁνάστασις. 
ΤἙχῦτα δὲ ἔπειθε λέγειν ὁ πονηρὸς δαίµων ἐχεῖνος, 
οὐ τὴν ἀνάστασιν ἀνατρέφαι βουλόμενος µήνον, ἀλλὰ 
xai τὰ ὑπὲρ ἡμῶν Ὑενῤμενα ἅπαντα δεῖδαι μῦθον 
ὄντα. El γὰρ ἐπείσθησαν μὴ εἶναι σωμάτων ἀνάστα- 
(Gv, μετὰ μικρὸὺν αὐτοὺς ἔπειθε μηδὲ Χριστὸν ἔγη- 
γέρθαι’ ἀπὸ δὲ τούτου κἀχεῖνο εἰσῃηγεν ὁδῷ βαδίζων, 
τὸ μὴ παραγεγονέναι μηδὲ πεποιηχέναι ἅπερ ἐποίησε. 
Τοιαύτη γὰρ 1j τοῦ διαδόλου xaxovpyia. Διὸ χαὶ µεθ- 
οδείαν αὐτὴν καλεῖ ὁ Παῦλος, ὅτι οὐκ ἐξ εὐθείας ὃ 
βούλεται χατασχευάσαι δείκνυσιν, ὥστε pt γενέσθαι 
χατάφωρος, ἀλλ ἕτερον ἑαυτῷ περιτιθεὶς προσ- 
ωπεῖον, ἕτερα τεχταίνει, χαὶ χαθάπερ πολέμιος xal 
καχοῦργος πόλει προσθαλὼν καὶ τείχεσι, χάτωθεν 
«υπαηρύττει λανθάνων, ὥστε ταύτῃ Ὑενέσθαι δνσφύ- 


λακτος, xal κατορθῶσαι ἅπερ ἑσπούδαχε. Διόπερ 
ἀεὶ τὰς τοιαύτας αὐτοῦ πάγας εὑρίσχων, xal τοὺς 
πονηροὺς τούτους θηρῶν λόχους ὁ θαυμαστὸς οὗτος 
καὶ μέγας àvhp, ἔλεγεν᾽ Ov γὰρ αὐτοῦ τὰ νυήµατα 
ἆἀγγοοῦμεν. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα ὁλόχληρον ἀνακαλύπτει 
τὸν δόλον αὐτοῦ, καὶ πάντα δείχνυσι τὰ μηχανήματα, 
xai ὅσα βούλεται χατασχευάσαι προτίθησιν εἰς µέ- 
σον, μετὰ πολλῆς ἀχριθείας ἅπασιν ἐπιών. Διὰ γὰρ 
τοῦτο χαὶ ὕστερον τέθεικε τουτὶ τὸ χεφάλαιον τῶν 
ἄλλων, ἐπειδὴ χαὶ σφόδρα ἀναγχαιότατον fjv, xai τὰ 


ἡμέτερα συνέχον ἅπαντα. Καὶ σχόπει σύνεσιν' πρό. 


τερον γὰρ τοὺς οἰχείους ἀσφαλισάμενος, τότε ἐπεξ- 
έρχεται xal περαιτέρω τῷ λόγῳ, xal τοὺς ἔξωθεν Ex 
περιουσίας ἐπιστομίξει. ᾽Ασφαλίζεται δὲ τοὺς οἱ- 
x&louz, o)x &nb λογισμῶν, ἀλλ ἀπὸ τῶν ἤδη γεγε- 
νηµένων, xal ἅπερ αὐτοὶ χατεδέξαντο xal ἑπίστευ- 
σαν γεγενῆσθαι' ὃ μάλιστα ἣν ἐντρεπτιχὸν, xat 
ἱκανὸν αὐτοὺς χατασχεῖν. El γὰρ ἠδουλίθησαν ἅπι- 
στησαι μετὰ ταῦτα, οὐχέτι λοιπὸν τῷ Παύλῳ, ἀλλ’ 
ἑαυτοῖς ἔμελλον ἀπιστεῖν' ὅπερ χατηγορία ἦν ἐχείνων 
τῶν ἅπαξ καταδεξαµένων καὶ µεταθεµένων. Aux δὴ 
τοῦτο xai ἐντεῦθεν ἄρχεται, δειχνὺς ὅτι οὐχ ἄλλων 
δεῖται μαρτύρων εἰς τὸ δεῖξαι, ὅτι τἁληθῆ λέγει, ἀλλ᾽ 
αὐτῶν ἑχείνων τῶν ἡπατημένων. [251] Ἵνα δὲ 8 λέγω 
σαφέστερον γένηται, αὐτῶν λοιπὸν ἀναγχαῖον ἀχοῦ- 
σαι τῶν ῥημάτων. Tiva οὖν ταῦτά ἐστι; Γνωρίζω 
ὑμῖν, ἀδε.ὶφοὶ, qnoi, τὸ Εὐαγ}γέ.ιον, ὃ εὐηγγε.ι- 
σάµη» ὑμῖν. Εἶδες μεθ᾽ ὅσης ἐπιειχείας ἄρχεται; 
εἶδες πῶς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἔδειξεν, ὅτι οὐδὲν κχαινὸν 
εἰσάγει, οὐδὲ ξένον; 'O γὰρ Υνωρίζων tb ἤδη γνω- 
σθὲν, εἶτα εἰς λήθην ἐμπεσὼν, γνωρίζει πάλιν sic 
μνήμην ἅγων. Καλέσας δὲ ἁδελφοὺς, οὐ μικρὰν xal 
ἐντεῦθεν προχατεθάλετο τῶν λεγομένων τὴν ἁπόδει« 
ξιν. ᾿Αδελφοὶ γὰρ οὑδαμόθεν ἑγενόμεθα, ἀλλ ἡ ἀπὰ 
τῆς χατὰ σάρχα τοῦ Χριστοῦ οἰχονομίας. Διὸ δὴ xal 
οὕτως αὐτοὺς ἐχάλεσεν, ὁμοῦ μὲν χαταπραῦνων xal 
θεραπεύων, ὁμοῦ δὲ τῶν µνυρίων ἀγαθῶν ἀναμιμνί- 
σχων. Καὶ τὸ ἑξῆς πάλιν τοῦ αὑτοῦ χατασχευαστιχόν. 
Ποῖον 65 τοῦτο; Τὸ Εὐαγγέλιον. Tov γὰρ Εὐαγγελίων 
τὸ κεφάλαιον ἑἐντεῦθεν ἔχει τὴν ἀρχὴν, ἀπὸ τοῦ τὸν 
Θεὺὸν Ὑενέσθαι ἄνθρωπον, xai σταυρωθῆναι, xo 
ἀναστῆναι. Τοῦτο καὶ ὁ ]αθριηλ εὐηγγελίζετο τῇ 
Παρθένῳ, τοῦτο καὶ οἱ προφῆται τῇ οἰκουμένῃι 


321 


ei quod ne ultra appareat quidem; ille autem ex 
conscientia majorem habel et perpetuam suavio- 
remque lztitiam. Neque enim consuetudo mulieris 
potest tam imperturbatam reddere animam, et eam 
in altum evehere, quam philosophia. Et pudicus qui- 


dem, sicut dixi , aperte nobis voluptatem ostendit :. 


in te autem ex eo quidem, quod sis victus, video 
animi zgritudinem, voluptatem autem volens videre, 
non invenio. Quodnam enim vis esse tempus volupta- 
tis * idne quod est ante coitum? Sed non est; est 
enim furoris et insani: et mentis emolze. Dentibus 
enim slridere, et e statu meniis dimoveri, non est 
voluptatis : sin esset autem voluptatis, non ea tibi 
inflixisset, quxe sustinent ii qui admodum dolent. Pu- 
giles enim, tam qui percutiunt quam qui percutiun- 
tur, strident dentibus : et parturientes mulieres, quie 
distrahuntur doloribus, idipsum faciunt. Quamobrem 
non est id voluptas, sed potius mentis excessus tu- 
multusque et perturbatio. An tempus quod post se- 


----. 


IN EPIST. 1 AD COR. 





HOMIL. XXX VIII. 322 


quitur? Sed neque hoc dixeris. Neque enim eam que 
peperit dixerimus esse in voluptate, sed in libertate a 
doloribus : non est autem plane hoc voluptas, sed 
potius imbecillitas et dissolutio; multum autem in- 
terest inter utrumque. Quodnam est ergo tempus 
voluptatis, dic quzeso? Nullum est : si est tamen, est 
adeo breve, ut ne appareat quidem. Cum millies 
contenderimus ut illud deprehenderemus et retine- 
renius , non potuimus. Sed temperantis et moderati 
tempus non est ejusmodi, sed spatiosum est et ornni- 
bus evidens ; vel potius tota ejus vita est in voluptate, 
cum ejus conscientia coronetur, cum sedali sinl 
fluctus, nullo ex quavis parte oriente tumultu. Cum. 
ergo hic magis sit in voluptate, libidinosus autem in 
animi zegritudine et tumultibus, fugiamus libidinem 
et intemperantiam , amplectamur temperantiam ct 
castitatem, ut bona etiam futura consequamur, gra- 
tia et benignitate, etc. 


HOMILIA XXXVII. 


Cap. 15. v. 1. Nolum autem vobis (facio, fratres , evan- 
gelium quod pradicavi vobis, quod et accepislis , in 
quo οἱ statis , 9. per quod et salvamini , qua ratione 
pradicaverim vobis. 

4. Cum de spiritualibus absolvisset orationem, 
trausit ad id quod est omnium maxime necessarium, 
nempe ad argumentum resurrectionis : ineo enim 
valde xgrotabant. Et sicut in corporibus , quando 
solidas eorum partes febris attigerit, nervos, inquam, 
et venas et prima elementa, malum sit immedicabile, 
nisi ejus magna geratur cura: sic tunc quoque 16 
ficret, erat periculum. Ad ipsa enim pietatis elementa 
tendebat malum. Quamobrem magno studio usus est 
luaulus, Non enim amplius ab eo agebatur de vita, 
neque quod ille quidem scortaretur, hic vero esset 
avarus, alius vero caput haberet opertum ; sed in 
ipso bonorum capite versabatur oratio : nam de re- 
surrectione ipsa inter se digladiabantur. Quia enim 
baec est tota spes nostra , ei valde restitit diabolus ; 
et aliquando quidem eam tollebat penitus, aliquando 
autem dicebat eam jam fuisse. Quod etiam Paulus 
scribens ad Timotheum, lioc malum dogma vocavit 
gaugrenam, et eos qui ipsum inducebant notavit, 
dicens : Ex quibus est Hymenaus el Philetus, qui circa 
veritatem aberrarunt, dicentes jam factam esse resurre- 
clionem , el evertunt. aliquorum. fidem (2. Tim. 2. 17. 
18). Atque aliquando quidem hoc dicebant, aliquando 
autem quod corpus non resurgat, sed resurrectio 
sit anim:e purgatio. Hzc autem dicere persuadebat 
sceleratus ille diemon, non solum evertere volens 
resurrectionem, sed etiam quz pro uobis facia sunt 
omnia, ostendere esse fabulam. Nam si eis fuisset 
persuasum non esse corporum resurrectionem, pau- 
latim eis persuasisset ne Cliristum quidem resur- 
rexisse; ab hoc autem illud quoque ordine proce- 
dens induxisset eum non advenisse, neque ea fecisse 
qua fecit. Talis est enim diaboli malignitas et ver- 


sutia. Quamobrem Paulus eam vocat insidias (Ephes. 
6. 11), quoniam non directe ostendit quod vult pro- 
bare, ne deprehendatur ; sed alia sibi imposita per- 
sona, alia fabricatur, et tamquam infestus hostis 
et versipellis, cum in urbem et muros irruerit, etiam 
inferne agit cuniculos, ut ea ratione non facile possit 
caveri, οἱ recte ei succedat id quod est molitus. 
Quamobrem tales ejus laqueos semper inveniens, 
et sceleratas has insidias venans hic vir admirabilis 
et vere magnus, dicebat : Non enim ignoramus cogi- 
tationes ejus (2. Cor. 2. 11). Etenim hic totum aperit 
ejus dolum, et omn:s ostendit machinationes , et 
quicumque vult apparare producit in medium , ac- 
curatissime omnia persequens. Propterea enim hoc 
caput ponit post alia , quoniam erat maxime neces-' 
sarium, et quod omnia nostra contineat. Vide autein 
ejus prudentiam. Nam cum suos prius muniisset et 
in tuto collocassel , tuuc ulterius procedens , exter- 
nos quoque invadit , et ipsis validissime os obstruít: 
Suos autem munit et in tuto collocat , non ex ratio- 
nibus, sed cx iis qux jam facta sunt , et quz ipsi ad- 
miserunt, et. facta. crediderunt : quod quidem valde 
eral aptuin ad pudorem incutiendum , et sufficiebat 
3d eos continendos. Nam si postea noluissent ere- 
dere, nou utique jam Paulo , sed sibi ipsi non erant 
credituri :quod quidem crimen fuisset illorum qui 
semel admiserant, et jam transmuta!i essent. Propter- 
ea hinc incipit , ostendens se non opus haberc aliis 
testibus , ad probandum se vera dicere , sed iis ipsis 
qui sunt decepti. Ut autem quod dico sit apertius, 
de c:etero necesse est ipsa audire verba. Quznam 
ergo ca sunt? Notum vobis facio , fralres, evangelium 
quod predicavi vobis. Vidistin cum quanta incipiat 
lenitate? vidistin" quomodo ostendat ab initio, se 
nihil novum nec peregrinum introducerc? Nam qui 
notum facit id quod jam notum fuerat ct quod in 
oblivionem venerat, rursus id in memoriam reducit. 


933 
Cura autem vocavit fratres, hine quoque non parvam 
przemisit demonstrationem eorum que dieuttur. Non 
aliunde enim facti sumus fratres, quam ex Christi 
secundum carnem dispensatione. Proptered eos sic 
vocavit, simul quidem eos lenien$ ac niitigans , et 
bona innumerabilia ipsis in memoriam revocari. Et 
quod deinceps sequitur, lioc ipsum confirmat. Quid- 
nam hoc est? Evangelium. Evangelii enim summa 
hinc accipit initium , quod Deus faetus sit homo, et 
cruci affixus fuerit, et resurrexerit. lloc et Gabriel 
annuntiavit Virgini; hoc et prophetze toti orbi terra- 
rum ; hoc etiam omnes apostoli. Quod εἰ praedicari 
vobis, quod et accepistis, in. quo el statis, 2. per quod 
et salvamini, qua ratione predicaverim vobis, si tene- 
tis, nisi frustra credidistis. Vidistiu' quomodo eos vo- 
cat testes eorum quix dicta sunt? Non dieit : Quz 
audivistis, sed, Que accepistis, ab eis exigens tam- 
quam aliquod depositum , et significans , quod non 
solum sermone, sed et factis et signis et miraculis id 
acceperint, et ut ea tüto teneant. 

9. Deinde postquam dixil vetera , tempus quoque 
prosens declaravit dicens : In quo et statis ; eos prz- 
occupans, ut ne etiamsi maxime vellent, possint ne- 
gare. Et ideo incipiens non dixit, Vos doceo, sed, 
Notum vobis facio , id quod jam factum est. Et quo- 
modo eos qui vacillabant dicit stare ? Utiliter prz se 
fert ignorationem : quod quidem facit etiam ad Ga- 
latas, sed non similiter. Nam quoniam illic non pote- 
rat ignorantiam prx» se ferre , alia ratione tractat ora- 
tionem, dicens : Confido autem in vobis in Domino, quod 
nihil aliud sentieís ( Gal. 5. 10). Non dixit : Quod 
nihil aliud sensistis ; quoniam eorum delictum in 
confesso erat et evidens, sed spondet de futuro : 
quamquam hoc quoque erat incertum ; sed. ut illus 
pagis attraheret. Hic. autem etiam prx se fert se 
ignorare dicens : In quo et statis. Deinde lucrum se- 
quitur, Per quod et salvamini : qua ratione pradicave- 
rim vobis. Quamobrem hzc doctrina vobis nunc est 
declarationis et interpretationis. Non enim opus, iu- 
quit, habetis ut hoc dogma discatis, sed ut recorde- 
mini et corrigamini. Hoc autem dicit, non sinens 
ipsos esse impudentes. Quid sibi vult autem, Qua ra- 
lione predicaverim vobis? Quo modo, inquit, dixi 
lieri resurrectionem. Nam quod sit quidem resurre- 
clio, non dixerim vos dubitare : quzritis autem for- 
tasse apertius scire quod dictum est. IIoc etiam fa- 
eiam : aperile enim scío vos dogma tenere. Deinde 
quoniam enuntians dicebat, Im quo statis; ne ea 
ratione eos redderet socordiores eL negligentiores, 
illos rursus terret dicens, Si tenetis, nisi frustra cre- 
didisiis ; ostendens quod in capite fidei accepta fuerit 
plaga , neque agatur de quibuslibet obviis, sed de 
tota atque integra fide. Et nunc quidem hoc dicit 
pressius; procedens autem et cum incaluit , aperto 
deinceps capite vociferatur et dicit : Si Christus non 
resurrexit, inanis est utique pradicatio nostra , inanis 
δεί eliam fides vestra , adhuc estis in peccatis vestris. 
Sed non sic in procmfis : sic enim expediebat sen- 
sim et paulatim progredi. 3. Tradidi enim vobis in 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 53 


primis quod. et accepi. Nec hic dixit : Vobis dixi, ne- 
que, Vos docui, sed eamdem rursus usus est di- 
ctione : Tradidi vobis quod et accepi. Neque hic dicit 
se edoctum fuissé , sed , Accepi ; htec duo. probans, 
quod et nihil ex se afferre oporteat, οἱ quod per 
operum demonstrationem facti sint. cértiores , nen 
jsuüdis verbis : et paulatim fide dignam faciens ora- 
tionem, universum reducit ad Cliristum , et ostendit 
ex liis documentis nullum esse liumanunt.. (Juid est 
autem, Tradidi euim vobis in primis? Hoc est, ab ini- 
io, non nunc. Hic autem dicit , tempes adducens 
itt testimonium , et quod maxime esset. pudendam, 
cam tantnm tempus credidissent , illos tr:nsmutari. 
Mec hoc solum, sed etiam dbgma esse nctcssarium ; 
ει ideo in primis fuit traditum, et statim a. prin- 
Clplo. Et quid , dic obsecro , tradidisti ? At non hioc 
statim dicit, sed primum, se accepisse. Et quid acee- 
pisti? Qaod Christus mortuus est pfo. peccatis nostris, 
Non statim dixit, Resufrectio est corporum nostro- 
rum, sed hoc ipsum quidem probat, verum re longe 
petita, et per alia, dicens, Christus est mortuus ; ma- 
guum, firmum ac stabile fundamentum prius jaciens 
ejus quod est dicendum de resurrectione. Neque 
enim solummodo dixit : Cliristus est mortuus, etiam- 
si hoc satis esset ad. significandam resurrectionem , 
sed cum adjectione , Cliristus est mortuus pro peccalis 
nostris. 

' Contra Manicheos. — Primum autem opcrz pre- 
tium est. audire quid hic dicant qui laborart hzresi 
Maniclreorum , et veritatis inimici , et qui cum sua 
pugnant salute. Quid ergo dicunt isti ? Mortem , iu- 
quiuut , hic nihil aliud dicit Paulus , quam fuisse in 
peccatis, et resurrectionem esse liberationem a pee. 
catis. Vidistin' quomodo errore nibil sit imbecillius, 
et quomodo suis capiatur pennis, neque exterua pue 
gna opus sit, sed a seipso couflgatur ? Considera 
ergo quoinodo ipsi seipsos confixerunt per ea quz 
dixerunt. Si hoc enim est mors, Christus autem cur- 
pus non accepit, u( vos vultis , mortuus est autem : 
in peccato fuit, secundum vos. Nam ego quídem 
dico quod corpus acceperit, et mortent dico esse 
carnis : tu autem hoc negans , illud neeessario dics 
oportet. Si autem fuit in peccato , quomodo dicit , 
Quis ex tobis arguet me de peccato (Joan. 8. 46)? ct, 
Venit princeps hujus mundi , et tín me noir habet quid- 
quam (14. 11. 50); et rursus, Sic nos decet. im- 
plere omnem justitiam ( Matth. 5. 15). Quomodo au- 
tem est omnino mortuus pró peccatoribus, si ipse 
fuit in péccatis ? Nam eum, qui moritar pro peccato- 
ribus , oportet nulli peccato esse obnoxium : si enim 
ipse etiam peccat, quomodo morietur pro aliis pceca- 
toribus ? Si auteni est mortuus pro peccatis aliorum, 
mortuus est cum nulli esset peccato obnoxius : si 
autem est mortuus cum esset sine peccato , non est 
mortuus morte peccatí,( quomodo enim , in quem 
nullum cadebat peccatum?) sed morte cerporis. Et 
kleo Paulus non dixit solum : Est morttus, sed addi- 
dit, Pro peccatis nostris ; et cum vel invitos coegisset 
fateri mortem. corporalem ; per hoc ostendens illum 


235 
τοῦτο xa οἱ ἁπόστολοι ἅπαντες. "O xal eümnryeAt- 
σάµη», ὃ καὶ παρε.λάθετε, ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε, δὲ 
οὗ xal σώζεσθε, τίνι «Ἰόγῳ εὐηΤγελισάμην ὑμιν, 
εἰ κατέχετα' ἐκτὸς εἰ μὴ εἰκῆ ἐπιστεύσατα. Εἶδες 


πῶς αὐτοὺς καλεῖ μάρτυρας τῶν εἱρημένων; Καὶ οὗ 


λέχει, Ὁ ἠκούσατε, ἀἁλλ᾽, Ὁ παρε.ἰάδετε, ὥαπερ 
τινὰ παρακαταθήχην αὐτοὺς ἀπαιτῶν, xat δηλῶν ὅτι 
ob λόγῳ µόνον, ἀλλὰ xal δι᾽ ἔργων xal σηµείων xat 
θαυμάτων αὐτὸ παρέλαβον καὶ ἵνα κατέχωσι μετὰ 
ἁσφαλείας. 


B'. Εἴτα ἐπειδὴ τὰ παλαιὰ ἔλεγε, xal τὸν παρόντα 
ἐπέστησε χρόνον εἰπὼν, Ev ᾧ καὶ ἑστήκατε, προκα- 
τα)αμθάνων αὐτοὺς, ὡς μηδὲ, εἰ σφόδρα βουληθεῖεν, 
ἀρνήσασθαι δυνηθῆναι. Διὸ xal ἀρχόμενος οὐχ εἶπε, 
Διδάσχω ὑμᾶς, ἀλλὰ, Γνωρίζω ὑμῖν, τὸ δη δΏλον 
γενόµενον. Καὶ πῶς τοὺς σαλενοµένους ἑστάναι φησί; 
Προσποιεῖται ἄγνοιαν συµφερόντως * ὅπερ xal ἐπὶ 
Γαλατῶν ποιεῖ, ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως. Ἐπειδὴ γὰρ o0x ἣν 
ἄγνοιαν ἐχεῖ προσποιῄσασθαι, ἑτέρως μεθοδεύει τὸν 
λόγον λέγων Πέἐποιδα δὲ εἰς ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ, ὅτι 
οὐδὲν ü. Ao φρογήσετε. Οὐχ εἶπεν, "Ότι οὐδὲν ἄλλο 
ἐφρονήσατε, ἐπειδῇ ὡμολογτμένον ἣν αὐτῶν τὸ παρά- 
πτωµα χα) κατάδηλον, ἀλλὰ τὸ μέλλον ἐγγυᾶται' xal- 
τοι xai τοῦτο ἄδηλον, ἁλλ᾽ ἵνα αὑτοὺς ἐφελχύσηται 
µειξάνως. Ἐνταῦθα μέντοι xal προσποιεῖται ἀγνοεῖν 
Mov, Ἐν ᾧ xal ἑστήκατε. Εἶτα τὸ χέρδος, Δι οὗ 
καὶ σὠξᾷσθε, τίνι Aóp εὐη]γελισάμη» ὑμῖν. 
Ὥστε σαφηνείας ἐστὶν dj διδασκαλία αὕτη dj νῦν καὶ 
ἑρμηνείας. O0 γὰρ αὑτὸ δεῖσθε τὸ δόγµα, φησὶ, μαθεῖν, 
ἁλλ ὑπομνηαθῆναι καὶ διορθωθῆναι. Ταῦτα δὲ λέ- 
χει, οὐχ ἀφιεὶς αὐτοὺς ἀναισχυντῆσαι χαθάπαξ. Τί δέ 
ἐστι, Σί»ι Aó1p εὐη]γειισάµη» ὑμῖκ; Ποίῳ τρόπῳψ. 
εἶπον, φῃσὶ, τὴν ἀνάστασιν Υίνεσθαι; "Οτι μὲν γὰρ 
[552] ἔστιν ἀνάστασις, οὐκ ἂν φαίην ὑμᾶς ἀμφιθάλ- 
ειν’ ζητεῖτε δὲ ἴσως μαθεῖν σαφέστερον τὸ εἰρημέ, 
vov. Τοῦτο Gh xai ποιῄσω", καὶ yàp οἶδα σαφῶς, ὅτι 
τὸ δόγµα χατέχετε. Εἶτα ἐπειδὴ ἀποφαινόμενος ἕἔλε- 
γεν, "Ev ᾧ καὶ ἑστήκατε, ἵνα μὴ ταύτῃ ῥᾳθυμοτέ- 
ρους ποιῄσῃ., φοθεῖ πάλιω αὐτοὺς λέγων * Ei κατέχε- 
τε, éxtóc εἰ μὴ εἰχη ἐπιστεεύσατε' δειχνὺς ὅτι περὶ 
τὸ χΣφάλαιον dj πληγη, xat οὐχ ὑπὲρ τῶν τυχόντων 
ὁ ἀγὼν, ἁλλ᾽ ὑπὲρ ὁλοχλήρου τῆς πίστεως. Καὶ νῦν 
μὲν ὑπεσταλμένως αὑτό φησι, προϊὼν δὲ xat διαθερ- 
µαινόµενος, γυμνῇῃ λοιπὸν τῇ χεφαλῇ βοᾷ xat λέγει’ 
El δὲ Χριστὲς οὐχ ἑἐγήγερται, xevóv ἄρα τὸ xij. 
ρυγµα ἡμῶν, xev) δὲ xal ἡ πίστις ὑμῶν, δει doc 
ἐν ταῖς ὁμαρτίαις ὑμῶν. 'AX)' Ev προοιµίοις οὐχ 
οὕτως" οὕτω γὰρ χρήσιµον ἣν ἠρέμα χαὶ κατὰ μικρὸν 
προϊέναι. Παρέδωχα γὰρ ὑμῖν ἐν πρώτοις, ὃ καὶ 
παρέλαδον. Οὐ λέγει οὐδὲ ἐνταῦθα, ὅτι Εἶπον ὑμῖν, 
οὐδὲ, Ἐδίδαξα ὑμᾶς, ἁλλὰ τῇ αὐτῇ χἐχρηται λέξει 
πάλιν, Παρέδωκα ὑμῖν, λέγων, ὃ xal zapéAa6ov. 
0ὐδὲ ἐνταῦθα ἐμὰ διδαχθῆναί φησιν, ἀλλὰ, Παρέλα- 


6ον” δύο ταῦτα χατασχευάζων, ὅτι τε οὐδὲν of xov. 


ἐπεισάγειν δεῖ, xal ὅτι μετὰ ἀποδείξεως τῆς διὰ τῶν 
ἔργων ἑπλτροφορήθησαν, οὗ λόγοις ψιλοῖς' xal χατὰ 
μικρὸν ἀξιόπιστον τὸν λόγον ποιῶν, τὸ πᾶν εἰς τὸν 


IN EPIST. 1 AD COR. IIOMIL. ΧΧΣΤΙΙ. 


324 
Χριστὸν ἀνάχει, xat δείχνυσιν οὐδὲν τούτων ἀνθωιω- 
πινον ὃν τῶν δογμάτων. ΤΙ δὲ ἐστι, Παρέδωκα γὰρ 
ὑμῖν ἐν πρώτοις, enalv; Ἐξ ἀρχῆς, οὐ νῦν. Ταῦτα 
δὲ λέγει τὸν χρόνον παράγων μάρτυρα, xal 6t: ἐσχά- 
της fjv αἰσχύνης τοσοῦτον χρόνον πεισθέντας νῦν 
µετατίθεσθαι’΄ χαὶ οὐ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ ὅτι xal 
ἀναγκαῖον τὸ δόγµα ΄ διὸ χαὶ Ev πρώτοις παρεδόθη, 
καὶ ix προοιµίων εὐθέως. Καὶ cl παρέδωχας ; ciné 
μοι. ᾽Αλλ’ ob λέγει τοῦτο εὐθέως, ἀλλὰ πρῶτον, ὅτι 
παρέλαδον. Καὶ τί παρέλαδες; "Οτι Χριστὸς ἁπ- 
έθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν. Οὐκ εἶπεν εὖ- 
θέως, ὅτι Ανάστασίς ἔστι τῶν σωμάτων ἡμῶν, à 
αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο κατασχευάζει, πὀῤῥωθεν δὲ xa) 
δι ἑτέρων, λέγων, ὅτι Χριστὸς ἀπέθανε, χαὶ µεγά- 
λην τινὰ χρηπῖδα xai θεµέλιον ἀῤῥαγη προχαταθαλ- 
λόμενος τοῦ περὶ τῆς ἀναστάσεως λόγου. Οὐδὲ γὰρ 
ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι ἀπέθανεν ὁ Χριστὸς, χαίτοι xai 
τοῦτο ἀρχοῦν δηλῶσαι τὴν ἀνάστασιν, ἀλλὰ μετὰ 
προσθήκης, ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἆμαρ- 
cor ἡμῶγ. 


Πρῶτον δὲ ἄξιον ἀχοῦσαι τί λέγουσιν ἐνταῦθα οἱ 
τὰ Μανιχαίων νοσοῦντες, xal τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ, 
χαὶ τῇ οἰχείᾳ πολεμοῦντες αωτηρίᾳ. Τί οὖν οὗτοι λέ- 
γουσι; θάνατον ἐνταῦθα, φησὶν, οὐδὲν ἄλλο λέχει ὁ 
Παῦλος, fj τὸ £v ἁμαρτίᾳ γενέσθαι, καὶ ἀνάστασιν τὸ 
τῶν ἁμαρτιῶν ἁπαλλαγῆναι. Είδες πῶς οὐδὲν πλάνης 
ἁἀσθενέστερον; Καὶ πῶς τοῖς οἰχείοις ἁλίσχεται πτε- 
ροῖς, xal o9 δεῖται τῆς ἔξωθεν μάχης, ἀλλ᾽ ἑαυτῇ 
περιπείρεται; Σχόπει γοῦν καὶ οὗτοι πῶς ἑαυτοὺς 
διέπειρον, δι ὧν εἰρήχασιν. El γὰρ τοῦτο θάνατος, 
σῶμα ἃξ οὐκ ἔλαθε χαθ) ὑμᾶς ὁ Χριστὸς, ἀπέθανε δὲ, 
ὃν ἁμαρτίᾳ [555] ἐγένετο καθ) ὑμᾶς. Ἐγὼ μὲν γὰρ 
λέγω ὅτι σῶμα ἀνόλαθε, xaX τὸν θάνατον τῆς σαρχὸς 
αἴναί φησι’ αἱ δὲ τοῦτο ἀρνούμενος, ἐχεῖνο ἀναγχα- 
σθέσῃ λέγειν. El δὲ £v ἁμαρτίφ ἐγένετο, πῶς quat, 
Τίς ἐξ Ope ἐ.1έγχει pe περὶ ἁμαρτίας; xat, Ἔρ- 
χεται ὃ τοῦ χόσµευ τούτου ἄρχων, xab ἕν δμοὶ 
οὗ ἔχει οὐδέν' xoi πάλι Οὕτω πρέπον ἑστὶν 
det. πληρῶσαι zac δικαιοσύγη». Hog δὲ ὅλως 
ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν ἀπέθανεν, eU ve αὐτὺς Ev ἁμαρτίαις 
$v; Τὸν γὰρ ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν ἀποθνῄσκοντα, αὐτὸν 
ἀναμάρτητον δεῖ εἶναι" ἐπεὶ εἰ xat αὐτὸς ἁμαρτάνει, 
πῶς ὑπὲρ ἄλλων ἁμαρτωλῶν ἀποθανεῖται, EL δὲ ὑπὲρ 
ἁμαρτιῶν ἄλλων ἀπέθανεν, ἀναμάρτητος ὧν ἀπέθα- 
vev* εἰ δὲ ἀναμάρτητος ὢν ἀπέθανεν, οὐ τὸν τῆς 
ἁμαρτίας θάνατον (πῶς γὰρ, 0 ve ἀναμάρτητος ; ), 
ἀλλὰ τὸν τοῦ σώματος. Διὸ χαὶ ὁ Παῦλος οὐχ ἁπλῶς 
εἶπεν Ἀπέθανεν, ἀλλὰ προσέθηχεν, 'Yaép τῶν 
ἁμαρτιῶν ἡμῶν" xaX ἄχοντας ἐχείνους ἐμθαλὼν εἰς 
τὸ ὁμολογῆσαι τὸν σωματιχὸν θάνατον, xal δειχνὺς 
διὰ τούτου, ὅτι καὶ πρὸ τοῦ θανάτου ἀναμάρτητος Tv. 
Τὸν γὰρ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν ἀλλοτρίων ἀποθνῄσκοντα, 
αὐτὸν ἀναμάρτητον εἶναι ἀχόλουθον. Καὶ οὐδὲ τούτῳ 
ἠρχέσθη, ἀλλ ἐπήγαγε, Κατὰ τὰς Γραφάς' χαὶ ἓν- 
τεῦθεν ἀξιόπιστον πᾶλιν ποιῶν τὸν λόγον, xal δηλῶν 
πυῖον θάνατον ἔλεγε, Καὶ γὰρ αἱ Γραφαὶ τὸν τοῦ σώ- 
paco; ἀναγορεύουσι πανταχοῦ "Ωριξ γάρ µου 


945 


χεῖρας καὶ πόδας, φησί ' xai, Ὄνονται εἷς ὃν 
εξεχκόά τησα». 

Y'- Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα, ἵνα μὴ] πάντα καθ᾽ Ev M- 
γωμεν, τὰ μὲν διὰ ῥημάτων, τὰ δὲ διὰ τύπων ἔστιν ὃν 
αὐταῖς χείµενα ἰδεῖν δηλοῦντα τῆς σαρχὸς τὴν σφα- 
γήν’ xaX ὅτι ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἑσφάγη. Ὑπὲρ 
γὰρ τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ «αοῦ µου, φησὶν, fixer εἰς 
θάνατον. xai, Κύριος παρέδωχεν αὐτὸν ταῖς 
ἁμαρτίαις ἡμῶν * καὶ, Ετραυματίσθη διὰ τὰς 
ἁμαρτίας ἡμῶν. El δὲ o)x ἀνέχῃ τῆς Παλαιᾶς, 
ἄχουσον Ἰωάννου βοῶντος, xaX ἀμφότερα δηλοῦντος, 
xal τὴν τοῦ σώματος σφαγὴν καὶ τὴν αἰτίαν' Ἴδε 
γὰρ, φησὶν, ὁ 'Auvóc τοῦ θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁἆμαρ- 
τίαν τοῦ κόσμου χαὶ Παύλου λέγοντος, TOv γὰρ 
μὴ Tróvta ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν 
ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώµεθα 8500 δικαιοσύγη 
ἐν αὐτῷ' καὶ πάλιν, Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ex 
τῆς χατάρας τοῦ νόµου, γεγόµεγος ὑπὲρ ἡμῶν 
κατάρα" xal πάλιν, ᾽Απεκδυσάμεγνος τὰς ἀρχὰς 
καὶ τὰς ἐξουσίας, ἑδειγμάτισε θριαμθεύσας' χαὶ 
µυρία ἕτερα πλείονα δηλοῦντα τὰ χατὰ τὴν σφαγὴν 
τοῦ σώματος γενόµενα, xai διά τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. 
Καὶ γὰρ αὑτός φησιν Ὑπὲρ ὑμῶν ἁγιάζω ἑμαυτόν' 
καὶ, Ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κατακέκριται 
vv», δηλῶν ὅτι οὐχ ἔχων ἁμαρτίαν ἐσφάγη. Καὶ ὅτι 
ἑτάφη. Καὶ τοῦτο δὲ τῶν προτέρων χατασχευαστικόν’ 
τὸ γὰρ θαπιόµενον, πάντως σῶμά ἐστι. Καὶ ἐνταῦθα 
οὐχέτι [454] προστίθησι, Κατὰ τὰς Γραφάς' εἶχε 
μὲν γὰρ, πλὴν οὐ προστἰθησι. Tívoc ἕνεχεν; Ἡ ὅτι ὁ 
τάφος ἅπασι δῆλος καὶ τότε καὶ vov: f) ὅτι χατὰ χοι- 
νοῦ χεἶται τὸ, Κατὰ τὰς Γραφάς. Τίνος οὖν ἕνεχεν 
ἐνταῦθα προστίθησι τὸ, Κατὰ τὰς Γραφάς; Καὶ ὅτι 
ἐγήγερται τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γραφὰς, χαὶ 
οὐκ ἀρχεῖται τῷ προτέρῳ τῷ χατὰ χοινοῦ εἰρημένῳ: 
"Ott xat τοῦτο τοῖς πολλοῖς ἄδηλον ἦν" διὸ κἀνταῦθα 
τὰς Γραφὰς παράγει ἐμπνευσθεὶς, τοῦτο ἐννοῄσας τὸ 
σοφὸν xal θεῖον νόημα. Πῶς οὖν xai ἐπὶ τοῦ θανάτου 
οὗ τὸ αὐτὸ Totti; Ὅτι xá&xsl ὁ μὲν σταυρὸς πᾶσι 
χατάδηλος ἦν xai πάντων ὀρώντων ἀνεσχολοπίζετο" 
ἡ δὲ αἰτία, οὐχέτι ὁμοίως. "Ὅτι μὲν γὰρ ἀπέθανε, 
πάντες Ίδεσαν' ὅτι δὲ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν τῆς olxov- 
µένης τοῦτο ἔπαθεν, οὐχέτι ὁμοίως ἡπίσταντο οἱ 
πολλοί. A) τὴν ἀπὸ τῶν Γραφῶν μµαρτυρίαν παρ- 
άγει. ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν ἰχανῶς ἀποδέδειχται διὰ τῶν 
εἱρημένων ἡμῖν' ποὺ δὲ ὅτι ἐτάφη, xal τῇ τρίτῃ 
ἡμέρᾳ ἀναστήσεται εἰρήχασιν αἱ ΤΓραφαί; Διὰ τοῦ 
κατὰ τὸν Ἰωνᾶν τύπου, ὃν xa αὐτὸς παράγει λέγων, 
"Qo aep ἦν Ἰ]ωνᾶς ἐν τῇ χοι.]{ᾳ τοῦ κήτους τρεῖς 
ἡμέρας καὶ ερεῖς vóxcac, οὕτως ἔσται καὶ ὁ Υἱὸς 
τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδἰᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέ- 
pac xal τρεῖς γύκτας' xal διὰ τοῦ βάτου τοῦ ἐν τῇ 
iof. Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖνος ἑχαίετο, xal οὐ χατ- 
εχα[ετο, οὕτω xal *b σῶμα ἐχεῖνο ἀπέθανε μὲν, o) 
χατεσχέθη δὲ ὑπὸ τοῦ θανάτου διηνεχῶς. Καὶ ὁ δρά- 
xtv δὲ ὁ ἐπὶ τοῦ Δανι]λ τοῦτο αἰνίττεται. Καθάπερ 
γὰρ Exslvoc λαδὼν τὴν τροφὴν, ἣν ἔδωχεν 6 προφή- 
της, µέσος ἑδῥάγη᾽ οὕτω xài ὁ ἄδης, χαταπιὼν τὸ 
σίµα ἐχεῖνο, διεσχίσθη, τοῦ σώματος αὐτοῦ διατε- 
µόντος αὐτῷ τὴν νηδὺν, καὶ ἀναστάντος. El δὲ xoi 
διὰ ῥημάτων θέλεις ἀχοῦσαι ταῦτα, ἃ διὰ τῶν τύπων 
εἶδες, ἄχουσον τοῦ 'Haatou λέγοντος, ὅτι Αἴρεται ἀπὸ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


926 


τῆς γῆς ἡ ζωὴ αὐτοῦ. xo, Κύριος βού.εται 
καθαρίσαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς π.ληγῆς, δεῖξαι αὐτῷ 
φώς" καὶ τοῦ Δαυῖὸ πρὸ ἐχείνου Οὐκ ἑἐγκατα.λείγψεις 
τὴν ψυχήν µου slc ἄδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν 
σου ἰδεῖν διαφθορά». Διὰ τοῦτό σε xaX ὁ Παῦλος 
παραπέμπει εἷς τὰς Γραφὰς, (va µάθῃς ὅτι οὐχ 
ἁπλῶς οὐδὲ εἰχῆ ταῦτα ἐγένετο, Πῶς γὰρ τοσούτων 
προφητῶν προδιαγραφόντων αὐτὰ xal ἀναχηρυττόν- 
των, ὅτι οὐδαμοῦ ἡ Γραφἢ τὸν τῆς ἁμαρτίας θάνα- 
τον λέχει, τοῦ Δεσποτικοῦ μεμνημµένη θανάτου, ἀλλά. 
τὸν σιυματιχὸν, χαὶ ταφὴν xal ἀνάστασιν τοιαύτην ; 
Καὶ ὅτι ὄφθη Κηφᾷ. Εὐθέως τὸν πάντων ἀξιοπιατό- 
τερον τίθησιν. Ἔπειτα τοῖς δώδεχα ^* ἔπειτα ὤφθη 
ἑπάνω πενταχοσἰοις ἀδε.Ίφοις ἐφράπαξ, ἐξ ὧν ol 
π.λείους µέγουσιν ἕως ἄρτι, το ἐς δὲ καὶ ἐκειμή- 
θησαν’ ἔπειτα "Iaxó6q, εἶτα τοῖς ἀποστό.οις πᾶ- 
σι’’ ἔσχατον δὲ πάντων, ὡσπερεί τῷ ἐκτρώματε, 
ὤφθη xápol. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν ἀπὸ τῶν Γραφῶν ànó- 
δειξιν εἶπε, προστίθησι χαὶ τὴν διὰ τῶν πραγμάτων, 
μάρτυρας παράγων τῆς ἀναστάσεως μετά τοὺς προ- 
φῄῆτας τοὺς ἁποστόλους καὶ ἑτέρους πιστοὺς ἀνθρώ- 
πους. [555] Ei δὲ τὴν ἀνάστασιν ἐχείνην Deve xbv 
τῆς ἁμαρτίας ἁπαλλαγὴν, περιττῶς ἔλεγεν, "Qus τῷ 
δεῖνι καὶ τῷ δεῖνι. Τοῦτο γὰρ πιστουµένου τῆν τοῦ 
σώματος ἀνάστασίν ἐστιν, οὐχ ἁμαρτημάτων ἆπαλ- 
λαγὴν αἰνιττομένου. 


0. Aib οὐδὲ ἅπαξ εἶπε τὸ, Ὢφθη, xalzor γε Ίρχει 
χατὰ χοινοῦ θέντα τὴν λέξιν’ vov δὲ καὶ δὶς xal τρὶς 
καὶ ἐφ᾽ ἑχάστῳ σχεδὸν τῶν ἑωρακότων αὑτὴν τίθησιν. 
"Ώφθη γὰρ, φησὶ, Κηφᾷ, ὤφθη ἐπάνω πεγτακο- 
σίοις dósAgotc, ὤφθη xápol. Καὶ μὴν τὸ Εὐαγγέ- 
λιον τοὐναντίον λέγει, ὅτι τῇ Μαρίᾳ πρώτῃ. 'AXX' 
ἐν ἀνδράσι τούτῳ πρώτῳ, τῷ μάλιστα αὐτὸν πο- 
θοῦντι ἰδεῖν. Ἠοίοις δὲ δώδεκα ἐνταῦθά φησιν ἆπο- 
στόλοις” μετὰ γὰρ τὴν ἀνάληψιν ὁ Ματθίας κατελέγη, 
οὗ μετὰ τὴν ἀνάστασιν εὐθέως, 'AXX εἰχὺς αὐτὸν 
xai μετὰ τὴν ἀνάληψιν ὦφθαι. Αὐτὸς γοῦν οὗτος ὁ 
ἀπόστολος μετὰ τὴν ἀνάληψιν καὶ ἐχλήθη, χαὶ εἶδεν 
αὐτόν. Atà τοῦτο οὐδὲ τὸν χαιρὸν τίθησιν, ἀλλ' 
ἁπλῶς xal ἁδιορίσιως καταλέγει τὰς ὄψεις' καὶ γὰρ 
εἰχὸς πολλὰς γεγενῆσθαι' διὸ xal ὁ Ἰωάννης ἔλεχε, 
Τρίτον τοῦτο ἑνεφάνισεν ἑαυτόν. Ἔπειτα ὤφθη 
ἑπάνω πεγταχοσίοις ἀδε.ἰφοῖς. Τινὲς τὸ, Επάνω, 
ἄνω Ex τῶν οὐρανῶν εἶναί φασιν. Οὐ γὰρ ἐπὶ γῆς 
βαδίζων, ἁλλ᾽ ἄνω, xal ὑπὲρ χεφαλῆς αὐτοῖς ὤφθη. 
Καὶ γὰρ οὐχὶ τὴν ἀνάστασιν πιστώσασθαι ἐδούλετο 
µόνον, ἀλλὰ xaX τὴν ἀνάληψιν. Τινὲς δὲ λέχουσι τὸ, 
Ἐπάνω πεντακοσίοις, τοῖς πλείοσιν ἣ πενταχο- 
σίοις. 'EC ὧν ol π.λείους µένουσιν ἕως ἄρτι. El 
yàp xai παλαιὰ διηγοῦμαι πράγµατα, φησὶν, ἀλλ' 
ἔχω μάρτυρας ἔτι ζῶντας. Τινὲς δὲ καὶ ἐκοιμήθη- 
σαν. Οὐκ εἶπεν, ᾽Απέθανον, ἀλλ', Ἐποιμήθησαν, 
xai ταύτῃ τῇ λέξει πάλιν την ἀνάστασιν βεδθαιῶν. 
Ἔπειτα ὤφθη "axo6o. Ἐμοὶ δοχεῖ, τῷ ἀδελφῷ τῷ 
ἑαυτοῦ' αὐτὸς γὰρ αὐτὸν λέγεται χεχειροτοντκέναι, 
καὶ ἐπίσχοπον kv Ἱεροσολύμοις πεποιηκέναι πρῶτον. 
Elta τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν. σαν γὰρ χαὶ ἄλλοι 
ἁπόστολοι, ὡς οἱ ἑθδομήχοντα. Ἔσχατον δὲ xár- 


* [n aliquot exemplaribus Gr. legitut τοῖς ἔνδεχα, et 
in Vulgata Latina undecim.Qui fuerit duodecimus ille ex- 
plicat Chrys. 


325 


eliam 3nte mortem nulli peccato fuisse obnoxium, 
( cum enim, qui pro peccatis moritur alienis , conse- 
quens est esse ejusmodi ut non peccet ), ne hoc 
quidem contentus, subjunxit, Secundum Script. 
ras; hinc rursus fide dignam faciens orationem, 
οἱ significans quamnam mortem diceret. Scripturz 
enim ubique loquuntur de morte corporis : Fode- 
runt enim , inquit , manus meas et. pedes meos (Psal. 
91, 17), et, Videbunt in quem transfixerunt (Joan. 
19. 51). 

9. Multa alia, ne omnia dicamus sigillatim , licet 
in eis videre , alia quidem per verba, alia vero per 
liguras , quz: significant carnis czedem , et quod pro 
nostris peccatis sit occisus. Pro peccatis enim, iuquit, 
populi mei venit ad. mortem ; ct, Dominus. tradidit 
ipsum peccalis nostris ; et, Vulneratus est propter pec- 
cala nostra (1sai. 55. 8. 6. 5). Si autem veterem 
non fers Scripturam , audi Joannem clamantem , et 
utraque ostendentem , nempe et. cedem corporis et 
causam. Ecce enim, inquit, Agnus Dei, qui tollit pec- 
catum mundi (Joan. 1. 29); et Paulum dicentem, 
Eum , qui non noveral peccatum , pro nobis fecit pec- 
catum , ut nos fieremus Dei justitia in ipso (2. Cor. 5. 
21) : et rursus, Christus nos redemit a maledicto legis, 
factus pro nobis maledictum (Galat. 5. 45) ; et rursus, 
Exspolians principatus et potestates traducit (Coloss. 
9. 15), acto de eis triumplio ; et alia innumerabilia, 
qua: significant ea qux facta suut in cexde corporis, 
et propter nostra peccata. {ρ5ο enim dicit, Pro vobis 
sanctifico meipsum (Joan. 47. 19) ; et, Princeps hujus 
mundi nunc. condemnatus est. (1d. 10. 11), significans 
se fuisse occisum, cum nullum haberet peccatum. 4. 
Ei quod sepultus est. Hoc quoque priora contirmat : 
nam quod sepelitur, omnino est corpus. Et hic non 
amplios addidit, Secundum Scripturas : nam poterat 
quidem, sed non addit. Quamobrem ? Vel quia sepul- 
erum omnibus manifestum et tunc fuit el nuuc esl : 
vel quia in communi positum est illud, Secundum 
Scripturas. Cur ergo addit, Secundum Scripturas, hic, 
Et quod resurrexit tertia die secundum Scripiuras , et 
non est contentus illo priori , quod dictum est in 
communi ? Quia hoc quoque multis erat incertum et 
obscurum; ideo hic quoque Scripturas adjungit inspi- 
ratis, et lac. sapienti et divina suscepta cogitatione. 
Quomodo ergo non etiam in morte idem facit? Quo- 
niam illic quoque crux quidem fuit omnibus mani- 
festa, et oinnibus videntibus cruci fuit affixus ; causa 
autem non item. Nam quod mortuus quidem fuerit, 
$civeruBt. omnes; quod autem pro peccatis totius 
orbis hec sit passus, non itidem sciebant multi. 
Propterea adducit testimonium ex Scripturis. Sed 
lioc quidem satis est demonstratum per ea , qui? a 
nobis dicia sunt : ubi autem quod sit sepultus et 
quod tertio die essel resurreeturus , dixerunt Seri- 
pturze? Per Jouz figuram, quam ipse quoque adducit 
dicens : Sicut. fuit Jonas in ventre ceti tres dies et tres 
noctes : ila erit etiam Filius hominis in corde terra tres 
dies et Ires nocles (Matth. 13. 40). Per rubum qui 
erat in deserto (Exod. 5) : queimadmodurn enim ille 

PATROL. GB. LXI. 


IN EPIST. ) AD COR. HOMIL. XXXVII. 


$26 


ardebat et non comburebatur, ita etiam corpus illius 
mortuum quidem fuit, non detentum autem fuit a 
morte perpetuo. Draco item qui fuit teinpore Danie- 
lis ( Dan. 14) hoc tacite significat. Nam sicut ille ac- 
cepto nutrimento, quod dedit propheta, ruptus est 
medius : ita etiam | infernus, devorato illo corpore, 
fuit discissus, cum ipsius corpus ventrem ejus disse- 
cuisset, et surrexisset. Si autem hec etiam vis verbis 
audire , qu:e vidisti per figuras , audi Isaiam diceu- 
tem : Tollitur e terra vita ejus : et, Dominus vult eum 
mundare a plaga , ut ostendat illi lumen (Isai. 55. 8. 
10); et David ante. illum, Non derelinques animam 
meam in inferno, neque dabis sancium tuum videre cor- 
ruptionem (Psal. 15. 10). Propterea te quoque Paulus 
transmittit ad Scripturas, ut scias hxc non fuisse 
facta temere et abs re. Quoniodo enim, cum tot pro- 
phet; ea prius describant et proclament, quod 
Scriptura nusquam dicat imortem peccati, mentionem 
faciens mortis Domini, sed corporalein et sepulturam 
el talem resurrectionem ? 5. Et quod visus est Cepha. 
Eum statim ponit, qui est omuium fide dignissimus. 
Et post hoc duodecim : 6. deinde visus est plus quam 
quingentis fratribus simul, ez quibus multi manent usque 
adhuc , quidam autem. dormierunt : 7. deinde visus est 
Jacobo, deinde apostolis omnibus : 8. novissime autem 
omnium tamquam abortivo visus est et mihi. Postquam 
enim illam ex Scripturis ostendit demonstrationem, 
eam etiam addit quz per res fit, testes adducens rc- 
surrectionis post prophetas apostolos et alios homincs 
fideles. Si autem illam resurrectionem dixisset esse 
a peccato liberationem, supervacaneum fuissct dicere, 
Visus est huic et illi. lloc enim est ejus qui facit β- 
dem resurrectionis corporis, non ejus qui subindicat 
liberationetm a peccatis. 

4. Propterea. neque semel dixit illud, Visus esi, 
quamquam id suffecisset dictione in communi posita : 
nunc autem et bis et ter eam ponit, et in unoquoque 
fere eorum qui viderunt. Visus est enim, inquit, Ce- 
pha ; visus est plusquam quingentis fratribus ; visus est 
εί mihi. Atqui Evangelium dicit contrarium, quod 
visus sit primum Marix, Sed inter viros huic primum 
est visus qui maxime eum cupiebat videre. Quosnam 
autem hic dicit duodecim apostolos ? nam post assum- 
ptionem in eorum numerum relatus fuit Matthias, non 
statim posl resurrectionem. Sed est verisimile eum 
fuisse visum etiam post assumptionem. Hic ipse qui- 
dem certe apostolus post assumptionem et vocatus 
fuit, et ipsum vidit. Propterea neque ponit tempus, 
sed absolute οἱ indefinite receuset visiones : nam ve- 
risimile est multas fuisse. Ideo Joannes quoque dixit, 
Tertio jam manifestavit seipsum. Deinde visus es! su- 
pra quingentis fratribus (Joan. 291. 1). Aliqui illud, 
Supra,dicunt esse supra e cxlis. Non enim supra ter- 
ram gradiens, sed superne el supra caput eis visus 
est. Non solum enim volebat facere fidei resurre- 
ctioni, sed etiam assumptioni. Quidau autem illud, 
Supra quingentis, dicunt plusquam quingentis. Ez qui- 
bus multi manent usque adhuc. Nam etsi, inquit, narro 
res antiquas, habeo tamen testes adhuc viventes. 


21 


927 
Quidam autem dormierunt. Non. dixit, Mortui sunt; 
sed, Dormierunt, hac quoque dictione rursus confir- 
maris resurrectionem, Deinde visus est Jacobo. Mihi 
vi'etur diccre, fratri suo: ipse enim dicitur ei manum 
imposuisse ac ipsum ordinasse, et primum episcopum 
Tecisse Jerosolymis. Deinde apostolis omnibus. Erant 
enim etiam alii apostoli, ut. septuaginta. Novissime 
autem omnium tamquam alicui abortivo visus est et mihi. 
Που verbum modestiam valde sapit. Non enim quo- 
niam crat minintus, propterea post alios ei visus est. 
Nam etiamsi se vocavit ultiinum, longe iis qui ante 
ipsum fuerunt, vel potius omnibus visus est illustrior : 
nec quingenti fratres Jacobo fuerunt meliores, quo- 
niam ante illum eis visus est. Et eur non simul visus 
ιδί omnibus ? Ut fidei semina prius jaceret. Nam qui 
prior vidit, et exacte factus est certior, aliis annun- 
tiabat: deinde sermo przveniens constituebat. eum 
qui audiebat, in magna hujus miraculi exspectatione, 
et viam muniebat ad fidem ante visionem. Propterea 
neque simul visus est omnibus, neque in initio multis, 
sed uni soli primum, eique omuium coryplizo et Gde- 
lissimo. Fidelissima enim maxime anima opus erat, 
quie prima hanc acciperet visionem. Nam qui aspicie- 
bant postquam alii vidissent οἱ ab ipsis audiissent , 
dabebaut illorum testimonium, non parum conferens 
ad fidem faciendam, et. praparans eorum mentem : 
qui autem primus dignus est habitus qui eum videret, 
magna, sicut antea. dixi, fide opus habebat, ne ad- 
mirabili, et quod omnem superat opinionem, contur - 
baretur spectaculo. Propterea primum apparet Petro. 
Nam qui primus Christum est confessus, jure etiam 
dignus est habitus qui primus videret resurrectionem. 
Non propter hoc autem apparet soli Petro , sed quo- 
niam et ipsum negaverat, ex abundantia eum conso- 
lans et ostendens non esse repulsum, ante alios eunt 
hac dignatus est visione, et primo oves tradidit. Pro- 
JMerea etiam primis visus est inulicribus. Quoniam 
minoris conditionis erat hic sexus, propterea mulier 
et in cjus ortu et in resurrectione prima sentit gra- 
tiam. Post Petrum autem et sparsim unicuique appa- 
ret; et aliquando quidem paucioribus, aliquando 
«utem pluribus, ipsos inter sc testes et doctores in 
lioc faciens, et apostolos reddens fide dignos in iis 
quie dicebant. Novíssime autem omnium tamquam cui- 
dam abortivo visus est mihi. Quid sibi volunt hic hxc 
verba humilitatis, aut quamnam liabent occasionem ? 
Nam si νι] se esse fide dignum et seipsum referre in 
numerum testium resurrectionis, contrarium facit ejus 
quod volebat : oporteret enim se extollere, et ostendere 
esse magnum, quod szxpe facit cum tempus postulat. 
Propterea cnim hic quoque modeste loquitur, quo- 
niam hoc eratfacturus ; sed non statim, verum cum ea 
qua par est prudentia. Nam cum prius modeste esset 
loquutus, et in se nrultas congessisset criminationes, 
tunc res suas amplificat. Quare? Ut. cum magnum 
quidpiam et sublime de se loquutus fuerit, ut illud, 
Plus quam omnes laboravi, ea ratione grata et accepta 
sit oratio, quod ex quadam dictum sit consequentia, 
non ex precedente instituto. Propterea etiam scri- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


38 


bens ad Timotheum, cum esset magna de se dictu- 
rus, prius ponit suas criminationes (4, Tim. 4. 43. 
seqq. ). Nam qui de aliis quidetn. magnum quid dieit, 
intrepide loquitur et secure : qui autem necesse habet 
seipsum laudare, maxime vero cum seipsum profert 
testein, pudore afficitur et erubescit. Idco hic quoque 
beatus seipsum prius miserum pronuntiat, et tune 
illud magnum loquitur. Hoc autem facit, et propriss 
laudis molestiam resecans, et quae postea sunt dicenda 
hinc fide digna efüciens. Nam qui quse sunt probro 
danda cum veritate retulit, et nihil eorum celavit, ut 
quod Ecclesiam sit persequutus, quod fidem labefa- 
ctare conatus, liinc etiam efficit ut qux sunt honesta 
sint minime suspecta. 

5. Considera autem quam insignis sit ejus humili- 
litas. Nam cum dixisset, JNovissime autem omnium 
visus est et mihi, eo uon fuit contentus : Multi enim 
novissimi, inquit, primi, οἱ primi novissimi ( Matth. 
19. 50). Propterea addidit, Tamquam cuidam ab- 
orlivo. Neque hic stetit, sed suum etiam addidit 
judicium : 9. Ego euim sum minimus  apostolo- 
rum : qui non sum dignus vocari apostolus, quoniam 
persequutus sum. Ecclesiam Dei. Non dixit, Duode- 
cim solum, sed etiam aliorum omnium. Hac au- 
tem omnia dicebat, simul et utens modestia, et sic 
ut dixi affectus, et quod dicendum erat prius dispo- 
nens, et ut. lubentius exciperetur efficiens. Nam si 
pretergressus dixisset, Debetis mihi credere, quod 
Christus resurrexerit; vidi enim ipsum, et sum 
omnium fide dignissimus, ut qui plus laboravcrim id 
quod dicebatur etiam offendisset eos qui audiebant : 
nunc autem in rebus humilibus οἱ abjectis primum 
versatus, οἱ iniis quz criminatione digna erant ; ejus- 
modi narrationis amputavit asperitatem, et viam 
muniit ad faciendam testimonio fidem. Propterea 
neque solum, ut dixi , se pronuntiat esse ultimum, ct 
indignum qui appelletur apostolus, sed affert causam, 
dicens, Quoniam persequutus sum Ecclesium. Atqui 
omnia illa fuerant remissa, sed tamen ipse numquam 
est eorum oblitus, volens ostendere gratiz: magnitu- 
dinem. Et ideo subjungit, dicens : 10. Gratia autem 
Dei sum quod sum. Vidistin! rursum aliam summam 
humilitatem? Nam delicta quidem sibi attribuit , ex 
recte auteim factis sibi nihil, sed totum Deo adscribit. 
Deinde ne hic auditorem reddat supinum, dicit, Kt 
gratia ejus in me vacua non fuit. Et lioc rursus demisse. 
Non dixit enim , Ostendi studium ac diligentiam di- 
gnam gratia, sed illa Vacua non fuit. Sed abundantius 
illis omnibus laboravi. 

Pauli humilitas. —Non dixit, Sum honoratus, sed, 
Laboravi : et cum posset dicere ct pericula et mortes, 
nomine laboris rursus extenuat quod dictum est. 
Deinde rursus solita utens humilitate, hoc quoque 
cito pretercurrit, et totum Deo adscribit, dicens : 
Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Quid hac anima 
fuerit admirabilius? Nam cum per tam multa se de- 
pressisset, et unum quiddam altum solum esset lo- 
quutus, ne hoc quidem suum esse dicit, et ex iis quae 
praecesscrunt e! quie postea sunt sequuta, altum boc 


δ47 


τω», ὥσπερεί τῷ ἑχτρώματι ὤφθη xápoi. Τοῦτο 
μετριοφροσύνης μᾶλλόν ἐστι τὸ ῥῆμα. Οὐδὲ γὰρ 
ἐπειδὴ ἑλάχιστος Tv, διὰ τοῦτο μετὰ τοὺς ἄλλους 
αὐτῷ ὤφθη' ἐπεὶ xàv ἔσχατον ἐχάλεσε, πολλῶν τῶν 
πρὸ αὐτοῦ, μᾶλλον δὲ πάντων λαμπρότερος ὤφθη - 
καὶ ol πενταχόσιοι δὲ ἁδελφοὶ οὗ δήπου Ἰακώθου 
βελτίους σαν, ἐπειδὴ πρὸ ἐχείνου αὐτοῖς ὤφθη. Καὶ 
διὰ τί οὐχ ὁμοῦ πᾶσιν ἑωρᾶτο; "Iva. προκαταδάλῃ 
τῆς πίστεως τὰ σπέρματα. Ὁ γὰρ πρῶτος ἰδὼν xoi 
ἀχριδῶς πληροφορπθξὶς, τοῖς ἄλλοις ἀπήγγελλεν " 
εἶτα ὁ λόγος προφθάνων, ἓν προσδοχἰᾳ καθίστη 
τοῦ μεγάλου τούτου θαύματος τὸν ἀκούοντα, xal 
αροωδοποίει τῇ τῆς ὄψεως πίστει. Διὰ τοῦτο οὔτε 
ὑμοῦ πᾶσιν ὤρθη, οὔτε ἐν ἀρχῇ πλείοσιν, ἀλλ EX 
[356] µόνῳ πρῶτον, xal τούτῳ τῷ χορυφαίῳ πάντων 
xai πιστοτάτῳ. Καὶ γὰρ πιστοτάτης σφόδρα ἔδει 
Ψυχῆς τῆς πρώτης δεχὀμένης ταύτην τὴν ὄψιν, Ot 
μὲν Υὰρ μετὰ τὸ ἑτέρους ἰδεῖν καὶ ἀχοῦσαι, παρ' 
αὐτῶν βλέποντες, εἶχον οὐ μιχρὰν ^ συντελοῦσαν εἰς 
τὴν πίστιν αὐτοῖς τὴν ἑχείνων µαρτυρίαν, xat προ- 
παρασχευάζουσαν αὐτῶν την διάνοιαν’ ὁ δὲ πρῶτος 
χαταξιωθεὶς τοῦτον ἰδεῖν, πολλῆς, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, 
ἐδεῖτο τῆς πίστεως, ὥστέ μὴ θορυθηθῆναι τῷ παβρα- 
δύξῳ τῆς θέας. Διὰ τοῦτο Πέτρῳ φαίνεται πρῶτον. 
Ὅ γὰρ πρῶτος αὐτὸν ὁμολογήσας Χριστὸν, εἰχότως 
καὶ τὴν ἀνάστασιν Ἠξιώθη ποῶτος ἰδεῖν. Οὐ διὰ 
τοῦτο δὲ φαίνεται πρώὠτῳ µόνῳ, ἀλλ', ἐπειδὴ καὶ 
ἀρνησάμενος fjv, Ex περιουσίας αὐτὸν παρακαλῶν 
καὶ δεικνὺς ὅτι οὑκ ἀπέγνωσται, πρὸ τῶν ἄλλων 
xai της ὄφεως αὐτὸν ταύτης χατηξίωσε, καὶ πρώτῳ 
τὰ πρόδατα ἐνεχείρισε. Διὰ τοῦτο xal γυναιβιν ἐφάνη 
πρώταις. Ἐπειδῃ τὸ Ὑένος ἠλάττωται τοῦτο, διὰ 
τοῦτο xal ἐν τῇ γεννῄσει χαὶ v τῇ ἀναστάδει πρώτη 
αὐτῃ αἰσθάνεται τῆς χάριτος. Μετὰ δὲ Πέτρον xai 
διεσπαρµένως ἑχάστῳ φαίνεται, καὶ ποτὰ μὲν ἑλάτ- 
τοσι, ποτὲ 6b πλείοσιν, ἀλλήλων αὐτοὺς μάρτυρας 
xa διδασχάλους ἓν τούτῳ ποιῶν, xal τοὺς ἀποστό- 
λους ἀξιοπίστους κατασχευάζων ἐν olg ἔλεγον" 
Ἔσχατον δὲ πάντων, ὡσπερεί co ἐχτρώματι, 
ὥσθη κἀμοι. Τί ῥούλεται αὐτῷ ἐνταῦθα τῆς ταπεινο- 
φροσύνης τὰ ῥήματα, ἢ ποῖον ἔχει χαιρόν; El γὰρ 
ἀξιόπιστον ἑαυτὸν ἀποφῆναι βούλεται xal ἐγκαταλέ- 
ξαι τοῖς µάρτυσι τῆς ἀναστάσεως, τοὐναντίον 1] βού- 
Άεται ποιεῖ ' ἐπᾶραι γὰρ ἑαυτὸν ἔδει καὶ δεῖξαι µά- 
Ύαν ὄντα, ὃ πολλαχοῦ ποιεῖ χαιροῦ χαλοῦντος αὑτό. 
Διὰ τοῦτο γὰρ xai ἐνταῦθα µετριάζει, ἐπειδὴ τοῦτο 
μέλλει ποιεῖν' ἀλλ᾽ οὐχ εὐθέως, ἀλλὰ μετὰ τῇ; αὐτῷ 
πρεπούσης συνέσεως. Πρότερον γὰρ µετριάσας xal 
κατηγορίας ἑαυτοῦ συµφορήσας πολλὰς, τότς τὰ 
καθ) ἑαυτὸν σεμνύνει. Ti δήποτε; "Iv', ὅταν τὸ μέγα 
καὶ ὑφηλὸν ἐχεῖνο περὶ ἑαυτοῦ φθέγξηται, τὸ, Πε- 
ρισσότερον πάντων ἑκοπίασα, εὐπαράδεχτος ὁ λό- 
Ύος Ὑένηται «αὐτῃ, xal τῷ ὡς ἐξ ἀχολουθίας τινὸς, 
ἀλλὰ μὴ προηγουμένως εἱρῖσθαι. Auk τοῦτο xal Τι- 
µοθέῳ γράφων, καὶ µέλλων λέγειν μεγάλα περὶ éau- 
τού, πρότερον τὰ κατηγορήµατα αὐτοῦ τίθησι. Καὶ 
γὰρ ὁ μὲν περὶ ἄλλων τι µέγα λέγων, ἁδεῶς φθέγγε- 
ται xai μετὰ παῤῥησίας * ὁ δὲ ἑαυτὸν ἀναγκαζόμενος 
ἐπαινεῖν, καὶ μάλιστα ὅταν χαὶ μάρτυρα ἑαυτὸν καλή, 
αἰσχύνεται χαὶ ἐρυθριᾷ * διὰ Of) τοῦτο xat ὁ µαχάριος 
οὗτος πρότερον ἑαυτὸν ταλανίζει, καὶ τότε τὸ µέγα 
ἐχεῖνο φθέγγεται. Ποιεῖ δὲ τοῦτο, τό τε ἐπαχθὲς τῆς 


5 Savilius legendum putat μικρόν, 


IN EPIST. | AD COR. HOMIL. XXXVII 


035 


πξριαυτολογίας b ὑποτεμνόμενος, xal τὰ μετὰ ταῦτα 
ῥηθησόμενα ἁξ.ιόπιστα ἐντεῦθεν ποιῶν. Ὁ γὰρ μετὰ 
ἀληθείας τὰ ἐπονείδιστα θεὶς, xal μηδὲν αὐτῶν ἆπο- 
χρυψάµενος, οἵον ὅτι τὴν Ἐχκχλησίαν ἑδίωξεν, ὅτι 
τὴν πίστιν ἑπόρθησε, καὶ τὰ σεμνὰ ἐντεῦθεν ἀνύπ- 
οπτα ποιεῖ, 

ε’. Καὶ σχόπει τα πεινοφβθαύνης ὑπερβολήν. [351] 
Εἰπὼν γὰρ, "Ecxacov δὲ πάντων ἐμοὶ ὤφθη, οὐκ 
ἠρκέσθη τούτῳ * Πο.1.Ίοὶ γὰρ ἔσχωτοι πρῶτοι, quoi, 
xal πρῶτοι ἔσχατοι. AX τοῦτο προσέθηκεν. Ὠσ- 
περεί τῷ ἐκτρώματι. Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα ἔστη, ἁλλὰ 
xai τὴν οἰκείαν Χρίσιν προστίθησι xai μετὰ αἰτίας 
λέγων  Ἐ]ὼ γάρ εἰμι ὁ ἐἑλάχιστος τῶν ἁποστό- 
Aur, ὃς οὐχ εἰμὶ ἱκαγὸς κα.]εῖσθαι ἁπόστο.Ίος, 
ὅτι ἐδίωξα τὴν '"ExxAnc(ur ἐοῦ θεοῦ. Καὶ οὐκ 
εἶπε, Τῶν δώδεκα µόνων, ἀλλὰ xal τῶν ἄλλων ἁπάν- 
των. Ταῦτα δὲ πάντα ὁμοῦ μὲν µετριάζων ἔλεγεν, 
ὁμοῦ δὲ xal οὕτω διαχείµενος, ὅπερ ἔφην, xa τὸ 
μέλλον ῥηθήσεσθαι προδιοικούµενος καὶ εὐπαράδς- 
Χτον μᾶλλον ποιῶν. El μὲν γὰρ παρελθὼν εἶπεν, 
Ὀφείλετέ poc πιστεῦσαι, ὅτι ἀνέστη ὁ Χριστός *. εἷτ 
δον γὰρ αὐτὸν, καὶ πάντων ἀξιοπιστότερός elut, ἅτά 
ἀλέον χαμὼν, χᾶν προσέστη τοῖς ἀχούουσι τὸ λεγό- 
µενυν * νυνὶ δὲ τοῖς τᾶπεινοῖς ἑνδιατρίφὰς πρῶτον 
καὶ τοῖς χατηγορίαν ἔχουσι, τό τε τραχὺ τῆς τοιαύ. 
^n; διηγήσεως ὑπετέμνετο, xal τῇ πίστει τῆς µαρτυ- 
plag προωδοποίησε. Διὰ 0th τοῦτο οὐδὲ ἁπλῶς, ὅπερ 
ἔφην, ἁἀποραίνεται ἔσχατον ἑαυτὸν εἶναι, xol τῆς 
προσηγορἰας τῶν ἁἀποστόλων ἀνάξιον, ἀλλὰ καὶ τὴν 
αἰτίαν τίθησι λέγων’ "Οτι ἑδίωξα τὴν "ExxAna(av. 
Καὶ μὴν ἀφείθη πάντα ἐχεῖνα, ἁλλ᾽ ὅμως αὐτὸς οὐ- 
ἔποτε αὐτῶν ἐπιλέλησται, τὸ μέγεθος chc χάριτος 


: δεῖξαι βουλόμενος ΄ διὸ xo ἐπάγει λἐγων' Χάριτι δὲ 


θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι. Εϊδες πάλιν ἑτέρας ταπεινοφρο- 
σύνης ὑπερθολήν; Τὰ μὲν γὰρ ἑλαττώματα Lave 
λογίζεται ' τῶν δξ χατορθωµάτων οὐδὲν, ἀλλὰ πάντα 
ἀνατίθησι τῷ θεῷ. Elsa, ἵνα μὴ τὸν ἀκροατὴν iv- 
τεῦθεν Όπτιον ποιῄτη, φησί. Καὶ ἡ χάρις αὐτοῦ ἡ 
εἰς ἐμιὲ οὐ x&v] γέγονε. Καὶ τοῦτο πάλιν ὑπεσταλ- 
µένως. Οὐ γὰρ εἶπεν, ᾽Αξίαν τῆς χάριτος ἐπεδειξά- 
μην σπονδην, ἁλλ ὅτι Οὐ κχενἡ γέγχονεν. 'AAJÀ 
περισσότερον abtov πάντων ἑχοπίασα. 

Οὐκ εἶπεν, Ἐτιμήθην, ἁλλ', Ἑκοπίασα, καὶ xtv- 
δύνους xal θανάτους ἔχων εἰπεῖν, τῷ ὀνόματι τοῦ 
χόπου πάλιν ὑποτέμνετα. τὸ εἰρημένον. Εἶτα πάλιν 
τῇ συνἠθει πεχρηµένος ταπεινοφροσύνῃ, καὶ τοῦτο 
ταχέως παρέδραµε, xal τὸ πᾶν ἀνέθηχε τῷ θεῷ λέ- 
γων  Οὐκ ἑγὼ δὲ, AA" ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σὺν 
épol. Ti ταύτης θαυμαστότερον γένοιτ ἂν τῆς Φυ- 
χῆς ; Διὰ γὰρ τοσούτων’ ἑαυτὸν χαθελὼν, καὶ Év τι 
μόνον ὑγηλὸν φθεγξάµενος, οὐδὲ τοῦτο αὑτοῦ φησιν 
εἶναι, πανταχόθεν περιστέλλων, ἀπό τε τῶν ἔμπρο- 
σθεν, ἁπό τε τῶν μετὰ ταῦτα τὸ ὑψηλὸν τοῦτο ῥῆμα, 
xai ταῦτα ἐξ ἀνάγχης ἐλθὼν ἐπ᾽ αὑτό. Σχόπει δὲ πῶς 
ἐπιδαφιλεύεται τοῖς τῆς ταπεινοφροσύνης ῥήμασι. 
Καὶ γὰρ, Εσχάσῳ µοι ὤφθη πάντων, φησί: διὸ 
οὐδὲ μεθ) ἑαυτοῦ τινα ἄλλον τίθησι * xoi, Ὡσπερεί 
τῷ ἐκτρώματι, καὶ ἑλάχιστον ἑαυτὸν τῶν ἁποστόλων 
εἶναί φησι, καὶ οὐδὲ τῆς προσηγορίας ταύττς ἄξιο». 
Καὶ οὐδὲ τούτοις Ἡρκέσθη, ἀλλ ἵνα μὴ δόξη ῥήμασι 
ταπεινοφρονεῖν, [558] xat αἰτίας τίθησι xat ἀποδείξειςν 
τοῦ μὲν ἕκτρωμα εἶναι τὸ ὕστερον αὐτὸν ἰδεῖν τὸν 


b Alius, ταντολογίας. 


229 
Ἰησοῦν, τοῦ δὲ καὶ τῆς προσηγορίας ἀνάξιον εἶναι 

τῶν ἁἀποστόλων τὸ δ.ῶξαι τὸν Ἐκχλησίαν. 'O μὲν 

Υὰρ ἁτλῶς ταπεινορρονῶν, τοῦτο οἳ ποιςῖ ' 6 O5 xal 
τὰς αἰτίας τιθεὶς, ἀπὸ συντετρ'µµένης C:avoia; 
ἅπαντα φθέγγεται. Ac καὶ ἀλλαγοῦ τῶν αὐτῶν τού- 

των µέμνηται, λέγων ' Χάρι δὲ ἔχω τῷ ἐνδυγαμώ- 

σαντί µε Χριστῷ, ὅτι πιστόν µε ἡγήσατο θέµενος 
εἷς διαχογίαν, τὸν πρότερον ὄντα β.άσφημον 
xal διώχτην» xal ὑδριστήν. Τίνος δὲ Evsxev xol 
αὑτὸ τὸ ὑφηλὸν τοῦτο ἐφθέγξατο, τὸ, Περισσότερον 
αὐτῶν ἑκοπίασα ; Τὸν χαιρὸν ἑῶὧρα καταναγκάζοντα. 

El μὴ γὰρ τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ µόνον ἑαυτὸν ἑξηυτέ- 
λισε, πῶς Ἡδύνατο μετὰ παῤῥησίας el; µαρτυρίαν 
ἑαυτὸν χαλεῖν, καὶ μετὰ τῶν ἄλλων ἀριθμεῖν xal λέ- 
γειν, Εἴτε οὖν ἐγὼ, εἴτε ἐχεῖνοι, οὕτω κηρύσσο- 
µεγ; Τὸν γὰρ μάρτυρα ἀξιόπιστον εἶναι δεῖ χαὶ µέ- 
v2». Πῶς δὲ χαὶ περισσότερον αὐτῶν ἑχοπίασεν, 
ἔδειξεν ἀνωτέρω, λέγων ' Ἡ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαγ' 
τοῦ φαγεῖν xal πιεῖν, ὡς καὶ οἱ Aoutol ἁπόστο.λοι; 
xai πάλιν, 'Evevóunv τοῖς ἀγόμοις ὡς ἄνομος. 
Καὶ vàp ὅπου ἀκρίδειαν ἐπιδείξασθαι ἔδει, πάντας 
ὑπερηχόντισε ' καὶ ὅπου συγχαταθῆναι ἐχρῆν, τὴν 
αὐτὴν πάλιν ὑπερδολὴν ἐπεδείξατο. Τινὲς δέ φασι τὸ 
εἰς ἔθνη ἀπεστάλθαι xal τὸ πλεῖον τῆς οἰχουμένης 
µέρος ἐπιδραμεῖν. "00εν δῆλον ὅτι xaX πλείονος ἁπ- 
έλαυσε χάριτος. El γὰρ πλεῖον ἐχοπίασε, πλείων ἦν 
Χαὶ ἡ χάρις πλείονος δὲ ἀπέλανσε χάριτος, ἐπειδὴ 
χαὶ πλείονα ἐπεδείδατο σπουδἠν. Είδες πῶς, καὶ 
δι) ὧν φιλονειχεῖ χαὶ βιάφεται συσχιάζειν τὰ καθ) ἐαυ-" 
τὸν, πάντων δείχννται πρῶτος OV; 


* c'. Ταῦτα χαὶ ἡμεῖς ἀκούοντες, τὰ μὲν ἑλαττώματα 
ἡμῶν ἐχπομπεύωμεν, τὰ δὲ χατορθώματα σιγῶμεν' 
x&v χαιρὸς χαταναγχάζῃ, συνεσταλµένως αὐτὰ λέγω- 
μεν, xai τὸ πᾶν τῇ χάριτι λογικώμεθα' ὃ δὴ xat αὖ- 
τὸς ποιεῖ, ἄνω xa χάτω τὸν μὲν πρῶτον αὑτοῦ στίζων 
βίον, τὰ δὲ μετὰ ταῦτα τῇ χάριτι λογιξόμενος, ἵνα 
τοῦ θεοῦ δείξῃ τὴν φιλανθρωπίαν πάντοθεν, ὅτι τοι- 
οὔτον ὄντα ἔσωσε, xa σωθέντα πάλιν τοιοῦτον εἰρ- 
Υάσατο. Μηδεὶς τοίνυν τῶν Ev χαχἰᾳ ὄντων ἁπογινω- 
σχέτω, μηδεὶς τῶν ἐν ἀρετῇ θαῤῥείτω, ἀλλά χἀχεῖνος 
ἕστω περιδεῆς, καὶ οὗτος πρόθυμος. Οὔτε γὰρ ῥᾳθυ- 
μῶν τις ἰχανὸς ἔσται μεῖναι ἐν ἀρετῇ, οὔτε σπουδά- 
quy, ἀσθενῆς πρὸς τὸ διαφυγεῖν χαχίαν. Καὶ τούτων 
ἀμφοτέρων ὑπόδειγμα ὁ µαχάριος Δανῖδ, ἠνίχα µι- 
xpbv ἑνύσταξε, χαταπεσὼν μέγα" xat ἠνίνα κατενύγη, 
πάλιν πρὸς τὸ πρότερον Όφος ἀναδραμών. Καὶ γὰρ 
ἁμφότερα ἐξ ἴσης χαχὰ, xal τὸ ἀπογινώσχειν xal τὸ 
[559] ῥᾳθυμεῖν' τὸ μὲν γὰρ χαθαιρεῖ ταχέως ἀπ᾿ αὖ- 
. τῆς τῶν οὐρανῶν τῆς ἀφῖδος, τὸ δὲ, ἀναστῆναι τὸν 
χείµενον οὐχ ἀφίησι. Διὸ πρὸς ἐχεῖνον μὲν ἔλεγεν ὁ 
Παῦλος 'O δοκῶν ἑστάνα,, βαεπέτω μὴ xécm: 
πρὸς δὲ τοῦτον, Σήµερο» ἑὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ 
ἀκούσητδ, Aq σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν 
xai πάλιν, 1ὰς παρειµένας χεῖρας, xal τὰ παρα- 
AeAvuyéra γόνατα ἀνορθώσατε. Καὶ τὸν πεπορνευ- 
xó:a δὲ µετανοῆσαντα, διὰ τοῦτο ἀνακτᾶται ταχέως, 
ἵνα μὴ τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ χκαταποθῇ ὁ τοιοῦτος. 
Τί τοίνυν ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἀθνμεῖς, ὦ ἄνθρωπε. El 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


930 


γὰρ ἐπὶ ἁμαρτήμασιν, ἕνθα yptistuov ἡ λύπη µόνον, 
ἡ ἀμετρία πολλὴν ἑργάζεται βλάθην, πολλῷ μᾶλλον 
ἐπὶ τοῖς ἄλλοις. Τένος yàp ἔνεχεν ἀλγεῖς; ὅτι ypf- 
pata ἀπώλεσας; "AA ἑννόησον τοὺς οὐδὲ ἄρτου 
χορεννυµένους, xai ταχἰστην Af παραμυθίαν. Καὶ 
io! ἑκάστῳ δὲ τῶν δεινῶν μὴ τὰ συµθάντα θρήνει , 
ἀλλ' ὑπὲρ τῶν uh συµθάντων χαλεπῶν εὐχαρίστει. 
Ἔσχες χρήματα, xaX ἀπέδαλες; Μὴ δαχρύσῃς ὑπὲρ 
τῆς ζημίας, ἀλλ᾽ εὐχαρίστησον ὑπὲρ τοῦ χρόνου, οὗ 
ταῦτα ἑχαρπώσω' εἰπὲ χατὰ τὸν "l6, El τὰ μὲν 
ἁγαθὰ ἐδεξάμεθα παρὰ Γυρίου , τὰ δὲ xaxà οὐχ 
ὑποίσομεν; Μετὰ δὲ τούτου χἀχεῖνο λογίζου, ὅτι e! 
xa χρήματα ἀπέθαλες, ἁλλὰ τὸ σῶμά σου τέως ὑγιὲς 
ἔχεις, χαὶ οὐ θρηνεῖς μετὰ τῆς πενίας χαὶ τὴν τού- 
του πἠρωσιν. Αλλά χα) τὸ σῶμά σου λώθην τινὰ 
ὑπέμεινεν; "AX οὐχ οὗτος τῶν ἀνθρωπίνων xaxiv 
6 πυθµὴν, ἁλλ᾽ ἐν τῷ µέσῳ τοῦ πίθου φέρῃ τέως. 
Πολλοὶ γὰρ μετὰ πενίας xai λώθης xai 6óalpovt πα- 
λαίουσι xaX Ev ἑρήμοις πλανῶνται’ ἄλλοι πάλιν του- 
των ἕτερα χαλεπώτερα ὑπομένουσι. Mh γὰρ 6h γέ- 
νοιτο ἡμᾶς πάντα παθεῖν, ὅσα δυνατὸν ἐνεγχεῖν. Ταῦτ᾽ 
οὖν ἀεὶ λογιξόµενος, τοὺς τὰ χαλεπώτερα πάσχοντας 
ἑννόει, xal μηδενὶ τούτων ἄλγει' ἀλλ' ὅταν ἁμάρτῃς, 
τότε µόνον στέναξον, τότε δάχρυσον’ o) χωλύω, ἀλλὰ 
καὶ προτρέπω μᾶλλον καὶ τότε δὲ μετὰ συμμετρίας, 
ἐννοῶν ὅτι ἔστιν ἐπάνοδος, ἔστι χαταλλαγή. 'AMXV' 
ὁρᾷς ἑτέρους τρυφῶντας, σαυτὸν δὲ ἐν πενίᾳ, xal 
ἕτερον ἓν λαμπροῖς ἱματίοις, καὶ ἓν περιφανείᾳ ; 
Αλλὰ μὴ ταῦτα µόνον σχόπει, ἀλλά xal τὰ ἐκ τού- 
των λυπηρά. Καὶ ἐπὶ τῆς πενίας δὲ μὴ τὴν πτωχείαν 
µόνον, ἀλλὰ xal τὴν ἐντεῦθεν ἡδονὴν ἀναλο- 
Yo. 


Ὁ μὲν γὰρ πλοῦτος τὸ μὲν προσωπεῖον ἔχει φαι- 
δρὸν, τὰ δὲ Évbov ζόφου γέµοντα" fj δὲ πενία τούν- 
αντίον xàv τὸ ἑχάστονυ συνειδὸς ἀναπτύξῃς, iv μὲν 
τῇ τοῦ πένητος duy πολλὴν τὴν ἄδειαν ὄψει xal τὴν 
ἐλευθερίαν' ἓν δὲ τῇ τοῦ πλουτοῦντος θορύδους, τα- 
ραχὰς, χύματα. El δὲ ἀλγεῖς ὁρῶν αὐτὸν πλουτοῦντα, 
κἀχεῖνος πολλῷ σοῦ πλέον ἀλγεῖ τὸν αὑτοῦ πλουσιώ- 
τερον θεώμενος ' xal χαθάπερ σὺ τοῦτον δέδοιχας , 
οὕτω χἀχεϊῖνος ἄλλον, xat οὐδέν σου πλεονεχτεῖ xavà 
τοῦτο. ᾽Αλλ᾽ ἄρχοντα ὁρῶν ἀλγεῖς , ὅτι ἰδιώτης GU, 


. xa τῶν ἀρχομένων. Αλλ᾽ ἑννόει χαὶ τῆς διαδοχῆς 


τὴν ἡμέραν, xal πρὸ τῆς ἡμέρας δὲ ἑχείνης τοὺς 
θορύδους, τοὺς χινδύνους, τοὺς πόνους, τὰς χολαχείας. 
[360] τὰς ἁγρυπνίας, τὰς ταλαιπωρίας πάσας. Καὶ 
ταῦτα πρὸς τοὺς οὐχ ἐθέλοντας φιλοσοφεῖν λέγομεν’ 
ὡς ἐὰν τοῦτο εἰδῇς, ἀφ᾽ ἑτέρων σε µειζόνων δυνάµεθα 
παρακαλέσαι' τέως δὲ ἀπὸ τῶν παχυτέρων ἀνάγκη 
πρὸς σὲ διαλέγεσθαι. "Οταν τοίνυν ἵδῃς πλουτοῦντα, 
τὸν ἐχείνου πλουσιώτερον ἑννόει, xal ὄψτι τούτον iv 
οἷς xai σύ. Μετὰ δὲ τοῦτον xal τὸν cauto) πενέστε- 
pov σχόπει, xal πόσοι πεινῶντες ἐχοιμήθησαν, xal 
οὐσίας πατρῴας ἀπέβαλον, xaX δξσμωτήριον οἰχοῦσι, 


καὶ θάνατον καθ’ ἑκάστην εὔχονται τὴν ἡμέραν. Οὔτε 


γὰρ ἀθυμίαν πενἰα, οὔτε ἡδονὴν τίχτει πλοῦτος, ἀλλὰ 
xai τοῦτο χἀχεῖνο λογισμὸς ὑμῖν ἐμποιεῖν elus. 


529 
verbum deprimens, idque eum ex necessitate ad id 
veuissel. Vide autem quam sit largus et copiosus in 
verbis humilitatis. Etenim Novissimo omnium, inquit, 
mihi visus esL ; propterea neque secum ponit alium ; et 
Tamquam cuidam abortivo, minimumque se esse dicit 
omnium apostolorum, el nec esse dignum qui Sic «p- 
pelletur. Neque his fuit contentus, scd ne videatur 
verbis csse humilis, affert eliam causas et demonstra- 
tiones, quod sit quidem abortivus, quoniam ipse Je- 
sum vidit posterior; quod autem sit indignus qui 
appelletur apostolus, quoniam persequutus est Eecle- 
siam. Nam qui temere et inconsiderate est. humilis, 
hoc non facit : qui autein etiam affert causas, contrita 
meute omnia loquitur. Quamobrem etiam alibi eorum 
meminit, dicens : Gratiam autem habeo ei qui me cor- 
roboravit Christo, quod me fidelem esse. existimaverit , 
quod me ad ministerium posueril, qui prius eram blas- 
phemus et persequutor et contumeliosus (1. Tim.4. 12). 
Quare autem hoc quoque alitum verbum est eloquu- 
tus, Abundantius. ipsis laboravi? Videbat tempus af- 
ferre necessitatem. Nam si hoc non dixisset, sed 
seipsum solum v;lipendi;sset, quomodo potuisset libere 
et confidenter seipsum citare ad testimonium, et cum 
aliis enumerare et dicere, Sive enim ego, sive illi, sic 
praedicamus? Testem enim oporlet esse fide dignum 
οἱ magnum. Quomodo autem aliis abuudantius labo- 
raverit, ostendit superius, dicens : Án non habemus 
potestatem comedendi | et bibendi sicut et alii apostoli? 
et rursus, Factus sum iis, qui erant sine lege, tamquam 
essem sine lege (1. Cor. 9. 4. 21). Ubi enim oporte- 
bat ostendere exactam diligentiam et perfectionem, 
omnes superavit : et ubi convenicbat se demittere et 
aliis accommodare, id quoque excellenter fecit. Nou- 
nulli autem dicunt, quod missus sit ad gentes, et 
maximam orbis partem pervaserit. Unde cst perspi- 
cuum quod majorem gratiam sit assequutus. Si enim 
plus laboravit, amplior etiam erat gratia : ampliorem 
autem gratiam est consequutus, quouiam majus osten- 
dit stadium et diligentiam. Vidisti quomodo, per qux 
dum contendit et nititur sua adumbrare et tegere, 
ostenditur primus omnium? 

6. πο nos quoque audientes, delicta quidem 
nostra traducamus et in publicum proferamus, recte 
autem facia sileamus ; et si tempus necessitatem af- 
ferat , ea modeste dicamus, et totum grati: impute- 
mus. Quod ipse quoque facit, susque deque primam 
«uidem suam notans vitam , qux autem postea sunt 
consequuta , grati:e imputans , ut omni ex parte os- 
tendat Dei benignitatem et clementiam, quod cum 
talis esset, eum servaverit, et rursus servatum talem 
fecerit. Nemo ergo ex iis, qui sunt in vitio, desperet ; 
nemo ex iis, qui sunt in virtute, confidat ; sed et hic 
sit timidus , et ille promptus et alacris. Neque enim 
qui est piger et socors , sufliciet ad manendum in 
virtute ; neque qui studium adhibet et diligentiam , 
erit imbecillus ad fugiendum vitium. Horum autem 
amborum exemplum est beatus David, ut qui, quan- 
do purum dormitavit, valde ceciderit, et quando fuit 
compuncius, ad priorem rcversus sit alutuidincin. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXVII, 


530 
Sunt enim. utraque cx zquo mala, et desperare et 
pigrum esse ac negligentein : nam illud quidem cito 
dejicit ab ipso c:eli fornice ; hoc autem non permittit 
ul qui jacel resurgat. Propterea illi quidem dicebat 
Paulus, Qui videtur stare, videat ne cadat (9. Cor. 10. 
12) : huic autem , JeJodie si vocem ejus audieritis , ne 
obduretis corda vestra (Psal. 95. 8) ; et rursus, Re- 
missas manus et dissoluta genua erigite (Hebr. 49. 19). 
Eum quoque qui fornicatus fuerat, cum ductus esset 
poenitentia, propterea recreat, ne nimia absorberetur 
wistitia. Quid ergo in aliis animo angeris, o homo ! 
Nam si in peccatis, ubi est utilis solum tristitia , im- 
moderatio magium affert damnum , multo magis in 
aliis. Cur euim doles ? an quod pecuniam perdideris ? 
Sed cogita eos qui ne pane quidem satiantur, ct ei- 
tissimam accipies consolationem. Et in unoquoque 
eorum, qua sunt gravia et aspera, ne defleas ea qum 
acciderunt ; sed pro iis, qux uon acciderunt aspera, 
age gratias. Habuisti pecunias et amisisti ? Ne lacry- 
meris pro damno , sed age gratias pro tempore quo 
iis potitus es : dic cum Jobo, Si bona accepimus a 
Domino, cur mala non sustinebimus (Job 2. 16) ? Cum 
hoc autem illud etiam considera : si amisisti pecu- 
nias, at corpus interim habes sanum , et non cum 
paupertate de cjus quoque lamentaris infirmitate. At 
tuum etiam eorpus aliquam passum cst noxam ? Sed 
non est hic fundus malorum humanorum, sed ferris 
interim in medio dolio. Multi enim cum paupertate 
ac mutilatione luctantur οἱ cum dirmone, et errant 
jn desertis : alii rursus alia patiuntur his graviora, 
Absit enim ut patiamur qu:ecumque pati possumus. 
llc ergo semper reputans , eos cvgita qui patiuntur 
graviora, et de nullo eorum doleas; sed quando pec- 
caris , tunc solum ingemisce , tunc. lacrymare : non 
prohibeo, sed potius hortor ; et tune quoque cum 
moderatione, cogitans quod sit reversio, sit reconci- 
liatio. At vides alios esse in deliciis, te autem in 
paupertate , aliumque splendidis indutum vestibus et 
conspicuum esse ? Verum ne hzc solum consideres, 
sed etiam eas qux sunt ex bis molestias. In pauper- 
tate autem ne consideres solam inendicitatein , sed 
etiam eam qua inde capitur voluptatem. 

Paupertatis felicitas. — Nam divitias quidem l:tam 
liabent larvam, interna autem plena sunt caligine ; 
paupertas autem contra : et si uniuscujusque expli- 
caris conscientiam , in anima quidem pauperis mul- 
tam videbis securitatem et libertatem ; in anima 
autem divitis tumultus, perturbationes et fluctus. Si 
autein doles videns ipsum divitem, ille quoque plus 
quam tu dolet , aspiciens eum qui est ipso ditior : «οἱ 
sicut tu illum tires, ita Ipse quoque alium, et in eo 
te nihil przcellit. Αι doles videns magistratum, quo- 
niam tu es privatus, et ex iis qui parent impcrio. Sed 
tibi veniat in mentem et dies successionis; sed et 
ante illum diem tumulus , pericula , labores, adula- 
tiones, vigili: , omnes calamitates. Et hzc diciinus 
apud eus, qui nolunt philosophari. Nam si hoc scias , 
ex aliis majoribus possumus te consolari : interim 
Iiccesse est ex crassioribus tecum disceptare. Quaudo 


κ) 
ergo videris divitem, cogita illo ditiorem , et videbis 
euin itidem ut tu es csse affectum. Post ipsum autem, 
cogita eliam eum qui est le pauperior , et quam multi 
dormierunt esurientes , et paternas amiserunt facul- 
tates, et labitant in carcere , ac quotidie mortem 
optant. Neque enim animi :gritudinem paupertas , 
"neque voluptatem pariunt divitis, sed et hoc οἱ illud 
uobis solet indere cogitatio. Considera autem ab in- 
limis incipiens, qui emit stercora , dolet et tristitia 
afficitur, quod non sit liber ab hoc rnisero, et quod 
probrosum esse videtur, studio ; sed si ipsum eo li- 
beraveris et effeceris ut secure abundet rebus neces- 
sariis, rursus dolebit quod non plura possideat quam 
opus sit ; et si plura dederis, volet ea csse duplo 
majora; ac propterea non minori afficietur dolore 
quam prius : et si duplo οἱ triplo plura ci dederis, 
rursus animo angetur, quod non gerat rempublicam : 
et si hoc ei przbeas, seipsum ducet esse miserum , 
quod non primas partes tencat in republica : hunc 
autem honorem assequulus., quod non imperium 
obtineat. Quando autem imperium obtinuerit, quod 
non totius gentis : quando autem etiam totius gentis , 
quod non multarum gentium : quando autem multa- 
rum gentium, quod non omnium. Quando factus fue- 
rit legatus aut. prefectus , rursus dolore afficietur , 
quod non sit rex ; et si sil rex, quod non solus ; et 
si solus, quod non barbarorum quoque, quod non 
etiam totius orbis terr: ; cum autem totius orbis, 
cur nou eliam alterius mundi * Et sic in infinitum 
procedens cogitatio , non sinit eum umquam lzlari. 

7. Vidistin' quomodo , etiamsi ex vili οἱ abjecto 
regem feceris, non tollis animi zgritudinem , nisi 
correxeris cogitationem, qua laborat avaritia et plu- 
ra habendi cupiditate? Age , tibi etiam ostendam 
contrarium , quod etiamsi a supremis ad infima de- 
duxeris eum qui est prudentia przditus, non injicies 
in animi zgritudinein et tristitiam. Et si vis easdem 
descendamus scalas , et przfectum e sede urbis de- 
jectum priva illa dignitate. Jpse enim hiec quz dixi- 
imus cogitare si velit, nibil inde dolebit. Neque enim 
reputabit ea qux sunt ei ablata, sed ea qua tunc 
habet, nempe gloriam quam habet ex co quem gessit 
magistratu, Si autem. eam quoque abstuleris, auimo 
reputabit privatos, et qui ad eum magistratum num- 
quam ascenderunt , et ad consolationem ei sufficient 
diviti:e : sin autem ab iis quoque rursus eum expu- 
leris, considerabit eos qui mediocria possident : si 
autem etiam abstuleris mediocria, et ei solum neces- 
sarium impertieris alimentum, poterit animo cogitare 
eo$ . qui ne id quidem possident , sed cum jugi fame 
conflictantur, et in carcere habitant. Quod si etiam 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


922 
ipsum in domum illam duxeris , animo versans eos 
qui morbis laborant incurabilibus, intolerabilibusque 
doloribus , videbit inulto se habcre melius. Et sicut 
emptor ille stercoris ne rex quidem factus fruetur 
animi tranquillitate : ita bic quoque, ne si fuerit qui- 
dem in vinculis, umquam dolcbit. Neque igitur divi- 
tie voluptatis, neque paupertas est causa animi zegri- 
tudinis, sed mens nostra , et quod animi nostri oculi 
minime sint puri, neque usquam firmi sint et stabiles, 
sed volent ad infinitum. Et sicut salubria quidem 
corpora, etiainsi solo pane alantur , benc affecta sunt 
et luxuriant ; morbida autem , etiamsi lauta et varia 
fruantur mensa, eo sunt imbecilliora : ita etiam solet 
evenire in anima. Qui pusilli quidem et abjecti sunt 
animi, ne in diademate quidem et honoribus qui ver- 
his non possunt explicari, possunt esse bono et tran- 
quillo animo : philosophi autem et in vinculis et. in 
catena et in paupertate pura fruuntur voluptate. Hxc 
ergo cogitantes , aspiciamus semper ad deteriores, 
Nam est quidem etiam alia consolatio , sed philoso- 
phica , et qux& multorum aliorum superat crassitudi- 
ncm. Qu:enam ea est? Quod nihil sunt divitiz , nihil 
paupertas, nihil ignominia, nihil honor ; sed in brevi 
tempore, et in verbis solum inter se distant. Cum 
hac autem alia quoque est hac major, nempe futura 
et bona et. mala cogitare , ea qux vere sunt mala et 
qui vere bona, et ab illis accipere consolationem. 
Sed quoniam , sicut prius dixi, multi sunt longe re- 
moti ab hujusmodi doctrina, propterea necesse ha- 
buimus in hujusmodi immorari sermonibus, ut ordine 
ad hos quoque deducamus eos qui illa susceperunt, : 
H:ec ergo omnia reputantes, omni ex parte nos ipsos 
componamus , et numquam dolcbimus ob hzc ino- 
pinata. Neque enim si in imagine viderimus divites, 
eos esse dixerimus beandos et :emulandos ; ut neque 
mendicos illic depictos , infelices et miserabiles. At- 
qui illi sunt firmiores et stabiliores iis qui sunt apud 
nos divites : magis enim in pictura manet dives , 
quam in ipsa rerum natura. Nam ille quidem sxpe 
etiam ad centum annos sic apparens duraverit : hic 
autem cum ne annum quidem unnm in suis faculta- 
tibus se deliciis expleverit , repente privatus est om- 
nibus. Hxc ergo omnia reputantes , omui οχ parto 
munjamus animi quietem et tranquillitatem adversus 
inconsideratam tristitiam , ut et vitam prasentein 
transigamus cum voluptate, et bona futura consequa- 
mur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, 
cum quo Patri, simulque sancto Spiritui gloria , im- 
perium, honor, nuuc et semper , et iu 5:ecula s:ecu- 
lorum, Amen. 


LLL 
HOMILIA XXXIX. 


Cap. 15. v. 11. Sive enim ego , sive illi , sic predi- 
camus , el sic credidistis. 
1. Postquam apostolos extulit et se dejecit, et 
deinde rursus supra illos se extulit, ut efficeret zequa- 
litatem ( aequalitatem enim effecit, 66 et melioris essc 


conditionis ostendens et deterioris ), et ea ratione 
se reddens fide dignum ; ne sic quidem eos dimittit, 
sed rursus sc cum illis conjungit, indicans eam, que 
est secundum Christum, concordiam. Non tamen hoc 
sic facit ut videatur eis esse abjectus, sed ut ipse 


331 
Σκύπει δὲ ἀρκόμενος χάτωθεν' ὁ χοπρώνης àxyst xai 
ὁδυνᾶται, ὅτι μὴ ἀπήλλαχται τοῦ ταλαιπώρου xal 
ἐπονειδίστου εἶνα, δοχοῦντος ἐπιτηδεύματος τούτου" 
ἀλλ ἂν ἁπαλλάξῃς αὐτὸν τούτου, χαὶ ποιέσῃης μετὰ 
ἀδείας τῶν ἀναγχαίων εὐπορεῖν, ἀλγήσει πάλιν ὅτι 
ph πλείω τῆς χρείας χέχτηται' χᾶν πλείω παρέχης, 
βουλήσεται αὐτὰ διπλασίονα εἶναι πἀλιν, xal διὰ 
τοῦτο ὀδυνηθήσεται οὐχ ἧττον, ἡ πρότερον’ χἈν 6:- 
πλασίονα, xiv τριπλασίονα δῷς , ἀθυμήσει πάλιν, 
ὅτι μὴ πολιτεύεται’ χᾶν τοῦτο παρέχῃς αὐτῷ, ἅθλιον 
ἑαντὸν ἠγήσεται, ὅτι pi] τῶν τὰ πρῶτα πολιτευοµέ- 
νων ἐστί ' xai ταύτης δὲ ἐπιλαθόμενος τῆς τιμῆς, 
θρηνήσει, ὅτι μὴ ἄρχει' ὅταν 0$ ἄρξη, ὅτι μὴ ἔθνους 
ὀλοχλήρου. ὅταν δὲ xai ἕἔθνους ὁλοχλήρου, ὅτι μὴ 
ἐθνῶν πολλῶν' ὅταν δὲ ἐθνῶν πολλῶν, ὅτι μὴ πάν- 
των. Όταν Όπαρχης γένηται, λυπηθήσεται πάλι, 
ὅτι μὴ xal βασιλεὺς' χἂν βασιλεὺς. ὅτι μὴ μόνος" 
xàv μόνος, ὅτι μὴ xai βαρθάρων, ὅτι μὴ xaX τῆς 
οἰχουμένης ἁπάσης' ὅταν χαὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης, 
διά τί μὴ χαὶ ἑτέρου χόσμον; Καὶ οὕτως ἐπ᾽ ἄπειρον 
ὁ λογισμὸς προϊὼν , οὐχ ἀφίησιν αὐτὸν ἡσθῆναί 
ποτε. 


Q. Εἶδες πῶς κἂν ἐξ εὐτελοῦς καὶ πτωχοῦ βασιλέα 
ποιῆσῃης, οὐχ ἀναιρεῖς τὴν ἀθυμίαν, λογισμὸν τὸν 
πλεονεξίας ἐρῶντα μὴ διορθωσάμενος πρότερον; Φέρε 
σοι χαὶ τοὐναντίον δείξω, ὅτι χἂν ἄνωθεν χάτω χατ- 
αγάγης τὸν σύνεσιν ἔχοντα, οὐχ ἐμθαλεῖς εἰς ἀθυ- 
μίαν καὶ λύπην. Καὶ, εἰ βούλει, την αὐτὴν κλίµαχα 
χαταθαίνωµεν, xal τὸν ὕπαρχον ἀπὸ τοῦ θρόνου xa- 
ταθιθάσας τῷ λόγῳ ἁποστέρει τῆς ἀξίας ἐκείνης. 
Ο0ὐδὲν γὰρ οὗτος ἐντεῦθεν, ἂν ἐθέλῃ ταῦτα ἐννοξῖν, 
ἅπερ εἶπον, ἀλγήσει. 0ὐδὲ γὰρ ἄπερ ἀφιρηται, λο- 
χινεῖται, ἁλλ᾽ ἅπερ ἔχει τέως, τὴν δόξαν την ἀπὸ τῆς 
ἀρχῆς. Αν δὲ xol ταύτην ἀφέληῃης, λογιεῖται τοὺς 
ἰδιώτας, xal οὐδέποτε τοιαύτης ἐπιθάντας ἀρχῆς, 
xai ἀρχέσει εἰς παραμυθίαν ὁ πλοῦτος αὑτῷ' ἂν Ob 
χαὶ τούτου πάλιν ἐχθάλῃς, σχοπήσει τοὺς τὰ σύμ- 
µετρα ἔχοντας' ἂν δὲ χαὶ τὰ σύμμετρα ἀφέλῃς xal 
τῆς ἀναγχαίας µόνης μεταδῷς τροφῆς, δυνῄσεται 
ἐννοεῖν τοὺς οὐδὲ ταύτης [361] μετέχοντας, ἀλλὰ λιμῷ 
παλαίοντας διηνεχεῖ, xat δεσµωτήριον οἰχοῦντας. El 
δὲ xal εἰς τὸ οἴχημα εἰσαγάγοις ἐχξῖνο, τοὺς ἐν νόσοις 
ἀνιάτοις ὄντας, τοὺς ἓν ὀδύναις ἀνηχέστοις ἐνθυ 
μούμενος, ὄψεται ἑαυτὸν Ev πολλῷ βελτίοσιν ὄντα. 
Καὶ ὥσπερ ὁ χοπρώνης ἐχεῖνος οὐδὲ βασιλεὺς Υενό- 


IN EPIST. 1 AD COR. liOMIL. XXXIX. 


232 
ενος εὐθυμίαν καρπώσξται, οὕτως οὗτος οὐδὲ δεσµώ- 
της χαταστὰς ἀλγίήσει ποτέ. O0x ἄρα πλοῦτος ἡδο- 
νῖς, οὔτε πενία ἀθυμίας ὑπόθεσις, àXA' ἡ ἡμετέρα 
γνώµη, xal τὸ τὰ ὄμματα τς διανοίας ἡμῶν μὴ 
εἶναι χ1αρὰ, μηδὲ ἑστάνχι που xai µένειν, à 
ἁπέραντα πέτασθαι. Καὶ καθάπερ τὰ μὲν ὑγιεινὰ 
τῶν σωμάτων, xà) ἄρτῳ τρέφηται µόνῳ, εὐπαθεῖ - 
καὶ σφριγᾷ’ τὰ δὲ ἐπίνοσα, κἂν δαφιλοῦς καὶ ποιχίλης 
ἀπολαύῃ τραπέσης, "οσούτῳ μᾶλλον ἀσθενέστερα 
γίνεται’ οὕτω χαὶ ἐπὶ τῆς φυχῆς συμδαίνειν εἴωθεν' 
ol μὲν μ.κρόφυχοι οὐδὲ iv διαδήµατι xo τιμαῖς 
ἀφάτοις δύνα.ντ᾽ ἂν εὐθυμεῖν' οἱ δὲ φιλόσοφοι xaX iv 
δεσμοῖς xai ἐν ἁλύσει χαὶ ἐν πενίᾳ καθαοᾶς ἆπο- 
λαύουσιν ἡδονης. Ταῦτ' οὖν ἐννοοῦντες, πρὸς τοὺς 
χαταδεεστέρους ἀεὶ βλέπωμεν. "στι μὲν γὰρ xal 
ἑτέρα παραµυθία, ἀλλὰ φιλόσοφος xai τῶν πολλῶν 
ὑπερθαίνουσα τὴν παχύτητα. Ποία αὕτη ; "Ότι οὐδὲν 
πλοῦτος, οὐδὲν πενία, οὐδὲν ἀτιμία, οὐδὲν τιμὴ, ἀλλ 
ἐν χρόνῳ βραχεῖ καὶ ῥήμασι διεστήχασι µόνον ἀλλή- 
λων. Μετὰ δὲ ταύτης xax ἑτέρα ταύτης μείζων, τὸ τὰ 
μέλλοντα ἐννοεῖν xal xax καὶ ἀγαθὰ, τὰ ὄντως καχὰ 
xai ὄντως ἀγαθὰ, xaX ἀπ) ἐχείνων παρακαλεῖσθαι, 
Ἁλλ) ἐπειδῃ πολλοί τούτων, ὅπερ ἔφη», πόῤῥω τῶν 
λόγων ἑστήχκασι, διὰ τοῦτο ἐχείνοις Ἱναγχάσθημεν 
διατρῖφαι τοῖς λόγοις, ἵνα ὁδῷ καὶ ἐπὶ τούτους ἀγά- 
γωμεν τοὺς καταδεξαµένους ἐχεῖνα. Ταῦτ) οὖν ἅπαντα 
λογισάµενοι, πάντοθεν ἑαυτοὺς ῥυθμίσωμεν, xal οὐδέ- 
ποτε ἐπὶ τῶν ἁδοχήτων τούτων ἀλγήσομεν. Οὐδὲ γὰρ, 
εἰ ἐν εἰχόνι πλουσίους ἴδοιμεν, ζηλωτοὺς εἶναι φαίη- 
μεν ἂν, ὥσπερ οὐδὲ τοὺς πτωχοὺς ἐχεῖ γεγραµµένους, 
ἀθλίους καὶ ἐλεεινούς' καίΐτοι γε ἐχεῖνοι τῶν map" 
ἡμῖν πλουτούντων μονιµμώτερο!’ μᾶλλον γὰρ ἐν τῇ 
γραφῇ μένει πλούσιος, ἣ ἐν αὐτῇ τῶν πραγμάτων τῇ 
φύσει. Ὁ μὲν γὰρ χαὶ εἰς ἔἕτη πολλάχις ἑχατὸν Ίρχε- 
σεν οὕτω φαινόµενος, οὗτος δὲ ἔστιν ὅτε οὐδὲ εἰς 
ἐνιαυτὸν ἐντρυφήσας τοῖς οὖσι, Πάντων ἀθρόον 
ἑγυμνώθη. Ταῦτ οὖν ἅπαντα λογιζόµενοι, πανταχό- 
θεν ἐπιτειχίσωμεν εὐθυμίαν χατὰ τῆς ἁλογίστου λύ- 
πης, ἵνα xal τὸν παρόντα βίον μεθ’ ἡδονῆς διάξωµεν, 
xai τῶν µελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι xai 
φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, pe0* 
οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ. xal εἰς τοὺς αἰῶνάς τῶν αἰώνων. 
Αμήν. 





[609] OMIAIA Λθ’. 


Etre οὖν ἐγὼ, εἴτε ἐχεῖνοι, οὕτω κηρύσσομε», 
xal οὕτως ἐπιστεύσατε. 

o". Ἐπάρας τοὺς ἁποστόλους xal καθελὼν ἑαυτὸν, 
εἴτα πάλιν ὑπὲρ ἐχείνους ἑπάρας, ἵνα ἱσότητα ἐργά- 
σηται (xal γὰρ ἱσότητα &molnse, δείξας ἑαυτὸν xai 
πλεονεχτοῦντα xal πλεονεχτούμενον), καὶ ταύτῃ ἀξιό- 
πιατον ἑαυτὸν κατασχευάσας, οὐδὲ οὕτως αὐτοὺς 


ἀφίησιν, ἀλλὰ πάλιν ἑαυτὸν ἐχείνοις συντάττει, τὴν 
χατὰ Χριστὸν ἐνδειχνύμενος ὀμόνοιαν. Οὐ μὴν οὕτως 
αὑτὸ ποιεῖ, ὡς δόξαι προσεῤῥίφθαι αὐτοῖς, ἀλλ ὡς 
xaX αὐτὸν ἐν τῇ αὐτῇ φαίνεσθαι τάξει οὕτω γὰρτῷ 
κηρύγματι συμφέρον tv. Aib χαὶ ἀμφότερα ὁμοίως 
ἑσπούδαχε, χαὶ τὸ μὴ δοχεῖν αὐτῶν ὑπερορᾷν, καὶ τὸ 
μὴ διὰ τὴν εἰς ἐχείνους τιμὴν ἐξευτελίσεσθαι παρὰ 


055 
τῶν ἀρχομένων. Διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἑἐξισάξει πάλιν 
λέγων’ Εἴτε οὖν ἐγὼ, εἴτε ἐχεῖνοι, οὕτω κηρύσσο- 


μεν. Παρ) οὗ, φησὶ, βούλεσθε μαθεῖν, μάθετε’ οὐδὲν | 


διαφέροµεν 5. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅτι El μὴ θέλετε ἐμοὶ 
πεισθῆναι, ἐχείνοις πείσθητε, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν ἆπ:ό- 
“πιστον ποιεῖ, καὶ καθ) ἑαυτὸν ἀρχεῖν φησι, xal 
ἐχείνους καθ ἑαυτούς. Οὐδὲν γὰρ ἡ τῶν προσώπων 
ἐποίει διαφορὰ, τῶν ἀξιωμάτων ἴσων ὄντων. Καὶ ἐν 
τῇ πρὸς Γαλάτας δὲ τοῦτο ποιεῖ, προσλαµθάνων αὖ- 
τοὺς, οὐχ ὡς δεόµενος, ἀλλ᾽ ἀρχεῖν μὲν λέγων xal 
ἑαυτόν * Ἑμοὶ }ὰρ, qnow, ci δοκοῦντες οὐδὲν 
προσανέθεντο' πλὴν ἀλλὰ xai οὕτω διώκω αὐτῶν 
τὴν ὁμόνοιαν' Δεξιὰς Υὰρ ἐἔδωκάν μοι, φησίν. El 
γὰρ ἔμελλεν ἀξὶ τὸ ἀξιόπιστον Παύλου ἐν ἑτέροις 
εἶναι καὶ τῇ παρ) ἑτέρων µαρτυρίᾳ βεδαιοῦσθαι, 
µυρία ἂν ἐθλάθησαν ἑἐντεῦθεν οἱ µαθηταί. Οὐ τοίνυν 
ἑαυτὸν ἑπαίρων τοῦτο ποιεῖ, ἀλλ ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγε- 
λίου δεδοιχώς. Διὸ xaY ἑνταῦθά φησιν, ἐξισάκων ἔαυ- 
πόν' Εἴτε οὗν ἑγὼ, εἴεε ἐχεῖνοι, οὕτω κηρύσσο- 
μεν. Καλῶς εἶπε, Κηρύσσομεν, τὴν πολλὴν παῤ- 
ῥησίαν ἑνδειχνύμενος. Οὐ γὰρ λάθρα οὐδὲ ἐν παρα- 
θύστῳ, ἀλλὰ cá xt yog λαμπροτέραν ἀφίεμεν φωνήν. 
Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἐχηρύξαμεν, ἀλλὰ καὶ νῦν Οὕτω 
κηρύττοµμε». Καὶ οὕτως ἐπιστεύσατε. Ἐνταῦθα 
οὐκ εἶπε, Πιστεύετε, ἀλλ, ᾽Επιστεύσατε. Ἐπειδὴ 
ἐσαλεύοντο, διὰ τοῦτο ἐπὶ τοὺς ἄνω χρόνους ἀνέδρα- 
µε, χαὶ τὴν παρ) αὐτῶν ἑκείνων λοιπὸν μαρτυρίαν 
προστίθησιν. El δὲ Χριστὸς χηρύσσεται, ὅτι ἐκ 
y&xpor ἑγήγερται, πῶς «έγουσιν ἐν ὑμῖν τινες, 
ὅτι ἀνάστασις γεκρῶν οὐκ ἔστιν; Ὁρᾷς πῶς ἄριστα 


συλλογίκεται, χαὶ ἁποδείχνυσι τὴν ἀνάστασιν Ex τοῦ . 


τὸν Χριστὸν ἐγηχέρθαι, πρότερον ἐχεῖνό πολλαχόθεν 
καταχχευάσας ; Kal yàp οἱ προφΏται εἶπον τοῦτο, 
qnot, καὶ αὐτὸς ἔδειξς διὰ τῆς ὄψεω:, xal ἡμεῖς xn- 
ρὔύσσομεν, καὶ ὑμεῖς ἐπιστεύσατε, τετραπλην τὴν 
μαρτυῤίαν [565] πλέχων, τὴν διὰ τῶν προφητῶν, τὴν 
διὰ τῆς τῶν πραγμάτων ἐχδάσεως, τὴν διὰ τῶν ἁπο- 
στόλων, τὴν διὰ τῶν μαθητῶν΄ μᾶλλον δὲ xat πεντα- 
πλην. Καὶ γὰρ xaX abcr fj αἱτία δείχνυσι τὴν ἀνάστα- 
gw, τὸ ὑπὲρ ἀλλοτρίων ἁμαρτιῶν ἀποθανεῖν. El 
τοίνυν τοῦτο ἁποδέδειχται, εὔδηλον ὅτι xal τὸ ἕτερον 
ἔπεται, τὸ καὶ τοὺς λοιποὺς ἐγείρεσθαι νεχρούς. Διὸ 
καὶ ὡς ἐπὶ ὁμολογουμένου ἐγχαλεῖ xal Emamopet, 
λέγων, El δὲ Χριστὸς ἑγήγερται, πῶς «ἰέγουσέ 
τινες ἐν ὑμῖν, ὅτι ἀνάστασις νγεκρῶν οὐκ ἔστι ; 
καὶ ταύτῃ πάλιν ὑποτεμνόμενος τὴν θρασύτητα τῶν 
ἀντιλεγόντων. OD γὰρ εἶπε, Πῶς λέχετε ὑμεῖς, ἀλλὰ, 
Πῶς.1έἐγουσίτινες ἐν ὑμῖν' καὶ οὔτε πάντων ποιεῖ- 
ται τὴν χατηγορίαν, οὔτε αὑτοὺς τούτους, οὓς αἰτιᾶ- 
ται, δήλους καθἰστησιν, ὥστε μὴ ornat ἀνα'σχυν- 
τοτέρους, οὐδ' αὖ πάλιν ἀποκούπτεται χαθόλου, ὥστε 
αὐτοὺς δ,ορθῶσαι. Διὰ δὴ τοῦτο xal ἀποσχίσας αὑτοὺς 
τοῦ πλήδους, πρὸς αὐτοὺς ἀἁποδύεται, ταύτῃ τε 
ἀσθενεστέρους ποιῶν xal καταπλήττων, xai τοὺς 
ἄλλους ἐν τοῖς πρὸς τούτους ἀγῶσι χατέχων ἆσφα- 
λέστερον ἐπὶ τῆς ἀληθείας, xal οὐχ ἀρεὶς αὗτομο. 


* Marg. Sevil., διαφέροµαι, quam lectionem mavult An- 
dreas Danseus in Notis Savilianis. Puto utramque qua- 
rare. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


334 
Anda: πρὺς τοὺς διαφθείρειν αὐτοὺς ἐσπονδαχότας, 
Καὶ γὰρ χαταφοριχῶς παρεσχεύασται χρήσασθαι τῷ 
λόγῳ. Εἶτα ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι τοῦτο μὲν σαφὲς xol 
δηλον ἅπασι, τὸ τὸν Χριστὸν ἐγηγέρθαι, xat οὐδεὶς 
ἀμφιθάλλει' οὗ μὴν τοῦτο xaY τὸ ἕτερον συναναγκά- 
ζει, τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀνάστασιν cb μὲν γὰρ καὶ 
προανεφωνήθη xal ἐξέθη χαὶ ἐμαρτυρίθη διὰ τῆς 
ὄφεως, τὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἁναστάσεως ᾽ τὸ δὲ ἔτι 
ἐν ἐλπίσιν ἐστὶ, τὸ ἡμέτερον' ὅρα τί ποιεῖ. Ex θατέρου 
μέρους πάλιν αὐτὸ χατασχευάζει, ὅπερ πολλῆς δυνά- 
µεως Tiv. Τί γὰρ λέγουσι, quot, τινὲς, ὅτι οὐκ ἔστι 
νεχρῶν ἀνάστασις ; οὐχοῦν xal ἐχεῖνο πάλιν 5x τού- 
του ἀνῄρηται, τὸ τὸν Χριστὸν ἐγηγέρθαι. Διὸ χαὶ 
ἐπάγει λέγων El δὲ ἀνάστασις vexpar οὐκ ἔστιν, 
οὐδὲ Χριστὸς ἑγήγερται. Εΐδες τὴν βίαν, xai τὴν 
φιλονειχἰαν Παύλου τὴν ἅμαχον, πῶς οὐχ Ex τοῦ 
δήλου uóvou τ) ἀμφιθαλλόμενον, ἁλλὰ χαὶ ix τοῦ 
ἀμφιθαλλομένου τοῖς ἀντιλέγονσι τέως ἐχεῖνο τὸ δῆ- 
Ào) πειρᾶται ἀποδειχνύναι; οὐκ ἐπειδὴ ἐδεῖτο ἆπο- 
δείξεως τὸ δη γεγενηµένον, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ τοῦτο 
ὁμοίως ἐχείνῳ π,στὸν bv. 


β’. Καὶ ποία αὕτη ἀχολουθία, φησί; Τὸ μὲν γὰρ τοῦ 
Χριστοῦ μὴ ἐγερθέντος, μηδὲ ἄλλους ἐγείρεσθαι, 
ἀχόλουθον, τὸ δὲ εἰ ἄλλοι μὴ ἐγερθεῖεν, μηδὲ τοῦτον 
ἐγηγέρθαι, πῶς ἂν ἔχοι λόγον τινά; Ἐπεὶ οὖν τοῦτο 
οὗ σφόδρα ἑδόχει λόγον ἔχειν, Opa πῶς ἑργάξεται 
αὐτὸ σροδρῶς, ἄνωθεν τὰ σπέρµατα προχαταθάλλων, 
[564] &x' αὐτῆς τοῦ κηρύγματος τῆς ὑποβέσεως, 
ofoy ὅτι ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἀποθανὼν ἐγή- 
γέρται, xal ὅτι ἁπαρχὴ τῶν χεχοιμημένων ἑστίν. 
Ἡ γὰρ ἀἁπαρχὶ τίνος ἂν εἴη ἀπαρχὴ, cl uh τῶν 
ἐγειρομένων; πῶς ὃ ἂν εἴη ἀπαρχὴ. οὖχ ἑγξιρομέ- 
νων ἑκείνων ὧν ἐστιν ἀπαρχὴ; πῶς οὖν οὐκ ἐγεί- 
ρονται; εἰ δὲ οὐχ ἐγείρονται, διὰ τί Ἰγέρθη ὁ Xp:- 
στός; διὰ τί $306; διὰ τί σάρκα ἀνέλσθεν, εἰ μὴ 
ἔμελλεν ἀναστήσειν αάρχα; οὗ γὰρ ἐδεῖτο αὐτὸς, ἀλλὰ 
6c ἡμᾶς. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν Όστερον τίθησι προϊὼν, 
τέως δέ φησιν' El vexpol οὐχ ἐγείρογται, οὐδὲ 
χριστὸς ἐγήγερται' ὡς ἐχείνου τούτῳ αυνημμένου; 
εἰ γὰρ μὴ ἔμελλεν ἀνίστασθαι, οὐδ' ἂν ἐχεῖνο ἑποίη- 
σεν. Ἐΐδες χατὰ μιχρὸν ὅλην τὴν οἰχονομίαν ἁνατρ:- 
ποµένην ἐκ τῶν ἑχείνων ῥημάτων xal τῆς περὶ τὴν 
ἀνάστασιν ἀπιστίας; ᾽Αλλὰ τέως οὐδὲν περὶ τῆς 
σαρχώσεως λέγει, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως. OO 
γὰρ τὸ σαρχωθῆναι, ἀλλὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν θάνατον 
ἕλυσεν' ἐπεὶ σάρχα ἔχοντος, ἔτι ἐχράτει fj vupav M 
ἡ ἐχείνου. El δὲ Χριστὲς οὐκ ἐγήγερται, xevév 
ápa τὸ κήρυγμα ἡμῶν. Καΐτοι ye ἀχόλουθον tv 
εἰπεῖν El δὲ Χριστὸς οὐχ ἐγήγερται, τοῖς φανεροῖς 
µάχεσθε xal προφήταις τοσούτοις xal πραγμάτων 
ἀληθείᾳ’ ἀλλὰ τὸ πολλῷ φοδερώτερον αὐτοῖς τίθησι” 
Kerór ἄρα τὸ κήρυγμα ἡμῶν, xcvi δὲ xal ἡ 
πίστις ὑμῶν. Κατασεῖσαι γὰρ αὐτῶν τῆν διάνοια» 
βούλεται. Τὸ πᾶν ἁπωλέσαμεν, φησὶν, ἅπαντα οἶχε- 
ται, εἰ μὴ Ἰγέρθη. Elósg ὅσον τῆς οἰκονομίας τὸ 
μυστήριον; El γὰρ ἀποθανὼν οὐκ ἴσγυσεν ἀναστηναι, 
οὔτε ἡ ἁμαρτία λέλυται, οὔτε ὁ θάνατος χαθῄρητα:, 
οὔτε fj χατάρα ἀνβρηται, χαὶ οὐχ ἡμεῖς δὲ µόνον 
χενὰ ἐχηρύξαμεν, ἀλλὰ xal ὑμεῖς χενὰ ἐπιστεύσατε. 
Καὶ οὐ ταύτῃ µόνον δείχνυσι τὴν ἁτοπίαν τούτων τῶν 
πονηρῶν δογμάτων, ἀλλά χαὶ ἐπαγωνίζεται λέγων’ 
Εὑρισκόμεθα δὲ καὶ Ψειδομάρευρες τοῦ θεοῦ, 


359 
quoque in eodem cernatur ordine : sic enim. condu- 
cibile erat pr:edicationi. Quamobrem ambo similiter 
ei studio fuerunt , ut nec ipse videretur eos despi- 
cere , et ne propter honorem ipsis collatum vilipen- 
deretur ab iis, qui erant ipsi subjecti. Propterea nune 
quoque se exzequat, rursus dicens : Sive ego , sive 
illi , sic predicamus. A quo , inquil, vultis discere, 
discite ; nihil differimus. Et non dixit, Si non vultis 
mihi credere , illis credite ; sed et seipsum facit fide 
dignum, et per se dicit sufficere, et illos per se satis 
esse. Nihil enim faciebat personarum differentia , 
cum par esset auctoritas. Porro hoc quoque facit in 
Epistola ad Galatas , eos. assumcns , non tamquam 
cis indigens, sed se quoque dicens sufficere : Mihi 
cnim qui videbuntur, inquit , esse aliquid, nihil contu- 
lerunt ( Gal. 2. 6). Verumtamen sic quoque eoruin 
sequor concordiam ct consensionem : Dezieras enim, 
inquit , nihi. dederunt ( Ibid. v. 29). Nam si necesse 
esset , ut Pauli fides et auctoritas in aliis esset et 
illorum, testimonio niteretur, damna innumerabilia 
hinc accepissent discipuli. Non hoc ergo facit scipsuin 
exiolleus , sed timens evangelio. Propterea hic quo- 
que dicit, seipsum ex:rquaus : Sive ego, sive illi , sic 
praedicamus. Pulchre dixit, Predicamus, magnam 
ostendens fiduciam ac loquendi libertatem. Non enim 
clam neque in occulto , sed tuba clariorem vocem 
eiiitiinus. Neque dixit, Priedicavimus, sed nunc 
quoque Sic. praedicamus. Et sic. credidistis. llic non 
dixit, Creditis, sed, Credidistis. Quoniam lababant, 
ideo ad superiora recurrit tempora , et de c:etero ab 
iis ipsis addil testimonium, 12. Si autem Christus 
praedicatur quod resurrexit a mortuis, quomodo quidam 
dicunt in vobis quod resurreclio mortuorum non est ? 
Videa' quomodo optime ratiocinatur et demonsirat 
resurrectionem ex eo quod Chiristus sit excitatus , 
cum ex multis illud prius confirmasset ? Nam et pro- 
phete, inquit, hoc dixerunt, et ipse ostendit per 
visionem, et nos przdicamus , et vos credidistis , 
quadruplex connectens testimonium : quod ferebatur 
per prophetas , quod per rerum eventum, quod per 
apostolos, quod per discipulos ; vcl potius quintuplex. 
Nam ipsa quoque causa ostendit resurrectionem , 
nempe quod sit inortuus pro aliorum peccatis. Si ergo 
hoc. demonstratum fuit, palam est quod alterum 
queque sequatur; camteros etjam u:ortuos excitari, 
Ideo tamquam de eo quod in confessoest reprehendit, 
et dubium movet, dicens : Si autem Christus resur- 
rexit, quomodo quidam dicunt iu vobis quod resurrectio 
morluorum non est? hac quoque ratione amputans 
asperitatem eorum qui contradicunt. Non enim dixit, 
Quomodo dicis vos ; sed, Quomodo dicunt quidam in 

vobis : οἱ neque omnes accusat, neque cos ipsos quos 
accusat , reddit inanifestos, ne eos efficiat impuden- 
liores ; neque rursus celat penitus, ul ipsos corrigat. 
Propterea cum et eos separasset a. multitudine , ad 
disceptandum cuni eis aecingitur, liac ratione et eos 
reddens imbecilliores et obstupefacicens , et alios in 
suscipiendis adversus eos certaminibus firmius ac 
stabilius continens in veritale , nec sineus ut ipsi 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIX. 53 


transfugiant ad eos qui studium posuerunt ut ipsos 
corrumperent. Paratus enim est, ut in eos vehementi 
impetu orationis feratur. Deinde ne diesnt hoc qui- 
dem esse evidens et omnibus manifestum, qnod 
Christus resurrexerit, οἱ neminem dubitare, non timen 
hoc necessario quoque alterum efficere , nempe ho- 
minum resurrectionam : nam. quod ad. Christi qui- 
dem attineat resurrectionem , ea et fuit przdi- 
cla, et evenit, et per testimonium visionis est pra- 
bata ; nostra autem resurrectio adhuc iu spe est ; 
vide quid facit : ex allera parte rursus id probat, 
quod magnas habebat vires, Quid enim, inquit, 
dicunt quidam, quod non est mortuorum resurrectio? 
ergo illud quoque ex hoc est sublatum, quod Christus 
resurrexerit, Et ideo subjungit, dicens : 13. δὲ 
autem resurrectio mortuorum non est , neque Christus 
resurrexit. Vidistin' Pauli violentiam et contentionetn 
inexpugnabilem, quomodo non ex eo solum quod est 
manifestum, id de quo dubitatur, sed etiam ex eo de 
quo dubitatur a contradicentibus, jam conetur de- 
monstrare illud quod est manifestum 2 non quia id 
quod jam factum erat opus haberet demonstratione, 
Sed ut ostenderet hoc esse que atque illud credibile. 

2. Et quznam est, inquies, hxc consequentia ? 
nam quod si Christus quidem non resurrexerit, ne 
alii quidem resurgant , est consequens ; quod autem 
si alii non resurrexerint, ne ipse quidem resurrexerit, 
quomodo hoc ullam habeat rationem ? Quoniam ergo 
hoc videbatur non esse admodum rationi consen- 
taneum, vide quomodo consentaneum hoc valde 
faciat , ab alto prius jaciens semina , ex ipsa przedi- 
calionis c:usa : nempe quod pro peccatis nostris 
mortuus resurrexerit, et quod sit primitiz eorum 
qui dormierunt. Primiti:x enim cujusnam fuerint pri- 
mitie, nisi eorum qui resurgunt ? quomodo autem 
fucrint primitize , nisi resurgant illi quorum sunt 
primitiae ? quomodo ergo non resurgunt ? si autem 
non resurgunt , cur resurrexit Cliristus ? cur venit ? 
cur carnem suscepit, si carnem non erat suscita- 
turus? non enim ipse opus habebat ut resurgeret nisi 
propter nos. Sed hxc quidem pouit postea progre- 
diens, interim autem dicit : Si mortui non resurgunt, 
neque Christus resurrexit , utpote eum hoc sit con- 
nexum : nam si nou fuisset resurrecturus, ne illud 
quidem fecisset. Vidistin' paulatim totam everti sus- 
cept:e carnis dispensationem , ex illis verbis, et ex 
eo quod non credatur resurirectio ? Sed nunc. nihil 
dicit de carnis susceptione, sed de resurrectione. Non 
enim carnem suscepisse , sed mortuum esse abolet 
mortem : nam eo carnem habente adhue domiuatum 
obtincbat illius tyrannis. 14. Si autem Christus non 
resurrexit , inanis est praedicatio nostra. Atqui conse- 
quens erat dicere : Si autem Christus non resurrexit, 
pugnatis cum iis qu:e sunt evidentia, οἱ cum tam 
multis prophetis, et cum rerum veritate. Sed id ponit, 
quod est eis multo terribilius : Imanís est ergo predi- 
catio nostra, inanis est fides vestra. Exagitare namque 
vult illorum mentem. Universum, inquit , perdidi- 
mus, pereunt omnia, si non resurrexit. Vidisti quati 


$35 
(um sit mysterium susceptae carnis dispensationis ? 
Nam si mortuus non potuit resurgere, neque abo- 
litum est peccatum, neque mors est perempta , rec 
ablatum est. maledictum, et non solum nos inania 
przedicavimus , sed vos quoque credidistis inania. Et 
non solum hinc ostendit. absurditatem horum malo- 
rum dogmatum , sed etiam acriter decertat , dicens: 
45. Invenimur autem et falsi testes Dei, quoniam tes- 
timonium diximus adversus Deum quod. suscilaverit 
Christum : quem non suscitavit , si mortui non resur- 
gunt. Si autem hoc est absurdum ( est enim Dei ac- 
cusatio et calumnia ) , et non excitavit ut dicitis, non 
hoc solum , sed mulia etiam alia sequentur absurda. 
Et ipsa rursus confirmat, et assumit dicens : 16. Nam 
si mortui non resurgunt , neque Christus resurrexit. 
Nam οἱ hoc non erat facturus , ne advenisset quidem. 
[ίοο autem non dicit, sed finem, nempe ejus resur- 
rectionem , per ipsam omues trahens. 17. (Quod si 
Christus non resurrexit, vana est fides vestra. Ei , quod 
est inanifestum et de quo constat , continenter addit 
Christi resurrectionem , ex eo quod est fortius , id 
etiam, quod videtur esse imbecillum et dubium , 
reddens validum ct manifestum. | AdAuc estis in pec- 
catis vestris. Nam si non rcsurrexit , nec est quidem 
mortuus : $i autem non est mortuus, nec abolevit 
quidem peccatum ; ejus enim mors est abolitio pec- 
cati : Ecce enim , inquit, Agnus Dei qui tollit pec- 
catum mundi (Joan. 4. 29). Quomodo autem tollens? 
Morte. Et ideo etiam vocavit Agnurn , ut qui occide- 
retur. Si autem non resurrexit, neque fuit occisus ; 
si non fuit occisus, neque peccatum est abolitum ; 
si nou fuit abolitum, in eo estis ; si autem in eo estis, 
frustra przdicavimus ; si frustra pr:edicavimus, fru- 
stra credidistis. Alioquin autem mors quoque manet 
immortalis, si non resurrexit. Si enim ipse quoque 
detentus fuit a morte, et dolorem ejus non solvit ; 
quomodo alios omnes liberavit, qui ipse adhuc de- 
tinebatur * Et ideo subjungit : 18. Ergo et qui dor- 
mierunt. in. Christo, perierunt. Et quid dico , inquit , 
de vobis , cum etiam illi omnes perierint , qui totuin 
confecerunt, et futuro , quod est incertum, non sunt 
amplius subjecti ? lllud autem, In Christo , aut dicit 
in fide, aut qui propter ipsum sunt mortui, qui 
multa sustinuerunt perieula , qui multas passi suut 
afflictiones , qui ingressi sunt per viani angustam. 
Ubi nunc sunt scelesta ora Manich:zeorum, qui dicunt 
eum dicere eam quz hic est resurrectionem , nempe 
liberationem à peccato ? Densi enim isti et continui 
ac reciproci syllogismi nihil indicant eorum quie 
illi dicunt, sed id quod nos dicimus. Dicitur enim 
resurrectio ejus quod cecidit restitutio. Et ideo fre- 
quenter resumit, non solum dicens resurrexisse , 
sed etiam addens, Ez mortiwis. Et Corinthii sane 
non dubitabant de remissione peccatorum, sed de 
resurrectione corporum. Quxnam autem omnino urget 
necessilas , ut si homines non sint ejusmodi ut non 
peccent , ne Christus quidem sit hujusmodi ? Nam si 
Won esset suscitaturus, consequens esset dicere, 
Cur veuit, et carnem acceyit, et resurrexit ? de nobis 


S. JOANNIS CHR350STOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


536 


autem minime. Nam et peccantibus hominibus et nof 
peccantibus , cum Deo semper est quod in eum non 
cadat peccatum , et nos illum non sequimur , neque 
hoc ad illud reciprocatur, sicut in resurrectione 
corporum. 19. Si in hac vita tantum in. Christo spe- 
rantes swmnus, miserabiliores sumus omnibus hominibus. 

5. Quid dicis, o Paule ? quomodo iu hac vita spe- 
rantes sumus, si corpora non resurgunt, cum maneat 
anima et sit immortalis? Quoniam si maneat anima, 
et millies sit immortalis , sicut est revera, absque 
carne non accipiet boua illa ineffabilia , sicut neque 
punietur. Omnia enim manifestabuntur. ante. tribunal 
Christi , ut accipiat unusquisque que per corpus gessit ; 
sive bona , sive mala (2. Cor. 5. 10). Propterea dicit , 
Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus , thi- 
serabiliores sumus omnibus hominibus. Si enim non 
resurgit corpus , incoronata manet anima extra illam 
beatitudinem qux est in czlis : si autem hoc ita se 
habet, tunc nihil omnino consequemur : si tunc nibil 
consequemur, in przesenti sunt remunerationes. Quid 
ergo, inquit, hac ratione fuerit nobis infelicius ? I]:ec 
autem dicebat , simul et eos confirmans ac stabiliens 
in eo quod dicitur de resurrectione corporum, et de 
immortali illa vita persuadens, ne existimarent nostra 
omnia dissolvi et desinere in pr:senti. Nam cum per 
praecedentia satis confirmasset quod volebat et dixis- 
set, Si mortui non resurgunt, neque Ckristus resurrezit ; 
8i autem Christus non resurrexit , periiinus , et adbuc 
sumus in peccalis : rursus hoc quoque subjungit , 
exagitans illorum arrogantiam. Quando enim est ne- 
cessarium aliquod dogma introducturus , metu pri- 
mum percellit cordis eoruin duritiem : quod hic quo- 
que fecit, ut qui et superius ea disperserit, et animo 
anxios reddiderit, ut qui ab omnibus excidissent ; et 
nuuc rursus aliter, et ut maxime doleant , idem fa- 
ciens ac dicens : Miserabiliores sumus omnibus honi- 
nibus , si post tot bella et mortes et mala innumera- 
bilia, tantis bonis simus privandi , et intra przesens 
tempus nostra consistant : omnia enim pendent a re- 
surrectione. Quamobrem hinc quoque est perspicuum, 
quod non loqueretur de peccatis, sed dc resurrectione 
corporum , et de vita presenti et futura. 20. Nunc 
autem Christus resurrexit a mortuis, primitie dormien- 
lium. Postquam ostendit quot mala oriantur ex eo, 
quod non credatur resurrectio , rursus repetit quod 
dictum est, et dicit : Nunc autem Christus resurrexit a 
mortuis ; continuo addens, A mortuis, ut obturet ora 
hereticorum. Primitie eorum qui dormierunt. Si est 
autem primiti:, eos quoque oportet resurgerc. Si 
autem resurrectionem diceret liberationem a peccatis, 
nemo autem est absque peccato ( nam Paulus dicit , 
Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum 
(1. Cor. 4. 4]) ; quomodo erunt aliqui qui resurgant 
secundum vestram sententiam ? Viden' eum esse lo- 
quutum de corporibus ? Et ut hoc fide dignum faceret, 
continuo Christum adducit in medium , qui in carne 
resurrexit : deinde etiam affert causam. Nam ut dixi, 
quando enuntiat quidem , causam autem non dicit, 
non tam facile a multis admittitur et probatur oratio. 


335 


ὅτι ἐμαρτυρήσαμεν xaz' αὐτοῦ, ὅτι ἤγειρε τὸν 
Χριστὸν, ὃν οὐκ ἤγειρεν, εἴπερ ἄρα νεκροὶ οὐκ 
ἐγείρονται. El 65 ἄτοπον τοῦτο (κατηγορία γὰρ 
Θεοῦ xaY συχοφαντία). χαὶ o)x Ίγειρεν, ὣς φατθ, 
ο) τοῦτο µόνον, ἀλλὰ xai ἕτερα ἕψεται ἄτοπα. Καὶ 
πἀλιν αὑτὰ χατασχενάζει, xal ἀναλαμθάνει λέγων’ 
El γὰρ vexpol οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς 
ἐγήγερζαι. Ei γὰρ μὴ ἔμελλε τοῦτο ποιεῖν, οὐδ) ἄν 
παρεγένετο. ᾽Αλλ᾽ οὐ λέγει τοῦτο, ἁλλό τὸ τέλος, τὴν 
ἀνάστασιν αὐτοῦ, δι αὐτῆς πάντας ἕλχων. El δὲ 
Χριστὺς οὐκ ἑγήγερται, µαταία ἡ πἰστις ὑμῶν. 
Teo σαφεῖ καὶ ὡμολογημένῳ τὴν ἀνάστασιν τοῦ 
Χριστοῦ συνεχῶς περιτίθησιν, ἀπὸ τοῦ ἰσχυροτέρου 


καὶ τὸ ἀσθενὲς εἶναι δοχοῦν xaX ἁμοίδολον ἰσχυρὸν΄ 


ποιῶν χαὶ σαφές. Ἔτι ἑστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις 
ὑμῶν. Ei γὰρ οὐκ ἠγέρθη, οὐδὲ ἀπέθανεν' εἰ δὲ οὐκ 
ἀπέθανεν, οὐδὲ τὴν ἁμαρτίαν ἕλυσεν' ὁ γὰρ θάνατος 
αὐτοῦ. τῆς ἁμαρτίας [505] λύσις' δε γὰρ, φησὶν, ὁ 
ΑἉμνὸς τοῦ θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ 
χύσµου. IIo; δὲ apov; Tq θανάτῳ. Διὸ χαὶ ἁμνὸν 
ἐχάλεσεν, ὡς σφαττόµενον. El 65 οὐχ ἀνέστη, οὐδὲ 
ἑσφάγη᾽ εἰ δὲ οὐχ ἑσράγη. οὐδὲ ἡ ἁμαρτία ἐλύθη» 
εἰ δὲ οὐκ ἐλύθη, ἐν αὐτῇ ἔστε" εἰ δὲ ἐν αὐτῇ ἐστε, cix 
ἐχηρύξαμεν' εἰ δὲ εἰγτ ἐχηρύξαμεν, εἰκὴ ἐπιστεύσατε. 
Άλλως δὲ xat ὁ θάνατος ἀθάνατος μένει, el μὴ ἀνέστη. 
El γὰρ xai αὐτὸς χατεσχέθη ὑπὸ τοῦ θανάτου, xal 
οὖχ ἕλνσεν αὐτοῦ τὰς ὠδίνας, πῶς πάντας τοὺς 
ἄλλους ἀπήλλαξεν ἔτι αὐτὸς χατεχόµενος; AU xal 
ἐπάγει "Apa καὶ οἱ κχοιμηθέγτες ἐν Χριστῷ 
ἁπώ.]οντο. Καὶ τί λέγω περὶ ὑμῶν, φησὶν, ὅπου γε 
καὶ ἐχεῖνοι πάντες ἀπολώλασιν, οἱ τὸ πᾶν διανύ- 
σαντες, χαὶ οὐχ ὑποκείμενοι λοιπὸν τῇ ἁδηλίᾳ τοῦ 
μέλλοντος: Τὸ δὲ, Εν Χριστῷ, f τὸ Ev. τῇ πίστει 
qnot, ἡ οἱ δι᾽ αὐτὸν ἁποθανόντες, οἱ πολλοὺς ὑπο- 
µείναντες Χινδύνους, οἱ πολλὰς ταλαιπωρίας, οἱ 
διὰ τῆς στενής ὁδοῦ βαδίσαντες. Ποῦ νῦν εἰσι τὰ 
ποντρὰ τῶν Μανιχαίων στόµατα, τῶν λεγόντων &vá- 
στασιν αὑτὺν ἐνταῦθα λέγειν τῆς ἁμαρτίας τὴν 
ἁπαλλαγήν; Ol γὰρ πυχνοὶ οὗτοι xol συνεχεῖς 
συλλογισμοὶ χαὶ ἀντιστρέφοντες οὐδὲν τούτων 
ἐμφαίνουσιν ὧν ἐχεῖνοι λέγουσιν, ἀλλ ὅπερ ἡμεῖς 
Φφαμεν. Καὶ γὰρ ἀνάστασις τοῦ πεπτωχότος λέγεται. 
Διὰ τοῦτο xal συνεχῶς ἐπιλέγει οὐ τὸ ἐγηγέρθαι 
µόνον, ἀλλὰ xai τὸ, Ἐκ νεκρῶν, προστιθείς. Καὶ 
Κορίνθιοι δὲ οὐ περὶ ἀφέσεως ἁμαρτημάτων ἁμφ- 
ἐόαλλον, ἀλλὰ περὶ σωμάτων ἀναστάσεως. Ποία δὲ 
-ὅλως ἀνάγχη, εἰ μὴ ἀναμάρτητοι εἶεν οἱ ἄνθρωποι, 
μηδὲ τὸν Χριστὸν τοῦτο εἶναι; El γὰρ μὴ ἔμελλεν 
ἐγείρεῖν, ἀχόλουθον τὸ λέγειν, τίνος ἕνεχεν Ίλθε, xal 
σάρχα ἔλαδε, καὶ ἀνέστη; τὸ δὲ ἡμέτερον οὐχέτι. 
Καὶ γὰρ ἁμαρτανόντων ἀνθρώπων xal μὴ ἁμαρτα- 
Νόντων, ἀεὶ σύνεστι τῷ 8: τὸ ἀναμάρτητον, καὶ 
οὐχ ἔπεται τὸ ἡμέτερον ἑκείνῳ, οὐδὲ ἀντιστρέφει 
τοῦτο πρὸς ἐχεῖνο, ὥσπερ ἐπὶ τῆς τῶν σωμάτων 
ἀναστάσεως. El ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἡ.Ίπικότες ἐσμὲν' 
ἐν Χριστῷ µόνον, ἐ.λεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων 
ἐσμέν. 


y'. Τί λέγχεις, ὦ Παῦλε; πῶς ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ µόνον 
ἠλπιχότες ἑσμὲν, εἰ σώματα οὐκ ἐγείρεται, τῆς φυ- 
χῆς μ:νούσης καὶ ἀθανάτου οὕσης; "Οτι κἂν µένη 
ἡ φυχῆ, χἂν µυριάχις ἀθάνατος ᾗ, ὥσπερ οὖν καὶ 
ἔστι, τῆς σαρχὸς χωρὶς οὐχ ἀπολήφεται τὰ ἀπόῤῥητα 
ἀγαθὰ ἑἐχεῖνα, ὥσπερ οὖν οὐδὲ κολααθήσεραι' Πάντα 
Τὰρ φαγερωθήσεται ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ 


IN EPIST. Ι AD COR. HOMIL. XXXIX. 


336 


Χριστοῦ, Tra Éxactoc κοµίσηται τὰ διὰ τοῦ 
σώματος. πρὸς d ἔπραξεν, εἴτε ἁγαθὰ εἴτε κακά. 
Διὰ τοῦτό φησιν’ El ἐν τῇ Com ταύτῃ ἡΛπικότες 
écuév ἐν Χριστῷ µόνο», ἐ.εειγότεροι πάντων 
ἀνθρώπων ἑσμέν. Ei γὰρ οὐχ ἀνίσταται ^b. apa, 
ἀστεφάνωτος 1) φυχἠ [366] μένει ἔξω τῆς µακαριό- 
τητος ἐχείνης τῆς Ev οὐρανοῖς' εἰ δὲ τοῦτο, οὑδενὸς 
ἀπολαυσόμεθα τότε χαθόλου" εἰ δὲ τότε οὐδενὸς, iv 


^*( παρόντι τὰ τῶν ἁμοιθῶν. Τί οὖν ἡμῶν κατὰ 


τοῦτο ἀθλιώτέρον γένοιτ' ἂν, φησί; Ταῦτα δὲ ἔλεγεν 
ὁμοῦ μὲν εἰς τὸν περὶ ἀναστάσεως στηρίζων τῶν 
σωμάτων αὐτοὺς λόγον, ὁμοῦ δὲ xal περὶ τῆς ἆθα- 
γάτου ζωῆς ἐκείνης πείθων, ἵνα μὴ εἰς τὸ παρὸν 
νοµίζωσι τὰ ἡμέτερα χαταλύειν πάντα. Κατασχευά- 
σας Υὰρ ἱκανῶς διὰ τῶν ἔμπροσῦεν, ὅπερ ἐθούλετο, 
xaY εἰπὼν, Ei vexpol οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χρι- 
στὸς ἑἐγήγερται' εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἠγέρθη, ἁπ- 
ωλόμεθα, xaY ἔτι ἐσμὲν Ev ταῖς ἁμαρτίαις' πάλιν xat 
τοῦτο ἐπάγχει, χατασξίων αὐτῶν τὴν ἀπόνοιαν. Kat 
γὰρ ὅταν p.m τι τῶν ἀναγκαίων εἰσάγειν δογμάτων, 
τῷ qQó6u τὴν πώρωσιν αὐτῶν διασαλεύει πρῶτον * ὃ 
δὴ xai ἐνταῦθα ἐποίησεν, ἀνωτέρω τε αὐτὰ διασπεί- 
pag, καὶ ἑναγωνίους χαταστήσας αὐτοὺς, ὡς τοῦ 
παντὸς ἐχπεσόντας ' xai νῦν πάλιν ἑτέρως, xal ὡς 
ἂν μάλιστα ἄλγησαν, τὸ αὐτὸ τοῦτο ποιῶν, xal λέ- 
ov Ἐ 1εεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἑσμὲν, εἰ, 
μετὰ τοσούτους πολέμους xal θανάτους xai τὰ μυρία 
δεινὰ, τοσούτων µέλλοιμεν ἐχπίπτειν ἀγαθῶν, xa 
µέχρ: τοῦ παρόντος τὰ ἡμέτερα ἕστηχε' καὶ γὰρ 
πάντα τῆς ἀναστάσεως Ἡρτηται. Ὥστε καὶ ἐντεῦθεν 
δζλον, ὅτι οὐ περὶ ἁμαρτημάτων ὁ λόγος αὐτῷ Tiv. 
ἀλλὰ περὶ σωμάτων ἀναστάσεως, xal ζωῆς τῆς παρ- 
οὖσης xai τῆς μελλούσης. Νυγὶ δὲ Χριστὸς ἐγή- 
γερται &x γεκρῶν, ἁἀπαρχὴ τῶν κχεκοιµηµένων. 
Δείξας ὅσα ix τοῦ p πιστεύεσθαι την ἀνάστασιν 
τίχτεται τὰ xaxà, ἀναλαμδάνει τὸν λόγον πάλιν, xal 
φησι’ Nurl δὲ Χριστὲς ἐγήγερται ἐκ γεκρῶν' συν- 
εχῶς τὸ Ἐκ νεκρῶν προστ.θεὶς, ὥστε ἀποῤῥάφαι 
τῶν αἱρετιχῶν τὰ στόµατα. ᾽Απαρχὴ τῶν κεκοιµη- 
μένω». El δὲ ἀπαρχὴ, χαὶ τούτους ἀναστῆναι δεῖ. 
El δὲ ἀνάστασιν τὴν τῶν ἁμαρτιῶν ἁπαλλαγὴν b ἔλε- 
γεν, οὖδεὶς δὲ ἁμαρτίας ἐχτὸς ( xaX γὰρ Παῦλος λέ- 
χει, Οὐδὲν ἐμαυτῷ σύνοιδα, ἀ.1᾽ οὐχ ἐν τούτῳ 
δεδικαἰωµαι), πῶς ἔσονταίΥ τινες οἱ ἀνιστάμενοι 
xa0' ὑμᾶς; Ὁρᾶς ὅτι περὶ σωµάτων ὁ λόγος αὐτῷ 
fv; Καὶ ἵνα ἀδιόπιστον αὐτὸ ποιήσῃ, συνεχῶς τὸν 
Χριστὸν εἰς τὸ μέσον προφέρει, τὸν ἀναστάντα kv 
σαρχί" εἶτα xal αἱτιολογεῖ. Ὅπερ γὰρ ἔφην, ὅταν 
ἀποφαίνητα: μὲν, τὴν ὃΣ αἰτίαν μὴ λέγΥῃ. οὐχ οὕτως 
εὐπαάδεχτος ὁ λόγος γίνεται τοῖς πολλοῖς. Τές οὖν 
ἡ αἰτία:; ᾿Επειδὴ γὰρ δι ἀνθρώπου ὁ θάνατος, 
xai δι ἀνθρώπου ἡ ἀγάστασις τῶν vexpor. Ei δὲ 
6v ἀνθρώπου, σῶμα πάντως ἔχοντος. Καὶ ὃρα αὐτοῦ 
τὴν σύνεσιν, πῶς xal ἑτέρως ἀναγχαῖον «owl τὸν 
λόγον. Tbv γὰρ ἠττηθέντα, φησὶν, αὐτὸν xat ávapa- 
χέσασθαι δεῖ τὴν καταθληθεῖσαν φύσιν, αὐτὸν xal 
νικησαι οὕτω γὰρ τὸ ὄνειδος ἀπετρίθετο. Ίδωμεν 
δὲ ποῖόν φησι θάνατον. Ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ ἈΑδὰμ 
πάντες ἀποθνήσκουσι», οὕτω καὶ àv τῷ Χριστῷφ 
πάντες ζωοποιηθήσονται. TU οὖν; πάντες, εἰπέ 
μοι, ἀπέθανον iy τῷ ᾿Αδὰμ τὸν τῆς ἁμαρτίας θάνα- 
τον; πῶς οὖν Νῶε δίχαιος ἐν τῇ Υενεᾷ αὐτοῦ; πῶς δὲ 


b Deerat ἁπαλλαγή». 


$91 : 
'A6paáp.; | 967 | mos δὲ "1006 ; πῶς δὲ οἱ ἄλλοι ἅπαντες; 
Τί δὲ, εἰπέ µοι, πάντες ζωοποιηθήσηνται ἓν τῷ Ἆρι- 
στῷ; Καὶ ποῦ οἱ εἰς γέενναν ἀπαγόμενοι; Αν μὲν 
γὰρ περὶ σώματος εἰρημένον fj τοῦτο, ἕστηχεν ὁ λό- 
Yos ἂν δὲ περὶ δικαιοσύνης xai ἁμαρτίας, οὐχέτι. 
Εἶτα, ἵνα μῆ τὴν ζωυποίησιν otv» ἀχούσας, xal 
τοὺς ἁμαρτωλοὺς νοµίσῃης σώζεσθα. , brfyayev 
Ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τἀγματι. Mt, yàp, ἐπειδῆ 
ἀνάστασιν Ίχουσας, νόμιζε πάντας τῶν αὐτῶν ἁπο- 
λαύειν. El γὰρ ἐπὶ τῆς τιμωρίας οὐ πάντες τὰ αὐτὰ 
πείσονται, ἀλλὰ πολλὴ fj διαφορὰ, πολλῷ μᾶλλον, 
ἔνθα ἁμαρτωλοὶ χαὶ δίχαιοι, πλείων ἡ διάστασις 
ἕστα:. ᾽Απαρχὴ Χριστὺς, ἔπειτα οἱ τοῦ Χριστοῦ) 
τουτέστιν, οἱ πιστοὶ xal οἱ εὐδοκιμηχότες. Εἶτα τὸ 
téAoc. Όταν γὰρ ἀναστῶσιν ἐκεῖνοι, τὰ πράγματα 
ἅπαντα λήφεται τέλος, οὗ χαθάπερ νῦν ἀναστάντος 
τοῦ Χριστοῦ τὰ πράγµατα ἕστηχεν ἔτι μετέωρα. 
Διὸ προσέθηκεν, Ἐν τῇ παρουσἰᾳ αὐτοῦ, ἵνα µά- 
θῃς ὅτι περὶ ἐχείνου τοῦ καιροῦ διαλέγεται. "Οταν 
παραδῷ τὴν βασιείαν τῷ θεῷ xal Πατρί ὅταν 
κωζαργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴ» xal ἑξουσίαν καὶ 
δύναμιν. 


δ). Ἐνταῦθά poc προσέχετε μετὰ ἀχριβείας, xal 
ὁρᾶτε µή τι διαφύγῃ τῶν λεγομένων ὑμᾶς. Καὶ γὰρ 
πρὸς ἐχθροὺς ἡμῖν fj μάχη ΄ διὸ πρότερον τὴν εἰς 
ἄτοπον ἁπαγωγὴν δεῖ γυµνάζειν, ὃ χαὶ Παῦλος πολ- 
λάχις motel οὕτω γὰρ μάλιστα ἃ λἐγουσιν, εὐφώρατα 
ἡμῖν φανεῖται. Ἑρώμεθα οὖν αὐτους πρῶτον, τί 
ἔστι τὸ εἱἰρημένον, Ὅταν παραδῷ civ βασιεία)' 
τῷ Θεῷ xal Πατρί; Ei γὰρ ἁπλῶς Σχλάδοιµεν 
τοῦτο, xal μὴ θεοπρεπῶς, οὐκ ἔσται μετὰ ταύτα 
ἔχων αὐτήν' ὁ γὰρ παραδοὺς ἑτέρῳ, παύεται λοιπὸν 
τοῦ κατέχειν αὐτός. Καὶ οὗ τοῦτο µόνον ἔσται τὸ 
ἄτοπον, ἀἁλλ᾽ ὅτι οὐδὲ ἐχεῖνος ὁ παραλαθὼν εὗρε- 
θήσετχι πρὶν ἡ παραλαθεῖν ἔχων. Οὐκοῦν xaz' &xcl- 
νους οὔτε ὁ Πατὴρ βασιλεὺς Tv ἔμπροσθεν, καὶ 
διώχει τὰ ἡμέτερα, οὔτε ὁ Υἱὸς μετὰ ταῦτα φανεῖται 
βασιλεὺς ὤν. Πῶς οὖν περὶ μὲν τοῦ Πατρός φησιν 
αὐτὸς, ὅτι 'O Πατήρ µου ἕως ἄρτι ἑργάζεται, κἀγὼ 
ἐῤγάζομαις περὶ δὲ αὐτοῦ ὁ Δανιλλ, ὅτι Ἡ βα- 
σιλεία αὐτοῦ βασιεία αἰώγιος, ἥτις οὗ παρε.λεύ- 
σεται; Εἶδες πόσα ἄτοπα τίχτεται, xai µαχόμενα 
ταῖς Γραφαῖς, ὅταν ἀνθρωπίνως ἐχλαμδάνη τις τὰ 
λεγόμενα; Ποίαν δὲ καὶ ἀρχὴν ἄρα ἐνταῦθά φησι 
χαταργεῖν, τῆν τῶν ἀγγέλων; "Απαγε. ᾽Αλλὰ τὴν 
τῶν πιστῶν; 0ὐδὲ touto. ᾽Αλλὰ ποίαν; ἸΊὴν τῶν 
δαιμόνων, περὶ fic φησι», Obx ἔστιν ἡμῖν ἡ πά.ϊη 
πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἆ 11ὰ πρὺς τὰς ἀργὰς, 
πρὸς τὰς ἑἐξουσίας, πρὺς τοὺς xocpoxpácorac 
τοῦ σκότους τοῦ αἰῶρος τούτου. Nouv μὲν γὰρ 
οὐδέπω χατήργηνται τἐλεον᾽ ἐνεργοῦσι γὰρ πολλα- 
χοῦ᾽ τότε δὲ παύσονται. Aet γὰρ αὐτὸν βασιλεύει, 
ἄχρις οὗ ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς 
πόδας αὐτοῦ. Πάλιν κἀντεῦθεν [568] ἕτερον ἄτοπον 
τίχτεται, ἂν μὴ χαὶ τοῦτο θεοπρετῶς ἑχλάδωμεν. 
T^ γὰρ, "Aypic, τέλους ἐστὶ καὶ διορισμοῦ’ ἐπὶ δὲ 
{33 θεοῦ τοῦτο οὑκ ἔστι». Εσχατος ἐχθρὺς χατ- 
αγνεϊῖῖαι ὁ θάνατος. Πῶς ἔσχατος; Mstà πάντας, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP, 


938 
μετὰ τὸν διάθολον, μετὰ τὰ ἄλλα ἅπαντα. Καὶ γὰρ 
καὶ ἐν ἀρχῇ ἔσχατος εἰσιλθε' πρότερον γὰρ ἡ συµ- 
θουλἡ τοῦ διαδόλου, χαὶ ἡ mapaxoh, xai τότε ὁ 
θάνατος. Tfj μὲν οὖν δυνάµει καὶ vov χατέργηται, 
τῇ δὲ ἐνεργείᾳ τότε. Πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ 
τοὺς πόδας αὐτοῦ. "Οταν δὲ ela, Πάντα ὑπο- 
τέτακται, δῆ-λον ἔτι ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτφ 
τὰ πάντα. "Οταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, 
τότε xal αὐτὸς ὁ Ylóc ὑποταγήσεται τῷ ὑποτά- 
ξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. Καὶ μὴν ἔμπροσθεν οὗ τὸν 
Πατέρα ἔλεγεν εἶναι τὸν ὑποτάφαντα, ἀλλ αὐτὸν 
χαταργοῦντα. Ὅταν γὰρ καταργήσῃ, φησὶ, πᾶσαν 
ἀρχὴν καὶ ἐξουσίαν' γαὶ πάλιν, Ae? γὰρ αὐτὸν 
βασιαεύειν ἄχρις οὗ ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς 
ὑπὸ τοὺς πέἐδας αὑτοῦ. Πῶς οὖν ἐνταῦθα τὸν Πα- 
τέρα φησί; Καὶ οὐ τοῦτο µόνον isi τὸ δοχουν 
ἄπορον εἶναι, ἀλλ ὅτι καὶ δέδοιχε δέος σφόδρα ἅτο- 
πον, xal κέχρηται ἐπιδιορθώσει λέγων Ἑκτὸς τοῦ 
ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα, ὥς τινων ὑποπτενόν- 
των, µήποτε xai ὁ Πατὴρ ὑποταγῇ τῷ Υἱῷ' οὗ τί 
γένοιτ' ἂν ἁλογώτερον; 'AXX ὅμως αὑτὸ δέδοικε. TI 
οὖν ἐστι; xal γὰρ πολλὰ τὰ ζητήματα ἐφεξῆς κεῖται᾽ 
ἀλλὰ συντεἰνατὲ µοι τὴν διάνοιαν. Καὶ γὰρ ἀναγχαῖον 
ἡμῖν πρῶτον καὶ σχοπὸν εἰπεῖν Παύλου xa την γνώ- 
µην, ἓν πανταχοῦ εὗροι τις ἂν διαλάµπουσαν, xal 
τότε τὴν λύσιν ἐπαγαγεῖν' καὶ γὰρ xal τούτο πρὸς 
τὸν λύσιν ἡμῖν αυντελεῖ. Τίς οὖν ἡ Παύλου γνώµη, 
xa 4i τὸ ἔθος; Ἀλλως, ὅταν περὶ τῆς θεότητος pó- 
νής διαλέγηται, φθέγγεται, χαὶ ἑτέρως, ὅταν εἰς 
τὸν τῆς οἰκονομίας ἑμπέσῃ λόγον. "Όταν γὰρ imt- 
λάθηται τῆς σαρνὸς, ἁδεῶς ἅπαντα λοιπὸν λέγει τὰ 
ταπεινὰ, θαῤῥῶν ὡς οὔσης ἱκανῆς δἐξασθαι τὰ 
λεγόμενα. Ἴδωμεν τοίνυν καὶ ἐνταῦθα πότερον περὶ 
γωμνῆς τῆς Οεότητος ὁ λόγος αὐτῷ, ἡ μετὰ τῆς 
οἰκονομίας ἀποφαίνεται περὶ αὐτοῦ ταῦτα, ἅπερ 
φησί: μᾶλλον δὲ πρότερον δείδωµεν, ποῦ τούτο 
ἐποίησεν ὅπερ εἶπον. Ποῦ τοίνυν τοῦτο ἐποίησε 
Φιλιππησίοις Ὑράφων φησίν' "Oc ἐν μορφῇ θΘεου 
ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα 
θεῷ, àÀX ἑαυτὸν ἐχένωσε μορφὴν δού.Ίου «ἑαδῶν, 
ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, xal σχήµατι 
εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ' ἑταπείνωσεν ἑαυςὸ», 
ὑπήκοος γεγόµενος µέχρι θανάτου, θανάτου δὰ 
σταυροῦ. Διὸ καὶ ó θεὺς αὐτὸν ὑπερύψωσεν. 
Εἶδες πῶς, ὅτε μὲν περὶ τῆς θεότητος διε)έγετο 
µόνης, τὰ μεγάλα Exelva εἴρηχε, τὸ ἐν μορφῇ tou 
ὑπάρχειν, καὶ τὸ εἶναι ἴσα τῷ γεγεννηχότι, xal a3- 
τῷ τὸ πᾶν ἀνατίθησιν' ἐπειδὴ δὲ ἔδειπεν αὐτόν σοι 
σαρχωθέντα, κατεθίδασε πάλιν τὸν λόγον: Ei γὰρ 
ph ταῦτα διέλοις, πολλὴ dj μάχη τῶν εἱρημένων. 
Καὶ γὰρ εἰ (oa Θεῷ ἣν, πῶς τὸν ἴσον ἑαυτῷ ὑπερ- 
ύφωσεν; [209] εἰ ἐν μορφῇ θεοῦ f», πῶς ἐχαρίσατο 
αὐτῷ ὄνομα; ὁ γὰρ χαρικόµενος, τῷ pit ἔχοντι χα- 
ρίζεται, καὶ ὁ ὑψῶν, τὸν ἔμπροσθεν ταπεινὸν ὄντα 
ὑφοῖ. Εὐρεθήσεται ἄρα ἀτελῆς (v, xal ἐνδεῶς ἔχων 
πρὶν f] λαθεῖν τὸ Όψος καὶ τὸ ὄνομα, xa* µυρία ἕτερα 
λήμματα ἐντεῦθεν ἕφεται ἄτοπα. ᾿λλλ ἐὰν xt,» οἶχο- 
vop/av προσθῆς, οὐχ ἁμαρτίσῃ ταῦτα λέγων. Ταῦτα 


257 
Θα ΑΠ) est ergo causa ? 21. Quoniam quidem per ho- 
mmenm mors, ei per hominem resurrectio mortuorum. Si 
autem per hominem, per eum plane qui habet corpus. 
Vide porro cjus soleirtiam, qui etiam aliter orationem 
efficit necessariam. Nam eum, qui fuit superatus, 
oportet et prostratam instaurare ac reparare natu- 
ram , et ipsum viucere : sic enim probrum excusso- 
rit. Videamus autem quamnam dicit mortem. 92. 
Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo 
emnes vivificabuntur. Quid? omnesne, dic quxso, 
mortui sunt in Adam morte peccati ? quomodo ergo 
Noe justus in generatione sua ? quomodo Abraham ? 
quomodo Job ? quomo:o alii omnes ? Quid vero, dic, 
rogo, omnesne vivificabuntur in Christo? Et ubi sunt 
qui abducuntur. in. gehennam? Nam si loc quidem 
dictum est de corpore, stat quod dicitor : siu autem 
de justitia ct peccato , nequaquam. Deinde ne cum 
audieris communem vivificationem, etiam peccatores 
cxistimares esse salvos, subjunxit : 93. Unusqu'sque 
autem in suo ordine. Nam quoniam audivisti resurre- 
ctionem, ne existimes omnes eadem assequi et iisdem 
frui. Nam si in supplicio non omnes eadem patientur, 
sed magna est differentia, multo magis ubi sunt pec- 
catores et justi, major erit distantia. Primitiee Chri- 
sius : deinde ii qui sunt Christi ; hoc est, fideles et qui 
sunt probati et bonze existimationis. 94. Deinde finis. 
Nam quando illi resurreserint , res omnes finem ac- 
cipient : non sicut nunc. postquam resurrexerit Chri- 
stus, omnia adhuc sunt in suspenso. Et ideo addidit, 
]n ejus adventu , ut discas ipsum loqui de illo tempo- 
re. Cum tradiderit regnum Deo et Patri ; cum evacua- 
rerit omnem principatum, potestatem, et virtutem. 

4. lic attente animum adhibete , et videte ne quid 
vos effugiat eorum quiz dicuntur. Est enim nobis pu- 
gna cum inimicis : ideo prius est exercenda deductio 
ad absurdum : quod spe etiam facit Paulus : sic 
enim maxime qus dicunt , apparebunt nobis depre- 
hensu facilia. Eos ergo primum rogemus quid sit 
quod dictum est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri . 
Nam si id inconsiderate acceperimus , et non ut Deo 
convenit, non illud postea habebit : nam qui alii tra- 
didit, desinit de czetero ipse id tenere. Nec erit solum 
hoc absurdum, sed etiam quod ne ille quidem qui ac. 
cepit, invenietur habere priusquam acceperit. Ergo 
sccundum illos ncque Pater erat iex antea, et nostra 
persequitur ; neque Filius postea tex esse apparebit. 
Quomodo ergo ipse quidem dicit de Patre, Pater meus 
usque nunc operatur, et ego operor (Joan. 5. 17)? de ipso 
autem dicit Daniel, Regnum ejus , regnum eternum, 
quod non prateribit (Dan. 3. 44)? Viden' quam multa 
oriantur absurda, et quam cum Scripturis pugnantia, 
cum quispiam qu:e dicuntur humane acceperit? Quem- 
uam autem hic dicit evacuari et aboleri principatum ? 
angelorumne? Absit. At fidelium? Ne hoc quidem. 
Sed. quemnam ? Dzemonum , de quo dicit : Non est 
nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed ad- 
rersus principatus, adversus potestates, adversus mundi 
rectores tenebrarum liujus seculi (Ephes. 6. 19). Nam 
nunc quidem non sunt plene abolita nec adhuc ces- 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIX. 


$58 


sant ; in multis enim locis operantur ; tmc autem ccs- 
sabu:sit. 25. Oportet enim. illum regnare , doncc ponut 
omnes inimicos sub pedibus ejus Wursas hinc quoque 
aliud oritur absurdum , nisi id quoque acceperimus, 
ut Deo convenit. Nam illud, Donec , est finis et de- 
terminationis ; in Deo autem hoc non cst. 96. No- 
vissima inimiea destruetur mors, Quomodo novissima ? 
Post omnes, post diabolum, post alia omnia. Etenim 
eliam in initio intravit novissima : prius euim diaboli 
consilium et inobedientia , et tunc mors. Potestate 
ergo nunc quoque est abolita, re autem ipsa tunc. 
Ü nimia enim subjecit sub pedibus ejus. Cum autem dicat, 
27. Omnia subjecta sunt ei, sine dubio prater eum, qui 
subjecit ei omnia, 38. Cum autem subjecta. fuerint illi 
omuia, tunc el ipse Filius subjectus erit illi, qui subje- 
cit sibi omnia, Atqui antea non Patrem dicebat esse 
qui subjecit, sed ipsum evacuare et abolere : Cum, 
inquit, evacuaverit omnem principatum εἰ potestatem ; 
et rursus , Oportet enim ipsum regnare , doncc ponat 
omues inimicos sub pedibus ejus. Quomodo ergo hic 
dicit Patrem? Nec hoc est solum quod videtur csse 
dubium, sed etiam quod metu valde absurdo est af- 
fectus, et usus est correctione dicens, Preter eum qui 
ei subjecit omnia , tamquam aliquibus suspicantibus , 
num Pater quoque aliquando subjiceretur Filio : quo 
quid fuerit magis alienum a ratione? Sed tamen hoc 
timuit. Quid ergo est ? etenim multz deinceps occur- 
runt qu:vstiones : sad animum mihi adhibete. Etenim 
mihi necesse est primum dicere Pauli scopum et in- 
stitutum et consilium, quod ubique videris resplen- 
dere, et tunc afferre solutionem : nam hoc quoque ad 
solutionem nobis confert, Qui:e est ergo sententia 
Pauli , et quis est mos cjus? Aliter loquitur, quando 
loquitur de sola divinitate, et aliter quando acciderit 
ut loquatur de susceptae carnis dispensatione. Nam 
quando carnem apprehenderit , de c:ctero secure 
omnia loquitur humilia et abjecta, confidens nempe, 
quod ea sit apta et idonea ad suscipiendum ea qux 
dicuntur. Videamus ergo hic quoque an loquatur de 
sola divinitate, an cuin carnis suscepta dispensatione 
de ipso h:ec enuntiet qua dicit : imo vero prius 08- 
tendamus ubinam hoc, quod dixi, fecerit. Ad Philip- 
penses scribens dicit : Qui cum in forma Dei esset, non 
rapinam arbitratus est esse se Dco aequalem , sed se- 
ipsum exinanivit servi formam accipiens, in similitudine 
hominum factus, et figura inventus ut homo ; humiliavit 
seipsum, obediens [actus usque ad mortem, mortem au- 
tem. crucis. Quapropter Deus exaliavit illum ( Philipp. 
9. 6-9 ). Vidistin quomodo , quando de sola quidem 
loquebatur divinitate, illa magna dixit, eum in forma 
Dei esse, et qualiter Genitori, et ipsi totum adseri- 
bit : quando autem ostendit tibi eum carnem susce- 
pisse , rursus depressit orationem ? Nisi enim hire 
diviseris , magna est repuguantia eorum qua dicta 
sunt. Nam si Deo erat zqualis, quomodo exaltavit 
eum, qui est sibi equalis? si erat in forma Dei, quo- 
modo ipsi donavit nomen ? nam qui donat, οἱ qui non 
habet donat : et qui exaltat , eum qui prius erat hu- 
milis exaltat. Invenietur ergo esse imperfectus ct in- 


330 


digens , priusquam altitudinem acceperit et nomen : 
et alia iunumerabilia hiuc sequentur absurda corolla- 
ria. Sed si carnis susceptae addideris dispensationem, 
uon peccabis hxc dicens. Hac autem hic quoque 
cogita , et cum hoc consilio accipe qu:e dicia sunt. 
5. Cum his autem alias quoque dicemus causas. 
Interim autem illud necesse est dicere, quod et a 
Paulo verba fiebaut de resurrectione, qux videbatur 
fieri non posse, οἱ qux minime credebatur : et scri- 
bebat ad Corinthios, ubi plures erant philosophi, qui 
semper irridebant ea qu:e sunt hujusmodi. Etenim cum 
in aliis inter se colliderentur , in hoc dogmate tam- 
quam uno ore omnes conspirabant , statuentes non 
esse resurrectionem. De hujusmodi ergo causa de- 
cerians, cui adeo non creditur et qux irridetur tam 
propter przejudicatam opinionem, quam propter rei 
difficultatem ; et volens probare id fieri posse, pri- 
mum hoc facit ex Christi resurrectione : et cun eam 
demonstrasset et ex proplieiis et ex iis qui viderant, 
οἱ ex iis qui credideraut, postquam áccepit sibi con- 
cessam ad absurdum deductionem , deinceps probat 
homiuum resurrectionem : Nam si mort&i non resur- 
gunt, inquit, ne Christus quidem resurrexit. Deinde 
cum continuo in precedentibus eorum [requeutem 
dedisset probationem , aliter rursus argumentatur , 
eam vocans primitias, et ostendens eum abolere οἱ” 
nem principatum et potestatem et virtutem οἱ mor- 
tem novissimam. Quomodo ergo, inquit , fucrit abo- 
lita, nisi prius amiserit quie habebat corpora? Post- 
quam ergo magna loquutus est de Unigenito, nempe 
quod tradit regnum , lioc est, quod ipse ca conficit, 
et ipse bello vincit, et omnia pedibus suis subjicit ; 
subjunxit corrigens multorum incredulitatem : Opor- 
tet eun regnare, donec posuerit omnes inimicos sub pe- 
dibus suis. Non finem regno imponens dixit illud , 
Donec , scd fide dignum faciens id quod dictum est , 
et ut bono sint animo et contidant procurans. Non 
enim postquam audivisti, inquit , eum esse abolitu- 
. runi omnem principatum et potestatem et virtutem, 
et diabolum οἱ tam inultas daemonum catervas , et 
infidelium turbas, et mortis, tyrannidem , et mala 
omuia, timeas , tamquam ipse sit. infirmus et imbe- 
cillus : donec enim fecerit h:»c omnia , oportet eum 
regnare : non hoc dicens, quod postquam fecerit, non 
regnabit , sed illud probans , quod etiamsi non nunc 
factum sit, omnino sit futurum. Non enim conscindi- 
tur ejus reguum : dominatur enim et potens est et 
manet, donec omuia recte confecerit. llunc autem 
morem inveneris etiam in Veteri Scriptura, ut quan- 
do dicit, Verbum autem Domini manet in. eternum ; 
et, Tu autem. idem ipse es, ei anni (ui non deficient 
( Psal. 118. 89; et 101. 28 ). [live autem dicil pro- 
plieta , et quz suut. hujusmodi, quando. narrat de 
rebus, qux longo post tempore sunt gerendzs et om- 
nino futur: , erassiorum auditorum expellens timo- 
rem. Quod autem illud Donec et Usque, si de Dco 
dicantur, non sint verba (inem significantia, audi 
quid dicat : Α seculo et «sque in seculum tu es (Psal. 
8). 2); et iterum, Ego sum (Exod. 3. 14); et, Donec 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEF. CONSTANTINOP. 


940 


consenuerilis ego sum (Isai. 46. 4). Propterea et ulti- 
mam ponit mortem , ut ex aliorum victoria hoc quo- 
que facile admittat is qui non credit. Quando ergo 
diabolum, qui mortem invexit, sustulerii, multo ma- 
gis ejus opus dissolvet ac perfringet. Quoniam ergo 
ei omnia attribuit, quod evacuaverit principatus et 
potestates, quod regnum recte gesserit et admi- 
nistrarit, dico autem fidelium salutem, orbis ter- 
ra pacem , malorum deletionem ( hoc euim est re- 
gnum recte gessisse el administrasse , mortem dis- 
solvisse) ; neque dixit, quod Pater per ipsum, sed 
quod ipse evacuabit εἰ abolebit et ipse ponet sub 
pedibus suis, neque usquam meminit Patris : jai ti- 
muit , ne videretur quibusdam a ratione alienioribus 
aut major Patre. esse Filius , aut aliquod aliud princi- 
pium ingenituni ; et propterea sibi cavens et rem in 
tuto collocans, lenit ac mitigat magnitudinem eorum 
quie dicta sunt, dicens : Omnia enim posuit sub pedi- 
bus suis; res gestas rursus Patri adscribens, noa 
tamquam sit impotens et imbecillus Filius (quomodo 
enim esset, de quo tam multa tulit testimonia, et cui 
attribuit omnia qua dicta suni? ) sed. propter quam 
dixi causam, et ut ostendcret Patri et Filio esse com- 
munia quae facta sunt pro nobis. Nam quod ipse sibi 
suffeccrit ad omnia sibi subjicienda, audi rursus 
Paulum dicentem : Qui transfigurabit corpus hunili- 
tatis nostre, ut sit con[orme corpori glorie su& , secun- 
dum operationem , qua eliam possil ipse subjicere sibi 


oninia (Philipp. 5. 21). Deinde etiam usus est corre- 


ctione dicens : Cum autem dicat , omnia subjecta sunl 
ei , sine dubio preter eum qui subjecit ei omnia ; hinc 
quoque de Unigeniti gloria non parvum ferens testi - 
monium. Si enim fuisset minor , et longe inferior, 
numquam eum subiisset bic metus. Neque hoc fuit 
contentus , sed aliud etiam ei addit, dicens. Nam ne 
quispiam suspicaretur et diceret , Quid tum, si non 
subjectus sit Pater? hoc non obstat quoininus fortior 
sit Filius : veritus impiam lianc suspicionem , quo- 
niam per illud non satis poterat hoc ostendere , ad- 
didit ex multa abundantia : Cum autem subjecta fuerint 
illi omnia , tunc et ipse Filius subjectus erit ili ; osten- 
dens ejus magnam cum Patre concordiam , et quod 
is est principium bonorum omuium el causa prima, 
qui eum genuit, qui tam multa potest οἱ recte gerit. 

6. Si autem plura dixit quam res postulabat , ne 
mireris : Magistrum enim suum imitans hoc. facit. 
Ipse enim volens ostendere illius concordiam cum eo 
qui ipsum genuit, et quod non prater ejus volunta- 
tem advenerit, tantum descendit et se demittit, nen 
quantum exigebat concordi: demonstratio, sed quan- 
tum opus habebat prasentium imbecillitas, Patrem 
enim rogat, non propter aliud quam propter hoc : et 
causam afferens dicit, Ut credant quod tu me misisti 
( Joan. 11. 42). Hunc ergo imitans, hic quoque di- 
ctione utitur ex abundantia , non ul coactam suspi- 
eeris servitutem, absit; sed ut absurda illa dogmata 
validius expellat. Nam quando vult aliquid radicitus 
evellere, magna utitur abundantia. Sic etiam dicens 
dc muliere fideli et viro infideli , habeutibus inter se 


$39 


δὴ χαὶ ἐνταῦθα λογίζου, xal μετὰ τῆς γνώμης ἐχδέ- 
χου ταύτης τὰ εἰρημένα. 

ε’. Μετὰ δὲ τούτων καὶ ἑτέρας αἱτίας ἐροῦμεν. Τέως 
καὶ ἐκεῖνο ἀν αγχαῖον εἰπεῖν, Oct χαὶ περὶ ἀναστάσεως 
ὁ λόγος ἣν τῷ Παύλῳ, πράγματος ἀδυνάτου δοχοῦντος 
εἶναι καὶ σφόδρα ἀπιστουμένου * xal πρὸς Κορινθίους 
ἐπέστελλεν, ἔνθα πλείους οἱ φιλόσοφοι οἱ τὰ τοιαῦτα 
χωμῳδοῦντες ἀε[. Καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἄλλοις ἀλλήλοις 
συῤῥηγνύμενοι, ἓν τούτῳ πάντες, ἅτε ἐξ ἑνὸς στό- 


µατος, συνέπνέυσαν, δογµατίξοντες μὴ εἶναι ἀνάστα- 


σιν. Αγωνιζόμενος τοίνυν ὑπὲρ τοιαύτης ὑποθέσεως 
οὕτως ἀπιστουμένης xal καταγελωµένης xat διὰ τὶν 
ποόληψιν τὴν γεγενηµένην καὶ διὰ τὴν τοῦ πράγµα- 
τος δυσχολίαν, χαὶ βουλόμενος χατασχευάσαι τὸ 
δυνατὸν, πρῶτον ix τῆς ἁἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ 
χοῦτο ἐργάδεται ' χαὶ ἀποδείξας αὐτὴν xat ἀπὸ τῶν 
προφητῶν xal ἀπὺ τῶν ἑωραχότων καὶ ἀπὸ τῶν πι- 
στευσάντων, ἐπειδῆ ἔλαθεν ὡμολογημένην τὴν εἰς 
ἄτοπον ἁπαγωγὴν, χαὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων κατα- 
σχευάζει λοιπόν * El γὰρ »εκροὶ οὐκ ἐγείρογται, 
φησὶν, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται. Εἴτα συνεχῶς ταῦτα 
ἀντιστρέφας ἐν τοῖς ἔμπροσθεν, ἑτέρως πάλιν ἔπι- 
χειρεῖ, ἀπαρχὴν αὑτὸν καλῶν , xal δειχνὺς χαταρ- 
γοῦντα πᾶσαν ἀρχὴν καὶ ἐξουσίαν χαὶ δύναμιν xal 
θάνατον ἔσχατον. Πῶς οὖν χαταργηθείη, φησὶν, ἐὰν 
μὴ πρότερον, ἅπερ εἶχεν, ἀποθάλῃ σώματα; Ἐπεὶ 
οὖν μεγάλα περὶ τοῦ Μονογενοῦς ἐφθέγξατο, ὅτι πα- 
ῥαδίδωσι τὴν βασιλείαν , τουτέστιν, ὅτι αὐτὸς ἀνύει 
ταῦτα, xal αὐτὸς τὸν πόλεμον νιχᾷ, xal πάντα τίθη- 
σ.ν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, ἐπήγαγε, τὴν ἀπιστίαν 
τῶν πολλῶν διορθούμενος' Ast γὰρ αὐτὸν βασι- 
λεύειν, ἄχρις οὗ ἂν 05 πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ 
τοὺς πόδας αὐτου. Οὐ τέλος ἐπιτιθεὶς τῇ βασιλείᾳ 
45, Ἄχρις, εἶπεν, ἀλλ᾽ ἀξιόπιστον ποιῶν τὸ εἰρημέ- 
voy , xal θαῤῥεῖν παρασχευάξων. Mh γὰρ, ἐπειδὴ 
Έχουσας, φησὶν, ὅτι καταργήσει πᾶσαν ἀρχὴν xai 
ἑξουσίαν χαὶ δύναμιν, χαὶ τὸν διάθολον xai τὰς τῶν 
δαιμόνων φάλαγγας τὰς τοσαύτας, xal τῶν ἀπίστων 
τὰ πλήθη xai τοῦ θανάτου τὴν τυραννίδα xal τὰ 
χαχὰ ἅπαντα, φοθηθῇς, ὡς ἀτονοῦντος αὐτοῦ * ἕως 
γὰρ ἂν ποιῄσῃη ταῦτα πάντα, δεῖ βασιλεύειν αὐτόν * 
οὗ τοῦτο λέγων, ὅτι μετὰ τὸ ποιῆσαι οὐ βασιλεύει, 
ἁλλ᾽ ἐχεῖνο χατασκευάζων, ὅτι κἂν μὴ νῦν γένηται, 
πάντως ἔσται. Οὐ γὰρ διακόπτεται αὐτοῦ f) βασιλεία" 
χρατεῖ γὰρ χαὶ ἰσχύει xal μένει, ἕως ἂν πάντα 


χατορθώσῃ. Τοῦτο δὲ τὸ ἔθος xa ἐν τῇ Παλαιᾷ εὕροι- 


τις ἂν, ὡς ὅταν λέγη, Τὸ δὲ ῥῆμα Κυρίου μένει εἰς 
τὸν alova* καὶ, [570] Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη 
σου οὐκ ἐκλείγουσι. Ταῦτα δὲ λέγει ὁ προφήτης xat 
τὰ τοιαῦτα, ἐπειδάν περὶ πραγμάτων διηγῆται μακρῷ 
χρόνῳ Χατορθουµένων xal πάντως ἑσομένων, τὴν 
δειλίαν τῶν παχυτέρων ἀχροατῶν ἐχδάλλων. "Occ δὲ 
τὸ, "Axpic, ἐπὶ Θεοῦ λεγόμενον, xal "Ecc, οὐκ ἔστι 
τέλους, ἄχουσον τί φησιν’ ᾽Απὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως 
τοῦ αἰῶνος σὺ el: καὶ πάλιν, Εγώ elju* καὶ, "Etc 
ἂν καταγηράσετε, ἐγώ εἰμι. Διὰ Oh τοῦτο xat ἔσχα- 
τον τίθησιν τὸν θάνατον, ἵνα ἀπὸ τῆς τῶν ἄλλων 
νίχης xai τοῦτο εὐπαράδεχτυν γένηται τῷ ἀπιστοῦντι. 
Ὅταν yàp τὸν διάδολον ἀνέλῃ τὸν εἰσαγαγόντα τὸν 


IN ΕΡΙΦΤ. 1 AD COR. HONMIL. XXXIX. 


940 
θάνατον, πολλῷ μᾶλλον τὸ ἔργον τὸ ἐχείνου καταλύσει. : 
Ἐπεὶ οὖν πάντα αὐτῷ ἀνατέθειχε, τὸ χαταργεῖν τὰς 
ἀρχὰς, τὰς ἐξουσίας, τὸ χατορθῶσαι τὴν βασιλείαν͵, 
λέγω 6t τῶν πιστῶν τὴν σωτηρίαν , τὴν τῆς οἰχου - 
µένης εἰρήνην, τὴν τῶν xaxiv ἀναίρεσιν (τοῦτο γάρ 
ἐστι τὴν βασιλείαν χατορθῶσαι, τὸ χαταλῦσαι τὸν 
θάνατον)’ καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι ὁ Πατὴρ δι αὐτοῦ, ἀλλ' 
αὐτὸς χαταργήσει, xal αὐτὸς θήσει ὑπὸ τοὺς πόδας 
αὐτοῦ, xal οὐδαμοῦ τοῦ γεγεννηχότος ἐμνημόνευσεν. 
ἐφοθήθη λοιπὸν, p διὰ τοῦτο δόξη παρά τισι τῶν 
ἀλογωτέρων 1| µείζων εἶναι τοῦ Πατρὸς ὁ Yib;, 8 
ἑτέρα τις ἀρχὴ ἀγέννητος, xaX διὰ τοῦτο ἠρέμα 
ἀσφαλιζόμενος παραμυθεῖται τὸν ὄγχον τῶν εἰρημέ- 
voy, λέγων, Πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας 
αὐτοῦ. πάλιν τῷ Πατρὶ τὰ χατορθώµατα ἀνατιθεὶς, 
οὐχ ὡς ἀτονοῦντος τοῦ Παιδὸς ( πῶς γὰρ, ᾧ τοσαῦτα 
ἑμαρτύρησεν ἕμπροσθεν, xaX πάντα ἀνέθηχε τὰ εἰ- 
pnuéva; ), ἀλλὰ διὰ τὴν αἰτίαν ἣν εἶπον, xat ἵνα 
δείξη χοινὰ Πατοὶ xal Υἱῷ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν γενόµενα 
ἅπαντα. "Οτι γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ ἤρχεσεν εἰς τὸ ὑπο- 
τάξαι αὐτῷ τὰ πάντα, ἄκουσον πάλιν Παύλου λέγον- 
τος "Oc μµετασχηματίσει tó σῶμα τῆς ταπευώ- 
σεως ἡμῶν εἰς τὸ γενέσθαι cóppopgor τῷ σώμαει 
τῆς δόξης αὑτοῦ, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνα- 
σθαι αὐτὺν καὶ ὑποτάξαι ἑαυτῷ τὰ πάντα. Etxa 
καὶ ἐπιδιορθώσει χέχρηται λέγων’ "Οταν δὲ εἴπῃ, 
ὅτι Τὰ πάντα ὑποτέτακται, δη.Ίον ὅτι àxcóc τοῦ 
ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα, οὐ μιχρὰν χἀντεῦ- 
θεν τῷ Μονογενεῖ μαρτυρῶν δόξαν. El. γὰρ ἑλάττων 
ἣν xal πολὺ χαταδεέστερος , οὐχ ἂν τοῦτο ἐφοθήθη 
τὸ δέος ποτέ. Καὶ οὐδὲ τούτῳ ἀρκεῖται, ἀλλὰ xol 
ἕτερον προστίθησι λέγων. "Iva γὰρ µή τις ὑποπτεύῃ 
χαὶ Aéqvy Τί γὰρ, εἰ xaX μὴ ὑπωτέταχται ὁ Πατήρ; 
οὐδὲν τοῦτο χωλύει ἰσχυρότερον εἶναι τὸν Υἱὸν, δείσας 
τὴν ἀσεθῃ ταύτην ὑπόνοιαν, ἐπειδὴ ἐχεῖνο οὐκ Ίρχει 
xaX τοῦτο δεῖξαι, προσέθηχεν Ex περιουσίας πολλῆς' 
"Οταν δὲ ὑποταγῃ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε καὶ αὐτὸς 
ὁ Υἱὸς ὑποεταγήσεται' τὴν πολλὴν πρὸς τὸν Πατέρα 
ὀμόνοιαν δεικνὺς, xal ὅτι οὗτος ἀρχὴ πάντων τῶν 
ἀγαθῶν xaX αἰτία πρώτη , ὁ τὸν τοσαῦτα δυνάµενον 
καὶ χατορθοῦντα γεγεννηχώς. 

[371] c'. EL δὲ πλέον εἴρηχεν f] ἀπῄτει τοῦ πράγµα- 
τος ἡ ὑπόθεσις, μὴ θαυμάσῃς᾽ τὸν γὰρ Διδάσχαλον 
τὸν ἑαυτοῦ μιμούμενος, ταῦτα mot. Καὶ γὰρ ὁμό- 
vota αὐτὸς δεῖξαι βουλόμενος πρὸς τὸν γεγεννηχότα, 
χαὶ ὅτι οὗ παρὰ γνώµην αὐτοῦ ἀφῖχται, τοσοῦτον 
χαταδαίνει, οὐχ ὅσον ἀπήῄτει τῆς ὁμονοίας 1j ἀπόδεισις, 
ἀλλ' ὅσον ἑδεῖτο τῶν παρόντων d) ἀσθένεια. Εὐχεταιγὰρ 
τῷ γεγεννηχότι δι οὐδὲν ἄλλο, 1| διὰ τοῦτο, xat την 
αἰτίαν τιθεἰς φησιν, "Iva πιστεύωσυω ὅτι σὺ µε 
ἀπέστει.]ας. Τοῦτον οὖν μιμούμενος xal ἐνταῦθα 
ix περιουσίας τῇ λέξει χέχρηται, οὐχ ἵνα δουλείαν 
κατηναγχασμένην ὑποπτεύσῃς, ἄπαχε, ἀλλ ἵνα τὰ 
ἄτοπα ἐχεῖνα δόγµατα ἐκ περιουσίας ἐχδάλῃ. Kat 
γὰρ ὅταν βούληταί τι πρόῤῥιζον ἀνασπάσαι, πολλῇ 
κέχρηται τῇ περιουαίᾳ. Οὕτω γοῦν καὶ περὶ γυναικὸς 
πιστῆς λέγων καὶ ἀνδρὸς ἀπίστου ὁμιλούντων ἀλλὴ- 
λοις νόμῳ γάμου, ἵνα μὴ νοµίσῃ ἡ γυνὴ μολύνεσθαι 
ἀπὸ τῆς µίξεως xal τῶν περιπλοχῶν των περὶ τον 


τι] 
ἄπιττον, οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἀχάθαρτος ἡ γυνή, 
οὐδ, ὅτι οὐδὲν βλάπτεται παρὰ τοῦ ἀπίστου, ἀλλ", 
ὃ πολλῷ πλέον fjv, ὅτι καὶ ὁ ἄπιστος ἡγίᾳσται δι αὖ - 
τῆς, οὐ τοῦτο δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ Ἕλλην ἅγιος 
ἑγένετο ἐξ ἐχείνης. ἀλλὰ τῇ ὑπερθολῇ τοῦ ῥήματος 
τὸν φόδον αὑτῆς ἐχλῦσαι σπεύδων, Οὕτω xaX ἐνταῦθα 
τῇ περιουσἰᾳ τῆς λέξεως τὸ ἁἀσεθὲς ἐχεῖνο δόγµα 
ἀνελεῖν ἑσπουδαχὼς, εἶπεν ὅπερ εἴρηχεν. Ὥσπερ γὰρ 
ἁσθενη τὸν Ylby ὑποπτεύει», τῆς ἑσχάτης παρανο- 
plac ἐστ[' διόπερ αὐτὸ διορθοῦται λέγων, ὅτι Πάντας 
τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ θήσει ὑπὸ τοὺς πόδας avtov: 


οὕτω πάλιν ἀσεθέστερον τούτου τὸ ἑλάττονα νοµίδειν . 


τὺν Πατέρα. Ai xal αὐτὸ μετὰ πολλῆς ἀναιρεὶῖ τῆς 
ὑπερθολῆς. Καὶ ὅρα πῶς αὐτὸ τίθησιν * οὗ γὰρ εἷ- 
πεν, Exróc τοῦ ὑποτάξαγτος, ἁπλῶς, ἀλλὰ, An.tox 
ὅτι. El γὰρ χαὶ ὡὠμολόγηται, φησὶν, ἀλλ ὅμως ἆἀσφα- 
λίζοµαι. Καὶ ἵνα µάθῃς, ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ αἰτία τῶν 
εἱρημόνων, ἐχεῖνο ἄν σε ἐροίμην "Apa προσθήκη 
γίνεται ὑποταγῆς τότε τῷ Υἱῷ; xal πῶς οὐχ ἄτοπον 
καὶ Θεοῦ ἀνάξιον;, ἡ γὰρ μεγίστη ὑποταγὴ xol 
ὑπαχοῇ αὕτη, τὸ τὸν ΘθΕὺν ὄντα δούλου μορφὴν λα- 
6civ. Πῶς οὖν τότε ὑποταγήσεται; Ορᾶς ὅτι τὸν 
ἄτοπον ὑποφίαν ἀναιρῶν, τοῦτο τέθειχε, xal τοῦτο 
δὲ μετὰ τῆς προσηχκούσης ὑπονοίας: Ὡς yàp Υἱῷ 
προσήχει xaX θεῷ, οὕτως ὑπἀακούει, οὐχ ἀνθρωπίνως, 
ἀλλ ἐλευθεριάζων xal ἐξουσίαν πᾶσαν ἔχων. Ἐπεὶ 
πῶς σύνθρονες; πῶς ὡς ὁ Πατὴρ ἐγείρει, οὕτω xal 
αὐτὸς οὓς θέλει, πῶς τὰ τοῦ Πατρὺς, αὑτοῦ πάντα, 
xai τὰ αὑτοῦ, τοῦ Πατρός: Taura γὰρ ἑξουσίαν 
ἐἀπηχριβωμένην πρὸς τὸν γεγεννηχότα ἡμῖν ἑνδείχνυ- 
vat, Tit δέ ἐστι, "Οταν παραδῷφ τὴν βασιείαν; 
Πασιλείας τοῦ Θεοῦ δύο οἶδεν ἡ Γραφἡ, τὴν μὲν χατ᾽ 
οἰχείωσιν, τὴν δὲ χατὰ ὅπμιουργίαν. Ὡασιλεύει μὲν 
γὰρ ἁπάντων, χαὶ Ἑλλήνων xal Ἰουδαίων xaX δαι- 
µύνων xai τῶν ἀντιτεταγμένων, χατὰ τὸν τῆς δη- 
μιουργίας λόγον ' βασιλεύει δὲ τῶν πιστῶν xal ἐχόν- 
των χαὶ ὑποτεταγμένων, χατὰ τὸν τῆς οἰχειώτεως. 
Αὕτη fj βασιλεία καὶ ἀρχὴν ἔχειν λέγεται’ περὶ γὰρ 
ταύτης qnoi xal iv τῷ δευτέρφ qal: Αἴτησαι 
Λαρ᾽ ἐμοῦ, xal ξώσω σοι ἔθνη τὴν κ.ηρονγομίαν' 
σου περὶ ταύτης καὶ [572] αὐτὸς εἴρηχε τοῖς µαθη- 
ταῖς ᾿Εδόθη µοι xaca ἐξουσία ὑπὸ τοῦ Πατρός 
µου, τῷ γεγεννηχότι ἅπαντα ἀνατιθεὶς, οὐχ ὡς ab- 
τὸς οὐχ ἀρχῶν , ἀλλὰ δειχνὺς ὅτι Ylóc ἐστι, val οὐχὶ 
ἀγέννητος. Ταύτην οὖν παραδίδωσι, τουτέστι, χατορ- 
θοῖ. Ί ποτ οὖν περὶ τοῦ Πνεύματος, φησὶν, οὐδὲν 
εἴρηχεν; "Οτι οὐ περὶ τούτου ὁ λόγος αὐτῷ fjv νῦν, 
οὐδὲ ὁμοῦ πάντα συγχεῖ ' ἐπεὶ xal ὅταν λἐγῃ, Elc d 
θεὸς ὁ Πατὴρ, xal slc κύριος Ιησοῦὺς, οὐ πάντως 
ἔλαττον ἀφεὶς εἶναι τὸ Πνεῦμα, διὰ τοῦτο σιγᾷ, ἀλλ᾽ 
Inti) τέως οὐ κατήπειγε, τοῦτο εἶπεν. Οἶδε γὰρ χαὶ 
toU Πατρὸς μεμνΏσθαι μόνου, xaX οὐ διὰ τοῦτο τὸν 
Yibvy ἐχθαλοῦμεν' οἵὸξ xaX τοῦ Υἱοῦ χαὶ τοῦ Πνεύ- 
paco; μόνου, καὶ οὐ διὰ τοῦτο τὸν Πατέρα ἀθετήσο- 
pev. Τί δὲ ἐστιν, " Ira jj ὁ θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν: 
Ἵνα ἅπαντα εἰς αὐτὸν ἀνηρτημένα f, ἵνα μὴ δύο τις 
ἀρχὰς ἀνάρχους ὑποπτεύῃ, μηδὲ ἑτέραν βααιλείαν 
ἀπεσγισμένην. Όταν γὰρ oi μὲν ἐχθροὶ ὑπὸ τοὺς 
«^a ὧσι κεἰµενοι τοῦ Παιδὸς, ὁ δὲ ἔχων αὐτὺς 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


313 


ὑπὸ πόδας ἑῤῥιμμένους μὴ στασ.ά»ῃ πρὸς τὸν (evEv- 
νηκότα, ἀλλ᾽ ὁμονοῇ μετὰ πολλῆς τῆς ἀχριθείας, αὖ- 
τὸς ἔσται τὰ πάντα Ev πᾶσι. Τινὲς δὲ τῆς καχίας τὴν 
ἀναίρεσιν δηλοῦντα τοῦτο αὐτὸν εἱρηχέναι φασὶν, ὡς 
πάντων εἰχόντων λοιπὸν καὶ οὑδενὸς ἀνθ:σταμένου 
οὐδὲ πονηρενοµένου. "Όταν γὰρ ἁμαρτία μὴ fj, εἴ- 
ὅηλον ὅτι ὁ θεὸς ἔσται τὰ πάντα iv πᾶσιν. El δὲ μὴ 
ἀνίστανται τὰ σώματα , πῶς ταῦτα ἀληθη, ὁ γὰρ 
χαλεπώτατος ἐχθρὸς ἁπάντων θάνατος μένει ἀνύῦσας 
ὅπερ ἠθέλησεν. Οὐγὶ, φησίν’ οὐδὲ γὰρ ἁμαρτήσονται 
λοιπὸν, φησί. Καὶ τί τοῦτο; οὐδὲ γὰρ περὶ τοῦ 
θανάτου τῆς φυχῆς, ἀλλὰ περὶ τοῦ σωματιχοῦ διαλέ- 
γεται ἐνταῦθα. Πῶς οὖν καταργεῖται; νίχη γὰρ τουτό 
ἐστι, τὸ τὰ ἀφαιρεθέντα xal χατεχόμενα λαθεῖν. El 
δὲ μέλλει χατέχεσθαι ἓν τῇ YT] τὰ σώματα, ἄρα μένει 
αὐτοῦ ἡ τυραννὶς , τούτων μὲν χατεχοµένων, ἑτέρου 
δὲ οὐχ ὄντος τώματος ἔνθα ἠττηθήσεται. "Av δὲ τοῦτο, 
ὅπερ εἶπεν ὁ Παῦλος, Υένηται, ὥσπερ οὖν καὶ γενἠ- 
σεται, χαὶ λαμπρὰ fd νίχη Φανεῖται τοῦ θεοῦ ὄνντ- 
θέντος ἀναστῆσαι τὸ χκατασχεθέντα ὑπ αὑτοῦ σώ- 
µατα. Ἐπεὶ καὶ πολέμιον τότε τις νικᾷ, ὅταν λάθῃ 
τὰ σχῦ)λα, οὐχ ὅταν ἀφῃῇ παρ αὐτῷ uévety* εἰ δὲ 
μή τις τολμφηή τὰ αὐτοῦ λαθεῖν, πῶς ἂν calr, uev αὖ- 
τὸν ἠττηθῆναι, 

t. Τοῦτον καὶ ὁ Χριστὸς τΏς νίχης τὺν τρόπον ἐν τοῖς 
Εὐαγγελίοις νενιχηχέναι φησὶν, οὕτω λέγων’ Όταν 
δήσῃ τὸν ἰσχυρὸν, τότε xal τὰ σχεύη αὐτοῦ δι- 
αρπάσει. Ἐπεὶ ci μὴ τοῦτο γένοιτο, οὐδὲ νίχη σαφῆς 
ἂν εἴπ. Ὥσπερ γὰρ imi τοῦ θανάτου τῆς Ψυχῆς ὁ 
ἀποθανὼν δεδικαίΐωται ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, χαὶ οὐχ ἂν 
εἴποιμεν τοῦτο νίχην εἶναι. ἐχεῖνος Υάρ ἐστιν ὁ νε- 
νιχηχὼς, οὐχ ὁ μὴ προσθὲὶς τοῖς χκαχοῖς, ἀλλ' ὁ τὴν 
ἤδη Υεγενηµένην τῶν παθῶν αἰχμαλωσίαν διαλύσας" 
οὕτω δ xal ἐνταῦθα, οὐ τὸ στΏναι τὸν θάνατον ἔπι- 
νεµόμενον τὰ σώματα φαίην ἂν εἶναι νίχην λαμπρὰν, 
ἀλλὰ τὸ τὰ κατασχεθέντα fbr παρ αὑτοῦ ἁποσπα- 
σθῆναι. El δὲ ἔτι φιλονειχοῖεν καὶ λέγοιεν περὶ τοῦ 
ψυχικοῦ [375] θανάτου ταῦτα εἰρῆσθαι, πῶς ἔσχατος 
χαταργεῖται οὗτος; χαὶ γὰρ ἐφ᾽ ἑκάστῳ βαπτιζομένῳ 
κατηργήθη τέλειον. "Av μέν τοι περὶ σώματος λέγῃς, 
ἔχει χώραν τὸ εἱρημένον, olov ὅτι ἔσχατος χαταργεῖ- 
ται. El δὲ τις ἁποροίη τίνος ἕνεχεν περὶ ἀναστάσεως 
διαλεγόµενος, οὐ παρήγαγεν εἰς µέσον τὰ ἀναστάντα 
σώματα ἐπὶ τοῦ Κυρίου, ἐχεῖνο ἂν εἴποιμεν, ὅτι obx 
ἦν τοῦτο ὑπὲρ τῆς ἀναστάσεως εἰπεῖν. Τὸ γὰρ τοὺς 
ἀναστάντας δεῖξαι πάλιν ἀποθνήσχοντας, οὐκ ἣν ἆπο- 
δειχνύντος ὅτι εἰς τέλος χαταργεῖται ὁ θάνατος. Δ'ὰ 
γὰρ τοῦτο καὶ ἔσχατον αὐτὸν εἶπε χαταργεῖσθαι, ἵνα 
µηχέτι ὑποπτεύσῃς αὐτὸν ἀνίστασθαι. Τῆς γὰρ κακίας 
ἀναιρεθείσης, πολλῷ μᾶλλον ὁ θάνατος παύσεται. 
Οὐδὲ yàp ἂν ἔχοι λόγον, τῆς miris ξηραινοµένης, 
τὸν ἐξ αὐτῖς συνεστάναι ποταμὸν, xat τῆς ῥίζης 
ἀφανιζομένης, τὸν καρπὸν µένειν. Ἐπεὶ οὖν iv τῇ | 
τελευταίᾳ ἁμέρᾳ οἱ ἐχθροὶ χαταργοῦν-αι τοῦ 8:0» 
μετὰ τοῦ θανάτου xal τοῦ διαθόλου καὶ τῶν δαιµό- 
vov, μὴ ἀσχάλλωμεν ἐπὶ τοῖς εὐημεροῦσιν ὀχθροῖς 
τοῦ θεοῦ. Οἱ yàp ἐχθροὶ τοῦ Κυρίου ἅμα τῷ δοξα- 
σθῆναι αὐτοὺς καὶ ὑψωθῆναι ἐχλείποντες, ὡσεὶ χα” 
σιὸς ἐξέλιπον. Ὅταν ἴδῃς τινὰ ἐχθρὸν τοῦ Θεοῦ 


$41 


consuetudinem lege matrimonii ; ne existimaret niu- 
lier se pollui ex concubitu et complexu infidelis, non 
dixit mulierem esse immundam , οἳ nihil la:di ab in- 
lideli, sed quod est multo amplius, per ipsam sancti- 
ficatum esse infidelem (1. Cor. 7. 14) : non hoc vo- 
lens ostendere, quod Gracus factus sit ex illa san- 
ctus, sed verbi exsuperatioue studens ejus metum 
solvere. lta hic quoque, cum diclionis vi studuisset 
impium illud dogma tollere , dixit id quod dixit. Si- 
cut enim imbecillem Filium suspicari, est extrema 
iniquitatis : quamobrem id corrigit, dicens , Omnes 
inimicos $4uos ponel sub pedibus suis : ita rursus est 
hoc magis impium existimare Patrem illo esse iino- 
rem. Quamebrem id quoque tollit cuin magna exsu- 
peratione. Vide 2«tem quomodo id ponat: non dixit 
enim simpliciter, Preter eum qui subjecit, sed adje- 
cit, Sine dubio, rem conlirmans et munieus, quamvis 
de illa jara constet. Et ut. scias hanc esse causam 
eorum quie dicta sunt, illud ex te sciscitabor , Fitne 
tunc accessio subjectionis Filio? et quomodo non est 
absurdum, et Deo indignum ? maxima enim est sub- 
jectio οἱ obedientia, quod cum sit Deus, servi for- 
mam acceperit. Quomodo ergo tunc subjicietur? Vi- 
des quod absurdam tollens suspicionem hoc posuerit, 
idque cum eo quo par est sensu? Nam ut Filium 
decet et Deum , sic obedit, non more humano, sed 
libere se gerens et omnem habens potestatem. Alioqui 
quomodo est consessor? quomodo sicut Pater, sic 
ipse quoque quos vult suscitat (Joan. 5. 21)? quomodo 
quie sunt Patris, sunt ejus omnia ; εἰ quz ejus sunt, 
Pauis ( Joan. 17. 10)? Hec enim nobis indicant 
exaciam et perfectam ejus cum Patre potestalem. 
Quid est autem , Quando tradiderit reguun? Duo re- 
gna Dei novit Scriptura : unum quidem ex coujun- 
clione seu proprietate, alterum ex creatione. Nam in 
omnes quidem regnum obtinet, Grxcos , Judieos , 
d:emones , adversarios, ratione creationis ; regnum 
autem obtinet in fideles et voluntarios et subjeclos, 
ratione conjunctionis. Hoc regnum dicitur etiam ha- 
bere imperium : de eo enim dicit etiam in secundo 
Psalmo, Postula a me, et dabo tibi gentes haredilalem 
iuam (Psal. 9. 8) : de eo etiam ipse disit discipulis , 
Data est mihi omnis potestas à. Patre meo (Math, 28. 
48); ei qui genuit omnia adscribens , non quod ipse 
non Suflicigt, sed ostendens quod sit Filius , et nou 
ingenitus. Hoc ergo tradit, hoc est, recie geril. 
Quare autem, inquit, nibil dixit de Spiritu ? Quoniam 
nunc de ipso non agitur, neque omnia simul con- 
fundit. Nam etiam quando dicit, Unus Deus Pater, et 
unus Dominus Jesus (1. Cor. 8. 6), non omnino mi- 
norem sinens esse Spiritum, propterea lacet , sed 
quoniam tunc res non urgebat , hoc dixit. Scit enim 
et Patris solius meminisse ; nec ideo Filium ejicie- 
mus : scit eliam et Filii et Spiritus solius meminisse; 
nec propterea Patrem abolebimus. Quid est autem, 
Ut sit. Deus omnia in. omnibus? Ut omnia ab ipso 
pendeant; ne quis existimet duo esse principia sine 
principio, neque aliud regnum divisum. Nam quando 
sati quidem jacuerint inimici sub pedibus Filii, qui 
Ῥλτποι, Gn. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXXIX. 


$42 
eos autem liabet jacentes sub pedibus, cum Genitore 
non agitat seditionem, sed est in perfecta cum co 
concordia ; ipse erit omnia in omnibus. Quidam au- 
tem dicunt ipsum liec dixisse , significantia abolitio- 
nem vitii , utpote cum omnes deinceps cedant et nul- 
lus resistat, nec maligne $e gerat. Nam quando non 
fuerit peccatuin, est perspicuum quod. Deus erit om- 


' nia in omnibus. Si autem corpora non resurgunt , 


quomodo snnt h»c vera? gravissimus enim manet 
omnium inimicus , nempe mors , iis qu:e voluit con- 
fectis. Nequaquam, inquit; neque enim amplius pec- 
cabunt. Et quid tum ? neque enim de morte anim», 
sed de morte corporis bic loquitur. Quomodo ergo 
illa aboletur? hoc est enim victoria, ea qus sunt ab- 
lata, et qu» detinentur accepisse. Si autem in terra 
detinenda sunt corpora, manct ergo ejus tyrannis, 
cum hzxc quidem detineantur , aliud autem non sit 
corpus ubi vincatur. Si ergo hoe fiat, quod dicit Pau- 
lus, sicut certe fiet, preclara etiam apparebit νἰοίο- 
ria, eum Deus potuerit suscitare illa que ab ipsa de- 
tenta sunt corpora. Nam tune vincit quispiam inimi- 
cum, quando acceperit spolia, non quando ipsa sive- 
rit apud eum manere : si nemo auteni audeat qu: 
sunt ejus accipere, quomodo dixerimus esse victum? 

1. lloc etiam modo victoris Christus in Evangeliis 
dicit se vicisse bis verbis : Quando alligaverit fortem, 
(unc. εἰ vasa. ejus diripiet (Matth. 12. 29). Alioqui οἱ 
hoc non factum, ne manifesta quidem fuerit victoria. 
Nam sicut si de morte animz agatur, qui est mortuus, 
fuit justificatus à peccato, neque hoc dixerimus esse 
victoriam ; ille enim est qui vicit, non qui malis nihil 
addidit, sed qui eam qux jam erat animi motuum 
Bolvit captivitatem : ita hic quoque non stitisse mor- 
tem corpora depascentem , esse dixerim prazclaram 
victoriam, sed qu:e jam detenta erant corpora ab ipsa 
avelli. Si autem adhuc contendant et dicant de morte 
anima h:ec esse dicta , quomodo illa aboletur ultima? 
nam in unoquoque qui baptizatur, plene est abolita. 
Sed si dicas de corpore, locum habet quod dictum 
est, nempe quod mors ultima aboleatur. Si quis au- 
fem dubitans querat, cur cum dissereret de resur- 
rectione, in medium non adduxerit corpora qu: re- 
surrexerunt tempore Domini , illud dixerimus , quod 
hoc non fuisset loqui de resurrectione. Eos enim qui 
resurrexerunt ostendere rursus mori, non erat de- 
monstrantis quod mors postremo aboleatur. Propterea 
enim dixit eam aboleri ultimam, ne existimes cam 
amplius resurgere. Vitio enim sublato , multo magis 
mors cessabit. Neque enim fuerit consentaneum , ut 
8i fons arescat, qui ex eo manat consistat fluvius, et 
si evanescat radix, mapeat fructus. Quoniam ergo in 
die novissimo inimici Dei abolentur cum morte et 
diabolo et daemonibus , ne tristitia afficiamur, si Dei 
inimicis res prospere succedant. Inimici enim Domini, 
simul atqueglorificati et in altum elati fuerint, deti- 
cientes, tamquam fumus defecerunt. Quando videris 
aliquem Dei inimicum divitem, stipatum satellitibus, 
habentem multos assentatores, noli animum abjicere, 
sed geme, lacrymare , Deum roga , ut eum referat in 


825 
ordinem et numerum amicorum : et quo magis rem 
$uam bene gesserit cum sit inimicus , eo magis eum 
luge. Nam peccatores quidem semper oportet deflere, 
maxime autem quando abundant divitiis, et sunt eis 
res secunda, sicut zegrolantes quando ventri indul- 
gent et inebriantur. Sed sunt quidam, qui his verbis 
auditis, ita misere af(iciuntur, ut propter hzc acerbe 
ingemiscant et dicant, Dignus sum lacrymis, qui nihil 
habeo. Recte dixisti, Qui nihil habes ; non quoniam 
non liabes ea quz ille habuit, sed quoniam rem ducis 
dignam qus beata censeatur, ideo dignus es qui mil- 
lies lugearis. Etenim si quis bona valetudine fruens, 

, teatum judicet aegrotum, etiam in molli cubili jacen- 
tem, iste et illo multo miserior et infelicior , quod 
bonorum suorum nullum habeat sensum. Quod qui- 
dem in bis. quoque videre licet accidere : unde etiam 
'tota nostra vita confunditur et turbatur. Hxc enim 
verba innumerabiles perdiderunt et diabolo tradide- 
Tunt, et iis qui fame tabescunt fecerunt miserabiliores. 
Nam quod qui plura appetunL , sint etiam mendicis 
miserabiliores, ut qui majori et acriori laborent animi 
aegritudine, hinc est perspicuum. 

.Siecitas Antiochie. — Civitatem nostram invasit 
quondam siecitas, et extrema timebant omnes, Deum- 
que rogabant, ut hunc metum solveret : et tunc lice- 
bat videre quod dictum fuit a Moyse, czlum factum 
seneum (Dew. 28. 25), et quotidie exspectari mortem 
omni morte graviorem. Sed cum postea visum esset 
benigno οἱ clementi Deo, przter spem omnem, multa 
alque adeo infinita ex alto cecidit pluvia : et omnes 
$m festum diem agebant, tamquam qui ex ipsis portis 
snortis ascendissent. Sed in tantis bonis et communi 
omnium letitia quidam ex iis, qui valde opulenti 
erant, circuibat moestus et tristis, pra animi zxgritu- 
dine mortuus, et multis causam rogantibus cur in 
communi omnium latitia solus doleret, ne intus qui- 
dem conünere potuit hanc gravem auitni perturbatio- 
mem, sed a morbi punctus tyrannide, causam in 
medium protulit : Cum habeam, inquit, innumeras 
mensuras frumenti, nescio ubi illas deponam. Hunc- 
cine, dic quxso, pro his verbis beatum ducemus, 
pro quibus oportwisset eum obrui lapidibus, qui esset 
quavis fera crudelior, qui esset communis hostis ? 
Quid dicis, o homo? doles quod non pericrint omnes 
"t aurum cogeres ? non audivisti quid dicat Salomon : 
ui (rumenti auget pretium , est populo exsecrandus 
(Prov. 44. 26)? sed circuis communis inimicus bo- 
4orum orbis terrz, et hostis.liberalitati Domini totius 
undi, et mammonz amicus, vel potius servus? An 
non oportebat linguam ilam amputari? non cor 
exstingui quod hxc verba pepererat ? 

$. Vidistin' quomedo aurum non sinat homines 
«£e. homines, sed feras et-daemones ?-Quid enim hoc 
A&iwiie fuerit miserabilius, qui optat quotidie esse fa- 
4nem, υἱ οἱ sit aurum ? Αά contrarium enim ei redit 
animi perturbatio : neque enim laetatur abundantia 
possessionis fructum, sed propter hec ipsum dolet 
quod inlinita possideat. Atqui eum qui multa possi- 
: det, lari oportet : iste autem propter hoc ipsum 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΛΗΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


346 
animo angitur. Viden' quod , sicut dixi, non tantam 
ex przsentibus accipiunt voluptatem qui sunt divites, 
quantam animi sustinent zgritudinem ex iis qu: 
nondum advenerunt? Nam qui frumenti mensuras 
possidebat innumeras , magis dolebat et ingemisce- 
bat, quam qui esuriebat : et qui necessarium quidem 
habebat alimentum, coronabatur et exsultabat et Deo 
agebat gratias ; qui autem tam multa possidebat, zegre 
ferebat, et se periisse existimabat. Non est ergo abun- 
dantia quz efficit voluptatem, sed mens philosophi:e 
dedita. Nam absque ea etiamsi quispiam omnia acce- 
perit, tamquam omnibus privatus efficietur et lamen- 
tabitur. Hic enim, de quo nunc agitur, etiamsi tanto 
quanto voluisset pretio vendidisset qux habebat, 
rursus doluisset quod non pluris vendidisset : et si 
pluris potuisset , rursus aliam quzsivisset exsupera- 
tionem : et si niodium uno aureo venumdedisset, hic 
quoque rursus animi zgritudine fuisset laceratus, 
quod non tanti fuisset semimodius. Si autem ab initio 
non tanti fuit pretium , ne mireris. Nam et qui sunt 
ebrii, non ab initio incenduntur, sed cum multo mero 
fuerint impleti, tunc graviorem accendunt flammam. 
Ergo isti quoque quo plura fuerint complexi, eo in 
majori sunt inopia : et qui plura lucrantur , ii magis 
egent. Hxc autem a me non solum illi dicta sunt, sed 
unicuique eorum qui hoc morbo laborant, et annon: 
pretium augent, proximoque procurant paupertatem. 
Benignitatis enim et humanitatis nusquam apud illos 
est ratio ; sed ubique pecunizx amor venalium tempore 
multos exagitat, ac frumentum et vinum ille quidem 
citius, hic vero vendit tardius ; neuter autem ob curam 
quam publicz rei gerat, sed ille quidem ut plura ac- 
cipiat, hic autem ne pauciora, sic mutato fructu. 

Avearorum Lenacitas. — Nam quoniam plures legis 
Dei magnam non habentes rationem , omnia tenent 
intus inclusa ; aliter eos Deus adducens ad benigni- 
tatem et humanitatem , ut vel ex necessitate aliquid 
boni faciant, majoris damni injicit metum : non sinens 
in maltum tempus durare fructus terre, ut saltem ex 
eorum corruptione damnum timentes, ea vel inviti 
tradant egentibus, qu: domi infossa male servant. 

Verum post hxc etiam sunt quidam adeo inexple- 
biles, ut ne hinc quidem castigentur. Multi certe etiam 
integra dolia exinanierunt, et ne cyathum quidem 
pauperi dederunt , nec pecunie tantillum egentibus, 
acetum autem ex vino factum tetum lumi jecerunt , 
doliaque sua simul cum vino corrupere. Alii autem 
rursus cuni ne offam quidem esurienti impertiissent, 
integras frumenti capsas in fluvium projecerunt : et 
quoniam Deum uon audierunt jubentem dare egenis, 
jubente tinea vel inviti quidquid erat intus effuderunt 
ad exitium et extremum interitum , multuin quidem 
risum, multes autem exsecrationes in suum caput 
simul cum hoc damno attrahentes. Et qu» hic qui- 
dem fiunt simt. ejusmodi : qu:& autem illic, quaenam 
expliearit oratio ? Sicut epim isti a tinea exesum et 
inutile redditum frumentum in fluvios jaciunt : sic 
eos qui hzc fecerunt, propter hoc ipsum inuüles red- 
ditos, projicit Deus in fluvium ignis. Sicut enim fru- 


| 


^S45 
σλουτοῦντα, δορυφορούμενον, χόλαχας ἔχοντα πολ- 
λοὺς, ph χαταπέσῃς, ἀλλὰ στέναξον, δάχρυσον, 
παραχάλεσον τὸν θεὸν, ὥστε αὐτὸν εἰς τοὺς φίλους 
κατατάξαι’ xal ὅσῳ ἂν εὖ πράττῃ ἐχθρὸς ὧν, τοσούτφ 
αὑτὸν μᾶλλον πένθησον. Τοὺς γὰρ ἁμαρτωλοὺς ἀεὶ 
μὲν θρηνεῖν δεῖ, μάλιστα δὲ ὅταν καὶ πλούτου xal 
πολλῆς ἁπολαύωσιν εὐημερίας, καθάπερ τοὺς νοσοῦν- 
τας, ὅταν γαστρίζωνται καὶ μεθύωσιν. Αλλ εἰσί τι- 
νες, οἱ xal τούτων ἀχούοντες τῶν ῥημάτων, οὕτως 
ἁθλίως διάκεινται, ὡς στενάσφειν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς πικρὸν 
xai λέγειν, ὅτι Δακρύων ἄξιος ἐγὼ ὁ μηδὲν ἔχων. 
Καλῶς εἶπες, Ὁ μηδὲν ἔχων, οὐκ ἐπειδὴ οὐχ ἔχεις 
ἅπερ ἐχεῖνος, ἀλλ' ἐπειδὴ μακαριστὸν τὸ πρᾶγμα vo- 
µίζεις * διὸ xal µυρίων ἄξιος ἂν εἴης θρῄνων. Καὶ 
γὰρ εἴ τις Ev ὑγείᾳ ζῶν µαχαρίζοι τὸν ἀἁῤῥωστοῦντα 
καὶ ἓν μαλακῇ στρωμνῇ καταχείµενον, ἐχείνου πολλῷ 
ταλαιπωρότερος καὶ ἀθλιώτερος οὗτος, ὅτι τῶν οἰχείων 
ἀγαθῶν οὐδεμίαν αἴσθησιν ἔχει. Ὁ δὴ xal ἐπὶ τού- 
των ἔστιν ἰδεῖν συμθαῖνον  ὅθεν xai ὁ βίος ἡμῶν 
ἅπας συγχέχυται καὶ τετάραχται. Ταῦτα γὰρ τὰ ῥή- 
µατα µνυρίους ἀπώλεσε, xal τῷ διαδόλῳ προέδωχε, 
καὶ τῶν λιμῷ τηχοµένων ἐλεεινοτέρους ἐποίησεν. 
"Ὅτι γὰρ οἱτοῦ πλείονος ἐφιέμενοι, οὗτοι καὶ τῶν προ- 
σαιτούντων εἰσὶν ἀθλιώτεροι, ἅτε xal µείζονι καὶ δρι- 
µυτέρᾳ ἀθυμίᾳ τούτων χατεχόµενοι, δηλον ἐντεῦθεν. 

Αὐχμὸς χατέλαθἑ ποτε τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν, 
xai πάντες ἔτρεμον ὑπὲρ τῶν ἑσχάτων, xal τὸν θεὸν 
παρεχάλουν λῦσαι τουτὶ τὸ δέος’ xal ἦν ἰδεῖν τότε τὸ 
ὑπὸ Μωῦσέως εἰρημένον, χαλχοῦν τὸν οὐρανὸν γεγε- 
νηµένον, xai θάνατον τῶν ἁπάντων θανάτων χαλε- 
πώτερον χαθ) ἑκάστην προσδοχώµενον τὴν ἡμέραν. 
Ἁλλ' ὕστερον, δόξαν τῷ φιλανθρώπῳ θεῷ, παρ ἑλ- 
πίδα ἅπασαν πολὺς κατεφἐρετο xal ἄπειρος ἄνωθεν 
ὑετὸς, xai πάντες iv πανηγύρει καὶ ἑορτῇ λοιπὸν, 
ἅτε ἐξ αὐτῶν ἀναθάντες τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν. 
13574] Αλλ' ἓν τοσούτοις ἀγαθοῖς xat τῇ χοινῇ πάντων 
εὐφροσύνῃ, τῶν ζαπλουτούντων τις τούτων στυγνὸς 
xai χατηφἠς, ἀποτεθνηχὼς ὑπὸ τῆς ἀθυμίας περιῄει, 
καὶ πο)λῶν τὴν αἰτίαν πυνθανοµένων, δι ἣν ἐν τῇ 
κοινῇ πάντων ἀνθρώπων ἡδονῃ µάνος ἀλγεῖ, οὐδὲ 
χατασχεῖν ἔνδον ἴσχυσε 5b χαλεπὸν τοῦτο πάθος, ἀλλ 
ὑπὸ τῆς τοραννίδος τοῦ νοσήµατος χεντούμενος, εἰς 
μέσον ἐξήνεγχε τὴν αἰτίαν᾽ Μυρία γὰρ µέτρα σίτου 
χεχτηµένος, φησὶν, οὐκ ἔχω πῶς διάθωµαι ταῦτα 
λοιπόν. Ap" οὖν τοῦτον μαχαριοῦμεν, εἰπέ uot, ὑπὲρ 
τούτων τῶν ῥημάτων, ὑπὲρ ὧν καταλεύεσθαι αὐτὸν 
ἔδει, τὸν θηρίου παντὸς ὠμότερον, τὸν χοινὸν ἐχθρόν; 
TU λέχεις, ἄνθρωπε ; ἀλγεῖς ὅτι μὴ πάντες ἀπώλοντο, 
ἵνα σὺ συναγάγῃς χρυσίον., οὐχ ἤχουσας τί φησιν ὁ 
Σολομῶν, Ὁ τιμιουΛκῶν σῖτον, δηµοκατάρατος; 
ἀλλὰ περιέρχῃ χοινὸς ἐχθρὸς τῶν τῆς οἰχουμένης 
ἀγαθῶν, xaX τῇ φιλοτιµίᾳ τοῦ Δεσπότου τῆς οἰχουμέ- 
νης πολέμιος, xal τοῦ μαμωνᾶ φίλος, μᾶλλον ὃξ δοῦ- 
λος: O0 γὰρ ἐχχοπῆναι τὴν γλῶτταν ἑχείνην ἔδει; οὐ 
Υὰρ σθεσθηναι τὴν καρδίαν τὴν ταῦτα τεχοῦσαν τὰ 
ῥήματα; 

η’. Εἶδες πῶς οὖχ ἀφίησιν ἀνθρώπους εἶναι τοὺς 
ἀνθρώπους τὸ χρυσίον, ἀλλὰ θηρία χαὶ δαίμονας; Τί 
Υὰρ ἂν τούτου Υένοιτ’ ἂν ἐλεεινότερον τοῦ πλουσίου, 


IN EPIST. I AD COR, HOMIL. XXXI. 


544 
τοῦ χαθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν εὐχομένου γενέσθαι λιμὸν 
ἵνα αὑτῷ γένηται χρνσίον; Καὶ γὰρ εἰς τοὐναντίον 
αὐτῷ τὸ πάθος περιίσταται λοιπόν οὐδὲ γὰρ yalpst 
τῇ ἀφθονίᾳ τῆς τῶν χαρπῶν χτήσεως, ἀλλὰ δι αὑτὸ 
μὲν οὖν τοῦτο ἀλγεῖ λοιπὸν, ὅτι ἄπειρα αἐχτητα:. 
Καΐτοι τὸν πολλὰ χεχτηµένον χαίΐρειν ἔδει' οὗτος δὲ 
δι αὐτὸ τοῦτο ἀθυμεῖ. Ὁρᾶς ὅτι, ὅπερ ἔλεγον, οὐ 
τοσαύτην ἀπὸ τῶν παρόντων καρποῦνται τὴν fjbovhy 
οἱ πλουτοῦντες, ovy ἀπὸ τῶν µηδέπω προσγεγενη- 
µένων ὑπομένουσι τὴν ἀθυμίαν; Ὁ γὰρ σίτου µυριά- 
δας ἀπείρους χεχτηµένος τοῦ πεινῶντος μᾶλλον Ίλ- 
Yet xal ἔστενε' xai ὁ μὲν την ἀναγχαίαν ἔχων τρη- 
φἣν ἑστεφανοῦτο xal ἑσχίρτα xai ηὐχαρίστει τῷ 
θεῷ' ὁ δὲ τοσοῦτον χεκτηµένος ἑἐδυσχέραινε xai ἁπ- 
ολωλέναι ἑνόμιζεν. 09x ἄρα περιουσία ἑστὶν ἡ τὴν 
ἡδονὴν ποιοῦσα, ἀλλά γνώμη φιλόσοφος" ὡς ταύτης 
ἄνεν, xy τὰ πάντα τις λαθὼν ἔχῃ, ὡς πάντων ἔστε- 
ρηµένος οὕτω διαχεἰσεται xal θρηνῄσει. Ἐπεὶ xai 
οὗτος, περὶ οὗ νῦν ἡμῖν ὁ λόγος, εἰ καὶ τοσαύτης ἁπ- 
έδοτο τιμῆς ἅπερ εἶχεν, ὅσης ἐδούλετο, πάλιν ἂν A- 
γησεν ὅτι μὴ πλείονος, xat εἰ πλείονος ἴσχυσε, πάλιν 
ἂν ἑτέραν ἐζήτησεν ὑπερθολὴν, χαὶ εἰ τὸ µέδιμνον 
ἑνὸς χρυσίου διέθετο, κἀνταῦθα διεχόπτετο πάλιν ὑπὸ 


τῆς ἀθυμίας, ὅτι μὴ τὸ ἡμιμέδιμνον τοσούτου fjv. EL. 


& pij παρὰ τὴν ἀρχῆν τοσούτου fj τιμὴ, μὴ θαυμά- 
σῃς ἐπεὶ καὶ οἱ μεθύοντες οὐχ ἐξ ἀρχῆς ἐμπίπραν- 
ται, ἀλλ᾽ ὅταν πολλοῦ τοῦ ἀχράτου ἐμφορηθῶσι, τότε 
χαλεπωτέραν ἀνάπτονσι τὴν φλόγα. Καὶ οὗτοι τοίνυν 
ὅσῳ ἂν πλείονα περιθάλωνται, τοσούτῳ kv. µείζονε 
ἐνδείᾳ καθίστανται, xa οἱ πλείονα χερδαίνοντες, αὖ- 
τοὶ μάλιστά εἰσιν οἱ πενόμµενοι. [575] Ταῦτα δέ pot 
οὐ πρὸς τοῦτον εἴρηται µόνον, ἀλλά καὶ πρὺς ἔχαστον 
τῶν τὰ τοιαῦτα νοσούντων, χαὶ τῆν τῶν ὠνίων τιμὴν 
ἐπιτεινόντων, χα) τῶν mÀvoloy τὴν πενίαν πραγµα- 
τευοµένων. Φιλανθρωπίας μὲν γὰρ οὐδεὶς οὖδαμοῦ 
λόγος" πανταχοῦ δὲ ὁ τῆς πλεονεξίας ἔρως ἐπὶ τοῦ 
καιροῦ τῆς πράσεως πολλοὺς ἐξάγει, xal αἶτον xal 
οἶνον ὁ μὲν θᾶττο», ὁ δὲ βραδύτερον ἀπέδοτο, οὐδέτε- 
pog μέντοι ἀπὸ χηδεµονίας, ἀλλ ὁ μὲν, ἵνα πλείονα 
λάθῃ, 6 δὲ ἵνα μὴ ἑλάττω, τραπέντος αὐτοῦ τοῦ καρποῦ. 

Ἐπειδὴ γὰρ οἱ πλείους οὗ πολὺν τῶν τοῦ θεοῦ νό- 
p.v. ποιούµενοι λόγον, πάντα ἕἔνδον χαταχλείσαντες 
ἔχουσιν, ἑτέρως αὐτοὺς εἰς φιλανθρωπίαν Σξάγων ὁ 
θεὺς, ἵνα x&v ἀνάγχη τι ποιήσωσι χρηστὸν, μείζονος 
ζημίας ἑνέδαλε δέος, οὐχ ἀφιεὶς εἰς πολὺν διαρχεῖν 


χρόνον τής γῆς τοὺς χαρποὺς, ἵνα κἂν τὴν ἀπὺ τῆς . 


φθηρᾶς δεδοικότες βλάδην, προθῶσι τοῖς δεοµένλις καὶ 
ἄκοντες, ἅπερ olxot χατορύξαντες τηροῦσι χκαχῶς. 
Αλλά γὰρ χαὶ μετὰ ταῦτα οὕτω τινὲς claw. ἅπλη- 
στοι, ὡς μηδὲ ἐντεῦθεν παιδεύεσθαι. Πολλοὶ γοῦν καὶ 
πίθους ὁλοχλήρους ἑχένωσαν, πένητι μὲν οὐδὲ 
χύαθον δόντες, οὐδὲ ἀργυρίου τοῖς δεοµένοις, ὀξίνην 
δὲ Υινόµενον εἰς τὴν γῆν ῥίφαντες ἅπαντα, xal τοὺς 
πίθους αὑτῶν προσδιαφθεῖραντες τῷ καρπῷ. Ἔτεροι 
δὲ πάλιν οὐδὲ µάζης μιᾶς τῷ πεινῶντι µεταδόντες, 
ὁλόχληρα σιτοδοχεῖα εἰς ποταμὸν ἔῤῥιφαν, χαὶ ἔπει- 
δὴ τοῦ Θεοῦ χελεύοντος διδόναι τοῖς δεοµένοις οὐκ 
Ίχουσαν, τοῦ σητὺς ἐπιτάττοντος καὶ ἄχοντθς τὸ 
Ἕνδον ἅπαν ἐξχντλησαν εἰς ἀπώλειαν καὶ φθορὰν 


PI 1 


945 
ἑσχάτην, πολὺν μὲν τὸν γέλωτα, πολλὰς δὲ τὰς ἀρὰς 
χατὰ τῆς ἑαυτῶν χεφαλῆς μετὰ τῆς ζημίας ἔπισπα- 
σάµενοι ταύτης. Καὶ τὰ μὲν ἐνταῦθα, τοιαῦτα τὰ δὲ 
ἐχεῖ τίς παραστήσει λόγος: ᾿Ωάπερ γὰρ οὗτοι νὸν 
, σητόθρωτον ἐνταῦθα σῖτον ἄχρηστον Ὑενόμενον εἰς 
| ποταμοὺς ῥίπτουσιν, οὕτω τοὺς ταῦτα ἐργασαμένους 
, 6 αὐτὸ τοῦτο ἀχρήῄστους Υενοµένους εἰς τὸν τοῦ πυ- 
px ῥίπτει ποταμὸν ὁ θεός. Καθάπερ γὰρ τὸν σἵτον ὁ 
Gh xai ὁ σχώληξ, οὕτω τὰς τούτων ψυχὰς f) ὠμότης 
xa ἡ ἁπανθρωπία διέφαχε. Τούτων δὲ αἴτιον τὸ τοῖς 
παροῦσι προσηλῶσθαι, xal πρὸς τὴν ζωὴν ταύτην 
κεχηνέναι μόνον’ ὅθεν καὶ µυρίας ἀθυμίας µεστοὶ 
γίνονται oi τοιοῦτοι. Κἂν γὰρ ὁτιοῦν εἴπῃς ἠδὺ, 
πάντα ἱχανός ἐστιν ἀφανίσαι τῆς τελευτῆς ὁ φόδος, 
καὶ τέθνηχεν ὁ τοιοῦτος ἔτι ζῶν. Καὶ τὸ μὲν τοὺς 
ἀπίστους ταῦτα πάσχειν, θαυμαστὸν οὐδέν' ὅταν δὲ 
υἱ τοσούτων μυστηρίων ἀπολελαυχότες, καὶ τοσαῦτα 
περὶ τῶν µελλόντων φιλοσοφήσαντες, τοῖς παροῦσιν 
ἐμφιλοχωρῶσι, τίνος ἂν εἷεν ἄξιοι συγγνώµης; Πόθεν 


οὖν γίνεται τὸ τοῖς παροῦσιν ἐμφιλοχωρεῖν; ᾿Απὸ τοῦ. 


τρυφῇ προσέχειν, καὶ λιπαίνειν τὴν σάρχα, καὶ θρύ- 
πτειν τὴν ψυχὴν, xat βαρὺ τὸ φορτίον ἐργάζεσθαι 
xal πολὺ τὸ σχότος xai παχὺ τὸ παραπέτασμα. Ἐν 
γὰρ τῇ τρυφῇ τὸ μὲν κρεΐῖττον δουλοῦται, τὸ δὲ 
Χεῖρον χρατεῖ. xoi τὸ μὲν τυφλοῦται πάντοθεν 
xal σὐρεται πεπηρωμµένον, τὸ δὲ ἄγει xal περι- 
άγει πανταχοῦ, ἐν [270] τῇ τῶν ἀγομένων ὀφεῖλον 
χεῖσθαι τάξει. Καὶ yàp πολὺς ὁ σύνδεσμος τῆς qu- 
χῆς πρὸς τὸ σώμα, τοῦτο τοῦ Δημιουργοῦ µηχανησα- 
µένου, ἵνα μὴ ὡς ἀλλότριον αὐτὸ πε[θωσί τινες μισεῖν. 

9'. 'O μὲν γὰρ θεὸς τοὺς ἐχθροὺς ἐχέλευσε φιλεῖν' ὁ 
δὲ διάδολος τοσοῦτον ἴσχυσεν, ὡς χαὶ τὸ οἰχεῖον σῶμα 
πεῖσαί τινας μισεῖν. "Οταν γὰρ einn, ὅτι τοῦ διαθό- 
λου ἐστὶν, οὐδὲν ἄλλο χατασχευάζει, f| τοῦτο" ὅπερ 
ἑσχάτης ληρωδίας ἑστίν. El γὰρ τοῦ διαθόλου ἐστὶ, 
cl; 4 τοσαύτη συμφωνία, ὡς ἐπιτήδειον αὑτὺὸ πάντο- 
θεν εἰς τὰς τῆς Φιλοσόφου φυχῆς ἑνεργείας χατα- 
σχευάσαι; Καὶ εἰ ἐπιτίδειον, φησὶ, πῶς αὐτὴν τυ- 
φλοῖ; Οὐχὶ τὸ σῶμά ἐστι τὸ τυφλοῦν τὴν φυχὴν, 
ἅπαχε, ἄνθρωπε, ἁλλ᾽ ἡ τρυφή. Τῆς δὲ τρυφῆς πόθεν 
ἐφιέμεθα; Οὐ παρὰ τὸ σῶμα ἔχειν, οὐδαμῶς, ἀλλὰ 
παρὰ προαίρεσιν πονηράν. Τὸ γὰρ σῶμα τροφῆς 
δεῖται, οὗ τρυφῆς , τὸ σῶμα τοῦ τρέφεσθαι χρῄζει, 
οὐχὶ τοῦ διαχόπτεσθαι χαὶ διαῤῥεϊν. 0ὐδὲ γὰρ ψυχᾖ 
µόνον, ἀλλὰ xai αὐτῷ τῷ σώματι τῷ τρεφοµένῳ 
πολέμιον ἡ τρυφή. Καὶ γὰρ ἀσθενέστερον ἀντὶ ἰσχυ- 
pou γίνεται, xal µαλαχώτερον ἀντὶ στεῤῥοῦ, xoi 
ἐπίνοσον ἀντὶ ὑγιεινοῦ, καὶ βαρύτερον ἀντὶ κχούφου, 
παὶ ἁραιότερον ἀντὶ πυκνοῦ, xat αἱσχρὸν ἀντὶ ὡραίου, 
καὶ δυσωδέστερον ἀντὶ εὐώδους, xal ἀχάθαρτον ἀντὶ 
χαθαροῦ, καὶ περιώδυνον ἀντὶ ἀνειμένου, καὶ ἄχρη- 
στον ἀντὶ χρησίµου, xal παλαιὸν ἀντὶ νέου, xal 
«a0pbv ἀντὶ ἰσχυροῦ, καὶ βραδὺ καὶ νωθρὸν ἀντὶ 
φαχέος, χαὶ χωλὸν ἀντὶ ἁρτίου. Καΐτοι εἰ τοῦ διαδό- 
λου fv, οὐχ ἐχρῆν ὑπὸ τῶν αὐτοῦ παραθλάπτεσθαι, 
τῆς χαχίας λέγῳ. 'AJX οὔτε τὸ σῶμα, οὔτε τὰ σιτία, 
τοῦ διαδόλου, &XÀ' fj τρυφῇ µόνη. Διὰ γὰρ ταύτης 
τὰ µυρία ὁ πονηρὸς δαίµων ἐχεῖνος ἀνύει xaxá* 
οὕτω δῆμον ὁλόκληρον ἐξετραχήλισεν: Ελιπάνθη 


S. JOANNIS CHIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


*10 


Tip, qno xal ἐπαχύνθη, xal àxJdarórvOn, xal 
dzx&dáxtrcsv ὁ ἠγαπημένος. Καὶ Σοδόµοις δὲ iv- 
τὲῦθεν ἡ àpyh τῶν χεραυνῶν ἐχείνων ἐγένετο. Καὶ 
τοῦτο δηλῶν ὁ Ἰεζεχιλλ ἔλεγε. Πάὴν τοῦτο τὸ 
ἀνόμημα Σοδόµων, ἓν ὑπερηφανίᾳ καὶ ἐν zAm- 
cporq ἄρτων xal ἐν εὐθηνίαις ἑσπατά Ίων : 
Διὰ τοῦτο xal ó Παῦλος ἔλεγεν' 'H δὲ czacaAoca, 
ξῶσα τέθνηκε. Τί δήποτε; "Οτι ὥσπερ τάρον τὸ 
σῶμα περιφἑρει µυρίοις συνδεδεµένον xaxot;. El δὲ 
τὸ σῶμα οὕτως ἀπόλλνται, πῶς ἡ ψυχἠ διαχείαεται͵ 
πόσου θορύθου, πὀσων χυµάτων, πόσης ζάλης ἁνά- 
πλεως ἔσταις Διά τοι τοῦτο πρὸς πάντα ἄχρηστος 


γίνεται καὶ οὔτε εἰπεῖν, οὔτε ἀχοῦσαι, οὔτε βουλεύ- 


σασθαι, οὔτε τι πρᾶξαι τῶν δεόντων ῥᾳδίως δννί- 
σεται' à)À' ὥσπερ κυβερνήτης, χειμῶνος χρατή- 
σαντος τῆς τέχνης, αὐτῷ τῷ πλοίῳ xal τοῖς ἐπι- 
θάταις ὑποθρύχιος γίνεται, οὕτω καὶ dj ψυχἠ μετὰ 
τοῦ σώματος εἰς τὴν χαλεπὴν τῆς ἀναισθησίας xa- 
ταποντίζεται ἄθυσσον. Καὶ γὰρ χαθάπερ μύλην «wá 
τὴν γαστέρα ἡμῖν ἐνέθηχεν ὁ θεὸς, σύμμετρον αὐτῇ 
δύναμιν δοὺς, xal τάξας µέτρον ῥητὸν, ὅπερ αὐτὴν 
ἀλεῖν δεῖ καθ ἑχάστην ἡμέραν. "Av οὖν τις ἐπιθάλῃ 
πλείονα, ἀχατέργαστα [571] γενόµενα τῷ παντὶ Xv- 
μαίνεται. Ἐντεῦθεν νόσοι xal ἀσθένειαι χαὶ àpop- 
qlat* χαὶ γὰρ οὐκ ἐπίνοσον µόνον, ἀλλὰ xal αἰσχρὰν 
ποιεῖ dj τρυφὴ τὴν καλήἠν. Ὅταν γὰρ ἐρεύγηται 
συνεχῶς &nbr, xal σεσηπότος olvou πνέῃ, xat πλέον 
τοῦ δέοντος ἑρυθαίνηται, χαὶ τὸν προσήχοντα γυναιχὶ 
ῥυθμὸν διαφθείρῃ, xal τὴν εὐχοσμίαν ἀπολέσῃ πᾶ- 
σαν, xai πλαδαρὰ μὲν ἡ σὰρξ Ὑίνηται, ὕφαιμοι δὲ 
xaX διατεταµέναι αἱ βλεφαρίδες, xal πάχος πλέον 
τοῦ δέοντος, xai πολυσαρχία περιττή’ ἐννόησον 
πόση Υίνεται ἐντεῦθεν ἀηδία. Ἐγὼ δὲ καὶ ἱατρῶν 
Ίχουσα λεγόντων, ὅτι πολλοὺς xal πρὸς ὕψος &vabpa- 
μεῖν dj τρυφὴ μάλιστα ἑχώλυσε. Τοῦ γὰρ πνεύματος 
ἐγχοπτομένου τῷ πλήθει τῶν χαταθαλλοµένων xal 
περὶ τὴν τούτων ἑργασίαν ἀσχολουμένου, ὃπερ εἰς 
αὔξησιν ἔδει προχωρεῖν, τοῦτο δαπανᾶται εἰς τὴν 
τῶν περιττῶν ἑἐργασίαν. Tl ἄν τις εἴποι τὰς ποδαλ- 
(lag, τὸ ῥεῦμα τὸ πανταχοῦ πλανώμενον, τὰς ἄλλας 
νόσους τὰς ἐντεῦθεν, τὴν βδελυρίαν ἅπασαν, Οὐδὲν 
γὰρ οὕτως ἀγπδὲς, ὡς γυνὴ πολλὰ σιτουµένη. Διὰ 
τοῦτο ἐν ταῖς πενοµέναις πλείονα τὴν εὐμορφίαν 
ἴδοι τις ἂν, τῶν περιττωµάτων ἀναλισχομένων xai 
οὐχὶ προσπεπλασµένων αὐταῖς, πηλοῦ τινος περιττοῦ 
δίχην, εἰχή xal µάτην. Ἡ γὰρ χαθημερινὴ γυµνασία 
καὶ οἱ πόνοι xal αἱ ταλαιπωρίαι xai ἡ σύμμετρος 
τράπεζα καὶ fj λιτὴ δίαιτα πολλὴν μὲν αὐταῖς τὴν 
εὐεξίαν, πολλὴν δὲ ἐντεῦθεν καὶ τὴν ὥραν παρέχον- 
σιν, El δὲ τὴν ἡδονὴν τῆς τρυφῆς λέγοις, µέχρι τῆς 
φάρυγγος αὐτὴν εὑρήσεις µόνον. Ὁμοῦ τε Yap τὴν 
γλῶτταν παρΏλθε xal ἀπέπτη, πολλὰς ἐναφιεῖσα τὰς 
ἁηδίας. Mtj Υάρ pot χαταχειµένους µόνον τοὺς τρυ- 
φῶντας ἵδῃς, ἀλλ’ ταν αὐτοὺς ἀναστάντας ἴδης, τότε 
παραχολούθησον, xat ὄψει θηρίων μᾶλλον xat ἁλό- 
γων, f| ἀνθρώπων σώματα. "Oder γὸρ χαρηδα- 


Γροῦντας, διατεινοµένους, συνδεδεµένους, χλίνης ὅξο- 


µένους xal στρωμνῖῆς xal ἡσυχίας πολλῆς, xal χαθ- 
ἀπερ iv κλυδωνίῳ πολλῷ ταραττοµένους, καὶ τῶν 


μυ 
mentum tines et vermis , ita istorum animas exedit 
erudelitas et inbumanitas. Horum autem causa esl , 
quod sint affixi presentibus, et ad vitam selum prz- 
seutem inhient : unde etiam (it ut ingenti pleni sint 
animi zgritudine. Nam etiamsi quidvis jucundum et 
suave dixeris , ad omnia delenda sufficit metus mor- 
tis : qui autem est hujusmodi, est mortuus adhuc 
vivens. Et quod infidelibus quidem hzc accidaut, 
hon est mirum : quando autem ii, qui (οἱ et tanta 
yerceperunt mysteria et de futuris tam multa sunt 
philosophati, rebus przsentibus addicti in eis luben- 
ter versentur, quanam fuerint digni venia ? Qui fit 
autem, quod lubenter versentur in presentibus? Ex 
eo quod iucumbant deliciis, carnem saginent, animam 
frangant ac molliant, et grave onus reddant, multas- 
que tenebras et crassum velum obtendant. Nam in 
deliciis quidem id, quod est melius, redigitur in ser- 
vitutem ; quod est autem pejus, dominatum obtinet : 
et illud quidem undique exciecatur, mauncumque ac 
inutilum trahitur ; hoc autem in omnes partes agit et 
circumagit, cum deberet esse in loco et ordine eorum 
qu: aguntur. Est enim magnum anima vinculum cum 
corpore, idque providit et procuravit Opifex, ne tam- 
quam alienum id odisse aliqui persuaderent. 

9. Nam Deus quidem jussit diligere inimicos : dia- 
bolus autem tantum potuit, ut persuaserit aliquibus 
etiam suum corpus odisse. Nam quando dicit id esse 
diaboli , nihil 31iud quam hoc probat : quod est ex- 
tremi delirii. Si enim est diaboli , quis est hujusmodi 
consensus et concordia, ut id reddat omni ex parte 
aptum ad operationes anima, qu: tenetur studio 
philosophiz ? At si est, inquit, aptum, quomodo 
illam exe:xecat ? Non est corpus quod exczcat animam, 
absit , sed delicie. Delicias autem undenam appeti- 
mus? Non utique ex eo, quod corpus habeamus, 
sed ex prava liberi arbitrii electione. Corpus enim 
eget alimento, non deliciis; corpus opus habet ut 
alatur, non ut infringatur οἱ diffluat. Neque euim 
animae tantum , sed etiam ipsi corpori quod alitur , 
liostes sunt delicie. Nam pro robusto fit imbecillius, 
pro firmo mollius, pro salubri valetudinarium, pro 
levi gravius, pro denso rarius, et turpe pro formoso, 
et pro beue olente pejus olens ac feetidum , et pro 
mundo immundum , et dolore agitatum pro remisso , 
inutile pro utili, velus pro novo, putridum pro for- 
ti , tardumque et hebes pro celeri , et claudum pro 
recto et integro. Atqui si esset diaboli, non oporte- 
ret ipsum ab eo Ixdi, a vitio inquam. Sed neque 
corpus, neque cibi sunt diaboli, sed solz delicis. 
Nam per eas sceleratus ille daemon mala. efficit in- 
numerabilia : sic populum integrum pessum dedit. 
Impinguatus est enim, inquit, et. dilatatus, et recalci- 
travit dilectus (Deut. 53. 15). Porro hinc quoque So- 
domis fuit illorum fulminum initium. Quod quidem 
significans | Ezechiel dicebat: Sed hec iniquitas So- 
domorum : in superbia, et in abundantia panis , et in 
rebus secundis οὐ egplebant deliciis ( Ezech. 16. 48 ). 

Quanta mala ez gula oriantur.— Propterea. Paulus 
quoque dicebat : Qum autem in deliciis degit , vi- 


IN EPIST. 1. &D COR. HOMIL. XXXIX. 


516 


vens est moriua (4. Tim. 5. 6). Quarc? Quoniam 
cireumfert corpus tamquam sepulcrum, colligatanm 
malis innumerabilibus. Si autem corpus ita perit, 
quomodo afficietur anima , quanto tumultu, quantis 
fluctibus , quanta tempestate erit referta ? Propterea 
quidem certe ad omnia sit inutilis, et nec dicere, nec 
audire, neque consultare neque aliquid agere eorum 
qua decet facile poterit: sed sicut gubernator , sí 
tempestas vicerit artem , cum ipsa nave et vectori- 
bus subtnergitur : ita etiain anima cum corpore de- 
mergitur in gravem abyssum insensibilitatis. Nam 
Sicut quamdam molam Dcus nobis ventreim indidit, 
datà congruenti et moderata facultate, et certa con- 
stitutà mensura , quam ipsum oportej quotidie mo- 
lere. Si quis ergo plura injiciat, ea non confecta uni - 
verso exitium afferunt. llinc morbi et imbecillitates 
et deformitates : non enim solum morbidam , sed et 
turpem faciunt delicix:: eam quae pulchra erat. Quan- 
du enim injucunda assidue eructat , et putridum vi- 
num spirat, et plus quam par sit rubescit, et eum 
qni mulieri convenit ornatum corrumpit, omnemque 
perdit decorem et honestatem ; et flaccida quidem 
fit caro, sanguinea autem et intensa supercilia , et 
major quam par sit crassitudo, el supervacanea car- 
nis excrescentia : cogita quanta hinc sit insuavitas et 
molestia, Audivi quoque inedicos dicentes , multis 
impedimento fuisse delicias ne proceriore essent sta- 
tura. Nam cum intersecetur spiritus inultitudipe 99- 
rum ^u: dejiciuntur, et occupetur in iis conficien- 
dis, quod oportebat ad augmentum procedere , id 
in supervacaneorum insumitur confectione. Quid di- 
xeris de pedum doloribus, de rtheumate quod ober- 
rat in omnes partes, quid de aliis morbis qui hine 
oriuntur , et aliis abominandis? Nihil est eniin :2 que 
injucundum et insuave ut mulicr , que multa come- 
dit. Propterea in paupercutis videris majorem formae 
pulchritudinem , dum consumuntur excrementa , et 
non adhzrent neque frustra adjiciuntur ipsis instar 
luti supervacanei. Nam quotidiana exercitatio , labo- 
res, afflictiones, mensa moderata et tenuis vite ra- 
tio, multam eis pr:ebent honam habitudinem, et hinc 
quoque magnam pulchritudinem. Si autem obtendas 
deliciarum voluptatem, eam invenies solum usque ad 
gulam : nam simul atque linguam praeteriit , avolat, 
multas immittens molestias. Ne mihi eniin solum ac- 
cumbentes videas eos qui vivunt in deliciis, sed quan- 
do videris eos surrexisse, tunc sequere, et videbis 
magis esse ferarum et brutorum corpora, quam ho- 
minum. Videbis enim capite gravatos, pandiculantes, 
colligatos , lecto opus habentes, stragulis et multa 
quiete , et tamquam in multis undis fluctibusque ja- 
etatos et perturbatos , et iis qui servent opus haben- 
tes, cupientesque in illo esse statu, in quo erant 
priusquam disrumperentur. Tamquam enim gravidze 
mulieres , ita gravati ventres cireumferunt, el vix in- 
grediuntur, vix aspiciunt, vix loquuntur, et vix 
omnia. Quod si conugerit eos parum. dormire , ab- 
surda rursus vident somnia , οἱ referta visis inmume- 
rabilibus. Quid rursus dixeris de alia illorum insania, 


947 
de re, inquam, venerea? Nam ea quoque ex hoc 
fontà manat : et sicut equi in feminas furore perciti , 
ita ebrietatis estro stimulati, omnes insiliunt , sto- 
lidius οἱ furiosius quam illi exsultantes, et multa 
alia indeeore facientes, quz nefas quidem esi dicere. 
Neque enim sciunt ea, qux: patiuntur, neque quie 
agunt. Sed non est ejusmodi is qui non dat operam 
deliciis ; sed sedet in portu , aliorum videns naufra- 
gia, et pura perpetuaque fruitur voluptate, eam quie 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINÓP. 


343 
libero homini convenit vitam agens. Hzc ergo scien- 
tes, fugiamus mala convivia deliciarum et mensam 
teneamus tenuem : ut et anima el corpore bene af- 
fecti, omnem operemur virtutem, et bona futura as- 
sequamur , gratia et benignitate Domini nostri Jesu 
Christi , quicum Patri unaque Spiritui sancto gloria, 
imperium, honor, nunc et semper, et in secula 
sxculorum. Amen. 


PEE UD DUUM A. A Ln nn lll OOMMEMEMEMMEDEDEUEEMEMEDEEEMEEEEMEDLLZIZIIZEIEILEEZEZEEÉMEENEEUIEI FLENTES 


HOMILIA XL. 


Cap. 15. v. 29. Alioqui quid facient qui baptizantur 
pro moriuis, si omnino mortui non resurgunt? quid 
et baptizantur pro illis ? 

4. Marcionistarum ritus. — Aliud rursum caput 
aggreditur , aliquando quidem ex iis quae Deus facit ,. 
aliquando autem ex iis qua ipsi agunt, probaus ea 
qua dicuntur. Est autem hoc ad defensionem non 
parvum argumentum , quando eos qui contradicunt , 
adducit testes eorum quz dicuntur , per ea quz fa- 
ciunt, Quid est ergo quod dicit? an vultis primum 
dicam, quomodo hauc dictionem adulterant qui more 
bo laborant Marcionis? Atque scio quidem fore ut 
risum mulitutn moveam ; verum etjam propterea ma- 
xime dieani, ut illorum morbum magis fugiatis. Nam 
postquam catechumenus quispiam apud eos excesserit, 
sub lecto mortui absconso aliquo vivente, accedunt ad 
moriuum et alloquuntur rogantque velitne accipere 
baptismum : deinde illo nihil respondente , qui est 
abscunsus inferne, pro illo dicit se velle baptizari ; 
el sic eum baptizant pro eo qui excessit , perinde ac 
si in seena Iuderent : tantuin valuit diabolus in igna- 
vorum animis. Deinde cuim accusantur, adducunt hoc 
verbuu , dicentes Apostolum dixisse, Qui baptizantur 
pro mortuis. Vidistin' magnam irrisionem? convenilne 
adversus ea disceptare? Ego quidem non arbitror : 
nisi disserere oporteat cum furentibus pro iis que lo- 
quuntur delirantes. Ut nemo autem capiatur ex sim- 
plicieribus, necesse cst ut hanc quoque disceptationem 
adversus eos instituamus. Nam si hoc diceret Paulus, 
cnr minatus est Deus ei qui non baptizatur ? non po- 
test enim fleri ut quispiam deinceps nou baptizetur , 
hoc excogitato. Alioqui vero non est culpa ejus qui 
excessit, sed ejus qui vivit. Quibusnam autem dixit , 
INisi comederitis carnem meam, et biberitis meum san- 
guinem , non. habebitis vitam in vobis ( Joan. 6. 54 )? 
vivigne an mortuis, dic qu:eso? et rursus , Nisi quis 
regeneratus fuerit ex aqua et Spiritu , non potest videre 
reynum Dei ( 1d. 5. 5) * Si enim hoc permittitur , 
nec opus est voluntate et instituto ejus qui accipit , 
nec assensu ejus qui est in vita ; quid vetat quominus 
et ethnici et Judai sic fiant fideles, aliis post illorum 
decessum pro illis hace facientibus? Sed ne aranearuin 
telas amplius conscindentes, inaniter laboremus , age 
hujus dictionis vim explicemus. Quid ergo dieit Pau- 
Jus ? Vobis primum, qui mysteriis estis iuitiati , volo 
in memoriam revocare eam dictionem , quam in illa 
vespera jubent vos dicere qui mysterio initíant , et 


tunc quid dicat Paulus explicabo : sic enim hoc quo- 
que vobis erit dilucidius. Nam post alia omnia boc 
addimus , quod nunc dicit Paulus. Et volo quidem 
aperte hoc dicere : non audeo autem propter eos qui 
non sunt initiati : ji enim expositionem nobis faciunt 
difliciliorem, ut qui nos cogant vel non aperte dicere, 
aut eis arcana enuntiare. Sed tamen dicam , quoad 
ejus a me fleri poterit, tecte et adumbrate. Nam post 
mysticorum illorum et terribilium verborum enuntia- 
tionem, et horreudas regulas dogmatum, qu:e e czelo 
sunt demissa, hoc quoque in fine addimus , quando 
sumus baptizandi , jubentes dicere , Credo in resur- 
rectionem mortuorum : et in hac fide baptizainur. 
Postquam enim hoc confessi sumus cum aliis, tunc 
demittimur in fontem sacrorum illorum fluentorum. 
Που ergo in memoriam revocans dicebat Paulus , Si 
non est resurrectio, cur baptizaris pro mortuis ? id est, 
pro corporibus. Propter lioc enim baptizaris, mortui 
corporis credens resurrectionem , nempe quod non 
maneat mortuum. Et tu quidem per verba dicis mor- 
tuorum resurrectionem : sacerdos autem tamquam in 
quadam imagine, qu:e credidisti et per verba es con- 
fessus , etiam per res ipsas ostendit. Quando absque 
signo credis, tuuc tibi etiam praebet signum : quando 
quie tua sunt feceris, tunc Deus quoque te reddit 
certiorem. Quomodo? Per aquam. Baptizari enim 
et demergi, deinde surium remeare et emergere, est 
symbolum seu signum descensus ad inferos et inde 
ascensus. Quamobrem Paulus quoque baptismum se- 
pulerum vocat, dicens : Consepulti enim sumus cum 
illo per baptismum in mortem (Rom. 6..4). Ex eo autem 
rem futuram quoque facit credibilem , corporum, in- 
quam, resurrectionem. Est enim longe majus peccata 
delere, quam corpus suscitare. Et hoc enuntiaus 
Christus dicebat : Quid enim est facilius dicere, Remit- 
[untur tibi peccata, an dicere, Tolle grabbatum tuum et 
ambula ( Matth. 9. 5. 6 )? lllud quidein , inquit , est 
difficilius : quoniam autem id minus creditis, ut qnod 
non sit evidens , et quod est facilius pro difficili ha- 
betis, nempe potestatis mex ostensionem ; ne hoc 
quidem indicium recusabo vobis exhibere. Tunc dicit 
paralytico, Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum 
iuam. ! | 

3. Et quomodo est, inquies, difücile, cum hoe - 
possint facere et reges et principes? adulteros enim et 
homicidos illi dimittunt. Ludis, o homo, hzc dicens : 
nam sonis quidem Deus potest peccata remittere ; 


MW 


διασωζόντων δεοµενους, xal ἐπιθυμοῦντας τῆς xa- 
ταστάσεως ἐἑχείνης, ἓν ᾗ πρὶν f| διαῤῥαγῆναι σαν. 
Καθάπερ γὰρ αἱ χύουσαι τῶν γυναιχῶν, οὕτω βαρού- 
µενοι τὰς Υαστέρας περιφέρονται, xal μόλις ἔπι- 
θἀΐνουσι, χαὶ μόλις βλέπουσι, χαὶ μόλις φθέγγονται, 
xai πάντα μόλις. "Av δὲ μιχρὸν αὐτοὺς τύχῃ χατα- 
δαρθεῖν, ὀνείρατα πάλιν ἄτοπα xal µυρίων γέµοντα 
φαντασιῶν ὁρῶσι. Τ{ ἄν τις εἴποι τὴν ἑτέραν τούτων 
µανίαν, τὴν τῶν ἀφροδισίων λέγω; Καὶ γὰρ χαὶ αὕτη 
τὰς πηγὰς ἐντεῦθεν ἔχει: xal χαθάπερ ἵπποι θηλυ- 
μανεῖς, οὕτω τῷ οἵστρῳ τῆς µέθης χεντούμενοι, 
πᾶσιν ἐπιπηδῶσιν, ἁλογώτερον xai μανικώτερον 
ἐχείνων σχιρτῶντες, xai πολλὰ ἕτερα ἀσχημονοῦντες, 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XL. 


318 


ἃ μηδὲ εἰπεῖν θέµις. Οὐδὲ γὰρ ἴσασι λοιπὸν οὔτε & 
πάσχουσιν, οὔτε ἃ πράττονσιν. ᾽Αλλ' οὐχ ὁ μὴ τρυ- 
φῶν, τοιοῦτος' ἀλλ᾽ kv λιµένι χάθηται τὰ ἑτέρων ὁρῶν 
ναυάγια, xaX ἡδονῆς ἀπολαύει χαθαρᾶς χαὶ διαρχοῦς, 
τὴν ἐλευθέρῳ προσῄκουσαν ζωὴν µετιών. Ταῦτ᾽ οὖν 
[378] εἰδότες, φύγωμεν τὰ πονηρὰ τῆς τρυφῆς συµ” 
πόσια, xal λιτῆς ἀντεχώμεθα τραπέζης, ἵνα xat τὴν 
Φυχὴν χαὶ τὸ σῶμα có διαχείµενοι, πᾶσάν τε έργα 
σώμεθα ἀρετὴ», xal τῶν µελλόντων ἐπιτύχωμεν 
ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμῆ, νῦν xat ἀξὶ, xai εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 





OMIAIA Μ’. 


Ἐπεὶ τί zovicovcu οἱ βαπτιζόµενοι ὑπὲρ cov 
v&xpov, εἰ ὅ-ῖως γεκροὶ οὐκ ἐγείρονται; tí καὶ 
βαατίζονται ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; 

α’. Ἑτέρῳ πάλιν ἐπιχειρεῖ κεφαλαίῳ, ποτὲ μὲν ἐξ 
ὧν ὁ θεὺς ποιεῖ, ποτὲ δὲ ἐξ αὐτῶν ὧν πράττουσι, τὰ 
λεγόμενα κατασχευάζων. Οὐ μικρὸν δὲ xal τοῦτο εἰς 
συνηγορίαν διχαίωµα, ὅταν τοὺς ἀντιλέγοντας αὐτοὺς 
μάρτυρας παραγάγη, δι ὧν ποιοῦσι, τῶν λεγομένων. 
Τί οὖν ἐστιν ὃ φησιν; 1] βούλεσθε πρῶτον εἴπω, πῶς 
παραποιοῦαι thv ῥῆσιν ταύτην οἱ τὰ Μαρχίωνος vo- 
σοῦντες; Καὶ οἶδα μὲν ὅτι πολὺν χινῄήσω Ὑέλωτα, 
πλὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα ἐρῶ, ἵνα µειζόνως 
αὐτῶν φύγητε τὴν νόσον. Ἐπειδὰν γάρ τις χατηχού- 
µενος ἀπέλθῃ παρ' αὐτοῖς, τὸν ζῶντα ὑπὸ τὴν χλίνην 
τοῦ τετελευτηχότος χρύψαντες, προσίασι τῷ νεχρῷ 
xai διαλέγονται xal πυνθάνονται, εἰ βούλοιτο λαθεῖν 
τὸ βάπτισμα εἶτα ἐχείνου μηδὲν ἀποχρινομένου, ὁ 
χεχρυμµένος χάτωθεν ἀντ' ἐχείνου φησὶν, ὅτι δὴ 
βούλοιτο βαπτισθῆναι ΄ xal οὕτω βαπτίζουσιν αὐτὸν 
ἀντὶ τοῦ ἀπελθόντος, χαθάπερ ἐπὶ τῆς σχηνῆς παί- 
ζοντες * τοσοῦτον ἴσχυσε ταῖς τῶν ῥᾳθύμων ψυχαῖς ὁ 
διάθολος. Elta ἐγχαλούμενοι, τουτὶ παράχουσι τὸ 
ῥῆμα λέγοντες, ὅτι xol ὁ ᾽Απόστολος εἴρηχεν Οἱ 
βαπτιζόµενοι ὑπὲρ τῶν γεκρῶν. Εΐδες τὸν χαταγέ- 
λωτα τὸν πολύν; ἄρ᾽ οὖν πρὸς ταῦτα ἀντειπεῖν ἄξιον ; 
Οὐὑκ ἔγωγε οἶμαι» πλὴν εἰ μὴ καὶ τοῖς µαινοµένοις, 
ὑπὲρ ὧν παραπαΐοντες φθέγγονται, διαλέγεσθαι δεῖ. 
"Iva δὲ μηδεὶς τῶν σφόδρα ἀφελεστέρων ἁλῷ, àvav- 
χαῖον ὑπομεῖναι xal τὴν πρὸς τούτους ἀντίῤῥησιν, 
Ei γὰρ τοῦτο ἔλεγε Παῦλος, τίνος ἕνεχεν ἡπείλησεν 
ὁ c5; τῷ μὴ βαπτιζοµένφ. Οὐ γὰρ ἔστι τινὰ μὴ 
βαπτισθῆναι λοιπὸν ἐπινοηθέντος τούτου ἄλλως δὲ 
τὸ ἔγχλημα οὐχέτι παρὰ τὸν ἀπελθόντα γίνεται, ἀλλὰ 
παρὰ *bv ζῶντα. Τίσι δὲ ἔλεχεν, Ἐὰάν μὴ φάγητέ 
µου τὴν σάρκα, καὶ πίητέ µου τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε 
ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς ; τοῖς ζῶσιν, 1| τοῖς τετελευτηκόσιν, 
εἰπέ pot, xai πάλιν, "Av. µή τις ἀναγενγηθῇ ἐξ 
ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ δύναται ἰδεῖν τὴν βα- 
σιείαν τοῦ 650v; Ei γὰρ τοῦτο ἐφεῖται, xal οὐ 
Xotla γνώμης τῆς τοῦ λαμθάνοντος, οὐδὲ συγχατα- 
θέσεως τῆς ἐν τῷ Cv, τί χωλύει καὶ Ἕλληνας xat 
Ἱουδαίους οὕτω γενέσθαι πιστοὺς, ἑτέρων μετὰ τὴν 
τελευτὴν ἑχείνων ὑπὲρ ἐχείνων ταῦτα ποιούντων; 
'AXA! ἵνα μὴ ἐπιπλέον τὰ ἀραχνίδια διαχόπτοντες 
ματαιοπονῶμεν, φἑρε τῆς ῥήσεως ταύτης τὴν δύ- 
ναµιν [579]. ὑμῖν ἀναπτύξωμεν. TÉ οὖν φησιν ὁ 
Παῦλος; Πρῶτον δὲ ἀναμνῆσαι βούλαμαι τοὺς µεμνη- 


µένους ὑμᾶς ῥήσεως, ἣν κατὰ τὴν ἑσπέραν ἑχείνην 


ol μυσταγωγοῦντες ὑμᾶς λέχειν χελεύουσι, καὶ τότε 
ἐρῶ xai τὸ τοῦ Παύλον οὕτω γὰρ ὑμῖν xai τοῦτο 
ἔσται σαφέστερον. Μετὰ γὰρ τὰ ἄλλα πάντα τοῦτο 
προστίθεµεν, à vov ὁ Παῦλος λέγει. Καὶ βούλομαι 
μὲν σαφῶς αὑτὸ εἰπεῖν, οὗ τολμῶ δὲ διὰ τοὺς ἁμνή- 
τους * οὗτοι γὰρ δυσχολωτέραν ἡμῖν ποιοῦσι τὴν ἐξ- 
ἠγησιν, ἀναγχάζοντες ?| μὴ λέγειν σαφῶς, f) εἰς αὖ- 
τοὺς ἐχφέρειν τὰ ἁπόῤῥητα, Πλὴν ἀλλ' ὡς ἂν οἷός τε 
ὦ, συνεσχιασµένως Ep. Μετὰ γὰρ τὴν ἀπαγγελίσν 
τῶν μυστιχῶν ῥημάτων ἑχείνων xal φοθερῶν, xal 
τοὺς φριχτοὺς χανόνας τῶν ἐκ τοῦ οὑρανοῦ χατενεχ- 
θέντων δογμάτων, xa τοῦτο πρὸς τῷ τέλει προστί- 
θεµεν, ὅταν µέλλωμεν βαπτίζειν, χελεύοντες λέγειν, 
τι Πιστεύω εἰς νεχρῶν ἀνάστασιν, καὶ ἐπὶ τῇ πίστει 
ταύτῃ βαπτιζόµεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ὁμολογῆσαι τοῦτο 
μετὰ τῶν ἄλλων, τότε χαθιέµεθα εἰς την mr, rhv τῶν 
ἱερῶν ναµάτων ἑχείνων. Τοῦτο τοίνυν ἀναμιμνῄῆσχων 
ὁ Παῦλος ἔλεχεν' El μὴ ἔστιν ἀνάστασις, τί xal 
βαπτ(ζῃ ὑπὲρ τῶν νεκρῶ»; τουτέστι, τῶν σωμάτων, 
Καὶ γὰρ ἐπὶ τούτῳ βαπτίζῃ, τοῦ νεκροῦ σώματος 
ἀνάστασιν πιστεύων, ὅτι οὐχέτι μένει vexpóv. Kat 
σὺ μὲν διὰ τῶν ῥημάτων Ἀέχεις νεχρῶν ἀνάατασιν ᾿ 
ὁ δὲ ἱερεὺς, ὥσπερ ἐν εἰχόνι τιν, ἅπερ ἑπίστευσας 
xai διὰ τῶν ῥημάτων ὡμολόγησας, δείχνυσί σοι καὶ 
διὰ τῶν πραγμάτων αὐτῶν. "Οταν χωρὶς σηµείοα 
πιστεύῄῃς, τότε σοι xal τὸ αημεῖον παρέχει ' ὅταν τὰ 
σαυτοῦ ποιἠσῃς, τότε xal ὁ θεός σε πληροφορεῖ. 
Πῶς xai «ivt τρόπῳ; Διὰ τοῦ ὕδατος. Τὸ γὰρ βαπτί- 
ζεσθαι xal χαταδύεσθαι, εἶτα ἀνανεύειν, τῆς εἷς 
&5ou χαταθάσεώς ἐστι σύμθολον xal τῆς ἐχείθεν 
ἀνόδου. Διὸ xat τάφον τὸ βάπτισμα ὁ Παῦλος καλεῖ 
λέγων, Συνετάφηµεν οὖν αὑτῷ διὰ τοῦ faxtí- 
σµατος εἰς τὸν θάνατον. ᾽Απὸ τούτου καὶ τὸ μέλ- 
λον ἀξιόπιστον ποιεῖ, τῶν σωμάτων λέγω τὴν ἀνά- 
στασιν. Τοῦ γὰρ σῶμα ἀναατῆσαι πολλῷ μεῖκον τὸ 
ἁμαρτήματα ἀφανίσαι. Καὶ τοῦτο ὁ Χριστὸς ἆποφαι- 
νόµενος, ἔλεγεν, Τί γάρ ἐστι εὐκοπώτερον εἰπεῖνε 
Ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ΑἉρον τὸν 
xpá66atór σου, xal περιπάτει; Τὸ μὲν δνσχο- 
λώτερον ἐχεῖνο, φησίν» ἐπειδὴ δὲ ἀπιστεῖτε ἅτε 
ἁδήλῳ ὄντι, xaX τὸ εὐχολώτερον ἀντὶ δυσχόλου ποιεῖ- 
σθε τῆς ἐμῆς δυνάµεως ἁἀπόδειξιν, οὐδὲ τοῦτο παρ” 
αιτήσοµαι παρασχεῖν ὑμῖν τὸ δεῖγμα. Τότε «λέγει 
τῷ παρα υτικφ' ᾿Εγερθεὶς ἄρον τὴν xAiynv σου, 
xal ὕπαγε εἰς τὸν olxór σου. 
B'. Καὶ πῶς τοῦτο δύσχολον, φησὶν, ὅταν xat Baet- 
λεῦσι xat ἄρχουσι δυνατὸν ᾗ; xal γὰρ μοιχοὺς xal 
ἀνδροφόνους ἀφιᾶσιν ἐχεῖνοι. Ταΐδεις, ἄνθρωπε, 


$49 


ταῦτα Àivov: ἁμαρτήματα μὲν γὰρ ἀφεῖναι póvo 
Θεῷ δυνατόν ' ἄρχοντες δὲ χαὶ βασιλεῖς, χἂν µοι- 
χοὺς, χᾶν ἀνδροφόνους ἀφῶσι, τῆς μὲν χολάσεως τῆς 
παρούσης ἁπαλλάττουσι,[ὀ8θ]τὴν 6$ ἁμαρτίαν αὐτῶν 
οὐχ ἐχχαθαίρουσι’ χᾶν εἰς ἀρχὰς ἀγάγωσι τοὺς ἀφεθέν- 
τας, χἂν αὐτὴν περιδάλωσι τὴν ἁλουργίδα, xàv τὸ 
διάδηµα ἐπιθῶσιν, ἀλλὰ βασιλέας μὲν ἐποίησαν ἂν 
οὕτω, τῆς δὲ ἁμαρτίας οὐχ ἂν Ἰλευθέρωσαν' θεὸς 
Υὰρ µόνος τοῦτο ποιεῖ. "O 5t καὶ ἓν τῷ λουτρῷ τῆς 
παλιγγενεσίας ἐργάζεται' αὐτῆς Yàp ἄπτεται τῆς 
ψυχῆς J| χάρις, χάκεῖθεν ποόῤῥιζον ἀνασπᾷ τὴν 
ἁμαρτίαν. Arx δη τοῦτα τοῦ μὲν ὑπὸ βασιλέως ἀφ- 
εθέντος ῥυπῶσαν τὴν ψυχὴν ἔστιν ἰδεῖν, τὴν δὲ τοῦ 
βαπτισθέντος οὐχέτι, ἀλλ αὐτῶν τῶν ἡλιαχῶν ἀχτί- 
νων χαθαρωτέραν, xat ota ἐξ ἀρχῆς γενντθεῖσα ὧν, 
μᾶλλον δὲ xat ἐχείνης ἀμείνω πολλῷ; Πνεύματος γὰρ 
ἁπρλαύει τοῦ πανταχόθεν αὐτὴν πυροῦντος xal τὴν 
ἀγμυσύνην ὀπιτείνοντος. Καὶ ὥσπερ σίδηρον fi 
χρυσὸν ἀναχωνεύων, χαθαρὸν xai χαινὸν ἄνωθεν 
ποιεῖς' οὕτω δη xat τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὥσπερ ἓν 
χωνευτηρίῳ τῷ βαπτίσµατι ἀναχωνεῦον αὐτὴν, xal 
δαπανῶν τὰ ἁμαρτήματα, χρυσίου παντὸς χαθαροῦ 
χαθαρώτερον ἀποστίλθειν παρασχενάζει. Καὶ τὴν 
τῶν σωμάτων δὲ ἀνάστασιν ἀξιόπιστον χἀντεῦθέν 
σοι πάλιν δείχνυσιν οὖσαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ ἁμαρτία 
τὸν θάνατον εἰσήγαγε, τῆς ῥίζης ξηρανθείσης, οὐδὲν 
δεῖ λοιπὸν ἀμφιδάλλειν ὑπὲρ «fc τοῦ χαρποῦ ἁπ- 
ωλείας. Διὰ τοῦτο πρότερον εἰπὼν ἁμαρτιῶν ἄφεσιν, 
τότε ὁμολογεῖς χαὶ νεκρῶν ἀνάστασιν, ἐντεῦθεν xal 
εἰς ἐχεῖνο χειραγωγούμενος. Eliza ἐπειδῃη οὐχ ápxst 
τὸ ὄνομα τῆς ἀναστάσεως δεῖξαι τὸ πᾶν (πολλοὶ γὰρ 
ἀναστάντες πάλιν ἀπῆλθον, ὡς οἱ ἐν τῇ Παλαιᾷ, ὡς 
Λάξαρας, ὣς οἱ ἓν τῷ χαιρῷ τοῦ σταυροῦ), χελεύει 
λέχειν, Καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἵνα μηχέτι θάνατον 
ὑποκταύσῃ τις μετὰ την ἀνάστασιν ἐχείνην. Τούτων 
τοίνυν τῶν ῥημάτων ἀναμιμνήσχων ὁ Παῦλός φησι’ 
Τί ποιήσουσιν ot βαπτιζόµενοι ὑπὲρ τῶν νεχρῶν; 
Ei γὰρ μὴ ἔστιν ἀνάστασις, qnot, oxnvh τὰ ῥήματα 
ταῦτα" οἱ μὴ ἔστιν ἀνάστασις, πῶς αὐτοὺς πείθοµεν 
πιστεύειν, ἅπερ οὐ διδόαµεν; ὥσπερ ἂν εἵ τις 
χελεύω» γραμματεῖον ἐχθέσθαι ὅτι τὸ χαὶ τὸ ἔλαδε, 
µηχέτι ὄφη τὰ ἑγγραφέντα, εἶτα μετὰ τὴν ὑπογρα- 
qv ἀπαντοίη τὰ ἐγγεγραμμένα. Τί γὰρ ποιῆσει 
λοιπὸν ὁ ὑπογράψας, ὑπεύθυνον μὲν δαυτὸν ποιῄσας, 
οὗ λαθὼν δὰ ἅπερ ὡμολόγησεν εἱληφέναι; Τοῦτο γὰρ 
xai ἐνταῦθα λέγει περὶ τῶν βαπτιζομένων. TL modf- 
σουσιν ol βαπτιζόμενοι, φησὶν, ὑπογράψαντες μὲν 
ἀνάστασιν σωμάτων νεχρῶν, eb λαμθάνοντες δὲ, 
ἀλλ ἁπατώμενοι; tl δὲ ὅλως χαὶ τῆς ὁμολογίας ταύ- 
της ἔδει, εἰ τὸ ἔργον μὴ εἴπετο; Τί καὶ ἡμεῖς κινδυ- 
φεύομιεχ πᾶσαν ὥραν; Καθ ἡμέραν ἀποθνήσκω, 
yh τὴν ὑμετέραν καύχησυ., ἢν Exo. ἐν Χριστῷ 
"I[ncov. "Opa πάλιν πόθεν ἐπιχειρεῖ κατασχευάσαι 
τὸ δόγµα, ἀπὺ τῆς οἰχείας φήφου, μᾶλλον δὲ οὗ τῆς 
αὑτοῦ µόνον, ἀλλὰ χαὶ τῆς τῶν λοιπῶν ἁποστόλων, 
Οὁ μικρὸν δὲ xaX τοῦτο τὸ τοὺς διδασχάλους εἰσάγειν 
σφόδρα πεπληροφορηµένους, xai τοῦτο δειχνύντας 
οὐ διὰ λόγων µόνον, ἀλλά χαὶ bU αὐτῶν τῶν πρα- 
 Υμάτων. Διὰ δὴ τοῦτο οὗ λέγε. ἁπλῶς, ὅτι Καὶ ἡμεῖς 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


250 
πεπείσµεθα᾽ οὐδὲ [981] γὰρ fpxtt τοῦτο πεῖσαι 
μόνον’ ἀλλὰ χαὶ τὴν διὰ τῶν πραγμάτων ἀπόδειξιν 
παρέχεται" ὡς ἂν el ἔλεγε, Ῥήμασι ταῦτα ὁμολογεῖν 
οὐδὲν ἴσως ὑμῖν δοχεῖ θαυμαστὸν εἶναι, εἰ δὲ καὶ τὴν 
ἀπὸ τῶν ἔργων ὑμῖν παράσχοιµεν φωνὴν, τί πρὸς 
«0010 ἔχοιτε ἀντειπεῖν» ᾿Ακούσατε τοίνυν, πῶς xal 
διὰ τῶν χινδύνων ταῦτα χαθ) ἑχάστην ὁμολογοῦμεν 
τὴν ἡμέραν. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἐγὼ, ἀλλ, Ημεῖς, πα- 
ῥραλαμθάνων πάντας ὁμοῦ τοὺς ἁποστόλους, xal 
ταύτῃ µετριάζων τε xal ἀξιόπιστον ποιῶν vov λόγον. 
Τ{ γὰρ ἂν ἔχοιτε εἰπεῖν; ὅτι ἁπατῶμεν ὑμᾶς ταῦτα 
χηρύττοντες, xal κχενοδοξίας ἕνεχεν δογματἰζομεν ; 
Ἁλλ' οὐκ ἑῶσι ταῦτα Φησίζεσθαι οἱ κίνδυνοι τίς 
γὰρ ἂν ἕλοιτο χινδυνεύειν διηνεκῶς εἰχῆ καὶ µάτην» 
Aib xaX ἔλεγε' Τί xal ἡμεῖς κινδυνεύοµεν πᾶσαν' 
ὥραν; El γὰρ καὶ Σλοιτό τις διὰ χενοδοξίαν, ἅπαξ 
xaX δεύτερον τοῦτο αἱρήσεται, οὐχὶ πάντα τὸν βίον, 
χαθάπερ ἡμεῖς' ἡμεῖς yàp τὴν ζωὴν ἅπασαν εἰς 
τοῦτο χατεστησάµεθα. Καθ' ἡμέραν ἀποθνήσκω, 
Yn τὴν ὑμετέρα» xabxnctr, ἣν ἔχω ἐν Χριστῷ 
"Incov: χαύχησιν ἐνταῦθα τὴν αὐτῶν προχοπὴν λέ- 
γων. Ἐπειδὴ yàp πολλοὺς ἔδειξε τοὺς κινδύνους 
ὄντας, ἵνα μὴ δόξη ὡς ἀποδυρόμενος ταῦτα λέγειν, 
Οὐ µόνον οὐκ ἀλγῶ, φησὶν, ἀλλὰ xal χαυχῶμαι τῷ 
ταῦτα πάσχειν ὑπὲρ ὑμῶν. Διπλῆ δὲ ἐναθρύνεσθαί 
φησι, xaX τῷ δι αὐτοὺς χινδυνεύειν, χαὶ τῷ ὁρᾷν 
αὐτοὺς ἐπιδιδόντας. Εἶτα τὺ αὐτῷ σύνηθες ποιῶν, 
ἐπειδῇ μεγάλα ἑφθέγξατο, ἁμφότερα ἀνατίθησι τῷ 
Χριστῷφ. Πῶς δὲ ἀποθνῄῆσχει xa0' ἑχάστην ἡμέραν; TTj 
πρεοθυµίᾳ καὶ τῷ παρεσχενάσθαι πρὸς τοῦτο. Καὶ τίνος 
ἕνεχεν ταῦτα λέγει; Πάλιν τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως 
xai διὰ τούτων χατασχευάζων λόγον. 7c γὰρ ἂν 
ἕλοιτο, φηαὶ, τοσούτους ὑπομένειν θανάτους, ἀναστά- 
σεως οὐκ οὕὔσης οὐδὲ ζωῆς μετὰ ταῦτα; Ei γὰρ οἱ 
πιστεύοντες τῇ ἀναστάσει, μόλις ἂν ὑπὲρ αὑτῆς χιν- 
δυνεύσαιεν, εἰ μὴ σφόδρα elev γενναῖοι' πολλῷ μᾶλ- 
λον ὁ μὴ πιστεύων, φησὶν, οὐχ ἂν ἕλοιτο τοσούτους 
ὑπομένειν θανάτους, xal οὕτω χαλεπούς. Καὶ γὰρ 
κατὰ μικρὸν ópz πόσην ποιεῖται τὴν αὔξησιν. Εἶπεν, 
ὅτι Κυ δυνεύοµεν, προσέθηχεν, ὅτι Πᾶσαν ópar, 
εἶτα, ὅτι Καθ ἡμέραν, εἶτα, ὅτι οὐ, Κινδυνεύω, 
µόνον, φησὶν, ἀλλὰ καὶ, ᾽᾿Αποθνήσχω. Δείχνυσι 6h 
λοιπὺν xai ποταποὺς θανάτους, οὕτω λέγων El κατὰ 
ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα &v ἘΕφέσῳ, τί uoc τὸ 
ὄφε ος; 

Υ’. Τί ἐστιν, El! κατὰ ἄγθρωπον; Όσον τὸ εἰς 
ἀνθρώπους ἦκον, ἐθηριομάχησα. Τί yàp, εἰ à Gel, 
ἐξήρπασέ µε τῶν χινδύνων, "(oce ὁ μάλιστα ὑπὲρ 
τούτων ὀφείλων μεριμνᾷν, ἐγώ εἰμι ὁ τοσούτους 
κινδύνους ὑπομένων, xal µηδεµίαν µηδέπω λαδὼν 
ἁμοιθὴν. El γὰρ μὴ παραχγίνεται ὁ τῆς ἀντιδόσεως 
χαιρὸς, ἀλλὰ µέχρι τοῦ παρόντος τὰ ἡμέτερα συγχέ- 
χλεισται, ἡμεῖς ἓν µείζονι ζημίᾳ ἑσμέν. Ὑμεῖς μὲν 
γὰρ ἀχινδύνως ἐπιστεύσατε, ἡμεῖς δὲ χαθ) ἑχάστην 
σφαττόµεθα τὴν ἡμέραν. Ταῦτα δὲ ἅπαντα ἔλεγεν, 
οὐχ ἐπειδὴ οὐκ εἶχεν ὄφελος xat Ev αὐτῷ τῷ πάσχειν, 
ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν πολλῶν ἀσθένειαν, xal ὥστε αὐτοὺς 
εἰς τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως [582] στηρἰξαι λόγον’ 
οὐκ ἐπειδὴ αὐτὸς ἐπὶ μ.σθῷ ἔτρεχεν' ἀρχοῦσα γὰρ ἣν 


249 


principes autem et reges, etiamsi dimittant et absol- 
vant adulteros et homicidas , a przsenti quidem libe- 
rant supplicio, eorum autem peccatum non emundant 
et expiant; et si dimissos quidem provexerint ad 
magistratus, et vel ipsa induerint purpura , el impo- 
suerint eis diadema; reges quidem sie fecerunt , a 
peccatis autem non liberarunt : solus enim Deus lioc 
facit. Quod quidem operatur in lavacro regeneratio- 
nis : ipsam euim animam taugit gratia , et illinc pec- 
catum evellit radicitus. Propterea ejus quidem , qui 
est dimissus a rege , sordidam videre licet animam : 
ejus autem qui est baptizatus , minime , sed ipsum 
solis radiis puriorem, et qualis fuit generata ab initio; 
imo vero illa quoque longe meliorem : fruitur enim 
Spiritu qui eam omni ex parte inflammat , et auget 
sanctitatem. Et sicut aurum aut argentum refundens, 
purum et novum facis denuo : ita etiam Spiritus san- 
ctus in baptismo tamquam in fornace eam refundens, 
et peccata consumens , efficit ut quovis áuro puro 
purius fulgeat. Itemque corporum resurrectionem 
hiuc quoque rursus tibi facit esse credibilem. Nam 
quoniam peccatum mortem intulit , exsiccata radice 
non est amplius dubitandum de fructus interitu. Pro- 
pterea cum prius dixisses remissionem peccatorum , 
tunc con(iieris etiam mortuorum resurrectionem, hinc 
ad illud deductus. Deinde quoniam non sufficit nomen 
resurrectionis ad universum ostendendum (multi enim 
qui resurrexerant rursus excesserunt, ut qui resurre- 
xerunt in Veteri, ut Lazarus, ut qui tempore crucis), 
jubet dicere , Et in vitam aeternam , ne quis amplius 
suspicetur mortem post resurrectionem. Hec ergo 
verla in memoriam revocans Paulus dicit : Quid fa- 
cient qui baptizantur pro mortuis? Nam si non est, 
iuquit , resurrectio, liec verba plane sunt ludus sce- 
nicus. Si non est resurrectio, quomodo eis suademus 
ut credant qux non damus? ut si quis jubens edere 
schedulam quod hoc et illud acceperit, minime 
dederit qux in ea scripta sunt; deinde postquam 
subscripta fuerit schedula, exigat qua in ea sunt 
scripta. Quid enim de c:etero faciet is qui subscripsit, 
cum se quidem debitorem constituerit, non acceperit 
autem ea qua confessus est se accepisse? Hoc enim 
hic quoque dicit de iis qui baptizantur : Quid facient , 
inquies , qui baptizantur , qui subscripserunt quidem 
resurrectionem mortuorum corporum , Bon recipiunt 
autem , sed decipiuntur? quid omnino erat opus hac 
confessione , si res non sequebatur? 30. (Quid et nos 
periclitamur omni hora? $4. Quotidie morior propter 
vestram. gloriam , quam habeo in Christo Jesu. Vide 
rursus undenam dogma aggrediatur probare , a suo 
suliragio ; imo vero nou solum suo, sed etiam castero- 
rum apostolorum. Est autem hoc quoque non parvum, 
adducere doctores qui de eo valde certam habeant 
persuasionem , et hoc non solum verbis , sed etiam 
rebus ostendant. Propterea non dicit absolute , Nos 
quoque id habemus persuásum; neque enim satis 
erat hoec solum persuadere; sed etiam per res ipsas 
exhibet demonstrationem : perinde acsi diceret : Ver- 
bis hxc confiteri nihil vobis forte videtur esse mi- 


IN EPIST. t AD COR. HOMIL. XL. 


$50 
randum; si autem etiam a rebus ipsis vocem vobis 
exhibeamus , quid ad hzc poteritis contradicere ? 
Audite ergo quomodo etiam per pericula hzc quotidie 
confiteamur. Et non dixit, Ego, sed, Nos, assumens 
omnes simul apostolos, et ea ratione modeste se ge- 
rens , ac fide dignam faciens orationem. Quid enim 
dicere potueritis ? quod vos decipiamns hzc pradi- 
cantes, et propter inanem gloriam hsc dogmata 
statuamus? Sed hanc sententiam ferre non sinunt 
pericula : quis énim sua sponte voluerit frustra et 
temere adire pericula ? Et ideo dicebat , Quid et nos 
periclitamur omni hora? Nam el si quis propter ina- 
nem gloriam hoe sua sponte elegerit, semel ct iterum 
hoc faciet, non omni tempore sicut nos : nos enim 
tolam vitam huie rei addicimus. Quotidie morior per 
vestram gloriationem , quam habeo in. Christo Jesu; 
gloriationem hic dicens eorum profectunr. Nam quo- 
niam multa ostendit esse pericula ; ne videretur tam- 
quam deflens hacc. dicere , Non solum, inquit , non 
doleo, sed etiam glorior quod pro vobis hxc patiar. 
Duplici autem ratione se dicit gloriari, et quod pro- 
pter ipsos perieula adeat, et quod ipsos videat inere- 
mentum suscipere. Deinde faciens id quod cst sibi 
solitum, quoniam magna est loquutus, utraque Christo 
tribuit. Quomodo autem moritur quotidie? Animi ala- 
critate, el quod ad hoc sit paratus. Et cur hzc dicit? 
Rursus per hxc quoque confirmans quod dicitur de 
resurrectione. Quis enim, inquit, elegerit tam multas 
subire mortes, si ne sit quidem postca resurrectio 
neque vita? Nam si qui credunt resurrectioni , vix 
pro ea pericula adierint nisi sint fortes ac generosi : 
multo magis is qui non credit, non tam tnultas et tam 
graves ac difficiles mortes elegerit. Etenim vide quan- 
tum paulatim faciat incrementum. Dixit, Periclitamur ; 
addidit, Omni hora; deinde, Quotidie ; postea non 
&olum dicit, Periclitor, sed etiam, Morior. Deinde 
ostendit et quot mortes, sic dicens : 59. Si secundum 
hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest? 

9. Quid est, Sí secundum hominem ? Quod ad lio- 
mines attinet, pugnavi cum bestiis. Quid enim si 
me Deus eripuit a periculis? Quare qui pro his ma- 
xime debeo esse sollicitus, ego sum, qui tam multa 
sustineo pericula, et adhuc nullam accepi remune- 
rationem. Nam si non advenit tempus remuneratio- 
nis, sed intra przsens tempus res nostrz' sunt con- 
cius:e, nos majus damnum patimur. Nam vos quidem 
citra periculum credidistis : nos autem mactamur 
quotidie. H:ec autem omnia dicebat, non quoniam in 
patiendo nullam haberet utilitatem, sed propter mul- 
torum imbecillitatem, et ut ipsos conlirmaret in ra- 
Lione resurrectionis : non quod ipse curreret propter 
ihercedem : erat. euim sufficiens ei remuneratio, id 
facere quod Deo placeret. Quamobrem etiam quando 
dicit, Si in hac vita speramus in Christo tantum, mise- 
rabiliores omnibus hominibus sumus. Etiam illic rur- 
sus propter illos, ut inetu hujus miseri: eorum de 
resurrectione exagitet incredulitatem, et ad corum 
imbecillitatem se demittens , sic loquitur : Est. enim 
magna merces, Christo placere in omnibus : etiam 


851 


absque remuneratione, magna est merces propler 
ipsum adire pericula. Si mortui non resurgunt , man- 
ducemus et bibamus : cras enim moriemur. lloc jam 
verbum est irridentis. Quamobrem non hoc ex se ad- 
duxit, sed magniloquentissimum prophetam produxit 
Isaiam, qui de iis, qui omnem sensum doloris exue- 
runt et sunt deplorati, dicebat hzec verba : Qui ma- 
ctant vitulos et sacrificant oves, ut carnes comedanl et 
vinum bibant : qui dicunt, Comedamus et bibamus ; cras 
enim moriemur. Hac sunt aperta in. auribus. Domini 
Sabaoth : el non remittetur vobis hoc peccatum, donec 
[ucritis. mortui ( Iai. 22. 45. 14). Si autem venia 
tunc fuerunt privati qui hec dicebant, multo magis 
in gratia. Deinde ne asperiorem redderet orationem, 
non amplius immoratur in adductione ad alisurdum ; 
sed orationem rursus convertit ad exhortationem, 
dicens: 22. Nolite seduci : corrumpunt bonos mores 
colloquia prava. Hxc autem dicebat, simul quidem 
eos insectans tamquam insipientes; bonos enim beni- 
gna ac miti appellatione hic significavit, qui facile 
possunt decipi ; simulque, quantum potuit, pro pr:e- 
.cedentibus ipsis veniam concedens, et maximam 
partem criminum ab eis propulsans et in alios traus- 
ferens, ut hac quoque ratione eos attralieret ad ρᾳ- 
nitentiam. Quod etiam in Epistola ad Galatas facit , 
dicens : Qui autem vos conturbat, portabit judicium , 
quisquis ille sit (Gal. 5. 10). 54. Evigilate juste, et no- 
lite peccare. Tamquam ebriis dicit et furentibus. Nam 
omnia simul et repente e manibus ejicere, cbrio- 
rum erat et fureatium, eo quod non amplius vi- 
deant qui? viderunt, neque credant iis quie prius 
confessi sunt. Quid est autem, Juste? Ad id quod 
conducit et est utile. Est enim injuste evigilare et 
expergisci, quaudo quispiam fuerit excitatus ad. de- 
trimentum su: animie. Recte autem addidit iliud , 
Nolite peccare, ostendens quod hinc sint ipsis se- 
mina incredulitatis. Hoc quoque alibi tacite signifi- 
cat, quod vita corrupta mala gignat dogmata : ut 
quando dicit, Rudiz omnium malorum est avaritia : 
quam quidam appetentes aberraverunt a fide (4. Tim. 
6. 10). Multi enim male sibi conscii, nec volentes 
dare poenas, ab hoc metu lzduntur in fide resurre- 
ctionis ; sicut ii quidem certe qui multa et przeciara 
- recte gesserunt, quotidie cupiunt videre illum diem. 
]gnorantiam enim Dei quidam habent; ad pudorem id 
vobis dico. Vide quomodo rursus crimina transfert in 
alios. Non enim dixit, Habetis ignorantiam, sed, 
Ignorantiam quidam habent. Nam non credere resur- 
rectioni , est ejus qui non valde scit inexpugnabilem 
Dei virtutem et 3d omnia suf(icientem. Nam si qua» 
sunt. fecit ex iis que non erant, multo magis poterit 
excitare et restituere ea quie sunt dissoluta. Et quo- 
niam eos vehementer tetigil et summopere eos car- 
psit, reprehendens eos de ingluvie, de ignorantia et 
stupore ; mitigans ea qu:e dicta sunt, dicit : Ad pu- 
dorem vobis lequor; hoc est, ut corrigam, ut redu- 
cam, ut vos pudore aífecti reddamini meliores. Ti- 
muit enim ue, si plus quam par esset eos aecuisset , 
Tesilirent. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 


352 


4. Quos Pauíus increpare íntenderit. Dives ex alio- 
rum jactura dives efficitur. — Hac autem existimemus. 
non illis solis, &ed nunc quoque dicta esse omnibus, ' 
qui eodem morbo laborant , et quorum vita est cor- 
rupta. Non enim ii solum qui mala habent dogina- 
ta, sed ii etiam qui gravibus tenentur peccatis , sunt 
ebrii et desipiunt. Quamobrem illis quoque ἀἰσίαιη 
fuerit illud, Evigilate seu expergiscimini ; et maxime 
iis qui sunt gravati velerno avaritiz,, iis qui improbe 
rapiuut. Est enim bona rapina, nempe rapina cxlo- 
rum quz nihil ledit. Nam in pecuniis quidem nequit 
fieri ut quispiam evadat «dives , nisi alius prius factus 
sit pauper; iu spiritualibus autem non ita est, scd 
totum contrarium : fieri non potest ut quispiam fiat 
dives, nisi alterum fecerit opulentum : etenim si 
nemini profueris, non poteris efiici opulentus. Nain 
in corporalibus quidem erogatio efficit diminutionem; 
in spiritualibus autem erogatio operatur abundan- 
tiam , et non impertiisse, hoc multam conficit pau- 
pertatem et infert ultimum supplicium. Hoc autem 
ostendit is qui infodit talentum. Etenim qui rationem 
habet sapientiz, et alii impertiit, auget copias, ut 
qui multos fecerit sapientes : qui autem domi abscon- 
dit, seipsum privavit copiis, ut qui non pararit mul- 
torum utilitatem. Rursus qui alia habet dona, si 
multos curaverit, ampli(icavit donationem : et nec 
erogatiene fuit ipse exinanitus, et multos implevit 
spirituali donatione. Et in omnibus spiritualibus fir- 
ma et siabilis permanet Όσο regula. lta etiam in re- 
gno, qui sui regni multos reddit participes , hac rur- 
sus ratione eo ipse magis fruetur : qui autem nullum 
studet habere socium ac participem, ipse quoque ex- 
cidet a magnis illis bonis. Si enim sapientia sensilis 
non consumitur innumerabilibus rapientibus, neque 
artifex multos efficiens artifices perdit artem : multo 
magis qui regnum rapit, minus illud non efficiet , 
sed tunc nobis majores erunt divitizz, quando multos 
ad id vocaverimus. Rapiamus ergo ea quz non con- 
sumuntur , sed dum rapiuntur magis abundant : ra- 
piamus ea qux nullum habent calumniatorem, nul- 
lum qui invideat. Etenim si auri locus esset per- 
ennem habens fontem scaturientem, el eo magis 
afflueret, quo magis exbauriretur ; alius autem esset 
locus babens thesaurum infossum : ex utro velles di- 
tescere ? an nou ex illo? Est certe perspicuum. Sed 
ne verbis hoc solum effingamus, quod dictum est co- 
gitate in aere οἱ in sole : ea enim rapiuntur ab om- 
nibus, et omnes implent : sed hxc quidem manent 
similia, a fruentibus et non fruentibus non diminuta. 
Quod autem dixi est multo majus. Non enim manet 
similis spiritualis sapientia, si distribuatur et non 
distribuatur, sed magis augetur si distribuatur. Si 
quis autem non ferat ea qu» dicla sunt , sed adhuc 
rerum ad victum pertinentium affixus sit inopi, ea 
quz diminuta sunt rapiens ; in boc quoque rursus in 
memoriam revocet manne alimentum, et timeat 
exemplum supplicii. Quod enim in illo accidebat, hoc 
eliam videre licet in iis qui nunc superabundant. 


951 


αὐτῷ ἀντίδοσις τὸ ποιῆσαι τὸ δοχοῦν τῷ Θεῷ. Ὥστε 
καὶ ὅταν λέγῃ, El. ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἡλπικότες 
ἐσμέν ἐν Χριστῷ µόνον, ἐλεεινότεροι πάντων 
ἀνθρώπων ἐσμέν ' χἀχεῖ πάλιν OU ἐχείνους, ὥστε 
τῷ φόθῳ τῆς ἁθλιότητος ταύτης χατασεῖσαι αὐτῶν 
τὴν ἀπιστίαν τὴν περὶ τῆς ἀἁναστάσεως, xa πρὸς 
τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν συγχαταθαίνων, οὕτω φησ[. Καὶ 
γὰρ ὁ μέγας μισθὸς, τὸ ἀρέσχειν διαπαντὸς τῷ Χρι- 
στῷ' xal χωρὶς τῆς ἀντιδόσεως, μεγίστη ἁμοιθὴ τὸ 
δύ αὐτὸν χινδυνεύειν. El. νεχροὶ οὐκ ἐγείρονται, 
φάγωμεν καὶ πίωµεγ" αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν. 
Τοῦτο λοιπὸν τὸ ῥῆμα xal χωμῳδοῦντός ἐστι. Διὸ 
οὐδὲ οἴχοθεν αὐτὸ παρῄγαχεν, ἀλλὰ «bv προφήτην 
ἑπέστησε «bv µεγαλοφωνότατον 'Hoatav, ὃς περί 
τινων ἁπηλγηχότων διαλεγόµενος xal ἀπεγνωσμέ- 
νων, ἔλεγε ταυτὶ τὰ ῥήματα' Οἱ σράζοντες µόσχους, 
xal θύοντες πρόδατα, ὥστε φαγεῖν κρέα xal πιεῖν' 
οἶνον' οἱ Aérorcec" Φάγωμεν καὶ πίωµεν’ αὔριον 
«ὰρ ἀποθνήσκομε». ἈΑἉγαχεκαλυμμέγα ταῦτά 
ἐστι εἰς τὰ dta Κυρίου Σαδαώθ. καὶ οὐκ 
ἀφεθήσεται ὑμῖν. ἡ ἁμαρτία αὕτη , ἕως ἂν 
ἀποθάνητε. Ei δὲ τότε συγγνώµης σαν ἀπεστερη- 
pévot οἱ ταντα λέγοντες, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τῆς χάρι- 
τος. Εἶτα ἵνα yd], τραχύτερον ποιῄσῃ τὸν λόγον, οὐκ 
ἐπὶ πολὺ τῇ εἰς ἄτοπον ἁπαγωγῆ ἐπιμένει, ἀλλὰ πά- 
λιν ἐπὶ παραίνεσιν τρέπει τὸν λόγον, λέγων Mi 
zJarac0e, φθε/ρουσυ ἤθη χρηστὰ ὁμιίαικακαί. 
Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ μὲν αὐτῶν χαθαπτόµενος ὡς 
ἀνοήτων΄ χρηστὰ γὰρ ἐνταῦθα εὐφήμως τὰ εὐεξαπά- 
τητα ἐχάλεσεν' ὁμοῦ δὲ ὡς οἷόν τέ ἐστι καὶ συγγνώ- 
µης ὑπὲρ τῶν ἔμπροσθεν αὐτοῖς μεταδιδοὺς, χαὶ τὸ 
πλέον τῶν ἐγκλημάτων ἀποσχκευαζόμενος ἀπ' ἐχεί- 
vuv xa εἰς ἑτέρους μετατιθεὶς, ὥστε καὶ ταύτῃ εἰς 
µετάνοιαν αὐτοὺς ἐφελκύσασθαι. Ὁ χαὶ £v τῇ πρὸς 
Γαλάτας Ἐπιστολῇ ποιεῖ λέγων Ὁ δὲ ταράσσων 
ὑμαᾶς βαστάσει τὸ αρῖμα, ὅστις ἂν ᾗ. Ἐκνήψατε 
δικαίως, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε' ὡς πρὸς µεθύοντας 
χαὶ µαινοµένους. Τὸ γὰρ ἀθρόον πάντα ἀπὸ τῶν 
χειρῶν ῥῖψαι, µεθυόντων xal µα,νοµένων ἦν, τῷ 

µηχέτι ὁρᾷν ἃ ἑώρων., μηδὲ πιστεύειν οἷς ἔμπροσθεν 
| ὡμολόγησαν. Τί δέ ἐστι, Διχαίως; Ἐπὶ συµφέροντι 
xai χρησίμψ. Ἔστι γὰρ ἀδίχως νήφειν, ὅταν ἐπὶ 
βλάδῃ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς διεγηγερµένος τις ᾗ. Καλῶς 
δὶ xat «b, Mt) ἁμαρτάνετε, προσέθηχε, δεικνὺς ὅτι 
ἐντεῦθεν αὐτοῖς τὰ σπέρµατα τῆς ἀπιστίας. Καὶ 
πολλαχοῦ τοῦτο αἰνίττεται, ὅτι βίος διεφθαρµένος 
πονηρὰ τίχτει δόγματα’ ὡς ὅταν λέγη, Ρίζα πάντων 
τῶν xaxov ἡ φιλαργυρία, ἧς τινες ὁρεγόμενοι, 
ἀπεκλαᾳγήθησαν τῆς πἰστεως. Καὶ γὰρ πολλοὶ τῶν 
πονηρὰ συνειδότων ἑαυτοῖς, xal οὗ βουλοµένων 
δοῦναι δίχην, ἀπὸ τοῦ φόδου τυύτου xa εἰς τὴν περὶ 
τῆς ἀναστάσεως παραθλάπτονται πίστιν ὥσπερ οὖν 
oi μεγάλα κατορθοῦντες xal xa0' ἑχάστην αὐτὴν 
ἐπιθυμοῦσι τὴν ἡμέραν ἰδεῖν. Ἁγγωσίαν γὰρ θεοῦ 
τες ἄχουσι ' πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν «έχω. "Opa 
πῶς πάλιν µετατίθησι τὰ ἐγχλήματα εἰς ἑτέρους. 
O5 γὰρ εἶπεν, ὅτι ᾽Αγνωσίαν ἔχετε, [ὅ85] ἁλλ', 
Ἀγνωσίαν τιγὲς ἔχουσι. Τὸ γὰρ τῇ ἀναστάσει 

* Legebatur ταῦτα. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIT.. XL. 


$52 


διαπιστεῖν, οὗ σφόδρα εἰδότος ἑστὶ τὴν τοῦ Θεοῦ δύ- 
γναµιν τὴν ἅμαχον xai πρὸς πάντα * ἀρχοῦσαν. El 
γὰρ &$ οὐκ ὄντων τὰ ὄντα ἐποίησε, πολλῷ μᾶλλον τὰ 
διαλυθέντα δυνῄσεται ἀναστῆσαι. Καὶ ἐπειδὴ σφόδρα 
αὐτῶν καθήφατο, xal μεθ ὑπερδολῆς ἐχωμῴδησεν, 
εἰς Ὑαστριμαργίαν, εἰς ἄνοιαν, sl; παραπλτξίαν 
διαθάλλων, παραμυθούµενος τὰ εἰρημένα, φησί” 
Πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν «Ἰέγω, τουτέστιν; ὥστε διορ- 
(cai, ὥστε ἑπαναγαχεῖν, ὥστε αἰσχυνθέντας ὑμᾶς 
γενέσθαι βελτίους. Δέδοιχε γὰρ μὴ πέρα τοῦ δέοντος 
τεμὼν, ἀποσχιρτῆσαι ποιήῄσῃ. 

δ. Ταῦτα δὲ μὴ πρὸς ἐχείνους εἰρῆσθαι νοµίζωμεν 
µόνον, ἀλλὰ καὶ νῦν εἰρῆσθαι πρὸς ἅπαντας τοὺς τὰ 
αὐτὰ νοσοῦντας, καὶ τοὺς βίον διεφθαρμένον ἔχοντας. 


(Καὶ γὰρ οὐχ οἱ τὰ πονηρὰ δόγµατα ἔχοντες µόνον, 


ἀλλὰ xai οἱ ἁμαρτίαις Χατεχόμενοι χαλεπαῖς, 
µεθύουσέ τε xal παραπαἰουσι. Διὸ xal πρὸς αὐτοὺς 
ἂν λεχθείη δικαίως τὸ, Ἐκνήγατε, καὶ μάλιστα πρὸς 
τοὺς τῷ χάρῳ τῆς πλεονεξίας βεθαρηµένους, τοὺς 
χαχῶς ἁρπάζοντας. "Εστι γὰρ ἁρπαγὴ χαλὴ dj τῶν 
οὐρανῶν ἁρπαγὴ, ἡ μηδὲν βλάπτουσα. Ἐν μὲν γὰρ 
τοῖς χρήµασιν οὐχ ἔστιν ἕτερον γενέσθαι πλούσιον, 
μὴ ἑτέρου πρότερον γενοµένου πένητος " ἐπὶ δὲ τῶν 
πνευματικῶν οὐκ ἔνι τοῦτο, ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν, 
οὐκ ἔστι τινὰ γενέσθαι πλούσιον, μὴ ἕτερον ποιῄσαντα 
εὔπορον΄ ἂν Y&p µηδένα ὠφελῆσῃς, οὐ δυνήσῃ Υε- 
νέσθαι εὔπορος. Ἐν μὲν γὰρ τοῖς σωματικοῖς ἡ µε- 
τάδοσις µείωσιν ποιεῖ * ἐν δὲ τοῖς πνευματιχοῖς ἡ 
µετάδοσις πλεονασμὸν ἐργάξεται, xal τὸ μὴ µετα- 
δοῦναι, τοῦτο πολλὴν πενίαν χκατασχευάζει, xal χό- 
λασιν ἐσχάτην ἐπάχει, Καὶ δείχνυσι τοῦτο ὁ τὺ τά- 
λαντον χατορύξας. Καὶ γὰρ ὁ λόγον ἔχων σοφίας, µε- 
ταδοὺς ἑτέρω, ηῦξησο τὴν περιουσίαν, πολλοὺς 
ποιῆσας τοὺς σοφούς * οἴχοι δὲ χαταχρύψας, ἀπεστέ- 
ρῃσεν ἑαυτὸν τῆς περιουσίας, οὐ κτησάµενος τὴν . 
τῶν πολλῶν ὠφέλειαν. Πάλιν ὁ χαρίσματα ἔχων ἔτε- 
ρα, πολλους ἰασάμενος ἑξέτεινε τὴν δωρεάν’ xal 
οὔτε αὐτὸς ἐξεχενώθη τῇ µεταδόσει, xal πολλοὺς 
ἑτέρους ἑνέπλησε τῆς πνευματικῆς δωρεᾶς. Καὶ ἐπὶ 
πάντων τῶν πνευματιχῶν ἀχίνητος οὗτος ὁ χανὼν 
διαμένει. Οὕτω χαὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας, ὁ μὲν χοινω- 
vou; πολλοὺς χκατασχευάζων ἑαυτῷ τῆς βασιλείας, 
ταύτῃ µειξόνως αὐτῆς ἁπολαύσεται πάλιν ὁ δὲ µη- 
δένα σπουδάζων λαθεῖν χοινωνὸν, xaX αὐτὸς ἐχπεσεῖ- 
ται τῶν πολλῶν ἀγαθῶν ἐχείνων, El γὰρ fj σοφία f 
αἰσθητὴ o0 δαπανᾶται, µνρίων ἁρπαζόντων, οὔτε ὁ 
τεχνίτης πολλοὺς τοὺς τεχνίτας ποιῶν ἀπόλλυσι τὴν 
τέχνην, πολλῷ μᾶλλον ὁ τὴν βασιλείαν ἁρπάνων ἑλάτ- 
τονα οὐκ ἑργάζεται, ἀλλὰ τότε πλείων ἔσται ὁ 
πλοῦτος ἡμῖν, ὅταν πολλοὺς ἐπὶ τοῦτο χαλῶμεν. ᾿Αρ- 
πάσωμεν τοίνυν τὰ ph ἀναλισχόμενα, ἀλλὰ πλεονά- 
ζοντα ἐν τῷ ἁρπάζεσθαι; [384] ἁρπάσωμεν τὰ µηδένα 
ἔχοντα συχοφάντην, µηλένα βάσχανον. Καὶ γὰρ εἰ 
χρυσίου τόπος ἣν πηγὴν ἔχων ἀναθλύζουσαν ἀέν- 
ναον, xai τοσούτῳ πλέον ὀπέρῥει, ὅσῳ πλέον ἑξην- 
τλεῖτο, ἕτερος δὲ τόπος ἣν θησαυρὸν ἔχων κατορω- 
ῥυγµένον, πόθεν ἂν Ἰθέλησας πλουτεῖν; οὐχὶ ἐχεῖ- 
θεν; Δηῃλον. 'AXX, ἵνα μὴ λόγῳ τοῦτο µόνον ἀνα- 
πλάσωμεν, λογίσασθε ἐπὶ τοῦ ἀέρος τὸ εἱρημένον καὶ 


$55 


ἐπὶ τοῦ ἡλίου ταῦτα yàp ἁρπάζεται παρὰ πάντων, 
xat πάντας πληροϊ ''ἀλλὰ ταῦτα μὲν, xal ἀπολανόν- 
πων xal μὴ ἁπολαυόντων, ὅμοια μένει μὴ ἑλαττού- 
μενα. "O δὲ ἐγὼ εἶπον, πολλῷ μεῖξόν ἐστιν. OO γὰρ 
ὁμοία μένει ἡ πνευματικὴ σορία διαδιδοµένη καὶ μὴ 
διαδιδοµένη, ἀλλ' αὔξεται μᾶλλον διαδιδοµένη. El δέ 
τις οὐκ ἀνέχεται τῶν εἰρημένων, àAX ἔτι τῇ τῶν 
βιωτικῶν προστέτηχε πενίᾳ ἁρπάζων τὰ ἑλαττούμε- 
να. χἀν τούτῳ πάλιν ἀναμιμνησχέσθω τῆς τροφῆς 
τοῦ μάννα, xai φοθείσθω τὸ παράδειγµα τῆς χολά- 
σεως. "Oncep γὰρ ἐπ᾽ ἔχείνης συνέθαινξ, τοῦτο xal 
ἐπὶ τῶν πλεονεχτούντων νῦν ἐχθαῖνον ἔστιν ἰδεῖν.Τί δὲ 
τότε συνέθαινε; Σχώληχες ἔθρυον ἀπὺ τῆς πλεονεξίας. 


Τοῦτο xal νῦν γίνεται ἐπὶ τούτων. Τὸ μὲν γὰρ 


µέτρον τῆς τροφῆς τὸ αὐτὸ ἅπασι: µίαν γὰρ πλη- 


ρόῦμεν γαστέρα * fj δὲ χόπρος παρὰ coi πλείων τῷ 
τρυφῶντι. Καὶ χαθάπερ ἐχεῖ iv ταῖς οἰχίαις οἱ τὸ 
πλέον τοῦ νενοµισµένου συλλέγοντες, οὐ μάννα συν- 
Ώγον, ἀλλὰ σχώληχας πλείους xai σηπεδόνα" οὕτω 
δὴ καὶ ἓν τῇ τρυφῇ xai ἓν τῇ πλεονεξίᾳ, οὗ τροφὴν 
πλείονα, ἀλλά φθορὰν πλείονα συνάγουσιν οἱ γαστρι- 
ζόμενοι xal µεθύοντες. Αλλ’ ὅμως τοτούτῳ χείρους 
ἑχείνων οἱ vov, ὅσῳ ἐχεῖνοι μὲν ἅπαξ παθόντες τοῦτο, 
ἐσωφρονίσθησαν οὗτοι δὲ καθ) ἑκάστην ἡμέραν τὸν 
σχώληχα τοῦτον ἐχείνου πολλῷ χαλεπώτερον εἰς τὰς 
οἰχίας τὰς ἑαυτῶ» εἰσάγοντες, οὔτε αἰσθάνονται, οὔτε 
χορέννυνται. "Ότι γὰρ ταῦτα ἑχείνοις ἔοικε χατὰ τὸν 
τῆς µαταιοπονίας λόγον (τῇ γὰρ τιµωρίχ πολλῷ 
ταῦτα χαλεπώτερα), ἐντεῦθεν σχόπει. Τίνι γὰρ δια- 
φέρει ὁ πλούσιος τοῦ πένητος, οὐχ ἓν σῶμα περι- 
θάλλει; οὐ µίαν τρέφει Υαστέρα; τίνι οὖν πλεον- 
εχτεῖ ; Tai; φροντίσι, τῷ δαπανᾶσθαι, τῷ map- 
αχούειν θεοῦ, τῷ διαφθεἰρειν τὴν σάρχα, τῷ λυµαί- 
νεσθαι τὴν φυχἠν. Ταῦτα γάρ ἐστιν, of; πλεονεχτεῖ 
τὸν πένητα ὡς & Ys πολλοὺς ἐπλήρου Ὑαστέρας, 
τάχα τι καὶ λέγειν εἶχεν, olov ὅτι πλείων d) χρείαι 
xai μείζων Ἡ τῆς δαπάνης ἀνάγχη. ᾽Αλλὰ xal νῦν 
ἔχουσι, φησὶν, εἰπεῖν, ὅτι πολλὰς πληροῦσι, τὰς τῶν 
οἰχετῶν, τὰς τῶν θεραπαινίδων. 'AXÀ οὗ χρείας ἕνε- 
καν, οὐδὰ φιλανθρωπίας τοῦτο γίνεται, ἀλλὰ τύφου 
µόνον. ὅθεν οὐδ' ἂν ἀνάσχοιτότις τῆς ἀπολογίας αὐτῶν. 


ε’. Διὰ τί γὰρ πολλοὺς ἔχει οἰκέτας; Ὥσπερ γὰρ ἓν 
ἱματίοις τὴν χρείαν διώχειν δεῖ µόνον, καὶ àv τραπέ- 
$T. οὕτω καὶ ἐν οἰχέταις. Ti; οὖν dj χρεία ; Οὐχ ἔσ- 
τιν οὐδεμία. Καὶ γὰρ ἑνὶ τὸν ἕνα χρῆσθαι δεσπότην 
οἰχέτῃ µόνον ἐχρῆν ΄ μᾶλλον δὲ καὶ δύο xal τρεῖς δε- 
σπύτας ἑνὶ οἰχέτῃ. Ei δὲ βαρὺ τοῦτο, ἑννόησον τοὺς 
οὐδὲ ἕνα ἔχοντας, xal εὐχολωτέρας ἀπολαύοντας ϐθε- 
pamela, * καὶ γὰρ αὑτάρχεις τῇ διακονίᾳ τῇ ἑαυτῶν 
ἐποίησεν ὁ θεὺς, μᾶλλον δὲ xal τῇ τοῦ πλησίον. El 
δὲ ἀπιστεῖς. ἄχουε Παύλου λέγοντος * Taiüc χρείαις 
µου, xal [385] τοῖς οὖσι μετ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν 
αἱ xeipec αὗται. Εἶτα ὁ μὲν τῆς οἰχουμένης διδά- 
σχαλος xal τῶν οὐρανῶν ἄξιος οὐκ ἠσχύνετο µυρίοις 
ὑπηρετῶν * σὺ δὲ, εἰ μὴ πολλὰς περιφέρεις ἀνδρα- 
πόδων ἀγέλας, αἰσχρὺν εἶναι νομίζεις, οὐκ εἰδὼς ὅτι 
τοῦτο μὲν οὖν µάλιστά ἐστι τὸ χαταισχῦνόν σε; Καὶ 
Υὰρ διὰ τούτο xai χεῖρας ἡμῖν ἔδωχεν ὁ θεὸς xai 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$54 
πόδας, ἵνα μὴ δεώµεθα οἰκετῶν. 0ὐδὲ γὰρ χρείας 
ἕνεχεν τὸ τῶν δούλων ἐπεισήχθη Ὑένος, ἐπεὶ μετὰ. 
τοῦ Αδὰμ ἑἐπλάσθη ἂν xal δοῦλος * ἀλλ' ἁμαρτίας 
box τὸ ἐπιτίμιον, xal τῆς παρἀχοῆς ἡ χόλασις. Ὁ 
δὲ Χριστὸς παραγενόµενος, xal τοῦτο ἕλυσεν: Ἐν 
γὰρ Χριστῷ ᾿]ησοῦ οὐκ ἔστι δοῦ.ἲος οὐδὲ ἐλεύθε- 
poc. Ὥστε οὐκ ἀναγχκαῖον τὸ δοῦλον ἔχειν * εἰ δὲ καὶ 
ἀναγχαῖον, ἕνα που µόνον, ἣ τὸ πολὺ δεύτερον. T! 
βούλεται τὰ σμήνη τῶν οἰχετῶν;, Καθάπερ Υὰρ οἱ 
προθατοπῶλαι καὶ οἱ σωµατοκάπηλοι, οὕτως Ev βα- 
λανείῳ, οὕτως ἐν ἀγορᾷ περ!ίασιν οἱ πλουτοῦντες. 
Πλὴν ἀλλ᾽ οὐδὲν ἀκριθολογοῦμαι ' ἕστω σοι χαὶ ὃςύ- 
τερος οἰκέτης * εἰ δὲ πολλοὺς συνάχεις, οὗ φιλανθρω- 
πίας ἕνεχεν τοῦτο ποιεῖς, ἀλλά θρυπτόµενος * ἐπελὶ, 
εἰ χηδόµενος, µηδένα εἰς διαχονίαν ἁπασχολήσης τὴν 
σἣν, ἀλλ’ ἀγοράσας, καὶ τἐχνας διδάξας ὥστε ἀρχεῖν 
ἑαυτοῖς, ἄφες ἐλευθέρους. Ὅταν δὲ µαστίζης, ὅταν 
δεσμεύης, οὐχέτι φιλανθρωπίας τὸ ἔργον. Καὶ οἶδα 
μὲν ὅτι φορτιχός εἰμι τοῖς ἀχούουσιν * ἀλλὰ τί πάθω: 
Εἰς τοῦτο χεῖμαι, xal οὐ πᾳύσομαι ταῦτα λέγων, ἄν 
τε γένηταί τι πλέον, ἄν τε μηδἑν. Τί γάρ σοι βούλεται 
τὸ σοθεῖν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς;: μὴ γὰρ μεταξὺ θηρίων 
περιπατεῖς, ὅτι ἀπελαύνεις τοὺς ἐντυγχάνοντας; Mi 
φοθηθῇς * οὐδεὶς δάχνει τῶν προσιόντων, καὶ πλησίον 
σοι βαδιζόντων. 'AXÀ' ὕθριν fy τὸ μετὰ πάντων 
συµθαδίζειν; Καὶ πόσης ταῦτα µανίας, πότης τερα- 
τωδείας, τὸν μὲν ἵππον πλησίον ἑπόμενον pij. vopit- 
δειν φέρειν ὕθριν, ἄνθρωπον δὲ, εἰ μὴ ἀπὸ µυρίων 
ἑλαύνοιτο σταδίων, χαταισχύνειν ἡγεῖσθαι; Τέ δὲ xal 
παῖδας ῥαθδούχους ἔχεις, ὡς δούλοις χεχρηµένος τοῖς 


«ἐλευθέροις, μᾶλλον δὲ αὐτὸς παντὸς ἀτιμότερον οἰχέ- 


του ζῶν ; xal γὰρ παντὸς εὐτελέστερος οἰχέτου ὁ τοσ- 
οὔτον περιφέρων τῖφον. Aux τοῦτο οὐδὲ ὄψονται τὴν 
ὄντως ἐλευθερίαν οἱ τῷ χαλεπῷ τούτῳ καταδουλώ- 
σαντες ἑαυτοὺς πάθει. El γὰρ ἀπελαύνειν βούλει xol 
σοβεῖν, μὴ τοὺς προσιόντας, ἀλλὰ τὸν τῦφον ἀπέλα .- 
σον * μὴ διὰ τοῦ παιδὸς, ἀλλὰ διὰ σεαυτοῦ ^ μὴ τῇ 
µάστιγι ταύτῃ, ἀλλά τῇ πνευματικῇ. Νῦν μὲν γάρ 
σου ὁ παῖς ἀπελαύνει τοὺς αυµθαδίζοντας, σὺ δὲ 
ἄνωθεν ἡ ἀπόνοια αἰσχρότερον, ἡ οἰχέτης τὸν πλη- 
δίον. "Av δὲ ἀπὸ τοῦ ἵππον καταβὰς, ἑλάσῃς αὐτὴν 
διὰ τῆς ταπεινοφροσύνης, ὑψηλότερον χαθεδῇ χαὶ ἓν 


µείζονι σαυτὸν χαταστήσεις tipi], οὐδὲν τοῦ παιδὺς 


εἰς τοῦτο δεόµενος. Ὅταν γὰρ μέτριος γενόμενος χα- 
μαὶ βαδίζῃς, ἐπὶ τοῦ ὀχήματος καθεδῇ τῆς ταπεινο- 
φροσύνης τοῦ µέχρι τῶν οὐρανῶν σε ἀνάγοντος, τοῦ 
πτηνοὺς ὄχοντος ἵππους ' ἂν δὲ ἁποπεσὼν ἐχείνου, 
εἰς τὸ τῆς [386] ἁλαζονείας μεταθῆς, τῶν χαμαὶ συ- 
popévoy ἑρπετῶν οὐδὲν ἄμεινον διάχεισαι, ἀλλὰ xal 
ἀθλιώτερον πολλῷ xai ἐλεεινότερον. Tou; μὲν γὰρ ἡ 
τοῦ σώματος πήρωσις οὕτω χαταναγκάζει σύρεσθαι, 
σὰ δὲ ἡ τῆς ἁλαζονείας νόσος. Καὶ γὰρ Πᾶς ó ὑνῶν' 
ἑαυτὸν, φησὶ, ταπειγωθήσεται. "Iv' eov μὴ ταπει- 
γωθῶμεν, ἀλλά ὑφωθῶμεν, ἐπὶ τὸ Doc ἔλθωμεν ἐχεῖ- 


“νο. Οὕτω γὰρ xal ἀνάπαυσιν εὑρήσομεν ταῖς ψυχαῖς 


ἡμῶν κατὰ τὸν θεῖον χρησμὸν, xal τῆς ἀληθοῦς καὶ 
ὑψηλοτάτης ἐπιτευξόμεθα τιμῆς ' ἧς Υένοιτο πάντας 
ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χόριτι xai φιλανθρωπία, xai τὰ 
E 


959 
Quid autem tunc accidebat? Ex eo quod superabun- 
dabat, scatebant vermes. 

Deliciarum fructus. corruptio est. — Hoc quoque 
wunc in his experimur. Alimenti enim mensura eadem 
est omnibus ; unum enim ventrem implemus : apud 
te autem, qui expleris deliciis, est plus stercoris. Et 
sicut illic in domibus qui plus colligebant, quam erat 
coustitutum, non manna congregabant, sed plures 
vermes et putredinem : ita etiam in deliciis et in su» 
perabundantia non plus alimenti, sed plus corruptio- 
nis congregant qui ventri indulgent. οἱ inebriantur. 
Sed tamen qui nunc sunt, lanto sunt illis pejoree, 
quod illi quidem hoc semel passi, castigati sint et 
sibi temperarint; isti autem quotidie unc vermem 
illo multo graviurem, in domos suas introducentes, 
neque senüiuat neque satiantur. Nam quod hee illis 
sint similia, quod ad inanis laboris attinet rationem 
(supplicio enim h:ec sunt multo graviora), hinc con- 


sidera. In quo enim differt dives a paupere? nonne 


uuum induit corpus, nonne unum alit ventrem? in 
quo ergo plus abundat ? In sollieitudinibus, in eonsu- 
mendo, in eo quod Deo non pareat et obediat, in eo 
quod carnem oerrumpat, in eo quod anim: exitium 
2íferat. Ηωο eaim sunt ea, in quibus plus habet quam 
pauper. Nam si qwultos impleret ventres, haberet 
fortasse aliquid quod diceret, nempe pluribus esse 
opus, ei sumptus majorem esse necessitatem. At 
nunc quoque, inquit, babent quod dicant, quod plu- 
res impleant ventres, mempe famulorum et ancilla- 
rum. Sed non ex necessitate neque propter benigni- 
t3 m et humanitatem hoc fit, sed solum propter 
fastum et superbiam : unde nec admitti potest. 

3. Servorum multitudo vituperatur. Gontra eos qui 
cum (amulorum agmine incedunt, — Cur enim multos 
habet ministres? Sicut enim in vestibus et in mensa 
80lus usus est attendendus, ita etiam in ministris. 
Quis est ergo usus? Nullus penitus : uno enim fa- 
mulo unum dominun $olum uti oporteret, vel potius 
duos et tres dominos uno famulo. Si autem hoc est 
grave, cogita eos qui nullum babent, faciliori autein 
οἱ expediüiori fruuntur ministerio : Deus enim feeit 
eos qui sufficerent suo, imo vero et prozimi ministe- 
rio. Si autem non credis, audi Paulum dicentem : 
INecessitatibus meis, el iis qui mecum sunt, ministrarunt 
he manus (Act. 20. 54). Siccine totius quidem orbie 
doctor et dignus celis non erubescebat ministrare 
innumerabilibus ; tu autem turpe esse ducis, si non 
cireumferas inulios greges maneipiorum, nesciens 
quidem hoc esse quod te maximo aflicit dedecore ? 
Propterea enim dedit nobis Deus et njanus et pedes, 
ne opus haberemus famulis. Neque enim eo, quod 
esset opus, introductum fuit genus famulorum ; nam 
alioqui cum Adamo creatus fuisset famulus ; sed est 
poena peccati et mulcia inobedientize, Christus autem 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XL. 


9^4 


cum advenissct, lioc quoque solvit : Nam in. Christo 
Jesu non est servus ueque liber (Galat. $. 38). Quam- 
obrem non est necesse habcre servum : si autem ne- 
cesse est, unum, aut plurimum duos. Quid sibi volunt 
examina ministrorum? Nam sicut qui vendunt oves et 
qui corpora cauponantur; ita in balneo, ita in foro 
procedunt et obeunt divites. Sed summo jure non 
ago : sit tibi eliam secundus minister : si autem mul- 
tos congregas, non hoc facis benignitatis et humani- 
tatis causa, sed tuis serviens deliciis. Nam si hoc 
facis eorum curam gerens, in tuo ministerio neminem 
occupes, sed cum emeris et artes docueris ut sibi 
sufficiant ad victum paraudum, eos manumitte. Cum 
autem flagris czedas, cum in vincula conjicias, non 
est utique opus hoc humanitatis. Et sció quidem me 
esse molestum auditoribus : sed quid agam? ]u hoc 
positus sum, neque cessabo hzc dicere, sive quid 
profecero sive non. Quid enim sibi vult in foro su- 
perbe incedere? num inter feras ambulas, quod ob- 
vios expellas? Ne timeas; nullus te mordet eorum 
qui accedunt, et prope te gradiuntur. Át injuriam 
existimas simul incedere cum omnibus? Et quam est 
hoc insanum, quam prodigiosum, equum quidem 
prope sequentem non existimare afferre injuriam ; 
hominem autem, nisi multis abigatur stadiis, putare 
dedecore afficere? Quid vero famulos habes lictores, 
liberis utens tamquam servis ; imo vero ipse quovis 
servo vivens ignominiosius? est enim quovis servo 
vilior et ignominiosior qui tantum circumfert fa- 
stum. Propterea nec veram videbunt libertatem, qui 
se huic gravi animi vitio manciparunt. Si enim vis 
expellere, superbeque et magnifice iacedere, non 
accedentes, sed fastum expelle; non per famulum, 
scd per teipsum ; non hoc flagello, sed spirituali. Nam 
nunc quidem famulus tuus expellit eos qui tecum 
incedunt ; te autem ab alto arrogantia pellit turpius, 
quam famulus proximum. Si autem ab equo descen- 


'dens eam abegeris per humilitatem, altius sedebis et 


in majori honore teipsum constitues, ad hoc non 
opus habens famulo. Quando enim modestus humi 
incedes, sedebis in curru humilitatis, qui te in cxlum 
tollit, qui equos habet alatos : sin autem ab illo ce- 
cideris, et in arrogantize currum transieris, nihilo 
melius afficieris quam serpentes humi repentes, imo 
vero multo vilius et miserabilius. Nam illos quidem 
Sic reptare cogit mutilatio corporis, te autem morbus 
arrogantiz. Omnis enim qui se extollit, inquit, humi- 
liabitur (Math, 95. 12). Ne ergo humiliemur, sed 
extollamur, veniamus ad illam altitudinem. Sic enim 
inveniemus nostris animis quietem, convenienter 
divino oraculo, verumque et altissimum honorem 
consequemur : quem detur nobis omnibus assequi, 
gratia et benignitate, etc. 


5ου 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


956 


—————————————— 


HOMILIA XLI. 


Cap. 15. v. 55. Sed dicet aliquis : Quomodo resurgunt 
mortui? quali autem corpore veniunt ? 56. [nsipiens, 
fu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur. 
1. Cum ubique mitis et humilis sit Apostolus, hic 

acriori utitur oratione, propter absurditatem eorum 

qui con!radicebant. Neque tamen est hoc contentus, 
sed et rationes adducit et exempla, ea ratione etiam 
quemque valde contentiosum reprimens. Et superius 
quidem dicit : Quoniam per hominem mors, εἰ per ho- 
minem resurreclio : hic vero solvit objectionem qua 

fiebat a gentibus. Vide autem rursus quomodo dimi- 

nuat veliementiam reprehensionis. Non dixit enim, 

Sed fortasse dicetis; sed eum qui contradicit posuit 

indefinite, ne libere et acriore utens oratione, audi- 

tores valde percelleret. Ponit autem duas dubitatio- 
nes, modi resurrectionis et qualitatis corporum. De 
utrisque enim dubitabant dicentes : Quomodo susci- 
tatur id quod est dissolutum ? et, (wo corpore veniunt ? 

Quid est autem, Quo corpore? Nempe hoc quod inte- 

riit, quod periit, an aliquo alio? Deinde ostendens 

quod non quzrant ea, de quibus dubitatur, sed ea 
quie in confesso sunt, acrius occurrit dicens : Insi- 
piens, tu quod seminas, non vivificalur, nisi mortuum 

[uerit. Quod nos quoque solemus facere erga eos qui 

contradicunt iis de quibus constat. Et cur non sta- 

tim confugit ad Dei potestatem? Quoniam disserit 
cum infidelibus : nam quando verba facit apud flde- 
les, non admodum opus habet ratiociniis. Quam- 
obrem cum alibi dixisset, Transfigurabit corpus humi- 
litatis vesire, ut sit configurata corpori claritatis suae 

(Philipp. 3. 21), et ostendisset aliquid amplius quam 

sit resurrectio ; non posuit exempla, sed pro omni 

demonstratione Dei potestatem adduxit in medium, 
addens et dicens : Secundum operationem ejus qui 
possit subjicere sibi omnia. llic autem ratiocinia ponit. 

Nam quoniam hoc con(ürmavit ex Scripturis, hzc 

quoque addit ex abundantia erga eos qui non parent 

Scripturis, et dicit : Insipiens, tu quod seminas. Hoc 

est, Apud teipsum horum habes probationem, per ea 

' qua facis quotidie, et adhuc ambigis? Propterea te 

voco insipientem, quod ignores ca qu: a te fiunt 

quotidie; et cum ipse sis opifex resurrectionis, de 

Deo dubitas. Propterea cum magna dixit. emphasi, 

Tu quod seminas : tu qui es mortalis et peris. Et vide 

quomodo utatur dictionibus subjecto argumento con- 

gruentibus. Non vivificatur enim, inquit, nisi mor- 
tuum fuerit. Propriis enim seminum relictis dictio- 
nibus, nempe germinat, pullulat, putrescit et dissol- 
vitur ; adaptavit eas qux? carni nostrae conveniunt, 
nempe Vivificatur οἱ Mortuum fuerit, quod quidem 
non est proprium seminum, sed corporum. Et non 
dixit : Postquam mortuum fuerit, vivit; sed, quod 
est inajus, propterea vivit, quoniam moritur. Vides 
quod, sicut frequenter dico, orationem semper ver- 
tat m contrarium. Quod enim illi non resurgendi 
statuebant esse indicium, hoc facit esse certam re- 


surgendi demonstrationem : dicebant enim noB re- 
surgere, quoniam est mortuum. (uid autem opponit 
ille ? Atqui si non esset mortuum, non resurrexisset : 
et propterea resurgit, quoniam est mortunm. Sicut 
enim Christus apertius id ipsum ostendit, dicens, 
Granum frumenti, si cadens in terram non. mortuum 
fuerit, ipsum solum manet : sin autem mortuum fuerit, 
mullum (fructum affert (Joan. 12. 24) : illinc etiam 
Paulus trahens exemplum, non dixit : Non vivit, 
sed, Non vivificatur; rursus Dei assumens potesta- 
tem, et ostendens quod non natura terrze, sed ipse 
universum operatur. Et cur non adduxit in medium 
id quod erat convenientius et magis proprium, se- 
men, inquam, humanum ? nam ortus quoque noster 
incipit a corruptione sicut et frumenti. Quoniam non 
sunt hxc paria, sed hoc est majus. Qusrit enim ali- 
quid integrum, quod corrumpatur ; illud autem pars 
erat : quamobrem hoc affert in medium. Alioquin 
autem illud quidem procedit a vivente, et in ven- 
trem incidit viventem: hic autem non in carnem, sed 
in terram sementis dejicitur, et in eam dissolvitur, 
sicut corpus mortuum. Quamobrem hac quoque ra- 
tione erat exemplum convenientius. 57. Et qui semi- 
nat, non corpus quod (futurum est. seminat. Nam quae 
prius quidem dicta sunt, spectant ad dicendum quo- 
modo resurgant; hoc autem ad dubitandum cum 
quali corpore veniant. Quid est autem, Non corpus 
quod futurum est seminas? Non spicam integram, non 
frumentum recens. Hic enim non amplius ad resur- 
rectionem spectat oratio, sed ad modum resurrectio- 
Bis, Cujusmodi est corpus quod est resurrecturum : 
nempe .an tale, an melius et clarius; et ab eodem 
exemplo sumit utrumque, ostendens quod id sit re- 
&urrectarum multo melius. 

9. Contra hereticos qui dicebant aliud corpus resur- 
gere. — Sed heretici nibil horum intelligentes insul- 
tant, et dicunt : Alterum corpus cadit , et alterum 
resurgit. Quomodo ergo resurrectio? ejus enim quod 
cecidit ,est resurrectio. Ubi est autem admirabilis 
illa et qu:e opinionem superat adversus mortem vi- 
ctoria , si aliud cadit et aliud resurgit? neque enim 
illa utique cernetur reddidisse captivum quod accepit. 
Quomodo autem iis quas dicta sunt convenerit exem- 
plum? non enim alia quidem seminatur essentia, alia 
2utem resurgit, sed eadem melior. Sed neque Chri- 
stus idem corpus susceperit, qui fuit primilize resur- 
gentium ; sed , secundum vos , illud quidem abjecit , 
etiamsi nihil peccasset , accepit autem aliud. Unde 
ergo aliud * nam hoc quidem ex virgine, illud autem 
unde? Viden' ad quantam absurditatem devoluta est 
oratio? Cur enim ostendit figuras et vestigia clavo- 
rum ? annon hoc volens ostendere , illud ipsuin esse 
quod cruci fuit affixum, et ipsum resurrexisse? Quid 
sibi vult quoque figura Jon? non enim alius quidem 
fuit absorptus , alius autem in terram ejectus Jonas. 
Quid etiam dicebat , Solvite templum hoc, et in tribus 


t 


853 


IN EPIST. ! AD COR. IIOMIL. XLI. 


μ.ο... ERU — PH————————————————— 


OMIAIA MA'. 


*AJA* ἐρεῖτις, Πῶς ἐγείρονται οἱ vexpol ; tolo δὲ 
σώματι ἔρχονται; "Agpor, σὺ b σπείἰρεῖς, οὐ 
ζωοποιεῖται, ἐὰν μὴ àxo0árn. 

α. μερος ὢν σφόδρα καὶ ταπεινὸς ὁ Απόστολος 
πανταχοῦ, ἐνταῦθα xat πληχτικώτερον τῷλόγῳ χέχρπ” 
ται διὰ τὴν ἁτοπίαν τῶν ἀντιλεγόντων. OO μὴν ἁρ- 
χεῖται τούτῳ, ἀλλὰ χαὶ λογισμοὺς καὶ παραδείγματα 
τίθησι, καὶ τὸν σφόδρα φιλόνεικον ταύτῃ χειρούµε- 
voc. Καὶ ἀνωτέρω μέν φησιν’ Επειδὴ δι᾽ ἀνθρώπου 
ὀθάνατος, καὶ δι ἀγθρώπου ἡ ἀγάστασις' ἔνταῦθα 
δὶ ἀντίθεσιν λύει παρ) Ἑλλήνων εἰσαγομένην. Καὶ 
ὅρα πῶς πάλιν ὑποτέμνεται τὸ σφοδρὸν τῆς διαθολῆς. 
Οὐ γὰρ εἶπεν, Αλλ' ἴσως ἐρεῖτε, ἀλλ' ἁδιόριστον 
τέθειχε τὸν ἀντιλέγοντα, ἵνα μετὰ ἀδείας χαταφο- 
ριχῷ χρώμενος τῷ λόγῳ, ph σφόδρα πλήξη τοὺς 
ἀχούοντας" xat τίθησι δύο τὰς ἑπαπορήσεις, τοῦ τρό- 
που τῆς ἀναστάσεως, xal τῆς ποιότητος τῶν σωµά- 
των. Καὶ γὰρ περὶ ἀμφοτέρων Ἱπόρουν Movies" 
Πῶς ἑγείρεται τὸ διαλυθέν; xat, Ποίφ σώματι ἔρ- 
χονται; Τί δέ ἐστι, Hoo σώμαει; Οἷον τούτῳ τῷ 
φθαρέντι, τῷ ἀπολωλότι, 1| ἑτέρῳ τινέ; Εἶτα δειχνὺς 
ὅτι οὐ τὰ ἀμφιθαλλόμενα ζητοῦσιν, ἀλλὰ τὰ ὦμολο- 
Υηµένα, εὐθέως Ππληκτιχώτερον ἁπαντᾷ λέγων) 
"Agpor, σὺ D σπείρεις οὐ ζωοποιεῖται, ἑὰν μὴ 
ἁποθάνῃ. Ὅπερ καὶ ἡμεῖς εἰώθαμεν ποιεῖν ἐπὶ τῶν 
τοῖς ὡμολογημένοις ἀντιλεγόντων. Καὶ τίνος ἕνεχεν 
οὐχ εὐθέως ἐπὶ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ χατέφυγεν ; 
"Ότι ἀπίστοις διαλέχεται. "Όταν μὲν γὰρ πρὺς πι- 
στοὺς αὑτῷ ὁ λόγος fj, οὗ σφόδρα δεῖται λογισμῶν. 
Διόπερ εἰπὼν ἀλλαχοῦ, ὅτι Ἀετασχηματίσει τὸ 
σῶμα τῆς ταπειώσεως ὑμῶν elc τὸ γενέσθαι σύμ- 
µόρφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ, καὶ πλέον τι 
τῆς ἀναστάσεως ἑνδειξάμενος, οὐ τέθειχε παραδεί- 
ἵµατα, ἀλλ᾽ ἀντὶ πάσης ἀποδείξεως τοῦ Osou τὴν 
δύναμιν εἰς µέσον fira ve προσθεὶς xat εἰπὼν, Κατὰ 
tiv ἐνέργειαν τοῦ δύγασθαι αὐτὸν xal ὑποτάξαι 
αὐτῷ τὰ πάντα. Ἐνταῦθα δὲ καὶ λογισμοὺς κινεί. 
Ἐπειδὶ γὰρ ἀπὺ τῶν Γραφῶν αὐτὸ κατεσχεύασε, 
χαὶ ταῦτα προστίθησιν &x περιουσίας λοιπὸν πρὸς 
τοὺς o0 πειθοµένους [587] ταῖς Γραφαῖς, xal φησιν’ 
"Agpor, σὺ ὃ σπεἰρεις. Τουτέστι, Παρὰ σαντοῦ 
τὴν ἀπήδειξιν ἔχεις τούτων, δι) ὧν πράττεις χαθ᾽ 
ἑχάστην ἡμέραν, καὶ ἀμφιδάλλεις ἔτι, Διὰ ταῦτά 
σε ἄφρονα χαλῶ, ὅτι τὰ χαθ᾽ ἡμέραν ὑπὸ cou γινό- 
µενα ἀγνοεῖς, xat αὐτὸς δημιουργὸς ἁἀναστάσεως ὢν 
περὶθεοῦ ἀμφιδάλλεις. Διὸ σφόδρα ἐμφαντικῶς εἶπε, 
ZU ὃ σπείέρεις, σὺ ὁ θνητὸς xal ἀπολλύμενος. Καὶ 
ὅρα πῶς ταῖς λέξεσιν οἰχείως τῇ ὑποχειμένη χέχρη- 
ται ὑποθέσει. Οὐ ζωοποιεῖται Ὑὰρ, φησὶν, ἑὰάν μὴ 
ἁποθάνῃ. Τὰς γὰρ οἰχείας λέξεις τῶν σπερµάτων 
ἀφεὶς, olov τὸ βλαστάνει, xal φύεται, xal σήπεται, 
xa διαλύεται, τὰς χαταλλήλους ἤρμοσε τῇ σαρχὶ τῇ 
ἡμετέρᾳ, τὸ Ζωοποιεῖται xat ᾽Αποθάνῃ, ὅπερ οὗ 
απερµάτων χυρίως ἑστὶν, ἀλλά σωμάτων. Καὶ οὐκ 
εἶπεν, ὅτι Μετὰ τὸ ἀποθανεῖν ζᾖ, ἀλλ', ὃ μεῖζόν ἐστιν, 
ὅτι Διὰ τούτο ζᾖ, ἐπειδῃ ἀποθνήσχει. Ορᾷς ὅτι, 
ὅπερ ἀεὶ λέγω, εἰς τοὐναντίον ἀεὶ περιτρέπει 8 τὸν 


5 Legebatur προτρέπει. 


λόγον. "O γὰρ ἐἑποιοῦντο ἐχεῖνοι τεχμήριον τοῦ μὴ 
ἁἀνίστασθαι, τοῦτο τοῦ ἁνίστασθαι ποιεῖται ἁπόδειξιν' 
καὶ γὰρ ἔλεγον οὐχ ἀνίστασθαι, ἐπειδῃ ἀπέθανε. Τί 
οὖν αὐτὸς ἀντιστρέψας φησί; Καὶ μὴν εἰ μη àn- 
ἐθανεν, οὐχ ἂν ἀνέστη * xal διὰ τοῦτο ἁνίσταται, 
ἐπειδὴ ἀπέθανε. Καθάπεργὰρ ὁ Χρ:στὸς σαφέστερον 
αὐτὸ τοῦτο ἑνδείχνυται λέγων 'O xóxxoc τοῦ σἰ- 
του, éàv πεσὼν slc τὴν Tiv μὴ ἁποθάγῃ, αὐτὸς 
µόνος µένει' ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, ποὺ» καρπὸν φέ- 
pti ἐχεῖθεν χαὶ ὁ Παῦλος τὸ παράδειγµα τοῦτο 
ἑλχύσας, ox εἶπεν, ὅτι Οὐ ζῇ, ἁλλ', 00 ζωοποιεῖται, 
πάλιν τοῦ Θεοῦ τὴν δύναμιν παραλαμθάνων, καὶ 
δειχνὺς ὅτι οὐχ ἡ τῆς Υῆς φύσις, ἆλλ᾽ αὐτὸ, τὸ πᾶν 
ἑργάζεται. Καὶ τί δήποτε οὐχ ὅπερ οἰχειότερον fiv, 
τοῦτο Ίγαγχεν εἰς µέσον, τὸ σπέρµα λέγω τὸ ἀνθρώ- 
πινον; Καὶ γὰρ χαὶ ἡ ἡμετέρα γέννησις ἀπὸ φθορᾶς 
ἄρχεται, ὥσπερ fj τοῦ σίτου. "Ότι obx ἣν ἴσον, ἀλλὰ 
τοῦτο πλέον. Ολόχληρον áp τι ζητεῖ φθειρόµεναον, 
ἐχεῖνο δὲ µέρος ἣν) διόπερ τοῦτο εἰς μέσον ἄγει. "AX- 
λως δὲ, ἐχεῖνο μὲν χαὶ ἀπὸ ζῶντος ποόεισι, χαὶ εἰς 
ζῶσαν ἐμπίπτει γαστέρα᾿ ἐνταῦθα δὲ οὐχ εἰς σάρκα, 
ἀλλ εἰς τὴν γῆν ὁ σπόρος χαταθἀλλεται, χαὶ εἰς αὖ- 
τὴν διαλύεται, χαθάπερ τὸ σῶμα τὸ τεθνηχός. Ad 
xai ταύτῃ οἰχειότερον ἣν τὸ ὑπόδειγμα. Καὶ ὁ σπεἰ- 
pov, οὗ τὸ σῶμα τὸ γενησόµεγο» σπεἰρει. Τὰ μὲν 
γὰρ ἔμπροσθεν εἰρημένα, πρὸς τὸ λέγειν πῶς ἐγεί- 
ρονται’ τοῦτο δὲ, πρὸς τὸ διαπορεῖν ποίῳ σώματι 
ἔρχονται. Τί δέ ἐστιν, Ob. τὸ σῶμα τὸ γεγησόμε- 
vov σπείρεις; Οὐ στάχυν ὁλόχληρον, οὐδὲ αἴτον 
véov. Ἐνταῦθα γὰρ οὐχέτι πρὸς τὴν ἀνάστασιν ὁ λό- 
γος, ἀλλὰ πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀναστάσεως, ποταπὸν 
τὸ σῶμα τὸ μέλλον ἀνίστασθαι, οἷον εἰ τοιοῦτον, fi 
βέλτιον xal λαμπρότερον’ xal ἁμφότερα ἀπὸ τοῦ 
αὐτοῦ ὑποδείγματος λαµθάνει, δεικνὺς ὅτι πολλῷ 
βέλτιον. 

Ρ’. Άλλ' οἱ αἱρετιχοὶ μηδὲν τούτων συνιέντες ἔπιπη- 
δῶσι, xai λέγουσιν, ὅτι Ἔτερον σῶμα πίπτει, καὶ 
ἕτερον σῶμα ἀνίσταται. Πῶς οὖν ἀνάστασις;, τοῦ 
γὰρ |588] πεσόντος ἐστὶν ἡ ἀνάστασις. Ποῦ δὲ τὸ 
θαυμαστὸν καὶ παράδοξον κατὰ τοῦ θανάτου νιχητή- 
piov, εἰ ἄλλο πίπτει, χαὶ ἄλλο ἀνίσταται; οὐχέτι γὰρ 
φανῄσεται ἐχεῖνος ἀποδοὺς ὅπερ ἔλαδεν αἰχμάλωτον. 
Πῶς δὲ τὸ ὑπόδειγμα ἁρμόσειεν ἂν τοῖς εἱἰρημένοις ; 
οὐ γὰρ ἄλλη μὲν οὐσία σπείρεται, ἄλλη δὲ ἐγείρεται, 


ἁλλ᾽ ἡ αὐτὴ βελτίων. "Ἔσται δὲ οὐδὲ ὁ Χριστὸς τὸ . 


αὐτὸ σῶμα ἀνειληφὼς, ἁπαρχὴ τῶν ἀνισταμένων γε- 
νόμενος' ἀλλὰ χαθ)᾽ ὑμᾶς ἐχεῖνο μὲν ἔῤῥιψε, χαίτοι γε 
οὐδὲν ἡμαρτηχὸς, ἕτερον δὲ ἔλαθεν. Πόθεν ἄρα τὸ 
ἕτερον ; τοῦτο μὲν γὰρ &x παρθένου, ἐχεῖνο δὲ πόθεν; 
Ὁρᾶς εἰς ὅσην ἀτοπίαν ὁ λόγος ἐξεχυλίσθη ; Διὰ τί 
γὰρ xai τοὺς τύπους δείχνυσι τῶν ἤλων; οὐχὶ τοῦτο 
ἀποδεῖξαι θέλων , ὅτι αὐτὸ ἐχεῖνό ἐστι τὸ ἆνασχηλο- 
πισθὲν, xal αὐτὸ πάλιν ἀνέστη; Τί δὲ xal ὁ τύπος 
βούλεται αὐτῷ ὁ τοῦ Ἰωνᾶ; οὗ γὰρ δήπου ἄλλος μὲν 
χατεπόθη, ἄλλος δὲ εἰς τὴν γῆν ἐξτνέχθη Ἰωνᾶς. Τί 
δὲ καὶ ἔλεχε, Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, xal ἐν τρι- 
civ ἡμέραις ἑγερῶ αὐτόν ; τὸν γὰρ λυόµενον δηλον- 
ότι τοῦτον xal ἀνίστη. Διὸ xal προσέθτχεν ὁ εὖαγ- 


55] 
γελιστὴς, ὅτι Ἐκείνος δὲ ÉAeye περὶ τοῦ vao toU 
σώματος αὑτοῦ. Τί οὖν φησιν, Οὐ τὸ σῶμα τὸ 
γενησόµε»ον σπείρεις; Τουτέστιν, οὐ τὸν ἄσταχυν᾽ 
καὶ γὰρ αὐτός ἐστι, xaX οὖκ αὐτός' αὐτὸς μὲν, ὅτι 
αὐτὴ fj obcla* οὐκ αὐτὸς δὲ, ὅτι βελτίων οὗτος, τῆς 
μὲν αὐτῆς οὐσίας μενούσης, μείζονος δὲ τῆς εὕπρε- 
πείας γινοµένης, καὶ χαινοῦ τοῦ αὐτοῦ ἀνισταμένου" 
ἐπειδὴ εἰ p.i] τοῦτο fjv, οὐδὲ ἀναστάσεως ἔδει, εἰ uh 
βέλτιον ἀνίστασθαι ἔμελλε. Τί γὰρ καὶ καθῄρει τὴν 
οἰχίαν, εἰ μὴ λαμπροτέραν ἔμελλε οἰχοδομεῖν ; Τούτο 
τοίνυν πρὺς τοὺς νοµίκοντας τὴν αὐτὴν εἶναι φθορὰν 
εἶπεν. Εἶτα, ἵνα μὴ ἄλλο τις πάλιν ὑποπτεύσῃ σῶμα 
ἐντεῦθεν εἰρῆσθαι, παραμυθεῖται τὸ αἴνιγμα, καὶ αὐ- 
«be ἑρμηνεύει τὸ εἰρημένον, μὴ συγχωρῶν τῷ ἀχροατῇ 
ἀλλαχοῦ περιάχειν τὴν ἔννοιάν τὴν ἐντεῦθεν. Τί τοί- 
νυν δεῖ τῶν ἡμετέρων λόγων; "Άχουσον αὑτοῦ λέ- 
γοντος καὶ ἑρμηνεύοντος τί ἑστιν' OD τὸ σώμα τὸ 
γενησόµεγον σπείἰρεις. Εὐθέως γὰρ ἐπήγαγεν, 
'AAAà γυμνὸν κόκκον δἱ τύχοι σίτου, fj τινος τῶν 
τοιούτων σπερµάτω». Τουτέστιν, O0. τὸ σῶμα τὸ 
γενησόµενον’ olov οὐχ οὕτω περιθεθληµένον, οὐδὲ xa- 
λάμην ἔχοντα χαὶ ἀνθέρικας, AJXJà γυμνὸν κὀκ- 
xov, εἰ τύχοι σίτου, ἤ τυος τῶν τοιούσεων. Kal 
ὁ θεὸς αὐτῷ δίδωσι σῶμα, καθὼς ἠθέ.ησε. No, 
φησὶν, ἁλλ᾽ ἐχεῖ τῆς φύσεως τὸ ἔργον ἐστί. Ποίας 
φύσεως, εἰπέ µοι; xa γὰρ xal ἐχεῖ τὸ πᾶν ὁ θεὺς 
ἐργάσεται, οὐχ dj φύσις οὐδὲ ἡ ΥΠ οὐδὲ ὁ ὑετός. Διό- 
περ χαὶ αὐτὸς ταῦτα δηλῶν, καὶ γην χαὶ ὑετὸν καὶ 
ἀέρα καὶ ἥλιον xaX χεῖρας γεωργιχὰς ἀφεὶς, ἐπῆγα- 
γεν, ὅτι '0 θεὸς αὐτῷ δίδωσι copa, καθὼς ἠθέ-ησα. 
Mh τοίνυν περιεργάζου μηδὲ πολυπραγµόνει, πῶς 
xai «ivt τρόπῳ, ὅταν θεοῦ δύναμιν χαὶ θέληµα ἀχού- 
amc. Καὶ ἑκάστῳ τῶν σπερµάτων τὸ ἴδιον copa. 
Ποῦ τοίνυν τὸ ἀλλότριον; τὸ γὰρ ἴδιον δίδωσιν. Ὥστε 
ὅταν λέγῃ, OU τὸ γενησόµενον σπείἰρεις, οὐ τοῦτο 
λέχει, ὅτι ἄλλη ἀντὶ ἄλλης οὐσίας ἀἁνίσταται, ἀλλ᾽ ὅτι 
[989] βελτίων, ὅτι λαμπροτέρα. ᾿Εκάστῳ γὰρ, qnot, 
τῶν σπερμάστων τὸ ἴδιον σῶμα. Ἐντεῦθεν λοιπὸν καὶ 
τὴν διαφορὰν εἰσάγει τῆς τότε ἑαομένης ἁναστάσεως. 
M γὰρ, ἐπειδὴ αἴτος σπείρεται καὶ πάντες στάχνες 
ἀνέρχονται, διὰ τοῦτο νοµίσῃς xai &y τῇ ἀναστάσει 
ἰσοτιμίαν εἶναι. Μάλιστα μὲν γὰρ οὐδὲ ἐν τοῖς σπέρ- 
pact µία τάξις, ἀλλὰ τὰ μὲν τιµιώτερα, τὰ δὲ χατα- 
δεέστερα. Διὸ χαὶ ἐπήγαγεν, Ἑκάστῳ τὸ ἴδιον σῶ- 
μα. Πλὴν ἀλλ᾽ οὐκ ἀρχεῖται τούτῳ, ἀλλ᾽ ἑτέραν ζη- 
τε διαφορὰν μείζονα xal σαφεστέραν. "Iva. γὰρ μὴ 
ἀχούσας, ὅπερ ἔφην, ὅτι πάντες ἀνίστανται, πάντας 
τῶν αὐτῶν ἀπολαύειν νοµίσῃς, προχατεθάλετο μὲν 
καὶ ἓν τοῖς ἔμπροσθεν τῆς ἐννοίας ταύτης τὰ σπἑρ- 
µατα, εἰπών' Εκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγµαει. Ἑρ- 
γάξεται δὲ αὐτὸ σαφέστερον χαὶ ἐνταῦθα πάλιν λέγων, 
Οὐ πᾶσα σὰρξ ἡ αὐτὴ cáp£. Τίλέγω γὰρ, φησὶν, 
ἐπὶ τῶν σπερµάτων; ἐπὶ τῶν σωμάτων γυµνάσωµεν 
αὐτὸ τοῦτο, περὶ ὧν ὁ λόγος ἡμῖν νῦν. Au) καὶ ἐπάχει 
λέγων’ "AAAn μὲν σὰρξ ἀνθρώπων, dAAn δὲ ατη- 
vov, xal ἆ 11η πτηνών, xal áAAn ἰχθύων. Καὶ 
σώματα ἐπουράνια, καὶ σώματα ἐπίρεια. à AA 
ἑτέρα μὲν ἡ τῶν ἐπουρανίων δόξα, ἑτέρα δὲ ἡ τῶν 
ἐπιγἐίων" dAAn δόξα ἡ,1ίου, καὶ áA4n δόξα σε.Ιή- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$58 


γης, καὶ ἅν 1η δόξα ádccépor- docip yàp ἀστέ- 
poc διαφέρει ἐν δόξῃ. 

Υ’. Καὶ τί βούλεται αὐτῷ ταυτὶ τὰ ῥήματα ; τίνος ἕνε-- 
χεν kx τῆς ἀναστάσεως τῆς τῶν σωμάτων εἰς τὸν περὶ 
ἀστέρων xal ἡλίου λόγον ἐξέπεσεν; Οὐχ ἐξέπεσεν, 
οὐδὲ ἀπεῤῥάγη τῆς ὑποθέσεως, ἄπαγε, ἀλλ ἔτι αὐτῆς 
ἔχεται. Ἐπειδὴ γὰρ τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως χατ- 
εσχεύασε λόγον, δείχνυσι λοιπὸν ὅτι πολλὴ τῆς δόξης 
τότε ἡ διαφορὰ, el χαὶ ἡ ἀνάστασις µία’ χαὶ διαιρεῖ εἰς 
δύο τὸ πᾶν τέως, εἰς τὰ ἑπουράνια xal τὰ ἐπίχεια. 
"Οτι μὲν γὰρ τὰ σώματα ἀνίσταται, ἔδειξε διὰ τοῦ 
σίτου" ὅτι δὲ οὐχ Ev τῇ αὐτῇ δόξῃ πάντα, δείχνυσιν 
ἐντεῦθεν. ὍὭσπερ γὰρ τὸ ἀπιστεῖν τῇ ἀναστάσει 
ὑπτίους ποιεῖ, οὕτω πάλιν ῥᾳθύμους τὸ νοµίζειν πάν- 
τας τῶν αὐτῶν ἀξιοῦσθαι. Διόπερ ἀμφότερα διορθοῦ- 
σαι’ xai τὰ μὲν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἀπήρτισε, τούτου 
δὲ ἄρχετα! νῦν' καὶ ποιῄσας δύο τάγματα δικαίων τε 
xai ἁμαρτωλῶν, αὐτὰ τὰ δύο ταῦτα εἰς πολλὰ πάλιν 
χατατέµνει µέρη, δειχνὺς ὅτι οὔτε δίχαιοι xaX ἆμαρ- 
τωλοὶ τῶν αὐτῶν τεύξονται, οὔτε δίχχιοι πάντες δι- 
Χαΐοις ὁμοίως, οὔτε ἁμαρτωλοὶ ἁμαρτωλοῖς. Ποιεῖ 
τοίνυν πρὠτην µίαν τομὴν διχαίων χαὶ ἁμαρτωλῶν 
λέγων’ Σώματα àxovpdvia, καὶ σώματα ἐπίγεια" 
διὰ μὲν τῶν ἐπιγείων τούτους αἰνιττόμενος, διὰ δὲ τῶν 
ἑπουρανίων ἐχείνους. Elsa λοιπὺν τῶν ἁμαρτωλῶν 
διαφορὰν πρὸς ἁμαρτωλοὺς εἰσάγει, λέγων’ OD πᾶσα 
σὰρξ ἡ αὐτὴ eáp£- d AAA d. Am μὲν ἰχθύων, ἅλ 1η 
δὲ ατηνῶν xal κτηνῶν. Καΐτοι πάντα σώματα, 
ἀλλὰ τὰ μὲν ἐν πλείονι, τὰ δὲ ἐν ἑλάττονι εὐτελείᾳ. 
Καὶ £v ζωῇ δὲ ὁμοίως, xaX ἐν αὐτῇ τῇ χατασχευῇ. 
Καὶ εἰπὼν τοῦτο, ἀναθαίνει πάλιν εἰς τὸν οὑρανὺν 
λέγων) "A44n [590] δόξα ἡ-ίου, καὶ ἅ- η δόξα 
σελήνης. Ὥσπερ γὰρ Ev τοῖς ἐπιγείοις σώμασι δια- 
φορὰ, οὕτω xaX ἓν τοῖς ἐπουρανίοις, xat διαφορὰ, οὐχ 
ἡ τυχοῦσα, ἀλλὰ xaX µέχρι τῶν ἑσχάτων. OD γὰρ 
ἡλίῳ πρὸς σελήνην, οὐδὲ σελήἠνῃ πρὸς ἀστέρας δια- 
φορὰ µόνον, ἀλλά καὶ ἄστρασι πρὸς ἁστέρας. El γὰρ 
καὶ πάντα Ev οὐρανῷ, ἀλλά τὰ μὲν πλείονος, τὰ δὲ 
ἑλάττονος μετέχει δόξης. Tl τοίνυν ἐντεῦθεν χαταµαν- 
θάνομεν ; "Ότι si xat ἐν βασιλείᾳ πάντες, οὗ πάντες 
τῶν αὐτῶν ἁπολαύσονται" xal εἰ πάντες ἐν γεέννῃ οἱ 
ἁμαρτωλοὶ, οὐ πάντες τὰ αὐτὰ ὑπομενοῦσι. Διὸ χαὶ 
ἐπήγαγεν Οὕτω xal ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. 
Οὗὕτω, πῶς; Ἐν διαφορᾷ πολλῇ. Εἶτα ἀφεὶς τοῦτον 
τὸν λόγον ὡς ἀρχκούντως ἀποδειχθέντα, πάλιν Ev αὑ- 
τὴν τῆς ἀναστάσεως τὴν ἀπόδειξιν καὶ τὸν τρόπον 
ἔρχεται, λέγων’ Σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται &r 


. ἀφθμρσίᾳ. Καλθέα σύνεσιν᾽ Ἐπὶ μὲν τῶν σπερµάτων 


τῷ τῶν σωμάτων ἐχρήσατο ὀνόματι λέγων Οὐ ζωο- 
ποιεῖται, ἐὰν μὴ ἁἀποθάνῃ' ἐπὶ δὲ τῶν σωμάτων τῇ 
τῶν σπερµάτων προσηγορἰᾳ, λέγων ' Σπείρεται ἐν 
φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ. Οὐκ εἶπε, Φύεται, 
ἵνα μὴ τῆς γῆς ἔργον νοµίσῃς, ἁλλ', ᾿Εγείρεται. 
Σπορὰν δὲ ἐνταῦθα, οὐ τὴν Ὑένεσιν ἡμῶν λέγει ἣν 
iv µήτρᾳ, ἀλλὰ τὴν ταφὴν τὴν ἓν τῇ YT] τῶν τέτελευ- 
τηχότων σωμάτων, τὴν διάλυσιν, τὴν τέφραν. Διὸ 
εἰπὼν, Σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται àv ἆφθαρ- 
σίᾳ, ἐπήγαγε' Σπείρεται ἐν ἁτιμίᾳ. Τί γὰρ εἰδεχθά. 
στερον νεχροῦ διαῤῥυέντος, ᾿Εγείρεται ἕν δόξῃ. 


Lx 


diebus excilabo ipsiim ( Joan. 2. 19. 21 ) ? nam quod 
dissolvebatur, id scilicet excitavit. Quamobrem addi- 
dit evangelista, /lle autem dicebat de templo sui cor- 
goris. Quid ergo dicit, Non corpus quod futurum est 
seminas? lloc est, non spicam : est enim eadem el 
pon eadem : eadem quidem, quoniam cadem est es 

sontia ; nei eadem, quoniam livc est melior, eadem 
quidem manente essentia , majori autem facta specie 
2€ decore, cum nova sit : quoniam uisi lioc e-set, ne 
esset quidem resurrectio, nisi esset melius resurrec- 
tura. Cur enim domui esset diruturus , nisi splen— 
didiorem esset cedificaturus? ος igitur disit illis, 
qui existimabant eamdem esse interitum ac corru- 
ptionem. Deinde ne quispiam rursus existimaret hinc 
dictum esse aliud corpus , datum ;enigma lenit , et 
interpretatur quod dictum. est, non concedens audi - 
lori ut mentem alio transferat. Quid ergo nostris 
opus est verbis? Audi ipsum, qui diit, quid sit inter- 
pretantem : Aon corpus quod (utrum est. seminas. 
Statim enim subjauxit : Sed nadum granum , ut puia 
tritici, aut alicujus hujusmodi seminum Hoc est, non 
corpus quod est futuram , rempe nor sic vestitum , 
peque cmlinum babens et aristas : Sed nudum gra- 
num, ut puta tritici , aut alicujus ex iis qua sunt hujus- 
snodi. 98. Deus autem dat illi corpus. sieut. voluit. 
Certe , inquit; sed illic est opus nature. Cujus , dic, 
quiso, nature? nam illic quoque Deus  fabricatur 
universum , non natura neque terra neque pluvia. 
Quamobrem ipse hxc significans , dimissa terra οἱ 
sere οἱ pluvia et agricolarum manibus , subjunxit : 
Jjeus dat illi corpus sicut voluit. Noli ergo inquirere 
et indagare quomodo et quanam ratione, cum audie- 
ris Dei potentiam et voluntatem. Et unicuique semi- 
mun proprium corpus. Ubi crgo alienum? dat. euim 
proprium. Quamobrem quando dicit, Non quod futu- 
rum est seminis , non. hoc dicit, quod alia pro alia 
resurgat essentia, sed quod melior, quod splendidior. 
ÜUunicuique euim seminum proprium corpus. Ilinc jam 
introducit etíam differentiam resurrectionis tunc fu- 
sarze, Ne enim , quoniam seminatur semen et. omnes 
ascendunt spicz , proplerea exislimeS parem etiam 
honorem esse in resurrectione. Etenim ne in semini- 
ljus quidem unus est ordo : Nam alia quidem sunt prose- 
stantiora et honestiora, alia vero deteriora : quareetiam 
subjunxit : Et unicuique proprium corpus. Cieterum 
fon est hoc contentus, sed aliam querit differentiam, 
majorem et manifestiorem. Nam ne cum audivisses , 
sicut dixi, quod omnes resurgant, existimares omues 
eudem consequi et iisdem frui, prius quidem jecit in 
precedentibus semina hujus sententix: , dicens : 
Unusquisque autem in proprio ordine. Facit aulem hoc 
apertius hic quoque rursus, dicens : 59. Non omnis 
caro eadem caro. Quid enim , inquit, dico in semini: 
bus? lioc. ipsum. agitemus etiam in corporibus, de 
quibus a nobis nuuc agitur. Quamobrem subjungit , 
dicens : Sed alia quidem caro est hominum, alia autem 
pecorum, alia volucrum , alia autem piscium. 40. Et 
corpora celestia , et corpora terrestria : sed lia quide. 
calestium gloria , alia autem terrestri: : 41. alia ex 


ParROL. Ga. LXI. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOBIL. XLI. 


358 
gloria solis, et olia esi gloria lune , ct ala Jloria stel- 
lurum : stelia enim a stella differt in gloria. 

5. Et. quid sibi volunt lic. verba ? quanam. de 
causa a resurrectione corporum exeidit in orationem 
de steiiis et sole? Non excidit, neque abductus fuit 
ab argumento, absit, sed in eo adhuc harct. Nam 
quoniam probavit quod dictum est de resurrectione, 
ostendit jam, quod tunc futur; glorie magna sit 
differentia , etsi una est resurrectio: et in duo inte - 
rim dividit universum , nempe in clestia ct lerres- 
tria. Nam quod. corpora quídem resurgaut, ostendit 
per frumentnn : quod autem non omuia In caden 
gloria, hinc ostendit. Sicut enim non credere resurrec- 
tioni, supinos facil : jta etiani negligentes reddit et so- 
cordes , existiinare omnes eadem consequi et iisdem 
frui. Quamobrem utrumque corrigit : et atia quidem 
absolvit in pra'cedentibus, ab hoc autem uunc incipit : 
et cum duos fecisset ordines justorum et peccatorum ; 
hos ipsos rursus secat in plures partes: ostendens quod 
neque justi, ueque peccatores eadem assequentur; ne- 
que justi omues eadem quz justi alii,neque peccatores 
eadem quz peccatores. Facitergo primum unam sec- 
tionem justorum et peccatoru m,diceus:Corpora celestia 
el corpora terrestria; per lerrestria quidem hos subindi- 
cans, per caelestia autem illos. Deinde de czxetero intro- 
ducit differentiam peccatorum peccatoribus, dicens : 
Non omnis caro eadem caro, sed alia quidem piscium , 
alia autem tolucrum et pecorum. Atqui sunt omnia cor- 
pora, sed alia quidem viliora et abjectiora, alia vero 
minus. In vita quoque similiter etin eadem constitu 
tione. Et cum hoc dixisset, ascendit rursus in exlum, 
dicens : Alia gloria solis, et aliagloria lune. Sicut enim 
in terrestribus corporibus est differentia, ita etian in 
caelestibus est differentia, eaque non vulgaris, sed etiam 
usque ad extrema, Non solum enim est differentia solis 
a luna, neque lun: astellis, sed etiam stellarum a stele 
lis. Nam etiamsi omnia sint in ccelo, alia tamen majo- 
rem, alia vero minorem habent gloriam. Quid ergo hin: 
discimus ? Quod etiamsi omnes sint in regno, non om- 
nes tàmen eadem consequentur et iisdem fruentur : 
etiamsi omnes peccatores in gehenna, non omnes 
eadem suslinebunt. Et ideo subjunxit : 49. Sic et 
resurrectio t&ortuorum. Sic, quomodo? in multa 
differentia. Deinde hac tamquam probata dimissa 
oratione, rursus venit ad demonstrationem et modum 
ipsius resurrectionis, dicens : Seminatur in corru- 
piione, surgel in incorruptione. Vide autem pruden- 
Uam : in seminibus quidem usus e-t nomine corpo- 
rum, dicens : Non vivificatur , nisi fuerit mortuum ; 
iu corporibus autem appellatione seininun , dicens : 
Seminatur in corruptione , surgit in incorruptione. Non 
Jieit, Nascitur, ne existiines esse opus terra, scd, 
Surgit, Seminationem autem hic dicit, non nostram 
in matrice generationem, sed defunctorum iu terra 
sepulturam, dissolutionem, cinerem. Quamobrem 
cum dixisset, Seminatur in. corruptione , surgit in in- 
corruptione, subjuuxit : 45. Seminatur in ignobilitate. 
Quid enim est visu turpius quam corpus quod disso- 
lutum est? Surgit in gloria ; seminatur in infirmitate, 


23 


959 
Nondum enim sunt triginta dies, et periit universum : 
nee potest caro se conlinere, neque usum dieul 
durare. Surgit in virtue, Tunc cnim ejus nihil. su- 
pererit reliquuim. Propterea el ilis opus habuit 
exemplis, ne multi hiec audientes, nempe quod sur- 
gunt in incorruptione et gloria el virtute , putarent 
resurgentium nullam csse differentiam. Nam omues 
quidem resurgunt, et in virlule et in incorruptione el 
in gloria liac incorruptionis , non tamen omnes ejus- 
dem honoris οἱ securitatis. 44. Seminatur corpus ani- 
male, surgit corpus spirituale. Est corpus anünule , et 
«δεί corpus spirituale. Quid dieis? hoc. autem. noune 
est spirituale ? Spiritaale quidem, scd illad multo 
magis. Nam nunc quidem spe avolat Spiritus saucti 
multa gratia aliquibus magna peccantibus , el prze- 
sente quoque spiritu animi, avolat vita carnis; el 
quod cst hujusmodi, absque hoc est inane ; uc 
autem non sie, sed perpetuo permanet in carne Ju- 
"Storum, et cjus erit potestas et imperium praeseute 
quoque anima. Aut enim tale quid subindicavit , di- 
cens Spirituale; aut quod futurum sit levius οἱ eub- 
ulius, et quod possit etiam vehi in acre; vel potius 
utrunque. Si au:em non credis οἱ quod dicitur, vide 
corpora c.vlestia. quae sunt tam splendida et durabi- 
lia, et permanent. in conditione non senescendi; οἱ 
hinc erede, quod Deus potest facere hiec quoque cor- 
ruptibilia incorruptibilia fieri, et multo ineliora 
iis que cernnntur, 45. Sicul scriptum est ; Factus eet 
primus lomo in animam viventem ; novissimus Adam in 
spiritum. vivificantem. Atqui illud quidem scriptum 
«st (Gen. 2. 7), lioc autem non est. scriptum : quo- 
modo ergo dixit, Seriptum est? À rcrum. eventu lioc 
interpretatus : quod solet assidue. facere, Est. cnim 
hic mos prophetze : etenim Jerusalem civitatem ju- 
stitiz:: vocandam fore dixit propheta (Zach. 8. 5), οἱ 
non est vocata. Quid ergo? falsumme dixit prophe.a? 
Nequaquam : naim illam quidem sic vocandam dixit 
per rerum eventum. Christum quoque dixit. vocan. 
«lum Emmanuelem (/sai. 7. 15); et nec ipse quoque 
δἱο est vocatus, scd res ips;e hane vocem emittunt. 
114 hicquoque NovissimusAdam in spiritum vivificantem. 
4. liec. autem dixit, ut discas, quod et vit pr.c- 
sentis οἱ futurzo jdn. venerunt sigua et pignora: pr:e- 
sentis quidem. Adam, futur:e. autem. Christus. Nun 
quo.iam qua sunt meliora ponil in spe, ostendit 
principium jam evenisse, et radicem et fontem appa 
riisse. Si autem radix et fons est omnibus mauifestus, 
nihil est dubitandum de fructibus. Et ideo dicit, Novis- 
simus Adam in spiriti. vivificautem : eV alibi quoque 
dicit, Vivificabit mortalia corpora vestra per iuhabitau- 
tem Spiritum in vobis (Rom. 8. 11). Est ergo Spiritus 
vivificare. Deinde ne quispiam diceret , Cur sunt an- 
tiquiora ea quie sunt pejora; et qux sunt quidem 
animalia, tola cvenerunt, nectantum usque ad primi- 
tiag, qu:e antem spiritualia, non nisi usque ad priini- 
tias ? ostendit utriu que principia ita fuisse constituta. 
46. Sed non prius, iuquit, quod spirituale est, sed 
quod animale : deinde quod. spirituale. Non dicit au- 
tem, quare, sed est. contentus Dei ordinatione, lia- 


S. JOANNIS CHILYSOSTOMI. ARCIIEP. CUNSTANTINOP. 


340 
hens sententiam quz procedit a rebus , testimonium 
ferentem. opiim:e. Dei. adininistrationi, et ostendens 
quod res nostre semper procedunt ad id quod est me- 
lius ac przestantius : simul etiam hinc quoque ei quod 
dicit idem facieus. Namsi qux sunt minora evenerunt, 
multomagis qux sunt meliora sunt exspectanda. 
Mortui non nimis lugendi, sed precibus ei bonis ope- 
ribus juvaudi. — Cum ergo futurum sit ut talibue 
fruamur bonis, nos in hoc ordine collocemus, et ne 
defleainus eos qui excedunt, sed cos qui vitam male 
Üniunt. Nam et agricola cum viderit dissolvi frumen- 
tuin, non lamentatur, sed quamdiu quidem videt-so- 


lidum mauere iu terra, veretur et contremiscit ; post- 


quam autem fuerit dissulutuim, l.ctatur. Initium enim 
futur:e seineutis est dissolutio. Sic nos quoque tuuc 
Iz teinur, cum ceciderit domus in quam cadit interi- 
tus, quando homo fuerit seminatus. Nec mireris , 
Si sepulturam vocarit Scmeultem ; ca enim est wielioe 
scmentis. Nam illi quidem succedit mors et labores , 
pericula et curze : liuic. autem, si recte vivamus, co- 
rone et przemia : et jl!i quidem corruptio ac interitus 
et mors; huicautem interitu carcere, incorruptio οἱ 
immortalitas, et bona innumerabilia : in illa semina- 
tione sunt complexus et voluptates et soninus ; in 
hac autem vox solum e calis descendens , et omuia 
siinul rcp.nte per(iciuntur. Et qui resurgit, non am- 


plius deinceps adducitur ad vitam laboriogaim, sed ad 


eam unde cffugit dolor, luctus et gemitus. Si autem 
defensionem requiris et patrocinium, et propterea 
virum defles, confuge ad omuium communem patro- 
nunx defensorem, servatorem et benefactorem Dcuin, 
ad inexpugnabile auxilium , ad facile et promptum 
adjumentum, ad perpetuam qua seinper et ubique 
adest protecljonem, nos undique munientem. At con- 
sueludo res esi desiderabilis et amabilis. Ego quoque 
id &cio ; sed si rationi miotum animi commiseris , c£ 
apud te reputaveris quis sit qui accepit , et quod si 
forti animo tuleris, Deo mentem Lotam offers sacrifi- 
cium ; hunc quoque fluctum poteris vitare, οἱ quod 
tempus efficit, hoc faciet philosephia. Sin autem 
mollis fueris et enervatus, tempore quidem desinet 
animi perturbatio, tibi autem nullam afferet merce- 
dem. Cum his rationibus cvllige etiam exempla quz 
sunt in priesenti vita, qu:e sunt in divinis Scripturis : 
cogita quod Abraham suum jugulavit filium,ei neque 
flevit neque verbum cmisit acerbum ( Gen.22 ). At 
ille, inquies, erat Abraham. Atqui tu vocatus es ut 
majora septa transcendas. Job autem tantum quidem 
doluit, quantum est consentaneum patrem liberos 
waautem, etl magnam curam gerentem eorum qui 
excesserant. Nam quais nos quidem nunc facimus , 
sunt inimicorum et hostium. Neque enin, si aliquo 
in regiam abducto et coronato p'angerces et lameuta- 
reris, le dixerim esse coronati amicum, sed wzlde 
inimieum et hostem. At non illum , inquies, lugco, 
sed me ipsum. Sed neque lioc est amatis, velle il- 
luni propter tc angi et vexari ct incerto futuro subji- 
ci, cum adsit coronari et ad portum tendere ; aut in 
mari jactari, cum liceat esse in pertu.. At nescio, in- 


350 
Σπείρεται £y. ἀσθενείᾳ. Οὕπω γὰρ ἡμέραι τριάχον - 
τα. xai τὸ πᾶν ἀπώλετο' xal χκατασχεῖν ἑαυτὴν f) 
σὰρξ οὗ δύναται, οὐδὲ πρὸς µίαν ἀρκέσαι ἡμέραν. 
Εγείρεεαι ἐν δυγάµει. Τότε γὰρ αὐτοῦ οὐδὲν περι- 
ἑσται λοιπόν. Διὰ δὴ τοῦτο χαὶ Σχείνων ἐδεήθη τῶν ὑπο- 
δειγμάτων, ἵνα μὴ] ταῦτα ἀχούοντες πολλοὶ, ὅτι ἐν 
ἀφθαρσίᾳ xaX δόξη χαὶ δυνάµει ἐγείρονται, νοµίσωσι 
µηδεµίαν εἶναι διαφορὰν τῶν ἀνισταμένων. Πάντες 
μὲν γὰρ ἀνίστανται, χαὶ ἐν δυνάμει χαὶ ἐν ἀφθαρτίᾳ 
καὶ £v δόξῃ ταύτῃ τῇ τῆς ἀφθαραίας, οὗ μέντοι τῆς 
τιμῆς τῆς αὐτῆς οὐδὲ τῆς ἀσφαλείας πάντες. Σπεί- 
ῥεται σῶμα γ υχικὸν, ἐγείρεται σῶμα ἄπνευματικόν. 
Ἔστι copa Vv xixór, καὶ ἔστι σῶμα πνευματικό». 
Ti λέχεις, τοῦτο δὲ οὗ πνευµατικόν; Πνευματικὸν 
μὲν, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο πολλῷ πλέον. Νῦν μὲν γὰρ xal ἀφ- 
ἵπταται τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου πολλάχις d) πολλὴ 
χάρις, ἁμαρτανόντων μεγάλα τινῶν, xal τοῦ πνεύμα- 
τος δὲ παρόντος τῆς ψυχΏης ἡ ζωὴ τῆς capxóz* χαὶ τὸ 
τοιοῦτο χενόν ἐστι τούτου χωρίς’ τότε δὲ οὐχ οὕτως, 
ἀλλὰ διηνεχῶς παραμένει τῇ σαρχὶ τῶν δικαίων, xal 
αὐτοῦ ἔσται τὸ χράτος παρούσης xal τῆς φυχῆς. Ἡ 
γάρ τι τοιοῦτον ᾖνίξατο, εἰπὼν, Πνευματικὸν, 1) ὅτι 
πουφότερον ἔσται xal λεπτότερον, xal οἷον xai ἐπὶ 
ἀέρος ὀχεῖσθαι, μᾶλλον δὲ ἁμφότερα. El δὲ ἀπιστεῖς 
τῷ λόγω, ὅρα τὰ ἑπουράνια σώματα τὰ οὕτω λαμπρὰ 
καὶ διαρχῃ τέως χαὶ £v ἀγηράτῳ λήξει διαµένοντα, 
χαὶ πἰστευσον ἓντεῦθεν, ὅτι δύναται ὁ θεὸς ποιῆσαι 
xat ταῦτα τὰ φθαρτὰ ἄφθαρτα xaY πολλῷ ῥελτίω τῶν 
[591] ὀρωμένων. Οὕτω xal γέγρααται’ ἸΕ]ένετο ὁ 
πρῶτος ἄνθρωπος ᾿Αδὰμι Bic ἡυχὴν ζῶσαν' ὁ 
ἕσχατος ᾿Αδὰμ εἰς πγεῦμα ζωοποιοῦν. Καΐτοι τὸ 
μὲν γέγραπται, τὸ δὲ οὗ γέγραπται πῶς οὖν εἶπεν, 
ὅτι Γέγρααται; Απὸ τῆς τῶν πραγμάτων ἐχθάσεως 
αὑτὸ µετέφρασεν' ὅπερ ἴθος αὐτῷ συνεχῶς ποιεῖν. 
Καὶ Υὰρ ἔθος τοῦτο προφήτου. Καὶ γὰρ τὴν Ίερουσα- 
Abg. πόλιν δ.χαιοσύνης ἔφησεν ὁ προφήτης χληθήσε- 
σθαι, χαὶ ox ἐχλήθη. Τί οὖν; ἐφεύσατο 6 προφήτης; 
ὑὐδαμῶς' τὴν γὰρ διὰ τῶν πραγμάτων ἔχθασιν λέγει. 
Καὶ «bv Ἀριστὸν δξ ᾿ὈΕμμανουήλ' χαὶ οὐδὲ αὑτὸς 
οὕτω χέχληται, ἀλλὰ τὰ πράγµατα ταύτην ἀφίησι 
την φωνἠν. Οὕτω xai ἐνταῦθα, Ὁ ἕσχατος Ἀδὰμ εἰν 
πι εὔμα ζωοποιοῦν. 

0. Ταύτα δὲ εἶπεν, ἵνα µάθῃς ὅτι xal τῆς παρούσης 
ζωης xal τῆς μελλούσης τὰ σύμθολα ἤδη xal τὰ 
ἐνέχυρα ἔφθασε, τῆς μὲν παρούσης ὁ ἸΑδὰμ, τῆς δὲ 
μελλούσης ὁ Χριστός. Ἐπειδὴ vào τὰ χρηστότερα ἐν 
iXnlo: τίθτσι, δείχνυσι την ἀρχὴῆν ἤδη ἐκθεθηχυῖαν, 
καὶ τὴν ῥίζαν xal τὴν πηγἣν φανεῖσαν. EL δὲ ἡ ῥίζα 
xal ἡ πτηγἡ πᾶσι κατάδηλος, οὐδὲν δεῖ περὶ τῶν xap- 
πὼν ἀμφ.δάλλειν. Ab λέγει Ὁ ἔσχωτος Ἀδὰμ εἰς 
πγεῦμα ζωοποιοῦν’ xax ἀλλαχοῦ δὲ, Ζωοποιήσει τὰ 
0rnrà σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἐνοικοῦγτος αὐτοῦ 
Ilveopazoc ér ὑμῖν. "Apa τοῦ Πνεύματος τὸ ζωο- 
ποιεῖν. Βἶτα ἵνα μὴ τις en, Διὰ τί πρεσθύτερα τὰ 
χείρονα, xaX τὰ μὲν ὅλα ἐξέθη τὰ ψυχιχὰ, οὐ µέχρι 
της ἀπαρχῆς, τὰ δὲ ἕως τις ἀπαρχῆς µόνον 5 ; δεί« 


* llic quedam. in serie desiderantur, quie sic restitoi 
posse videntur : xai τὰ μὲν ὅλα ἐξέόθη τα duywxá: τὰ δὲ 
«νευµατικὰ, τὰ μὲν οὐ µέχρι τῆς ἀπαρχῆς, τα CE ἕως τῆς 
ἀπαρχῆς µόνον. 


IN EPIST. { AD COR. HOMIL. XLI. 


300 


Χνὺσιν ὅτι xal αἱ ἀρχαὶ ἑχατέριυν df λιετάγησαν. 
Ob γὰρ αρῶτον, φησ], τὸ πγευματικὸν, ἀνὶ 1ὰ τὸ 
V'uxixóv, ἔπειτα τὺ πγευματικόν. Καὶ οὗ λέγει, διὰ 
τί, ἀλλ᾽ ἀρχεῖτα: τῇ τοῦ θεοῦ διατάξει, τὴν ἀπὸ τῶν 
πραγμάτων Φῆφον ἔχων μαρτυροῦσαν τῇ ἀρίστη τοῦ 
8:0) οἰχονομίᾳ, xal δειχνὺς ὅτι ἐπὶ τὸ βέλτιον ἀεὶ τὰ 
ἡμέτερα πρόεισιν, ἅμα χἀντεῦθεν πιστούµενος τὸν 
λόγον. El γὰρ τὰ ἑλάττονα ἐξέδη, πολλῷ μᾶλλον τὰ 
βελτίω προσδοχᾷν χρήἠ- 

Ἐπεὶ οὖν τοιούτων μέλλομεν ἀπολαύειν ἀγαθῶνν 
εἰς ταύτην ἑαυτοὺς χατατάξωµεν τὴν τάφιν, xal ud, 
χλαίωμεν τοὺς ἀπιόντας, ἀλλὰ τοὺς χαγχὺς τὸν βίον 
καταλύοντας. Ἐπεὶ xal γεωργὸς, ὅταν ἴἵδῃ t^v αἵτον 
διαλυόµενον, οὗ θρηνεῖ, ἀλλ᾽ ἕως μὲν ἂν βλέπῃ στε- 
ρξὸν ἐν τῇ Υῇ µένοντα, δέδοικε xal τρέμει’ ἐπειδὰν δὲ 
ἴδῃ διαλυθέντα, χαίρει. ᾽Αρχὴ γὰρ τῆς µελλούσης 
σπορᾶς ἡ διάλνσις. (ὕτω xal ἡμεῖς τότε χαΐρωμεν, 
ὅταν πέσῃ ἡ οἰχία ἡ φθαρτὴ, ὅταν σπαρῇ ὁ ἄνθρωπος. 
Καὶ μὴ θαυμάσῃς, εἰ σπορὰν τὴν ταφὴν ἐχάλεσε’ xal 
γὰρ αὕτη βελτίων ἡ σπορά. Ἐκείνην μὲν γὰρ διαδξ- 
χονται θάνατοι xai πόνοι χαὶ χίνδυνοι χαὶ φροντίδες, 
ταύτην δὲ, ἂν ὀρθῶς βιῶμεν, στέφανοι xal βραθεῖα, 
xai τὴν μὲν φθορὰ xaX θάνατος, [592] τὴν δὲ ἆ ϱΌαρ” 
σία xal ἁθανασία χαὶ τὰ µνυρἰα ἁγαθά᾽ ἐπ᾽ ἑχείνης 
τῆς σπορᾶς συμπλοχαὶ χαὶ ἡδοναὶ χαὶ ὕπνος, ἐπὶ 
ταύτης δὲ φωνὴ μόνον Ex τῶν οὐρανῶν χαταθαίνουσα, 
xai πάντα ἀθρόως τελεσφορεῖται. Καὶ ὁ ἀνιστάμενος 
οὐχέτι λοιπὸν ἐπὶ βίον ἄγεται πολύμοχθον, ἀλλ' ἕνθα 
ἀπέδρα ὁδυνη χαὶ λύπη xal στεναγµός. El δὲ xai 
προστασἰαν ἐπιζητεῖς, καὶ διὰ τοῦτο θρηνεῖς τὸν ἄν- 
δρα, ἐπὶ τὸν χοινὸν πάντων πρηστάτην xal σωτῆρα 
καὶ εὐεργέτην χατάφυχε τὸν θεὸν, ἐπὶ τὴν ἅμαχον 
συμμµαχίαν, ἐπὶ τὴν εὔχολον βοήθειαν, ἐπὶ τὴν διαρχῇ 
σχέπην τὴν πανταχοῦ παροῦσαν xal πανταχόθεν 
ἡμᾶς τειχίζουσαν, ἀλλ᾽ ἡ συνᾖθεια ποθεινὺν xal ἐπ- 
ἐραστον. Οἶδα κἀγώ' ἀλλ' ἂν ἐπιτρέφῃς τῷ λογισμῷ 
τὸ πάθος, xal λογίσῃ πρὸς ἑαυτὴν τὶς ὁ λαδὼν, xai 
ὅτι γενναίως ἑνεγκὼν Oualavy τὴν γνώµην ἀναφέρεις 
τῷ cQ, καὶ τοῦτο τὸ χῦμα δυνἠσῃ διαδραμεῖν, xaX 
ὅπερ ὁ χρόνος ἑργάσεται, τοῦτο dj φιλοσοφία ποιήσει, 
ἂν δὲ καταμαλαχισθῇς, λήξει μὲν τῷ χρόνῳ τὸ πάθος, 
σοὶ δὲ οὐδένα τὸν μισθὸν οἴσει. Μετὰ δὲ τῶν λογισμῶν 
τούτων xal παραδείγματα σύλλεγε. τὰ ἓν τῷ παρόντι 
μίῳ, τὰ iv ταῖς θείαις Γραφαῖς' ἐννόησον ὅτι ὁ Αδραὰμ 
κατέσφαδε τὸν νἱὸν τὸν αὑτοῦ, χαὶ οὔτε ἑδάχρυσεν 
οὔτε πικρὸν ῥῆμα ἐξέθαλεν. "AXX ἐχεῖνος ᾿Αδραὰμ, 
φησὶν, fv. Καὶ μὴν σὺ ἐπὶ µείσονα ἐχλήθης σχἀµ- 
pata. 'O δὲ Ἰὰδ ἤλγησε μὲν, τοσοῦτον δὲ, ὅσον εἰχὸς 
πατέρα φιλόπαιδα xal σφόδρα χηδόµενον τῶν ἆπελ- 
θόντων’ ὡς ἅ γε vov ποιοῦμεν ἡμεῖς, ἐχθρῶν xal πο- 
λεμίων ἑστίν. Οὐδὲ γὰρ, cl τινος εἰς βασίλεια ἀπενε» 
χθέντος καὶ στεφανωθέντος ἔχοπτες σαυτὺν xal ἑθρή- 
vete, φίλον ἄν σε τοῦ στεφανωθέντος ἔφην εἶνσι, ἀλλ' 
ἐχθρὸν σφόδρα xaY πολέμιον. 'AX)' οὐδὲ νῦν ἑχεῖνον 
0ρηνῶ, φησὶν, ἀλλ᾽ ἐμαυτόν. ᾽Ἁλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο φι- 
λοῦντος, τὸ θέλειν ἔτι ἐναγώνιον εἶναι ἐχεῖνον διὰ 
σαυτὸν xal ὑποχεῖσθαι τῇ ἁδηλίᾳ τοῦ μέλλοντος, 
παρὸν στεφανοῦσθαι xal προσορμεῖν, 3) πελάγιον «α- 
λεύειν, ἐξὸν ἐν λιµένι εἶναι. ᾽Αλλ’ οὐχ οἶδα mot χεχώ- 
Qxx&, qnol. Διὰ τί οὐχ οἶδας; εἰπέ pov tre. 7àp 


$63 
εὗτης xaX fj 90003 ἀφανίζεται, ἀθανασίας xat ἆφθαρ- 
σίας ἐπιοίσης αὐτῷ. Mh τοίνυν ἀμφίδαλλε λοιπὸν 
πῶς ἄπειρον ζήσεται ζωὴν, ὅταν ἀχούσῃς, ὅτι ἄμθαρ- 
τον Γίνεται. Ὅταν δὲ τὸ «θαρτὸν τοῦτο ἐνδύσηται 
ἁἀφθαρσίαν, xal τὸ θνητὸν τοὺτο ἐνδύσηται ἆθανα- 
σίαγ, τότε γενήσεται ὁ .Ίόγος ὁ γεγραµιµένος 
Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νίκος. Ἐπειδὴ γὰρ μεγάλα 
xa ἀπόῤῥητα εἶπε, πάλιν ἀπὸ προφητείας πιστοῦται 
τὸν λόγον” Κατεπάθη ὁ θάνατος εἰς vixoc, τουτ- 
ἐστι», εἰς τέλος, αὐδὲ λείφανον αὐτοῦ μένει, οὐδὲ 
ὑποστροφῆς ἑλπὶς, τῆς ἀφθαρσίας τὴν φθορὰν ἆνα- 
λωσάσης. Ποῦ σου, θάνατε, τὸ χέγτρογ; ποῦ σου, 
ἄδη, τὸ vixoc ; Εΐδες ψυχὴν γενναίαν; Καὶ γὰρ ὡς 
νικητήρια θύων, καὶ ἔνθους γενόμενος, χαὶ ὁρῶν ἤδη 
ὡς Υεγχενημένα τὰ μέλλοντα , ἑνάλλεται xal ἐπεμ- 
θαΐνει τῷ θανάτῳ χειµένῳ, xal τὴν ἑπινίκιον ἁλαλάνει 
φωνὴν χατὰ τῆς τούτου χεφαλῆς χειµένης, μεγάλα 
βοῶν xai λέγων Ποῦ σου, 0dvace, τὸ κέντρου; 
ποῦ σου, (On, τὸ vixoc ; Οἴχεται καὶ ἁπόλωλε καὶ 
λφάνισται παντελὼς, xal εἰχῆ πάντα ἐχεῖνα ἑποίησας. 
οὐδὲ γὰρ ἀφώπλισε µόνον αὐτὸν οὐδ᾽ ἐνέχησεν , ἀλλὰ 
χαὶ ἀπώλεσε, xal εἰς τὸ μηδὲ ὅλως elvat χατέστησε. 
Τὸ δὲ χἐγτρον τοῦ θανάτου, ἡ ἁμαρτία. ἡ δὲ δύ- 
vufuc τῆς ἁμαρτίας, ὁ Υόµιος. "Opdz πῶς περὶ θανά- 
του σωματιχοῦ ὁ λόχος; Οὐχοῦν καὶ περὶ ἀναστάσεως 
αωματικῆς. Eb γὰρ ph ἀνίσταται ταῦτα, πῶς χατ- 
επύθη ὁ θάνατος», Καὶ οὐ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ πῶς δύνα- 
ges τῆς ἁμαρτίας ὁ γόµος; "Οτι μὲν γὰρ χέντρον τοῦ 
θανάτου ἡ ἁμαρτία, καὶ χαλεπωτέρα Exslvou, xat ἐν 
αὑτῇ τὴν ἰσχὺν οὗτος ἔχει, δΏλον᾽ πῶς δὲ ταύτης 
xai δύναµις ὁ νόμος; "Oct χωρὶς αὐτοῦ ἀσθενὴς fjv, 
πραττοµένη μὲν, οὗ δυναµένη δὲ οὕτω χαταδιχάσαι. 
Τὸ μὲν γὰρ xaxbv ἐγίνετο, σαφῶς δὲ οὐχ ἐδείχνυτα 
οὕτως. "Ωστε o) μιχρὸν εἰσήνεγχεν ὁ νόμος τὸ xa 
γνωρίσαι τὴν ἁμαρτίαν μᾶλλον xal ἐπιτεῖναι τὴν 
κόλασιν. Ei δὲ βουλόμενος χωλῦσαι χαλεπωτέραν 
ἀπέφηνεν, οὗ παρὰ τὸν ἱατρὸν τὸ ἔγχλημα, ἀλλὰ 
παρὰ τὸν κακῶς τῷ φαρμάχῳ χρησάµενον ἐπεὶ xal 
à παρουσία τού Χριστοῦ μᾶλλον ἐθάρησε τοὺς "lou- 
δαᾳίους * ἀλλ’ οὗ διὰ τοῦτο αὑτῃ ἐγχαλέσομεν , ἀλλὰ 
129174 μὲν xai θαυμασόµεθα, ἐχείνους δὲ µειζάνως 
µισήσομεν βλαθέντας δι ὧν ὠφελεῖσθαι ἔδει. "Οτι 
γὰρ οὐκ αὐτὸς τὴν ἁμαρτίαν ἐδωνάμωσεν, ὁ Χριστὸς 
αὐτὸς 8 ἐπλήρωσεν ἅπαντα, xaX ἁμαρτίας ἑχκτὸς ἦν. 
Σὺ δὲ µο. αχόπει, πῶς xal ἑντεῦθεν τὴν ἀγάστασιν 
πιστοῦται. Ei γὰρ τοῦτα θανάτου αἴτιον τὸ ἁμαρτά- 
νειν, ὁ δὲ Χριστὸς ἐλθὼν ἕλυσε τὴν ἁμαρτίαν, xal 
ἡμᾶς αὑτῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπήλλαξε, xai 
μετὰ τῆς ἁμαρτίας [598] καὶ τὸν νόµον ἔπαυσεν, οὗ 
παραθαινοµένου αὕτη συνίσταται , τί λοιπὸν ἀμφι- 
θἀλλεις περὶ τῆς ἁναστάσεως; πόθεν γὰρ λοιπὸν ὁ 
θάνατος χκρατήαει; Απὺ τοῦ νόµου; Αλλ' ἐλύθη οὗ- 
τος. ᾿Αλλ' ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, Αλλ' ἀνῃρέθη αὕτη. 
TQ δὲ θεῷ χάρις τῷ δόντι ἡμῖν τὸ vixoc διὰ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

Υ’. Τὸ μὲν γὰρ τρόπαιον αὐτὰς ἔστησε, τῶν δὲ στε- 
φόνων χα) tjj 3; ἀπολαῦσαι ἐπαίησε, xal τοῦτο o0». ἐξ 
ὀφειλῆς, ἁλλ᾽ ἀπὸ φιλανθρωπίας µόνης. "Apa οὗν, 


b Legendum est à Χρισιὸς αὐτόν, ut lcgit Genüanus 
BHervyetus. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


566 
dé«Azol, ἑδραῖοι qívec0se, dpecaxivntoi. Διχαία 
λοιπὺν xa εὔχαιρος ἡ παβαίνεσις * οὐδὲν γὰρ οὕτω 
σαλεύει, ὡς τὸ εἰκῃ νοµίζειν κόπτεσθαι xax µάτην. 
Περισσεύοντες ἐν τῷ ἔρ]ῳ τοῦ δυρίου πάντοτε" 
τουτέστιν, ἐν τῷ βίῳ τῷ χαθαρῷ. Καὶ οὐχ εἶπεν, 
Ἐργαζόμενοι τὸ ἀγαθὸν, ἀλλὰ, Περισσεύοντες, ἵνα 
μετὰ περιουσίας αὐτὸ ποιῶμεν, καὶ τὰ σχάµµατα 
ὑπερθαίνωμεν. Εἰδότες ὅτι ὁ xóxoc ὑμῶν οὐκ ἔστει 
χενὸς ἐν Κυρίῳ. Τί λέχεις; πάλιν χόπος;,; ᾽Αλλὰ 
στεφάνους ἔχων, χαὶ ὑπὲρ τῶν οὐρανῶν. Ὁ μὲν γὰρ 
πρότερος ὁ μετὰ τὸν παράδεισον, χόλασις τῶν ἆμαρ- 
τηθέντων ' οὗτος δὲ ὑπόθεσις τῶν μελλόντων βρα- 
θείων. Ὥστε οὐδ ἂν εἴη χόπος ταύτῃ τε xal τῷ 
πολλῆς τῆς ἄνωθεν ἀπολαύειν βοηθείας * διὸ καὶ &x- 
ἠγαγεν. 'Ev Κυρίφ. 0 μὲν γὰρ πρότερος, ἵνα δίχην 
δῶμεν * οὗτος δὲ, ἵνα τῶν µελλάντων τύχωμµεν &va- 
θῶν. Mt τοίνυν χαθεύδωμεν, ἀγαπηταί * αὖ γὰρ ἔστιν, 
οὐχ ἔστι ῥᾳθυμοῦντα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν | 
ἐπιτυχεῖν, οὐδὲ τρυφῶντας xal μµαλαχιζοµένους. 
Αγαπητὺν γὰρ χατατεινοµένους xal ὑπωπιάξοντας 
τὸ σῶμα, καὶ µυρία ὑπομένοντας ἑπίπονα, δυνηθῆναι 
τυχεῖν τῶν ἀγαθῶν ἐχείνων. "Hl οὐχ ὁρᾶτε τουτὶ «h 
µέσον τοῦ οὐρανοῦ πρὸς τὴν γῆν ὅσον EatY, χαὶ ἡλί- 
χος ὁ πόλεμος ἐφέστηχε, χαὶ πῶς ὀξύῥῥοπον ἄνθρω- 
πος πρὸς τὴν xaxlav, xal πῶς εὑπερίστατον ἡ ἆμαρ- 
τία, καὶ ὅσαι ἐν µέσῳ παγίδες» TU xolvuv τοσαύτας 
ἐπισυρόμεθα φροντίδας ἑχτὺς τῶν φυσιχῶν, xal 
πλείονα παρέχοµεν ἑαυτοῖς πράγματα, xai μείζονα 
ποιοῦμεν τὰ φορτία; οὐχ ἀρχεῖ τὸ ὑπὲρ Υαστρὸς 
φροντίσειν xot ἱματίων xat οἰχίας; οὐχ ἀρχεῖ ἡ μά- 
ριµμνα τῶν ἀναγχαίων; Καΐτοι γε xat τούτων ἁπ- 
ἠγαγεν ὁ Χριστὸς, λέγων Μἡ µεριμγήσητε τῇ yvxn 
ὑμῶν εἰ φάγητε, μηδὲ τῷ copas. ὑμῶν τί ἐνδύ- 
σησθε. El δὲ ὑπὲρ τῆς ἀναγχαίας τροφῆς xai περι- 
6ολῆς μεριμνᾶν οὗ χρῆ, οὐδὲ ὑπὲρ τῆς ἐπιούση: ἡμέ- 
pae, οἱ τὸν τοσοῦτον φηρυτὸν ἐπεισάγοντες, xal xa- 
ταχωννύντες ἑανυτοὺς, πότε δυνήῄσονται ἀνανεῦσαι ; 
Οἶκ ἤχουσας Παύλου λέγοντος, θὐδεὶς στρατευόµε- 
roc ἐμπ.έκεται ταῖς τοῦ βίου µερίμναις b; ᾿Ημεῖς 
δὲ ναὶ τρυφῶμεν xal γαστριζόμεθα xal μεθύομεν, 
καὶ ὑπὲρ μὲν τῶν ἔξω χοπτόµεθα πραγμάτων, Ev δὲ 
τοῖς τοῦ οὐρανοῦ μαλαχιζόμεθα. Οὑκ [ote ὅτι ὑπὲρ 
ἄνθρωπον dj ἐπαγγελία; Οὐκ ἔατι γαμαὶ βαδίζοντα 
τῶν οὑρανίων ἀἁψίδων ἐπιθῆναι: duct; δὲ οὗ κατὰ 
ἄνθρωπον σπουδάξοµεν Civ, ἀλλά καὶ ἁλόγων ἐγενό- 
µεθα χείρους. Οὐκ ἴστε παίῳ παραατησόµεθα Bfiua- 
τι; οὐκ ἐννοεῖτα [599] ὅτι xal ῥημάτων xal ἐνθυμη- 
µάτων ἀπαιτούμεθα δίχας, xal οὐδὲ πραγμάτων 
φροντίζοµεν ; 'O γὰρ ἐμθ.έψας γυναιχὶ, qnot, πρὸς 
τὺ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὑτήν. 
Αλλ ὅμως οἱ xax ὄψεως περιέργον λόγον ὑπέχοντες, 
L0 παρα.τοῦνται χαὶ αὑτῇ ἑνσήπεσθαι τῇ ἁμαρτίᾳ. 
«0 «Ίέγων τῷ ἀδελρῷ αὑτοῦ, Μωρὲ, εἰς τὴν γέεν- 
vay ἐμπεσεῖται ' ἡμεῖς δὲ οὐδὲ τοῦ µυρίοις αὐτοὺς 
καταισχύνειν ὀνείδεσι χαὶ ποιχίλως ἐπιθουλεύςειν &o- 
ιστάµεθα. 'O τὸν φιλοῦντα φιλῶν, οὐδὲν ἔχει τοῦ 
ἐθν.χοῦ πλέον * ἡμεῖς δὲ xai τούτοις βασχαίνομεν. 
Tiva οὖν ἕξδομεν συγγνώµην, όταν, ὑπερθῆναι τὰ 


* In editione Novi Testamenti Greca legitur πραγµασ 
τείαις. 


363 t 
hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere im- 
mortalitatem. Corruptibile autem est corpus , el mor- 
tale. ideo corpus manet: corpus enim est subje- 
cium induens : mortalitas autem et corruptio deletur 
ei evanescit, ad ipsum accedente immortalitate et 
incorruptione. Noli ergo deinceps dubitare quomodo 
vitam vivet infinitam , cum audieris quod fiat incor- 
ruptibile et interitui non obnoxium. 54. Cum autem 
corruptibile hoc. induerit. incorruptionem, et mortale 
hoc induerit iaumortalitatem, tunc fiet sermo qui ecriplus 
est, Absorpta esi mors in victoria. Nam quoniam magna 
dixit et arcana , rursus id quod dicit credibile et fide 
. dignum facit ex prophetia : Absorpta cst, inquit, mors in 
victoria, lloc est, in finem; ne manent quidem, inquit, 
ejus reliqui: , neque spes est reditus, cum incor- 
ruptio consumpserit corruptionem et interitum. 55. 
Ubi est, mors, victoria (ua ? ubi est, inferne, stimulus 
tuus ? Vidisti fortem et gcnerosam animain ? Nam 
tamquam pro victoria sacrificans, et Deo afflatus, et 
futura videns quasi jam facta, insilit et jacenti morti 
insultat, et in caput ejus jacens de victoria exsulian- 
tem emitti vocem, clamans et dicens, Ubi est, mors, 
siimulus (uus ? ubi. est victoria tua, inferne ? l'eriit et 
penitus evanuit, et temere fecisti illa omnia. Non 
solum enim eam armis exuit et vicit , sed etiam per- 
didit, et eo redegit ut ne esset quidem penitus. $6. 
Siimulus autem mortis peccatum esi : virtus vero peccati, 
lex. Viden' quomodo loquatur de morte corporali ? 
Ergo loquitur etiam de resurrectione corporis. Nam 
si ha:c non. resurgunt, quomodo cest mors absorpta? 
Nec hoc solum, sed etiain quomodo peccati virtus 


esl lex ? Nam quod peccatum sit stimulus mortis, et . 


illa gravius, et liec in ipso vim habeat, id manifestum 
est : quomodo autem ejus quoque virtus est lex ? 
Quoni»m absque ca erat imbecillum, ut quod fieret 
quidem, non posset auteui perinde condemnarc. Nam 
fiebat quidem malum, non ita autem aperte indicaba- 
tur. Quamobrem lex non parum coritulit ad cognoscen- 
dum peccatum , imo vero etiam ad augendum suppli- 
cium. Si auteni dum vellet prohibere, id reddidit gra. 
vius, non est culpa in incdicum conferenda, sed in eum 
qui male usus est mcdicaniento, Nam Christi quoque 
adventus gravis fuit ac molestus Jud:is ; sed non 
ideo eum vituperabimus, sed eum quidem eliam ad- 
mirabimur, illos autem magis odio habebimus , qui 
laesi sunt per ea qux» debebant eis prodesse. Nam 
quod ipsa lex vim non dederit peccato, Christus ip- 
sam tolam implevit, et erat extra peccatum. Tu autem 
mihi considera, quomodo liinc quoque facit fidem re- 
surreclioni. Nam si ipsum peccare eral causa mortis, 
Christus autem cum venisset solvit peccatum, et nos 
ab ipso liberavit per baptismuin, et cum peccato le- 
gem quoque solvit ac fregit, qux» dum violatur ac 
transilitur, ipsum consistit : quid adhuc dubitas de 
resurrectione ? quomodo enim mors postea domina- 
tum obtinebit ? num per legem ? Sed ea est soluta ct 
abrogata. At per peccatum ? Sed id est penitus delc- 
tuin. 57. Deo autem gratias, qui delit nobis victoriam 
yer Doninum nostrum Jesum Ghristum. 


IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. XLII. 


$96 

9. Nam tropzeum quidem ipsc erexit, coronis aue 
tein nos quoque frui curavit, idque non ος debito, 
sed sola sua benignitate. 58. taque, fratres , stabiles 
estote et immobiles. Justa jam est οἱ opportuna adhor. 
tatio. Nihil enim advo labefactat facitque vacillare , 
atque existimare se (emere affligi et sine causa. 
Abundantes in opere Domini semper ; hoc est , in vita 
munda. Nec dixit, Bonum operantes, sed Abundantes, 
ui hoc faciamus cum abundantia et septa transilia- 
mus. Scientes quod labor vester non est inanis ὑπ Do- 
mino. Quid dicis? rursus labor? Labor quidem , sed 
qui habet coronas, et suscipitur pro czelis. Nain prior 
quidem, qui fuit post paradisum , est poena. peccato- 
rum admissorum ; hic autem est fundamentum futu 
rorum przmiorum. Quamobrem nec hac ratione 
fuerit labor, et quod superne magnum nobis detur 
auxilium : et ideo subjunxit : /n Domino. Nam 
prior quidem fuit ut daremus penas , hic autem ut 
bona futura consequamur. Ne ergo dormiamus, di- 
lecti. Neque cnim fieri potest, ut, si pigri sumus 
οἱ ignavi , regnum cxlorum consequamur, neque si 
in deliciis agamus mollesque simus οἱ effeminati. 
Przeclare enim nobiscum agetur, si corpus aífligen'es 
et castigantes, et innumerabiles suffeventes x rumnas, 
difficultates et labores , possimus bona illa consequi. 
Ànnon videtis quantum inter c:eluin et terram inter- 
medium sit spatium ? et quantum bellum immineat , 
et quam sit homo propensus ad vitium , et quomodo 
nos circumstel peccatum , et quam multi in medio 
sint laquei ? Cur tam multas ergo curas attrabiimus 
extra naturalia et. nobis plura exhibemus negotia, 
majoraque imponimus onera? non sufficit ventris -et 
vestium et domus curam gerere ? non suflicit sollici- 
tudo de iis quz sunt. necessaria ? Quamquam etiam 
ab iis nos abduxit Christus, dicens : Ne solliciti aitis 
anime vestre quid comedatis , neque corpori vestro , 
quid induamini ( Matth. 6. 95). Si autem de alimento 
necessario et indumento non oportet esse sollicitos , 
ueque de die sequenti * qui tam multam attrahuut 
farraginem ac congeriem , et seipsos obruunt, quan- 
do poterunt emergere ? ^on audiisti Paulum dicen- 
tem : Nemo militans implicatur hujus vita negotiis 
(9. Tim. 2. 4)? Nos autem et deliciis operam damus 
et veniri indulgemus et inebriamur, et pro rebus 
quidem externis affligimur, in rebus autem c:elesti- 
bus molles sumus et effeminati. An nescitis quod su- 
pra liominem est promissio ? Non licet humi ingre- 
dieuti c:eli fastigium ascendere : nos autem non stu- 
demus vivere secundum hominem, sed et brutis 
evadimus deleriores. Nescitis coram «quo sistemur 
tribunali ? annon cogitatis quod et verborum et cogi- 
tationum a nobis exigetur ratio, el ne res quidem 
curamus? (Qui euim aspezit mulierem ad concupiscen- 
dum eam, jam esi mochatus ( Matth. 5. 98). Sed ta- 
meu qui etiam curiosi aspectus reddunt rationem, 
noi recusant vel in ipso putrescere peccato. Qui di- 
cit fratri suo, Stulte, deturbabitlur in gehennam ( Ibid. 
v. 22 ). Nos autem innumerabilia probra iu cos tor- 
quere , et varic eis insidiari non desistimus. Qui ᾱἱ-- 


56] 


ligit diligentem , non plus habet quam ethnictus : nos 
autem eis quoque invidenmus. Quamnam ergo con- 
sequemur veniam , quando vetera jussi septa transi- 
lire, nostram vite agend:e rationem etiam illorum 
mensura conteximus minorem ? quinam nos eripiet 
oratio ? quis nobis aderit , ct opein feret dum casti- 
gamur? Nullus , sed necesse est omnino ejulantes, 
lugentes, dentibus frementes , tormentis. eruciatos , 
abduci in illas luce carentes tenebras, in dolores ine- 
vitabiles, in poenas intolerabiles. Quamobrem rogo 
et obsecro, ct vestra appreliendens genua. supplico , 
donec habemus hoc parvum vite viatieum , uL. iis 
qua dicta sunt compungamur , convertamur , redda- 
mur meliores : nc, sicul ille dives, inutiliter 1Η1ο la- 
mentenuir cam excesserimus, οἱ defleamus ; fletus 





&. JOANNIS CIIRYSOSTOMI AFCIHEP. CONSTANTINOP. 


autem nihil nobis remedii afferat. Nam sive. patrem 
habeas , sive filium , sive. quemvis aliun. qui apud 
Deum habeat tiduciam, nemo te eripiet, cum propria 
tua facta tc prodaut. Tale est enim illud judicium : 
judicat solum ex operationibus, nec aliter illic salvum 
esse licet. [lvc autem dico, uon ut. tibi dolorem in- 
feram, non ut injiciam in desperationem, sed ne ina- 
ni et frigida spe nutriti, eL huic οἱ illi fidertes, no- 
stram negligamus virtutem. Nam si socordes fuerimus 
ac negligentes, non justus, non propheiz , non apo- 
sStolus, nemo nobis aderit : si vero studitun et di- 
ligeutiam adhibucrimus, ex operibus suflicientem ha- 
bentes defensioucm, cum libertate ac fiducia. fruemur 
eliam  honis, qux sunt reposita iis qui Deum 
diligunt : quie detur nebis omnibus consequi , ctc. 








HOMILIA XLIII. 


Cap. 16. v. 4. De collectis antem que fiunt in. san- 
ctos, sicut ordinaei Ecclesiis Galatiae , ita ct vos facite 
per unam sabbaü. 

1. Absoluta oratione de dogmatibus , aggressurus 
cam qu:e magis spectat ad mores, missis aliis,proce- 
dit ad summam bonorum, verba faciens de eleemo- 
&yua. Sed cum de eo solo disseruisset, desinit ; 
quamquam nusquam hoc fecit, sed de eleemosyna , 
de teinperantia, de iwansuetudine , de lenitate, de 
patientia deque aliis omnibus disserit in aliis Episto- 
lis in fine. Quare crgo ejus. quod spectat ad. mores 
hane solam hie tractat partem? Quoniam eorum , 
quie prius dicta sunt, plura magis pertinebant ad mo- 
res, per «qua castigavit fornicatorem , per qu;e eus 
admonuit qui furis judicio contendebant, per qua 
terruit ebriosos et eos qui ventri. indulgebant, per 
qu: eos condemnavit qui seditionem agitabant , con- 
tendebant , magistratumque οἱ imperia ambibant , 
per qux: eos, qui indigne accedebant. ad. mysteria , 
ili in'olerando tradidit supplicio, per quie disseruit 
de caritate. Propterea ejus solum meminit quo ma- 
xime opus habcbat, nempe oypis ferends» sanctis. 
Vide autem cjus solertinm : quando eis persuasit 
resurrectionem, eosque fecit promptiores εἰ animo 
alacriores, tunc demum de eo quoque disserit. Atqui 
dc his quoque antea disseruit, quando dicebat : Si 
n5s vobis spiritualia seminavimnus , magnum cst, si. nos 
vestra carnalia metimus (4. Cor. 9. 11); ct, Quis 
pluntat vineam , et de fructu ejus non edit (Ibid. v. 7)? 
Sed quoniam pr:eclarze liujus actionis noverat magni- 
tudinem , non recusat hoc quoque addere fini episto- 
Iz. Αογίαν autem collectam vocat, statim ab initio 
rem faciens leve : nai quando ab. amnibus con- 
fertur, leve singulis est quod constituitur. Cum au- 
tem dixisset de collecta, non statim dixit : Unusquis- 
que vestrum apud se ponat, recondens quod ipsi pla- 
eucrit; quamquam hoc erat consequens ; sed eum 
prius dixisset , Siciu constitui Ecclesiis Galatie , tunc 
hoc subjunxit, ea. narrando quie. ab aliis flebaut, 
Studium ipsis accendons, idque ponens loco narra- 
tionis. Quod etiam fecit scribens ad Romanos. Ete- 
uim cum illis viderctur narrare, cur. proficisccretur 


Jerosolymam , sic sermonem injieit de eleemosyna : 
Nanc antem. vado Jerosolymam | ministrans | sanctis. 
Visum est enim Μ αοεἀοπία εἰ Achaie communicatio- 
nem quamdam facere in pauperes sanctorum (Rom. 15. 
25. 26 ). Sed illos quidem per Macedones οἱ Corin- 
thios, lios autem etiam per Galatas adhortatur. Sicut 
constitui, iuquit, Ecclesiis Galatie , ita et τος facite. 
Erubuisseut enim videri inferiores Galatis. Non dixit 
aulem, Suasi et consilium dvdi, sed, Constitui : quod 
quidem majorem ostendit auctoritatem. Neque ad- 
ducit unam , aut duas aut tres civitates, sed totam 
gentein : quod quidem facit etiam in dogmatibus, 
dieens : Sicut οἱ in omnibus Ecclesiis sanctorum. Si 
lic enim ad fidem faciendam dogmatibus e«t. vali- 
dum , mu:to magis ad :mulationem. Quid ergo, die 
quieso , coustituisti ? 2. Per unam sabbati, boc. cst, 
dic Dominico, trnusquisque vestrum apud se seponat rc- 
condens quod ei bene placuerit. Vidc quomodo ctiain 
adhortatur à. tempore : dies enim erat idonets ad 
eos adducendos ad eleemo-ynam. Recordemini enim, 
inquit, quanam eo die consequuti estis. Bona enim 
ineff.bilia, et radix ct initium vita: nostrz illa die 
facta suut. Non liac autem soluin ratiune. aptum. est 
tempus ad. benignitatem prompto et. alacri. »nimo 
exercendam , sed et quod habeat quietem. ac remis- 
sionem immunitatemque et vacationem a. laboribus. 
Nam anima a laboribus libera redditur expeditior et 
aptior ad miserendum. Ad hie autem, venerandis 
quoque ac inmortalibus coummnicare mysitcriis, 
magnam affert et. immittit alaeritatem. 75 ea. ergo 
unusquisque vestrum , non absolute hic aut. ille, sed 
unusquisque, sive sit pauper, sive dives, sive vir, Sive 
mulier, sive servus , sive liber, apud se szeponat. rc- 
condens. Non dixit, Ferat in. ecclesiam, ne propter 
paucitatem erubescant; sed cum ea qui paulatim 
accedunt in collectionibus auxerit, cum aeccessero , 
tunc ostendat. Interim autem, inquit, apud te se- 
pone, et domum tuam fac ecclesiam , arculam gazo- 
plylacium : esto custos sacrv. pecuuim, a te ipso 
ordinatus dispensator pauperum. Benignitas et hu- 
manitas dat tibi hoc sacerdotium. TMujas cst symbo- 
bun ac signum qued. nune cst. gazopbylacium. Sed 


oU1 
πειλαιὰλ χελευόµενοι σχάµµατα, xol ἑλάττονα Exsl- 
νου τοῦ μέτρου τῆν ἑαυτῶν πολιτείαν ὑφαΐνωμεν ; 
τίς ἡμᾶς ἐξαιρήσεται λόγος ; τίς παραστήσεται xal 
βοηθήσει χολαζοµένοις; Οὐχ ἔστιν οὐδεὶς. ἀλλ᾽ ἀνάγ- 
x) πᾶσα οἱμώδοντας, ὀδυρομένους, βρύχοντας τοὺς 
ὁδόντας, στρεθλουμµένους εἰς τὸ σχότος ἀπάγεσθαι τὸ 
ἀφεγγὲς ἐχεῖνο, εἰς τὰς ἀἁπαραιτέτους ὀδύνας, εἰς 
τὰς ἀνηχέστους τιμωρίας. AU) δέοµαι xal παραχαλῶ, 
xai αὐτῶν ἅπτομαι τῶν γονάτων, ἕως ἂν ἔχωμεν τὸ 
μιχρὸν τοῦτο τῆς ζωῆς Σφόδιον, χατανυγῆναι τοῖς el- 
ῥηµένοις, ἐπιστραφῆναι, βελτίους γενέσθαι, ἵνα μὴ 
χατὰ τὺν πλούσιον ἐχεῖνον ἀνήνυτα ἐχεῖ θρηνῶμεν 
ἀπελθόντες, xaX ἀνίατα λοιπὸν ὀδυρώμεθα. Κὰν γὰρ 
πατέρα ἔχῃς, χᾶν υἱὸν, χἂν φίλον, xàv ὀντιναοὺν 
παῤῥησίαν ἔχοντα πρὸς τὸν θεὸν, οὐδείς σέ ποτε 





IN EPIST. 1 AD COR. IHOMIL. XLHI. 


908 
ἐξαιρήσεται τούτων ὑπὸ τῶν οἰχείων ἔργων προδιδᾷ- 
µενον. Τοιοῦτον Y&p ἐχεῖνο τὸ διχαστήριον, ἀπὸ τῶν' 
πράξεων δικάδει µόνων, xal ἄλλως Exst σωθῆναι 
οὐχ ἔνι. Καὶ ταῦτα λέγω. οὐχ ἵνα λυπῄσω, οὐδ' ἵνα 
εἰς ἁπόγνωσιν ἐμθάλω, ἀλλ ἵνα ph µαταίαις μηδὲ 
Φυχραῖς ἐλπίσι τρεφόµενοι, xal εἰς τὸν δεῖνα θαῤ- 
ῥοῦντες, τῆς χαθ᾽ ἑαυτοὺς ἁμελήσωμεν ἀρετῆΏς. "Av 
μὲν γὰρ ῥᾳθυμήσωμεν, οὐ δίχαιος, οὗ προφήτης, 
οὐχ ἁπόστολος, οὐδεὶς ἡμῖν παραστήσεται"' ἂν δὲ 
σπουδάσωµεν, ἀρχοῦσαν τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων συν- 
ηγορίαν ἔχοντες, μετὰ παλῥησίας ἁπιλαυσόμεθχ xal 
τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀποχειμένων τοῖς τὸν θεὸν ἀγαπῶ- 
aty * ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, xal τὰ ἑξῆς. 


3 Alius, προστήσεται. 





OMIAIA MT*. 


Περὶ δὲ τῆς «Ίογίας τῆς εἰς τοὺς ἁλγλίους, χαθὼς 
διέταξα ταῖς ᾿Εκκ.ησίαις τῆς Γαλατίας, οὕτω 
καὶ ὑμεῖς ποιήσατεο. 


α’. ᾽Απαρτίσας τὸν περὶ τῶν δογμάτων λόγον, xat 
μέλλων εἰς τὸν ἠθικώτερον ἐμθαίνειν, πάντα τὰ ἄλλα 
ἀφεὶς, ἐπὶ τὸ κχεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν χωρεῖ, περὶ 
ἑλεημοσύνης ποιούμενος λόγον. ᾽Αλλά περὶ τούτου 
μόνου διαλεχθεὶς, ἁπαλλάττεται ' χαίτοι γε οὑδαμοῦ 
τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλὰ περὶ ἑλεημοσύνης, xai περὶ 
[400] σωφροσύνης, καὶ περὶ πραότητος, χαὶ περὶ 
µαχροθυµίας, xaX περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων διαλέ- 
γεται ἓν ταῖς ἅλλαις Ἐπιστολαῖς τελευτῶν.Τίνος οὖν 
ἕνεχεν ἐνταῦθα τοῦ ἠθικοῦ τοῦτο µόνον γυμνάζει τὸ 
µέρος; Οτι χαὶ τῶν ἔμπροσθεν εἱἰρημένων τὰ πλείουα 
Πθιχώτερα Ty, δι ὧν τὸν πόρνον ἐχόλασε, δι ὧν 
τοὺς ἔξω δικαζοµένους ἐσωφρόνιζε, δι ὧν τοὺς µε- 
θύοντας xal Υαστριζοµένους ἐφόθησε, δι ὧν τοὺς 
στασιάζοντας xai φιλωνεικοῦντας xai φιλαρχοῦντας 
χατεδίχασε, δι ὧν τοὺς ἀναξίως τοῖς µυσττρίοις 
προσιόντας τῇ ἀφορήτῳ δίχῃ ἐχείνῃ παρέδωχε, δι ὧν 
πεοὶ ἀγάπης διελέχθη. Διὰ δῆ τοῦτο, οὗ μάλιστα αὐ- 
τῷ ἔδει τῆς εἰς τοὺς ἁγίους ἐπικουρίας, τούτον μέ- 
µνηται μόνου. Καὶ θέα τὴν σύνεσιν * ὅτε αὐτοὺς περὶ 
ἀναστάσεως ἔπεισε, χαὶ προθυμοτέρους ἐποίησε, τότε 
λοιπὸν καὶ περὶ τούτου διαλέγεται. Καΐτοι Ye xal 
ὑπὲρ τούτων διελέχθη πρὸς αὐτοὺς ἔμπροσθεν, ὅτε 
ἔλεγεν. El ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πγευματικὰ ἑσπείρα-- 
psv, μέγα, εἰ ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκικὰ θερίσοµεν; 
xai, Τίς φυτεύει dpzeAova, καὶ éx τοῦ καρποῦ 
αὐτοῦ οὑκ ἐσθίει; 'AXX ἐπειδὴ δει τοῦ χατορθώ- 
ματος τὸ μέγεθος, οὗ παραιτεῖται χαὶ τῷ τέλει τῆς 
Ἐπιστολῆς αὐτὸ προσθεῖναι. Λογίαν δὲ τὴν συλλογΏν 
χαλεζ, £x προοιμίων εὐθέως χοῦφον τὸ πρᾶνμα 
ποιῶν * ὅταν γὰρ ἐξ ἁπάντων συνεισφέρηται, ἑκάστῳ 
κοῦφον γίνεται xb ἐἑπίταγμα. Εἰπὼν δὲ περὶ τῆς συλ- 
λογῆς, οὐκ εὐθέως εἶπεν, ἕχαστος ὑμῶν παρ᾽ ἑαυτῷ 
ειθέτω θησαυρίζων * καἰτοι γε τὸ ἀχόλουθον τοῦτο 
fiv * ἀλλὰ πρῶτον εἰπὼν, Καθὼς διέταξα ταῖς Ἐκ- 
χ.λησίαις τῆς Γαλατίας, τότε τοῦτο ἐπήγαγεν, εἰς 
ζῆλον αὐτοὺς τῇ διηγήσει τῶν ἑτέροις χατορθουµέ- 
νων ἅγων, xal ἐν τάδει διηγήµατος αὐτὸ Oslo * ὃ xal 
Ῥωμαίοις ἐπιστέλλων ἐποίησε. Καὶ γὰρ ἐχείνοις δο- 


x&v διηγεῖσθαι την πρόφασιν τῆς ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα 
ἀποδημίας, οὕτω τὸν περὶ ἐλεημοσύνης ἐμθάλλει λ6ό- 
Υον, λέγων ' Νυγὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσό.υμα 
διαχογῶ» τοῖς ἁγίοις. Εὐδόκησε γὰρ Μακεδονία 
xal 'Axala κοινωγίαν τινὰ ποµήσασθαι εἰς τοὺς 
πτωχοὺς τῶν ἁ]ίων. ᾽Αλλ' ἐχείνους μὲν διὰ Μαχε- 
δόνων καὶ Κορινθίων, τούτους δὲ διὰ Γαλατῶν προ- 
τρέπει. Καθὼς διέταξα γὰρ, φησὶ, ταῖς Ἑκκλη- 
σίαις τῆς Γαλατίας, οὕτω xal ὑμεῖς ποιήσατε. 
Καὶ γὰρ ἠσχύνοντο λοιπὺν ἑλάττους Γαλατῶν φανῆ- 
ναι. Καὶ οὐχ εἶπε, Παρήνεσα χαὶ συνεδούλευσα, 
ἀλλὰ, Διέταξα, ὅπερ αὑθεντικώτερον. Καὶ οὗ παρ- 
ἀγει µίαν πόλιν καὶ δύο καὶ τρεῖς, ἁλλ᾽ ὁλόχληρον 
ἔθνος, ὅπερ xal ἐπὶ τῶν δογμάτων ποιεῖ, λέγων" 
Καθὼς καὶ àv πάσαις ταῖς Ἑκκλησίαις τῶν 
ἁγίων. El γὰρ πρὸς δογμάτων πίστιν τοῦτο ἰσχυρὸν, 
πολλῷ μᾶλλον πρὰς ἔργων µίµησιν. Τί οὖν διέταξας, 
εἰπέ µοι; Κατὰ µία» ca66ácov, τουτέστι͵ Kopta- 
xh», ἕκαστος ὑμῶν παρ ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρί- 
(wv ὅ τι ἂν εὐοδῶται. "Opa πῶς χαὶ ἀπὸ τοῦ χαι- 
ροῦ προτρέπει * xal γὰρ fj ἡμέρα ἰχανὴ ἣν ἀγαγεῖν 
εἰς ἑλεηιιοσύνην. ᾿Αναμνήσθητε Υὰρ, φησὶ, τίνων 
ἐτύχετε iv τῇ ἡμέρᾳ ταύτη. Τὰ γὰρ ἀπόῤδητα 
ἀγαθὰ, καὶ ἡ ῥίζα καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέ- 
pas ἐν [401] ταύτῃ γέἐγονεν. Οὐ ταύτῃ δὲ µόνον ἔπι- 
τήδειος ὁ χαιρὺς εἰς προθυμίαν φιλανθρωπίας, 
ἀλλ ὅτι xal ἄνεσιν ἔχει χαὶ πόνων ἀτέλειαν. Tuy 
γὰρ ἀφιεμένη µόχθων, εὐχολωτέρα xal ἐπιτηδειοτέρα 
πρὺς τὸ ἐλεεῖν Υίνεται. Μττὰ δε τούτων χαὶ τὸ µυ- 
στγρίων ἓν αὐτῇ χοινωνεῖν οὕτω φριχτῶν xal ἁθανά- 
των πολλὴν ἐντίθησι προθυµίαν. "Ev αὑτῇ τοίνυν 
ἕκαστος ὑμῶν, οὐχ ἁπλῶς ὃ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, 
ἀλλ᾽ εἷς ἕκαστος, χἂν πένης T, κἂν πλούσιος, χἂν 
γυνὴ, xXv &vp, xàv δοῦλος, κἂν ἐλεύθερος, παρ ἑαυ- 
τῷ τιθέτω θησαυρίζων. 09x εἶπεν, El; τὴν ἔκχλη- 
σίαν φερέτω, ἵνα μὴ διὰ τὸ μικρὸν αἰσχύνωνται, 
ἀλλά ταῖς xat! ὀλίγον συναγωγαῖς αὐξήσας τὴν εἰσ- 
φορὰν, τότε δειχνύτω ἐμοῦ παραγενοµένου. Τέως δὲ 
παρὰ σαυτῷ τίθει, φησὶ, xa ποἰησόν σου τὴν οἰχίαν 
ἐχκλησίαν, τὸ χιθώτιον γαζοφυλάχιον  γενοῦ φύλαξ 
χρημάτων ἱερῶν, αὐτοχειροτόνητος οἰχονόμος πενἠ» 
των. Ἡ «φιλανθρωπία ταύτην σοι δίδωσι τὴν ἱερω- 


365 
εὗτης καὶ fj φθορὰ ἀφανίξεται, ἀθανασίας xaX άφθαρ- 
σίας ἐπιοίσης αὐτῷ. Mi) τοίνυν ἀμφίθαλλε λοιπὸν 
πῶς ἄπειρον ζήσεται ζωὴν, ὅταν ἀχούσῃς. ὅτι ἄμθαρ: 
τον (ίνεται. Ὅταν δὲ τὸ «θαρτὸν τοῦτο ἐνδύσηται 
ἁἀφύαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοὺτοἑγδύσηται ἆθανα- 
σίαν, τότε γενήσεται ὁ Aóyoc ὁ γεγραµιµέγος 
Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς vixoc. Ἐπειδὴ γὰρ μεγάλα 
χαὶ ἀπόῤῥητα εἶπε, πάλιν ἀπὸ προφητείας πιστοῦται 
τὸν λόχον' Κατεπάθη ὁ θάνατος εἰς νῖχος, τουτ- 
ἐστιν, &l; τέλος, αὐδὲ λείφανον αὑτοῦ μένει, οὐδὲ 
ὑποστροφῆς ἑλπὶς , τῆς ἀφθαρσίας τὴν φθορὰν ἀνα- 
λωσάσης. Ποῦ σου, θάνατθε, τὸ κέντρογ; ποῦ σου, 
d£n , τὸ vixoc ; Εΐδες ψυχὴν γενναίαν; Καὶ γὰρ ὡς 
νιχητήρια θύων, καὶ ἔνθους γενόμενος, χαὶ ὁρῶν ἤδη 
ὡς Υεγενημένα τὰ μέλλοντα , ἑνάλλεται xal ἐπεμ- 
θαΐνει τῷ θανάτῳ κειµένῳ, xal τὴν ἐπινίχιον ἀλαλάνει 
φωνἣν χατὰ τῆς τούτου χεφαλῆς χειµένης, μεγάλα 
βοῶν xai λέγων Ποῦ cov, θἀάνατε. τὸ κέγτρου; 
ποῦ σου, δη, τὸ γῖκος; Οἴχεται καὶ ἁπόλωλε καὶ 
ἠφάνιστα! παντελῶς, xal εἰχὴῆ πάντα ἐχεῖνα ἑποίησας. 
οὐδὲ γὰρ ἀφώπλισε µόνον αὐτὸν οὐδ' ἐνέχησεν , ἀλλὰ 
xal ἀπώλεσε, xal εἰς 15 μηδὲ ὅλως εἶναι χατέστησε. 
Τὸ δὲ χἐγτρον τοῦ θανάτου, ἡ ἁμαρτία". ἡ δὲ δύ- 
γαμις τῆς ἁμαρτίας, ὁ νόμος. Ὃρᾶς πῶς περὶ θανά- 
του σωματιχοῦ ὁ λόχος; Οὐχοῦν καὶ περὶ ἀναστάσεως 
αωματιχκῆς. Eb γὰρ pd ἀνίσταται ταῦτα, πῶς χατ- 
επόθη ὁ θάνατος; Καὶ οὗ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ πῶς δύνα- 
μι; τῆς ἁμαρτίας ὁ γόµος; "Ot: μὲν γὰρ χέντρον τοῦ 
θανάτου ἡ ἁμαρτία, καὶ χαλεπωτέρα ἐκείνου, xal ἐν 
αὑτῇ τὴν ἰσχὺν οὗτος ἔχει, δΏλον' πῶς δὲ ταύτης 
xai δύναµις ὁ νόμος; Οτι χωρὶς αὐτοῦ ἀσθενὴς Tv, 
πραττοµένη μὲν, οὗ δυναµένη δὲ οὕτω χαταδιχάσαι. 
Τὸ μὲν γὰρ χαχὺν ἑγίνετο, σαφῶς δὲ οὐκ ἐδείχνυτα 
οὕτως. "Ωστε o) μιχρὺν εἰσήνεγχεν ὁ νόμος τὸ καὶ 
γνωρίσα: την ἁμαρτίαν μᾶλλον xal ἐπιτεῖναι τὴν 
κόλασιν. Ei δὲ βουλόμενος χωλῦσαι χαλεπωτέραν 
ἀπέφηνεν, οὗ παρὰ τὸν ἱατρὸν τὸ ἔγχλημα, ἀλλά 
παρὰ τὸν κακῶς τῷ φαρμάχῳ χρησάµενον ἐπεὶ xal 
à παρουσία τοῦ Χριστοῦ μᾶλλον ἐθάρησε τοὺς "lou- 
δαίους * ἁλλ᾽ οὗ διὰ τοῦτο αὐτῇ ἐγχαλέσομεν , ἀλλὰ 
129174 μὲν xai θαυμασόμεθα, ἐχείνους δὲ µειζάνως 
µισήσομεν βλαθέντας δι ὧν ὠφελεῖσθαι ἔδει. "Oct 
γὰρ οὐχ αὐτὸς τὴν ἁμαρτίαν ἑδινάμωσεν, ὁ Χριστὸς 
αὐτὸς  ἐπλήρωσεν ἅπαντα, καὶ ἁμαρτίας ἑχτὸς ἦν. 
Σὺ 6i uot αχόπει, πῶς xal ἐντεῦθεν τὴν ἀνάστασιν 
πιστοῦται, Ei γὰρ τοῦτα θανάτου αἴτιον τὸ ἁμαρτά- 
νειν, ὁ δὲ Χριστὸς ἐλθὼν ἕλυσε τὴν ἁμαρτίαν, xal 
ἡμᾶς αὐτῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπήλλαξε, xal 
μετὰ τῆς ἁμαρτίας [098] xal τὸν νόµον ἔπαυσεν, οὗ 
παραθαινοµένου αὕτη συνίσταται , τί λοιπὸν ἀμφι- 
θάλλεις περὶ τῆς ἁναστάσεως» πόθεν γὰρ λοιπὸν ὁ 
θάνατος κρατήσει; "Amb τοῦ νόµου; 'AAX ἐλύθη οὗ- 
τος. ΑἈλλ' ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας; "AX ἀνῃρέθη αὕτη. 
Tq 68 Θεῷ χάρις τῷ δόντι ἡμῖν τὸ vixoc διὰ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

Υ’. Τὸ μὲν γὰρ τρόπαιον αὐτὰς ἕστησε, τῶν δὲ στε- 
φόνων χαὶ tjj 3; ἀπολαῦσαι ἑπαίησς, xat τοῦτο οὐκ ἐξ 
ὀφειλῆς, ἁλλ᾽ ἀπὸ φιλανθρωπίας µόνης. "Apa οὔὗν, 


b Legendum est à Χριστὸς αὐτόν, ut legit Gentanus 
Hervetus. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


566 
dé«Azol, ἑδραῖοι γίνεσθε, ἀμετακίνητοι. Ἀιχαία 
λοιπὸν xol εὔχαιρος dj παραΐνεσις * οὐδὲν γὰρ οὕτω 
σαλεύει, ὡς τὸ εἰκῃ νοµίζειν κόπτεσθαι xat µάτην. 
Περισσεύοντες &v τῷ ἔργῳ τοῦ Κυρίου πάντοτε» 
τουτέστιν, ἐν τῷ βίῳ τῷ χαθαρῷ. Καὶ oàx εἶπεν, 
Ἐργαζόμενοι τὸ ἀγαθὸν, ἀλλὰ, Περισσεύοντες, ἵνα 
μετὰ περιουσίας αὐτὸ ποιῶμεν, καὶ τὰ σχάµµατα 
ὑπερθαίνωμεν. Εἰδότες ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστι 
χενὸς ἐν Κυρίφῳ. Tl λέχεις; πάλιν χόπος, ᾽Αλλὰ 
στεφάνους ἔχων, xaX ὑπὲρ τῶν οὐρανῶν. 'O μὲν γὰρ 
πρότερος ὁ μετὰ τὺν παράδειαον, Χόλασις τῶν ἆμαρ- 
τηθέντων ' οὗτος δὲ ὑπόθεσις τῶν μελλόντων βρα- 
θείων. ἜὌστε οὐδ' ἂν εἴη χότος ταύτῃ τε xal τῷ 
πολλῆς τῆς ἄνωθεν ἀπολαύειν βοηθείας * διὸ καὶ éx- 
ἠγαγεν. 'Ev Κυρίφ. 'O μὲν γὰρ πρότερος, ἵνα δίκην 
δώμεν * οὗτος δὲ, ἵνα τῶν µελλάντων τύχωμµεν ἀγα- 
θῶν. ΜΗ τοίνυν καθεύδωµεν, ἀγαπητοί ' οὐ γὰρ ἔστιν, 
οὐχ ἔστι ῥᾳ0υμοῦντα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν 
ἐπιτυχεῖν, οὐδὲ τρυφῶντας xal μµαλακιζομένους. 
Αγαπητὺν γὰρ κατατεινοµένους xai ὑπωπιάξοντας 
τὸ σῶμα, xat µυρία ὑπομένοντας ἐπίπονα, δυνηθῆναι 
τυχεῖν τῶν ἀγαθῶν ἐχείνων. "ΗΒ οὐχ ὁρᾶτε τουτὶ τὸ 
μέσον τοῦ οὐρανοῦ πρὸς την γῆν ὅσον ἑατὶ, xal ἡλί- 
κος ὁ πόλεμος ἐφέστηχε, xal πῶς ὀξύῤῥοπον ἄνθρω- 
πος πρὸς τὴν χακίαν, xal πῶς εὐπερίστατον 1j ἆμαρ- 
τία, χαὶ ὅσαι àv µέσῳ παγίδες; Τί τοίνυν τοσαύτας 
ἐπισυρόμεθᾳ φροντίδας ἐχτὸς τῶν φυσιχῶν, xal 
πλείονα παρέχοµεν ἑαντοῖς πράγματα, xai μείζονα 
ποιοῦμεν τὰ φορτία: οὐκ ἀρχεῖ τὸ ὑπὲρ Υαστρὸς 
φροντίζειν xat ἱματίων χαὶ οἰχίας; οὐχ ἀρχεῖ dj µέ- 
ριµνα τῶν ἀναγχαίων; Καΐτοι γε xal τούτων ἁπ- 
ἠγαγεν ὁ Χριστὸς, λέγων Μἡ µεριμγήσητε τῇ yvxt 
ὑμῶν τί φάγητε, μηδὲ τῷ copas ὑμῶν ct ἐνδύ- 
σησὀε. El 6: ὑπὲρ τῆς ἀναγχαίας τροφΏς xal περι- 
6ολῆς μεριμνᾷν οὐ χρὴ, οὐδὲ ὑπὲρ τῆς ἐπιούσης ἡμέ- 
pae, οἱ τὸν τοσοῦτον φηρυτὸν ἐπεισάγοντες, xal xa- 
ταχωννύντες ἑαωτοὺς, πότε δυνῄσονται ἀνανεύσαι ; 
Oàx ἤχουσας Παύλου λέγοντος, Οὐδεὶς στρατευόµε- 
roc ἐμπ.]έκεται ταῖς τοῦ βίον µερίμναις b; Ἡμεῖς 
δὲ αἱ τρυφῶμεν xa Υαστριζόµεθα xal μεθύομεν, 
xaX ὑπὲρ μὲν τῶν ἔξω χοπτόµεθα πραγμάτων, bv δὲ 
τοῖς τοῦ οὐρανοῦ μαλαχιζόµεθα. Οὐκ ἴστε ὅτι ὑπὲρ 
ἄνβρωπον ἡ ἐπαγχελία; Οὐκ ἔατι γαμαὶ βαδίζοντα 
τῶν οὑρανίων ἀφίδων ἐπιθήναι: ἡμεῖς δὲ οὗ χατὰ 
ἄνθρωπον σπουδάζοµεν Cfjv, ἀλλὰ χαὶ ἁλόγων ἐγενό- 
µεθα χείρους. Οὐκ ἴατε παίῳ παραατησόµεθα βήµα- 
τι; οὐχ ἐννοεῖτε [5949] ὅτι xai ῥημάτων xal ἔνθυμη- 
µάτων ἀπαιτούμεθα δίχας, xal οὐδὲ πραγμάτων 
φροντίζομεν; 'O γὰρ ἐμθ.έψας γυναιχὶ, φησὶ, πρὸς 
τὺ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτήν. 
Αλλ ὅμως οἱ xat ὄψεως περιέργου λόγον ὑπέχοντες, 
υὐ παρα!τοῦνται xal αὑτῇ ἑνσήπεσθαι τῇ ἁμαρτίᾳ. 
«0 «έχων τῷ ἀδελρῷ αὐτοῦ, Μωρὲ, εἰς τὴν γέεν- 
yay ἐμπεσεῖται ' ἡμεῖς δὲ οὐδὲ τοῦ µυρίοις αὑτοὺς 
καταισχύνειν ὀνείδεσι xaX ποιχίλως ἐπιθουλεύειν ἀφ- 
ιστάµεθα. 'O τὸν φιλοῦντα φιλῶν, οὐδὲν ἔχει τοῦ 
ἐθνιχοῦ πλέον * ἡμεῖς δὲ χαὶ τούτοις βασχαίνομεν. 
Τίνα οὖν Έξομεν συγγνώµην, όταν, ὑπερθηνα: τὰ 


* In editione Novi Testamenti Greca legitur πραγµας 
τείαις. 


363 


hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere im- 
mortalitatem. Corruptibile autem est corpus , el mor- 
tale. ideo corpus manet: corpus enim est subje- 
ctum induens : mortalitas autem et corruptio deletur 
el evanescit, ad ipsum accedente immortalitate et 
incorruptione. Noli ergo deinceps dubitare quomodo 


vitam vivet infinitam , cum audieris quod fiat incor- .. 


ruptibile et interitui non obnoxium. 54. Cum autem 
corruptibile hoc induerit. incorruptionem , οἱ mortale 
hoc induerit iaumortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus 
est, Absorpta esi mors in victoria. Nam quoniam magna 
dixit et arcana, rursus id quod dicit credibile et fide 
dignum facit ex prophetia : Absorpta cst, inquit, mors in 
victoria. lloc est, in finem; ne manent quidem, inquit, 
ejus reliquix , neque spes est reditus, cum incor- 
ruptio consumpserit corruptionem et interitum. 55. 
Ubi est, mors, victoria (ua ? ubi esl, inferne, stimulus 
tuus ? Vidisti fortem et generosam animam ? Nam 
tamquam pro victoria sacrificans, et Deo afllatus, et 
futura videns quasi jam facta, insilit et jacenti morti 
insultat, et in caput ejus jacens de victoria exsultan- 
tem emittit vocem, clamans et dicens, Ubi est, mors, 
stimulus tuus ? ubi. est victoria tua, inferne ? l'eriit et 
penitus evanuit , et temere fecisti illa omnia. Non 
solum euim eam armis exuit οἱ vicit , sed etiam per- 
didit , et eo redegit ut ne esset quidem penitus. 56. 
Siimulus autem mortis peccatum esl : virtus vero peccali, 
lex. Viden' quomodo loquatur de morte corporali ? 
Ergo loquitur etiam de resurrectione corporis. Nam 
si hz:ec non resurgunt, quomodo est mors nbsorpta? 
Nec hoc solum, sed eliam quomodo peccati virtus 


est lex ? Nam quod peccatum sil stimulus mortis, et . 


illa gravius, et hzc in ipso vim habeat, id manifestum 
est : quomodo autem ejus quoque virtus est lex ? 
Quonixm absque ca erat imbecillum, ut quod fieret 
quidem, non possel autem perinde condemnare. Nam 
fiebat quidem malum, non ita autein aperte indicaba- 
tur. Quamobrem lex non parum contulit ad cognoscen- 
dum peccatum , imo vero eliam ad angendum suppli- 
cium. Si auteni dum vellet prohibere, id reddidit gra. 
vius, non est culpa in inedicum conferenda, sed in eum 
qui male usus est medicamento, Nam Cliristi quoque 
adventus gravis fuit 4ο molestus Judzxis ; sed non 
ideo eum vituperabimus, scd eum quidem etiam ad- 
mirabimur, illos autem magis odio habebimus , qui 
lesi sunt per ea qux» debebant cis prodesse. Nam 
quod ipsa lex vim non dederit peccato, Christus ip- 
sam totam implevit, et erat extra peccatum. Tu autem 
mihi considera, quomodo hinc quoque facit fidein re- 
surrectioni. Nam si ipsum peccare erat causa mortis, 
Christus autem cum venisset solvit peccatum, et nos 
ab ipso liberavit per baptismuin, et cuim peccato le- 
gem quoque solvit ac fregit, qux» dum violatur ac 
transilitur, ipsum consistit : quid adhuc dubitas de 
resurrectioue ? quomodo enim mors postea ἀὐπι]ιιδ- 
tum obtinebit ? num per legem ? Sed ea est soluta οἱ 
abrogata. At per peccatum ? Sed id est penitus delc- 
uin. 57. Deco autem gratias, qui dedit nobis victoriam 
per Don:inum nostrum Jesum Christum. 


IN EPIST. 1. AD COR. IIOMIL. XLII. 


300 

9. Nam tropeeum quidem ipsc erexit, coronis aue 
tem. nos quoqne frui curavit, idque non ος delito, 
sed sola sua benignitate. 58. Itaque, fratres, stabiles 
estote et immobiles. Justa jam est οἱ opportuna adhor- 
tatio. Nihil enim adeo labefactat facitque vacillare , 
atque existimare se temere affligi et sine causa. 
Abundantes in opere Domini semper ; hoc est , in vita 
munda. Nec dixit, Bonum operantes, sed Abundantes, 
ut hoc faciamus cum abundantia et septa transilia- 
mus. Scientes quod labor vester non est inanis in. Do- 
mino. Quid dicis? rursus labor? Labor quidem , sed 
qui habet coronas, et suscipitur pro czelis. Naim prior 
quidem, qui fuit post paradisum , est poena. peccato- 
rum admissorum ; hic autem est fundamentum futu - 
rorum przmiorum. Quamobrem nec hac ratioue 
fuerit labor, et quod superne magnum nobis detur 
auxilium : et ideo subjunxit : /n Domino. Nam 
prior quidem fuit ut daremus poenas , liic autem. ut 
bona futura consequamur. Ne ergo dormiamus, di- 
lecti. Neque cnim fieri potest, ut, si pigri sumus 
et ignavi , regnum cxlorum consequamur, neque si 
in deliciis agamus mollesque simus et effemiuati. 
Proclare enim nobiscum agetur, οἱ corpus affligen'es 
et castigantes, et innumerabiles sufferentes axsrumnas, 
difficultates et labores , possimus bona illa consequi. 
Annon videtis quantum inter c:elum et terram inter- 
medium sit spatium ? et quantum bellum immineat , 
et quam sit homo propensus ad vitium , et quomodo 
nos circumstet peccatum , el quam multi in medio 
sint laquei ? Cur tam multas ergo curas attrabimus 
extra naturalia et. nobis plura exhibemus negotia, 
majoraque imponimus onera? non sufficit ventris -et 
vestium et domus curam gerere ? non suflicit sollici- 
tudo de iis qu: sunt. necessaria ? Quamquam etiam 
ab iis nos abduxit Christus, dicens : Ne solliciti sitis 
anime vestre quid comedatis , neque corpori vestro , 
quid induamini ( Matth. 6. 95). Si autem de alimento 
necessario eL indumento non oportet. esse sollicitos , 
neque de die sequenti : qui tam multam attrahunt 
farraginem ac congeriem , et seipsos obruunt, quan» 
do poterunt emergere ? ^on audiisti Paulum dicen- 
tem : Nemo. militans. implicatur hujus vita negotiis 
(9. Tim. 2. 4)? Nos autem et deliciis operam damus 
et ventri indulgemus et inebriamur, et pro rebus 
quidem exteruis affligimur, in rebus autem ccelesti- 
bus molles sumus et effeminati. An nescitis quod su- 
pra liominem est promissio ? Non licet humi ingre- 
dieuli czeli fastigium ascendere : nos autem non stu- 
demus vivere secundum hominem, sed οἱ brutis 
evadimis deteriores. Nescitis coram «quo sistemur 
tribunali ? annon cogitatis quod et verborum et cogi- 
tationum a nobis exigetur ratio, el ne res quidem 
curamus? Qwi enim aspezit mulierem ad concupiscen- 
dum eam, jam est mochatus ( Matth. 5. 98). Sed. ta- 
meu qui etin. curiosi aspectus reddunt rationem, 
nou recusant vel in ipso putrescere peccato. Qui di- 
cit fratri suo, Stulte, deturbabitur in gehennam ( Ibid. 
v. 22 ). Nos autem ianumerabilia probra in cos tor- 
quere , et varic eis insidiari non desistimus. Qui di- 


56] 
ligit diligentem , non plus habet quam ethnicus : nos 
amem eis quoque invidemus. Quamnam ergo con- 
sequemur veniam , quando vetera jussi septa transi- 
lire, nostram vite agend:ze rationem etiam illorum 
mensura conteximus minorem ? quxnam nos eripiet 
oratio ? quis nobis aderit , et opein feret dum casti- 
gxmur? Nullus , sed necesse est omnino ejulantes, 
lugentes, dentibus frementes , tormentis eruciatos , 
abduci in illas luce carentes tenebras, in dolores ine- 
vitabiles, in poenas intolerabiles. Quamobrem rogo 
et obsecro, ct vestra appreliendens genua. supplico ,. 
donec habemus hoc. parvum vite viatieum , ut. iis 
qua dicta sunt compungamur , convertamur , redda- 
mur meliores : nc, sicat ille dives, inutiliter iHie la- 
mentemur cüm excesserimus, οἱ defleamus ; fletus 





&. JOANNIS CIIRYSOSTOMI AFCIHEP. CONSTANTINOD. 


autem nihil nobis remedii afferat. Nam sivc. patrem 
habeas , sive filium , sive. quemvis alium qui apud 
Deum liabeat tiduciam, nemo te eripiet, cum propria 
lua facta tc prodat. Tale est enim illad judicium : 
judicat solum ex operationibus, nec aliter illic salvum 
esse licet. [lec autem dico, uon ut. tibi dolorem η: 
feram, non ut injiciam in desperationem, sed ne ina- 
^ii et frigida spe nutriti, et huic et illi fidertes, no- 
stram negligamus virilem. Nain si socordes fuerimus 
ac negligentes, non justus, non propheta , non. apo- 
Stolus, nemo nobis aderit : si vero studiam et di- 
ligeutiam adhibucrimus, ex operibus suflicientem ba- 
bentes defensioem, cum libertate ac fiducia. fruemur 
eiiam bonis, qux» sunt reposita iis qui Deum 
diligant : qu:e detur nebis omnibus consequi , etc. 








HOMILIA XLIII. 


Cap. 16. v. 1. De collectis antem que fiunt in. san- 
ctos, sicut ordinasi Ecclesiis Galatiet , ita ct vos facite 
per unam εαθδα. 

4. Absoluta oratione de dogmatibus , aggressurus 
cam qu:e magis spectat ad mores, missis aliis,proce- 
dit ad summam bonorum, verba faciens de eleemo- 
δγιΔ. Sed cum de eo solo disseruisset, desinit ; 
quamquam nusquam hoc fecit, sed de eleemosyna , 
de temperantia, de iwansuetudine , de lenitate, de 
patientia deque aliis omnibus disserit in aliis Episto- 
lis in fine. Quare ergo ejus. quod spectat ad. mores 
hanc solam hie tractat partem? Quoniam eorum, 
quie prius dicta sunt, plura magis pertinebant ad imo- 
re$, per «qua castigavit fornicatorem , per quie eos 
admonuit qui foris judicio contendebant, per quia 
terruit ebriosos et eos qui ventri. indulgebant, per 
que eos condemnavit qui seditionem agitabant , con- 
tendebant , magistratumque et imperia ambibant , 
per qux: eos, qui indigne accedebant. ad. mysteria , 
ili in'olerando tradidit supplicio, per quie disseruit 
de caritate. Propterea ejus solum meminit quo ma- 
xime opus habcbat, nempe opis ferenda sanctis. 
Vide autem cjus solertiom ς quando eis. persuasit 
resurrectionem, eosque fecit promptiores εἰ animo 
alacriores, tunc demum de eo quoque disserit. Atqui 
de his quoque antea disseruit, quando dicebat : Si 
n2s vobis spiritualia seminevimus , magnum esL, si. nos 
vestra carnalia metimus (41. Cor. 9. 41); ct, Quis 
pluntat. vineam , et de fructu ejus non edit (Ibid. v. 7)? 
Sed quoniam pr:xclara liujus actionis noverat magni- 
tudinem , non recusat hoc quoque addere fini episto- 
lx. Αογίαν autem collectam vocat, statim ab initio 
rem faciens leve : nai quando ab amnibus con- 
fertur, leve singulis est quod constituitur. Cum au- 
tem dixisset de collecta, non statim dixit : Unusquis- 
que vestrum apud se ponat, recondens quod ipsi pla- 
cuerit; quamquam hoc erat consequeus ; sed eum 
prius dixisset , Sicut constitui Ecclesiis Galatim , tunc 
hoc sabjusxit, ea. narrando quie. ab aliis flebant, 
Studium ipsis accendons, idque ponens loco narra- 
tionis. Quod etiam fecit scribens ad Romanos. Ete- 
uim cum illis viderctur narrare, cur proficisccretur 


Jerosolymam , sic sermonem iujieit de eleemosyna : 
Nanc autem. vado. Jerosolymam | ministrans. sanctis. 
Visum est enim Macedonie et. Achaie commtnicatio- 
nem quamdam facere in pauperes sanctorum (Rom. t5. 
25. 26 ). Sed illos quidem per Macedones οἱ Corin- 
108, hos autem etiam per Galatas adhortatur. Sicut 
constitui, inquit, Ecclesiis Galatie , ita et vos. facite. 
Erubuissent enim videri inferiores Galatis. Non dixit 
autem, Suasi et consilium dvdi, sed, Constilui : quod 
quidem majorem ostendit auctoritatem. Neque ad- 
ducit unam, aut duas aut tres civitates, sed totam 
gentem : quod quidem facit etiam in dogmatibus, 
dieens : Sicut el. in omnibus Ecclesiis sanctorum. Si 
liec enim ad fidem faciendam. dogmatibus οι vali- 
dum , mu'to magis ad :emulationem. Quid ergo , d:e 
queso , coustituisti 2. Per unam sabbati, loc cst, 
die Dominieo, unusquisque vestrum apud se seponat rc- 
condens quod ei bene placuerit. Vide quomodo ctiam 
adhortatur a. tempore : dies eniin erat idoneüs ad 
eos adducendos ad eleemo-ynam. Recordemini enim, 
inquit, quxnam eo die consequuti estis. Dona enim 
ineff.bilia, et radix οἱ initium vit: nostre illa die 
facta suut. Non hac autem soluin ratiune aptum est 
tempus ad benignitatem prompto et. alacri. »nimo 
exercendam , sed et quod habeat quietem. ac remis- 
sionem immunitatemque et vacationem a laboribus. 
Nam anima a laboribus libera redditur expeditior et 
aptior ad iniserendum. Ad hzxe autem, venerandis 
quoque ac immortalibus communicare mysteriis , 
magnam affert et. immittil alacritatem. 7n. ea. ergo 
unusquisque eestrum , non absolute hic aut. ille, sed 
unusquisque, sive sit pauper, sive dives, sivc vir, sive 
mulier, sive servus , sivc liber, apud se reponat. τὲ- 
condens. Non dixit, l'erat in. ecclesism, ne propter 
paucitatem erubescant ; sed cum ea qu paulatim 
accedunt in collectionibus auxerit, cum aecessero , 
tunc ostendat. Interim autem, inquil, apud te se- 
pone, et domui tuam fac ecelesiam , arculam gazo- 
pliylacium : esto eustos sacr» pecunie, a te ipso 
ordinatus dispensator pauperum. Bernignitas et hu- 
manitas dat tibi hoc sacerdotium. llujus est symbo- 
Inn ac signum qued. nunc. cst. gazopbylacium. Sed 


δὐ1 
πειλαιὰ χελευόμενοι σχάµµατα, xai ἑλάττονα ἑχεί- 
νου τοῦ μέτρου τὴν ἑαυτῶν πολιτείαν ὑφαΐνωμεν ; 
τίς ἡμᾶς ἐξαιρήσεται λόγος ; τίς παραστήσεται xal 
βοηθήσει χολακοµένοις; Οὐκ ἔστιν οὐδεὶς, ἀλλ᾽ ἀνάγ- 
x) πᾶσα οἱμώδοντας, ὀδυρομένους, βρύχοντας τοὺς 
ὀδόντας, στρεθλουμένους εἰς τὸ σχότος ἀπάγεσθαι τὸ 
ἀφεγγὲς ἐχεῖνο, εἰς τὰς ἁπαραιτήτους ὀδύνας, εἰς 
τὰς ἀνηχέστους τιμωρίας. Διὸ δέοµαι χαὶ παραχαλῶ, 
χαὶ αὐτῶν ἅπτομαι τῶν γονάτων, ἕως ἂν ἔχωμεν τὸ 
μιχρὸν τοῦτο τῆς ζωῆς ἑφόδιον, χατανυγῆναι τοῖς εἷ- 
ρημένοις, ἐπιστραφῆναι, ῥελτίους γενέσθαι, ἵνα μὴ 
χατὰ τὸν πλούσιον ἐχεῖνον ἀνήνυτα ἐχεῖ θρηνῶμεν 
ἀπελθόντες, xai ἀνίατα λοιπὸν ὁδυρώμεθα. Kàv γὰρ 
πατέρα ἔχῃς, xàv υἱὸν, κἂν φίλον, xàv ὀντιναοὺν 
παῤῥησίαν ἔχοντα πρὸς τὸν θεὸν, οὐδείς σέ ποτε 





IN EPIST. 1 AD COR. HIOMIL. XLHI. 


308 
ἐξαιρήσεται τούτων ὑπὸ τῶν olxelov ἔργων npolibz- 
µενον. Τοιοῦτον γὰρ ἐχεῖνο τὸ διχαστήριον. ἀπὸ τῶν 
πράξεων δικάσει µόνων, xal ἄλλως ἐχεῖ σωθῆναι 
οὐχ ἔνι. Καὶ ταῦτα λέγω. οὐχ (va λυπῄσω, οὐδ ἵνα 
εἰς ἁπόγνωσιν ἐμθδάλω, ἀλλ᾽ ἵνα pij µαταίαις μηδὲ 
Φυχραϊς ἑλπίσι τρεφόμενοι, χαὶ εἰς τὸν δεῖνα θαῤ- 
ῥοῦντες, τῆς καθ) ἑαυτοὺς ἁμελήσωμεν ἀρετῆς. "Av 
μὲν γὰρ ῥᾳθυμήσωμεν, οὗ δίκαιος, οὗ προφήτης, 
οὐχ ἁπόστολος, οὐδεὶς ἡμῖν παραστήσεται"' ἂν δὲ 
σπουδάσωµεν, ἀρχοῦσαν τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων συν- 
ηγορίαν ἔχοντες, μξτὰ παῤῥησίας ἁπολαυσόμεθι xal 
τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀποχειμένων τοῖς τὸν θεὸν ἀγαπῶ- 
atv * ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χαὶ τὰ ἑξης. 


2 Alius, προστήσεται. 





OMIAIA MT", 


Περὶ δὲ τῆς JAopíac τῆς εἰς τοὺς ἀγίους, χαθὼς 
διέταξα ταῖς "ExxAncíaic τῆς l'aAacíac, οὕτω 
καὶ ὑμεῖς ποιήσατε. 


a'. ᾽Απαρτίσας τὸν περὶ τῶν δογμάτων λόγον, xat 
μέλλων εἰς τὸν Ἠθιχώτερον ἐμθαίνειν, πάντα τὰ ἄλλα 
ἀφεὶς, ἐπὶ τὸ χεφάλαιον τῶν ἁγαθῶν χωρεῖ, περὶ 
ἑλεημοσύνης ποιούμενος λόγον. ᾽Αλλὰ περὶ τούτου 
μόνου διαλεχθεὶς, ἁπαλλάττεται " χαίΐτοι γε οὐδαμοῦ 
τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλὰ περὶ ἑλεημοσύνης, xal περὶ 
[400] σωφροσύνης, χαὶ περὶ πραότητος, χαὶ περὶ 
µαχροθυμµίας, xal περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων διαλέ- 
γεται ἓν ταῖς ἄλλαις Ἐπιστολαϊς τελευτῶν. Τίνος οὖν 
ἕνεχεν ἐνταῦθα τοῦ ἠθιχοῦ τοῦτο µόνον γυμνάζει τὸ 
µέρος; "Oct χαὶ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων τὰ πλείονα 
ἠθικώτερα ἣν, δι ὧν τὸν πόρνον ἐχόλασε, δι ὧν 
τοὺς ἔξω διχανοµένους ἑσωφρόνιζε, δι ὧν τοὺς µε- 
θύοντας xal Ὑαστριζομένους ἑφόθησε, δι ὧν τοὺς 
στασιάζοντας xal φιλονεικοῦντας xal φιλαρχοῦντας 
χατεδίχασε, δι ὧν τοὺς ἀναξίως τοῖς μυσττρίοις 
προσιόντας τῇ ἀφορήτῳ δίχῃη ἐχείνῃ παρέδωχε, δι ὧν 
περὶ ἀγάπης διελέχθη. Διὰ δὴ τοῦτο, οὗ μάλιστα αὖ- 
τῷ ἔδει τῆς εἰς τοὺς ἁγίους ἐπιχουρίας, τούτου μέ- 
Ψνηται μόνου. Καὶ θέα τὴν σύνεσιν * ὅτε αὐτοὺς περὶ 
ἀναστάσεως ἔπεισε, καὶ προθυµοτέρους ἐποίησε, τότε 
λοιπὸν xoi περὶ τούτου διαλέγεται. Καΐτοι γε xal 
ὑπὲρ τούτων διελέχθη πρὸς αὐτοὺς ἔμπροσθεν, ὅτε 
Deyev* El ἡμεῖς ὑμιν τὰ πγευματικὰ ἑσπείρα-- 
μεν, μέγα, εἰ ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκικὰ θερίσοµεν; 
χαὶ, Τίς φυτεύει ápzeAova, καὶ éx τοῦ καρποῦ 
αὐτοῦ οὐκ ἐσθίει; Αλλ' ἐπειδὴ ᾗδει τοῦ κατορθώ- 
ματος τὸ μέγεθος, οὗ παραιτεῖται xaX τῷ τέλει τῆς 
Ἐπιστολῆς αὐτὸ προσθεῖναι. Λογίαν δὲ τὴν συλλογΏν 
χαλεῖ, ἐκ προοιµίων εὐθέως χοῦφον τὸ πρᾶνμα 
ποιῶν * ὅταν γὰρ EG ἁπάντων συνεισφέρηται, ἑκάστῳ 
κοῦφον γίνεται τὸ ἐπίταγμα. Εἰπὼν δὲ περὶ τῆς συλ- 
λογῆς, οὐκ εὐθέως εἶπεν, ἕκαστος ὑμῶν παρ) ἑαυντῷ 
ειθέτω θησαυρίζων * χαίτοι γε τὸ ἀχόλουθον τοῦτο 
ἣν * ἀλλὰ πρῶτον εἰπὼν, Καθὼς διέταξα ταῖς Ἑκ- 
χ.Ίησίαις τῆς l'aAacíac, τότε τοῦτο ἐπήγαχεν, εἰς 
ζῆλον αὐτοὺς τῇ διηγήσει τῶν ἑτέροις χατορθουµέ- 
νων ἅγων, καὶ ἐν τάξει διηγήµατος αὑτὺ θείς » 8 καὶ 
Ῥωμαίοις ἐπιστέλλων ἐποίησε. Καὶ γὰρ ἐχείνοις δο- 


χῶν διηγεῖσθαι την πρόφασιν τῆς ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα 
ἀποδημίας, οὕτω τὸν περὶ ἐλεημοσύνης ἐμθάλλει λό- 
Υον, λέγων * Νυγὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσό.υμα 
διακονῶν τοῖς ἁγίοις. Εὐδόκησε γὰρ Μακεδονία 
xal 'Axala κοιγωνίαν τιγὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς 
πτωχοὺς τῶν ἁγίων. ᾽Αλλ' ἔχείνους μὲν διὰ Μαχε- 
δόνων xal Κορινθίων, τούτους δὲ διὰ Γαλατῶν προ- 
τρέπει. Καθὼς διέταξα γὰρ, φησὶ, ταῖς Ἑκκλη- 
σίαις τῆς Γαλατίας, οὕτω καὶ ὑμεῖς ποιήσατε. 
Καὶ γὰρ ᾖσχύνοντο λοιπὺν ἑλάττους Γαλατῶν φανῆ- 
ναι. Kal οὐχ εἶπε, Παρήῄνεσα χαὶ συνεδούλευσα, 
ἀλλὰ, Διέταξα, ὅπερ αὐθεντιχώτερον. Καὶ οὗ παρ- 
άγει µίαν πόλιν καὶ δύο xal τρεῖς, ἀλλ ὁλόχληρον 
ἔθνος, ὅπερ χαὶ ἐπὶ τῶν δογμάτων ποιεῖ, λέγων 
Καθὼς xal àv πάσαις ταῖς Ἑκχλησίαι τῶν 
ἁγίων. El γὰρ πρὸς δογμάτων πἰστιν τοῦτο ἰσχυρὸν, 
πολλῷ μᾶλλον πρὰς ἔργων µίµησιν. Τί οὖν διέταξας, 
εἰπέ pov; Ἰατὰ μίαν σαδδἀάτον, τουτέστι, Kupta- 
xhv, ἕκαστος ὑμῶν παρ ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρί- 
(tov ὅ τι ἂν εὐοδῶται. "Opa πῶς xaX ἁπὸ τοῦ χαι- 
ροῦ προτρέπει * καὶ γὰρ ἡ ἡμέρα ἱκανὴ ἣν ἀγαγεῖν 
εἰς ἐλεηιιοσύνην. ᾿Αναμνήῄσθητε γὰρ, φησὶ, τίνων 
ἐτύχετε ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτη. Τὰ γὰρ ἁπόῤδητα 
ἀγαθὰ, καὶ ἡ ῥίζα καὶ fj ἀρχὴ τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέ- 
pas ἐν [401] ταύτῃ véyovsv. OO ταύτη δὲ μόνον ἐπι- 
τήδειος ὁ καιρὸς cl; προθυμίαν φιλανθρωπίας, 
ἀλλ) ὅτι καὶ ἄνεσιν ἔχει χαὶ πόνων ἀτέλειαν. V'uyh 
γὰρ ἀφιεμένη µόχθων, εὐχολωτέρα χαὶ ἐπιτηδειοτέρα 
πρὸς τὸ ἑλεεῖν γίνεται. Mac δὲ τούτων καὶ τὸ µυ- 
στηρίων ἓν αὐτῇ κοινωνεῖν οὕτω φρικτῶν xat ἀθανά- 
πων πολλὴν ἑντίθησι προθυµίαν. Ἐν αὐτὴ τοίνυν 
ἕκαστος ὑμῶν, οὐχ ἁπλῶς ὁ δεῖνα χαὶ ὁ δεῖνα, 
ἀλλ) elc ἕκαστος, κἂν πένης Tj, κἂν πλούσιος, κἂν 
γυνὴ, χἂν &vhp, xàv δοῦλος, xv ἐλεύθερος, παρ Bav 
τῷ τιθέτω θησαυρίζων. θὺκ εἶπεν, El; την ἔκκλη- 
σίαν φερέτω, ἵνα μὴ διὰ τὸ μιχρὸν αἰσχύνωνται, 
ἀλλὰ ταῖς χατ᾽ ὀλίγον συναγωγαὶῖς αὐξήσας τὴν sla- 
φορὰν, τότε δειχνύτω ἐμοῦ παραγενοµένου. Τέως δὲ 
παρὰ σαυτῷ τίθει, φησὶ, xat πο[ησόν σου τὴν οἰχίαν 
ἐχχλησίαν, τὸ χιδώτιον γαζοφυλάκιον * γενοῦ φύλαξ 
χρημάτων ἱερῶν, αὑτοχειροτόνητος οἰχονόμος πενἠ» 
των, Ἡ φιλανθρωπία ταύτην σοι δίδωσι τὴν ἱερω- 


509 


σύνην. Τούτου σύμδολόν ἆστι xal τὸ γαζοφυλάχιον 
νῦν. ᾽Αλλὰ τὸ μὲν σύμδολον μένει, τὸ δὲ ἔργον οὐ- 
δαμοῦ. Καὶ οἶδα μὲν ὅτι πολλοὶ τῶν συνεδρευόντων 
πάλιν ἡμῖν ἐγκαλέσουσιν, ὅταν ὑπὲρ τούτων διαλε- 
γώμεθα λέγοντες * Mh, παραχαλῶ, th Υίνου φορτι- 
χὸς xai ἐπαχθῆς τοῖς ἀχούουαιν * ἑπίτρεφον τῇ προ- 
αιρέσει, Os τῇ γνώµῃ τῶν ἀχουόντων * ὡς νῦν γε 
χαταισχύνεις ἡμᾶς , ἐρυθριᾷν motel; * ἀλλ οὐκ &v- 
έχοµαι τούτων τῶν λόγων. Οὐδὲ γὰρ Παῦλος ἠσχύνετο 
ὑπὲρ τοιούτων συνεχῶς ἑνοχλῶν, xal προσαιτούντων 
φθεγγάµενος ῥήματα. EL μὲν γὰρ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι 
"Ego δὸς χαὶ εἰς τὴν ἐμὴν χατάθες οἰχίαν, ἴσως ἂν 
αἰσχύνης ἣν τὸ λεγόµενον μᾶλλον δὲ οὐδὲ τότε * Οἱ 
γὰρ τῷ θυσιαστηρίῳ, qnot, προσεδρεύοντες, τῷ 
θυσιαστηρἰφ cvppepltorzat. 


x 
B'* Πλὴν ἀλλ) ἴσως ἄν τις ἐἑπετίμησεν, ὡς ὑπὲρ Eau- 


τοῦ ποιουµένῳ τὸν λόγον νῦν δὲ ὑπὲρ τῶν δεοµένων 
τὴν lxetnp!ay τίθηµι, μᾶλλον δὲ οὐχ ὑπὲρ τῶν δεοµέ 
νων, ἁλλ' ὑπὲρ ὑμῶν τῶν παρεχόντων * διὸ xal παῤ- 
ῥησιάζομαι. Ποία γὰρ αἰσχύνη εἰπεῖν, Abg τῷ Κυρίφ 
πεινῶντι, ἔνδνσον αὐτὸν γυμνὸν περιιόντα, ὑπόδεξαι 
ξένον ὄντα; 'O Δεσπότης σου οὑχ αἰσχύνεται ἐπὶ τῆς 
οἰχουμένης ταῦτα λέγων ' Ἐπείγασα, xal οὐκ ἐδώ- 
xacé µοι φαγεῖν. ὁ ἀνενδεῆς xol μηδενὸς χρῄζων 
χαὶ ἐγὼ αἰσχυνοῦμαι xal óxvfjoto ; "Anaye- διαθο- 
λικῆς ἐπιθουλῆς αὕτη dj αἰσχύνη. Οὐ τοίνυν alayuv- 
θήσοµαι, ἀλλὰ xaX μετὰ παῤῥησίας Epi Δότε τοῖς 
δεοµένοις, xaX μετὰ πλείονος, ἡ οἱ δεόµενοι, φωνῆς. 
Ei μὲν γὰρ ἔχει τις δεῖξαι χαὶ ἐλέγδαι, ὅτι ταῦτα λέ- 
γοντες, πρὸς ἑαυτοὺς ὑμᾶς ἕλχομεν, καὶ προσχήµατι 
τῶν πενήτων αὐτοὶ χερδαίνομεν, οὐχ αἰσχύνης ἄξια 
ταῦτα µόνον, ἀλλὰ xal µυρίων χκεραυνῶν, χαὶ οὐδὲ 
Civ ἄςων τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ' εἰ δὲ τῇ τοῦ 
Θεοῦ χάριτι οὐδὲν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἑνοχλοῦμεν, à)^' 
ἀδάπανον ὑμῖν τὸ Εὐαγγέλιον ἐθήχαμεν, πονοῦντες 
μὲν οὐδαμῶς χαθάπερ |402] Παῦλος, τοῖς δὲ οἰχείοις 
ἀρκούμενοι, μετὰ παῤῥησίας πάσης ἐρῶ' Δότε τοῖς 
δεοµένοις, καὶ οὗ παύσοµαι τοῦτο λέγων, xa μὴ 
διδόντων ἔσομαι χαλεπὺς χατήγορος. Καὶ yàp cl 
στρατηγὸς μην xal στρατιώτας εἶχον, οὐχ ἂν 
ἠσχύνθην τοῖς στρατιώταις τροφὰς αἰτῶν. Σφόδρα 
γὰρ ipio τῆς σωτηρίας τῆς ὑμετέρας. 'AXX ἵνα xal 
ἐνεργέστερος ὁ λόγας γένηται καὶ ὁραστἠριος μᾶλ- 
λον, Παῦλον παραστάτην λαθὼν, μετ ἐχείνου δια- 
λέξομαι λέγων "Exac'toc ὑμῶν παρ᾽ ἑαυτῷ τιθέτω, 
θησαυρίζων Ó τι ἂν εὐοδῶται. Σχόπει γὰρ αὐτοῦ 
κἀντεῦθεν τὸ ἀνεπαχθές ' o)x εἶπε, Τοσόνδε d το- 
σόνδε, ἀλλ᾽ "O τι ἂν εὐοδῶται. εἴτε πολὺ, εἴτε ὁλί- 
0v * xaX οὐκ εἶπεν, "O τι ἄν τις χερδάνη, ἀλλ', "Ο τι 
ἄν εὐοδωθῇ, δεικνὺς ὅτι παρὰ τοῦ θεοῦ ἡ χορηγία. 
Οὐ ταύτῃ δὲ µόνον, ἀλλὰ xaX τῷ μὴ ἑνὶ χρόνῳ τὸ πᾶν 
χελεῦσαι χαταθαλεῖν, ῥᾳᾷδίαν ποιεῖ τὴν αυµθουλήν α’ 
τῷ γὰρ xavà μικρὺν συλλέγεσθαι ἀνεπαίσθητος ἡ 
λειτουργία xaX ἡ δαπάνη. Διὰ bh τοῦτο οὐδὲ εὑθέως 
χελεύει εἰς μέσον ἀγαγεῖν, ἀλλὰ πολλὴν δίδωσι τὴν 
προθεσμίαν, xaX τὴν αἰτίαν τιθείς φησιν’ "Ira μὴ, 
ὅταν ἔθω, τότε «Ίογίαι γίνωγται..Τουτέστιν, "Iva 
ph ἐν τῷ xat τῆς εἰσφορᾶς, τότε ἀναγχάζησθε 
συλλέγειν. Καὶ τοῦτο δὲ οὐχ ὡς ἔτυχεν αὐτοὺς πάλιν 
πρρέτρεφεν * ἡ γὰρ προσῥοκία Παύλου προθυµοτέρους 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


1. 
αὐτοὺς ἐποίει. "Οταν δὲ E10o, οὓς ἑὰάν δοχιµά- 
σητε. δι ἐπιστο.ῶν τούτους πέµψω ἀπονεγκεῖν 
τὴν χάριν ὑμῶν εἰς Ἱερουσαλήμ. Οὐκ εἶπεν, Ὁ 
δεῖυα xaX ὁ δεῖνα, ἁλλ᾽, Οὓς ἑὰν' ὑμεῖς δοκιµάσητε, 
οὓς ἐὰν ἔλησθε, ὥστε ἀνύποπτον ποιῆσαι την λει- 
τουργίαν. Διὸ αὐτῶν ποιεῖτοι τὴν φῆφον τῆς τῶν 
ἀποχομιξόντων αἱρέσεως. Οὐ γὰρ δἠπου φησίν Ἡ 
μὲν εἱἰσφορὰ ὑμῶν, ἡ δὲ.ἐξουσία τῆς ἑχλογῆς τῶν 
ἀποχομιζόντων, οὐχ ὑμῶν. Elta ἵνα μὴ αὐτοῖς ἆπο- 
λιµπάνεσθαι δόξῃ, τὰ γράμματα προστίθησι, λέγων" 
οὓς ἐὰν δοκιµκάσητε, δι ἐπιστολῶν πέµψω. Ὡς 
ἂν εἰ ἔλεχεν, ὅτι Κἀγὼ συνέσοµαι αὐτοῖς, καὶ xot- 
νωνῄσω τῆς λειτουργίας διὰ τῶν γραμμάτων. Καὶ 
οὐχ εἶπε, Τούτους πἐµφω ἀπενεγχεῖν. την. ἔλεημο» 
σύνην ὑμῶν, ἀλλὰ, Ty. χάριν ὑμῶν, ἵνα δείξῃ μεγάλα. 
ἑργαζομένους, ἵνα δείξῃ αὐτοὺς κερδαίνοντας. 'Αλ- 
λαχοῦ δὲ καὶ εὐλογίαν xai χοινωνίαν καλεῖ: τὸ μὲν, 
ἵνα μὴ ῥᾳθυμοτέρους ποιἠσῃ, τὸ δὲ, ἵνα ui ἑπάρῃ! 
οὐδαμοῦ μέντοι γε ἐλεημοσύνην ὠνόμασεν. ᾿Εὰν δὲ 
jJ. ἄξιον τοῦ κἀἁμὲ πορεύεσθαι, σὺν ἐμοὶ πεορεύ- 
σονται. Ἐνταῦθα πἆλιν εἰς δαψίλειαν αὐτοὺς προ- 
τρέπει. Ἐὰν γὰρ τοσοῦτον fj, φησὶν, ὡς xat τῆς ἐμῆς 
δεῖσθαι παρουαίας, οὐδὸ τοῦτο παραιτήῄσοµαι. ᾽Αλλ' 
εὐθέως μὲν τοῦτο οὐχ ἐπηγγείλατο, οὐδὲ εἶπεν, . 
Ἐπειδὰν παραγένωµαι, ἐγὼ ἀποχομίζω” οὐδὲ γὰρ- 
ἂν οὕτως αὑτὸ ηὔξησεν, εἰ ἐξ. ἀρχῆς αὑτὸ τέθειχεν " 
ὕστερον μέντοι χαλῶς xal εὐχαίρως αὐτὸ προστίθηση, 
Διὰ δὴ τοῦτο οὐκ εὐθέως |405] ὑπέσχετο, οὔτε χαθ- 
ἀπαξ αὐτὸ ἀπεσιώπησεν, ἀλλ εἰπὼν, ὅτι Πέμψω, 
τότε xui ἑαυτὸν προστίθησι. Καὶ ἐνταῦθα δὲ πάλιν. 
χυρίους αὐτοὺς ἐποίησεν ἐν τῷ εἰπεῖν' ἸΕὰν ᾗ 
ἄξιον τοῦ κἁἀμὲ πορεύεσθα: ' τοῦτο δὲ ἐπ᾽ ἐκείνοις 
ἔχειτο, τὸ πολὺ ποιῆσαι τὸ συλλεγόμενον, χαὶ τοσοῦ- 
τον, ὡς δυσωπΏσαι xal αὐτὸν ἀναστῆναι. Ε.εύ- 
σοµαι δὲ πρὸς ὑμᾶς, φηαὶν, ὅταν Μακεδονίαν 
διόθω. Eins xaX ἀνωτέρω τοῦτο, ἀλλὰ τότε μὲν 
μετὰ θυμοῦ προσέθηχε γοῦν' Kal γγώσομαι οὗ 
τὸν «Ἰόγον τῶν πεφρυσιωµέγων, ἀ-λ.λὰ. τὴγ δύνα- 
pur ' ἐνταῦθα δὲ προσηνέστερον, ἵνα καὶ ποθήσωσιν 
αὐτοῦ τὴν mapoucíav. Εἶτα, ἵνα μὴ λέγωσι' TL οὖν 
Μακεδόνας ἡμῶν προτιμᾶς; οὐχ εἶπεν, Ἐπειδὰν 
ἀπέλθω, ἁλλ᾽, Επειδὰν διξἑΊύω Μαχεδογίαν. Μα- 
χεδονίαν γὰρ διε.λεύσομαι. Πρὸς ὑμᾶς δὲ τυχὸν 
Παραμενῶ, ἢ καὶ παραχειμάσω. Οὐδὲ γὰρ ὁδοι 
βούλομαι ποιήσασθαι πάρεργον ἡμᾶς, ἀλλ ἑνδιατρί- 
qat xai παραμεῖναι. "Ὅτε γὰρ ταῦτα ἐπέστελλεν, ἓν 
Ἐφέσῳ fjv, χειμῶνος ὄντος, Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἔως 
Πεγτηκοστῆς ἐν Εφέσφ ἐπιμενῶ ' μετὰ δὲ ταῦτα 
ἀπελεύσομαι εἰς Μανεδονίαν, xa διελθὼν αὐτὴν, 
ἤξω πρὺς ὑμᾶς τοῦ θέρους πολλάκις δὲ χαὶ τὸν 
χδιμῶνα πρὸς ὑμᾶς ποιῄσω. 

Υ. Tivog δὲ ἕνεχεν εἶπε, Τυχὸν, καὶ οὐχ ἀπεφή- 
vato ; "Ott οὐ πάντα προῄδει Παῦλος, xat συμφερόν- 
τως. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἁπλῶς ἀποφαίνεται, ἵνα, κἂν μὴ 
γένηται, ἔχῃ καταφυγἣν, τότε ἁδιορίστως προειπεῖν, 
καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος ἐξουσίαν ἄγουσαν αὐτὸν, 
ὅπουπερ ἐθούλετο, οὐχ ἔνθα αὐτὸς ἐπεθύμει ’ Ó xal 
ἐν τῇ δευτέρᾷ τῖθησιν Ἐπιστολῇ, τῆς µελλήσεως 


8 Savilius legendum suspicatur tz" συμῦολην, et hzc 
utique vera leclio est. 


309 
manet quidem symbolum, res autem. nusquan est. 
Et scio quidem, quod multi ex iis , qui una assident , 
nos rursus reprehendent , cum de his disseramus 
. dicentes : Ne, rogo, ne sis gravis et molestus audi- 
toribus, sed permitte libero arbitrio et voluntati au- 
dilorum ; nam nunc quidem nos pudore afflcis et 
erubescere cogis : sed h:ec verba non feram. Neque 
enim Paulum pudebat prohis assidue esse molestuin, et 
mendicantium more loqui. Nam si hoc dicerem, Da mihi 
οἱ deponein meis dibus, pudendum forte esset quod 
dicerem ; imo vero ne tunc quidem : nam Qui aliari, 
iuquit, assident, altaris sunt participes (1. Cor. 9. 15). 

9. Czterum fortasse quispiam me reprelienderet, 
ut qui pro me verba facerem : nunc autem supplico 
quidem pro egentibus ; imo vero non pro egentibus, 
sed pro vobis qui prebelis : et ideo loquor libere. 
Quis est enim pudor dicere, Da Domino esurienti, 
indue illum nudum oberrantem, excipe peregrinum? 
Non erubescit Dominus tuus li:c dicere in orbe ter- 
rarum, Esurivi, ei non dedistis mihi quod comederem 
(Matth, 95. 49) ; qui non erat indigens, nec ulla re 
opus habebat : et ego erubescam et dubitabo? Absit: 
diabolicarum insidiarum est hic pudor. Non ergo 
erubescam, sed libere dicam : Date egentibus, et ma- 
jori voce quam qui egent. Nam si quispiam posset 
ostendere et probare, quod liec dicentes, ad nos 
ipsos tralieremus, et pretextu. pauperum ipsi lucra- 


remur, non solum probro ac dedecore digni essemus, : 


sed qui vel a mille fulminibus feriremur, el qui ο 
agerent ne mererentur quidem vivere : si autem Dei 
gratia pro nobis minime molesti sumus, sed sine 
sumptu vobis posuimus evangelium , non laborantes 
quidem sicut Paulus , sed contenti propriis, dicam 
cum omni fiducia : Date egentihus, nec cessabo hoc 
dicere, et eorum qui non dant, ero gravis accusator. 
Si eniin. essem dux. exercitus et milites haberem, 
non me puderet alimenta petere pro militibus. Valde 
enim amo vestram salutem. Sed ut. etiain. efficacior 
Sit oratio, assessore accepto Paulo, cum illo vobis- 
cum agam dicens : Unusquisque vestrum. apud se se- 
ponat, recondens quod sibi videbitur. Considera autera 
liuc quoque quam non sit hoc grave. et molestum : 
non dixit, Tantum vel tantuin, sed, Quod videatur, ct 
recte liabeat, sive sit multi, sive modieum : nec dixit, 
Quod quis lucratus fuerit, sed, Quod videatur ct 
recte haheat, ostendens a Deo esse suppeditationem. 
Non lac autom solum ratione, sed ctiam eo, quod 
nonuno lempore totum julcat pendere, symbolam red- 
d-t facilem : eo enim quod paulatiin colligatur, inscni- 
silis est opera et suppeditatio. Propterea nec statim 
jubet iu medium adducere, sed dai longum tempus 
constitutum, ct causam afferens, dicit : Ut uon, cum 
venero, (unc collecte fiant. Hoc est, Ne in tempore 
illationis sive sumptus necesse liabeatis eolligere. Et ad 
hoc rursus eos uon lcviter est adliortatus : Pauli euin 
€xs;eclatio cos faciebat promptiores et alacriores. 3. 
Gum autem. presens (uero, quos probuveritis, per epi- 
stolus hos mittam deferre gratiam vestram in Jerusalem. 
Non diit, Hunc οἱ illum, sed, Quos vos. probaveritis , 


IN EPIST. Ι AD COR. IlOMIL. XLIII. 


μι 
quos clegeritis, ut. ministerium careat suspicione. 
Quamobrem curat ut ipsi ferant. suffragium electio- 
nis eorum qui laturi sunt. Non enim dicit, Collatio 
quidem est vestra, eligendi autem potestas est eo- 
rum qui portan!, non vestra. Dcinde, ne ipsis videa- 
tur abesse, literas addit dicens : Quos probaveritis , 
per epistolas mittam. Quasi diceret : Ego quoque ero 
vobiscum , et muneris obeundi ero particeps per li- 
leras. Neque dixit, Eos mittam ut vestram deferznt 
eleemosynam, sed, Vestram gratiam , ut ostendat. cos 
magna operari, et inde lucrum consequi. Alibi au- 
tem appellat benedictionem et communicationem : 
illud quidem, ne redderet pigriores ; hoc vero, ne 
nimis efferret : nusquam autem hoc nominavit elec- 
mosynam.4. ()uod si dignum fuerit ut ego eam, mecum 
ibunt. lTic rursus eos hortatur ad largitatem et mu- 
nificentiam. Nam si tanta res sit, inquit, ut mea opus 
sit presentia, πο hoc quidem recusabo. Sed statim 
non est hoc pollicitus, neque dixit, Postquam adve- 
nero, ipse feram : neque enim lioc adeo amplificas- 
set, si ab initio id posuisset : postea autem pulchre et 
opportune id addit. Propterca non statim proinisit, 
neque omnino id siluit, sed cum dixissel se iissu- 
rum, lunc quoque addit seiysuimn. Hic quoque rursus 
in eorum pouit potestate, dum dixit : Si opere pre- 
lium fuerit ut ego eam ; hoc vcro in illis situm erat 
multum facere quod colligebatar, et tantum ut. eos 
flecteret. ipsum surgere. 5. Veniam autem ad τος, 
cum Macedoniam pertransiero. Dixit hoc quoque supe- 
rius , sed tunc quidem iracunde; addidit enim, Ft 
cognoscam non sermonem inflatorum, sed virtutem 
(1. Cor. 4. 19) : hic autem mitius, ut ejus desiderent 
presentiam. Deinde ne dicant : Cur ergo nobis pr:e- 
fers Macedones? non dixit, Postquam abiero, sed, 
Cum Macedoniam pertransiero. Nam Macedoniam per- 
transibo. 6. Apud vos autem forsitan manebo , vel ctiam 
hiemabo. Neque enim volo vos invisere tamquam in 
tzansitu, sed vobiscum versari et apud vos manere. 
Nam quando hane scribebat epistolam, erat Ephesi 
hiemis tempore. Dicit ergo : 8. Permanebo autem 
Ephesi usque ad Pentecosten : postea autem abibo in 
Macedoniam, et cum eam pertransiero, veniam ad vos 
mstate : forte autem et hiemem apud vosgransigam. 

5. Cur autem dixit Forsitan , et non afficmavit ? 
Quoniam non omuia prxsciebat Paulus ; idque utili- 
ter. Propterea neque absolute affirmat , ut si non fa- 
ctum fuerit , habeat effugium, quod tunc dixerit in- 
definite, et Spiritus potestatem quie eum qvo vellet 
duceret, non quo ipse cupiebat. Quod etiam ponit in 
secunda Epistola de mora se excusans et dicens : 
Aut qua cogito , secundum carnem cogito, wt sit apud 
ie est est, 6ἱ non sion (2. Cor. 141. 17). Ut vos me de- 
ducatis quocumque iero. Hoc quoque est. caritaiis el 
mulie dilectionis. 7. Nolo euim ros modo in transitu 
videre : spero enim me aliquantulum temporis. manere 
apud vos, si Dominus peruiserit. liec autem dicebis , 
simul et caritatem. ostendens, et eos qui peccarent 
terrens, non tamen aperte, sed amicitiz:e nomine : 
Permanebo autem. Ephesi usque. ad Pentecosten. Mc- 


311 


1ito eis omnia dicit cxacte, declarans tamquam aini- 
cis. Nam et hoc esl amicitix, dicere causam cur non 
9dvenerit, propter quam differat, οἱ ubi versetur. 9. 
Üstium enim mihi aperium est magnum el evidens, et 
adversarii multi. Et, si magnum, quomodo adversa- 
rii? Propter hoc ipsum multi sunt adversarii, quo- 
niam magna est fides, οἱ latus ingressus. Quid est 
autem, Ostium magnum? Multi sunt parati ad fldem 
suscipiendam, multi debent accedere et converti : 
latus nihi patet aditus, crescente et vigente acce- 
dentium mente ad obediendum fidci. Propterea vehe- 
menter spirabat diabolus, quoniam videbat multos 
a se desciscere. Quamobrem propter utrumque ma- 
nere oportebat, et quod multum esset lucri, et quod 
magnum cerlamen. Hoc autem quoque illis animos 
addebat, quod dixerit verbum jam ubique operari, ct 
facile germinare. Si autem sunt multi qui insidiantur, 
hoc quoque signum est profectus. evangelii. Num- 
quam enim magis saevit ac furit sceleratus ille daemon, 
quam cum ex suis vasis οἱ instrumentis multa videt di- 
ripi. Et nos ergo quando magnum aliquod et przecla- 
rum opus gerere voluerimus , ne lioc consideremus 
quod magni sit laboris, sed ad lucrum aspiciamus. Vide 
vamque Paulum non propterea vereri ac dubitare, nec 
propterea refugere, quoniam multi sunt adversarii, 
Sed quoniam magnum erat ostium, instare el perma- 
nere. Nam sicut dixi. hoc erat signum quod nudaretur 
et spoliarctur diabolus. Non est enim ejus qui parva 
gerat et mala , malam illam bestian irritare. Quam- 
obrem quaudo videris justum magna ac pr:clara ge- 
rere et mala. pati iunumerabilia, ne. mirevis. Nam 
contra mirari oporteret , si diabolus multas accipiens 
plzugas quiesceret et vulnera placide ferret. Neque 
cnim , 3i serpens punctus continuo efferatur et pun- 
gendo insultet, imnirari oportet. Quovis enim serpente 
gravius serpit diabolus, omnibus insultans , et surgit 
sicut scorpius in altum erecto stimulo, Ne hoc vus 
conlurbel : eum enim, qui a bello et a victoria et 
cx de revertitur, necesse est fuisse eruentatum , sx- 
peque etiam vulnera exhibere. Et tu ergo cum vide- 
ris aliqueni eleemosynas facientem, et innumerabilia 
alia boua operantem , et sic vires diaboli fraugen- 
tein , deinde incidere in tentationes et pericula , ne 
propterea conturberis ; ideo enim incidit in tentatio- 
nes, quod diabolum vehementer ferierit. Et quomo- 
do, inquies, id permisit Deus ? Ut magis coronetur, et 
majorem diabolus plagam accipiat. Nam quando, 
postquam. boua. fecerit, gravia et aspera patiens, 
' perpetuo agit gratias, tuuc feritur diabolus. Magnum 
qiidem est etiam rebus secundis et prospere fIucu- 
uibus, et misereri et virtutem amplecti ; multo autein 
est majus, dura et gravia patientem , non desistere 
ab hae bona operatione. ls enim est, qui propter 
Deuin liaec maxiine facit. Quamobrem etiainsi in pe- 
riceulum veniamus, dilecti, et quidvis patiamur, cum 
majori anitui alacritate pro virtute labores suscipia- 
mus. Non est enim hic tempus mercedis ac remunc- 
rationis. Ne liic ergo coronas exigamus, ne in tem- 
pere coronarum minor sit merces ac remuneralio. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP, 


EY 


Quemadmodum enin in artificibus, qui seipsos qui- 
dem alunt, majorem accipiunt. mercedem ; qui au- 
tem aluntur ab iis qui conduxerunt, non parvam 
partem de mercede detrahunt : ἵνα etiam in. sanctis, 
qui hona quidem facit innumerabilia et innumerabi- 
lia patitur mala , integram habet mercedem et longe 
majorem remunerationem, non pro bonis solam quae 
fecit, sed etiam pro nialis quz passus est : qui au- 
tem hic fruitur quiete ct deliciis, non tam prxclaras 
illie habet coronas. Ne hic ergo quxramus remune- 
rationem, sed tunc niaxime l:eteinur, quando hona 
opera agentes male patimur. Non solum enim cx 
recte factis, sed etiam ex tentationibiis Deus nobis 
illic recondit mereedem. 

4. Ut autem quod dico fiat. manifestius , sint duo 
divites misericordes, et dent pauperibus: deinde 
eorum alter quidem maneat in. divitiis, et omnia 
prospere ei succedant ; alter autem incidat in patper- 
tatem ct morbos οἱ calamitates, et Deo agat gratias, 
Cum ergo ii liinc. illuc excesserint, quis majorem 
accipiet mercedem? annon perspicuum est quod qui 
agrotat et affligitur, quoniam et bene faciens et 
imale patiens , nihil passus est humanum Ἱ Id certe 
palam omnibus est. llic enim est statua adamantina, 
hic est servus gratus οἱ benevolus. Si autem non 
propter spem regui oportet aliquid boni facere , sed 
propter id quod Deo videtur ac placet; quod quidem 
est majus quovis regno ; quid incretur qui eo, quod 
non liic accipiat remunerationem, in exercenda vir- 
tute est pigrior?^ Ne ergo conturbemur, quando vi- 
derimus, quod hic aut ille advocans viduas, et pau- 
peres frequentibus excipiens conviviis, incendio 
exustiun. domum amisit, aut aliquam aliam similem 
passus est calamitatem : propterea enim accipiet 
mercedem. Neque enim Job in tanta admiratione 
habebatur propier eleemosynas ,. ὃν quanta propter 
ca qui passus postea. Propterea et vilipenduntur 
ejus amici, et nullius censentur esse pretii, quod 
presentes quiererent. remuneratioues, οἱ ideo in 
justum iniquam ferrent seutentiam. Ne ergo hicquze- 
ramus remuneratiouem, sed efficiamur pauperes et 
mendici. lloc cnim esset extrem:e vilitatis et abje- 
ctionis, cum calum sit propositum, el qu:& supra 
celum, quie hic sunt spectare. Ne sic ergo facianius, 
sed quodeumque inexspectatum. nobis jussum adve- 
nerit, nos Deum assidue colamus , et beato Paulo 
pareamus, paupcrumque arculam domi faciamus, 
quie juxta locuni in quo stas orans sita sit : et quoties 
ad orandum fucris ingressus, depone primum eiec- 
mosynam , et tunc emitle precationem : οἱ sicut. no- 
lueris manibus illotis ad orandum accedere (a), sic 
neque absque eleemosyna. Neque enim minus οἱ 
eleemosynam ibi depositam esse, quam evangelium 
j'xta lectum: appensum esse. Nam δἱ evangelium 
quidem suspenderis nihil faciens, uon adeo magnam 
accipies utilitatem : hanc autem habens arculam, 
habes arma adversus diabolum, precationem reddis 
alatam, sanetam domum constituis, quie habcat in- 


(α) Mute precationem manus ablucbantur. 


5.1 


ἕνεχεν ἀπηλογούμενος, καὶ λέχων ' "H d βου.]εύομαι, 
κατὰ σάρχα βουλεύοµιιαι, Tra ᾗ παρ ἐμοὶ τὸ ral 
. tl, xal τὸ o) ob. "Ira ὑμεῖς µε προπέµνητε, οὗ 
ἐὰν πορεύωμαι. Καὶ τοῦτο ἀγάπης καὶ φιλοστοργίας 
«ολλῆς. Oo θέΊω γὰρ ἄρτι ὑμᾶς ἐν παρόδῳ ἰδεῖν - 
ἑλπίζω γάρ τινα χρόνον ἐπιμεῖναι πρὺς ὑμᾶς, 
ἐὰν ὁ Κύριος ἑπιτρέψῃ. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ μὲν 
τὴν ἀγάπην ἑνδειχνύμενος, ὁμοῦ δὲ τοὺς ἁμαρτάνον- 
τας φοθῶν, o0 μὴν ἑκχεχαλυμμένως, ἀλλὰ προσχ{- 
ματι φιλίας. Ἐπιμενῶ δὲ x ᾿Εφέσῳ ἕως τῆς Πεν- 
τηκοστῆς. Εἰχότως ἀχριθῶς αὐτοῖς ἅπαντα λέχει, 
χαθάπερ φῖλοις δηλῶν. Καὶ γὰρ τοῦτο φιλίας, τὸ τὴν 
αἰτίαν εἰπεῖν, δι fjv οὗ παρεγένετο, δι ἣν μέλλει, 
xat ποῦ διατρἰδει. θύρα γάρ µοι ἀνέφγε µεγά.Ίη 
xal ἐνεργὴῆς, xul ἀντικείμεγοι xoAAo(. Καὶ εἰ µε- 
Υάλη, πῶς ἀντιχείμενοι; Δι) αὐτὸ μὲν τοῦτο οἱ ἀντι- 
xslpsvot πολλοὶ, ἐπειδὴ µεγάλη fj πίστις, ἐπειδὴ µε- 
Υάλη χαὶ εὑρεῖα ἡ εἴσοδως. Τί δὲ ἐστιν, θύρα µεγάλη; 
ΗΙολλοί εἰσιν ol παρξσκενασμένοι τὴν πίστιν δέξασθαι, 
πολλοὶ ἔτοιμοι προσελθεῖν xal ἐπιστοέφαι: εὐρύ- 
χωρός pot Ἡ εἴσοδος, ἀχμαζούσης λοιπὸν τῆς τῶν 
προσιόντων διανοίας εἰς την [101]. τῆς πίστεω: ὑπ- 
αχοἠν. Διὰ τοῦτο σφοδρῶς ὁ διάδολος ἔπνει, ἐπειδὴ 
πολλοὺς ἑώρα ἀφισταμένους αὐτοῦ. Διὸ 6h xaX àpjczo- 
τέρων ἕνεχεν μεῖναι ἐχρῆν, xal ἐπειδὴ μέγα τὸ x£p 
ξος. χαὶ ὅτι πολὺς ὁ ἁγών. Καὶ τούτῳ 6$ αὐτοὺς 
παρεθάῤῥννε τῷ εἰπεῖν, ὅτι πανταχοῦ λοιπὺν 6 λόγος 
ἑνξεργεῖται, xal ῥλαστόνει ῥᾳδίως. El δὲ πολλοὶ οἱ 
ἐπιβουλεύοντες, xal τοῦτο σημεῖον τῆς τοῦ Εὐαγ- 
χελίου προχοπΏς. (Οὐδέποτε Υὰρ ὁ πονηρὸς δαίµων 
ἐχεῖνος ἆ γριαίνει, ἁλλ' ἣ ὅταν πολλὰ τῶν σκεμῶν αὖ- 
τοῦ ἁρπασόμενα ἵδῃ. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, ὅταν τι µέγα 
xal γενναῖων ἐργάσασθαι ῥουληθῶμεν, μὴ τοῦτο σκο- 
πῶμεν, ὅτι πολὺν ἔχει πόνον, ἀλλ᾽ εἰς τὸ κέρδος βλέ- 
πυµμεν. Ὄρα γοῦὺν xat Παῦλον οὗ διὰ τοῦτο ὀχνοῦντα, 
οὗ διὰ τοῦτο ἀναδυόμενον, ἐπειδὴ ἀντιχείμενοι ποὶ- 
λοὶ, ἀλλ, ἐπειδῆ µεγάλη ἣν dj θύρα, ἐπιχείμενον xal 
παραμένοντα. Καὶ γὰρ, ὅπερ ἔφην, σημεῖον τοῦτο ἣν 
τοῦ γυμνοῦσθαι τὸν διάθολον. Οὐδδ γὰρ ἔστι, μικρὰ 
χαὶ φαῦλα πράξαντας, παροξύναι τὸ πονηρὸν θηρίον 
ἐχεῖνο. "Ώστε ὅταν ἵδῃς ἄνδρα δίχα!.ον μεγάλα χατορ- 
θοῦντα, xai µυρία Ιτάσχηντα δεινὰ, pf, 0αυμάσης. 
Τοὐναντίου γὰρ ἔδει θαυμάξζειν, εἰ πολλὰς λαμβάνων 
ὁ διάθολος πλιγὰς, ἔμελλεν ἡσυχάζειν xal πράως 
φέρειν τὰ τοαύ ατα. Ο0ὐδΣ vàp, εἰ ὄφις χευτούµενος 
συνεχὼς ἀγριαίνοι xal ἐφάλλοιτο τῷ χεντοῦντι, θαυ- 
µάδειν yf. Καὶ yàp ὄφεως παντὸς χαλεπώτερον 
ἔρπει ὁ ξιάθολος πᾶσιν ἐπιπηδῶν, ναὶ ὥσπερ σχορ- 
ατίος τὸ χέντρον ἄρας. ξιανίσταται. ΜΗ ot τούτ. ὑμᾶς 
θορυὐείτω΄ xai γὰρ τὸν ix πολέμου xal νίχης xci 
σφαγῖς ἑπανιόντα ἀνάγχη καὶ ἡμάχθαι, πολλάκις ὃν 
καὶ τραύματα ἔχειν. Καὶ σὺ tolvov ὅταν ἴδῃς τινὰ 
ἑλεημοσύνας ποιοῦντα, xaX ἄλλα μυρία ἐργατόμενον 
ἀγαθὰ, xal οαύτῃ συγχόπτοντα τοῦ διαβόλου τὴν 
δύναμι», εἶτα πειρασμοῖς περιπεσύντα χαὶ κινδύνηις, 
μὴ διὰ τοῦτο 0ορυθηθῖς διὰ Υὰρ τοῦτο περιέπεσε 
πειρασμοῖς, ἐπειδὶ σφόδρα ἔπλτςξ τὺν διάφολον. Καὶ 
πῶς ὁ Ocb; συνεχώρη1ξ, vroív; Ἵνα μᾶλκλον στεφα- 
νωθῇ, ἵνα πλείονα πληγΏν λάέη ἐχεῖνος. "Όταν γὰρ 

τὰ τὸ ἀγαθὰ ποιεῖν καὶ δεινὰ πάσχων εὐχαριστῇ 


TN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XLIII. 


$79 


διαπαντὸς, πλήττεται ὁ διάφολος. Μέγα μὲν γὰρ, xat 
ἐξ οὐρίας φερομένων τῶν πραγμάτων, χαὶ ἐλεεῖν xoi 
ἀρετῆς ἀντέχεσθαι' πολλῷ δὲ μεῖσον τὸ δεινὰ πά- 
σχοντα, μὴ ἀφίστασθαι τῆς χαλῆς ταύτης ἐργασίας, 
Οὗτός ἐστιν ὁ διὰ τὸν Ocbv μάλιστα ταῦτα ποιῶν, 
"Ὥστε κὂν κινδυνεύωμεν, ἀγαπητοὶ, χὰν ὁτιοῦν 
πάσχωµεν, μετὰ πλείονος ἐχώμεθα τῆς προθυµίας 
τῶν ὑπὲρ ἀρετης πόνων. 0ὐδὲ γὰρ οὗτος 6 τῆς ἀντι- 
δόσεως χαιρός. Mh τοίνυν ἐνταῦθα ἀπαιτῶμεν τοὺς 
στεφάνους, ἵνα μὴ ἐν τῷ χαιρῷ τῶν στεφάνων ἐἑλατ- 
τώσωμεν ἡμῶν τὴν ἁμοιθήν. Καθάπερ Υὰρ ἐπὶ τῶν 
τεχνιτῶν οἱ μὲν ἑαυτοὺς τρέφοντες xal ἐργαζόμενοι, 
μείζονα τὸν μισθὸν λαμθάνουσιν, οἱ δὲ παρὰ τοῖς µι- 
σθωσαμένοις τρεφόμενοι, ὑποτέμνονται τοῦ μισθοῦ 
οὗ μικρὸν µέρος οὕτω xal ἐπὶ τῶν ἁγίων ὁ μὲν 
µυρία ποιῶν [405] ἀγαθὰ χαὶ µυρία πάσχων χαχὰ, 
ἀχέραιον ἔχει τὸν μµισθὸν, xal ποὺ πλείονα τὴν 
ἁμοιθὴν, οὐχ ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἑἐποίησε µόνον, 
ἀλλὰ xai ὑπὲρ των χαχῶν ὧν ἔπαθεν" ὁ δὲ ἀνέσεως 
ἐνταῦθα ἁπολαύων xat τρυφῆς, οὐχ οὕτως ἔχει Jap 
προὺς τοὺς στεγάνους ἐχεῖ. ΜΗ τοίνυν ἀνταῦθα ζη- 
τῶμεν τὶν ἀντίδοσιν, ἀλλὰ τότε μάλιστα χαίρωμεν, 
ὅταν χατορθοῦντες πάσχωμεν χαχῶς. 0Οὐ γὰρ τὸν 
ἐχ τῶν χατορθωμάτων µόνον, ἀλλὰ xai τὸν τῶν πει- 
ρασμῶν μισθ»ν ἡμῖν ὁ θεὺς ἐχεῖ ταμιεύεται. 

€. "Iva δὲ xai σαφόστερον ὃ λέγω γένηται, ἕστωσαν 
δύο πλούσιοι ἐλεῆμονες, xal διδότωσαν πἐνησιν' εἶτα 
ὁ μὲν ἐπὶ τῷ πλούτῳ µενέτω, xal πάσης εὐημερίας 
ἁπολαυέτω' ὁ δὲ εἰς πενίἰαν πιπτέτω χαὶ νόσους xal 
συμφορὰς, xal χάριν ἑχέτω τῷ eq. Τούτων τοίνυν 
ἀπελθόντων ἑἐχεῖ, τίς μείζονα λήψεται τὸν µισθόν ; 
οὐκ εὔδτλον ὅτι ὁ νοσῶν xal ταλαιπωρούμενος, óc: xal 
εὖ ποιῶν χαὶ πάσχων xaxüg οὐδὲν ἐπαθεν ἀνθρώπι- 
vov ; Παντί που Σῆλον. Καὶ γὰρ οὗτός ἐστιν ὁ ἀνδριάς 
6 ἁδαμάντινος, οὗτος ὁ εὐγνώμων οἰκέτης. El δὲ οὗ δι’ 
ἐλπίδα βασιλείας δεῖ τι ποιεῖν ἀγαθὸν, ἀλλὰ διὰ τὸ τῷ 
θεῷ δοχκοῦν, ὃ πάσης βασιλείας μεῖζόν ἐστι τίνος 
ἄξιός ἔστιν ὁ διὰ τὸ μὴ λαθεῖν ἐνταῦθα τὴν ἀντίδοσιν 
ἀργότερος περὶ τὴν ἀρετῆν γινόµενος: Mh τοίνυν 
θορυδώµεθα, ὅταν ἴδιωυμεν, ὅτι ὁ δεῖνα χῆρας καλῶν, 
xai δοχὰς συνεχεῖς ἐργαζόμενος, ἀπώλεσε τὴν οἰχίαν 
ἐμπρησθεῖσαν, 1j ἑτέραν τινὰ τοιαύτην ὑπέμεινε 
συμφοράν' xal yàp διὰ τοῦτο λήψεται τὸν μισθόν᾿ 
ἐπεὶ xol ὁ Ἰὼδ οὐχ οὕτως ἐπὶ ταῖς ἐλεημοσύναις 
ἐθαυμάζετο, ὡς ἐφ᾽ οἷς ἔπαθξ μετὰ ταῦτα. Διὰ τοῦτο 
καὶ οἱ φίλοι ἐξευτελίζονται οἱ τούτου, xal οὐδενὸς 
ἄξιοι λόγου νοµίζονται εἶναι, ὅτι τὰς παρούσας ἑνῆ- 
τουν ἀντιδότεις, xal ἀπὸ τούτων τοῦ δικαΐου χατεγη- 
φίζοντο. Mt τοίνυν ἐνταῦθα ζητῶμεν τὴν ἁμοιδθὴν, 
πένητες xal πτωχοὶ γενόµενοι. Καὶ yàp ἑσχάτης 
τοῦτο εὐτελείας, οὐρανοῦ προχειµένου, xal τῶν ὑπὲρ 
τὸν οὐρανὸν, τὰ ἐνταῦθα περισκοπεῖν. Mi δῇ οὕτω 
ποιῶμεν' ἀλλ ὅπερ ἂν ἑπέλθῃ τῶν ἁδοχήτων ἔπιτα- 
γμάτων, ἡμεῖς ἐχώμεθα τοῦ θεοῦ διηνεχῶς. xal ms:- 
θώμεθα τῷ paxapio Παύλῳ, xat κιδώτιον πενήτων 
ποιῶμεν ἐπὶ τῆς οἰχίας, χαὶ παρὰ τὸν τόπον, ὃν 
ἔσττνας εὐχόμενος, ἐκεῖ κείσθω, xal ὑσάχις ἂν εἰσ- 
ἐλθῃης εὔξασθαι, κατάθες πρῶτον την ἑλεημοσύνην, 
xai τότε ἀνάπεμτε εὐχὴν' xai ὥστερ οὺκ ἂν ἕλοιρ 
χερσὶν ἁγίπτοις εὔφασθαι οὕτω uos ἐλεημοσύντης κώ- 


315 
pic. Καὶ yàp τοῦ Εὐαγγέλιον χρέµασθαι παρὰ τὴν 
χλίνην οὐκ ἕλαττον τὸ ἐλεημοσύνην χεἶσθαι. Εναγγέ- 
λιον μὲν γὰρ ἐὰν χρεµάσῃης μηδὲν ποιῶν, οὐδὲν 
τοσοῦτον ὠφεληθήσῃ' τοῦτο δὲ ἔχων τὸ χιθώτιον, 
ὅπλον ἔχεις χατὰ τοῦ διαθόλου, τὴν εὐχὴν ὑπόπτερον 
ποιεῖς, ἁγίαν χατασχευάζεις τὴν οἰχίαν, τροφὰς ἕν- 
δον ἔχων ἀποχειμένας τοῦ βασιλέως, Παρὰ τοῦτο xal 
dj χλίνη * χείσθω [406] τὸ χιθώτιον, xai ἀφαντασία- 
στος ἔσται dj νύξ' µόνον μηδὲν ἐξ ἁδικίας ἑχεῖ 
βαλλέσθω. Ἐλεημοσύνη γὰρ τὸ πρᾶγμά ἐστιν" ἔλεη- 
μοσύνην δὲ ἀπὸ ὠμότητος οὐκ ἔνι βλαστῆσαί ποτε. 
Βούλεσθε xal τὰς ἀφορμὰς, ὅθεν δεῖ καταθάλλειν, 
εἴπω, ὥστε xal ταύτῃ ποιῆσαι εὔχολον τὴν τοιαύτην 
φοράν; 'U χειροτέχνης. otov ὁ ὑποδηματοῤῥάφος, 76 
σχυτοτόµος, 1| ὁ χαλκοτύπος, f| ἕτερος ὁστισοῦν δη- 
μιουργὸς, ἐπειδὰν πωλήσῃ τι τῶν ἀπὺ τῆς τέχνης, 
ἀπαρχέσθω τῆς τιμῆς τῷ θεῷ, χαταθαλλέτω μικρὸν 
µέρος αὐτόθι, xal µεριζέσθω πρὸς τὸν θεὸν ἐξ ἑλάτ- 
τονος uolgac. 0065 γὰρ μέγα τι αἰτῶ, ἀλλὰ τοσοῦτον 
ὅσον Ἱουδαίων οἱ νήπιοι, χαὶ µυρίων γέµοντες χαχῶν, 


8 Legebatur παρὰ τοῦτο xal τῇ χλίνη, 








S. JOANNIS CIHRYSOSTOMI ΑΒΕΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. o1 


τοσοῦτον οἱ τὸν δὐρανὸν προσδοχῶντες ἡμεῖς ῥάλλω- 
psv. Ταῦτα δὲ οὗ νομοθετῶν, οὐδὲ χωλύων τὸ πλέον 
λέγω, ἀλλ ἀξιῶν μὴ ἔλαττον τῆς δεχάτης μοίρας - 
καταθεῖναι. Τοῦτο δὲ μὴ πωλῶν µόνον, ἀλλὰ καὶ &o- 
ράζων ποίει. Τοῦτον καὶ οἱ τοὺς ἀγροὺς χεχτηµένοι 
τηρείτωσαν τὸν νόµον ἐν ταῖς προσόδοις' τοῦτον máv- 
τες οἱ τοὺς δικαίους συλλέγοντες πόρους. Πρὸς γὰρ 
τοὺς τόχους ἀπαιτοῦντὰς οὐδείς µοι λόγος, οὐδὲ πρὺς 
στρατιώτας διασείοντας ἄλλους, καὶ πρἀγματενοµέ- 
νους ἀλλοτρίας συµφοράς' οὐδὲν γὰρ ἐχεῖθεν βούλε» 
ται δέχεσθαι ὃ θεός ἀλλὰ πρὸς τοὺς Ex διχαίων πό- 
νων συλλέγοντας τὰ ὄντα, ταῦτα λέγω. Καὶ γὰρ ἐὰν 
ἐν τοιαύτῃ συνηθείᾳ χαταστῄήσωμεν ἑαντοὺς, ὑπὸ τοῦ 
συνειδότος χεντούµεθα λοιπὸν, ἄν ποτε τοῦτον ἁπολί- 
πωμεν τὺν νόµον, καὶ οὐδὲ βαρὺ λοιπὸν τὸ πρᾶγμα 
ἠγησόμεθα, xaX χατὰ μιχρὸν ἐπὶ τὰ μείζονα Ίξομεν, 
xai µελετήσαντες χρημάτων χαταφρονεῖνι χαὶ τὴν 
ῥίζαν τῶν καχῶν ἀνασπάσανῖες, τὸν τε ἐνταῦθα μετὰ 
ἀδείας βιωσόµεθα βίον, xal τῆς μελλούσης τευξόμεθα 
ζωῆς ἧς Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, καὶ τὰ 
BR. 


- à . 





OMIAIA ΜΑ’. 


Ἐὰν δὲ Σ.16ῃ Τιμόθεος πρὸς ὑμᾶς, BAéxecs ἵνα 

ἀφόδως γέγηται πρὸς ὑμᾶς. 

a'. Τάχατις ἡγεῖται ἀνάξιον εἶναι τῆς ἀνδρείας τῆς 
Τιμοθέου τὴν πἀράκληδιν ταύτην ἁλλ οὐ Τιµοθέου 
ἕνεχεν τοῦτο εἴρηται, ἀλλὰ τῶν ἀχονόντων, ἵνα μὴ 
διὰ τῆς εἰς αὑτὸν ἐπιθουλής ἑαυτοὺς χαταθλάφωσιν’ 
ἐχεῖνος μὲν γὰρ ἀεὶ πρὸς Χινδύνους ἣν παρεµδεθλη- 
μένος. Ὡς γὰρ Λατρὶ τἐκνον σὺν ἐμοὶ ἐδού.Ίευσεν' 
ἐν τῷ Εὐαγγευίφ, φησίν. 'AXX ἵνα μὴ ἀπὸ τῆς εἰς 
«bv μαθητὴν θρασύτητος, xal εἰς τὸν διδάσκαλον προ- 
έλθωσι xal χείρους γένωνται, πὀῤῥωθεν ἀὐτοὺς Xara- 
στέλλει, λέγων, "Iva ἁφόδως γἐνητάι πρὸς ὑμᾶς' 
τὐυτέστιν, ἵνα p.f] τις αὐτοῦ χατεξανιστᾶται τῶν ἁπ- 
εγνωσµένων ἐχείνων. Καὶ γὰρ ἔμελλὲν αὐτοῖς ἴσως 
ἐπιτιμᾷν, ὑπὲρ ὧν xal Παῦλος ἐπέστειλε' xai γὰρ 
ἐπηγγείλατο δι) αὐτὸ τοῦτο πἐμπειν αὐτόν. Ἔπεμια 
γὰρ Τιμόθεον ὑμῖν, φησὶν, ὃς ὑμᾶς ἀναμνήσει τὰς 
ὁδούς [407] µου τὰς ἐν Χριστῷ, καθὼς παν εαχοῦ 
ἐν πάσῃ ᾿Εκκ.1ησίᾳ διδάσκω. "Iv' οὖν μὴ εὐγενείᾳ 
καὶ πλούτῳ xal τῇ τοῦ δήµου συστάσει xai τῇ ἔξωθεν 
cola θαῤῥοῦντες ἐπίθωνται χαὶ διαπτύωσι xal ἔπι- 
θουλεύσωσιν, ἀλγοῦντες τοῖς ἐλέγχοις τοῖς παρ᾽ αὐ- 
τοῦ, ἡ ὑπὲρ ὧν ὁ διδάσχαλος ἐπετίμησε, δίκην αὐτὸν 
ἀπαιτήσωσιν Σχεῖνον ἀμνυνόμενοι, διὰ τοῦτό φησιν’ 
"Iva ἀφόδως γέγηται πρὸς ὑμᾶς. Mh γάρ µοι τοὺς 
ἔξωθεν εἴπῃς τοὺς Ἕλληνας xai ἀπίστους' τὰ παρ 
ὑμῶν ἀπαιτῶ, ὑπὲρ ὧν καὶ dj Ἐπιστολὴ ἅπασα συν- 
ετέθη, οὓς καὶ ἓν ἀρχῇ xai περοοιµίοις ἐφόδησε. Aux 
τοῦτο εἶπε' Πρὸς ὑμᾶς. Elxa ἀπὸ τῆς διαχονίας ἀξιό - 
πιστον αὐτὸν ποιεῖ λέγων) Τὸ γὰρ Épyov Κυρίου 
ἑργάζεται. Mh γὰρ δῆ τοῦτο ἵδῃς, φησὶν, εἰ μὴ πλού- 
σιος, εἰ μὴ εὐπαίδευτος, μη2ὲ πρεσθύτης, ἀλλὰ τί 
ἐπιτέταχται xat ἀνύει' TO γὰρ ἔργον Κυρίου ἐργά- 
(grat. Τοῦτο δὲ ἀντ' πάσης αὐτῷ xai εὐγενείας xal 
πλούτου xal ἡλιχίας xaY σοφίας ἀπόχρη. Καὶ οὐχ 
hpxéc0n τούτῳ, ἀλλλ προσέθηχε' Καθὼς καὶ ἑγώ' 
xai ἀνω-έρω, "Oc ἐστί µου réxror ἀγαπητὸν xal 


πιστὸν à» Κυρίῳ. αὐτὸς ὑμᾶς ἀναιιήσει τὰς 
ὁδούς µου τὰς ἐν Χριστῷ. Ἐπεὶ οὖν καὶ νέος 1», 
xal μόνος ἐνεχειρίσθη τοσούὐτου δήμου διόρθωσιν, 
ἀμφότερα δὲ εἰς χαταφρὀνηδιν ἦγεν, εἰχότως ἐπ- 
άγει' Μή τις οὗν αὐτὸν ἐξουθενήσῃ. Καὶ οὗ 10010 
ἁ παιτεῖ µόνον, ἀλλὰ χαὶ τιμὴν πλείονὰ’ δι xat φη- 
σι: Προπέµψατε δὲ αὐτὸν pec εἰρήνης' τουτέστιν. 
ἀφόθως, μὴ µάχας καὶ φιλονεικίὰς ἐμποιοῦντες, μὴ 
ἔχθρας xai ἀπεχθείας, ἀλλ ὑποταγὴν καὶ τιμὴν, ὡς 
διδασκἀλῳ προσέχοντες. "Iva EÉA0n xpóc ue * ἐκξὲ- 
χοµαι γὰρ ἀὑτὸν u&tà τῶν ἁδε.λφῶν. KoY χοῦτὸ 
φοδοῦντος αὐτοὺς ἣν. Ἵνα γὰρ εἰδότες, ὅτι πάντα 
εἰρήσεται πρὸς αὐτὸν ἅπερ ἂν πἀθῃ, ἐπιειχέστεροι 
γένωνται, διὰ τοῦτο προσέθηχεν' Ἐκδέχομαι γὰρ 
αὐτόν. "λλλως δὲ xal ἑντεῦθεν ἀξιόπιστον ποιεῖ, εἴ 
γε µέλλων ἑξιέναι, αὐτὸν περιμένει, καὶ τὴν εἰς 
ἐχείνους δἐίχνυόιν ἀγάπην, ὅταν τὸν οὕτω χρήσιμον 
δι αὐτοὺς φαἰνηται πέµψας. Περὶ δὲ ᾽Αποηιώ τοῦ 
ἀδε.ἰφοῦ xoAAà παρεκἀ.εσα αὐτὸν, ἵνα E101 
πρὸς ὑμᾶς μετὰ τῶν ἁδε1φῶν. Οὗτος χαὶ εὑπαί- 
δευτος δοχεῖ εἶναι, xai πρεσθύτερος τοῦ Τ.μοθέο». 
"]v' οὖν μὴ λέγωσι Τί δήποτε τὸν μὲν ἄνδρα οὐχ ἁπ- 
έστειλε, τὸν δὲ viov ἀντ᾽ Exelvou ; ὅρα xal τοῦτο πως 
παραμυθεῖται, ἁδελφόν tb αὐτὸν καλῶν, καὶ πολλὰ 
παρακεχληκέναι, λέγων. "Iva γὰρ μὴ 666r προτετι- 
µηχέναι αὐτοῦ τὸν Τιμόθεον, xal διὰ τοῦτο μὴ ἁπ- 
εσταλχέναι, καὶ πλείονα ἐχχαύσῃ τὸν φθόνον, ἐπῆγα- 
γε" Ποι.λὰ αὐτὸν παρεκάΊεσα, ἵνα Σ.0ῃ. Τί οὖν 5 
οὐχ εἶξεν ἐχεῖνος οὐδὲ ἐπένευσεν, ἀλλ᾽ ἀντέστη xal 
ἐφιλονείχησεν;, Οὐ λέγει τοῦτο, ἀλλ' ἵνα μήτε ἐχεῖνου 
διαδάλη, xal ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἀπολογήδηται, qnot Kul 
πάντως cox ἦν θέ.ῖημα, ἵνα vov EA0g. Εἶτα ἵνα μὴ 
Aust, ὅτι σχῆψις ταῦτα xal πρόφασις, ἐτῆγαγεν" 
Ἑ 1εύσεται δὲ πρὸς ὑμᾶς, ὅταν εὐκαιρήσῃ. Tooxo 
xai ὑπὲρ ἀκείνου ἁτελογήσατο, xai αὐτοὺς ἑπ'πο» 
θοῦντας αὐτὸν τῇ ἐλπίδ. τῆς παρουσίας ἀνέπανσςν, 
Εἶτα δειχνὺς ὅτι οὐκ ἐν [408] τοῖς διδαὀχάλοις, ἀλλὰ 


573 


tus alimenta regis recondita. ldeo et juxta le- 
ctum sita sit srcula, noxque nullis perturbabitar 
visis et insomniis : tantum nihil in eam injiciatur 
ex injustitia. Eleemosyna enim res est : fieri autem 
non potest ut eleemosyna umquam germinet ex cru- 
delitate. Vultis et vobis dicam undenam impendere 
et largiri oporteat, ut hac quoque ratione facilem 
eam faciatis collationem ? Opifex, velut calceorum 
consarcinator, aut coriarius, aut faber zrarius, aut 
quivis alius artifex, cum aliquid vendiderit ex iis quz 
sua arte fiunt, det Deo primitias pretii, ibi parvam 
partem dejiciat , et ex minori parte cum Deo partia- 
tur. Neque enim magnum quid peto, sed tantum 
quantum Judzorum infantes, et mille malis pleni , 
tantam nos qui ezelum exspectamus, jaciamus. liec 
autem dico non legem ferens, neque prohibens ne 
plus eroges, sed equum censens ut non minus depo- 


' IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XLIV. 


924 


nas quam partem decimam. Hoc autem fac non solum 
vendens, sed etiam emens. Hanc legem etiam servent 
qui przdia possident in proventibus : eam omnes qui 
justos colligunt proventus. Ad eos enim, qui usuram 
exigunt, a me verba non fiunt ; neque ad milites qui 
alios concutiunt , et aliis procurant calamitates : 
Deus enim nihil inde vult accipere: sed πο dico 
eis, qui ex justis laboribus facultates colligunt. Nam 
Si nos ipsos ad cam deduxerimus consuetudinein , 
nos deinceps punget conscientia, si hanc deseramus 
legem ; neque rem existimabimus gravem, et pau- 
latim veniemus ad majora, et meditati contemnere 
pecunias, cum malorum radicem evulserimus, et hie 
vitam secure et tranquille agemus , et vitam conse- 
quemur futuram : quam detur nobis omnibus conse- 
qui , etc. 


HOMILIA XLIV. 


Cap. 46. v. 10. Si autem venerit Timotheus αά vos , 
videte ut sine timore sit apud vos. 

4. Existimet fortasse quispiam banc exhortatio- 
Bem esse indignam virtute Timothei; sed non hoc 
dictum est propter Timotheum, sed propter audientes, 
ne per eas quz ipsi pararentur insidias seipsos l:zede- 
rent : ille enim semper erat proclivis ac propensus ad 
adeunda pericula.Nam Tamquam filius patri, mecum ser- 
virit, inquit, in evangelio ( Philipp. 2.22). Sed ne ex au- 
dacia in discipulum, ad magistrum quoque procede- 
rent et fierent deteriores, eos eminus comprimit 
et coercet, dicens : Ut sine timore sit apud vos : hoc 
est, ne quispiam ex iis qui sunt deplorati in eum in- 
surgat. Erat quippe fortasse eos increpaturus de iis 
qu: scribebat Paulus : denuntiarat enim se propterea 
ipsum mittere. Misi enim, inquit, ad vos Tinotheum, 
qui vobis in memoriam revocabit vias meas in Christo, 
sicut ubique in omni Ecclesia doceo (1. Cor. 4. 17). 
Ne ergo nobilitati et divitiis et populi commenda- 
tioni et externz sapientise confidentes, invaderent et 
conspuerent et insidiarentur, dolentes se ab ipso 
argui, aut propterea quod magister illos reprehende- 
ret, penas exigerent ipsum ulciscentes , propterea 
dicit : Ut sine timore sit apud vos. Ne mihi enim ex- 
ternos dixeris Gra»cos et infideles; ea a vobis exigo, 
pro quibus tota conscripta est epistola , quos etiam 
ininitio terruit et in procemiis. Propterea dixit : Apud 
vos. Deinde a ministerio eum facit fide dignum di- 
cens : Üpus enim Domini operatur. Ne hoc autem 
spectes, inquit , si non sit dives, si uon eruditus, si 
non senex; sed quid jussus sit, et quid efficiat : 
Opus enim Domini operatur. Hoc autem ei suflicit pro 
omni et nobilitate et divitiis el zetate et sapientia. 
Nec hoc fuit contentus, sed addidit, Sicut et ego ; 
et superius, Qui est mihi filius dilectus et fidelis in 
Domino ; ipse vobis in memoriam revocabit vias seas 
ín Christo (4. Cor. 4. 17). Quoniam ergo juvenis erat, 
et ipsi concredita fuerat tanti populi correctio, utrum- 
que autem ipsum in contemptum adducebat ; merito 
subjungit : 14. Ne quis ergo illum spernat. Νοφιο h«e 

PaTRoL. Gn. LXI. 


solum exigit, sed etiam majoreni honorcm : quam- 
obrem etiam dicit, Deducite autem illum in pace. Hoc 
est, sine timore : non pugnas inferentes et conten» 
tiones, non odia et inimicitias, sed subjectionem et 
honorem , attendentes ipsi tamquam magistro. Ut 
veniat ad me; exspecto enim illum cum fratribus. Et 
hoc erat terrentis : nam ut cum scirent omnia sibi 
dicenda qu: passus esset, fierent modestiores , 
propterea addidit : Exzspecto enim illum. Alioquin 
autem eum quoque hinc facit fide dignum. Siquidem 
exiturus ipsum exspectat, et suam in illos osten- 
dit caritatem , quando eum qui esset adeo utilis, 
propter ipsos niisisse cerneretur. 12. De Apollo ea- 
tem fratre vobis notum facio, quod multum rogavi eum, 
ut ad vos veniret cum fratribus. Hic videtur esse et 
bene eruditus, et major xtate Timotheo. Ne ergo 
dicerent : Cur virum quidem non misit, sed pro 
illo juvenem ? vide quoinodo etiam hoc levet, eum 
et fratrem vocans, et dicens se multum illum ro- 
gasse ut veniret. Ne enim videretur przposuisse illi 
Timotheum, et idcirco eum non misisse , hincque 
majorem accenderet invidiam , subjunxit : Multum 
illum rogavi , ut veniret. Quid ergo? που cessit ille 
neque annuit, sed restitit et contendit? Non hoc dicit, 
sed ut neque illum reprehenderet, et se excusaret , 
dicit : Et utique non fuit voluntas ejus ut nunc we- 
niret. Deinde ne dicerent hxc esse obtentum cet 
subterfugium, subjunxit : Veniet autem, cum ei vacuum 
fuerit. Sic et illum defendit ac excusavit, et eorum qui 
ipsum desiderabant spei satisfecit. Deinde osten- 
dens ipsos non in magistris, sed in seipsis debere 
spem salutis hàbere, dicit : 19. Vigilate, state in fide. 
Non in externa sapientia; non est enim illic stare, 
sed ferri , sicut quidem certe stare in fide convenit. Vi- 
riliter agite et con[ortamini. 14. Omnia vestra in cari- 
tate fiant. Heec autem dicens videtur quidem admo- 
nere ; illos autem tangit tamquam pigros et desides. 
Et idco dicit, Vigilate, tamquam eis dorwientibus ; 
State, tamquam labantibus; Viriliter agite et [ortes 
estote, ut qui essent molles ; Omnia vestra in caritate 
25 


979 
fiant , ut. qui seditionem agitent. Et adversus eos 
quidem qui decipiunt , est illud, Vigilate, state; ad- 
versus eos autem qui insidiantur, est hoc, Viriliter 
agite ; adversus eos vero qui seditionem agitant et 
eonantur divellere ac distrahere, est illud , Omnia 
vestra in. caritate fiant; quod quidem est vinculum 
perfectionis , et radix fonsque bonorum. Quid est 
autem illud , Omnia ín caritate? Sive quispiam in- 
erepat, inquit, sive imperat, sive paret imperio, 
sive discit, sive docet, omnia eum caritate. Nam 
et cuncia qux» dicta sunt, ideo contigerant, quod 
earitas neglecta fuisset. Nam si ea non esset negle- 
eta, non fuissent inflati, non dixissent, Ego quidem 
sum Pauli, ego vero Apollo (1. Cor. 1. 19) : si ipsa 
adfuisset , non feris judicio contendissent, imo ne 
contendissent quidem : si ipsa adfuisset, ille uxorem 
patris non accepisset, non fratres infirmos contem- 
psissent, hzreses non habuissent, propter charismata 
inanem gloriam non concepissent. Propterea dicit , 
Omnia cum caritate flant. 15. Obsecro autem ves, fra- 
tres, nostis domum Stephone , quod sunt. primitiee 
Áchaic, et in ministerio sanctorum ordinaverunl seipsos. 

3. Etiam in initio hujus meminit dicens, Bapti- 
αανὶ autem. et Stephane domum ( 1. Cor. 1. 16) : et 
nonc eam dicit esse primitias , non solum Corinthi , 
sed et totius (οἱ. Non est autem lioc quoque 
porvum encomium, accessisse primum ad Christum. 
' Quamobrem etiam in Epistola ad Momanos ex eo 
quosdam laudans dicebat : Qui etiam anie me geniti 
bunt in Christo (Rom. 16. 7). Nec dixit eos primos 
eredidisse, sed fuisse primitias, ostendens, cum fide 
vitam etiam optimam exhibuisse, tamquam ex fructi- 
bus, se omni ex parte dignos pro bentes. Oportet enim 
nrimitias esse meliores cxeterís, quorum sunt primitiz: 
quod his quoque per hanc dictionem suo testimonio 
tribuit Paulus. Non enim solum, sicut dixi , vere et 
sincere crediderunt, sed ettam multam ostenderunt 
pietatem, vegetamque virtutem, et in eleemosynis dan- 
dis munificentiam. Non solum autem hinc, sed etiam 
aliunde eorum ostendit pietatem , ex eo quod totam 
domum pietate impleverint. Quod autem bonis quoque 
operibus et recte factis essent ornati, significat per ea 
quas deinceps sequuntur, dicens : In ministerio sancto- 
rum ordinaverunt seipsos. Audivistis hospitalitatis 
quauta sint encomia ? Non enim dixit, Ministrant, sed, 
Ürdinaverunt seipsos : hane vitam perpetuo elegerunt, 
in hac se exercent meditatione. 16. Ut et vos subditi 
sitis ejusmodi. Hoe est, ut alter alteri opern feratis, 
ct ad impensas pecuni:x et ad obeundum ministerium 
corporis, ut communicetis. Nam illis labor erit levis, 
quando habuerint socios, et ad plures transiverit 
beneficium. Et non dixit absolute, Cooperamini , sed 
ctiam in iis quz jusserint parete, accuratam osten- 
dens obedientiam. Et ne eis videatur gratiftcari, ad- 
didit : Et omni cooperanti et laboranti Hxc sit, inquit, 
lex communis : neque enim privatim ac seorsum 
dico de illis, sed si quis est illis similis, his quoque 
fruatur. Propterea et eos incipiens commendare , 
kpsos quoque evocat testes, dicens : Obsecro autem 


S. JOANNIS CHI'YSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


916 


v08 , notis domum Stephane. Scitis , iuquit, et vos 
quomodo laborant, neque opus est ut a nobis disca- 
tig. 17. Gavisus sum autem in presentia Stephane et 
Fortunati et. Achaici , quoniam ἰὰ quod vobis deerat 
ipsi suppleverunt : 18. refecerunt enim. meum spiritun 
et vestrum. Quoniam erat verisimile eos adversus 
ipsos esse irrititos; ii enim .erant qui venerant et 
seditionem ei significaverant ; per ipsos cnim etiom 
seripserant de virginibus et matrimonio conjunctis : 
vide quomodo eos mitigat, in principio quidem epi- 
stolz: dicens : Significatum est enim , inquit, mihi de 
vobis ab iis qui sunt Chloes (4. Cor. 1. 14) ; et hos 
eelans et illos in medium adducens ; erat enim veri- 
simile illos per hos declarasse : hic autem, 1d quod 
vobis deerat, ipsi suppleverunt, et. refecerunt. meum 
spiritum et vestrum ; ostendens eos venisse pro omni- 
bus, et sua sponte tantam suscepisse peregrinationem. 
Quomodo ergo quod est proprium fiet commune? Si 
quod vobis defuit reparetis per vestram in eos bene- 
volentiam, si eos honoretis, si excipiatis, si benefi- 
centiz: communicetis : ideoque dicit, Cognoscite ergo 
qui ejusmodi sunt. Et laudans eos qui convenerant , 
eos quoque cum laude conjungit qui missi erant, et 
qui miserant , dicens : Refecerunt. meum spiritum et 
vestrum. Cognoscile ergo qui sunt ejusmodi , quoniam 
propter vos patriam et domum reliquerunt. Vi- 
distin prudentiam ? non solum Paulo, sed illis etiam 
eos ostendit esse gratificatos, quod totam civitatem 
in se circumferant : quod eos etiam reddebat fide 
dignos, et non sinebat eos ab illis abscindi, tam- 
quam qui per ipsos ad Paulum essent adducti. 19. 
Salutant vos omnes. Ecclesim Λεία. Semper cogit et 
conglutinat membra per salutationem. Salutant vos 
ín Domino multum Aquila εἰ Priscilla. Apud eos 
enim manebat, cum esset contextor tabernaculorum. 
Cum domestica swa ecclesia. Hoc quoque non parva 
est virtus, quod domum fecissent ecelesiam. 20. 
Salutant vos omnes (fratres. Salutate invicem in osculo 
sancto. Hoc sancti osculi hic solum ponit additamen- 
tum. Quamobrem ? Valde inter se dissidebant, eo 
quod dicerent : Ego quidem swm Pauli , ego. autem 
Apollo, ego autem Cepha, ego vero Christi (4 . Cor.4.19) : 
eo quod alius quidem esuriret, alius vero esset ebrius : 
eo quod haberent pugnas οἱ s:emulationes et lites ac 
judicia , et ex donis magna erat invidia, magna 
superbia et arrogantia. Postquam ergo eos conjunxt 
per exhortationem, merito etiam jubet conjungi per 
osculum sanctum. Hoc enim unit, et unum corpus 
facit : hoc est sanctum , quod non est cum dolo et 
simulatione. 91. Salutatie mca. mans Pauli. Ostendit 
magno studio compositam fuisse epistolam : et ideo 
hoc adjecit : 99. Si quis nen amat Dominum nostrum 
Jesum Christum, sit anathema. 

5. Fastus quet malorum causa. — Per unum hee 
verbum omnes terruit, qui membra sua faciebant 
membra meretricis ; eos qui fratres offendebant per 
immolata idolis, eos qui nominabantur ex heminibus, 
eos qui non esedebant resurrectioni. Non solum 
autem terruit, sed etiam ostendit viam virtutis, εἰ 


319 


καὶ ἐν ἑαυτοῖς ὀφείλουσι τὰς ἑλπίδας ἔχειν τῆς σω- 
τηρίας, φησί: Γρηγορεῖτε, στήχετε ἐν τῇ xictat. 
Οὐκ ἐν τῇ σοφἰᾳ τῇ ἔξω' οὐ γὰρ ἔστιν ἐχεῖ ἑστάναι, 
ἀλλὰ φέρεσθαι' ὥσπερ οὖν iv τῇ πίστει ἑστάναι. 
᾿Αγδρίζεσθε, χραταιοῦσθε. Πάντα ὑμῶν ἐν ἀγάπῃ 
Υινέσθω. "labora δὲ λέγων, δοχεῖ μὲν παραινεῖν, 
καθάπτεται δὲ αὐτῶν ὡς ῥᾳθυμούντων. Διὸ λέγει 
Γρηγορεῖςεε, ὡς χαθευδόντων' Στήκχετε, ὡς σαλευο- 
µένων' Ἀγδρίζεσθε, κραταιοῦσθε, ὡς μαλαχ,ζομέ- 
νων᾽ Πάντα ὑμῶν ἑν ἁγάπῃ γιέσθω, ὡς στασια- 
ζόντων. Καὶ τὸ μὲν πρὸς τοὺς ἁπατῶντας, τὸ Γρη- 
γορεῖτε, στήχετε᾽ τὸ δὲ πρὸς τοὺς ἐπιθουλεύοντας, 
τὸ Αγ δρίζεσθε' τὸ δὲ πρὸς τοὺς στασιάζοντας xal 
διασπᾷν ἐπιχειροῦντας, τὸ Πάντα ὑμῶν ἑν' ἁγάπῃ 
Τινέσθω, ὅπερ σύνδεσμός ἐστι τελειότητος, xat ῥίζα 
καὶ πηγἡ τῶν ἀγαθῶν. TL δὲ ἐστι τὸ, Πάντα àv 
ἁγάπῃ ; Εἴτε ἐπιτιμᾷ τις, φησὶν, εἴτε ἄρχει, εἴτε 
ἄρχεται, εἴτε µανθάνει, εἴτε διδάσχει, πάντα μετὰ 
ἀγάπης' ἐπειδὴ χαὶ τὰ εἱρημένα ἅπαντα Ex τοῦ ταύ- 
την Ἠμελῆσθαι ἐγίνετο. El γὰρ αὕτη μὴ ἡμελήθη, 
obx ἂν ἐφυσήθησαν οὐκ ἂν εἶπον ' ᾿Εγὼ μέν εἰμι 
IlaóAov, ἐγὼ δὲ ᾿Αποηιώ’ εἰ αὐτὴ $v, οὐχ ἂν ἔξω 
ἐδιχάσαντο, μᾶλλον δὲ οὐδ' ἂν ἑδικάσαντο" εἰ αὐτὴ 
Ἶν, οὖχ ἂν ἐχεῖνος τοῦ πατρὸς τὴν γυναῖχα ἔλαδεν, 
οὐχ ἂν τῶν ἀσθενούντων ἁδελφῶν χατεφρόνησαν, 
οὖκ ἂν αἱρέσεις εἶχον, οὐχ ἂν ἐχενοδόξησαν ἐπὶ τοῖς 
χαρίσμασι. Διὰ τοῦτό φησι, Πάντα μετὰ ἀγάπης 
Υινέσθω. Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἁδε.1φοὶ, οἴδατε τὴν 
οἰκίαν Zregavàá, ὅτι ἔσειν ἁπαρχὴ τῆς Ἀχαῖας, 
xal εἰς διακονίαν τοῖς ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς. 
P. Καὶ ἀρχόμενος τυύτου µέμνηται λέγων: Ἐδά- 
πτισα δὲ καὶτὸν Στερανᾶ olxoy- καὶ νῦν ἀπαρχὴν αὐ- 
τὸν οὐχὶ τῆς Κορίνθου µόνον, ἀλλὰ καὶ ὅλης τῆς Ελλά- 
δος φησίν. Οὐ μικρὸν δὲ καὶ τοὔτοἐγχώμιον, τὸ πρῶτον 
τῷ Χριστῷ προσελθεῖν. Διὸ καὶ Ey τῇ πρὸς Ῥωμαίους 
Ἐπιστολῇ ἐντεῦθεν ἐγχωμιάζων τινὰς ἔλεγεν' O! xal 
πρὸ ἐμοῦ Τεγόνασιν ἐν Χριστῷ. Καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι 
πρῶτοι ἐπίστευσαν, ἀλλὰ, ᾽Απαρχὴ ἐγένοντο, δεικνὺς 
ὅτι μετὰ τῆς πίστεως xal Blov ἄριστον ἐπεδείξαντο, 
ὥσπερ ἐπὶ καρπῶν, πάντοθεν ἑαυτοὺς ἀξίους παρ- 
έχοντες. Kal yàp τὴν ἀπαρχὴν ἀμείνω τῶν λαιπῶν 
εἶναι χρὴ, ὧν ἐστιν ἀπαρχή: ὃ δὴ xal τούτοις διὰ 
τῆς ῥήσεως ταύτης ἐπεμαρτύρησεν ὁ Παῦλος. Οὐδὲ 
Υὰρ ἐπίστευσαν µόνον γνησίως, ὅπερ ἔφην, ἀλλὰ χαὶ 
πολλὴν ἔπεδείξαντο τὴν εὐλάδειαν, xat ἀχμάζουσαν 
την ἀρετὴν, xal τὴν iv ἐλεημοσύναις φιλοτιµία». 
Οὐχ ἐντεῦθεν δὲ µόνον, ἀλλὰ xal ἑτέρωθεν αὐτῶν 
τὴν εὔλάδειαν δείχνυαιν, ἐχ τοῦ καὶ τὴν οἰκίαν ἅπα- 
σαν εὐσεδείας πληρῶσαι. "Οτι δὲ xal ἐν ἔργοις ἐχό- 
µων ἀγαθοῖς, δηλοῖ διὰ τῶν ἑξῆς λέγων: Elc διακο- 
viuv τοῖς ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς. Ἠχούσατε ἡλίχα 
τῆς φιλοξενίας τὰ (409] ἑγχώμια ; 05 γὰρ εἶπε, Δια- 
χονοῦσιν, ἀἁλλ', Ἔταξαν ἑαυτούς" τοῦτον τὸν βίον 
εἶλοντο διαπαντὸς, ταύτην μελετῶσι τὴν µελέτην. 
"να καὶ ὑμεῖς ὑποτάσσησθε τοῖς τοιούτοις. Τουτ- 
ἐστιν, Ἵνα συναντιλαμθάνησθε χα) εἰς δαπάνην χρη- 
µάτων xal εἰς σώματος διακχονίαν, ἵνα Χοινωνῆτε. 
Καὶ γὰρ ἐχείνοις à χόπος ἔσται χοῦφος, ὅταν ἔχωσι 
συµµάχους, xal τὰ τῆς εὑεργεσίας εἰς πλείονας δια- 
δήτεται. Καὶ οὐκ εἶπεν ἁπλῶς, Συνεργεῖτε, ἀλλὰ xat, 
Ἐν οἷς ἂν χελεύωσι πείθεσθε, τὴν ἐπιτεταμένην ὑπ- 
axohv ἐνδεικνύμενος. Καὶ ἵνα μὴ δόξῃ αὐτοῖς χαρί- 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XLIV. 


311 
ζεσθαι, mpocíünxe: Kal παντὶ tq κοπιῶνει καὶ 
συγεργοῦντι. Κοινὸς, φησὶν, ἔἕστω ὁ νόμος οὗτος 
οὐδὲ γὰρ ἰδιαζόντως περὶ ἐχείνων λέγω, ἁλλ᾽ εἴ etg 
χατ ἑκείνους, xai οὗτος ἁπολανέτω τούτων. Διὰ 
τοῦτο xal ἀρχόμενος συνιστᾷν, αὑτοὺς μάρτυρας κα- 
Aet, λέγων Παρακα.ἰῶ δὲ ὑμᾶς, οἴδατε τὴν οἰχίαν 
Στεφανᾶ. Ἴστε γὰρ, qnot, καὶ ὑμεῖς πῶς κάµνουσε, 
xai οὐ παρ᾽ ἡμῶν δεῖσθε μαθεῖν. 'Eyápnr δὲ ἐπὶ τῇ 
παρουσίᾳ Στεφανᾶ καὶ Φουρτουγάτου καὶ 'Axat- 
χοῦ, ὅτι τὸ ὑμῶν ὑστέρημα αὐτοὶ ἀνγεπ.1ήρωσαν". 
ἀνέπαυσαν vàp τὸ ἑἐμὸν ανεῦμα xal τὸ ὑμῶν. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἰχὸς fjv αὐτοὺς ἐξηγριῶσθαι πρὸς τού- 
τους (οὗτοι Yàp οἱ ἑλθόντες clot xal δηλώσαντες αὐτῷ 
τὰ χατὰ τὴν στάσιν’ δι αὐτῶν γὰρ xal ἔγραψαν τὰ 
περὶ τῶν παρθένων, τὰ περὶ τῶν γεγαμηχότων), ὃρα 
πῶς αὐτοὺς χατεπράῦνεν, Ev ἀρχῇ μὲν τῆς Ἐπιστο- 
λης εἰπὼν' Ἐδη.1ώθη γάρ µοι περὶ ὑμῶν ὑπὸ τῶν 
XAónc: χαὶ τούτους χρύφας, κἀκείνους tlg; μέσον 
ἀγαγών' εἰχὸς yàp ἐχείνους διὰ τούτων ὁηλῶσαι» 
ἐνταῦθα δὲ, Τὸ ὑμῶν ὑστέρημα ἀνεπλήρωσα», 
xal ἀνέπαυσαν τὸ ἐμὺν αγεῦμα καὶ τὸ ὑμῶν" 
δειχνὺς ἀντὶ πάντων ἑλθόντας, καὶ ἑλομένους ἁποδη» 
µίαν στείλασθαι τοσαύτην ὑπὲρ αὐτῶν. Πῶς οὖν 
τοῦτο τὸ ἴδιον χοινὸν γένηταε; El «b ὑστέρημα παρα- 
μυθήσεαθε διὰ τῆς εὐνοίας τῆς εἰς αὐτοὺς, ἐὰν τι- 
µήσητε, ἐὰν ἀποδέξησθε αὐτοὺς, ἐὰν τῇ εὐποιίᾳ χοι- 
νωνῄσητε΄ διό φησιν Ἐπιγινώσκετε οὖν τοὺς 
τοιούτους. Καὶ ἐπαινῶν τοὺς ἑλθόντας, συµπλέκες 
xaX ἐχείνους τῷ ἐγχωμίῳφ, τοῖς ἀπεσταλμένοις τοὺς 
ἀπεσταλχότας, λέγων, ὅτι Ἀνέπαυσαν τὸ ἐμὸν' 
πνεῦμα καὶ τὸ ὑμῶν. Ἐπιγινώσκετε οὖν τοὺς 
τοιούτους, ὅτι δι ὑμᾶς πατρἰδα καὶ οἰχίαν χατέλι- 
Xov. ἘΕΐδες σύνεσιν; οὐ Παύλῳ µόνον, ἀλλά xai 
ἐχείνοις αὐτοὺς χαρισαµένους δείχνυσι, τῷ τὴν πό- 
λιν ἅπασαν iv αὑτοῖς περιφέρειν᾽ ὃ xal τούτους 
ἀξιοπίστους ἐποίει, xal ἐχείνους οὐχ ἡφίει τούτων 
ἀποσχίζεσθαι, ἅτε δι’ αὐτῶν παραστάντας τῷ Παύ- 
λῳ. ᾽Ασπάζονται ὑμᾶς αἱ Εκκ.λησίαι πᾶσαι τῆς 
Ἀσίας. Αεὶ συνάγει xaX συγχολλᾷ τὰ µέλη διὰ τοῦ 
ἁσπασμοῦ' ᾿Ασπάζονται ὑμᾶς ἐν Κυρίφῳ πο..ὰ 
Αχύίας xal Πρίσκι.λ.Ία. Παρ) αὐτοῖς γὰρ ἔμενε, 
σχηνοποιὸς ὤν. Σὺν' τῇ χατ᾽ olxor αὐτῶν Ἑκκη- 
σίᾳ. Καὶ τοῦτο οὐ μιχρὰ ἀρετὴ, τὸ xai τὴν οἰχίαν 
ἐχχλησίαν ποιῆσαι. ᾽Ασπάζονται ὑμᾶς οἱ dó&eAgol 
πάντες. ᾿Ασπάσασθε ἁνλήΊους ἐν «φιλήματε 
ἁγίφ. Ταύτην την τοῦ ἁγίου φιλήµατος ἐνταῦθα uó- 
vov τίθησι προσθἠχην. [410] Τί δήποτε; Σφόδρα δι- 
εστήχεσαν ἀλλήλων τῷ λέγειν, ᾽Εγὼ μέν εἶμι Παύ- 
lov, ἐγὼ δὲ 'AzoA AO, ἐγὼ δὲ. Κηφᾶ, ἑγὼ δὲ Χρι- 
στοῦ' τῷ τὸν μὲν πεινᾷν , τὸν δὲ μεθύειν' τῷ µάχας 
xa ζηλοτυπίας χαὶ χρίµατα ἔχειν. Καὶ ἀπὸ τῶν χα- 
ρισµάτων δὲ πολὺς ὁ φθόνος Ἶν, πολλὴ ἡ ὑπερηφα- 


. vla. Ἐπεὶ οὖν αὐτοὺς συνῆψε διὰ τῆς παραινέσεως, 


εἰχότως χελεύει xal διὰ τοῦ φιλήματος τοῦ ἁγίου 
συνάπτεσθαι. Τοῦτο γὰρ Evol, xa ἓν τίκτει σώμα 
τοῦτο ἅγιόν ἐστι, τὸ μὴ μετὰ δόλου xal ὑπὸ χρί- 
σεως. 0 ἀσπασμὸς τῇ ἐμῃῇ χειρὶ Παύ.ιου. Δεί- 
χνυσι μετὰ πολλής σπουδῆς τὴν Ἐπιστολὴν συντεθεῖ- 
σαν  διὸ xal τοῦτο προσέθηχεν EI τις οὐ φιαῖ 
τὸν Κύριον ἡμῶν ᾿]ησοῦν Χριστὸν. ἔστω ἀνάθεμα. 

Y'. Δι’ ἑνὸς τούτου ῥήματος πάντας ἐφόθησε, τοὺς 
τὰ µέλη αὐτῶν ποιοῦντας πόρνης µέλη, τοὺς σχανδα- 


311 


λίζοντας τοὺς ἀδελφοὺς διὰ τῶν εἰδωλοθύτων, τοὺς ἀπ 
ἀνθρώπων ὀνομαζομένους, τοὺς τῇ ἀναστάσει διαπι- 
στοῦντας. Οὐχ ἑφόβησε δὲ µόνον, ἀλλά καὶ ἔδειξε τῆς 
ἀρετῆς τὴν ὁδὸν, xat τῆς xaxlac τὴν πηγἠν. Ὥσπερ 
γὰρ σφοδρὰ περὶ αὑτὸν ἡ ἀγάπη Ὑενομένη, πάντα 
κῶν ἁμαρτημάτων τὰ εἴδη κατασθέννυσ: xai ἑξωθεῖ" 
οὕτως ὅταν ἀσθενεστέρα Tq, βλαστάνειν ταῦτα motel, 
Mapava0d. Tivog ἕνεχεν τοῦτο εἴρηται ; τί δήποτε 
καὶ Ἑθραῖδι φωνῇ; Ἐπειδὴ πάντων τῶν χαχῶν ὁ 
τῦφος αἴτιος ἣν" τοῦτον δὲ τὸν τῶφον fj ἔξωθεν σοφία 
ἐποίει, xal τοῦτο τὸ χεφάλαιον τῶν χαχῶν ἣν, ὃ 
μάλιστα τὴν Κόρινθον διέσπασε χαταστέλλων αὖὐ- 
τῶν τὸν τῦφον, οὐδὲ Ἑλλάδι χέχρηται γλὠσσῃ, ἀλλὰ 
τῇ Ἑδραῖδι, δεικνὺς ὅτι οὗ µόνον οὐχ αἰσχύνεται τὴν 
ἰδιωτείαν, ἀλλὰ xal μετὰ πολλῆς ἁἀσπάξεται τῆς 
θερµότητος. Τί δὲ ἐστι Μαραγαθά; Ὁ Κύριος ἡμῶν 
3405. Τίνος οὖν ἕνεχεν αὐτὸ τοῦτό φησι; Tov τῆς 
οἰχονομίας βεθαιῶν λόγον, ἐξ ὧν μάλιστα τὰ σπἑρ- 
paa. τῆς ἀναστάσεως συντέθεικεν’ οὐ τοῦτο δὲ µόνον, 
ἀλλά xai ἑχείνους ἑντρέπων, ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν. Ὁ 
κοινὸς πάντων Δεσπότης χαταδῆναι τοσοῦτον χατ- 
ηξίωσε, xal ὑμεῖς ἐν τοῖς αὑτοῖς ἐστε, xal ἐπιμένετε 
ἁμαρτάνοντες; xal οὗ φρίττετε τῆς ἀγάπης τὴν 
ὑπερδολὴν, τῶν ἀγαθῶν τὸ χεφάλαιον; Ἐννόησον γὰρ 
τοῦτο µόνον, qot, xaX ἀρχέσει σοι εἰς πάσης ἀρετῆς 
προχοπὴν, xal πᾶσαν δυνἠσῃ χατασθέσαι ἁμαρτίαν. 
Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μεθ’ 
ὑμῶν. Τοῦτο διδασκάλου, τὸ uh µόνον συμθουλαϊς, 
ἀλλὰ xa εὐχαῖς βοηθεῖν. Ἡ ἁγάπη µου μετὰ xáv- 
νων ὑμῶν ἐν Χριστῷ "Incov. Αμήν. "Iva γὰρ μῆ 
νοµίσωσιν, ὅτι χολαχεύων αὐτοὺς εἰς τοῦτο κατέληξε, 
φησίἰν Ἑν Χριστῷ Ἰησοῦ. Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώπινον 
ἔχει οὐδὲ σαρχιχὸν, ἀλλὰ πνευματική vic ἔστι' διὸ 
σφόδρα γνησία’ xaX γὰρ σφόδρα ἑἐρῶντος τὸ ῥῆμα Tiv. 
Καὶ γὰρ ἐπειδὴ διειστήχει τῷ τόπῳ, χαθάπερ δεξιᾶς 
two; ἑχτάσει, ταῖς τῆς ἀγάπης αὐτοὺς χερσὶ περι- 
χαμθάνει [441] λέγων, Ἡ ἁγάπη µου μεθ ὑμῶν, 
ὣς ἂν εἰ ἔλεγε Μετὰ πάντων ὑμῶν ἐγώ. Δι ὧν 
δείχνυσιν, ὅτι οὐ θυμοῦ οὐδὲ ὀργῆς ἣν τὰ γραφέντα, 
ἀλλὰ κηδεµονίας, ὅπου γε μετὰ τοσαύτην κατηγορίαν 
οὐχ ἀποστρέφεται, ἀλλά xal φιλεῖ xal περιλαµδάνει 
πόῤῥωθεν αὐτοὺς ὄντας, διὰ τῶν Ἐπιστολῶν χαὶ τῶν 
γραμμάτων τούτων αὐτοῖς περιχυθείς. Οὕτω γὰρ τὸν 
διορθοῦντα δεῖ ποιεῖν' ὡς ὃ ve ὀργῇ µόνον ποιῶν, 
οἰχεῖον πάθος mÀnpol: ὁ δὲ μετὰ τὸ διορθῶσαι τὸν 
ἁμαρτάνοντα, xal τὰ τῆς ἀγάπης ἐπιδειχνύμενος, 
δείχνυσιν ὅτι κἀχεῖνα φιλοστοργίας tv, ὅσα ἐπιπλήτ- 
των ἔλεγεν. Οὕτω δὴ χαὶ ἡμεῖς ἀλλήλους παιδεύωµεν, 
καὶ µήτε à ἑλέγχων ὀρχιζέσθω": οὐ γὰρ διορθώσεως 
τοῦτο, ἀλλὰ πάθους μήτε ὁ ἐλεγχόμενος δυσχεραι- 
νέτω᾽ ἰατρεία γὰρ τὸ γινόµενον, οὐκ ἀπέχθεια. El δὲ 
ἰατρῶν παῖδες καίουοι καὶ οὐχ ἑγχαλοῦνται, πολλάχις 
xai διαµαρτάνοντες τοῦ τέλους, ἀλλὰ xal ἀλγοῦντες 
οἱ χαιόµενοι xal τεµνόµενοι, εὐεργέτας εἶναι νοµί- 
ζουσι τοὺς τὴν ἀλγηδόνα ταύτην διεγείροντας’ πολλῷ 
μᾶλλον τὸν δεχόµενον ἔλεγχον οὕτω διαχεῖσθαι χρὴ, 
καὶ ὡς ἰατρῷ προσέχειν τῷ διορθοῦντι, ἁλλ᾽ οὐχ ὡς 
ἐχθρῷ. Καὶ ἡμεῖς δὲ οἱ ἐπιτιμῶντες προσίωμεν μετὰ 
πολλῆς τῆς ἡμερότητος, μετὰ πολλῆς τῆς συνέσεως, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


318 


κἂν [onc τὸν ἁδελφὸν πλημμελοῦντα , ὡς ὁ Χριστὸς 
ἐχέλευσε, μὴ δηµοσίευα τὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ μεταξὺ 
σοῦ xal αὐτοῦ μόνου, οὐχ ὀνειδίζων οὐδὲ ἐπεμδαίνων 
χειµένῳ, ἀλλὰ καὶ ἀλγῶν χαὶ τηχόµενος' καὶ ἔτοιμον 
σαυτὸν πάρεχε xaX πρὸς τὸ ἑλέγχεσθαι, εἴ τι δια- 
µαρτάνοις. "Iva δὲ xaX σαφέστερον ὃ λέγω γένηταιε, 
χαθ᾽ ὑπόθεσιν τὸν λόγον γυμνάσωμµεν’ μὴ γὰρ δὴ 
Υένοιτο ἐπὶ. τῆς ἀληθείας αὐτῆς εὐπορῆσαι παρα- 
δείγµατος τοιούτου "Έστω τις ἁδελφὸς παρθένῳφ 
συνοικῶν, χόσµιος μὲν xal σώφρων, πλὴν ἀλλὰ μηδὲ 
οὕτω διαφευγέτω τὴν πονηρὰν δόξαν. Αν τοίνυν 
ἀχούσης θρυλλουµένην τὴν συνοίχησιν ταύτην, μὴ 
καταφρονῄσῃς μηδὲ εἴπῃς ' Αὐτὺς yàp οὐ χέχτηται 
νοῦν; αὐτὸς γὰρ οὐκ olóe τί τὸ συμφέρον; εἰχῆ φιλοῦ, 
xai μὴ μισοῦ εἰχῃη' cl γάρ pot µέλει ἔχθραν áva- 
δέξασθαι περιττήν;, Ταῦτα ληρώδη ῥήματα τῶν 
θηρίων, μᾶλλον δὲ τῶν δαιμόνων. Οὐ γὰρ ἔστιν εἰχῃ 
µισεῖσθαι τὸν ἐπὶ διορθώσει τοῦτο ποιοῦντα, ἀλλ᾽ ἐπὶ 
µεγάλοις ἀγαθοῖς xal στεφάνοις ἀποῤῥήτοις, EL δὲ 
λέχοις, Τί γὰρ, αὐτὸς οὐκ ἔχει νοῦν; ἀχούαῃ παρ) 
ἡμῶν, ὅτι οὐχ ἔχει μεθύει γὰρ τῷ πάθει. E! γὰρ 
ἐπὶ τῶν ἔξωθεν διχασεηρίων οἱ ἁδικούμενοι οὐκ ἂν 
δύναιντο εἰπεῖν ὑπὲρ ἑαυτῶν ξέοντες τῇ ὀργῇ, χαίτοι 
γε οὐκ ἔστιν ἔγχλημα ἡ συμπάθεια abr" πὀσῳφ υᾶλ- 
λον οἱ συνηθεἰᾳ πονηρᾷ κατεχόµενοι ; Διὰ τοὐτολέγω, 
ὅτι xàv µυριάχις T] φρόνιµος, οὐχ ἔχει νοῦν ἐγρηγο- 
ρότα. Τί γὰρ τοῦ Δαυῖδ σννετώτερον fjv, ἀνθρώπου 
λέγοντος, Τὰ ἄδη.ία καὶ τὰ κρύφια τῆς σοφίας σοὺ 
ἁδή.ἰωσάς µοι; ἀλλ ὅτε τὴν τοῦ στρατιώτου [412] 
γυναῖχα οἶδεν ὀφθαλμοῖς ἀδίχοις, τότε, ὅπερ ἐπὶ τῆς 
θαλάττης τῆς µαινοµένης τοὺς ἁμπλέοντας πάσχειν 
ἔλεγε, Πᾶσα ἡ σοφία αὐτοῦ κατεπόθη' χαὶ ἑτέρων 
ἐδεῖτο τῶν διορθωσόντων, xal οὐδὲ ἠσθάνετο οἵων 
xaxiv ἣν ἑντός. Διὸ καὶ θρηνῶν τὰ ἁμαρτήματα ab- 
τοῦ ἔλεγεν' ᾿Ωσεὶ φορτίον βαρὺ ἐδαρύνθησαν ἐπ᾽ 
ἐμό. Προσώζεσαν καὶ ἑσάπησαν οἱ µώλωπές µου 
dxó προσώπου τῆς ἀφροσύγης pov. 


ὃ. Οὐ τοίνυν ἔχει νοῦν ὁ ἁμαρτάνων ' µεθύει γὰρ 
xai ἑσχότωται. Mh δὴ ταῦτα λέγε, μηδὲ προστίθει 
ἐχεῖνο, ὅτι 0ὐδέν uot µέλει Ἔκχαστος γὰρ τὸ ἴδιον' 
goplov βαστάσει. Καὶ γὰρ xaX oot µέγιστον ἔγχλημα 
φύεται, ὅτι πεπλανημένον ἰδὼν οὐχ ἀνέστησας. El γὰρ 
τὺ ὑποζύγιαν τοῦ ἐχθροῦ χατὰ τὸν Ἰουδαίων νόµον 
παρορᾶν οὐ χρὴ, ὁ μὴ ὑποζύγιον μηδὲ ἐχθροῦ ψυχὴν 
ἀπολλυμένην περιορῶν, ἀλλὰ φίλου, ποίαν ἕδει συγ- 
γνώµην; Οὐδὲ γὰρ ἀρχεῖ εἰς ἆἁπολογίαν ἡμῖν τὸ νουν 
ἔχειν ἐχεῖνον' ἐπεὶ χαὶ ἡμεῖς πολλὰ πολλάχις παραι- 
νέσαντες, ἑαυτοῖς οὐχ Ἱρχέσαμεν, οὐδὲ ἐγενόμεθα 
χρἠσιµοι. Τοῦτο τοίνυν xal περὶ ἐχείνου σχόπει τοῦ 
πλημμελοῦντος, ὅτι εἰχὸς αὐτὸν παρὰ σοῦ μᾶλλον, ἢ 
παρ) ἑαυτοῦ δέξασθαι συµδουλίαν &plovnv, xat μὴ 
λέγε' Τί δέ pot µέλει τούτων; Φοθήθητι τὸν πρῶτον 
εἰρηκότα τὸ ῥῆμα τοῦτο" τὸ γὰρ, Mi) poAu£ εἰμὶ τοῦ 
ἀδε1φοῦ µου; εἰς ταυτὸν φέρει τούτῳ ἐντεῦθεν τὰ 
χαχὰ τίχτεται πάντα, ὅτι τὰ τοῦ σώματος του ἥμε- 
τέρου ἀλλότρια ἡγούμεθα εἶναι. Tl fic; οὐδέν σοι 
µέλει τοῦ ἁδελφοῦ; ᾽Αλλὰ τίνι µελήσει ; τῷ ἀπίστῳ, 
τῷ ἐπιχαίροντι xal ὀνειδίζοντι χαὶ Σναλλομένῳ ; 


871 
fontem vitii. Sicut enim quas vehemens fuerit caritas, 
exstinguit et expellit omnes peccatorum species : ita 
etiam quando fuerit imbecillior, facit ea germinare. 
Maranatha. Quanam de causa hoc dictum est? et 
cur voce Hebraica ? Quoniam omnium malorum 
causa erat fastus (hunc autem fastum efficiebat ex- 
terna sapientia : et hoc fuit capot malorum , quod 
maxime divulsit ac divisit Corinthum) ; eorum fastum 
comprimens , ne Gr:eca quidem, sed Hebrza lingua 
usus est, ostendens se non modo non pudere simpli- 
citatis et imperitize , sed eam etiam vehementissime 
et ardentissime complecti. Quid est autem Maranatha? 
Dominus nosler venit. Quanam ergo do causa hoc 
ipsum dicit ? Dispensationis Domini sermonem con- 
firmans, eo quod ex iis inaxime composuerit semina 
resurrectionis ; nec hoc solum, sed illos etiam pudore 
afficiens : quasi diceret : Communis omnium Do- 
minus tantum dignatus esL descendere : vos autem 
in iisdem estis, et peccare perseveratis ? non sum- 
mam caritatem obstupescitis et admiramini, quod 
est caput bonorum? Hoc solum , inquit, cogita , et 
tibi sufficiet ad profectum in omni virtute, et omne 
peccatum poteris exstinguere. 23. Gratia Domini 
nostri Jesu Christi vobiscum. Hoc est doctoris, non 
solum consiliis opem ferre, sed etiam votis ac pre- 
cibus. 24. Caritas mea cum omnibus vobis in Christo 
Jes. Amen. Nam ne existimarent , quod eis assen- 
tans in hoc desierit, dicit : 1n Christo Jesu. Nihil 
enim habet humanum neque carnale, sed est quedam 
dilectio spiritualis. Quamobrem ea est valde germana 
et sincera ; nam valde amantis erat. verbum. Quia 
enim loco distabat, tamquam alicujus dextere ex- 
tensione, caritatis manibus eos complectitur, dicens : 
Caritas mea vobiscum : quasi diceret : Sum cum 
vobis omnibus. Per qux ostendit, non esse indigna- 
tionis et ir:e qux scripta sunt, sed ους quam eorum 
gerit, cum post tantam accusationem eos ion aver- 
selur, sed amet et complectatur, cum essent procul 
remoti, per epistolas et has literas eis quasi circeum- 
fusus. Sic oportet facere eum qui corrigit. Nam qui 
ira incitatus solum facit, implet suam animi pertur- 
bationem : qui autem postquam correxit peccantem, 
caritatem quoque exhibet , ostendit illa quoque esse 
benevolenti:?, quze dicebat increpans. Sic nos quoque 
alter alterum erudiamus et castigemus : et neque 
qui arguit , irascatur; non est enim hoc correctio- 
nis, sed animi perturbationis ; neque qui arguitur, 
aegre ferat : quod fit enim, est medicina, non odium 
et inimicitize. Si autem medici urunt, et non repro- 
henduntur, etiamsi sepe aberrent a (ine; sed et 
qui dolent, dum uruntur et secantur, beneficio se 
affici existimant ab iis qui hunc dolorem excitant : 
multo magis eum, qui suscipit reprehensionem, ita 
affici oportet, ut eum qui corrigit pro medico habeat, 
non pro inimico. Porro nos quoque qui increpamns, 
aecedamus cum multa mansuetudine et cum multa 
prudentia ; el si videris fratrem tuum delinquentem, 
sicut Christus jussit, noli iu publicum proferre re- 
prehensionem, sed eum repreliende inter te et ipsum 


IN EPIST. 1. AD COR. HOMIL. XLIV. 


975 
solum : non exprobrans nec jacenti insultans, sed, 
docens el :gre ferens : et te ipsum quoque exhibe 
paratum ut reprehendaris, si quid pecces. Ut antem. 
quod dico fiat apertius, per hypothesim quod dici- 
mus exerceamus : absit enim ut in veritate hoe 
nobis exemplum suppeditetur. Sit frater aliquis 
habitans cum virgine, honestus quidem et pudicus ; 
sed ne sic quidem malam effugiat existimationem. 
Si ergo audieris lianc in ore vulgi esse habitationem, 
ne despexeris, neque dixeris : Annon ipse sapit ? 
annon novit quid expediat ? sine causa ameris, ne 
sis odio sine causa : quid enim mihi eurz est super- 
vacaneas suscipere inimicitias  ἴωο sunt verba 
delira bestiarum , vel potius demonum. Non potest 
enim fieri, ut temere et sine causa odio habeatur 
qui hoc facit ob correctionem , sed ut. magna bona, 

coronas ineffabiles consequatur. Si autem dicas : 

Quid vero, non ipse sapit? audies a nobis eum non 
sapere ; est enim affectu ebrius. Si enim in externis 
judiciis ii, qui injuria afficiuntur, non possuni pro 
se dicere, ut qui ira ferveant, quamquam non est 
vitium hac commiseratio : multo magis ii, qui 

mala tenentur consuetudine. Propterea dico, etiamsi 

millies sit sapiens, mentem non habel vigilantem. 

Quid enim erat Davide sapientius qui dicebat, Jucerta 

et occulla sapientie tug  manifesiasti mihi ( Psal. 
50. 8)? Sed quando injustis oculis vidit uxorem. 
militis, tunc, id quod pati dixit eos qui navigant. 
in mari furenti, omnis sapientia ejus est absorpta. 
(Psal. 106. 27); et opus habebat aliis qui corrige- 

rent, nec sentiebat quidem in quibus et quantis in- 

tus versaretur malis. Quamobrem sua deflens pec- 

cata dicebat : Sicut onus grave gravat? sunt super. 
me. Pulruerunt, εἰ corrupte sunt. cicatrices mere a. 
[acie insipientie meg (Psal. 51. 5. 6). 

4. Non sapit ergo nec mentem habet. qui peccat ;. 
est enim ebrius, et ejus caligaut oculi. Ne hzc ergo 
dicas, neque illud addas: Non est mihi cur: ; Ünuss 
quisque enim suum onus portabit (Gal. 6. 5). Etenim 
vel maximum tibi crimen oritur, quod cum vidisses 
errantem; in viam non .reduxeris, Si enim.jnmentum 
inimici in Judzorum lege non licet despicere ( Deut, 
22. 1) ; qui non jumentum, neque inimici animam, 
sed amici despicit, quamnam assequetur veniam? 
Neque enim ad nostram sufficit excusationem, quod 
ille mentem habeat. Nam nos quoque qui sepe mul- 
tas dedimus admonitiones, nobis non sufficimus, nee 
sumus utiles. De illo ergo peccante hoc quoque con» 
sidera, quod consentaneum sit eum a te magis quam 
a seipso optimum accipere consilium ; neque dicas, 
Quid bec sunt mili cure? Time eum qui primus 
dixit hoc verbum: nam illud, Numquid sum custos 
fratris mei (Gen. 4. 9)? eodem quo hoc recidit: hinc 
mala nascuntur omnia, quod qu:e sunt nostri corpo- 
ris aliena esse ducimus. Quid. dicis? fraler non est 
übi cure? Sed cui erit curz? infideline qui ejus ma- 
li$ lejatur, exprobratque et. insultat? an diabolo qui 
impedit et supplantat? Et undenam hoc? Quod non 
profician dicens et consulens qux: oportet. Undenam. 


5.9 
autem est perspicuum, quod non proficies? boc est 
enim extrem:e amentie, cum in incerto sit finis, 
certum subire crimen negligentiz. Atqui Deus futura 
przssciens, spe dixit et nihil profecit, et neque sic 
destitit; idque cum sciret se non persuasurum. Si 
autem qui przscivit se nihil plus effecturum, non 
desistit corrigere? quamnam habebis excusationem 
qui futurum omnino ignoras, pigrescisque et torpes- 
cis? Etenim multi s:epe aggressi profecerunt, et cum 
maxime desperassent, tunc maxime sunt assequuti. 
Quod si etiam nihi! amplius effeceris, fecisti quod 
tuum est. Ne sis ergo inhumanus, neque immiseri- 
cors, neque negligens. Nam quod hse verba sint 
crudelitatis et socordiz, illinc est perspicuum. Cur 
enim cum unum ex tuis membris laborat, non dicis: 
Quid niihi curze, et unde mihi constabit, quod si ejus 
euram gcrain, convalescei? sed omuia facis, ut etiam- 
si nihil juveris, te non possis reprehendere, quod 
aliquid sit przetermissum eorum ους debent. fleri. 
Án vero cum membrorum quidem corporis tantam 
euram geramus, membra Christi negligemus? et ubi- 
nam bec mérentur veniam? Nam si te. uon inflecto 
dicens, Membri tui curam gere, ut vel metu fias me- 
lior, tibi in memoriam revoco corpus Christi. Quomodo 
enim non est horrendum putrescentem carnem tutim 
aspicere et despicere? Et si haberes quidem famulum 
aut asinum laborantem putredine, non suetineres despi- 
eere; Christi autein corpus videns repletum scabie prz- 
tercurris? et non existimas hzc esse digna mille fulmi- 
nibus? Propterea omnia susque deque miscentur, pro- 
pter hanc inhumauitatem, propter hane negligentiam. 
Fratres quomodo corrigendi. — ldcirco rogo hanc 
expellamus crudelitatem : accede ad illum qui habitat 
eum virgine, et parvum dic fratris encomium, ex aliis 
que habet commodis et dotibus id componens ; et 
tamquam aqua calida fovens laudibus, ita deprime 
tumorem ejus vulneris : te quoque ipsum pronuutia 
miserum, accusa commune genus humanum, ostende 
nos omnes esse in peccatis, pete veniam, dicens te 
majora aggredi quam qu: vires tu: ferre possint, 
sed caritatem persuadere omnia audere. Deinde 
consulens hoc fac, non tamquam imperans, sed ut 
frater : et cum his omnibus tumorem depresseris, 
et lenieris dolorem qui accidit ex sectione futurs 
repreliensionis, et 8zepe usus fueris excusatione, ro- 
gaverisque ne irascatur ; cum eum his ligaveris, tunc 
plagam inflige, nec vulnus alligans, nec dissolveus, 
ut neque illinc resiliat, neque hinc despiciat. Nam 
si violentum non dederis vulnus, nihil amplius effi- 
cies : sin autem vehementer percusseris, efficies ut 
resiliat. Propterea et post ha:c omnia reprehensurus, 
misce rursus encomium cum reprehensionibus : et 
quoniam id, quod fit ab eo, per se non potest esse 
encomium (uon est enim laude dignum simul habi- 
tare cum puella virgine), hoc fac ex mente et insti- 
tuto ejus qui simul habitat. Etsi enim scio, inquies, 
quod tu propter Deum facis, et illius miser:ze videas 
calamitatem, et quod defensore careat et patrono, ei 
manum prabuisti ; etiamsi non hoc animo faciat, tu 


S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


380 


die ita : et postea hzec quoque adde, rursus utens ex- 
eusatione, et dicens : H:ec dico, non jubens, sed in 
memoriam revocans: propter Deum tu facis, ego 
quoque id scio; sed videamus num ex hoc aliquod 
aliud nascatur malum : et si nullum quidem sit, in- 
tus contine, pulchrumque hoc et honestum studium 
persequere; nullus est qui vetet: sin autem hine 
nascitur aliquod damnum majus lucro, caveamus 
ero ne, dum unam studemus recreare aniinam, mil- 
le offendamus. Nec statim addas supplicia proposita 
lis qui offendunt et scandalum afferunt, sed cjus quo- 
que adsume testimonium, dicens : Non opus est ut 
hzc a me discas; tu ipse scis, si quis offendat unum 
ex his pusillis, quanti supplicii intententur minz : et 
cum sic lenieris orationem, et iram mitigaris, impo- 
ne medicamentum correctionis. Si autem rursus 
causetur ejus solitudinem, ne sic quidem obtentum 
reprehenderis, sed dic ei : Nibil horum te terreat : 
sufficientem habebis excusationem aliorum scanda- 
Jum : non enim propter socordiam, sed illorum cu- 
ram gerens, destitisti ab hoc studio. 

δ. Et breve quidem sit consilium ; non enim eget 
magna doctrina ; venia autem sit multa et frequens : 
et contiuenter confuge ad caritatem, eorum quz dicta 
Sunt contegens gravitatem et molestiam, dansque οἱ 
potestatem et dicens : Ego quidem lixc suadeo et 
consulo, in tua autem potestate est ut persuadearis : 
neque enim cogo nec vim affero, sed totum permitto 
libero tuo arbitrio. Si reprehensionem ita tractemus, 
facile poterimus peccantes corrigere : nam qux? nunc 
facimus sunt magis bestiarum et rationis expertiuim, 
quam bominum. Nam si nunc quidem senscrint aliqui 
quempiam hzc peccantem, illum quidem non allo- 
quuntur, ipsi autem tamquam ebriz aniculz inter se 
susurrant : et illud, Sine causa ameris, et, Ne temere 
et sine causa odio habearis, nusquam apud illos vi- 
detur locum habere ; sed quando cupiunt quidem ac- 
cusare, despiciunt illud, Non sine eausa odio haberi, 
imo vero etiam puniri ( neque enim' huic solum na- 
scitur odium, sed etiam supplicium ) ; quando autem 
opus fuerit correctione, et hoc ipsum et mille alias affe- 
runt excusationes et obtentus.Tunc enim, tunc illud co- 
gitare oporteret, quando accusas, quando criminaris, 
nempe, Ne temere et sine causa odio habearis, et, 
Nihil proficio, et, Non est mihi curz.. Nunc autem tum 
quidem es vehementer inaniterque ac supervacanee cu- 
riosus ,et odium despicis, et mala innumerabilia: quan- 
do autem salutis fratris te curam gerere oporteret, tunc 
vis esse non curiosus et non gravis ac molestus. Atqui 
ex maledicentia quidem nascitur odium et apud honii- 
nes e£ àysid. Deum, et hoc non est tibi cura: : ex eo 
2. xfi. das seorsum consilia, et ex ejusmodi re- 
prehe Y i us, el apud illum et apud Dcum erit tibi 
amici? (Wed si etiam ipse te oderit, propterca 
Deus tüanet te magis diligens : imo vero nec sie 
oderit, ut quando odio habebat imaledicentem ; sed 
fuuc quidem tamquam inimicum et hostem aversa- 
bitur, nunc autem existimabit te quovis patre magis 
reverendum. Quod sí etiam aperte animo egre ferat, 





33 IN EPIST. 1 AD COR. HONMIL. XLIV. 


ἀλλὰ τῷ διαδόλἸῳ, τῷ ὠθοῦντι xat ὑποσχελίζοντι ; 
Καὶ πόθεν τοῦτο; "Οτι οὐχ ἀνύω, qnot , λέγων xal 
συμθουλεύων τὰ δέοντα, Πόθεν δὲ δῆλον ὅτι οὐχ 
ἀνύσεις; χαὶ γὰρ τοῦτο πάλιν ἑσχάτης ἀνοίας, iv 
ἁδήλῳ τοῦ τέλους χειµένου, ῥᾳθυμίας ὡμολογημένης 
ἐγχλήματα δέχεσθαι. Καΐτοι ὁ θΘεὸς τὰ μέλλοντα 
προειδὼς , πολλάκις εἶπε, xai οὐχ ἤνυσε, xai οὐδὲ 
οὕτως ἀπέστη, καὶ ταῦτα εἰδὼς, ὅτι οὐ μέλλει πείθειν. 
El δὲ ὁ προειδὼς ὅτι οὐδὲν πλέον ποιῄσει, τοῦ διορ- 
θοῦν οὐκ ἀφίσταται, τίνα ἕξεις ἀπολογίαν ὁ ἀγνοῶν 
τὸ μέλλον παντελῶς, xal ἐχλυόμενος xal ναρχῶν; 
Καὶ γὰρ πολλάχις ἐπιχειρήσαντες Ίνυσαν πολλοί. καὶ 
ὅτε μάλιστα ἀπέγνωσαν, τότε μάλιστα ἐπέτυχον. "Àv 
δὲ xal μηδὲν ποιήσῃς πλέον, τὸ σαντοῦ πεποίηχας, 
ΜΗ τοίνυν ἀπάνθρωπος Υίνου, µήτε ἀνηλεῆς, µήτε 
ὀλίγωρος. Ὅτι γὰρ ὠμότητος ταῦτα τὰ ῥήματα xal 
ῥᾳθυμίας, δῆλον ἐχεῖθεν. Τίνος γὰρ ἕνεχεν, ἑνὸς τῶν 
μελῶν τοῦ σώματός σου χάμνοντος, οὗ λέχεις" Τί 
μοι µέλει, xal πόθεν δῆλον, ὅτι εἰ ἐπιμελείας τυγ- 
χάνει, ὑγιαίνει; ἀλλὰ πάντα ποιεῖς, ἵνα χἂν μηδὲν 
ὠφελήσῃς, μὴ ἔχῃς ἑγκαλεῖν σεαυτῷ, ὅτι τῶν ὀφει- 
λόντων γενέσθαι τι παρελείφθη. Εἶτα τῶν μὲν τοῦ 
σώματος οὕτω [415] φροντιοῦμεν μελῶν, τῶν δὲ 
τοῦ Χριστοῦ ἀμελήσομεν; xal ποῦ ταῦτα συγγνώ- 
une ἄξια; El Ὑάρ σε μὴ χαταχάµπτω λέγων, ὅτι 
Τοῦ μέλους σου φρόντισον, ἵνα xàv τῷ φόδῳ γένῃ 
βελτίων, τοῦ σώματος ἀναμιμνήσχω σε τοῦ Χριστοῦ. 
Πῶς Υὰρ οὐ φρίχης ἄξιον σηποµένην αὐτοῦ τὴν 
σάρχα ὁρᾷν, χαὶ περιορᾶν; Καὶ εἰ μὲν οἰχέτην ἔχοις 
fj ὄνον σηπεδόνα ἔχοντα, οὐχ ἂν ἀνάσχοιο περιιδεῖν - 
τ) δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ψώρας ὁρῶν ἐμπεπλησμένον, 
παρατρέχεις ; καὶ οὐχ ἠγῇ ταῦτα µυρίων ἄξια εἶναι 
χεραυνῶν ; Διὰ τοῦτο πάντα ἄνω xol χάτω γέγονε, 
διὰ τὴν ἀπανθρωπίαν ταύτην, διὰ τὴν ῥᾳθυμίαν. 
Διὸ 65, πα ραχαλῶ, ταύτην ἐχδάλωμεν τὴν ὠμότητα" 
πρόσελθε Σχείνῳ τῷ συνοιχοῦντι τῇ παρθένῳ, xal 
εἰπὲ μιχρὸὺν ἐγχώμιον τοῦ ἀδελφοῦ, ἀπὸ τῶν ἄλλων 
ὧν ἔχει πλεονεχτημάτων αὐτὸ συντιθείς * καὶ ὥσπερ 
ὕδατι θερμῷ περιχλύφων τοῖς ἐἑπαίνοις, οὕτω χάλασον 
αὐτοῦ τὸν ὄγχον τοῦ τραύματος ταλάνισον xal σαυτὺν, 
χατηγόρησον τοῦ xowo) τῶν ἀνθ ρώπων ΥὙένους, 
δεῖδον ὅτι πάντες ἓν ἁμαρτήμασι τυγχάνοµεν, αἴτησον 
συγγνώµην, εἰπὼν, ὅτι µείζοσι σαυτοῦ πράγµασιν 
ἐπιχειρεῖς, ἁλλ᾽ ἡ ἀγάπη πάντα πείθει τολμᾶν. Εἶτα 
σνμθουλεύων, μὴ ἐπιτακτιχῶς, ἆλλ᾽ ἀδελφιχῶς τοῦτο 
ποίει καὶ τούτοις dot χαλάσας τὴν φλεγμονὴν, 
χαὶ παραμυθησάμενος τὴν ἀλγηδόνα τὴν £x τῆς τομῆς 
συµθαίνουσαν τοῦ μέλλοντος ἑλέγχου γενέσθαι, xal 
πολλάχις τῇ παραιτῄσει χρησάµενος, xai παραχα- 
λέσας μῆ ὀργισθηναι’ ὅταν αὐτὸν χαταδήσης τούτοις, 
τότε ἔπαγε τὴν πληγὴν, μήτε δεσμῶν τὸ πρᾶγμα, 
μήτε ἐχλύων. ἵνα µήτε ἐχεῖθεν ἀποπηδήσῃ, μήτε ἓν- 
τεῦθεν χαταφρονήσῃ. "Av τε γὰρ ph χαιρίαν δῷς, 
υὐδὲν εἰργάσω πλέον ἂν δὲ σφηυδρῶς πλήξης, ἆπο- 
σχιρτῆσα: ἑποίῆσας. Διὸ δη χαὶ μετὰ ταῦτα πάντα 
ἐλέγχειν µέλλων, ἀνάμιξον πάλιν ἑγχώμιον τοῖς 
ἑλέγχοις' χαὶ ἐπειδὴ αὐτὸ χαθ᾽ ἑαυτὸ τὸ Υιγνόµενον οὐ 
δύναται εἶναι ἐγχώμιον (οὐ γὰρ ἄξιον ἐἑπαίνου τὸ χόρη 
συγοιχεῖν παρθένφ), ἀπὸ τῆς γνώμης τοῦ συνοιχοῦν- 


989 
τος τοῦτο ἐργάξον, xal εἰπὲ, ὅτι Οἶδα μὲν ὅτι διὰ τὸν 
θεὸν σὺ ποιεῖς, καὶ τὴν ἑρημίαν καὶ τὸ ἁ προστάτεν- 
τον τῆς ἁθλίας ἐχείνης ἰδὼν χεῖρα ὥρεξας. Κἂν μὴ 
ταύτῃ ποιῇ τῇ γνώµῃ, σὺ οὕτω λέγε, xal μετὰ τοῦτο 
προστίθει xal ταῦτα, πάλιν παραιτήσει χρώµενος, 
xai λέγων, ὅτι Οὐκ ἐπιτάττων, ἀλλ᾽ ὑπομιμνήσκων 
ταῦτά φημι΄ διὰ τὸν θεὸν σὺ ποιεῖς, οἶδα xài ἀλλ᾽ 
ἴδωμεν μὴ τίκτηται ἐκ τούτου xaxbv ἕτερον. κἂν 
μὲν μηδὲν T, χάτεχε ἔνδον, χαὶ ἔχου τῆς χαλῆς ταύ- 
της σπουδῆς, ὁ χωλύων οὐδείς ἂν δὲ βλάδη τις iv- 
τεῦθεν γίνηται τοῦ χέρδους µείζων, φυλαξώμεθα, 
παραχαλῶ, uh σπεύδοντες µίαν ἀναπαῦσαι duyhv, 
µυρίας σχανδαλίσωµεν. Καὶ μὴ προαθῇς εὐθέως τὰ 
χείµενα τοῖς σκανδαλίζουσι χολαστήρια, ἀλλὰ τὴν αὐ- 
τοῦ προσλάµθανε µαρτυρίαν, λέγων’ Οὐ [414] χρείαν 
ἔχεις μαθεῖν ταῦτα παρ) ἐμοῦ, οἶδας καὶ αὐτὸς ὅτι 
ἑάν τις ἕνα τῶν μικρῶν τούτων σχανδαλίσῃ, πόση 
Ἠπείληται δίχη’ χαὶ οὕτως ἡδύνας τὸν λόγον, xal 
λεάνας τὴν ὀργὴν, ἐπιτίθει τὸ φάρµαχον τῆς διορθώ» 
σεως. El δὲ προφασἰζοιτο πάλιν τὴν ἑρημίαν αὐτῆς, 
μηδὲ οὕτως ἑλέγξης τὴν σχΏψιν, ἁλλ᾽ εἰπὲ πρὸς αὖ- 
τόν Μηδέν σε τούτων φοδείτω, ἀπολογίαν ἕδεις 
ἀρχοῦσαν, τὸ ἑτέρων σκάνδαλον᾽ οὐ γὰρ διὰ ῥᾳθυ- 
µίαν, ἀλλ ἐχείνων χηδόµενος, ταύτης ἀπέστης τῆς 
σπουδῆς. 


ε’' Καὶ τὰ μὲν τῆς συμθουλῆς ἔστω ἐν βραχεῖ ' οὐδὲ 
γὰρ δεῖται διδασκαλίας πολλῆς' τὰ δὲ τῆς συγγνώ- 
pne πάλιν πολλὰ xal ἑπάλληλα' χαὶ ἐπὶ τὴν ἁγάπην 
κατάφενγε συνεχῶς, συσχιάζων τὸ φορτιχὸν τῶν εἰ- 
ρηµένων, καὶ τὴν ἑξουσίαν αὐτῷ διδοὺς, xal λέγων, 
ὅτι Ἐγὼ μὲν ταῦτα παραινῶ καὶ σνμδουλεύω, τοῦ 
δὲ πεισθῆναι χύριος αὐτός * οὐδὲ γὰρ χαταναγχάζω 
καὶ βιάζοµαι, ἀλλὰ τῇ οἰχείᾷ σου τὸ πᾶν ἑἐπιτρέπω 
γνώµῃ. "Av οὕτω µεταχειρίζωµεν τὸν ἔλεγχον, δυνη- 
σόµεθα ῥᾳδίως «doc ἁμαρτάνοντας διορθοῦν ' ὡς ἅ γε 
νυν ποιοῦμεν, θηρίων μᾶλλόν ἐστι xal ἁλόγων, 7) àv- 
θρώπων. Ἂν γὰρ αἴσθωνταί τινες νῦν τοιαῦτά τινος 
ἁμαρτάνοντος, ἐχείνῳ μὲν οὐδὲν διαλέγονται, αὐτοὶ 
δὲ χαθάπερ Υραΐδια µεθύοντα φιθνρίζουσι μετ) ἀλλή- 
λων ᾿ xal οὐδαμοῦ τὸ, Elx5 φιλοῦ, εἰχῃ μὴ μισοῦ, 
ἐνταῦθα δοχεῖ χώραν ἔχειν αὑτοῖς, ἀλλ᾽ ὅταν μὲν xax- 
ηγορῆσαι ἐπιθυμῶσι, χαταφρονοῦσι τοῦ μὴ εἰκῆ 
µισείσθαι, μᾶλλον δὲ xal τοῦ χολάζεσθαι (οὐδὲ γὰρ 
μῖσος ἐντεῦθεν µόνον, ἀλλὰ xal χόλασις τίχτεται) * 
ὅταν δὲ διορθώσεως δέῃ, τοῦτό τε αὐτὸ xai µυρίας 
ἑτέρας προφέρουσι προφάσεις. Ταῦτα γὰρ τότε àv- 
νοεῖν. ἐχρῆν, ὅταν χαχηγορῇῆς, ὅταν διαθάλλῃς, τὸ, 
Εἰχῆ μὴ μισοῦ, χαὶ τὸ, Οὐδὲν ἀνύω, xal τὸ, Οὐδέν 
pot µέλει. Nov δὲ, τότε μὲν πολυπραγμονεῖς σφοδρῶς 
xa περιέργως, xal µίσους χαταφρονεῖς xat µυρίων 
xaxqv* ὅταν δὲ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ ἁδελφοῦ 
φροντίνειν δέῃ. τότε xai ἀπράγμων xal ἀνεπαχθής 
τις εἶναι βούλει΄ χαίτοι ἀπὸ μὲν χαχηγορίας xai τὸ 
πρὸς ἀνθρώπους καὶ τὸ πρὸς τὸν Θεὸν γίνεται μῖσος, 
xat οὐ σφόδρα σοι τοῦτο µέλει " ἀπὸ δὲ τῆς xav' ἰδίαν 
συμθουλῆς χαὶ τῶν τοιούτων ἑλέγχων χαὶ πρὸς τοῦ- 
τον xai πρὸς τὸν θεὸν ἔσται σοι φιλία. "Av. δὲ xal 
αὐτὸς μισῇ, ὁ θεὺς μένει διὰ τοῦτο μᾶλλον φιλῶν ' 


981 


μᾶλλον δὲ οὐδὲ οὕτω µισήσει, ὡς ἠνίχα ἑἐμίσει xax- 
ηγοροῦντα: ἀλλὰ τότε μὲν ὡς ἐχθρὸν χαὶ πολέμιον 
ἀποστραφήσεται, vov δὲ πατρὸς ἠγήσεται παντὸς 
αἰδεσιμώτερον. Kàv φανερῶς δυσχεραίνῃη, χατὰ vouy 
καὶ ἰδίᾳ πολλὰς εἴσεταί σοι τὰς χάριτας. 

€^. Ἰαῦτα οὖν ἐννοοῦντες, ἐπιμελώμεθα τῶν µε- 
λῶν τῶν ἡμετέρων, xa μὴ κατ’ ἀλλήλων τὴν γλῶτταν 
ἀχονῶμεν, μηδὲ λαλῶμεν ῥήματα χαταποντισμοῦ, 
τὴν δόξαν τοῦ πλησίον ὑπορύττοντες, xaX χαθάπερ kv 
[415] πολέμῳ xat µάχῃ βάλλοντες xot βαλλόμενοι. Τί 
γὰρ ὄφελος νηστείας fj ἀγρυπνίας λοιπὸν, ὅταν γλῶττα 
µεθύῃ, xal χυνείων χρεῶν ἀκαθαρτοτέραν σιτῆτα- 
εράπεζαν, αἱμοθόρος γενοµένη, xaX προχέουσα βόρ- 
6ορον, xal ἁμάρας ὀχετὸν τὸ στόµα ποιῇ, μᾶλλον δὲ 
xaX πολὺ ταύτης βδελυρώτερον; Τὸ μὲν γὰρ ἐχεῖθεν 
προϊὸν, σῶμα ἑἐμόλυνε. τὸ δὲ ἑντεῦθεν, duyhv πολ- 
λάχις ἀπέπνιξε. Ταῦτα οὐ τῶν χακῶς ἁχουόντων µά- 
την χηδόµενος λέγω (ἐχεῖνοι γὰρ καὶ στεφάνων el- 
οἷν ἄξιο, ὅταν φέρωσι γενναίως τὰ λεγόμενα), 
ἀλλ ὑμῶν τῶν λεγόντων. Τὸν μὲν γὰρ κακῶς 
ἀκούοντα µάτην µαχαρίζουσιν αἱ Γραφαὶ, τὸν δὲ χα- 
xi λέγοντα ἐχθάλλουσι τῶν ἱερῶν μυστηρίων, 
μᾶλλον δὲ καὶ αὐτῶν τῶν περιδόλων. Tor γὰρ xa- 
taAaloUrta, qnot, «Ίάθρα τοῦ xJAmciorv αὐτοῦ, 
τοῦτον ἐξεδίωκον ' καὶ τῆς τῶν ἱερῶν δὲ βίδλων 
«by τοιοῦτον ἀνάξιον εἶναί φησιν ἀναγνώσεως. "Iva 
tí γὰρ, Φησὶν, ἑκδιηγῇ σὺ τὰ δικαιώματά µου, 
xal ἀναἰαμδάνεις τὴν διαθήκη» µου διὰ στόµα- 
εός σου; εἴτα τὴν αἰτίαν τιθείς φησι: Καθήμενος 
κατὰ τοῦ ἁἃδελφοῦ σου xar&Ad e.c. Καὶ ἐνταῦθα 
μὲν οὗ διώρισεν, εἴτε ἀληθῆ, εἴτε ψευδΏ ' ἀλλαχοῦ δὲ 
καὶ τοῦτο ἀπηγόρευσε, δειχνὺς ὅτι κἂν ἀληθῆ λέγης, 
οὐ cot ταῦτα ῥητέα. Mi) κρίνετε γὰρ, φησὶν, Tra. μὴ 
αριθητε ΄ ἐπεὶ xal ὃ τὸν τελώνην χαχηγορῶν κατ- 
εδιχάζετο, χαΐτοι γε ἀληθῃ χατηγορῶν ἑἐχείνου. Τί 
οὖν, ἂν ᾗ τις θρασὺς καὶ μιαρὸς, φησὶν, οὐ διορθω- 
τέον αὐτὸν, οὐδὲ ἑλεγκτέον ἡμῖν; Ἐλεγχτέον xal 
διορθωτέον, οὕτω δὲ ὡς ἔμπροσθεν εἶπον, ἐὰν δὲ 
ὀνειδίξων τοῦτο ποιῇς, ὃρα μὴ τὸν Φαρισαῖον ἐχεῖνον 
µιμούμενος, τὰ ἐκείνου πάθῃς. Οὐδὲν γὰρ ἐντεῦθεν 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠύΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


. Ὕΐνεται χέρδος, οὐ oot τῷ λέγοντι, οὖχ ἑχείνφ τῷ 


ἀχούοντι οὕτω χατηγορουµάφ’ ἀλλ’ ὁ μὲν άναισχυν- 
τότερος γίνεται (ἕως μὲν γὰρ λανθάνει, xal αἰδεῖσθαε 
οἶδεν * ἐπειδὰν δὲ γένηται δηλος xal χαταφανὴς, xat 
τὸν ἐντεῦθεν ἐχθάλλει χαλινόν) * 6 δὲ ἀχούων, πάλιν 
µειζόνως βλαθήσεται. "Av τε γὰρ χατορθώµατα συν- 
ἰδῃ ἑαυτῷ, φυσᾶται ταῖς ἑτέρου κατηγορίαις ὀγχού- 
µενος * ἄν τε ἁμαρτήματα, προθυµότερος εἰς πονη- 
plav χαθἰσταται. Αὐτός τε ὁ λέγων πάλιν καὶ παρὰ 
τῷ ἀχούοντι πονηρὰν λήψεται δόξαν, xat τὸν θεὸν 
µειζόνως xa0' ἑαυτοῦ παροξυνεῖ. Διὸ, παραχαλῶ, 
πᾶν ὀυσῶδες ἀκθάλωμεν ῥῆμα ’ e τι ἀγαθὸν πρὸς 
οἰχοδομὴν, τοῦτο Aéytopev. 'AXÀ' ἀμύναδθαι ἐχεῖνον 
ἐπιθυμεῖς; Τί οὖν ἀντ ἐχείνου σαυτὸν ἁμύνῃ; Ὁ 
γὰρ τοὺς λελυπηχότας ἀμύνασθαι σπουδάζων, οὔ- 
τως ὡς ὁ Παῦλος ἀμύνασθαι ἐγέλευσεν, ἀμύνου * Ἐὰγ 
πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, γώμιζε αὐτόν" ἑὰν' Oud, πό- 
tig αὐτόν. Ἐὰν δὲ τοῦτο μὲν μὴ ποιῇς, ἔπιδου- 
λεύῃς δὲ µόνον, κατὰ σεαυτοῦ τὸ ξίφος ὠθεῖς. Διόπερ 
ἂν χαχῶς ἐχεῖνος λέΥῃ, ἑγχωμίοις αὐτὸν ἀμείδου xal 
ἐπαίνοις. οὕτω γὰρ χἀχεῖνον ἀμύνασθαι δυνἠσῃ, xai 
σαυτὸν ἁπαλλάξεις πονηρᾶς ὑποψίας. 'O μὲν γὰρ 
ἐπὶ τῷ [M46] καχῶς ἀκούειν ἀλγῶν, ἀπὸ συνειδότος 
δοχεῖ τοῦτο πάσχειν πονηροῦ 'ὁ δὲ χαταγελῶν τῶν 
λεγομένων, μέγιστον ἐχφέρει τεχµήριον τοῦ μηδὲν 
ἑαυτῷ συνειδέναι πονηρὀν. Ἐπεὶ οὖν οὔτε τὸν 
ἀχούοντα, οὔτε ἑαυτὸν, οὔτε τὸν διαθαλλόµενον ὦφε- 
λεῖς, xal κατὰ σαντοῦ τὸ ξίφος ὠθεῖς, xXv ἐντεῦθεν 
γενοῦ σωφρονέστερος. Ἐχρὴν μὲν yàp ἀπὸ τῆς ῥα- 
σιλείας τῶν οὐρανῶν xal τῶν τῷ θεῷ δοχούντων mel- 
θεσθαι ' ἐπειδὴ δὲ παχύτερον διάχεισαι, xal ὥσπερ 
θηρίον δάχνεις, κἂν ἐντεῦθεν παιδεύθητε, ἵνα τοῖς 
λόγοις τούτοις σωφρονισθεὶς, δννηθῷς ἀπὸ τῶν τῷ 
Θεῷ δοχούντων µόνον ῥυθμίζεσθαι, xal Υενόμενος 
παντὸς πάθους ἀνώτερος ἀπιτύχοις τῶν οὐρανίων 
ἀγαθῶν * ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι 
καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ οὗ τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, xp&- 
τος, ttp, νῦν xal el, xal εἰς τοὺς ᾳἰῶνας τᾶν 
αἰώνων. ᾽Αμήν. 


TOY EN ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ HMON 


IOANNOY 
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 


ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ 


ΥΠΟΜΝΗΜΑ EIX ΤΗΝ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ AEYTEPAN EIIIZTOAHN. 


ΟΜΙΛΙΑ Δ’. 


Παῦ.Ίος ἁπόστο.ος 'Incov Χριστοῦ διὰ [417] 6ε- 
«ἑήματος θεοῦ, καὶ Τιμόθεος à dósAgóc, τῃ 'Ex- 
χ.Ἰησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ &v Κορίνθῳ, σὺν τοῖς 
ἁγίοις πᾶσι τοῖς οὖσιν ἐν ÓAg τῇ Ἀχαϊᾳ * xá- 
ptc ὑμῖν καὶ εἰρήγη ἀπὸ θεοῦ. Πατρὸς καὶ Kv- 
piov Ιησοῦ Ἀριστοῦ. Εὐλογητὸς ὁ θεὺς xal 
Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Ha- 
τὴρ τῶν οἰκτιρμῶν, καὶ Θεὸς πάσης παρακ.ή- 


σεως, ὁ παρακαλῶν ἡμᾶς ἐν πάσῃ τῇ 0.11ψει 

ov, elc τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς 

ἐν πάσῃ θ.1ἱψει, διὰ τῆς παρακ1ήσεως, Tic πα- 
paxaAovyus0a αὐτοὶ ὑπὸ του θεου. 

à. "Άξιον ζητῆσαι πρότερον, τίνος ἔνεχεν δευτέραν 

προστίθησιν Ἐπιστολὴν τῇ προτέρᾳ, xai τί δήποτε 

οὕτως ἄρχετα: ἀπὺ τῶν οἰλτιρμῶν τοῦ θεοῦ xal τῆς 


seorsum apud se magnas tibi habebit gratias. 
6. Hxc ergo cogitantes, curam geramus nostrorem 
membrorum , neque linguam alter in alterum acua- 
mus, neque verba loquamur qux demergsnt et ob- 
ruant, proximi bonam famam subvertentes, et. non 
secus atque in bello et pugna sauciantes οἱ sauciati. 
Quid enim jam prodest jejunium aut vigilia, quando 
ebria fuerit lingua, et canis carnibus immundiorem 
mensam comedit, ut qu:e sanguivora effecta sit, et 
coenum effundat et cloace canalem os faciat; imo 
vero eo longe impurius et magis abominandum ? Nam 
quod illine quidem procedit, corpus polluit : quod 
hine autem, προ suffocat animam. Hic dico, non 
eorum qui male audiunt, temere curam gerens ; nam 
illi quoque digni sunt coronis, cum qu: dicuntur 
ferunt fortiter; sed vestrum qui dicitis. Nam eum 
quidem, qui temere et sine causa male audit, beatum 
pronüntiant Seripturz ; eum autem, qui male dicit, 
a sanctis expellunt mysteriis, imo ab ipso ambitu 
ecclesie : Ewm, inquit, qui clanculum detrahit de suo 
proximo, persequebar (Psal. 100. 5) ; quinetiam eum di- 
cit indignum lectione sacrarum literarum. Cur, inquit, 
Iu enarras justificationes meaa, et assumis testamentum 
smeum per os (uum. (Psal. 49. 16)? Deinde causam 
afferens, dicit : Sedens contra fratrem tuum loqueba- 
ris. Et hic quidem non distinxit, sintne vera an falsa ; 
alibj autem hoc quoque prohibuit, ostendens quod 
etiamsi vera dicas, ea non sunt a te dicenda. Nolite 
judicare, inquit, ut non judicemini (Matth. 7. 1). Nam 
et qui publicanum maledictis insectabatur, est con- 
demnatus, etsi vere illum accusabat. Quid verosi sit, 
inquit, quispiam audax et exsecrandus, non est ipse a 
nobis corrigendus et arguendus? Arguendus sane 
est et corrigendus, sed ita ut prius dixi: sin autem 
hoc facis ei exprobrans, vide ne, dum Phariseum 
illum imitaris, id tibi quod illi accidat. Nihil enim 
hinc redit lucri, non ad te qui dicis, non ad illum qui 


IN EPIST. Π. AD COR. HOMIL. 1. 


audit sic accusatus : sed ille quidem evadit impoaden- 
tior. Nam quamdiu quidem latet, scit erubescere : 
postquam autem evaserit manifestus, id quod inde 
habebat frenum expellit: qui autem audit , rursos 
magis lzedetur. Nam sive rerum recte a se gestarum 
fuerit sibi conscius, inflatur, alterius tumens aceusa - 
tionibus ; sive peccatorum, fit promptior et alacrior 
ad vitium. Et ipse rursus qui dicit, apud eum qui au- 
dit in mala erit existimatione, et Deum in se magis 
irritabit. Quamobrem rogo omne verbum obscoenum 
et feetidum ejiciamus ; sí quid bonum ad :zdifleatio- 
nem, hoc dicamus. Αἱ cupis illum ulcisci? Cur ergo 
te pro illo uleisceris ? Nam qui studes ulcisci eos qui 
tibi fuerunt molesti, ita ulciscere ut Paulus jussit 
ulcisci. Si esurit inimicus tuus, ciba illum ; si sitit, 
da illi potum (Rom. 12. 20). Si autem hoc quidem 
non facis, solum autem insidiaris, in teipsum ensem 
stringis. Quamobrem si ille maledicat, orna eum lan- 
dibus et. encomiis. Sic euim et illum poteris ulcíi- 
sci, et teipsum liberabis a mala suspicione. Nam 
qui dolet eo quod male audiat, hoc videtur pati ex 
mala conscientia; qui autem irridet ea qu: dicen- 
tur, maximum profert indicium, quod nullius rei 
male sibi sit conscius. Cum ergo nec audienti, nee 
tibi, nec ei qui accusatur prosis, et in te ip-um strin- 
gas gladium, vel ex hoc ipso evade moderatior. Nam 
oportebat quidem persuaderi ex regno czlorum, et 
iis (αυ Deo videntur ac placent : sed quoniam es 
crassius affectus, et mordes tamquam fera, vel hine 
erudiaris et castigeris; ut his verbis modestior effe- 
ctus, ex his solis, que Deo videntur ac placent, pos- 
sis componi ac concinnari, ut cuim omni animi per- 
turbatione superior evaseris, cxlestia bona conse- 
quaris : qux: detur nobis omnibus consequi, gratia et 
benignitate Domini nostri Jesu Christi, cum quo 
Patri cum sancto Spiritu sit gloria, imperium, lionor, 
nunc et semper, et in szecnla saeculorum. Amen. 





SANCTI PATRIS NOSTRI 





JOANNIS CHRYSOSTOMI, 


ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI, 
IN SECUNDAM AD CORINTHIOS EPISTOLAM COMMENTARIUS (4, 


HOMILIA I. 





Car. 4. v. 1. Paulus apostolus Jesu Christi per volun- 
tatem Dei, et Timotheus frater , Ecclesim Dei qua est 
Corinthi, cum omnibus sanctis, qui sunt in universa 
Achaia : 3. gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino 
nostro Jesu Christo. 5. Benedictus Deus et Pater Do- 

mini nostri Jesu Christi , Pater misericordiarum , et 
Deus totius consolationis, 4. qui consolatur nos in 
omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari 
eos, qui in omni pressura sunt, per consolationem 
qua ipsi consolamur a Deo. 


(4) Collatus cum Codice Ccisliniano Χ szeculi num. 95 
οἱ olum. 71. 





4. Cur secundam ad Corinthios epistolam Paulus scri- 
pserit, — Prius quzrere convenit, cur secundam epi- 
stolam priori adjungat, et quare a Dei miserationi- 
bus atque a consolatione initium ducat. Cur ergo 
secundam adjecit? Cum in priori epistola dixisset, 
Veniam ad vos, et cognoscam, non sermonem eorum 
qui inflati sunt, sed virtutem (1. Cor. 4. 19) ; et ad cal- 
cem rursus hoc ipsum suavioribus verbis pollicitus 
fuisset, Veniamenim, inquit, ad vos, postquam Mace- 
doniam pertransiero ; Macedoniam enim  pertransibo , 
atque apud vos fortasse manebo, aut. etiam. hiemabo 
(1. Cor. 16. 5) : multum temporis intercesserat, nec 


$85 
tamen ad eos se contulerat ; quin potius, cum pra- 
stitutum tempus jam effluxisset, adhuc tamen  cuuc- 
tibatur ac. moras trahebat; quod seilicet. Spiritus 


cum in aliis longe magis necessariis negotiis retine-. 


ret. Hac de causa secundam epistolam scribere ne- 
cesse liabuit, non necesse habiturus , si minus tarde 
venisset. Nec vero hoc dumtaxat nomine, sed ob id 
etiam , quod ex superiore epistola meliores redditi 
fuerant. Nam fornicatorem eum , quem prius favore 
complectebantur, et ob quem insolenter se efferebant, 
absciderant ac prorsus ejeceraut. ld quod hís verbis 
iudicavit * Si quis autem contrislavil, non me coutri- 
slavit, sed ex parle , ut non onerem omnes vos (2. Cor. 
9. 5). Sufficit ei, qui ejusmodi est, objurgatio ea quae 
fita pluribus. Ac rursum sermonis progressu idem 
innuit, cum ait : Ecce enim hoc ipsum, quod secundum 
Deum contristati esiis, quantam in vobis sollicitudinem 
effecit ; imo excusationem , imo indignationem, imo ti- 
suorem, imo desiderium, imo &mulationem , imo vindi- 
etam. In omnibus exhibuistis vos incontaminalos esse in 
negotio (2. Cor. 7. 11). Quin pecuniam eam, quam 
imperaverat, sumino studio collegerant : unde etiam 
dicebat, Scio enim alacritatem vestram, de qua glorior 
apud Macedones : quoniam Achaia parata est ab anno 
.auperiori (9. Cor. 9. 2). Huc accedit quod Titum, 
quem ipse miserat, maxima cum benevolentia suece- 
perant. ld quod etiam ostendebat , cum rursus dice- 
vel : Viscera ejus abundantius sumi. in. vobis, remini- 
entis omnium vestrum obedientiam , quomodo cum ti- 
more et tremore eum suscepistis ( 3. Cor. 1. 15 ). His 
Oowinibus causis adductus, secundam epistolam scribit. 
Etenim par erat, ut quemadmodum illos, cum pecca- 
rent, objurgabat ; sic etiam eosdem ad meliorem 
mentem reversos comprobaret ac laudibus afficeret. 
Ac proinde nec acrem se ac vehementem per totam 
epistolam przbet, sed in paucis dumtaxat sub ipsius 
fiuem partibus. Nam et apud eos Judzi quidarb erant, 
- qui magnifice de se sentirent, ac Paulum ut arrogan- 
tem nulliusque pretii hoininem criminarentur : ideo- 
que dicebant, Epistola quidem graves, praesentia autem 
corporis infirma, ei sermo contemptibilis (2. Cor.10.10). 
Quorum verborum hzc erat sententia ;: Cum adest 
ille, nullius pretii esse videtur ; hoc enim in his ver- 
bis significatur, Presentia corporis infirma : cum au- 
tem abscessit , per literas magnopere se jactat ; baec 
euim horum verborum significatio est, Epistole gra- 
ses. lino ut honorem sibi conciliarent, se nihil accipere 
Simulabant. Quod etiam ipsum innuebat, cum dice- 
το: Ut in quo gloriantur, inveniantur sicut et nos 
(2. Cor. 11. 12). Ac praterea, quoniam dicendi fa- 
culiate pollebant ibi, eo nomine animos majorem in 
modum attollebant. Idcirco ipse sese imperitum ap- 
pellat , ut ostendat id sibi minime pudori esse , nec 
rem magni esse pretii ; imo nullius momenti. Quo- 
niam igitur verisimile erat quosdam eorum oratione 
A recta sententia deduci , idcirco cum prius ipsos ob 
Id, quod recte fecerant, laudibus extulisset ; ac rur- 
sus illorum arrogantiam ob Judaicas ceremonias , 
quas intempestive jam observare studebant, retudis- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANT':NOP. 


284 


set : tum denique hoc eos nomine nonnilil objurgat. 
Atque hujusmodi, ut summatim ac velut obiter dicain, 
epistol: argumentum miüi esse videtur. Sequitur 
jam ut epistolz initium auiugamus, dicamusque, cur 
post salutationem , quam pro suo more adhibebat, 
sic α Dei miserationibus exorsus sit. Prius tamen 
principium ipsum explicare opus est, ac qusrere, 
quare Timotheum hoc loco sibi copularit. Paulus 
enim, inquit, apostolus Jesu Christi per voluntatem 
Dei, et Timotheus frater. Etnim in priore epistola se 
illum esse missurum pollicebatur et hortabatur his 
verbis : Si autem venerit Timotheus, videte ut sine metu 
sit apud νου (1. Cor. 16. 10) : cur ergo eum hoc loco 
in prooemio secum coujungit ? Cum, ut magister pro- 
miserat, ad eos se contulisset (Misi enim, inquit , ad 
vos Timotheum, qui vos commonefacict vias meas , qu 
sunt in Christo [1. Cor. 4.17] ), atque ubi omnia rectius 
constituisset , ad Paulum se receperat. Etenim cum 
eum mitteret, dicebat, Deducite eum in pace, ut veniat 
«d me : exspeclo enim eum cum fratribus (3.Cor. 16.11). 

2. Posteaquam igitur ad magistrum se recepisset , 
ac reslitutis correctisque uua cum eo Asix negotiis 
(Manebo euim, inquit, Ephesi usque ad Pentecosten 
[1. Cor. 16. 8]), rursus in Macedoniam transivisset : 
jam non immerito eum ut presentem sibi copulat. 
Etenim tunc ex Asia, nunc autem e Macedonia scri- 
bit. Ipsum porro sibi conjuuxit, tum ut eum honora- 
biliorem redderet, tum ut ingentis humilitatis suae 
specimen exhiberet. Erat enim ille inferior ipso ; sed 
caritas omnia connectit. Eoque etiam fit, ut illum 
ubique sibi exzquet, nunc ita loquens, Tamquam 
patri filius, mihi inservivit (Philipp. 2. 292) : nunc rur- 
sus, Opus enim Domini operatur, sicut et ego (4. Cor. 
16. 10) : ac denique hoc loco fratrem quoque eum 
appellat : nimirum ut omnibus modis ei apud Corin- 
thios venerationem comparet. Nam eo , ut jam dixi , 
perrexerat, suzeque virtutis documentum praebuerat. 
Ecclesie Dei qua est. Corinthi. Rursus eos Ecclesiam 
vocat, ut omnes in unum conciliet ac devinciat. Ne- 
que enim Eeclesia una esse queat, divulsis iis, atque 
inter se dissidentibus, qui in ea sunt. Cum sanctis 
omnibus qui sunt in universa Achaia. Eadem opera et 
Corinthiios honore afficit, duin per eam quam ad eos 
scribit epistolam omnes consalutat, el universam na- 
tionem inter se conciliat. Sanctos autem eos vocat, 
ut ostendat ab hac appellatione alienum esse , quis- 
quia impuris est moribus. Et cur ad metropolim 
seribens, omnibus per eam scribit, cum id ubique 
minime faciat? Siquidem cum ad Thessalonicenses 
literas daret, non ad Macedones quoque scribebat ; 
nec item Ephesiis scribens, universam Asiam una 
complexus est; nec denique Epistola ad Romanos 
iis etiam, qui in ltalia versabantur, missa est. Hic 
autem hoc facit, atque item in Epistola ad Galatas. 
Neque enim illic uni dumtaxat, aut duabus, aut tri- 
bus civitatibus, sed iis qui passim dispersi erant 
scribit, his verbis utens : Paulus apostolus, non ab 
hominibus nec per hominem, sed per Jesum Christum εἰ 
Deum Patrem, qui suscitavit eum ex mortuis, el qui me- 


555 


παρακλῄσεως. Τίνος οὖν ἕνεχεν δευτἐραν προστίθη- 
σιν; Εἰπὼν £v τῇ προτέρᾳ Ἐπιστολῇ, ὅτι Ε.ῑεύσο- 
μαι αρὸς ὑμᾶς, καὶ γγώσομαι, οὐ τὸν .«Ἰόγον εῶν 
Χεφυσιωμέγων, ἀν.1ὰ τὴν δύναμιν, xal πρὸς τῷ 
τέλει πάλιν προσηνέστερον αὐτὸ τοῦτο ὑποσχόμενος * 
Ἐ.1εύσομαι γὰρ, φησὶ, πρὸς ὑμᾶς, ὅταν Μακεδο- 
γίαν 06144400 * Μακεδογίαν γὰρ διέρχοµαι * πρὸς 
ὑμᾶς δὲ τυχὸν παραμενῶ, ἡ xal παραχειµάσω * 
πολλοῦ μεταξὺ Ὑενομένου χρόνου οὗ παρεγένετο, 
ἀλλά xai τῆς προθεσμίας παρελθούσης, ἔμελλεν ἔτι 
xai ἐθράδννε, τοῦ Πνεύματος αὐτὸν χατέχοντος iv 
ἑτέροις πολλῷ τούτων ἀναγχαιοτέροις. Διὰ τοῦτο 
ἐπιστολῆς ἐδεήθη δευτέρας, οὐκ ἂν δεηθεὶς, εἰ παρὰ 
μιχρὸν ὑστέρησεν. Οὐ διὰ τοῦτο δὲ µόνον, ἀλλ’ ὅτι 
xai βελτίους σαν ἀπὸ [418] τῆς προτέρας Υεγενη- 
µένοι. Καὶ γὰρ τὸν πεπορνευχότα, ὃν πρότερον συν- 
εχρότουν, xal ἐφ) ᾧ µέγα ἑφρόνουν, τοῦτον ἐξέχοψαν 
xaX ἀφώρισαν παντελῶς. Καὶ τοῦτο ἑδήλωσεν εἰπών * 
El δέ τις «ελύπηκεν, οὐκ ἐμὲ AsAUaqxev, dJ4Jà 
ἀπὸ µέρους, ἵνα μὴ ἐπιδαρῶ πάντας ὑμᾶς. 'Ixa- 
vy τῷ τοιούτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πλειόνων. 
Καὶ προϊὼν πάλιν τὸ αὐτὸ αἰνίττεται λέγων "Idoo 
γὰρ τὸ κατὰ θεὸν «νπηθῆήναι ὑμᾶς, πόσην xat- 
eiprácato ἐν ὑμῖν σπουδήν * àAAà ἀπο.ογίαν, 
dA4à ἀγανάκτησιν, ἀά.λὰ φόδον, ἁ.ὶ.1ὰ ἐπιπόθη- 
ccr, ἀλλὰ ζη.1ον, ἆ.1.1ὰ ἑχδίχησιν. Ἐν παντὶ evy- 
εστήσατε ἑαυτοὺς ἀγγοὺς εἶναι ἐγ τῷ πράγµαει. 
Καὶ τὴν εὐλογίαν δὲ, ἣν ἐχέλευσε, μετὰ πηλλῆς συν- 
ἠγαγον τῆς σπουδῆς * διὸ xa ἔλεγεν' Οἶδα γὰρ τὴν 
προθυµίαν ὑμῶν, ἣν ὑπὲρ ὑμῶν κανχῶμαι Maxs- 
δόσιν, ὅτι Αχαϊα παρεσχεύασται ἀποπέρυσι. Καὶ 
τὸν Τίέτον α, ὃν ἔπεμφε, μετὰ πάσης ἑδέξαντο τῆς 
εὐνοίας. Καὶ τοῦτο αὐτὸ δειχνὺς πάλιν ἔλεγεν , ὅτι 
Τὰ σα.1ἀγχγα αὐτοῦ περισσοτέρως ἐσεὶν εἰς 
ὑμᾶς, ἀναμιμγησκομένου τὴν πάντων ὑμῶν ὑπ- 
axoiv, ὥστε ὃ μετὰ φόδου xal τρόμου ἐδέξασθε 
αὐτόν. Διὰ ταῦτα πάντα γράφει τὴν δευτέραν Ἐπι- 
στολήν. Καὶ γὰρ ἐχρῆν, ὥσπερ ἠνίχα ἡμάρτανον ἐν- 
εχάλει, οὕτω διορθωθέντας ἀποδέξασθαι καὶ ἑπαινέ - 
σαι, Διόπερ οὐδὲ χαταφοριχωτέρα ἑἐστὶ πᾶσα ἡ Ἐπι- 
στολὴ, ἁλλ᾽ ὀλίγα τοῦ τέλους αὐτῆς µέρη. Καὶ γὰρ 
ἦσαν xai παρ αὐτοῖς ἐξ Ἰουδαίων µέγα φρονοῦντες, 
χαὶ Παῦλον διαθάλλοντες ὡς ἁλαζόνα xai οὐδενὺς 


ἄξιον λόγου  διὸ χαὶ ἔλεγον' Al μὲν ἐπιστο.αὶ βα- 


ρεῖαι, ἡ δὲ παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενὴς, xal 
ὁ .Ίόγος ἐξουθεγημένος. Ὁ δὲ ἔλεγον τοῦτο ἣν * 
Ὅταν μὲν παρῇ, φησὶν, οὐδενὸς ἄξιος φαίνεται’ τοῦτο 
γάρ ἔστιν, Ἡ παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενής * 
ἀπελθὼν δὲ χοµπάζει μεγάλα, δι ὧν ἐπιστέλλει * τὸ 
γὰρ, Al ἐπιστο.]αὶ βαρεῖαι, τοῦτο σηµαίνει. Καὶ 
ἵνα δόξωσι τὰ χαθ) ἑαυτοὺς σεμνοποιεῖν, ὑπεχρίνοντο 
μὴ λαμθάνειν. "Onsp οὖν xal αὐτὸ αἰνιττόμενος 
ἔλεγεν * Ίνα ἐν ᾧ καυχῶνται, εὐρεθῶσι καθὼς καὶ 
ἡμεῖς. Μετὰ δὲ τούτων xai τὴν ἀπὸ τοῦ λόγου δύνα- 
µιν ἔχοντες αὐτόθι, σφόδρα ἐπῄροντο. Διὸ καὶ ἰδιώτην 
ἑαυτὸν χαλεῖ, δειχνὺς ὅτι οὐχ αἰσχύνεται τούτῳ, οὐδὲ 
µέγα τι χτῆμα, τοὐναντίον μὲν οὖν ἡγεῖται. Ἐπεὶ 
οὖν εἰχὸς ἣν τινας ὑπὸ τούτων παραπείθεσθαι, πρό- 


α Ms. A et marg. Savil., Τίτον. Editi, male, Τιμόθεον. 
b Sic ms. Editi, cum Bibl., ὡς. 


IN EPIST. Il AD COR. HOMIL. 1I. 


534 


τερον αὐτοὺς ἑγχωμιάσας ὑπὲρ ὧν χατώρθωσαν, καὶ 
τὴν ἀπόνοιαν ἑχείνων τὴν ἐπὶ τοῖς Ἰουδαϊχοῖς xata» 
6αλὼν, ἐπειδὴ παρὰ χαιρὸν αὐτὰ τηρεῖν ἐφιλονεί- 
χουν, τότε συµµέτρως xai τὴν ὑπὲρ τούτων ποιεἴται 
ἐπίπληξιν. Ἡ μὲν οὖν ὑπόθεσις τῆς Ἐπιστολῆς, ὡς 
ἄν τις ἓν χεφαλαίῳ xal παρατρέχων εἶποι, αὕτη uet 
εἶναι δοχεῖ. Ast δὲ αὐτοῦ τοῦ προοιµίου τῆς Ἐπιστολῆς 
[419] ἄφασθαι λοιπὸν, xat μετὰ τὴν εἰωθυῖαν αὐτοῦ 
πρόσρησιν εἰπεῖν, τίνος ἕνεχεν οὕτως Ἡρξατο ἀπὸ 
τῶν οἰχτιρμῶν τοῦ θεοῦ. Τέως μέντοι αὐτὴν τὴν 
ἀρχὴν ἀναγχαῖον εἰπεῖν, xaX ζητῆσαι πῶς τὸν Τιμό- 
θεον ἐνταῦθα ἑαυτῷ συντάττει. ΠαῦἽος Υὰρ, φησὶν, 
dxóctoJoc Ἰησοῦ Χριστοῦ διὰ θ8.1ήµατος θεοῦ, 
καὶ Τιμόθεος ὁ ἁδελφός. Καὶ γὰρ ἓν τῇ προτέρᾳ 
Ἐπιστολῇ ἐπηγγέλλετο αὐτὸν πέµπειν, xat παρήγ- 
γελλε λέγων ' Ἐὰν δὲ ἔ16ῃ Τιμόθεος, β.1έπετε Ira 
ἀφόδόως * γένηται πρὸς ὑμᾶς ' πῶς οὖν ἐνταῦθα 
αὐτὸν ἑαυτῷ ἐν τῷ προοιµίῳ σνντάττει; Παραγενό- . 
µενος χατὰ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ διδασκάλου (Ἔπεμφα 
γὰρ ὑμῖν Τιµόθεον, φησὶν, ὃς ὑμᾶς ἀν αμνήσει τὰς 
όδούς µου τὰς ἐν Χριστῷ), xat διορθώσας ἅπαντα, 
ἐπανῆλθε. Καὶ yàp πέµπων αὐτὸν ἔλεγε' Προπέμ- 
vate αὐτὸν ἐν εἰρήνη, ἵνα Σ16ῃ zpóc µε ἐκδέ- 


χοµαι γὰρ αὐτὸν μετὰ τῶν dósApor. 


B. Ἐπεὶ οὖν ἀπέλαδε τὸν διδάσχαλον, xai τὰ kv 
Ἀσίᾳ διορθώσας μετ) αὐτοῦ ( Ἐπιμενῶ γὰρ, φηαὶν, 
ἐν 'EgécQ ἕως τῆς Πεγτηκοστῆς), πάλιν εἰς Ma- 
χεδονίαν διέδη, εἰχότως αὐτὸν bre παρόντα ἑαντῷ 
συντάττει λοιπόν. Καὶ γὰρ τότε μὲν ἐξ Ασίας, νῦν 
δὲ ἀπὸ Μαχεδονίας ἐπιστέλλει. Συνέταξε δὲ αὐτὸν, 
ἐχεῖνόν τε σεµνότερον ταύτῃ ποιῶν, xal τὴν πολλὴν 
ἑαυτοῦ ταπεινοφροσύνην ἑνδειχνύμενος, xol γὰρ 
χαταδεέστερος αὐτοῦ ἣν, ἀλλ ἡ ἀγάπη πάντα αυν- 
ἀγει. Διὸ καὶ πανταχοῦ αὐτὸν ἑαυτῷ ἐξισάζει, νῦν μὲν 
λέγων, Ὡς πατρὶ téxvor, σὺν ἐμοὶ ἐδούλευσε" 
νῦν δὲ, Τὸ γὰρ ἔργον Κυρίου ἑργάξεται, ὡς κἁγώ" 
ἐνταῦθα δὲ χαὶ ἁἀδελφὸν χαλεῖ, διὰ πάντων αἰδέσιμον 
αὑτὸν Κορινθίοις χαθιστάς. Καὶ γὰρ ἣν παβαγεγο- 
νὼς, ὥσπερ ἔφην, αὐτόθι, xal πεῖραν τῆς αὐτοῦ 
δεδωχὼς ἀρετῆς. Τή ᾿Εκκ.λησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ 
ἐν Κορίνθφ. Πάλιν αὐτοὺς Ἐκχλησίαν xaAet, συν- 
άγων πάντας εἰς ἓν xal συνδέων. Οὐ γὰρ ἂν γένοιτο 
Ἐκχχλησία µία, διεσπασµένων τῶν ἐν αὐτῇ, xoi 
xat' ἀλλήλων ἑστώτων. Σὺν τοῖς ἁγίοις πᾶσι τοῖς 
οὖσιν ἐν ÓÀn τῇ Axatg. "Apa χαὶ τιμᾷ Κοριν-. 
θίους, διὰ τῆς τούτων Ἐπιστολῆης πάντας προσαγο- 
ρεύων, xal ὁλόχληρον συνάγει τὸ ἔθνος. 'Αγίους δὲ 
καλεῖ, δειχνὺς ὅτι εἴ τις ἀχάθαρτος, ἑχτός ἐστι. τῆς 
προσηγορίας ταύτης. Auk τί δὲ τῇ µητροπόλει vpá- 
φων, πᾶσι δι’ αὐτῆς ἐπιστέλλει, οὗ πανταχοῦ τοῦτο 
ποιῶν ; θεσσαλονιχεῦσι γοῦν ἐπιστέλλων οὗ δήπου 
xai Μαχεδόσιν ἐπέστελλε’ καὶ Ἐφεσίοις γράφων, 
ὁμοίως οὐ περιέλαθε τὴν ᾿Ασίαν ἅπασαν ' χαὶ ἡ πρὸς 
Ῥωμαίους δὲ Ἐπιστολὴ, οὐχὶ xai τοῖς τὴν Ἰταλίαν᾽ 
οἰχοῦσίν ἐστιν ἑπεσταλμένη. Ἁλλ' ἐνταῦθα αὐτὸ ποιεῖ, 
xaX ἐν τῇ πρὸς Γαλάτας. 0ὐδὲ γὰρ ἐχεῖ μιᾷ πόλει, 
χαὶ δύο xal τρισὶν, ἀλλὰ τοῖς πανταχοῦ διεσπαρµένοις 


€ Ms., ἄφοδος, non male. 


am 


"ον 


ἑπιοτέλλει, λέγων: Παῦ.ῖος ἁπόστολος [420] οὐκ 
ἀπ ἀνθρώπων, οὐδὲ δι ἀγθρώπου, dAAà διὰ "In- 
coU. Χριστοῦ καὶ Θεοῦ Πατρὺς τοῦ ἐγείραντος 
αὐτὸν ἐκ »εκρῶν, καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πάντες ádeA- 
gol, ταῖς Ἐκκ.λησίαις τῆς Γαλατίας, χάρις ὑμῖν 
καὶ εἱρήνη. Καὶ Ἑδθραίοις δὲ µίαν ἅπασιν ἔγραφεν 
Ἐπιστολὴν, οὐδὲ τούτους διελὼν κατὰ πόλεις. Τί ποτ 
οὖν ἐστι τὸ αἴτιον, Ἑμοὶ δοχεῖ τὸ χοινὰ τὰ νοσή- 
µατα εἶναι ἐνταῦθα; διὸ καὶ χοινὴν ποιεῖται τὴν Ἐπι- 
στολὴν, ἐπειδῇ χαὶ χοινῆς ἑδέοντο τῆς διορθώσεως. 
Καὶ γὰρ Γαλάται πάντες ἑνόσονν, καὶ ἃἙδθραϊοι, 
οἶμαι δὲ xal οὗτοι. Συναγαγὼν τοίνυν ἅπαν τὸ ἔθνος, 
xal προσειπὼν αὐτοὺς, ὡς πάντας αὐτῷ προσαγο- 
ῥεύειν νόμος fjv Χάρις γὰρ ὑμῖν καὶ elprivn, φησὶν, 
ἀπὸ θεοῦ Πατρὺς ἡμῶν, καὶ Κυρίου '"Incov Χρι- 
στοῦ ' ἄχουσον πῶς χαταλλήλως ἄρχεται τῇ mpo- 
χειμένῃ ὑποθέσει Εὐἰογητὸς ὁ θεὸς xal Πατὴρ 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἱησοῦ Χριστοῦ, ὁ Πατὴρ τῶν 
οἰκτιρμῶν, καὶ Θθεὸς πάσης παρακ.ήσεως. Καὶ 
ποῦ τοῦτο χατάλληλον «fj προχειµένη ὑποθέσει, 
φησί; Καὶ σφόδρα μὲν οὖν. Σχόπει δἐ' Ἐλύπει λίαν 
αὐτοὺς χαὶ ἐθορύθει τὸ μῇ παραγενέσθαι ἐχεῖτὸν Από- 
στολον, xal ταῦτα ἐἑπαγγειλάμενον, ἀλλὰ τὸν ἅπαντα 
ἐν Μαχεδονίᾳ ἀναλῶσαι χρόνον, xai δοχεῖν αὐτῶν 
ἑτέρους προτετιµηχέναι. Διὰ τοῦτο πρὸς τοῦτο ἱστά- 
µενος τὸ θορυθοῦν, λέγει τὴν αἰτίαν δι fjv οὐ παρ- 
εγένετο» οὐ μὴν ἐξ εὐθείας αὐτὴν τίθησιν, οὐδὲ λέγει, 
ὅτι Οἶδα μὲν ὑποσχόμενος Ίξειν, ἐπειδὴ δὲ διὰ τὰς 
θλίψεις ἐνεποδίσθην, σύγγνωτε, xal μὴ χαταγγῶτέ 
ινα ὑπεροφίαν 1| ῥᾳθυμίαν ἡμῶν * ἀλλ' ἑτέρως αὑτὸ 
καὶ µεγαλοπρεπέστερον xal ἁἀξιοπιστότερον χατα- 
σχευάξει, ἑπαίρων τῇ παραμυθἰᾳ τὸ πρᾶγμα, ἵνα 
μηδὲ ἑρωτῶσι λοιπὸν τὴν αἰτίαν, δι ἣν ὑστέρησε. 
Καὶ ταυτὸν ποιεῖ, olov εἴ τις ἐπαγγει)άμενος ἑλθεῖν 
*póc τινα ποθούµενον, εἶτα μετὰ µυρίους κινδύνους 
ἑλθὼν λέγοι’ Δόξα cot, ὁ Gebc, ὅτι µοι τὸ ποθούµενον 
ἔδειξας πρόσωπον ' εὐλογητὸς ὁ θεὸς, οἵων µε χινδύ- 
γων ἀπήλλαξας. Ἡ Ὑὰρ δοξολογία αὕτη ἀπολογία 
Ὑΐνεται τῷ μέλλοντι ἐγχαλεῖν, καὶ οὐδὲ ἀφίησι μέμ- 
φασθαι τῇ µελλήσει, Ἐρυθριᾷ γὰρ τὸν ἐπὶ τῇ τῶν 
τοσούτων ἁπαλλαγῇ xaxov εὐχαριστοῦντα τῷ Θεῷ 
εἰς δικαστήριον ἕλχειν, xal εὐθύνας ἀπαιτεῖν τῆς 
βραδύτητος. Διὰ τοῦτο χαὶ οὕτως ἄρχεται - Εὐ.ο- 
γηζτὸς ὁ Θεὸς τῶν οἰκτιρμῶν' μεγάλων κινδύνων 
ἐντεῦύθεν ἑπαγωγήν τε καὶ ἁπαλλαγὴν αἰνιττόμενος. 
Ἐπειδὴ καὶ ὁ Δαυῖδ οὐχ ὁμοίως αὐτὸν πανταχοῦ 
χαλεῖ, οὐδὲ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ' ἀλλ᾽ ὅταν μὲν περὶ πολέ- 
pou διαλέγηται xaX νίχης, Ἁγαπήσω σε, Κύριε, ἡ 
lexóc µου, φΠησὶ, Κύριος ὑπερασπιστής μου ^ 
ὅταν δὲ περὶ θλίψεως ἁπαλλαγῆς xal τοῦ ζόφου τοῦ 
κατεσχηχότος αὐτὸν, Κύριος φωτισμός [431] µου 
xul Σωτήρ nov: xo νῦν μὲν ἀπὸ φιλανθρωπίας, 
vy δὲ ἀπὸ δικαιοσύνης, νῦν δὲ ἀπὸ χρίσεως ἀἁδεχά- 
στου αὐτὸν ὀνομάτει χαταλλήλως τοῖς ὑποχειμένοις 
καιροῖς. Οὕτω δὴ χαὶ ὁ Παῦλος ἐνταῦθα ἀρχόμενος, 
ἀπὸ φιλανθρωπίας αὐτὸν χαλεῖ, 'O θεὸς τῶν oixtip- 
pa, λέγων, τουτέστιν, ὁ οἰχτιρμοὺς τοσούτους ἔπι- 
δειξάµενος, ὡς ἐξ αὐτῶν ἡμᾶς ἀναγαγεῖν τῶν τοῦ 
θανάτου πυλῶν. 

Y. Τοῦτο γὰρ µάλιάτα ἴδιον Θεοῦ xal ἑξαίρετον, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINUP. 


* 


xa τῇ φύσει συγχεχληρωµένον, τὸ οὕτως ἐλεεῖν. Διὰ 
τοῦτο θεὸν οἰχτιρμῶν καλεῖ. Eu δέ µοι σχόπει x&àv- 
τεῦθεν τὴν ταπεινοφροσύνην Παύλου’ ὑπὲρ γὰρ τοῦ 
κηρύγματος χινδυνεύων, οὔ φησι διὰ τὴν ἀξίαν σώ- 
ζεσθαι, ἀλλὰ διὰ τοὺς οἰχτιρμοὺς τοῦ 8600. ᾽Αλλὰ 
τοῦτο μὲν ὕστεβον σαφέστερόν φησι, νῦν δὲ ἑπάγει 
λέγων ΄ Ὁ παρακα.ἰῶν ἡμᾶς ἐν πάσῃ θ.1ψει. Oox 
εἶπεν, 'O μὴ ἑῶν ἡμᾶς θλίδεσθαι, ἁλλ᾽, 'O ἐν τῷ 
θλίδεσθαι παρακαλῶν. Τοῦτο γὰρ xat τοῦ Θεοῦ τὴν 
δύναμιν δείχνυσι, καὶ τῶν θλιθοµένων αὖξει τὴν ὑπο- 
povtv* Ἡ γὰρ θ.1ΐγις, φησὶν, ὑπομον]ν &arsp- 
γάζεται. Τοῦτο xal ὁ προφήτης ἔλεγεν Ἐν 61/ψει 
ἐπ.λἀτυνάς µε. Οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐκ εἴασάς µε ἔμπε- 
σεῖν εἰς θλίΨψιν, οὐδ' ὅτι Παρήγαγες ταχέως τὴν θλῖ- 
div, ἀλλ ὅτι Μενούσης αὐτῆς ἑπλάτυνάς µε, τουτ- 
έστι, πολλὴν τὴν εὐρνχωρίαν καὶ τὴν ἄνεσιν παρ- 
έσχες᾽ ὃ δὴ χαὶ ἐπὶ τῶν παίδων τῶν τριῶν γέγονεν. 
Οὖτε γὰρ ἑχώλυσεν αὐτοὺς ἐμπεσεῖν, οὔτε ἐμπεσόν- 
των, τὴν φλόγα ἔσδεσεν, ἀλλὰ χαιοµένης τῆς xapí- 
νου, τὴν εὐρυχωρίαν παρέσχε. 

Τοῦτο καὶ ἀεὶ ποιεῖν εἴωθεν ὁ θεός * ὅπερ αἰνιτ- 
τόµενος xat ὁ Παῦλος ἔλεχεν' 'O παρακα.ῶν ἡμᾶς 
ἐν πᾶσῃ θ.1ψει. Καὶ ἕτερον δέ τι διὰ τούτων δεί- 
χνυσι. Ποῖον δὴ τοῦτο; "Οτι οὐχ ἅπαξ, οὐδὲ δὶς, ἀλλὰ 
διηνεχῶς τοῦτο ποιεῖ. Οὐδὲ γὰρ vov μὲν παραχαλεῖ, 
νῦν δὲ ἀφίησιν, ἁλλ' ἀεὶ χαὶ διαπαντὸς τοῦτο ἑἐργά- 
ζεται. Διὸ εἶπεν, Ὁ παρακα.λῶν, οὐχ, 'O παραχα- 
λέσας, xai, Ἐν πάσῃ θ.1ίψει, οὐχ, Ἐν τῇδε καὶ 
τῇδε, ἀλλ', Ἐν πάσῃ᾿ εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρα- 
xaAsiv τοὺς ἐν πἀσῃ θ.1ἱψει, διὰ τῆς παρακλή- 
σεως ἧς παρακαλούμεθα αὐτοὶ ὑπὸ τοῦ θεοῦ. 
Εἶδες πῶς προαναχρούεται τὴν ἀπολογίαν, xai µεγά- 
Ane θλίφεως ὑπόνοιαν παρέχει τῷ ἀκροατῇ; Καὶ δι 
αὐτῶν πάλιν µετριάζει τούτων λέγων, ὅτι xal αὐτὸς 
ὁ οἰχτιρμὸς οὗτος ἐγένετο, οὐ διὰ τὴν αὐτῶν ἀξίαν, 
ἀλλά διὰ τοὺς ὑπ᾿ αὐτῶν ὠφεληθῆναι ὀφείλοντας. Διὰ 
τοῦτο γὰρ παρεχάλεσεν ἡμᾶς, φησὶν, ἵνα ἡμεῖς ἀλλή- 
λους παρακαλῶμεν. Διὰ τούτου δὲ χαὶ τὸ ἀξίωμα δεί- 
χνυσι τῶν ἁποστόλων, ἑμφαίνων ὅτι παραχκληθεὶς xal 
ἀναπνεύσας, οὐχ ἀναπίπτει καθάπερ ἡμεῖς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ 
ἑτέρους ἀλείφειν πρόεισι καὶ νευροῦν καὶ διεγείρειν. 
Τινὲς δὲ αὑτὸν καὶ [423] τοῦτο λέγειν φασὶν, ὅτι Ἡ 
παράχλησις ἡμῶν xat ἄλλων παράχλησἰς ἐστι. Aoxet 
δέ pot χαὶ πρὸς τοὺς ψευδαποστόλους τοὺς εἰχῆ χαυ- 
χωμένους, xa οἴχοι χαθηµένους καὶ τρυφῶντας, 
ἀποτείνεσθαι διὰ φοῦ προοιµίου. Αλλὰ τοῦτο μὲν 
αἰνιγματωδῶς, χαὶ ὡς bv xapépyo τὸ δὲ προηγού- 
psvoy τοῦτο Tiv, ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ τῆς µελλήσεως. 
El γὰρ διὰ τοῦτο παραχαλούµεθα, ἵνα xai ἄλλους 
παρακαλῶμεν, μὴ ἐγχαλῆτε ὡς μὴ παραχενοµένοις. 
Εἰς γὰρ τούτο ἅπας ἡμῖν ὁ χρόνος ἑτρίθετο, εἰς τὰς 
ἐπιβουλὰς, εἰς τὰς ἐπαγωγὰς, cl; τὸ διαλῦσαι τὰ 
ἐπιόντα δεινά. "Οτι καθὼς περισσεύει τὰ παθή- 
µατα τοῦ Χριστοῦ εἰς ἡμᾶς, οὕτω διὰ τοῦ Χρι- 
στοῦ περισσεύει καὶ ἡ παρἀκΊησις ἡμῶν. Ἵνα 
γὰρ μὴ καταθάλη τοὺς μαθητὰς τῷ σφόδρα ἑπαίρειν 
τὰς συμφοβρὰς, δείχνυσι πάλιν πολλὴν τὴν περιουσίαν 
xai τῆς παραχλήσεως οὗὖσαν, xai ἀνίστησιν αὐτῶν 
την διάνοιαν, οὗ ταύτῃ µόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ἀναμνῆσα. 


885 


cum sunt omnes fratres, Ecclesiis Galatig : Gratia vo- 
bis ei pag (Gal. 4. 1. 5). Quin ad Hebraos quoque 
unam generatim epistolam scripsit , nec eos per ci- 
vitites distinxit. Quanam igitur hujusce rei causa 
esi? Mea quidem sententia, quod communes hic 
morbi esseut ; ideo communem quoque epistolam fa- 
cit, quia communi correctione indigebant. Etenim 
Galatz omnes morbo laborabant et Hebrzi, atque, 
ut inea opinio fert, hi quoque. Quamobrem cum uni- 
versam nationem congregasset, atque eos, ut reliquos 
omnes consueverat, salutasset ; Gratia enim et paz, 
inquit, a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo ; 
audi jam quomodo accommodate ad institutum argu- 
mentum exordiatur. Benedictus Deus et Pater Domini 
nostri Jesu Christi, Pater misericordiarum , et. Deus 
totius consolationis. Quonam autem modo, inquies, 
hoc przsenti argumento congruit ? Maxime sane : sic 
enim expende : magna hoc eos molestia et pertur- 
batione afficiebat , quod apostolus illuc minime pro- 
fectus fuisset , cum id se facturum spopondisset, ve- 
rum universum tempus in Macedonia consumpsisset, 
aliosque ipsis anteferre videretur. Quare ut hanc 
perturbationem comprimat, causam exponit, ob quam 
minime ad eos perrexerit. Nec tamen recta eam po- 
hit, nec ait, Scio quidem quod pollicitus sum me ad 
vos venturum, sed, quia calamitates mihi impedi- 
mento fuere, ignoscite, 45ο, nec me superbis 
cujusdam aut ncgligentiz: condemnate : verum alia 
ratione ac magnificentius atque ad fidem faciendam 
accommodatius boc idem eflicit, rem per consolatio- 
nem amplificans : quo deinceps ipsi non sciscitentur 
cur ad eos venire cunctatus sit. Ac perinde facit, ut 
si quis, cum se ad aliquem, quem carum habeat, 
venturum esse recepisset, ac postea innumeris peri- 
culis perfunctus veuiat, ac dicat : Gloria tibi sit, Deus, 
quod faciem mihi caram ac desideratam ostendi- 
$ti : benedictus Deus, quibus periculis me liberasti ! 
Siquidem hujusmodi divin: glorie pradicatio pur- 
gationis vice apud eum est, qui expostulaturus fue- 
rat , nec eum de cunctatione ac mora conqueri per- 
mittit. Erubescit enim eum, qui ob tot ac tanta mala 
ex quibus ereptus est Deo gratias agit, in jus vocare, 
peenasque tarditatis ab eo expetere. Ideo sic auspi- 
catur, Jenedictus Deus misericordiarum. Quibus verbis 
hoc subindicat, se ipsius ope ex ingentibus peri- 
culis eductum ac liberatum fuisse. Quandoquidem 
David non ubique eodem tnodo, nec ab iisdem rebus 
ipsum appellat ; verum cum de bello ac victoria 
verba facit, Diligam te, Domine, virtus mea, inquit, 
Dominus protector meus (Psal. 47. 4) : cum autem de 
calamitate, qua liberatus est, ac de animi caligine , 
quz ipsum circumdabat , Dominus illuminatio mea et 
salus mea (Psal. 26. 1) : atque nunc a benignitate et 
clementia, nunc a justitia, nunc ab incorrupto judi- 
cio, prout illa, in quibus versabatur, tempora postu- 
labant, cognomentum ipsi tribuit. Ad eumdem itaque 
modum hoc loco l'aulus incipiens a benignitate et 
clementia ipsum appellat, Deus misericordiarum , in- 
quiens, hoc est, qui tautz? miserationis specimen 


IN EPIST. ll. AD COR. ΠΟΜΗ.. |. 


Me 
edidit, ut nos ex ipsis mortis portis eduxerit. 
$. Pauli humilitas. |.0ο enim maxime Deo pro- 
prium ac peculiare est ipsiusque nature insitum, 
nimirum ad hunc modum misereri. ldeo misericor- 
diarum Deum ipsum vocat. Atque linc quoque Pauli 
humilitatem velim consideres. Nam quamvis evange- 
lice przedicationis causa periclitaretur, non tamen 
merito suo, sed per Dei miserationes salutem conse- 
quutum se esse ait. Verum boc quidem apertius 
postea dixit ; nunc autem hzc verba subjungit : Qui 
consolatur nos in omni tribulatione. Non dixit, Qui 
non sinit nos calamitate affici, sed , Qui in calami- 
late nos consolatur. Nam hoc tum Dei potentiam 
declarat , tum eorum , qui calamitatibus premuntur, 
patientiam auget : Tribulatio enim, inquit, palien- 
tiam operatur ( Rom. 5. 5). Id quod propheta quoque 
his verbis indicabat : In tribulatione dilatasti me 
(Psal. 4. 2). Non dixit , Non passus es me in tribu- 
lationem labi, aut, Tribulationem confestim sub- 
movisti, sed, Ea manente dilatasti me : hoc est , 
ingentem cordis latitudinem et voluptatem mihi 
attulisti. ld quod etiam in tribus pueris coutigit. 
Neque enim, quo minus in fornacem inciderent , 
prohibuit , nec cum incidissent, flammam exstinxit, 
verum flagrante fornace latitudinem ipsis pra:buit. 
Deus semper consolatur. — Hoc autem Deus perpe- 
tuo facere consuevit : quod etiam Paulus subindica- 
bat, cum diceret : Qui consolatur nos in omni 
tribulatione. Quin aliud quoque his verbis demonstrat. 
Quidnain tandem istud ? Nempe quod non semel aut 
iterum, sed semper hocfaciat. Neque enim nunc 
consolatur, nunc rursus deserit, sed semper ae 
perpetuo hoc agit. Ob idque dixit, Qui consolatur , 
non, Qui consolatus est ; et, 1n omni tribulatione, 
non in hac atque illa, sed, In omni ; ut possimus et 
ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt , per 
consolationem , qua consolamur et ipsi a Deo. Videsue 
quomodo excusationem pr:siruat, dum magna 
cujusdam afflictionis suspicionem auditori prabet? 
Atque etiam per hzec ipsa verba modestiam prz se 
fert, cum ait banc quoque ipsam miserationem, 
non ob ipsorum meritum ac dignitatem, sed propter 
eos, qui ab ipsis adjuvandi erant, contigisse. Ob id 
enim, inquit, nos consolatus est, ut nos mutuam 
consolationem alii aliis adhibeamus. Atque hime 
quoque apostolorum dignitatem declarat, dum hoe 
indicat, quod posteaquam solatio affectus ac recrea- 
tus fuit, non sicut nos supinum se atque ignavum 
praebeat , verum ad coliortandos atque confirmandos 
et excitandos alios progrediatur. Sunt etiam qui hune 
locum sic exponant, acsi Apostolus dicat : Conso- 
latio nostra aliorum quoque consolatio est. Quin 
mihi etiam ipse in falsos apostolos , qui incassum se 
jactabant, domique desidebant ac deliciis operam 
dabant, per hujusmodi procemium invehi videtur ; 
verum obscure, ac velut obiter. Caeterum przcipue 
id agebat, ut cunctationis ac negligenti:e notam a 
se depelleret. Nam si propterea consolatione affici- 
mur, ut aliis quoque consolationem afferamus, 


98* 


crimini ne vertite, quod ad vos non accesserimus : 
si quidem nobis omne tempus in insidiis et invasio- 
nibus , depellendisque ingruentibus periculis tereba- 
tur. 5. Quoniam sicut. abundant Christi passiones in 
nobis, ila etiam per Christum abundat consolatio nostra. 
Eienim ne discipulorum animos calamitates suas 
nimium exaggerando consternaret , ostendit rursum 
ingentem quoque consolationis copiam esse : sicque 
animos eorum erigit. Neque hac tantuni ratione, sed 
eo etiam, quod eos Christi submoneat, ipsiusque 
passiones esse asserat: atque ante consolationem 
ab ipsis quoque calamitatibus consolationem inducit. 
Quid enim suavius ac jucundius, quam me Christi 
socium effici, atque ipsius causa hzec perpeti? Quid 
cum hac consolatione comparandum ? Nec vero hine 
tautum, sed aliunde quoque eorum, qui calamita- 
tibus conflictantur, animos attollit. Unde tandem 
aliuude? Hinc nempe, quod ait, Abundant. Non 
euim dixit, Quemadmodum Christi passiones nobis 
ingruunt, sed, Sicut abundant. Quibus verbis illud 
ostendit, quod non modo illius cruciatus, sed his 
quoque plures perferant. Non enim, inquit, ea 
tantummodo , qux ipse passus est, pertulimus , ve- 
rum bis etiam ampliora. Sic enim considera : vexatus 
est, persequutionem passus est Christus, flagris 
esus est, mortwus est. At nos, inquit, his plura 
patimur : quod quidem vel &olum ad consolationem 
satis esse queat. Nec quisquam hunc sermonem ar- 
roganti» ac temeritatis damnet : nam et alio loco 
ait: Nunc gaudeo in passionibus meis , atque adim- 
pleo ea κα desunt. pass,onibus. Christi in. carne mea 
( Coloss. 4. & ). At neutrum horum temeritatis ullius 
et arrogantie est. Sicut enim discipuli majora, quam 
ipse, miracula fecerunt; (Qui enim credit in me, 
inquit, majora his faciet (Joan. 14. 12) ; totum autem 
ipsi adscribitur, qui in ipsis operabatur : sic etiam plu- 
ra, quam ipse, perpessi sunt ; at universum hoc rur- 
sus ipsi adscribi debet, qui eos consolabatur, atque ita 
comparabat, ut ingruentia mala forti animo perferrent. 

4. Unde etiam Paulus, quam excelse loquutus es- 
set, agnoscens, vide quomodo hoc rursus his verbis 
mitiget, Jta et per Christum abundat consolatio nostra; 
totum hoc acceptum illi referens, atque ipsius beni- 
guitatem przdicans. Non enim, inquit, quanta cala- 
mitate, tanta quoque consolatione afficimur, sed 
multo majore. Neque enim dixit, Consolatio calami- 
tates quat, sed, Abundat consolatio ; ità. ut certami- 
num tempus, aliarum rursus coronarum tempus sit. 
Quid enim, qu:zeso, tam amplum ac przclarum, quam 
ob Chrisuin flagris czedi, et cum Deo colloqui, omni- 
busque robore prestare, ac persequulores vincere, 
neque ab universo terrarum orbe subigi el expugnari 
posse, atque ejusmodi bona hinc exspcetare, qux nec 
oculus vidit, nec auris audivit, nec in cot hominis 
ascenderunt? quid tam egregium, quam pietatis causa 
premi, atque innumeris Dei consolationibus frui , 
&c tot tantisque peccatis liberari, et Spiritu sancto 
el sauctitate atque justitia donari, nec quemquam 
metuere ac perhorrescere, atque in ipsismet pericu- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


298 
lis quovis splendidiorem videri * Ne igitur in teuta- 
tionibus animo dejiciamur. Nemo enim deliciis stu- 
dens et dormiens ac languens, cum Christo societatem 
habet ; nemo eorum, qui molliter ac remisse vivunt : 
verum is demum illi vicinus est, qui in calamitate ae 
tentatione versatur , atque arctum vitz iter tenet. 
Nam ipse quoque hac via incessit : eamque ob cau- 
sam dicebat, Filius hominis non habet ubi caput reclinet 
(Matth. 8. 90). 

In calamitatibus quomodo agendum. — Proinde ne 
animo discrucieris , eum calamitate premeris , anim- 
advertens cui communices, et quonam modo per ten- 
tationes scelerum maculas eluas, quantumque inde 
fructum referas. Nihil enim aliud grave atque acer- 
bum est, quam in Dei offensionem incurrere. Hoc 
sublato, non afflictio, non insidiz , non aliud quid- 
quam prudentem animam molestia afficere queat. 
Quin potius, quemadmodum si exiguam scintillam in 
magnum pelagus injicias, eam protinus exstinxeris : 
eodem modo molestia omnis, quamlibet ingens, si in 
animum bene sibi conscium inciderit, confestim perit 
et evanescit. Ideo Paulus etiam semper gaudebat, 
quandoquidem in iis rebus, quz divine voluntati 
consentanez erant, fidentem animum gerebat ; ac 
tot mala ne quidem sentiebat , verum quamvis , ut 
homo, dolore tangeretur, nou tamen animo concide- 
bat. $ic patriarcha quoque ille in gaudio versabatur, 
tametsi gravia multa sustineret. Sic enim perpende : 
patria excidit, longas ac molestas peregrinationes 
subiit; atque, cum in alienam regionem venisset, 
ne pedis quidem vestigium habebat. Hinc rursus eum 
fames excepit, ac solum vertere coegit ; famem rur- 
sum uxoris ereptio sequuta est , ac mortis nietus et 
sterilitas et bellum et pericula et insidiz, ac denique, 
quod &erumnarum caput erat, unigeniti et cari filii ma- 
ctatio, illa, inquam, acerbissimum atque immedicabi- 
lem dolorem afferens. Neque enim existimes, quoniam 
prompto ac libeuti animo Deo paruit, idcirco citra ul- 
lum doloris sensum illa omnia pertulisse. Nam etiam- 
si millies justus fuisset, ut revera erat, tamen homo 
erat, eaque quz natura fert , patiebatur. At. ipsum 
tamen nihil horum perculit ; sed fortis athletze instar 
constitit, atque in uno quoque horum victoriam ade- 
ptus est. Ad eumdem modum beatus quoque Paulus, 
cum frequentes afflictiones quolibet die in se irruentes 
perspiceret, haud secus ac si in. medio paradiso de- 
geret, ita gaudebat et exsultabat. Ut igitur is, qui 
hujusmodi gaudio fruitur, a merore arripi non po- 
test : sic qui illud minime amplexus est, a quibusvis 
arripi et expugnari potest : ac perinde ei accidit, ut 
ei qui imbecillibus armis instructus est, ac vel levis- 
simo ictu sauciatur ; cum contra is qui probe undique 
armatus est, ingruentia oninia tela propulset. Etenim 
quibusvis armis firmior ac valentior est voluptas ea, 
qua secundum Deum percipitur : nec quidquam est, 
quod hujusmodi virum in tristitiam ac merorem con- 
jicere queat , verum omnia forti ac generoso animo 
perfert. Quid enim igne gravius ? quid perpetuis cru- 
ciatibus acerbius? Nam ut etiam opes οἱ liberos, ac 


581 
τοῦ Χριστοῦ xol αὑτοῦ εἰπεῖν elvat τὰ παθήµατα ' 
καὶ πρὸ τῆς παραχλήσεως ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν θλίψεων 
τὴν παραμυθίαν εἰσάγει. Τί γὰρ Ἡδιον τοῦ τῷ Ἆρι- 
στῷ µε γίνεσθαι χοινωνὸν, xal δι αὐτὸν ταῦτα má- 
σχειν; τὶ ταύτης [sov τῆς παραχλήσεως; Ox ἐντεῦ- 
θεν δὲ µόνον, ἀλλὰ xai ἑτέρωθεν ἑπαίρει τὰ φρονἠ- 
µατα τῶν θλιδθοµένων. Πόθεν ἑτέρωθεν; ᾿Απὸ τοῦ 
εἰπεῖν, ὅτι Περισσεύει. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Καθὼς 
ἔπεισιν ἡμῖν τὰ παθήµατα τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ, 
Καθὼς περισσεύει" δειχνὺς ὅτι οὐ μόνου τὰ ἐχείνου, 
ἀλλὰ χαὶ πλείονα τούτων ὑπομένουσι πάθη. OO γὰρ 
ὅσα ἔπαθε, φποὶν, ἐπάθοµεν πάθη, ἀλλά xal περισσά. 
Σχόπει δέ: Ἠλάθη, ἐδιώχθη ὁ Χριστὸς, ἑμαστιγώθη, 
ἀπέθανεν. 'AXX ἡμεῖς πλέον τούτων, qnolv* ὅπερ 
xaX µόνον ἱχανὸν εἰς παραμυθίαν ἀρχέσεις. ᾽Αλλὰ 
μηδεὶς τόλµαν χαταγινωσχέτω τοῦ λόγου καὶ γὰρ 
χαὶ ἀλλαχοῦ φησι’ Nov χαίρω ἐν τοῖς xa0npaci 
pov, xal ἀνταναπ.)ηρῶ τὰ ὑστερήματα τῶν 0AL- 
ψεων τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ capxi µου. Αλλ οὐδέ- 
τερον τόλµης οὐδὲ ἀπονοίας τινός. Καθάπερ γὰρ 
μείζονα αὐτοῦ εἰργάσαντο σημεῖα (0 γὰρ πιστεύω», 
φησὶν, εἰς ἐμὲ, µείζογα τούτων ποιήσει), xb δὲ 
πᾶν αὐτοῦ γίνεται τοῦ ἐνεργοῦντος ἓν αὐτοῖς' οὕτω 
xaX πλείονα αὐτοῦ ἔπαθον» τὸ δὲ πᾶν αὐτοῦ πάλιν 
ἐστὶ τοῦ παραχαλοῦντος αὑτοὺς, xal παρασχευάξον- 
τος φέρειν τὰ συμπίπτοντα δεινά. 


&. Ab δη xat ὁ Παῦλος αἱσθόμενος ἡλίχον ἑφθέ- 
γξατο, ὅρα πῶς αὐτὸ συστέλλει πάλιν λέγων’ Οὕτω διὰ 
τοῦ Χριστοῦ περισσεύει xal ἡ xapáxAnctc ἡμῶν" 
xai τὸ πᾶν αὐτῷ ἀνατιθεὶς, xal ἀναχηρύττων αὐτοῦ 
χαὶ ἐντεῦθεν τὴν φιλανθρωπίαν. OD γὰρ ὅσον θλιδό- 
µεθα, τοσοῦτον παραχαλούµεθα, φησὶν, ἀλλὰ πολλῷ 
πλέον. Οὐ γὰρ εἶπεν, ᾽Αντίῤῥοπος dj παράχλησις 
τῶν παθηµάτων, [425] ἀλλὰ, Περισσεύει ἡ παρά- 
χ.Ίησις ὡς τὸν χαιρὸν τῶν ἀγώνων, ἑτέρων στε- 
φάνων πάλιν εἶναι χαιρόν. Τί γὰρ ἴσον, εἰπέ μοι, 
τοῦ διὰ τὸν Χριστὸν µαστίζεσθαι, xal θεῷ διαλέχε- 
σθαι, χαὶ πάντων εἶναι δυνατώτερον, xal τῶν ἔλαυ- 
νόντων περιγίνεσθαι, καὶ τῇ οἰχουμένη ἀχείρωτον 
εἶναι, xal τοιαῦτα προσδοχᾷν ἐντεῦθεν ἀγαθὰ, ἃ 
μήτε ὀφθαλμὸς εἶδε, μήτε ob; ἤχουσε, μήτε ἐπὶ 
καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέθη ; τί δὲ (cov τοῦ θλίδεσθαι 
δι εὐσέδειαν, xaX µυρίων ἀπολαύειν παρὰ τοῦ θεοῦ 
παραχλῄσεων, xal ἁμαρτημάτων ἀπηλλάχθαι τοσού- 
των, χαὶ Πνεύματος χαταξιοῦσθαι xal ἁγιασμοῦ xat 
δικαιοσύνης, xal µηδένα δεδοιχέναι xal τρέµειν, 
καὶ πάντων λαμπρότερον φαίνεσθαι ἐν αὑτῷ τῷ xtv- 


δυνεύειν; Mh 65 χαταπίπτωµεν ἐν τοῖς πειρασμοῖς. ᾿ 


ὑὐδεὶς γὰρ χοινωνεῖ τῷ Χριστῷ τρυφῶν xat καθεύ- 
δων xai ἀναπίπτων, οὐδεὶς τῶν τὸν ὑγρὸν τοῦτον xat 
διαλελυµένον ζώντων βίον’ ἀλλ᾽ ὁ ἐν θλίψει xat πει- 
ρασμῷ, οὗτος ἐγγὺς ἕστηχεν ἐχείνου, ὁ τὴν στενὴν 
ὀδεύων ὁδόν. Καὶ γὰρ xai αὐτὸς ταύτην ἐδάδισε' 60 
xai ἔλεγχεν' 'O Υἱὸς τοῦ ἀγβρώπου οὐκ ὄχει ποῦ 
viv κεφαλὴν xia. 


Mh τοίνυν ἄλγει θλιδόµενος, ἐννοῶν τίνι χοϊνω- 
νεῖς, xal πῶς ἐκκαθαίρη δ.ὰ τῶν πειρασμῶν, xal 


IN EPIST. l1 AD COR. ΠΟΜΠΗ. 1. 


288 
ὅσα χερδαίνεις. 0ὐδὲν γάρ ἐστιν ἀνιαρὸν, ἀλλ ἢ τὴ 
τῷ Ot προσκρούειν. Τούτου δὲ οὐχ ὄντος, οὐ 02t- 
Ψεις, οὐκ ἐπιδουλαὶ, οὐχ ἄλλο οὐδὲν δυνατὺν λυπκῆ- 
σαι τὴν εὖ φρονοῦσαν φυχἠν' ἀλλὰ χαθάπερ σπινθῆρα 
μικρὸν εἰς ἄθυσσον πολλὴν ἐμδαλὼν εὐθέως xat- 
έσδεσας ' οὕτω xal ἀθυμίας ἁπάσης ὑπερθολὴ εἰς 
συνειδὸς ἐμπεσοῦσα ἀγαθὸν ἀπόλλυται καὶ ἀφανίσε- 
ται ῥᾳδίως. Διά δὴ τοῦτο xat ὁ Παῦλος ἔχαιρεν ἀεὶ, 
ἐπειδὴ ἐν τοῖς χατὰ θΘεὸν ἑθάῤῥει, καὶ οὐδὲ αἴσθη- 
σιν τῶν τοσούτων χαχῶν ἑλάμδανεν' ἀλλ᾽ Άλγει μὲν 
ὡς ἄνθρωπος, οὗ μὴν χατέπιπτεν. Οὕτω xal ὁ πα- 
τριάρχης ἐχεῖνος ἓν ἡδονῇ fjv, πολλὰ παθὼν ὀδυνη- 
pá. Σχόπει 5£* Πατρίδος ἐξέπεσεν, ὁδοιπορίας ὑπέστη 
μαχρὰς xai χαλεπὰς, ἐπὶ τῆς ἀλλοτρίας ἑλθὼν οὐδὲ 
βῆμα εἶχε ποδός. Ἐντεῦθεν πάλιν λιμὸς αὑτὸν δι- 
εδέξατο xaX µετανάστην ἑποίησε, χαὶ τὸν λιμὸν δια- 
δέχεται πάλιν ἁρπαγὴ Υυναιχὸς, xai θανάτου φόδος 
xai ἀπαιδία καὶ πόλεμος xaX χίνδυνοι χαὶ ἐπιδουλαὶ, 
xai τὸ τελευταῖον ὁ χολοφὼν τῶν ἄθλων, fj τοῦ µο- 
νογενοῦς καὶ γνησίου παιδὸς σφαγὴ, ἡ ὁδυνηρὰ ἑχείνη 
καὶ ἀνήχεστος. Μὴ δὴ γὰρ, ἐπειδῇ εὐχόλως ὑπήχουσε, 
νοµίσῃς αὐτὸν xal ἁπαθῶς πάντα ἐχεῖνα ὑφεστηχέ- 
ναι. El γὰρ xal µυριάχις δέκαιος ἣν, ὥσπερ οὖν xal 
fv, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ἣν, xa τὰ τῆς φύσεως ἕπασχεν. 
Ἁλλ' ὅμως οὐδὲν αὐτὸν τούτων χατέδαλεν, [424] ἀλλ᾽ 
εἰστήχει καθάπερ ἀθλητὴς γενναῖος, xal στεφανίτης 
ἐφ᾽ ἑχάστῳ τούτων ἀναχηρυττόμενος. Οὕτω xaló 
µαχάριος Παῦλος νιφάδας πειρασμῶν ὁρῶν καθ 
ἑχάστην ἐπιούσας ἡμέραν, ὡς Ev µέσῳ παραδείοῳ 
τρυφῶν, οὕτως ἔχαιρε xal ἠγάλλετο. Ὥσπερ οὖν ὁ 
ταύτην χαίρων τὴν χαρὰν οὐχ ἔστιν ἁλώσιμος ἆθυ- 
píq, οὕτως ὁ μὴ ταύτην ἑλόμενος πᾶσίν ἔστιν eb- 
χείρωτος, χαὶ πάσχει ταντὸν, οἷον εἴ τις ὅπλα ἔχων 
σαθρὰ, xat ὑπὺ τῆς τυχούσης τιτρώσχοιτο πληγῆς. 
λλ' οὐχ ὁ χαλῶς πάντοθεν περιπεφραγµένος, ἀλλ᾽ 
ἅχαν ἁχόντιον ἐπιὸν διαχρούεται. Καὶ γὰρ ὅπλου 
παντὺς ἰσχυρότερον ἡ κατὰ θΘεὺν ἡδονή καὶ οὐδὲν 
τὸν τοιοῦτον ποιῆσαι χατηφῃ xat σχυθρωπὸν δύναιτ’ 
ἂν, ἀλλὰ πάντα φέρει Ὑενναίως. Τί γὰρ πυρὸς χεῖ- 
pov; τὶ βασάνων διηνεχῶν ὀδυνηρότερον; Κὰν γὰρ 
μυρία τις ἀπολέσῃ χτήµατα, x&v παῖΐδας, χἂν ὁτιοῦν, 
τοῦτο πάντων τυραννιχώτερον εἰς ὀδύνης λόγον ἐστι. 
Δέρμα và, φησὶν, ὑπὲρ δέρµατος, καὶ πάντα ὅσα 
ὑπάρχει ἀνθρώπῳ, δώσει ὑπὲρ τῆς γυχῆς αὐ- 
τοῦ. Καὶ οὐδὲν ἂν Υένοιτο ὀδυνῶν χαλεπώτερον. 
Ἁλλ' ὅμως xai τὰ τῇ ἀχοῃ ἀφόρητα, ταῦτα φορητὰ 
xai ποθεινὰ διὰ τὴν χατὰ θεὸν ἡδονὴν γίνεται. Káv 
ἀγάγης τὸν μάρτυρα ἔτι ἐμπνέοντα μιχρὺν ἀπὸ τοῦ 
ξύλου, ἢ ἀπὸ τῶν τηγάνων, τοσαύτην εὑρήσεις τὴν 
ἀποχειμένην * αὑτῷ χαρὰν, ὅσην οὐδὲ εἰπεῖν ἔνι. 
Καὶ τί πάθω, φησὶν, ὅτι μαρτυρίου χαιρὸς οὗ máp- 
εστι νῦν» Τί φῆς; οὐ πάρεστ. μαρτυρίου χαιρόςς 
Οὐδέποτε μὲν οὖν οὗτος ἄπεστιν, ἀλλ᾽ ἀεὶ πρὸ τῶν 
ὀφθαλμῶν ἐστι τῶν ἡμετέρων, ἐὰν νήφωμεν. Οὐδὲ 
γὰρ τὸ ἐπὶ ξύλου χρέµασθαι µόνον, τοῦτο ποιεῖ µάρ- 
τυρα” ἐπεὶ εἰ τοῦτο ἦν, ἑχτὸς τῶν στεφάνων τούτων 


* Sic mss. Editi vero, χειµένην. 


891 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


ascendit. Cum itaque depressos oculos atque contra- 
etum os et corpus motu carens videris, cave lioc tibi 
in mentem veniat , quod os istud non jam loquitur, 
oculi isti non jam cernunt, pedes isti non jam αιπὺι- 
laut, sed omnia in corruptionem abierunt : cave, in- 
quam , ista dicas ; verum hiis contraria, nempe , Os 
isiud melius loquetur, oculi isti meliora cernent , et 
pedes in nubibus sublimes tollentur, ac denique cor- 
pus istud , quod nunc corrumpitur, immortalitatem 
induet, illustrioremque filium meum recipiam. Quod 
αἱ merorem tibi ea, qux cernis, afferunt, interim 
tecum. ipse hxc loquere : Vestimentum hoc est ; id 
exvit, ut ipsum pr:eclarius recipiat : domus lic est ; 
ca eversa est, ut luculentior fiat. Quemadmodum 
eniin nos, cum domui purgaturi sumus, cos qui in- 
tus habitant, non sinimus manere, sed ne quid pul- 
veris contrahant ac tumultu offendantur, foras aman- 
dawus ac paulisper secedere jubemus; postcaquam 
autein domum tutam reddidimus, tum denique ipsos 
libere introire sinimus : codem modo Deus quoque 
facit; everso enim putri ipsius tabernaculo, interim 
eum in paternam domum atque ad se introducit, ut 
posteaquam illud diruerit, atque instaurarit, tum de- 
mum splendidius id οἱ reddat. Quocirca ne dixeris , 


392 


Periit, nec jam est; eorum enim, qui flde carent, 
hzc verba sunt; verum hoc potius, Dormit, ac re- 
surget ; peregre abiit , atque cum Rege venturus est. 
Quis hoc sermone utitur? Is nempe, qui Christum in 
se loquentem habet. Si enim credimus, inquit , qued 
Jesus mortuus esl οἱ resurrexit ac vivit; ila etiam Deus 
eos , qui obdormierunt , per Jesum adducet. cum eo (4. 
Thess. 4. 44). Quare si filium quzris, illic eum quix- 
re, ubi Rex est, ubi angelorum exercitus, non in se- 
pulcro, non in terra, ne alioqui, co usque adeo in 
alium erecto, ipse humi provolutus maneas. Si ad 
hune modum philosophemur, omnem ejusmodi do - 
lorein nullo negotio propellemus. Deus autem imise- 
rationum et Pater totius consolationis omnium no- 
strum corda consoletur, et eorum qui in ejusmodi 
doloribus versantur, et eorum qui alio meeroris ge- 
nere tenentur, donetque ut omni moestitia liberemur, 
ac spirituale gaudium percipiamus, futuraque bona 
consequamur : qux: detur omnibus nobis assequi, 
gratia et beniguitate Domini nostri Jesu Cliristi, cum 
quo Patri simulque sancto Spiritui gloria, potestas, 
honor, nunc et semper, et in sxcula sxculorum. 
Amen. 





HOMILIA 1I. 


Ca». 4. v. 6. Sire autem tribulamir, pro vestra conso- 
[ntione et salute , que operatur in. tolerantia earum- 
dem passionum, quas et nos patimur : 7. et spes nostra 
firma est pro vobis. 

4. Postquam unam ac principem exhortationis at- 
que consolationis causam protulit, nempe quod Christo 
communicemus, secundam quoque hauc ponit, ni- 
mirum quod discipulis ipsis hinc salus comparetur. 
Ne igitur animis coacidatis, inquit, nec perturbeniini 
ac metvalis , propterea quod affligimur : quandoqui- 
dem hoc ipso nomine xQquius fuerit vos fiduciam con- 
cipere. Nam nisi affligeremur, Ίο omnia vobis exi- 
tium atiulissent. Qui tandem istiid ? Quoniam si animis 
fracti ac periculorum metu perterriti, fidei doctri- 
nam vobis minime przedicavissemus, ut veram scien- 
tiam intélligeretis , extremo in discrimine res vestrae 
site essent. Vides rursus quanta Pauli vis sit atque 
contentio * ab his ipsis rebus, αυ metum ac pertur- 
Vationem ipsis affercbant, eos consolatur. Quo eteniin 
persequutiones nostr magis ingravescunt, inquit, eo 
magis bona vestra spes incrementum capere debet , 
quandoquidem tanto major saluti consolationique 
vestrz: cumulus accedit. Quidnam enim tantain. ad 
consolaudum vim habcbat, quam quod prodicationis 
beneficio tot bona con:equebantur? Postea , nc uni- 
versam laudem solus ipse sibi arrogare videatur, 
vide quomodo eos quoque in laudis societatem ad- 
stiscat, Postquam euim dixit, Sive tribulamur, pro 
vesira consolatione εἰ salute, subjunxit, Que operatur 
in tolerantia earumdem passionum, quas et nos patimur. 
Ac dilucidius hoc quidem postea exprimit his verbis, 
Sicut soc estis passionum , aic erilis el consolalionis : 


interim autem hoc loco id subindicavit, cum dixit, 
Earumdem passionum , atque ita sermonem cum illis 
communicavit. Quod autcin ait, lianc sententiam ha- 
bet : Non nos soli vesir:e. salutis negotium agimus , 
sed et vos quoque. Siquidem et nos, dum pr:edicatio- 
nis munus obimus, affligimur; ct vos, qui sermonem 
excipitis, in iisdem calamitatibus versamini : nos vi- 
dclicct, ut quz accepimus vobis impertiamus ; vos, ut 
quod datur accipiatis nec amittatis. Quidnam igitur 
est, quod cum liac humilitate comparari possit ; 
quippe cum eos, qui tauto intervallo ab eo dissiti 
erant, in eamdem  potientie. laudem. dignitatemque 
subvehat * iuquit enim , Qua operatur in. tolerantia 
earumdem passionum. Neque enim per fidem dumtaxat 
salus vobis comparatur, verum per id etiam, quod 
easdem «quas nos calamitates suffertis. 

Justi virtus in &rumnis lucet et augetur .—()uemadmo- 
duin egregius athleta ob splendorem et prob:m corpo- 
ris habitudinem, etiam cum artem in seipso continet, 
honiues iu adwirationem trahit ; at cum operatur et 
plagas perfert atque adversarium ferit, tum denique 
potissimum elucet, quoniam tum denique bona ipsius 
habitudo vim suam exseril, artisque przstantia de- 
claratur : eodem uiodo salus nostra tum luculeutius 
agitur, hoc est, ostenditur, augetur, ainplificatur, cum 
tolerat et. patitur, ac cuncta forti et strenuo animo 
subit. Ex quo colligitur, salutis negotium non in hoc 
consistere, ut quispiam alium malo afficiat, sed ut 
ipse afficiatur. Nec dixil, ἐνερ)ούσης , lioc est, quie ef- 
licit, sed, ἐνεργουμένης, id est, qua eflicitur : ut videli- 
cet iliud ostendat , quod ad eurum proinptitudincm 
atque animi alacritatem divina quoque gratia adjun- 


301 
po μείζονα ὄψονται, xal oi πόδες ἐπὶ νεφελῶν ἁρ- 
θήσονται, χαὶ τὸ διαφθειρόµενον τοῦτο σῶμα ἆθανα- 
σίαν ἑνδύσεται, xal λαμπρότερον τὸν υἱὸν ἀπολήφο- 
μαι. El δὲ λυπεῖ ac τὰ ὀρώμενα, τέως εἰπὲ πρὸς ἑαυ- 
τόν. Ἱμάτιον τοῦτό ἐστι, xal ἀπεδύσατο, ὥστε αὐτὸ 
πολυτελέστερον ἀπολαθεῖν' οἰχία αὕτη ἐστὶ, καὶ καθ- 
Ἱρέθη, ὥστε γενέσθαι αὐτῆν φαιδροτέραν. Καθάπερ 
γὰρ ἡμεῖς, ἐπειδὰν μέλλωμεν χαθαιρεῖν οἰχίας, οὐχ 
ἀφίεμεν τοὺς ἕνδον οἰχοῦντας µένειν, ἀλλ ὥστε ἁπ- 
αλλαγΏναι τῆς χόνεως xai τοῦ θορύθου, [ἀλλὰ] χε- 
λεύσαντες πρὸς βραχὺ μεταστῆναι, ἐπειδὰν χατα- 
σχευάσωµεν ἀσφαλὲς τὸ δωµάτιον, τότε αὐτοὺς μετὰ 
ἀδείας εἰσάγομεν' οὕτω xai ὁ θεὺς ποιεῖ, χαθελὼν 
αὐτοῦ τὴν σαθρὰν σχηνὴν, τέως εἰς τὴν πατριχὴν αὐ- 
τὸν ἔλαδεν οἰχίαν xal πρὸς ἑαυτὸν, ty' ὅταν χαθαιρε- 
0j αὕτη xa οἰχοδομηθῇ, λαμπροτέραν αὐτὴν τότε 
αὐτῷ ἀποδῷ. Mh "τοίνυν εἴπης, ὅτι Απόλωλε xal 
οὐχέτι ἔσται' xa γὰρ ἀπίστων τὰ ῥήματα ταῦτα" 
[427] ἁλλ εἰπὲ, Καθεύδει xal ἀναστήσεται, ἀπεδή - 
pns χαὶ ἣξει μετὰ τοῦ Βασιλέως. Τίς ταῦτά quat; 
"O τὸν Χριστὺν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα. El γὰρ πι- 


IN EPIST. 1] ΑΡ COR. HOMIL. if. 


τῷ 


στεύοµεν, φησὶν, ὅτι "Incovc ἀπέθανε καὶ ἀνέστ]] 
καὶ ἔζησεν, οὕτως ὁ θεὺς καὶ τοὺς κοιµηθέντας 
διὰ τοῦ 'IncoU ἄξει σὺν αὐτῷ. El τοίνυν ζητεῖς 
τὸν υἱὸν, ἐχεῖ ζήτει ἔνθα ὁ Βασιλεὺς, ἕνθα τὸ τῶν 
ἀγγέλων στρατόπεδον᾽ μὴ £v τῷ τάφῳ μηδὲ ἐν τῇ v, 
ἵνα μὴ, ἐχείνου τοσοῦτον ὑψωθέντος, αὐτὸς µένῃς 
ἐπὶ τῆς γῆς συρόµενος. "Av τοίνυν οὕτω φιλοσοιῶ- 
pev, πᾶσαν τοιαύτην ὀδύνην εὐχόλως διακρουσόµεθα. 
Ὁ δὲ Geb, «àv οἰχτιρμῶν xat Πατὴρ πάσης παρα- 
χλήσεως, παραχαλέσει τὰς xapblag πάντων ἡμῶν, 
xai τῶν τὰ τοιαῦτα ὀδυνωμένων *, xal τῶν ἑτέρᾳ 
λύπῃ χατεχοµένων. xai ἀθυμίας ἁπαλλαγηναι bip 
πάσης, xal πνευματιχὴν χαρπώὠώσασθαι χαρὰν, χα» 
τῶν µελλόντων ἀγαθῶν ἐπιτυχεῖν. ὧν Yévotto 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύμµατι δόξα, χράτος, τιμῆ, 
νῦν xal ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας ty αἰώνων.. 
Ἀμίν. 


* Ms., ὀδνρωμένων, 





OMIAIA B. 


Bre | δὲ boni "i ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παραλλήσεως 


, τῆς ἐνεργουμέγης ἐν ὑπομονῃ 
"or αὐτῶν prions ὧν καὶ ἡμεῖς πάσχο- 
pev: xal ἡ éAzlc ἡμῶν βεδαία ὑπὲρ ὑμῶν. 


α’. Εἰπὼν μίαν χαὶ πρώτην παρακλήσεως xal τα- 
ῥαμυθίας ἀφορμὴν (αὕτη δὲ ἣν τὸ τῷ Χριστῷ κοινω- 
νεῖν), τίθησι xai δευτέραν ταύτην ἣν φησιν. Ἔστι δὲ 
αὕτη, τὸ αὐτῶν τῶν µαθητευοµένων ἐντεῦθεν χατα- 
σκευάζεσθαι τὴν σωτηρίαν. Mh τοίνυν χαταπέσητε, 
φησὶν, ἐπειδὴ θλιθόµεθα, μηδὲ θορυθηθῆτε xa δεί- 
σητε’ xai γὰρ δι αὐτὸ τοῦτο μᾶλλον ἂν εἴη δίχαιον 
ὑμᾶς θαῤῥεῖν. El γὰρ μὴ ἑθλιδόμεθα, πάντας ἂν ὑμᾶς 
ταῦτα ἀπώλεσε. Πῶς xai τίνα τρόπον» Ὅτι εἰ µαλα- 
κισθέντες xal τὰ δεινὰ δείσαντες, μὴ ἐχηρύξαμεν 
ὑμῖν τὸν λόγον, ὥστε μαθεῖν τὴν ἀληθη γνῶσιν, ἐν 
ἐσχάτοις Ἡν τὰ ὑμέτερα. Εἶδες πάλιν Παύλου τὴν 
βίαν καὶ τὴν φιλονεικίαν ; ἀφ᾿ ὧν ἐθορυθοῦντος, ἀπὸ 
τούτων αὐτοὺς παραμυθεῖται. Ὅσῳ γὰρ ἂν ἐπιτείνη- 
ται τὰ τῶν διωγμῶν τῶν ἡμετέρων, φησὶ, τοσούτῳ 
μᾶλλον ἐπιδιδόναι δεῖ τὰ τῆς χρηστῆς ἐλπίδος ὑμῖν' 
ἐπειδὴ xal τοσούτῳ μᾶλλον αὔξεται τὰ τῆς σωτηρίας 
τῆς ὑμετέρας, καὶ τὰ τῆς παραχλήσεως. Τί γὰρ ἴσον 
el; παραχλήσεως λόγον τοῦ τοσούτων ἐπιτυχεῖν ἀγα- 
θῶν διὰ τοῦ κηρύγματος; Εἶτα ἵνα μὴ δόξῃ εἰς ἑαυ- 
τὸν µόνον τὸ ἐγχώμιον περιιστᾷν, ὅρα πῶς καὶ ἑἐχεί- 
νους ποιεῖ τῶν ἑἐπαίνων τούτων [428] κοινωνούς. 
Ἐἰπὼν γὰρ, Εἴτε δὲ θ.ιδύμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν 
παρακ.λήσεως xal σωτηρίας, ἐπήγαγε, Τῆς évep- 
γουµένης ἐν ὑπομονῇ τῶν αὑτῶν παθηµάτων, ὧν 
καὶ ἡμεῖς xácxopev. Σαφέστερον μὲν οὖν αὑτὸ τί- 
θησιν ὕσατερον λέγων οὕτως" ὅτι ΄Ὥσπερ κοινωγοί 


& Ms. οἱ marg. Savil., ἐθορυθοῦντο. Editi ἐφοδοῦντο. 


ἐστε τῶν παθηµάτων, οὕτω καὶ τῆς παρακ.λή-. 
σεως' ἐνταῦθα δὲ τέως αὐτὸ ἠνίξατο εἰπὼν, Tov αἎ- 
τῶν παθηµάτων, χαὶ χοινώσας τὸν λόγον. Ὁ δὲ λέ- 
χει, τοῦτό ἐστιν Οὐχ ἡμῶν ἔργον ἡ ὑμετέρα σωτη- 
pla µόνον. ἀλλὰ καὶ ὑμῶν αὐτῶν. Καὶ γὰρ χα) ἡμεῖς 
χηρύττοντες θλιδόµεθα, xai ὑμεῖς δεχόµενοι τὸν λό- 
yov, τὰ αὐτὰ πάσχετε' ἡμεῖς μὲν, ἵνα μεταδῶμεν 
ἅπερ ἑλάθομεν' ὑμεῖς δὲ, ἵνα τὸ διδόµενον δέξησθε, 
xai μὴ ἀποδάλητε. TU τοίνυν ἴσον τῆς ταπεινοφροσύ- 
νης ταύτης γέἐνοιτ᾽ ἄν, ὅταν xal τοὺς τοσοῦτον αὑτοῦ 
ἀποδέοντας, εἰς τὸ αὐτὸ ἀξίωμα τῆς ὑπομονῆς ἀνάγῃ: 
Τῆς ἐνεργουμένης Υὰρ, φησὶν, ἐν ὑπομονῇ τῶν 
αὐτῶν παθηµάτωγ». 00 γὰρ διὰ τοῦ πιστεῦσαι µόνον 
ἡ σωτηρία ὑμῶν γίνεται, ἀλλὰ χαὶ διὰ τοῦ πάσχειν 
τὰ αὐτὰ ἡμῖν καὶ ὑπομένειν. 


Καθάπερ γὰρ παγκρατιαστὴς θαυμαστὸς μὲν ἔστι, 
χαὶ φαινόµενος xaX εὐεκτῶν χαὶ τὴν τέχνην ἔχων ἐν 
ἑαυτῷ, ὅταν δὲ ἐνεργῇ χαὶ φέρῃ πληγὰς xaX πλήττη 
τὸν ἀντίπαλον, τότε μάλιστα ἀπολάμτει, ἐπειδὴ xal 
τότε μάλιστα ἑνεργεῖται αὐτοῦ 1) εὐεξία, xaX διαδεί- 
xvutat τῆς τέχνης fj δοχιµή’ οὕτω δὴ καὶ fj σωτηρία 
ὑμῶν τότε ἐνεργεῖται µειζόνως, τουτέστι, δείχνυται, 
αὔξεται, ἐπιτείνεται, ὅταν ὑπομονὴν ἔχῃ. ὅταν πάσχῃ 
xai γενναίως ἅπαντα φέρῃ. "Apa ἑνέργεια σωτηρίας, 
οὐ τὸ ποιεῖν χαχῶς, ἀλλὰ τὸ πάσχειν καχῶς. Καὶ οὐ» 
εἶπε, Τῆς ἐνεργούσης, ἀλλά, Τῆς ἐνεργουμέγης, δει- 
χνὺς ὅτι μετὰ τῆς αὑτῶν προθυµίας xaY ἡ χάρις 
πολλὰ εἰσέφερεν ἐνεργοῦσα ἓν αὐτοῖς. Kal ἡ éAxlc 
ἡμῶν βεδαία ὑπὲρ ὑμῶν. Τοντέστιν, ὅτι KÀv µυρία 
πάσχητε δεινὰ, θαῤῥοῦμεν ὅτι οὗ περιτραπήσεσθε, 
οὔτε ἐπὶ τοῖς ὑμετέροις διωγμοῖς. Τοσοῦτον γὰρ ἁπ- 
έχοµεν ὑποπτεύειν ὑμᾶς, ἐφ᾽ οἷς αὐτοὶ πάσχοµεν, ὡς 


- 


$935. 
ῥορνθουμένους, ὅτι ἠνίχα ἂν αὐτοὶ γινδυνεύητε, καὶ 
τότε θαῤῥοῦμεν. Εἶδες ὅση Υέγονεν αὐτῶν ἑπίδοσις 
ἀπὸ τῆς προτέρας Ἐπιστολῆς ; Πολὺ γὰρ µείζονα αὖ- 
τοῖς ἐμαρτύρησε Μαχεδόνων, οὓς ἑπαίρει xol ἐγκω- 
µιάζει Ἐπανταχοῦ τῆς ἐπιστολῆς ἐχείνης. Ὑπὲρ μὲν 
γὰρ ἑχείνων δέδοικε, xal. φησιν Ἐπέμνψαμεν ὑμῖν 
Τιμόθεον εἰς τὸ στηρίξαι ὑμᾶς, xal παρακα.Ίέσαι 
ὑπὲρ τῆς πίστεως, εἰς τὸ µηδέγα σαίγεσθαι ἐν 
ταῖς 06.1ίψεσι ταύταις αὐτοὶ γὰρ οἵδατε, ὅτι εἰς 
τοῦτο χείµεθα" xaX πάλιν, Διὰ τοῦτο µηχέτι στέ- 
Ίων, ἔπεμγα slc có γνῶναι τὴν πίστ ὑμῶν», ui 
ἄως ἐπείρασεν ὑμᾶς ὁ πειράζων, καὶ εἰς xsvór 
qérntac ó κόπος ἡμῶν. [429] Περὶ δὲ τούτων οὐδὲν 
τοιοῦτόν qnot, ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον, ὅτι 'Ἡ ἑ.πὶς 
ἡμῶν βεδαία ὑπὲρ ὑμῶν. Εἴτε παρακα.ούμεῦα, 
ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παραχ.1ήσεως xal σωτηρίας" εἷ- 
δότες ὅτι ὥσπερ κοιγωνοί ἐστε τῶν παθηµάτων»ν, 
οὕτω καὶ τῆς παρακ.Ίήσεως. "Οτι μὲν γὰρ δι αὐ- 
τοὺς ἑθλίδοντο οἱ ἁπόστολοι, ἀπέδειξεν εἰπὼν, ὅτι 
Εἴτε 0446óps0a, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως καὶ 
σωτηρίας. Βούλεται δὲ δεῖξαι, ὅτι xal δι᾽ αὐτοὺς παρ- 
εχαλοῦντο. Εϊπε μὲν οὖν αὐτὸ xal ἀνωτέρω, εἰ xal 
ἁδιορίστως' Εὺὐ.]ογητὸς γὰρ, φησὶν, ὁ θεὸς à παρα- 
και]ῶν ἡμᾶς à» πάσῃ θ.1ΐψει, εἰς τὸ δύνασθαι 
ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάἀσ]ῃ θ1ίψει. Λέγει δὲ 
^ αὐτὸ xal ἔνταῦθα πάλιν ἑτέρως, σαφέστερόν τε xal 
θςραπευτιχώτερον. Εἴτε Υὰρ παραχαΛούμεθα, φη- 
σὶν, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακ.Ίήσεως. "O δὲ λέχει, 
τοῦὔτό ἐστιν Ἡ παράχλησις ἡμῶν, ὑμῶν γίνεκι 
παρα νυχῆ, καὶ χωρὶς τοῦ δ.ἀἁ λόγου παρακαλεϊῖν 
ὑμᾶς. Ἂν μικρὸν ἀναπνεύσωμεν µόνον ἡμεῖς, ἀρχεῖ 
τοῦτο εἰς παραμνθίαν ὑμῖν) xày αὐτοὶ παραχληθῶ- 
μεν, ὑμετέρα τοῦτο παράχλησις γίνεται. Ὥσπερ γὰρ 
τὰ παθήµατα τὰ ἡμέτερα ὑμέτερα εἶναι νομίζετε: 
οὕτω xai τὴν παράχλησιν τὴν ἡμετέραν ὑμετέραν 
ἡγεῖσθε. Οὐ γὰρ δήπου ἐν τοῖς δυσχερέσι κοινωνοῦν- 
τες, ἓν τοῖς χρηστοτέροις οὗ χοινωνῄσετε. Ei τοίνυν 
kv πᾶσι νοινωνεῖτε, καὶ àv θλίψει καὶ ἓν παρακλήσει" 
οὐδὲν ἡμῖν ἐγχαλέσετε ὑπὲρ τῆς µελλήσεως xai τῆς 
βραδύτητος ταύτης, xal γὰρ θλιβόμεθα ὑπὲρ ὑμῶν, 
xai παρακαλούµεθα δι ὑμᾶς. "Iva γὰρ µή τις νοµίσῃ 
Ba pb τὸ εἰπεῖν, ὅτι Δι’ ὑμᾶς ταῦτα πάσχοµεν, λέχει 
ὅτι Καὶ δι ὑμᾶς παραχαλούµεθα᾽ xal οὔτε μόνοι χιν- 
δυνεύοµεν ἡμεῖς' xal γὰρ καὶ ὑμεῖς χοινωνοί ἐστε 
τῶν αὐτῶν παθηµάτων, φησίν. 


β’. Ὥστε χαὶ τὸ χοινωνοὺς αὐτοὺς λαθεῖν τῶν κινδύ- 
νων, καὶ τῆς παραχλῄσεως αὑτῶν αὐτοῖς ἀναθεῖναι 
τὴν αἰτίαν, καταπραθνειν τὸν λόγον. "Av τε οὖν ἐπι- 
θουλευώµεθα, θαῤῥεῖτε, ἵνα γὰρ ἡ πίστις ὑμῶν δυνα- 
τωτέρα Ὑίνηται, τοῦτο ὑπομένομεν' κἂν παραχαλώ- 
pta, ὑμεῖς ἐναθρύνεσθε xal τούτῳ' xal γὰρ δι’ ὑμᾶς 
νούζων ἀπολαύομεν, ὥστε κἀντεῦθεν ὑμῖν γενέσθαι 
τινὰ παραμυθίαν χοινωνοῦσιν ἡμῖν τῆς ἡδονῆς. Καὶ 
ὅτι τοῦτον λέγει τὸν τρόπον τῆς παρακλήσεως νῦν, ὃν 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


991 
ἑχαρποῦτο, οὗ διὰ τοῦ παραχαλεῖσθαι παρ) αὐτῶν 
µόνον, ἁ)λλὰ xaX διὰ τοῦ µανθάνειν αὐτοὺς ἐν ἀνέσει 
ὄντας, ἄκουσον τῶν ἑξῆς, δι’ ὧν αὐτὸ ἐξεχάλυψεν el- 
πὠών' Εἰδότες ὅτι ὥσπερ xow«orol ἐστε τῶν παθη-- 
µάτων, οὕτω καὶ τῆς παραχ.Ίήσεως. Ὥσπερ γὰρ 
διωχοµένων ἡμῶν ἀλγεῖτε, ὡς absol τοῦτο πάσχοντες 
οὕτως ἴσμεν ὅτι καὶ παραχαλουµένων, αὐτοὶ τούτων 
παραπολαύειν νομίζετε. Τί ταύτης ταπεινοφρονέστε- 
ρον τῆς Ψψυχῆς; ὃς Ev μὲν τοῖς χινδύνοις τοσοῦτον 
πλεονεχτῶν, χοινωνοὺς χαλεῖ τοὺς οὐδὲ τὸ πολλοστὸν 
αὐτῶν ὑπομένοντας) Ev δὲ τῇ παρακλἠσει τὴν αἰτίαν 
ἅπασαν ἐχείνοις λογίζεται, οὗ τοῖς οἰχείοις “οόνοις. 
Εἶτα, ἐπειδὴ περὶ θλίψεων ἁδιορίστως ἔλεγε, λέγει 
[450] λοιπὸν xal τὸν τόπον, καθ’ ὃν ταῦτα ὑπέμενον' 
Οὐ γὰρ θέ.Ίομεν ὑμᾶς ἀγγοεῖν, ἀδε.1φοὶ, περὶ τῆς 
θ.1ίψεως ἡμῶν τῆς vevopérnc ἡμῖν év τῇ Ασίᾳ. 
Ταῦτα δὲ λέγομεν, φησὶν, ἵνα μὴ ἀγνοῆτε τὰ συµ- 
θάντα ἡμῖν. Καὶ yàp βουλόµεθα ὑμᾶς εἰδέναι τὰ 
ἡμέτερα, xaX σφόδρα τοῦτο ἑσπουδάχαμεν΄ ὅπερ μέ- 
Ύιττον ἀγάπης σημεῖόν ἐστι, Τουτο δὲ xal ἓν τῇ προ- 
τέρᾳ ἣν Ἐπιστολῇ προμηνύσας, xal εἰπὼν, ὅτι θύρα 
γάρ pov ἀνέῳγε μοθγάΊη καὶ ἑγεργὴῆς, xal οἱ ἀντι- 
χεἰµεγοι πο.].ἱοὶ ἐν τῇ Εφέσφ. Ἐκείνων οὖν αὖ- 
τοὺς ἀναμιμνῄσχων, xal διηγούμενος ὅσα ἔπαθε, 
φησίν' Οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν ὑπὲρ τῆς θλίφεως τῆς 
γενομένης ἡμῖν &v τῇ ᾿Ασίᾳ. Τοῦτο δὲ xal Ἑφεσίοις 
ἐπιστέλλων ἔλεγε' Τυχιχὸν γὰρ ἁποστείλας πρὸς a5- 
τοὺς, ταύτην ἔφη τῆς ἀποδημίας εἶναι τὴν αἰτίαν 
αὐτῷ' διὸ καὶ ἔλεγεν' "Iva δὲ εἰδῆτε καὶ ὑμεῖς τὰ 
xat ἐμὲ, τί πράσσω, πάντα ὑμῖν γνωρίσει Τυχι- 
χὸς, ὁ ἁγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ πιστὸς διάκονος ἓν' 
Κυρίῳ, ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο, Tra 
{γῶτε τὰ περὶ ἡμῶν, καὶ παρακαέσῃ τὰς καρ- 
δίας ὑμῶν. Καὶ £v ἅλλαις δὲ Ἐπιστολαῖς αὑτὸ τοῦτο 
ποιεῖ. Καὶ οὐκ ἔστι παρέλχον, ἀλλὰ xai σφόδρα 
ἀναγχαῖον τοῦτο μὲν διὰ την ἀγάπην, ἣν «φόδρα 
περὶ τοὺς μαθητὰς εἴχε, τοῦτο δὲ διὰ τοὺς συνεχεῖς 
πειρασμοὺς, &v οἷς μεγίστη ἣν παραμνθία τὸ τὰ ἆλ- 
λήλων εἰδέναι, ὥστε καὶ λυπηρῶν ὕντων παρασχευά- 
ζεσθαι χαὶ ἑναγωνίους εἶναι xaX ἀσφαλεστέρους, xal 
χρηστῶν ὄντων συνῄδεσθαι. Ἐνταῦθα μέντοι xal ἁπ- 
αλλαγὴν xal ἐπαγωγὴν μηνύει πειρασμῶν λέγων; 
"Ot. καθ ὑπερθο.λὴν ἐδαρήθημεν ὑπὲρ δύναμιν" 
καθάπερ φορτίῳ τινὶ μεγάλῳ βαπτιζόµενον πλοῖον. 
Καὶ δοχεῖ μὲν ἕν τι εἰρηχέναι, εἰπὼν, Καθ᾽ ὑπερόο- 
Aiqv, xol, 'Yxép δύναμω" οὐχ ἔστι δὲ Ev, ἀλλὰ δύο 
ταῦτα. Ἵνα γὰρ pf) τις λέγῃ, Τί γὰρ, εἰ χαθ) ὑπερ- 
θολὴν μὲν ὁ κίνδυνος ἂν, ὑμῖν δὲ οὐ μέγας ἂν; ἐπ- 
ἠγαγεν, ὅτι Καὶ μέγας ἣν χαὶ τὴν δύναμιν ἑνίχα τὴν 
ἡμετέραν, xai οὕτως ἑνίχα, ὡς ἑξαπορηθῆναι ἡμᾶς 
xai τοῦ ζῇν, τουτέστι, μηδὲ προσδοχΏσαι λοιπὸν 
ἡμᾶς (fjv. "Όπερ ὁ Aavtó πύλας ἆδου χαλεῖ, καὶ ὠδῖ- 
νας καὶ σχιὰν θανάτου, τοῦτο δὴ xal αὐτός φησιν, 
ὅτι Klvóvrov ὑπεμείγαμεν πάντως 0άνατον tí- 


ovo 


cia, multas utilitates afferebat, dum in illis operare- 
tur. Et spes nostra firma est pro vobis. lloc est, etiamsi 
innumeras rerum acerbitates perpeliamini , confidi- 
mus tamen fore, ut ne ob vestras quidem persequu- 
tiones concidatis. Tantum enim abest, ut sinistri 
quicquam de vobis ob ea qux patimur suspicemur, 
ut cum ipsi periclitamini, tum quoque bono animo 
simus. Vides quantum illi ex priore epistola profece- 
rint? Etenim multo majora ipsis pro testimonio tri- 
buit , quam Macedonibus , quos tamen alioqui passim 
per totam epistolam laudibus tollit. Nam illorum qui- 
dem causa in metu erat, atque aiebat : Misimus vo- 
bis Timotheum ad confirmandos vos et exhortandos pro 
fide vestra, ut nemo movealur. in tribulationibus istis ; 
ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus (1. Thess. 5. 
9. 3) : ac rursus : Propterea et ego amplius non susti- 
nens, misi ad cognoscendam fidem vestram , ne forte 
lentaveril vos is qui tenlal , et inanis fiat labor noster 
(Ibid. v. 5). De his autem nil tale loquitur, scd plaue 
contra : Spes nosira firma est pro vobis. Sive consola- 
mur, pro vestra consolatione et salute; scientes quod 
sicut estis socii passionum, ita eritis consolationis. Nam 
quod eorum causa apostoli premerentur, his verbis 
indicavit, Sive tribulamur, pro vestra consolatione et 
salute. Vult item ostendere, quod eorum etiam causa 
consolatione afficerentur. Atque hoc quidem superius 
quoque dixit, tametsi indelinite : Benedictus enim, 
inquit, Deus qui consolatur nos in omni tribulatione, ut 
possimus εἰ ipsi consolari eos, qui in omni pressura 
sunt. Ait rursus idem hoc quoque loco apertius, atque 
ad eorum animos curandos eflicacius : Sive enim con- 
solanr, inquit, pro vestra consolatione. Quorum ver- 
borum hic sensus est : Consolatio nostra, consolatio 
vestra exsistit, etiamsi vos minime sermone console- 
mur. Nam si paulum ipsi respiremus, id vobis ad 
consolationem satis est ; ac si nos solatio aíficiamur, 
in consolationem vestram hoc cedit. Quemadmodum 
enim calamitates nostras vestras esse ducitis : sic 
etiam nostram consolationem vestrain esse censetis. 
Neque enim certe, cum in adversis rebus socii mibi 
sitis , in Istis item ac secundis socii non eritis. Quo- 
circa cum in omnibus rebus socios vos habeam, et in 
tribulatione et in consolatione, non est quod me hu- 
jusce tarditatis ac morx nomine accusetis : nam pro 
vobis affligimur, et propter vos consolatione aflici- 
mur. Ne quis enim grave ac molestum id esse existi- 
maret, quod dixerat, Propter vos hzc patimur, illud 
etlam addit, Et propter vos consolatione alficimur ; 
ac ne nos quidem $oli periclitamur, cum ipsi quoque 
in earumdem calamitatum partem veniatis. 

3 Itaque tum ex eo quod periculorum socios ipsos 
assumpsit, tum ex eo quod consolationis sux causam 
ipsis adscribit, orationem lenit. Ac propterea , sive 
insidiis appetamur, firmo animo estote ; nam ut fides 
vestra plus roboris colligat , hoc patimur ; sive sala- 
lium accipimus, hoc quoque nomine gloriamini : 
nam propter vos eo fruimur, ut hine etiam consola- 
tionis. nonnihil ad vos redeat, dum l»tili:ze nostrae 
varticipes estis. Atque ut intelligas quod dc lioc con- 


IN EPIST. Π AD COR. LIOMIL. 1l, 


ἂν 
solationis modo uunc loquatur , quem jp e percipie- 
bat, non hinc tantum quod eonsolatione ab ipsis 
afficeretur , verum etiam quia cos ab afflictione Ji- 
beros esse intelligeret, audi quxe deinceps sequuntur, 
per qux hoc aperte declaravit, cum dixit, Scientes 
quod sicut. socii estis. passionum , ita eritis et consola» 
tionis. Sicut enim, cum nos persequutionem patimur, 
vos perinde doletis ac si ipsi eam subiretis : sic non 
dubitamus, quin, cum solatium accipimus, vos eo 
[rui existimetis. Quid hoc animo humilius fingi pos- 
Sit? quippe qui periculis tano eos intervallo Supo- 
raus, socios tamen eos vocat , qui ne minimam qui- 
dem eorum partem sustinebant ; in eonsolatione autem 
universam ipsis causam , non suis laboribus adscri- 
bit. Deinde quoniam de afflictionibus generatim lo- 
quebatur, jam locum quoque narrat, in quo πε 
perpessus sit. 8. Non enim volumus vos ignorare, 
[fratres , de tribulatione nostra que facia est nobis in 
Asia. Hzc, inquit, idcirco dicimus, ne ea » qua no- 
bis acciderunt, ignoretis. Siquidem rerum mostra- 
rum statum vobis exploratum esse cupimus, atque 
id summo studio curamus : quod quidem maximum 
est dilectionis argumentum. IIoc autem in superiore 
quoque epistola his verbis prius signiflcarat : Ostium 
mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii mtl 
ti Ephesi (1. Cor. 16. 9). Hzc igitur in memoriam 
ipsis redigens, atque exponens quz subicrat , ait , 
Nolo vobis ignotam esse afflictionem eam que mihi 
in Asia contigit. Quod etiam ipsum, cum ad Ephesios 
scriberet, dicebat. Nam cum Tycliicum ad eos mi» 
sisse , hanc ipsi profectionis causam fuisse comme- 
morat : ideoque dicebat : Ut autem sciatis εἰ vos gua 
circa me sunl , quid faciam , omnia vobis nola faciet Ty- 
chicus, carissimus frater et fidelis minister in Domino . 
quem misi ad vos in hoc ipsum, ul cognoscetis qua 
circa 105 sunt, el consoletur corda. vestra ( Ephes. 6. 
21. 22). In aliis quoque epistolis hoc ipsun faeit. 
Neque id supervacaneum est, sed perquam etiam 
necessarium : partim ob ingentem caritatem qua 
discipulos prosequebatur , partim ob assiduas tenta- 
Hones, in quibus permagua consulatio erat, com- 
pertumn liabere quonam statu utraque ex parte rcs 99 
liaberent : quo nimirum, si tristes et acerba» essent 
ad eas perferendas se compararent, atque in solli- 
citudine cautioresque essent; sin autem Ἰωί ac ju- 
cundze, simul gaudcrent, Czeterum hec loco et tenta- 
tionum inveclionem , et quo pacto his liberatus sit . 
simul exponit. Quoniam supra modum gravati sumus 
supra viriutem ; non secus videlicet ac navis aliqua, - 
qui gravi quodam onere demergitur. Atque unaum 
quidem et eamdein rem his verbis intelligere vide- 
tur , cum dixit, Supra modum , et, Supra virtutem ; 
nou tainen una est , sed duz. Etenim ne quis dicat, 
Quid enim , si supra modum quidem erat periculum, 
vobis autem non magnum erat ? idcirco subdidit , Et 
magnum erat et vires nostras superabal, aique usque 
adeo superabat, ut eliam vivere nos ederet : hoc 
est , nullam spem et exspeetationem baberemus nos 
amplius victuros. ld quod David inferorum portas, 


995 
ac partus dol.res , οἱ mortis umbram appellat, hoc 
nimirum bic quoque Paulus dicit, Ejusmodi pericu- 
lum subiimus, quod omnino mortem afferret . 9. 
Sed iysi in nobis ipsis responsum mortis habuimus , ui 
non sinus. fidentes in. nobis , sed in Deo qui. suscitat 
mortuos. Quid est, Iesponsum mortis habuimus ? Sen- 
tentiam , judicium , exspectationem. Talem enim res 
ipse vocem mittebant, tale responsum dabant ea 
qu: evenerant, nem»e quod certissime morituri es- 
semus. Verum id usque ad. rer ipsam minime pro- 
cessit, sed iutra suspicionem nostram substitit. 
(uamquaui! enim rerum natura hoc. pronuntiaveratl , 
tomen Dei potentia sententiam in opus exire non 
passa est, sed in sola nostra cogitaliune atque in ex- 
spectatione liec contingere permisit : ideoque ait, 
In nobis ipsis responsum morlis habuimus , non in re 
ipsa. Cur autem tantutu periculum nobis creari per- 
miserit, ut vit:e spes omnis nobis erepta esset ? Ne, 
inquit, fidentes simus in nolis , sed in Deo. 

9. llis autem verbis Paulus , non quod ipse ita af- 
fectus esset, absit hoc, sed ut alios per ea, qux de 
seipso dicebat, instituere!, simulque etiam imodestize 
' studio ductus, utebaiur : quandoquidem in progressu 
quoque ait, Datus est mihi stimulus carnis (2. Cor. 
49. 7), hoc est, tentationes, ut ne extollar. Atqui 
Deus non ideo se permisisse ait, sed alieram ob eau- 
sam. Quam tandem ? Nimirum ut ipsius potentia 
magis eluceret : Sufficit enim tibi, inquit, gratia mea; 
mam virtus mea in infirmitate perficitur (lbid. v. 1). 
Verum, ut à me dictum est, nusqu:in.nmiores suos 
obliviscitur, seipsum inter eos, qui longe inferiores 
erant ac multa disciplina et correctione opus habe- 
bant, aceensens. Nam alioqui, cum ad meliorem 
mentem revocandos etiam vulgares homines, una aut 
al'era tentatio. οουγία sufficiat ; quonam liandem 
inodo is, qui supra mortales omnes humilitatein. per 
omnei vite cursum coluerat, pluraque quam quis- 
quam alius perpessus fuerat, post tot annos ac celis 
diguaui philosophiam, hac adinonitione opus haberet ? 

Ex quo perspicuum illud est, cum hoc loco partim 
1nodesti:e studio, partiin uteos, qui de seipsis magni- 
: lice sentiebant atque arroganter se jaetabant, depri- 
meret ac ceoerceret, his verbis usum fuisse, Ut non 
simus fidentes in nobis, sed in Deo. Ac vide quomodo 
hac quoque ratione animos eorum deliniat. Tenta- 
tiones enim , inquit, vestra causa nobis inferri per- 
miss:z sunt ; tauto in pretio vos Deus habet : Si enim 
tribulamur , inquit, pro vestra consolatione. et. salute : 
at immodica calamitatum magnitudo propter nos 
contigit, ne magnifice sentiamus : Nam supra vires 
aggravati sumus, ut ne [identes simus in nobisipsis, sed 
in Deo qui suscitut. mortuos. Rursus doctrinam de re- 
surre&tione, de qua tot in priori epistola verba fece- 
rat, in memoriam ipsis revocat, atque a przsenti- 
bus rebus ei fldem adstruit : unde etiam subjunxit, 
10. Qui de tantis mortibus nos eripuit. Non dixit, Ex 
tot periculis : quo simul et intolerandam tentationum 
acerbitatem. ostendat, et illum quem dixi sermonem 
confirmet. Quoniam futura res erat resurrectio, id- 


- [i * - ^'ow--- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


circo hanc quotidie fleri ostendit. Nam cum Deus ho- 
minem, de quo spes omnis jam abjecta erat, quique 
ad ipsas usque mortis portas accesserat, in sublime 
revocat, nilil aliud quam resurrectionis specimen 
pribet, ab ipsis mortis faucibus eum retrahens, qui 
in eas inciderat. Quo etiam fit, ut de multis, qui 
cum ab omnibus deplorati fuerint, ac deinde ex grayi 
morbo aut intolerandis quibusdam tentationibus emer- 
serint, illud usurpari soleat : Moriuorum resurrec- 
tionem in hoc homine vidimus. Jn quem speramus 
quoniam el adhuc eripiet , 44. adjuvantibus etiam vobis. 
in oratione pro nobis : ut ex multorum personis ejus, 
que in nobis est, donationis per mullos gratie agantur 
pro nobis. Quoniam id quod dixerat, Ut ne simus fi- 
denies in nobisipsis, commune crimen et accusatie 
esse videbatur, qux nonnullos eorum perstringeret, 
mitigat rursus id quod dixit, preces ipsorum ingentis 
pr:esidii loco imploraus, illudque simul indicans, vi- 
tam nostram in perpetua cura et sollicitudine esse 
oportere. Nam dum ait, Speramus autem quoniam ei 
adhuc eripiet, multarum tentationum agmen pr:enun- 
tiat, nec tamen usquam derclictionem , sed auxilium 
ac suppetias. Deinde, ne. ideo animis consternautur, 
quod audiant fore, ut in perpetuis periculis versentur, 
prius quiduam pericula utilitatis afferant demonstra- 
vit, ncmpe, Ne simus fidentes in nobisipsis, hoc est, 
ut Deus nos in perpetua humilitate contineat ; et ut 
salus eorum procuretur, atque alia etiam plura 
exsistant, velut Christo communicare; Abundant 
enim, inquit, passiones Christi in nobis ; el pro fide- 
libus pati; Sive enin. tribulamur, inquit, pro vestra 
consolatione ac salute ; tum etiam quod hiec ipsa magis 
eluceat; sic enim ait, Qua operatur in tolerantia 
earumdem passionum ; illud item, quod hi:c fortes ac 
tolerantes eificiantur; ac przterea, quod resurre- 
ctionem ante oculos suos effulgeutein eernaut ; Ex 
tantis euim, inquit, mortibus nos eripi ; ad. hxc 
quod ea ratione solliciti reddantur, atque in eum 
semper respiciant : Speramus enim, inquit, quod 
eripie ; ac denique, quod precibus aflixi sint; 
Adjuvantibus enim, inquit, vobis in oratione pro nobis. 
Posteaquam igitur afflictionum utilitatem ostendit , 
ac deinde sollicitudinem ipsis injecit, rursus eoruui 
animos acuit atque ad virtutem promptiores eflicit, 
magnum ipsorum precibus testimonium tribuens , εἰ 
quidem οὐ eas Paulum ipsis donarint : Adjuvantibus 
euim, inquit, vobis in oratione. Quid autem est, Ut is 
mullis personis ejus, qug in nobis est, donalionis per 
multos grati agantur pro. nobis? Ex mortibus illis 
nos eripuit, adjuvantibus etiam vobis in oratioie, 
inquit : hoc est, vobis omnibus nostra causa depre - 
cantibus. Beneficium enim in nos collatum , loc est, 
salutein. nostram, vobis omnibus largiri voluit : ut 
multe personz gratias ipsi agant, quandoquidem 
multe quoque gratiam acceperunt. 

4. Il:ec porro eo dicebat, partim ut ipsos ad preces 
aliorum quoque causa fundendas excitaret, partüin 
item ut pro iis etiam calamitatibus , quibus alii afli- 
cerentur, gratiis Dco sempcr agendis ipsos assucíae 


$95 


xtorcu. 'AAA αὐτοὶ éx ἑαυτοῖς τὸ ἁπόκριμα τοῦ 
θανάτου ἐσχήκαμεγ, ἵνα μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ 
ἑαυτοῖς, dAA ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ ἐγείροντι τοὺς νε- 
κρούς. Τί ἐστι, Τὸ ἁπόχριια τοῦ θανάτου; Thy 
ΨΏφον, τὴν χρίσιν, τὴν προσδοχίαν. Τοιαύτην γὰρ 
ἡφίει τὰ πράγματα φωνὴν, τοιαύτην ἀπόχρισιν ἐδί- 
δου τὰ συµθάντα, ὅτι ἀποθανούμεθα πάντως. O0 
μὴν µέχρι τῆς πεἰρας ἐξέδη τοῦτο, ἀλλὰ µέχρι τῆς 
ὑπονοίας ἕστη τῆς ἡμετέρας. Ἡ μὲν γὰρ τῶν πρα- 
γµάτων φύσις τοῦτο ἀπεφήνατο ἡ δὲ τοῦ θεοῦ δύνα- 
pie οὐχ ἀφῆχε τὴν ἁ πόφασιν εἰς ἔργον ἐξελθεῖν, ἀλλ 
ἐν τῇ διανοίᾳ µόνῃ τῇ ἡμετέρᾳ χαὶ ἐν τῇ προσδοχίᾳ 
τοῦτο συμθῖναι duvsyc prse: διό [451] φησιν’ "Ev 
ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἑσχήκαμεν, οὐχ 
ἐν τῇ πείρᾳ. Καὶ τίνος ἕνεχεν συνεχώρησε τοσοῦτον 
χίνδυνον, ὡς ἀπελπίσαι ἡμᾶς xaX ἀπογνῶναι;, "Iva 
μὴ πεποιθότες ὦμεν ég' ἑαυτοῖς, φησὶν, dAA' ἐπὶ 
τῷ 060. 


Υ’.Ταῦτα δὲ ἔλεγεν ὁ Παῦλος, οὐχ ἐπειδὴ αὐτὸς οὕτω 
διέχειτο, ἄπαγε, ἀλλά τοὺς ἄλλους ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ 
λεγομένοις ῥυθμίζων, ἅμα δὲ xal µετριάξειν ἑσπου- 
δαχώς’ ἐπεὶ xai προϊών φησιν’ ᾿Εδόθη noi cxóAoy 


τῇ σαρκὶ, τοὺς πξειρασμοὺς λέγων, ἵνα μὴ ὑπερ- 


αἱρωμαι. Καΐτοι ὁ θεὸς οὐ δ;ὰ τοῦτό φησιν αὐτοὺς 
συγχεχωριηκέναι, ἀλλὰ δι ἑτέραν αἰτίαν. Ποίαν 65 
ταύτην; Ίνα ἣ δύναμις αὐτοῦ διαλάμφῃ µειζόνως) 
᾿Αρκεῖ γάρ σοι, φησὶν, ἡ χάρις µου’ ἡ yàp δύνα- 
µίς µου ἓν' ἀσθεγείᾳ τε.Τειοῦται. Αλλ', ὅπερ ἔφην, 
οὐδαμοῦ ἐπιλανθάνεται τοῦ οἰχείου ἤθους, ἐν τοῖς 
σφόδρα καταδεεστέροις ἑαυτὸν ἀριθμῶν, χαίτοι πολ- 
λῆς δεοµένοις παιδαγωγίας xal διορθώσεως. El γὰρ 
χαὶ τοὺς τυχόντας εἷς xat δεύτερος πειρασμὸς ἱκανὸς 
ἐπελθὼν σωφρονίσαι’ πῶς ἐχεῖνος ὁ πάντων ἀνθρώ- 
πων μάλιστα ταπεινοφροσύνην ἀσχήσας διὰ παντὸς 
τοῦ βίου, χαὶ τοσαῦτα παθὼν ὡς μηδεὶς ἀνθρώπων, 
μετὰ τοσαῦτα ἔτη xal φιλοσοφίαν τῶν οὐρανῶν ἀδίαν, 
ταύτης ἐδεῖτο τῆς νουθεσίας; Ὅθεν δῆλον ὅτι xal 
µετριάζων ἐνταῦθα, xal τοὺς ἐφ᾽ ἑαυτοῖς μέγα φρο- 
νοῦντας xai ἁλαζονευομένους χαταστέλλων λέγει" 
"Ira μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς, dAA ἐπὶ 
τῷ θεῷ. Καὶ ὅρα πῶς αὐτοὺς χαὶ ταύτῃ θεραπεύει. 
Οἱ μὲν yàp πειρασμοὶ, φησὶ, δι ὑμᾶς ἡμῖν ἑπ- 
ενδχθΏναι σννεχωρήθησαν’ τοσούτου τιμᾶται ὑμᾶς ὁ 
Θεός’ Εἴτε γὰρ θ.Ἰιδόμεθα, φησὶν, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν 
παρακ.1ήσεως xal σωτηρίας t δὲ ὑπερθολὴ δι 
ἡμᾶς, ἵνα yh µέγα φρονῶμεν' Ka0* ὑπερθο.]ὴ» γὰρ 
ἐδαρήθημεν καὶ ὑπὲρ δύναμιν, ἵνα μὴ πεποιθό- 
τες ὦμεν ép" ἑαυτοῖς, ἀ.1.1) ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ ἐγεί- 
porc τοὺς »εκρούς. Πάλιν τοῦ περὶ ἀναστάσεως 
ἀναμιμνήσχει λόγου, ὑπὲρ οὗ τοσαῦτα εἶπεν ἐν τῇ 
προτέρᾳ Ἐπιστολῇ, xal ἀπὸ τῶν παρόντων αὐτὴν βε- 


5 Ms., ἀνεστηκότων. . 
" bin editis Graecis Novi Testamenti legitur ἐκ πολλῶν 
T (050 QV. 


IN EPIST. 11 AD COR. HOMIL. 1l. 


596 
θαιὼν’ διὸ καὶ ἐπήγαγεν "Oc éx τη.λικούτων Ouyd- 
twv ἐῤῥύσατο ἡμᾶς. Οὐκ εἶπεν, Ἐκ τοσούτων xtye 
δύνων, ὁμοὺ μὲ» δεικνὺς τὸ ἀφόρητον τῶν πειρα- 
σμῶν, ὁμοῦ δὲ ἐχεῖνον, ὄνπερ ἔφην, πιστούµενος tbv 
λόγον. Ἐπειδῇ Υὰρ μέλλον πρᾶγμα ἡ ἀνάστασις Ἶν, 
δείχνυσιν ὅτι τοῦτο χαθ᾽ ἑχάστην γίνεται τὴν ἡμέ- 
pav. Όταν γὰρ ἄνθρωπον ἀπογνωσθέντα, xal πρὸς 
αὐτὰς ἑλθόντα τοῦ ἅδου τάς πύλας ἀνελχύσῃ, οὐδὲν 
Exe pov ἡ ἀνάστασιν ἐπιδείχνυται, ἁπ᾿ αὐτοῦ τοῦ στό- 
µατος ἀνασπῶν τοῦ θανάτου τὸν ἐμπεσόντα, Διὸ xal 
τοῖς πολλοῖς ἐπὶ τῶν ἀπογνωσθέντων, εἶτα ἀνενεγχόν- 
των α ἐξ ἀῤῥωστίας χαλεπῆς, 1| ἐκ πειρασμῶν ápo- 
ρήτων, ἔθος τοῦτο λέγειν’ ᾿Ανάστασιν νεκρῶν ἑωρά- 
ναμεν ἐπὶ τοῦδε. Ἠ ἐπίκαµεν δὲ ὅτι xal ἔτι ῥύσε- 
ται, συνγυπουργούγτων καὶ ὑμῶν τῇ [4352] δεήσει 
ὑπὲρ ἡμών' ἵνα ἐν πο..Ἰῷ προσώπῳ b τὸ εἰς ἡμᾶς 
χάρισμα διὰ ποἽ.1ῶν εὐχαριστηθῇ ὑπὲρ ἡμῶν. 
Ἐπειδῃ τὸ, "Iva μὴ πεποιθότες psv ἐφ' ἑαυτοῖς, 
xotyby ἑἐδόχει εἶναι ἔγχλημα xal κατηγορία xal ἐχεί- 
νων ἑνίους αἰνιττομένη, παραμυθεῖται πάλιν τὸ elgn- 
µένον, τὰς εὐχὰς τὰς ἑχείνων ἀντὶ προστασίας µε- 
Υάλης χαλῶν xal δειχνὺς ἅμα, ὅτι διαπαντὸς ἐναγώ- 
νιον εἶναι χρὴ τὸν βίον τὸν ἡμέτερον, Τῷ γὰρ εἰπεῖν, 
Ἠ ἀπίκαμεν δὲ ὅτι καὶ ῥύσεται, πολλῶν προαναφω- 
yel. πειρασμῶν νιφάδας, οὗ μὴν ἑγχατάλειψιν οὖδα- 
μοῦ, ἀλλὰ βοῄθειαν πάλιν καὶ συμμαχίαν. Εἶτα, ἵνα 


bh ἀκσύοντες ὅτι διηνεκῶς µέλλουσι κχινδυνεύειν, 


χαταπέσωσιν, ἔδειξε πρότερον τῶν χινδύνων τὸ ὄφε- 
λος, οἷον τὸ, "Iva μὴ πεποιθότες ὦμεν ép' ἑαντοῖς 
τουτέστιν, "Iva. £y διηνεκεῖ ταπεινοφροσύνῃ χατέχῃ 
ἡμᾶς" καὶ ἵνα fj σωτηρία αὐτῶν ἐνεργῆται, xal ἕτερα 
γοῦν πλείονα" τὸ τῷ Χριστῷ χοινωνεῖν' Περισσεύει 
γὰρ, qnoi, τὰ παθήµατα τοῦ Χριστοῦ ἐν ἡμῖν' τὸ 
ὑπὲρ τῶν πιστῶν πάσχειν ' Εἴτε γὰρ, φησὶ, 0.1ι6ό- 
µεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακ.ήσεως xal σωτη- 
ρίας' τὸ χαὶ αὐτὴν ταύτην διαλάµπειν µειζόνως» Τῆς 
ἐνεργουμένης γὰρ, φησὶν, ἐν ὑπομονῇῃ τῶν αὐτῶν» 
παθημάτωχ’ τὸ καρτεριχοὺς γίνεσθαι' xal ἔτι πρὸς 
τούτοις, τὸ τὴν ἀνάστασιν ὁρᾷν πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν 
διαλάμπουσαν' Ἐκ τη.λ(κούτων γὰρ θανάτων ἑῤ- 
ῥύσατο ἡμᾶς) τὸ ἐναγωνίους εἶναι καὶ πρὺς αὐτὸν 
διηνεκῶς ὁρᾷν' ᾿Ηπίκαμεν γὰρ, φησὶν, ὅτι καὶ ῥύ- 
σεται’ τὸ εὐχαῖς προσηλῶσθαι' Συνυπουργούντων 
γὰρ, φησὶ, xal ὑμῶν τῇ δεήσει ὑπὲρ ἡμῶν. Δείξας 
τοίνυν τὸ χέρδος τῶν θλίφεων, εἶτα ἑἐναγωνίους 
ποιῄσας, ἀλείφει πάλιν αὐτῶν τὰ φρονήματα, xal 
προθυ µοτέρους εἰς ἀρετὴν ποιεῖ, μεγάλα αὐτῶν µαρ- 
τυρῶν ταῖς εὐχαῖς, eU ys ταύταις Παῦλον ἐχαρίσαντο" 
Συνυπουργούνγτων γὰρ ὑμῶν ὑπὲρ ἡμῶν τῇ δεή- 
σει, φησί, Τί δέ ἐστιν, "Iva àv. zoAAq προσώπῳ τὸ 
εἰς ἡμᾶς χάρισμα διὰ πο..1ῶν εὐχαριστηθῇ ὑπὲρ 
ἡμῶν»; Ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ix τῶν θανάτων Exelvov, 
συνυπουργούντων xal ὑμῶν τῇ δεήσει, φησί’ τουτ- 
έστιν, Εὐχομένων πάντων ὑμῶν ὑπὲρ ἡμῶν. Τὸ γὰρ 
εἰς ἡμᾶς χάρισμα, τουτέστι. τν σωτηρίαν τὴν ἡμε- 


391 
τέραν ἐθουλήθη πᾶσιν ὑμῖν χαρίσασθαι, ἵνα τὰ πολλά 
πρόσωπα αὐτῷ εὐχαριστήσηῃ, ἐπειδῃ xal τὰ πολλὰ 
^h χάριν ἔλαδε. : 


6', Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ μὲν xat εἰς τὰς ὑπὲρ ἑτέρων 
εὐχὰς αὐτοὺς διεγείρων, ὁμοῦ δὲ ἐθίζων xat ὑπὲρ ὧν 
ἂν ἕτεροι πάθωσιν, εὐχαριστεῖν ἀεὶ τῷ θεῷ, δειχνὺς 
ὅτι μάλιστα τοῦτο βούλεται xal αὐτός. Οἱ γὰρ µελε- 
τήσαντες ὑπὲρ ἑτέρων ταῦτα ποιεῖν, πολλῷ μᾶλλον 
ὑπὲρ ἑαυτῶν Ἐπιδείξονται ταῦτα ἀμφότερα. Πρὸς δὲ 
τούτοις, χαὶ ταπεινοφροσύνην αὐτοὺς διδάσχει, xal 
εἰς ἀγάπην ἄγει θερµοτέραν. Ei γὰρ αὑτὸς ὁ τοσοῦ- 
τον αὐτῶν ὑφπλότερος iv, ἐκ τῶν εὐχῶν ἐχείνων σε- 
σῶσθαί φησι, xaX χάρισμα αὐτῶν ταῖς δεῄσεσι ὃ5δό- 
alat [453] αὑτῷ παρὰ τοῦ θεοῦ, ἐννόησον πῶς ἑχεί- 
νους ἔδει διαχεῖσθαι xol µετριάζειν. Σὺ δέ po 
κἀχεῖνο σχόπει, ὅτι xÀy àmb οἰχτιρμῶν ὁ θεός τι 
ποιῇ, μεγάλα ἐνταῦθα xal fj εὐχὴ συµθάλλεται. 
Αρχόμενος μὲν γὰρ, τοῖς οἰχτιρμοῖς αὐτοῦ τὴν σω- 
Ῥηρίαν ἑλογίσατα 'O θεὸς yàp, qnot, τῶν olxtip- 
μῶν, αὐτὸς ἡμᾶς ἐῤῥύσατο' ἐνταῦθα δὲ καὶ ταῖς 
&óyalg * ἐπεὶ κἀκεῖνον τὸν τὰ μύρια ὀφείλοντα τά- 
λαντα, μετὰ τὸ προσπεσεῖν ἠλέησε, χαίτοι ys εἴριτ- 
ται, ὅτι Σπ.αγχγισθεὶς àxéAvcer αὐτόν ' xaX τῇ 
Χαναναίᾳ a δὲ μετὰ τὴν πολλὴν προσεδρίαν ἐχείνην 
xai καρτερίαν τότε ἑχαρίσατο τῆς θυγατρὸς τὴν σω- 
τηρίαν, xalzot γε ἀπὸ ἑλέου αὐτὴν ἔσωσεν. "Amb τοῦ- 
του τοίνυν µανθάνοµεν, ὅτι χᾶν ἑλεεῖσθαι µέλλωμεν, 
ἀξίους τοῦ ἑλέου πρότερον παρέχειν ἡμᾶς ἑανυτοὺς 
χρή. Kàv γὰρ ἔλεος f, τοὺς ἀξίους ἐπιζητεῖ: o0 γὰρ 
ἁπλῶς ἔπεισιν ἅπασι, xal τοῖς ἀναισθήτως διαχειµέ- 
νοις Ε.εήσω Y&p, φησὶν, ὃν ἂν ἐεῶ, καὶ οἱ- 
κτειρήσω, ὃν ἂν οἰκτείρω. "Opa γοῦν xai ἐνταῦθα 
τί φησι Συγυπουργούγτων καὶ ὑμῶν τῇ δεήσει. 
Καὶ οὔτε τὸ πᾶν αὐτοῖς ἔδωχεν, ἵνα μὴ αὐτοὺς ἑπάρη, 
οὔτε πάντη Ἑλλοτρίωσεν αὐτοὺς τοῦ κατορθώµατος, 
ἵνα προτρέφῃ xai προθυµοτέρους ἑργάσηται xal συν- 
αγάγηῃ πρὸς ἀλλήλους αὐτούς. Διὸ καὶ ἔλεγεν, ὅτι 
Ὑμῖν ἑχαρίσατό µου τὴν σωτηρίαν. Καὶ γὰρ xal 
πλῆθος δυσωπεἶται πολλάχις ὁ θεὺὸς ὁμονοοῦν xal 
συμφωνοῦν εἰς εὐχήν Διὸ xal πρὸς τὸν προφήτην 
ἔλεγεν' Εγὼ δὲ οὗ φβίσομαι τῆς gió soc ταύτης, 
ἐν ᾗ χατοικοῦσι π.Ίείους ἢ δώδεκα μυριάδες ár- 
ὐρώπων; Elsa ἵνα μὴ νοµίτῃς, ὅτι πλῆθος αἰδεῖται 
µόνον, φησίν' ᾿Εὰν 1 ὁ ἀριθμὺς coU '"IcpaiA ὡς 
ἡ ἄμμος τῆς θα.1άσσης, τὸ κατὰ Ίειμμα σωθήσε- 
ται. Πῶς οὖν Νινευῖτας ἔσωσεν; "Οτι οὐ πλῆθος µό- 
vov fjv, ἀλλὰ πλῆθος μετὰ ἀρετῆς' µετενόησε γὰρ 
ἕκαστος ἀπὸ τῆς 6602 αὑτοῦ τῆς πονηρᾶς. Καὶ σώζων 
6£ αὐτοὺς ἔλεγεν, ὅτι Οὐκ ἔγνωσαν δεξιὰν f) ἁἀρι- 
στεράν. "Όθεν δῆλον, ὅτι χαὶ τὰ πρότερα ἐξ ἀφε- 
λείας μᾶλλον ἕπταιον, f| πονηρἰας' xai δῆλον, ἐξ ὧν 
µετεθάλλοντο, ὀλίγων ῥημάτων ἀχούσαντες. El δὲ τὸ 
δώδεχα µυριάδας εἶναι µόνον ἴσχυσεν εἰς τὸ σῶσαι 
αὐτοὺς, τί xal πρὸ τούτου αὑτοὺς σωθῆναι ἐχώλυσε; 
Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχ εἶπε πρὸς αὑτὸν, Ἐγὼ δὲ οὐ 
φείσοµαι τῆς πόλεως ταύτης τῆς οὕτω µεταθαλλο- 


! Ms, τὴν Χα αναίαν. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


598 
µένης; ἀλλὰ τὰς pupiábac παράχει; Ἐκ περι- 
ουσίας xal τοῦτο τιθείς, Τὸ μὲν γὰρ fv δῆλον, f) 
µεταθολή΄ ὁ δὲ ἀριθμὺς xai fj ἀφέλεια, ἄδηλα τῷ 
προφήητῃ. Πάντοθεν τοίνυν αὐτοὺς χαταμαλάξαι βού- 
λεται ἰσχύει γὰρ χαὶ πλῆθας, ὅταν xal ἀρε- 
τὴ 1. 

[434] Τοῦτο γοῦν xal ἀλλαχοῦ δηλοῖ λέχουσα ἡ 
Γραφή" Προσευχἠ δὲ ἦν ἐχτεγὴῆς ὑπὸ τῆς ExxAn- 
σίας πρὸς τὸν θεὸν γιοµένγη ὑπὲρ αὐτοῦ * καὶ 
τοσοῦτον ἴσχυσεν, ὡς, χεχλεισµένων τῶν θυρῶν, xai 
ἁλύσεων ἐπιχειμένων, xa φυλάχων ἑχατέρωθεν παρα- 
χαθσευδόντων, ἐξαγαγεῖν τὸν ᾿Απόστολον χαὶ ἁπαλλά- 
ξαι πάντων ἑχείνων. ᾽Αλλ᾽ ὥσπερ, ἀρετῆς οὔσης, 
μέγα δύναται’ οὕτω, χαχίας οὔσης, οὐδὲν ὀνίνησι τὸ 
πλῆθος. Καὶ γὰρ οἱ Ἱσραηλίται, περὶ ὧν φησιν, ὅτι 
ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἣν ὡς fj ἄμμος τῆς θαλάσσης, πάν- 
τες ἁπώλοντο" xal oi ἐπὶ Νῶε δὲ πολλοὶ xai ἄπειροι 
σαν, xai οὐδὲν αὐτοὺς τοῦτο ὤνησε * χαθ᾽ ἑαυτὸ 
γὰρ οὐδὲν δύναται πλήθος, ἀλλ᾽ £v προσθήχης µέρει. 
Σπουδάζωµεν οὖν συνιέναι ἓν ταῖς δεῄσεσι, χαὶ ὑπὲρ 
ἀλλήλων εὐχώμεθα, καθάπερ ὑπὲρ τῶν ἁποστόλων 
ἐχεῖνοι. Καὶ γὰρ ἐντολὴν πληροῦμεν, χαὶ εἰς ἀγάπην 
ἀλειφόμεθα" ὅταν δὲ ἁγάπην εἴπω, πάντα λέγω τὰ 
ἀγαθά' xal εὐχαριστεῖν σπουδαιότερον µανθάνωμεν. 
Οἱ γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀἁλλοτρίων εὐχαριστοῦντες, πολλῷ 
μᾶλλον ὑπὲρ τῶν ἰδίων. Τοῦτο xaX ὁ Δανῖδ ἐποίει λέ- 
yov: Μεγα.1ύνατε τὸν Κύριον σὺν ἐμοὶ, καὶ 
ὑψώσωμεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτό ' τοῦτο 
χαὶ ὁ Απόστολος πανταχου ζητεῖ' τοῦτο xa ἡμεῖς 
ἑργαζώμεθα, xal εἰς πάντας τοῦ Θεοῦ τὴν εὔεργε- 
σίαν ἐχφέρωμεν, ἵνα χοινωνοὺς λάδωµεν τῆς εὖὐφι- 
µίας. El γὰρ παρὰ ἀνθρώπων τι παθόντες ἀγαθὸν, 
ὅταν ἀναχηρύξωμεν, προθυµοτέρους αὐτοὺς ποιοῦ- 
μεν’ πολλῷ μᾶλλον τοῦ θεοῦ τὰς εὐεργεσίας àvayvo- 
ρεύοντες, εἰς πλείονα αὑτὸν ἐπισπασόμεθα εὔνοιαν. 
Καὶ εἰ παρὰ ἀνθρώπων εὐεργετηθέντες, xat ἄλλους 
διεγείροµεν εἰς εν κοινωνίαν τῆς εὐχαριστίας" 
πολλῷ μᾶλλον τῷ θεῷ πολλοὺς προσάγειν y pt) τοὺς 
ὑπὲρ ἡμῶν εὐχαριστήσοντας. El γὰρ Παῦλος τοῦτα 
ποιεῖ, τοσαύτην ἔχων τὴν παῤῥησίαν, πολλῷ μᾶλλον 
ἡμᾶς ἀναγχαῖον τοῦτο ποιεῖν. 


ε’. Παραχαλῶμεν τοίνυν τοὺς ἁγίους ὑπὲρ ἡμῶν εὖ- 
χαριστεῖν, καὶ αὑτοὶ ὑπὲρ ἀλλήλων τοῦτο ποιῶμεν. 
Τοῦτο ἱερέων µάλιστά ἐστι χατόρθωμα, ἐπειδὴ µέχι- 
στον ἀγαθόν. Προσιόντες Υὰρ, πρότερον ὑπὲρ τῆς oi- 
χουµένης καὶ τῶν χοινῶν εὐχαριστοῦμεν ἀγαθῶν. El 
Υὰρ χαὶ κοιναὶ αἱ εὐεργεσίαι τοῦ Θεοῦ, ἁλλά xal σὺ 
ἐν τῷ χοινῷ ἑσώθης. Ὥστε xal ὑπὲρ τῆς ἰδίας χοινὴν 
ὀφείλεις χάριν, χαὶ ὑπὲρ τῆς χοινῆς ἰδιάζουσαν δί- 
χαιος ἂν εἴης ἀναφέρειν εὐφημίαν. Καὶ γὰρ τὸν ἥλιον 
ἀνηψεν οὗ σοὶ µόνψ, ἀλλὰ καὶ τῷ κοινῷ’ ἀλλ' ὅμως 
ἐν τῷ µέρει τὸ ὅλον ἔχεις' καὶ Υὰρ 10300706 Υέγονε 
διὰ τὸ χοινόφ' xal ὁρᾷς σὺ µόνος τοσοῦτον, ὅσον εἶδον 
πάντες ἄνθρωπο;. Ὥστε τοσαύτην ὀφείλεις εὐχαρι- 
στίαν, ὅσην ἅπαντες' xal ὑπὲρ τῶν χοινῶν εὐχαριστεῖν 
ἂν εἴης δίκαιος, χαὶ ὑπὲρ τῆς ἑτέρων ἀρετῆς. Πολλὰ 
Υὰρ xai δι ἄλλους πάσχοµεν καλῶς. Καὶ γὰρ εἰ 
δέκα µόνον tv Σοδόµοις εὑρέθησαν δίκαιοι, οὐκ ἂν 
ἔπαθον, | 34051 ἅπερ ἔπαθον. Ὥστε καὶ ὑπὲρ τῆς 


507 
ceret : ostendens videlicet, id ipsiquoque quam gra- 
tissimum esse. Nam qui hzc aliorum causa facere 
consueverint, multo sane magis utraque hzec ipsi sua 
causa pr:estaturi sunt. Quinetiam eos ad humilitatem 
erudit, atque ad ferventiorem caritatem ducit. Nam 
cum ipse, qui tot partibus sublimior illis erat, eorum 
precibus salutem se consequutum esse , ac propler 
ipsorum orationes beneficium accepisse dicat , velim 
tecum reputes, quo eos animo quamque modesto esse 
oportebat. Quin illud quoque animadverte, quod 
etiamsi Deus misericordia permotus aliquid facit, 
tatnen hic quoque precatio multum adjumenti affert. 
Etenim in principio salutem suam Dei miserationibus 
acceptau retulit; Deus enim miserationum , inquil, 
n0s eripuit; hic autem eamdem ipsorum quoque pre- 
cibus adscripsit. Nam etiam illum, qui talentorum 
decem millia debebat, postquam ad ipsius pedes ac- 
cessisset, miseratus est : el tamen dictum est, Mise- 
ricordia molus dimisit eum. Atque item Chananwie 
post multam illam assiduitatem ac tolerantiam, tum 
deuique filie salutem concessit (Matth. 15. 28): 
etiamsi alioqui misericordia ductus ipsi salutem at- 
tulerit. EX quo nimirum discimus, quamvis Deus mi- 
sericordiam erga nos adhibituru3 sit, nobis tamen 
istud prius faciendum esse, ut misericordia dignos 
nosipsos przsstemus. Quamvis enim misericordia sit, 
diguos tamen requirit : non enim temere quibusvis 
obtinuit, etiam stupore laborantibus : Miserebor 
enim , inquit, cujus miserebor ; εἰ misericordiam 
presiabo ei, cui miserebor (Exod. 53. 19). Vide quip- 
pe quidnam hie quoque dicat : Adjuvantibus. et vobis 
in oratione. Nam nec Lotum ipsis tribuit, ne eorum 
animos efferat ; nec rursus eos omni ex parte ab hu- 
jus beneficii laude subinovit, ut eos ineitet alacriores- 
que efficiat, atque inter se devinciat. Unde etiam di- 
cebat, Salutem meam vobis donavit. Nam pers:epe 
quoque Deus quasi pudore commovetur, eum multi - 
tudinem ad precationem concordem atque conspi- 
rantem cernit : ideoque prophete dicebat, Ego autem 
non parcam huic. civitati , in qua habitant plus quam 
centum viginti. millia hominum (Jonce 4. 11). Deinde, 
nc putes Deum ob niultitudinem duntaxat ad niiseri- 
cordiam iuflecti, his verbis utitur : Si fuerit numerus 
]srael tamquam arena maris, reliquie salve [επί 
(Isai. 10. 22). Qui factum est igitur, ut Ninivitas ser- 
varit? Nempe quia non multitudo solum crat, sed 
multitudo virtute przedita : poeuitentiain enim unus- 
quisque cgit, οἱ a via sua prava recessit. Atque eti.m 
ipse, dum salutem ipsis afferret, aicbat : Nesciunl 
quid sit iuter. dexirant et. sinistram (Jon. {. c.). Ex 
quo perspicuum est, eos in priora peccata simplicitate 
potius quam animi perversitite lapsos fuisse : idque 
?X ϱ0 constat, quod paucis verbis auditis ad meliorem 
mentem se receperunt. Quod si ad eos servandos lioc 
satis virium habuisset, quod centum vigiuti hominum 
milia erant, quidnam prius quoque prohibuisset, 
quin salutem adipiscerentur? Cur igitur non dixit ei, 
Ego autem non parcam civitati huic ita immutatz, 
Scd tot millia profcrt 7 Ex abundanti hoc facit : nain 


IN EPIST. ΙΙ AU COR. μονη. il. 


$98 
mutatio quidem manifesta erat, numerus autem et 
simplicitos civium propheta: ignota erant. Undique 
igitur eorum animos emollire studet : nam tum viribus 
pollet multitudo, cum virtus insuper accedit. 

Orationis vis. — Που etiam alio loco Scriptura his 
verbis declarat : Oratio autem fiebut sine intermissione 
ub Ecclesia ad Deum pro eo ( Act. 12. 5) : tautamque 
vint babuit, ut qu:invis etiam fores claus: esseut, et 
caten:e apostolum stringerent, cnstodesque utrimque 
ad ipsius latus dormirent, eum tamen eduxerit atque 
ex omnibus illis difficultatibus liberarit. Verum quem- 
admodum, si virtus adsit, magnam vim habet multi- 
tudo : ita si vilium adsit, nullam utilitatem affert. 
Siquidem οἱ lsraelit:, quos arenz:: maris numerum 
ad:equasse Scriptura refert , omues perierunt ; atque 
etiam tempore Noe permulti, imo innumeri erant, nec 
tamen eos quidquam hoc juvit : sola enim multitudo 
nihil potest, verum tum demum cum accessionis luco 
est. Dems igitur operam, ut in precibus coeamus, 
alii pro aliis precemur , quemadinodum illi pro apo- 
stolis. Sic enim et mandatum explemus, et ad carita- 
tem. incitamur : cum autem caritatem dico , omnia 
bona hoc vocabulo complector : atque etiam majore 
studio gratias agere discamus. Nam qui pro alienis 
gratias Deo agunt, multo magis id pro suis faciunt. 
Hoc David quoque faciebat, cum diceret, Magnificate 
Dominum mecum, et ezallemus nomen ejus in idipsum 
(Psal. 55. 8) : hioc et apostolus passim exposcit : hoc 
nos item faciamus, atque apud omnes Dei beneficium 
predicemus, ut eos laudationis socios assumamus. 
Nam si, cum beneficium aliquod ab liominibus acce- 
pimus atque id celebramus, promptiores eos ad bene de 
nobis merendum reddimus : multo magis, Dei bene- 
ficia priedicantes, ad majorem benevolentiam ipsuin 
actraliemus. Et si, cum beneficium aliquod ab homi- 
nibus consequuti sumus , ad gratias nobiscum agen- 
d.s alios etiam excitamus, multo profecto magis no- 
bis curandum est, ut multos, qui gratias pro nubis 
agaut, ad Deum adhibeamus. Cumque Paulus, qui 
tantam fiduciam obtinebat, hoc faciat, tanto. magis 
hoc a nobis fieri necesse est. 

5. Quocirca sanctos viros etiam atque etiain ob- 
secremus, ut pro nobis gratias agant , atque etiam 
ipsi pro nobis hoc invicem faciamus. Istud preser- 
tim sacerdotum munus est, utpote bonum omuium 
praestantissimum. Accedentes enim, primum pro 
universo orbe communibusque commodis gratias agi- 
mus. Nam etsi communia Dei beneficia sunt, amen tu 
quoque in communi salutem es consequutus. Itaque 
tum pro privata tua communem gratiarum actionem de- 
bes, tum pro communi privatam Deo laudem abs te of-- 
ferri quum fuerit, Etenim solem non tibi uni accen 
dit, scd etiam communiter omnibus ; et tamen in parte 
totuui habes : nam ob communem omnium utilitatem 
tanta magnitudine creatus est ; tu tamen solus tantum 
vides, quantum universi mortales videre queant. Ex 
quo efficitur, ut tantam gratiarum actiouenr debeas , 
quantam universi; ac te et pro communibus beneft- 
cis gratias agere par est, et pro aliorum virtuta, 


N9 


Multis euim etiam propter alios beneficiis affici- 
mur. Etenim si vel decein soli justi viri in Sodomis 
iuventi fuissent, non in eas, quas pertulerunt, cala- 
mitates incidissent. Quamobrem pro aliorum quoque 
apud Deum libertate ac fiducia gratias agamus : si- 
quidem prisca lex Ίο est, atque antiquitus in Ec- 
clesia instituta. Sic Paulus pro Romanis, pro Corin- 
thiis, pro universo orbe gratias agit. Nec vero illud 
mihi dixeris : lloc prxclarum facinus meum non cst. 
Quamvis enim tuum non sit, sic quoque tamen grà- 
ias agere debes, quod membrum tuum tale sit. Alio- 
quin etiam tuum illud facis , cum laudas et in coro- 
narum partem ipse eliam venis, atque eamdem 
gratiam percipies. 

Preces pro catechumenis. — Ob eam causam Ecclc- 
six leges ad hunc modum preces fieri jubent : non cas 
dumtaxat qus pro fidelibus, sed eas etiam qua: pro 
cateclhumenis adhibentur : siquidem lex ad suppli- 
candum pro his, qui nondum initiati sunt, fideles 
excitat. Nam cum diaconus ait, Pro catechumenis in- 
tente oremus, nihil aliud facit, quam ut universam 
fidelium multitudinem ad preces pro illis obeundas 
excitet. Atqui alieni adhuc sunt catechuineni : non- 
dum enim corpori Christi insiti sunt, nec mysterio- 
rum participes effecti, verum a spirituali grege adhuc 
divisi. Quod si ergo pro his orandum est, multo sane 
magis pro nostris membris. Ob idque etiam ait , In- 
tente oremus, ne videlicet cos tamquam alienos abdi- 
ers ac rejicias, ne tamquam peregrinos uon agnoscas. 
Nondum enim lege sancitam, atque a Christo inve- 
etam precationem habent; nondum liberius oraudi 
potestatem nacti sunt, sed aliorum, qui mysteriis 
initiati sint, ope indigent. Etenim extra vestibula re- 
gia stant, longeque a sacris cancellis : eaque etiain 
de causa, cum tremendie preces fiunt, ablegautur. 
Quo fit, ut te quoque hortetur , ut pro illis ores, quo 
membra tua fiant, nec jam peregrini atque alieni sint. 
lllud enim, Oremus, uon ad sacerdotes tautum , scd 
etiain ad populum spectat. Nam cum.ait, Recte stemus, 
eremus, omnes ad precandum hortatur ; ac tum pre- 
cationem auspicans, ait, Ut misericordissimus ac mise- 
rator Deus orationes eorum exaudiat, Etenim ne dicas, 
Quid est quod oremus? alieni sunt, nondum nobiscum 
conjuucti : unde Deum permovere possum? unde 
cum adducere, ut misericordiam ac veniam illis im- 
pertiat ? ne, inquam, hac quzrens lixreas, vide quo- 
modo his verbis dubitationem tuam discutiat : Ut 
misericordissimus ac miserator Deus. Audisti , Miseri- 
cordissimus Deus? Perplexo jam animo esse desine : 
misericordissimus enim ille, omnium , hoc est , tài 
peccatorum quam amicorum, miseretur. Quocirca ne 
dixeris, Quonam modo eorum causa Deum adibo? 
ipse enim eorum preces exaudiet. Qu:zenam porro alia 
catechumenorum precatio fuerit, quam ut ne catechu- 
meni maneant? Mox supplicationis quoque modum 
dictat. Quisnam autem ille est? Ut cordium ipsorum 
aures aperiat. Occlusx:: enim ét obturat:e adhuc sunt. 
Aures porro non externas hasce, sed mentis intelli- 
git. U! audiant que oculus non vidit, nec auris audivit, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΛΙΟΗΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


400 


nec in cor hominis ascenderunt. Neque enim arcana 
mysteria audierunt, sed procul et eminus stant. Atque 
etiam si audiant, haud tamen quid dicatur intelligunt: 
siquidem ea ingentem sagocitatem et intelligentiam 
requirunt, non autem ut dumtaxat audiantur ; ipsi 
vero internas aures nondum acceperunt. Unde etiam 
prophetie gratiam ipsis optat : siquidem propheta 
ad hunc modum loquebatur : Dominus dal mihi lin- 
guam erudilam, ut sciam quando oporteat proferre ser» 
monem : quoniam ipse aperit os meum, posui! me mane, 
apposuil mihi aurem audientem (1sai. 50. 4. 5). Quem- 
admodum enim prophetz alio modo ac reliqui homi- 
nes audiebant: sic fidelis quoque alio modo quam 
catechumeni. Aique linc etiam docetur catechunie- 
nus, se ab hominibus hzxc non discere, neque audire 
(Nolite enim , inquit, eocare vobis magistrum in terra 
[Matth. 25. 8| ), sed sublimitus atque e cxlis : Erunt 
cnim onines, inquit Scriptura, docibiles Dei (Isai. 54. 
43). Atque idcirco ait, Et instillet ipsis verbum verita- 
lis : ita ut interne in ipsos infundatur. Necdum enim, 
ut par est, veritatis verbum norunt. Ut timorem suum 
in ipsis seminet. At hoc minime sufficit : alia enim 
cecideruut secus viam, alia super petras. 

6. Verum nos non ad hunc modum postulamus ; 
sed sicut aratrum in pingui terra sulcos aperit, sic 
etiam hic ut fiat precamur, nempe ut iu mentis imo 
innovali, semina injecta excipiant, ac quid«uid audie- 
rint accurate relineant. Unde etiam lizc verba sub- 
nectit, Et confirmet fidem suam in animis eorum. Hoc 
est ut ne in superficie jaceat, sed alte radices agat. 
Ut justitie evangelium ipsis revelet. Duplex velamen 
esse ostendit; alterum quia mentis ipsorum oculi 
clausi sunt, alterum quia opertum illis est cvange- 
lium. Ac proinde superius quidem dicebat, Ut aperiat 
aures cordis ipsorum; liic autem, Ut justitie evange- 
lium ipsis detegat ; hoc est, ut sapientes eos et ad illud 
excipiendum idoneos reddat, atque ut doceat ac sc- 
mina jaciat. Nam sive idonei sint, nihil tamen id ipsis 
emolumenti attulerit, nisi Deus detexerit : sive Deus 
detegat, ipsi autem repudient, in idem rursus detri- 
nientum prolabentur. Hac de causa utrumque peti- 
nius, nempe ut et corda aperiat, et evangelium pate- 
faciat. Neque enim si regium paludamentum superje- 
cto velo tectum jaceat, quicquam hoc intuentium 
oculis profuerit : quemadmodum rursum nil detectum 
illud esse juverit, si oculi minime vigilent. Ambo 
porro ista contingent, si illi prius voluerint. Quidnam 
autem est, Justitie evangelium? Nimirum quod justos 
elficit. His enim verbis baptismi desiderium in ipsis 
ciet, dum illud ostendit, evangelium non tantum pec- 
cala remittere, sed justitiam etiam afferre. Ut det illis 
mentem divinam, castam cogitationem, vitam cum virtue 
conjunciam. Audiant hzc fideles, qui vitx hujusce ne- 
gotiis affixi sunt. Nam si iis, qui minime initiati sunt, 
hxc postulare jubemur , animadvertas velim, quales 
nosipsos esse oporteat qui hec aliis postulamus : si- 
quidem id agendum est , ut vita nostra evangelio re- 
spondeat. Quo etiam fit, ut precationis lex a doctrina 
ad vitam transeat. Postquam enim dixit , Ut μία 


390 


ἑτέρων παῤῥησίας εὐχαριστῶμεν. Καὶ γὰρ ἀρχαῖος 
οὗτος ὁ νόμος ἐστὶν, ἄνωθεν ἐν τῇ Ἐχκλησίᾳ πεφυτευ- 
μένος. Οὕτω xal Παῦλος εὐχαριστεῖ ὑπὲρ Ῥωμαίων, 
ὑπὲρ Κορινθίων, ὑπὲρ τῆς οἰχουμένης ἁπάσης. Καὶ 
μή pot λέγε 00x. ἔστιν ἐμὸν τὸ χατόρθωµα. K3y 
Υὰρ μὴ σὺν fj, xai οὕτως εὐχαριστεῖν ὀφείλεις, ὅτι 
τὸ µέλος σου τοιοῦτόν ἐστιν. "Αλλως δὲ xal σὸν αὐτὸ 
ποιεῖς διὰ τῆς εὐφημίας, χαὶ χοινωνεῖς τῶν στεφάνων, 
xai λήψη xai αὐτὸς τὸ χάρισμα. 

Διά τοι τοῦτο χαὶ τὰς εὐχὰς οὕτω Ἰίνεσθαι " χε- 
λεύουσιν οἱ τῆς Ἐκκλησίας νόμοι, οὗ τὰς ὑπὲρ τῶν 
πιατῶν µόνον, ἀλλὰ xal τὰς ὑπὲρ τῶν χατηχουµέ- 
νων. Τοὺς γὰρ πιστοὺς ὁ νόμος διεγείρει πρὸς τὴν 
τῶν ἀμνήτων ἱχετηρίαν. "Όταν γὰρ ὁ διάχονος λέγῃ, 
"Υπὲρ τῶν xatnxovpérov éxceroc δεηθῶμεν, οὐ- 
δὲν ἄλλο f| τὸν δήµον ἅπαντα τῶν πιστῶν διανίστη- 
ctv εἰς τὰς ὑπὲρ ἐχείνων εὐχάς. Καΐτοι ye ἀλλότριοι 
τέως εἰσὶν οἱ χατηχούµενοι. Οὐδέπω γὰρ τοῦ σώμα- 
τός εἷσι τοῦ Χριστοῦ, οὐδέπω μυστηρίων ἑχοινώνη- 
σαν, ἀλλ' ἔτι διῃρημένοι τυγχάνουσι τῆς ἀγέλης τῆς 
πνευματιχῆς. El δὲ ὑπὲρ τούτων παρακαλεῖν δεῖ, 
πολλῷ μᾶλλον ὑπὲρ τῶν μελῶν τῶν ἡμετέρων. Διὰ 
γὰρ τοῦτο xal, ᾿Εκτενῶς, φησὶ, δεηθῶμεν, ἵνα μῆ 
ὡς ἀλλοτρίους ἁποποιήῆσῃ, ἵνα μὴ ὡς ξένους ἀγνοήσῃ. 
Οὐδέπω γὰρ εὐχὴν ἔχουσι τὴν νενοµισμένην xa elo- 
ενεχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ οὐδέπω παῤῥησίαν 
χέχτηνται, ἀλλ᾽ ἑτέρων δέονται τῶν μυσταγωγηθέν- 
των. "E&o yàp τῶν βασιλιχῶν ἑστήχασιν αὐλῶν, 
πόὀῤῥω τῶν ἱερῶν περιθόλων. Auk τοῦτο xal ἀπελαύ- 
νονται, τῶν φρικτῶν εὐχῶν ἑχείνων γινοµένων. Διὰ 
τοῦτο xa σὲ παραχαλεῖ δεῖσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ἵνα 
µέλη γένωνται σὰ, ἵνα μὴ ἔτι ὧσι ξένοι xal ἡλλο- 
τριωµένοι. Τὸ Υὰρ, Δεηθῶμεν , οὗ τοῖς ἱερεῦσι λέ- 
γεται µόνον, ἀλλὰ xal τοῖς εἰς τὸν λαὺν συντελοῦσιν. 
Ὅταν γὰρ εἴπῃ, Στῶμεν xaAoc, δεηθῶμεν, πάντας, 
εἰς τὴν εὐχὴν παρακαλεῖ. Εἶτα ἀρχόμενος τῆς εὐχῆς 
φησιν "Ira ὁ πανελεήμων καὶ οἰκτίρμων θεὸς 
ἐπακούσῃ τῶν δεήσεων αὐτῶν. "Iva γὰρ μὴ λέγῃς, 
Ti δεηθῶμεν; Ἠλλοτριωμένοι εἰσὶν, οὐδέπω συνηµ- 
µένοι πόθεν ἔχω δυσωπῆσαι τὸν Θεόν; πόθεν ἔχω 
πεῖσαι μεταδοῦνα: ἑλέου χαὶ συγγνώµης αὐτοῖς; ἵνα 
ph ταῦτα ζητῶν ἀπορῇς, Ópa πῶς σου λύει τὴν 
ἀπορίαν λέγων "Ira ὁ πανε.λεήµμων καὶ οἰκτίρμωγ 
Θεός. "Hxouca;, Παγε.εἡήμων Θεός; Μὴ ἀπόρει 
λοιπόν’ ὁ γὰρ πανελεῆµων πάντας ἑλεεῖ, xal ἆμαρ- 
τωλοὺς xal φίλους. Mt) τοίνυν λέγε, Πῶς ὑπὲρ αὐτῶν 
προσέλθω; αὐτὸς ἐπακούσει τῶν δεήσεων αὐτῶν. 
Δέησις δὲ χατηχουµένων τίς ἂν en, à) fj ὥστε μὴ 
μεῖναι χατηχουµένους; Εἶτα καὶ ὑπαγορεύει τῆς ἰχε- 
τηρίας τὸν τρόπον. Ti; δὲ οὗτός ἐστιν; "Iva δὩι- 
αγοίξῃ τὰ ὧτα τῶν καρδιῶν αὐτῶν. Μέμυχε b γὰρ 
ἔτι, xal βέδυσται. "xa δὲ οὐ ταῦτά φησι τὰ ἔξωθεν, 
ἀλλὰ τὰ [406] τῆς διανοίας. "Doce ἀχοῦσαι ἃ ὀφθα.ἲ- 
μὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὓς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν 


* Ms., οὕτω τιψμᾶσθαι. Editi, οὕτω γίνεσθαι. Qua de cat- 
echumenis hic dicuntur, oluribus disquisita reperies in 
Pr:iatione generali. 

b Ms., Bé6uxs. Error ortus ex similitudine litterarum 
B ety, in ms. evi cujusdam υἱ videre possis in Palzo- 
graphia nostra p. 556. 


IN EPIST. ll AD COR. HOMIL. 1f. 


100 


ἀνθρώπου οὐκ ἀγέδη. 0ὐδὲ γὰρ ἤχουσαν τῶν ἀπορ- 
ῥήτων μυστηρίων, ἀλλὰ πόῤῥω που καὶ μαχρὰν 
ἑστήχασι. Κἄἂν ἀχούσωσι δὲ, οὐκ ἴσασι τὰ λεγόμενα’ 
συνέσεως γὰρ δεῖται πολλῆς ἐχεῖνα, οὐχ ἀχροάσεως 
µόνης' τὰς ἕνδον δὲ οὐδέπω ἔχουσιν ἀχοάς. Διὸ xal 
προφητιχὸν αὐτοῖς ἐπεύχεται χάρισμα xal γὰρ ὁ 
προφήτης οὕτως ἔλεγεν ' 'O θεὸς δίδωσί poi γ.λῶσ- 
σαν παιδείας, τοῦ γγῶγαι ἡνίχα δει εἰπεῖγ «Ἰόγον" 
ὅτι αὐτὸς ἀγοίγει µου τὸ στόµα, Εδωκέ uoc πρωῖ, 
προσέθηκό now ὠτίον ἀκούειε. Ὥσπερ γὰρ οἱ 
προφηται ἄλλως fixouov παρὰ τοὺς πολλοὺς, οὕτω 
xai οἱ πιστοὶ παρὰ τοὺς χατηχουµένους. Ἐντεῦθεν 
µανθάνει καὶ ὁ χατηχούμενος, μὴ παρὰ ἀνθρώπων 
ταῦτα µανθάνειν, μηδὲ ἀχούειν (M?) καλέσητε γὰρ, 
qnot, διδάσκα.ἰον ἐπὶ τῆς γῆς), ἀλλ' ἄνωθεν ix 
τῶν οὐρανῶν' "Ἔσονται Υὰρ πάντες διδακτοὶ θεοῦ. 
Διό φησι’ Καὶ κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν «Ίόγον cnc 
ἀἰηθείας. ὥστε ἕνδοθεν αὐτοῖς ἐνηχεῖσθαι. Ὡς v 
εἰδέναι χρῆ, οὐδέπω ἴσασι τὸν λόγον τῆς ἁληθείας. 
"Ira κατασπείρῃ τὸν φόδον αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. A)" 
οὖχ ἀρχεῖ τοῦτο: τὰ μὲν γὰρ ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδὺν, 
τὰ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας. 

ς’. Ἁλλ' ἡμεῖς οὐχ οὕτως αἰτοῦμεν' ἀλλ' ὥσπερ ἐπὶ 
γῆς λιπαρᾶς ἀνοίγει τὰς αὕλακας τὸ ἄροτρον, οὕτω 
xai ἐνταῦθα γενέσθαι δεόµεθα, ὥστε νεωθέντας kv 
τῷ βάθει τῆς διανοίας δἐξασθαι τὰ χαταβαλλόμενα, 
καὶ πᾶν ὅπερ Ίχουσαν μετὰ ἀχριθείας χατασχεῖν. 
Διὸ καὶ ἑπάγειλέγων' Καὶ βεδαιώσηῃ τὴν πίστιν ab- 
τοῦ ἐν ταῖς διανοἰίαις αὐτοῦ. Τουτέστιν, ἵνα μὴ 
ἐξεπιπολΏῆς χέηται, ἀλλ᾽ ἵνα χατὰ βάθους βάλῃ τὴν 
ῥίζαν. "Iva ἀποχαλύνῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέάιον τῆς 
δικαιοσύνης. Δείχνυσι διπλοῦν τὸ χάλυµμµα; τὸ μὲν 
διὰ τὸ µεμυχέναι αὐτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς δια- 
νοίας, τὸ δὲ διὰ τὸ χεχαλύφθαι αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον. 
Διὸ ἀνωτέρω μὲν ἔλεγεν' "Iva διαγοἰξῃ τὰ ὥτα 
τῶν καρδιῶν αὐτῶν" ἐνταῦθα δὲ, "Iva ἀποκαλύγῃ 
αὗτοῖς τὸ εὐαγγέ.ιον τῆς δικαιοσύνης" τουτέστιν, 
ἵνα xaX αὐτοὺς σοφοὺς ἑργάσηται xal ἐπιτηδείους 
πρὸς ὑποδοχὴν, xal ἵνα διδάξη, xal χαταθάλῃ τὰ 
σπέρματα. "Αν τε γὰρ ἐπιτήδειοι ὧὥσιν, οὐδὲν ὄφελος, 
τοῦ θεοῦ μὴ ἐκχαλύπτοντος ἄν τε ἀποχαλύφῃ. μὴ 
δέξωνται δὲ, πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ ἡ ζημία περι[σταται. 
Διὰ τοῦτο ἀμφότερα αἰτοῦμεν, ἵνα xal ἀνοίξῃ τὰς 
καρδίας, xaX ἀποχαλύψῃ τὸ εὐαγγέλιον. Οὐδὲ yàp, el 
χόσμος χέοιτο βασιλιχὸς ἄνωθεν χεχαλυµµένος, ἔσται 
τι πλέον ὀφθαλμῶν βλεπόντων ὥσπερ οὖν οὐδὲ γε- 
γυµνωµένου, τούτων pi ἐγρηγορότων. Ταῦτα δὲ 
ἀμφότερα γίνεται, ἂν ἐκεῖνοι ἕλωνται πρότερον. TI 
δή ἐστιν, Εὐαγγέλιον δικαιοσύγης; Τὸ ποιοῦν 
διχαίους. Διὰ τούτων γὰρ εἰς ἐπιθυμίαν αὐτοὺς ἄγει 
τοῦ βαπτίαµατος, δειχνὺς ὅτι οὐχ ἁμαρτημάτων 
ἀφέσεώς ἐστι µόνον τὸ εὐαγγέλιον, ἀλλὰ xal δι- 
καιοσύνης [401 ποιητικόν. "Iva αὐτοῖς δοίη γοῦν 
ἔνθεον, σώφρογα «Ἰογισμὸν, καὶ ἐγάρετον ποιῖι- 
τείαν. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πιστοὶ, ὅσοι τοῖς βιωτιχοῖς 
sig: προσηλωμένοι πράγµασιν. El γὰρ τοῖς ἀμυῄτοις 


€ Ms., ἀχούειν, et lla legitur ιο ΒΙ0Ηἱ5. Editi., &xouov. 


401 


χελευόµεθα ταῦτα αἰτεῖν, ἐννόησον ἐν τίσιν ἡμᾶς εἶναι 
χρὴ, τοὺς ταῦτα ἑτέροις αἰτοῦντας' χαὶ γὰρ ἐφάμιλ- 


λον δεῖ τῷ Εὐαγγελίῳ τὴν πολ'τείαν ἔχειν. Aib 05 7 


γαὶ τῆς εὐχῆς ὁ νόμος ἀπὸ τῶν δογμάτων ἐπὶ τὴν 
πολιτείαν µεταθαἰνει. Εἰπὼν γὰρ, "Iva ἀποκαλύψῃ 
αὐτοῖς τὸ εὐαγγέ.ιον τῆς δικαιοσύνης, ἐπήγαγεν' 
"Iva δῷ αὐτοῖς γοῦν ἔνθεον. TU 66 ἐστιν, ÉvOsov ; 
"Iva. ὁ θεὰς οἰχῇ ἐν αὐτῷ' Ἐγοικήσω γὰρ, φησὶν, 
ἐν αὐτοῖς xal ἐμπεριπατήσω. "Όταν γὰρ Ὑένηται 
δίχαιος ὁ νοῦς, ὅταν ἀποδύσηται τὰ ἁμαρτήματα, 
οἶχος γίνεται τοῦ Θεοῦ ὅταν δὲ ὁ θεὺὸς ἑνοιχῇ, οὐδὲν 
ἀνθρώπινον ἔσται λοιπόν. Καὶ οὕτω γίνεται ἔνθους ὁ 
νοῦς, ἅπαντα φθεγγόµενος ἐχεῖθεν, ὥσπερ οὖν xal 
οἶχος τοῦ Θεοῦ ἔνδον οἰχοῦντος. 'O αἰσχρολογῶν ἄρα 
οὐκ ἔχει ἔνθεον νοῦν, οὐδὲ ὁ εὐτραπελίᾳ xaX γέλωτι 
χαίρων. Σώφρογα «Ίογισβόν. Καὶ τί ποτέ ἐστι σώ- 
Φρονα λογισμὸν ἔχειν; Τὸ τὴν ὑγείαν χεχτῆσθαι τὴν 
χατὰ ψυχἠν΄ ὡς ὅ γε χατεχόµενος ἐπιθυμίᾳ πονηρίας, 
γαὶ πρὸς τὰ παρόντα ἑπτοημένος, οὐκ ἂν εἴη σώ- 
Φρν, τουτέστιν, ὑγιῆς. Καὶ ὥσπερ ὁ νοσῶν xal τῶν 
οὗ προσηχόντων ἐπιθυμεῖ, οὕτω xai οὗτος. Καὶ 
ἐγάρετον πο.λιτείαν. Τὰ γὰρ δόγµατα πολιτείας 
χρείαν ἔχει. ᾿Αχούσατε τούτων, οἱ πρὸς τῷ τέλει τοῦ 
βίου ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἰόντες. ᾿Ημεῖς μὲν γὰρ εὖ- 
χόμεθα, ἵνα μετὰ τὸ βάπτισμα xal πολιτείαν σχητε’ 
σὺ δὲ οπεύδεις xai πάντα ποιεῖς, ὥστε πολιτείας 
ἕἔρημος ἀπελθεῖν, Τί γὰρ, εἰ xaX δίχαιος Υίνῃ. ἀλλ 
ἀπὸ τῆς πίστεως µόνης; Ἡμεῖς δὲ χαὶ τὴν ἀπὸ τῶν 
χατορθωµάτων εὐχόμεθα σχεῖν παῤῥησίαν, Διαπαγ- 
tóc τὰ αὑτοῦ νοεῖν, τὰ αὐτοῦ φρογεῖν, τὰ αὑτοῦ 
με.]ετᾷν. Σώφρονα γὰρ λογισμὸν xat ἐνάρετον πολι- 
τείαν οὗ μίαν ἡμέραν οὐδὲ δύο χαὶ τρεῖς αἰτοῦμεν 
µόνον, ἀλλὰ διὰ παντὸς τοῦ βίου χαὶ τῆς ζωῆς, xal 
τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων, τὸ τὰ αὑτοῦ 
φρονεῖν. Οἱ γὰρ πο.ὶ.1οὶ τὰ ἑαυτῶν ζητοῦσυω, οὗ 
τὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πῶς οὖν τοῦτο ἂν γένοιτο; δεῖ 
γὰρ μετὰ τῆς εὐχῆς xal τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν συνεισφέ- 
ειν. Ἐὰν ἐν τῷ νόµῳ αὐτοῦ χαταγινώµεθα ἡμέρας 
xaX νυκτός διὸ xal ἐπάγει τοῦτο αἰτῶν * Ἐν τῷ 
νόμφ αὑτοῦ καταγίγεσθαι. Καὶ ὥσπερ ἄνω τὸ, 
Αιαπαγτὸς, εἶπεν, οὕτως ἐνταῦθα, Ἡμέρας καὶ 
νυκτός. Aib χαὶ αἰσχύνομαι διὰ τοὺς ἅπαξ τοῦ ἔνιαν- 
τοῦ μόλις £v ἐχχλησίᾳ φαινοµένουφ. Τίνα γὰρ σχοῖεν 
ἀπολογίαν οἱ δι’ ἡμέρας xaX νυχτὸς οὖχ ἁπλῶς ὁμιλεῖν 
τῷ νόμῳ, ἀλλὰ χαταχίνεσθαι κχελευόµενοι, τουτέστι 
προσαδολεσχεῖν, xa μηδὲ τὸ πολλοστὸν µέρος τῆς 
ζωῆς τοῦτο ποιοῦντες, τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ μνημο- 
νεύειν, τὰ δ,χαιώµατα αὐτοῦ φυλάσσειν; 

QC. Εἶδες σειρὰν ἀρίστην, xal πῶς ἔχαστον αὑτῶν 
τοῦ [438| πλησίον ἔχεται, πάσης χρυσῆς ἀλύσεως 
ἀσφαλέστερόν τε xal εὐπρεπέστερον συγχείµενον; 
Αἰτήσας γὰρ νοῦν ἔνθεον, λέγει πῶς ἂν γένοιτο οὗτος. 
Πῶς δ' ἂν Υένοιτο; Ἐκ τοῦ διαπαντὸς αὐτὸν μελετᾶν. 
Τοῦτο δὲ πῶς ἂν συµθαίη; Ἐκ τοῦ τῷ νόµῳ προσ- 
έχειν διηνεχῶς. Πῶς δ' ἂν πεισθείησαν ἄνθρωποι 
τοῦτο, El τὰς ἐντολὰς αὑτοῦ τηροῖεν' μᾶλλον δὲ ix 
τοῦ τῷ νόµῳ προσέχε.ν, xal τὸ τὰς ἐντολὰς τηρεῖν 
Ὑίνεται' ὥσπερ οὖν xal £x τοῦ τὰ αὐτοῦ φρονεῖν xal 
ἔνθεον ἔχειν νοῦν, τὸ τὰ αὐτοῦ μελοτᾷν. "Exaatoy 


S. JOANMS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


405 


γὰρ τῶν εἰρημένων xat συγχατασχευάζει τὸ πλη- 
σίον, xal συγχατασχευάζεται παρ᾽ αὐτοῦ, συνέχον 
τε αὐτὺ χαὶ συνεχόµενον παρ) αὐτοῦ. "Ec. ἐκτενέ- 
στερον ὑπὲρ αὐτῶν παρακαλέσωμεν. Ἐπειδῃ γὰρ 
ἓν τῷ paxpip λόγῳ χαταδαρθάνειν * εἴωθεν ἡ doy, 
πάλιν αὐτὴν διανίστησι. Μεγάλα γὰρ βούλεταί τινα 
αἰτῆσαι πάλιν χαὶ ὑψηλά' διό φησιν. "Ert ἑκτενέστε- 
pov ὑπὲρ αὐτῶν παρακα.ἰέσωμεν. Τί δὲ τοῦτό 
ἐστιν; "Iva ἐξέληται αὐτοὺς ἁπὸ παγτὸς πον ηροῦ 
xal ἁτόπου πράγματος. Ἐνταῦθα τὸ μὴ εἰσελθεῖν 
εἰς πειρασμὸν χαὶ τὸ πάσης ἐπιδουλὴς ἁπαλλαγῆναι 
αἰτοῦμεν αὐτοῖς σωματικῶν τε ὁμοῦ xal πνευµατι- 
xGy b * διὸ καὶ ἑπάγει λέγων Απὸ παγτὸς ἁμαρτή- 
µατος διαθο.ικοῦ, καὶ πάσης περιστάσεως τοῦ 
Αγτικειμένου * τοὺς πειρασμοὺς δηλῶν xai τὰς 
ἁμαρτίας. 

Εὐπερίστατον γὰρ fj ἁμαρτία, πάντοθεν ἱσταμένη, 
ἔμπροσθεν, ὄπισθεν, xat οὕτως ἡμᾶς χαταδάλλουσα. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν ἃ δεῖ γενέσθαι παρ) ἡμῶν, ἐν τῷ 
γόµῳ αὐτοῦ χαταγἰνεσθαι, τῶν ὀντολῶν αὐτοῦ µνη- 
μονεύειν, τὰ δικαιώµατα αὑτοῦ φυλάττειν πείθει 
λοιπὸν, ὅτι οὐδὲ ταῦτα ἀρχεῖ, ἂν μὴ αὐτὸς παρῇ χαὶ 
Bor07. Ἐὰν γὰρ μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ olxor, εἰς 
µάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες αὐτόν ' xal 
μάλιστα ἐπὶ τούτων, οἳ ἔτι πρόχεινται τῷ διαθόλῳ, 
καὶ ὑπὸ τὴν ἀρχήν εἰσι τὴν αὐτοῦ. Καὶ (ste ταῦτα 
ol uspunpévot, ᾿Αναμνήσθητε γοῦν τῶν ῥημάτων 
ἐχείνων, δι’ ὧν ἀπετάξασθε αὐτοῦ τῇ τνραννίδι, γόνν 
χλίναντες, xaX πρὸς τὸν Βασιλέα αὑτομολήσαντες, xat 
τὰ φριχώδη ἐχεῖνα φθεγξάµενοι ῥήματα, δι’ ὧν παι- 
διυόµεθα μηδὲν αὐτῷ καθόλου πείθεσθαι. ᾽Αντιχείμε- 
voy δὲ αὐτὸν καλεῖ χα) διάθολον, ἐπειδὴ xoi θεὸν πρὸς 
ἀνθρώπους διαθάλλει, χαὶ ἡμᾶς πρὸς θεὸν, χαὶ πάλιν 
ἡμᾶς αὐτοὺς πρὸς ἀλλήλους ' ποτὲ μὲν γὰρ τὸν Ἰὼδ 
πρὸς τὸν Θεὸν, λέγων’ Mi) δωρεάν σέδεται "Tà6 τὸν 
Κύριον; xai πάλιν τὸν Θεὸν πρὸς τὸν Ἰώδ' Πῦρ 
κατῆ.θεν éx τοῦ οὐρανοῦ ' καὶ πρὸς τὸν ᾿Αδὰμ 
πάλιν τὸν θεὸν, ὅτε ἔλεγο διανοιχθήσεσθαι αὑτων 
τοὺς ὀφθαλμούς' χαὶ πρὸς πολλοὺς τῶν νῦν ἀνθρώ- 
πων, λέγων: Οὐ προνοεῖ θεὸς τῶν ὁρωμένων, ἀλλὰ 
δαίµοσιν ἀφῆχε τὰ καθ) ὑμᾶς' xat πρὸς πολλοὺς δὲ 
τῶν Ἰουδαίων τὸν Χριστὸν διέθαλε, πλάνον xal 
γόητα χαλῶν. Πῶς δὲ ἐνεργεῖ, ἴσως βούλεταί τις 
[439] ἀχοῦσαι. "Όταν μὴ εὕρῃ νοῦν ἔνθεον, ὅταν μὴ 
σώφρονα ψυχὴν , ὅταν μὴ μνημονεύῃ τῶν ἐντολῶν 
τοῦ Θεοῦ, μηδὲ φυλάσσῃ τὰ δικαιώµατα αὐτοῦ, τότε 
αἰχμάλωτον λαδὼν ἄπεισιν, Ὁ γοῦν ᾿Αδὰμ εἰ ἔμνη- 
µόνευε τῆς ἐντολῆς λεγούσης, 'AxÓ παντὸς ξύλου 
φαγῇ, εἰ ἐφύλασσε τὸ διχαίωµα τὸ λέγον, "H. ἂν 
ἡμέρᾳ φάγητε, τότε θανάτῳ ἀποθαγεῖσθε' οὐκ ἂν 
ἔπαθεν ἅπερ ἔπαθεν. "Iva καταξιώσῃ αὐτοὺς ἓν 
καιρῷ εὐθέτῳ τῆς τοῦ .ουεροῦ παλιγεγεσίας, 
τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν. Τὰ μὲν γὰρ παρόντα 
αἰτοῦμεν, τὰ δὲ μέλλοντα’ xa φιλοσαοφοῦμεν ὑπὲρ 
τοῦ λουτροῦ , xal bv τῇ αἰτήσει παιδεύομεν αὐτοὺς 
εἰδέναι αὐτοῦ τὴν ἰσχύν. Ἐντεῦθεν γὰρ ἤδη ὁ λόγος 


5 Editi, λόγῳ καταδαρθάνειν. M., λόγῳ χαταπιπτειν. 
b Ms. sie meliusquam editi, σωµατικὀν τε ὅμου xal πνεν” 
ματικόν. 


401 
evangelium ipsis detegat, subjunxit , Ut det ipsis men- 
tem divinam. Quid est, divinam? IIoc est, ut Deus in 
ea habitet : Inhabitabo enim ín ipsis, inquit, et inam- 
bulabo (Lev. 26. 12). Nam cuin mens justitia przedita 
est ac peccata exuit, Dei domus efíicitur : cum autem 
in ea domicilium sibi constituerit, nihil posthac hu- 
manum erit. Sic divina mens redditur, divinitus om- 
nia proloquens, ac velut domus Dei in ea habitantis. 
Ex quo colligitur eum mentem divinam non habere, 
qui turpibus sermonibus utitur, aut scurrilitate ac 
visu delectatur. Castam — cogitationem. Quidnam 
autem est castam cogitationem habere? Nempe spiri- 
tuali sanitate prditum esse. Etenim is, qui vitii cu- 
piditate correptus tenetur, pr:ssentiaque ad stuporem 
usque miratur, castus, hoc est sanus, 6850 nequit, 
Quemadinodum enim qui in morbo versatur, ea etiam 
appetit, qux» minime convenit : eodem hic quoque 
modo. Vitam cum virtute conjunctam. Doctrina quippe 
vitam etiam desiderat. Audite hxc, qui sub vitze finem 
ad baptismum acceditis. Nam nos quidem id precibus 
a Deo contendimus, ut post baptismum quoque pro- 
bam vitam habeatis : tu contra in. hoc incumbis , 
nihilque non facis, ut sine proba vita hinc excedas. 
Quid enim, si justus quidem fias, sed a fide dumtaxat? 
At nos ut a virtutum quoque muneribus tibi fiducia 
comparetur, oramus. Perpetuo qua ipsius sunt cogi- 
tare, que ipsius sunt sapere, qua ipsius sunt meditari. 
Castam enim cogitationem atque honestam vitam, 
non ad unum dumtaxat aut duos aut tres dies, 
sed per universum vitz» curriculum petimus, et, 
quod bonorum omnium causa est, (19 ipsius suut 
sapere. Plerique cnim que sua sunt querunt , non qua 
Jesu Christi (Philipp. 2. 21). Quonam igitur modo hoc 
fieri possit? ad precem enim hoc quoque accedat 
oportet , ut qux» nostra sunt priestemus. Si in ipsius 
lege dies noctesque versemur : unde ctiam deinceps 
hoc petit, In ipsius lege die ac nocte morari. Et quem- 
admodnm superius dixerat, Perpetuo : eodem modo 
hic, Die ac nocte. ltaque eorum me pudet, qui toto 
anno vix semel in ecclesia conspiciuntur. Quam enim 
excusationem nancisci queant, qui cum die ac noctu 
in Dei lege, non dicam versari, sed morari, hoc est sem- 
per meditari jubeantur, tamen ne minimam quidem 
vitae partem in hoc impendunt, ut ipsius mandata me- 
moria usurpent, atque ipsius justificationes custodiant? 

4. Videsne catenam optimam, quamque apte sin - 
gula h»c inter se cohzereant, atque quavis aurea ca- 
tena firmius et elegantius? Postquam enim mentem 
divinam postulavit, exponit quonarn pacto talis esse 
queat. Quomodo auteic? Nimirum si quis perpetuo 
ea, qui Dei sunt, meditetur. Hoc autem quanam 
ratione quispiam consequi possit ? Si divin: legi ope- 
ram dare numquam intermitat. Quonam pacto id 
mortalibus persuaderi queat? Si mandata ipsius ob- 
servent: quin potius ex eo ipso, quod legi divine 
quispiam studeat, id consequitur, ut mandata ser- 
vel ; quemadmodum scilicet ex eo, quod quis ea 
qu: ipsius sunt sapit, ac mentem divinam habet, il- 
lud adipiscitur ut qux ipsius sunt meditetur. Singula 


IN EPIST. Η AD COR. HOMIL. il. 


403 


enim ex his qux diximus, et id quod vicinum est ε{- 
liciunt, et ab eo efficiuntur ; et ipsum continent , et 
ab ipso continentur. Intensius adhuc pro ipsis roge- 
mus. Quoniam animus in prolixa oratione obdor- 
miscere consuevi:, rursus eum excitat. Magna enim 
rursum atque excelsa postulare vult : ideoque ait, 
Intensius adhuc pro ipsis rogemus. Quidnam autem hoe 
est? Ut eripiat eos ab omni malo et absurdo negotio. 
IIoc loco id ipsis petimus, ut ne intrent in tentatio- 
nem, atque ut ab omnibus tam corporeis quani spi- 
ritualibus insidiis liberentur. Ob id etiam lizec verba 
subjunxit, Ab omni peccato diabolico, et omni obsidione 
adversarii. Quibus verbis tentationes ac peccata signi- 
licat. 

Peccati natura. — Peccati enim ea natura est , ut 
facile hominem obsideat atque undique stet, a fronte 
nempe el a tergo, sicque nos dejiciat. Postquam 
enim qui? a nobis prxstanda sint exposuit, hoc est , 
ut in ejus lege versemur, ipsius mandata memoria 
teneamus, justificationes ejus custodiamus , hoc jam 
admonet, ne ista quidem sufficere, nisi adsit ipse 
atque opem ferat. Nisi enim Dominus cdificaverit do- 
mum, in vanum laboraverunt qui edificant eam ( Psal. 
120. 1) : ac prisertim in iis, qui diabolo adhuc ob- 
jecti sunt , ac sub ipsius imperio et ditione. Ac vos 
bxc nostis , qui sacris initiati estis. Facile enim illa 
verba vobis in memoriam redeant, perque ipsius 
tyrannidi nuntium remisistis, cum flexo genu ad Rc- 
gem trausfugistis, ac tremenda illa verba protulistis, 
quibus tyranno nullo prorsus modo obsequi doce- 
mur. Adversarium porro ac diabolum ipsum appel- 
lat, quoniam et Deum apud homines , οἱ homines 
apud Deui, ac nos ipsos inter nos criminatur. Et- 
enim ipse olim Jobum apud Deum in crimen vocabat, 
cum diceret, Num Job frustra colit Deum (Job. 4. 9. 
16)? ac rursum Deum apud Jobum his verbis, Ignis 
descendit de celo : atque item Deum apud Adamum , 
cum diceret fore, ut eorum oculi aperirentur (Gen. 3. 
5):ac nunc etiam apud plerosque mortalium, di- 
cens : Deus iis, quie oculis cernuntur non prospicit, 
sed res vestras daemonibus perinisit. Quin apud com- 
plures quoque Judzeos Christum traducebat, imposto- 
rem ac przstigiatorem eum appellans. Quonam au- 
tem modo operetur, audire furiasse aliquis eupit. 
Cum mentem non divinitus afflatam et non sobriam 
cogitationem invenit , qu:e Dei mandata non recor- 
detur, nec ipsius justificationes custodiat, tum 
demum captivam cam secum abducit. Adamus 
quippe, si hujusce mandati meminisset , De omni li- 
gno comede, si legem eam servasset qua dicehat , 1η 
quacumque die comederitis , morte moriemini ( Gen. 2. 
17 ) ; non ea, qux passus est, passus fuisset. Ut di- 
gnelur eos in tempore opporluno lavacro regenerationis, 
et remissione peccatorum. Quxdam enim presentia 
petimus, qu:edam futura : ac de lavacro philosopha- 
mur, atque in ipsa petitione docemus eos vim ba- 
püsmi coguitam habere. Hinc enim jam sermo eos 
assuefacit , ut intelligant rem eam regenerationeum 
esse, nosque ut a vulva , sic ab aquis denuo gigni: 


465 
ut ne illi cum Nicodemo dicant, Quomodo potest ho- 
mo nasci cum sit senex? polestne in ventrem matris sug 
introire, ac nasci denuo ( Joan. 5. & )? Deinde post- 
quam peccatorom remissionem dixit, per ea quz se- 
quuntur ipsam confirmat dicens : Indumento incor- 
ruptionis. Etenim qui filii dignitatem induit, procul 
dubio incorruptibilis efficitur. Quid autem est, In 
tempore opportuno? Nimirum cum quis probe affectus 
est, cum animo alacri et cum fide accedit : fidelis et- 
enim hominis opportunum tempus hoc est. Ut bene- 
dicat introitus el exitus eorum , omnem vitam ipsorum. 
Hoc loco aliquid, quod ad corpus spectet, petere ju- 
bentur, ut qui adhuc imbecilles sint. Domos eorum 
et. habitationes. Hoc est, sive famulos habeant , sive 
cognatos, sive alios quosdam necessarios. πο enim 
etant Veteris Testamenti przemia : nec quidquam per- 
inde grave, atque acerbum esse videbatur, ut vidui- 
ta$, ut sterilitas , ut prx:matura funera, ut fames, et 
adversi rerum successus. Ob eam causam in petitio- 
pibus ad corpus pertinentibus eos immorari sinit, 
paulatim ipsos in altum subvchens. Hoc enim et Chri- 
stus facit et Paulus, antiquas videlicet benedictiones 
uterque in. memoriam revocans : Christus nempe, 
cum ait, Beati mites , quoniam ipsi possidebunt terram 
(Matth. 5. 4) : Paulus autem , Honora patrem tuum et 
matrem tuam, ul sis longevus super terram. Filios eo- 
rum, ul eos augeas εἰ benedicas , atque ad mensuram 
etatis perductos sapientia instruas (Ephes. 6. 2. 5). 

8. Ilic rursus partim corporeum, partim spirituale 
beneficium ipsis poscit , utpote puerili adhuc animo 
prxditis. Quod autem sequitur, omni ex parte spiri- 
tuale est, Ut omnia que ipsis proposita erunt , ad uti- 
litatem dirigat. Non enim simpliciter que proposita 
erunt, sed qux ad utilitatem. S:pe euim percegrina- 
tio aliqua instituitur, sed minime conducit; atque 
aliud quiddam simile, quod nec item utile est. Ex 
quibus hoc discunt, Deo in omnibus rebus gratias 
agere, ut ου ad eorum commodum οἱ utilitatem 
flant. Post hzc omnia jam cos surgere jubet. Nain 
cum prius eos humi prostratos tenuisset, posteaquam 
ea petierunt quze pelierunt , ac fiducia repleti sunt, 
jam eos sermo erigit, ac deinceps ipsos quoque pre- 
cationem ad Deum amplecti jubet. Siquidem quiedam 
nos dicimus, quxdam rursus ipsis committimus , 
petitionis nempe januas ipsis aperientes : non 
secus videlicet ac pueros primum ipsi docemus, post 
autem ipsos quoque loqui jubemus. Itaque hoc ipsis 
dicimus , Angelum pacis petite , o. catechumeni. Est 
quippe angelus etiam cruciatum inferens, ut cum ille 
ait, Immissionem per angelos malos (Psal. T1. 54). 
Est et angelus exterminator. Ac provide eos angelum 
pacis petere jubemus, docentes eos, id quod bonorum 
omnium vinculum est, hoc est, pacem postulare : ita ut 
ab omni pugna , ab omui bello, et ab omni dissidio 
absint. Pacifica vobis omnia qu& proponuntur. Utcum- 
quc enin grave aliquid sit, dum tamen pacem quis- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP,. CONSTANTINOP. 


1944 


piam habeat, leve est. Eoque etiam nomine Chiristus 
dicebat, Pacem meam do vobis ( Joan.A4. 27). Neque 
enim ullum armorum genus diabolo que firmum ac 
validum est, ut pugna εἰ simultas ac. bellum. Pacíifi- 
cum hunc diem , atque omnes vite vestra dies postulate. 
Vidistin' rursus quomodo universam vitam in virtute 
transigi jubeat? Christianos vestros fines ; et quod bo- 
norum caput est, quod honestum est et quod utile. Nam 
quod honestum non est, id ne utile quidem esse po- 
test. Alia enim rerum utilium apud nos natura est, 
quam vulgus opinatur. Vos ipsos Deo viventi ac Chri- 
$to ipsius commendate. Nondum enim hoc illis com- 
inittimus, ut pro aliis orent , sed prxclare agi puta- 
mus, si pro seipsis orare queant. Videsne quam plena 
et numeris omnibus absoluta precatio sit, sive doctri- 
nam sive vitam consideres? Nam cum evangelium 
dicimus, cum incorruptionis indumentum , cuin re- 
generationis lavacrum, doctrinam universam his vwer- 
bis complectimur. Rursus cum mentem divino nu- 
mine afflatam , cum sobriam cogitationem, cum deni- 
que czetera , que a. nobis commeinorata sunt, vitam 
significamus. Demum eos capita inclinare jubemus, 
hoc videlicet. argumento preces exauditas esse sta- 
tuentes, quod Deus eos benedicat. Neque enim homo 
est qui benedicit, sed per illius manum ac linguam 


regi ipsi capita eorum, qul adsunt, offerimus. Ac tum 


inclamant omnes, Amen. Hxc autem omnia quorsum 
tandem a me dieta sunt? Ut doceam nos aliorum 
commoda quarere debere, 3c ne putent fideles hxc, 
cum recitantur, nihil ad se pertinere. Neque enim 
ad parieles diaconus loquitur, cum ait, Oremus pro 
catechumenis. Verum nonnulli adeo amentes , atque 
ignavi ac dissoluti sunt, ut non modo in catechume- 
norum, sed etiam fidelium tempore stent atque con- 
fabulentur. Hinc omnia subversa sunt, hinc omnia 
perierunt : quia quo tempore maxime curandum est 
ut Deum nobis reconciliemus , hoc ipso ita discedi- 
mus, ut ejus iram in nos concitemus. Siquidem co- 
rum fidelibus pro episcopis, pro presbyteris, pro re- 
gibus, pro imperatoribus, pro terra et mari, pro 
aeris temperie , denique pro universo terrarum orbe 
benignum Dominum adire jubemur. Quamobren: cum 
nos, qui tanta fiducia prz diti esse debemus, ut etiam 
pro aliis oremus, ne pro nobis quidem attento ac 
vigilanti animo precemur, quinam excusationis , 
quinam venie nobis locus esse possit? Ας proinde 
obsecro, ut haec omnia animo ac mente complecten- 
tes, precationis tempus agnoscamus, sublimesque 
efferamur atque a terra excedamus , ipsumque c:eli 
fornicem attingamus, ut Deum nobis propitium οἱ 
placidum reddere, 3c promissa bona consequi possi- 
mus : qui? utinam consequi nobis contingat, per gra - 
tiam ac misericordiam Domini nostri Jesu Christi , 
quicum Patri et Spiritui sancto gloria, imperium, ho- 
nor, nunc et semper, el in sxcula. seculorum. 
Ámen. 


403 


αὐτοὺς συνεθίζει εἰδέναι, ὅτι ἀναγέννησις τὸ πρᾶγμά 
στι, χα) πάλιν γεννώµεθα, ὥσπερ ἀπὺ τῆς μήτρας, 
οὕτως ἁπὸ τῶν ὑδάτων᾽ ἵνα uh λέγωσι χατὰ τὸν Νι- 
χόδηµον, Πῶς óvrataí τις γενν ηθῆναι γέρων ὤν; 
μὴ δύναται εἰς τὴν κοιωλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ εἰσ- 
&A0siv , καὶ Τεγγηθῆηναι ἄνωθεν; Εἶτα, ἐπειδὴ 
ἄφεσιν εἶπεν ἁμαρτιῶν, διὰ τῶν ἑξῆς αὐτὴν πιστοῦ- 
ται λέγων Tov ἐγδύματος τῆς ἀφθαρσίας. Ὁ γὰρ 
υἱότητα ἑνδυόμενος, δῆλον ὅτι ἄφθαρτος Υίνεται. Τί 
6€ ἐστιν, Ἐν χαιρῷ εὐθέτῳ; Όταν εὖ διαχείµενος 
ᾗ, ὅταν μετὰ προθυµίας xaX πίστεως προσἰη΄ τοῦ 
γὰρ πιστοῦ χαιρὸς εὔθετος οὗτός ἐστιν. "Iva εὖὐ.Ίο- 
γήσῃ τὰς εἰσόδους αὐτῶν xal τὰς ἑξόδους, πάντα 
τὸν βίον αὐτῶν. Ἐνταῦθα δὲ xaX σωμµατιχόν τι 
αἰτεῖν χελεύονται, ὡς ἔτι ἀσθενέστεροι ὄντες. Τοὺς 
οἴκους αὐτῶν, xal τὰς οἰκετίας. Τουτέστιν, ἄν τε 
θεράποντας ἔχωσιν, ἄν τε συγγενεῖς, ἄν τε ἑτέρους 
τινὰς προσῄκοντας. Ταῦτα γὰρ ἣν τῆς Παλαιᾶς τὰ 
ἔπαθλα . xai οὐδὲν οὕτω δεινὸν ἑδόχει εἶναι, ὡς 
χηρεία, ὡς ἀπαιδία, ὡς τὰ πένθη τὰ ἄωρα, ὡς τὸ 
Ev λιµῷ εἶναι, ὡς τὸ μὴ ἐξ οὐρίας τὰ πράγµατα αὖ- 
τοῖς φέρεσθαι. Διὰ δη τοῦτο xal τούτους ἀφίησιν ἐμ- 
φιλοχωρεῖν ταῖς αἰτῆσεσι ταῖς σωµατικωτέραις, χατὰ 
μιχρὸν αὐτοὺς ἀναθιδάζων. Τοῦτο γὰρ xat ὁ Χριστὸς 
ποιεῖ, τοῦτο xal ὁ Παῦλος, παλαιῶν μεμνημένος εὖ- 
λογιῶν' ὁ μὲν Χριστὸς, ὅταν λέγῃ Μακάριοι οἱ 
πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κ.Ἰηρογομήσουσι γῆν’ ὁ δὲ Παῦ- 
λος, Tia τὸν πατέρα σου xal τὴν μητέρα σου, 
xal ἔσῃ µακροχρόγιος ἐπὶ τῆς γῆς. Τὰ τέκνα αἎὑ- 
tor ἵνα αὐξήσας εὐνογήσῃ, καὶ εἰς µέτρον ἡ.Ίι- 
xlac ἁγαγὼν σοφίσῃ. 

η’. Πάλιν ἐνταῦθα xat σωματιχὸν xal πνευματιχὸν, 
ἅτε νηπιωδέστερον διαχειµένοις. Εἶτα τὸ ὕστερον καθ- 
όλου πνευματιχόν' Ἵνα κατευθύγῃ αὐτοῖς πάντα 
τὰ προχείµενα πρὸς τὸ συμφέρον. 00 γὰρ ἁπλῶς 
τὰ προχείµενα, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον. Πολλάχις 
γὰρ πρὀχειται ἀποδημία, ἀλλ' οὐ συμφέρει; ἕτερόν τι 
τοιοῦτον, ἁλλ' οὐχ ἔστι λνυσιτελοὺν. 'Amb τούτων 
παιδεύονται ἓν πᾶσιν εὐχαριστεῖν τῷ θεῷ, ὡς συµ- 
φερόντως Ὑινοµένοις,. Καὶ μετὰ ταῦτα πάντα ἑγεί- 
peaflac χελεύει λοιπόν. Ἡρότερον γὰρ αὐτοὺς χαμαὶ 
ῥίφας, ὅτε ᾖτησαν ἅπερ ᾖτησαν xal παῤῥησίας ἓν- 
επλήσθησαν, [440] ἀνίστησιν αὐτοὺς ὁ λόγος, xol 
χελεύει λοιπὸν καὶ αὐτοὺς ἔχεσθαι τῆς πρὸς τὸν θεὸν 
ἐχετπρίας. Τὰ μὲν γὰρ ἡμεῖς λέγομεν, τὰ δὲ αὐτοῖς 
ἐπιτρέπομεν, Ίδη τὰς θύρας αὐτοῖς ἀνοίγοντες τοῦ 
αἰτεῖν' χαθάπερ τοὺς παΐδας πρότερον μὲν αὐτοὶ δι- 
δάσχοµεν, ἔπειτα δὲ χαὶ δι ἑαυτῶν φθέγγεσθαι χε- 
λεύομεν Λλέγοντες ^ Τὸν ἄγγείον τῆς εἰρήνης 
αἰτήσατε, οἱ κατηχούµενοι. Ἔστι γὰρ ἄγγελο; xó- 
λασιν ἔχων, ὡς ὅταν Myr ΑἈποστοιὴν δι ἀγγό.Ίων 
πονηρῶν. Ἔστιν ὁλοθρευτής. Διὰ τοῦτο τὸν ἄγγελον 
τῆς εἰρήνης χελεύομεν αἰτεῖν, παιδεύοντες, ὃ πάντων 
ἑστὶ σύνδεσμος τῶν ἀγαθῶν,εὶρήνη, τοῦτοζητεῖν, ὥστε 
πάσης ἀπηλλάχθαι μάχης, παντὺς πολέμου, πάσης 
στάδεως. Εἱρηγικὰ ὑμῖν πάντα τὰ προχείµεγα. Kàv 


IN EPIST. Π AD COR. ΠΟλΗΙ.. il. 


404 


γὰρ φορτικὸν ᾗ τι, εἰρήνην δὲ ἔχῃ, χοῦφόν στι. Διὰ 
τοῦτο xal ὁ Χριστὸς ἔλεγεν * Εἱρήνην τὴ» ἐμὴν δί- 
δωµι ὑμῖν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ὅπλον ἰσχυρὺν τῷ 
διοθόλῳ. ὡς µάχη xaX ἔχθρα χαὶ πόλεμος. Εἱρηνικὴν 
τὴν παροῦσαν ἡμέρα», xal πάσας τὰς ἡμέρας 
τῆς ζωῆς ὑμῶν αἰτήσασθε. Εἶδες πῶς πάλιν ὁλό- 
χληρον τὸν βίον ἐν ἀρετῇ χελεύει εἶναι; Χριστιανὰ 
ὑμῶν τὰ téAn: τὸ χεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν, τὸ xa- 
Aór xal τὸ συμφέρον». "O γὰρ ph χαλὸ», οὐδὲ 
συμφέρον». Αλλη γὰρ παρ᾽ ἡμῖν τῶν συµφερόντων t) 
Οὖσις παρὰ τὴν τῶν πολλῶν ὑπόληφιν. Ἑαντοὺς 
τῷ (orti θεῷ καὶ τῷ Χριστῷ αὐτοῦ παραθέσθαι. 
Οὕπω γὰρ τῶν ὑπὲρ ἑτέοων αὐτοῖς ἑπιτρέπομεν. 
ἀλλ ἀγαπητὸν ὑπὲρ αὐτῶν δύνασθαι δεῖσθαι. Εἶδες 
εὐχὴν ἀπηρτισμένην, xaX δογμάτων ἕνεχεν xat πο- 
λιτείας; "Οταν γὰρ Εὐαγγέλιον εἴπωμεν, ὅταν ἕνδυμα 
ἀφθαρσίας, ὅταν λουτρὸν παλιγγενεσίας, τὰ δόγµατα 
εἴπομεν πάντα" ὅταν νοῦν ἔνθεον, ὅταν σώφρονα 
λογισμὸν, ὅταν τὰ ἄλλα ἅπερ εἰρήχαμεν, τὴν πολι- 
τείαν ἠνιδάμεθα. Εἶτα χλῖναι τὰς χεφαλὰς χελεύο- 
μεν, τεχµέριον τοῦ τὰς εὐχὰς ἀχουσθῆναι ποιούμενοι 
τὸ τὸν Θεὸν εὐλογεῖν. Ob γὰρ 6t ἄνθρωπός ἐστιν ὁ 
εὐλογῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐχείνου χειρὸς xal γλὠώττης 
αὐτῷ mpocáyousv τῷ Βασιλεῖ τὰς χεφαλὰς τῶν 
παρεστώτων b, Καὶ ἐπιθοῶσιν ἅπαντες τὸ, "Agir. 
Ταῦτα δέ pot πάντα τίνος ἕνεχεν εἴρηται;ι Ἵνα 
διδάξω ὅτι τὸ ἑτέρων δεῖ ζητεῖν, ἵνα μὴ νοµίσωσιν 
οἱ πιστοὶ μηδὲν εἶναι πρὸς αὐτοὺς, ὅταν ταῦτα λέ- 
γηται. Οὐ γὰρ δὶ τοῖς τοίχοις ὁ διάχονος λέγει’ 
Δεηθῶμεν ὑπὲρ τῶν κατηχουµέγων. ᾽Αλλά τινες 
οὕτως εἰσὶν ἀνόητοι καὶ βλᾶχες καὶ διαλελυµένοι, ὡς 
μὴ µόνον ἓν τῷ χαιρῷ τῶν χατηχουµένων, ἀλλὰ xal 
ἐν τῷ χαιρῷ τῶν πιστῶν ἑστάναι χαὶ διαλέγχεσθαι, 
Ἐντεῦθεν πάντα διέστραπται, ἐντεῦθεν πάντα ἁπ- 
όλωλεν, ὅτι Ev τῷ χαιρῷ, ἓν ᾧ μάλιστα δεῖ τὸν Gebv 
χαταλλάττειν, ἐν τούτῳ παροξύνοντες ὁ ἄπιμεν. 
Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν πιστῶν ὑπὲρ ἐπισχόπων, ὑπὲρ 
πρεσθυτέρων, ὑπὲρ βασιλέων, ὑπὲρ τῶν χρατούν. 
των, ὑπὲρ γῆς χαὶ θαλάσσης, ὑπὲρ ἀέρων, ὑπὲρ τῆς 
οἰχουμένης ἁπάσης [441] χελευόµεθα προσιέναι τῷ 
φιλανθρώπψ θεῷ. "Όταν οὖν οἱ τοσαύτην ὀφείλοντες 
ἔχειν παῤῥησίαν, ὡς ὑπὲρ ἁλλοτρίων δεῖσθα:, μηδὲ 
ὑπὲρ ἑαυτῶν νήφοντες προσευχώµεθα, τὶς ἡμῖν d) 
ἁπολογία; vola συγγνώμη; Ad 6h παραχαλῶ ταῦτα 
πάντα ἑννοῄσαντας, εἰδέναι χαιρὸν εὐχῆς, xal µεταρ- 
οἵους Ὑίνεσθαι, xal ἁπαλλάττεσθαι τῆς γῆς, καὶ 
αὐτῶν ἅπτεσθαι τῶν ἀψίδων τοῦ οὐρανοῦ, ἵνα δυντ- 
θῶμεν τὸν Θεὸν ἴλεων ποιῆσαι, xat τυχεῖν τῶν ἐπηγ- 
γελµένων ἀγαθῶν ' ὧν Ὑένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυ - 
χεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, χράτος, tipi, vuv xal det, xai εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. | 


? Savil. legendum conjicit ἐπιτρέπομεν εὐχὴν, ἀλλ'. 
b Ms. et mary. Savil., τῶν προεστωτων. 
* MS., παροξύναντες. 


465 
ut ne illi cum Nicodemo dicant , Quomodo potes! Πο” 
mo nasci cum sit senex? polesine in ventrem matris sua 
introire, ac nasci denuo ( Joan. 5. 4 )? Deinde post- 
quam peccatorum remissionem dixit, per ea qnze se- 
quuntur ipsam confirmat dicens : Jndumento incor- 
ruptionis. Etenim qui filii dignitatem induit, procul 
dubio incorruptibilis efficitur. Quid autem est, /n 
tempore opportuno? Nimirum cum quis probe affectus 
est, cura animo alacri et cum fide accedit : fidelis et- 
enim hominis opportunum tempus hoc est. Lt beue- 
dicat introitus el exitus eorum , omnem vitam ipsorum. 
Hoc loco aliquid, quod ad corpus spectet, petere ju- 
bentur, ut qui adhuc imbecilles sint. Domos eorum 
et. habitationes. Hoc est, sive famulos habeant , sive 
cognatos, sive alios quosdam necessarios. Hzc enim 
etant Veteris Testamenti prz mia : nec quidquam per- 
inde grave, atque acerbum esse videbatur, ut vidui- 
tas, ut sterilitas, ut prz:ematura funera, ut fames, οἱ 
adversi rerum successus. Ob eam causam in pelitio- 
nibus ad corpus pertinentibus eos immorari sinit, 
paulatim ipsos in altum subvchens. Hoc enim et Chri- 
stus facit et Paulus, antiquas videlicet benedicliones 
uterque in memoriam revocans : Christus nempe, 
cum ait, Beati miles , quoniam ipsi possidebunt terram 
(Matth. 5. 4) : Paulus autem , Honora patrem tuum et 
matrem tuam, ul sis longevus super terram. Filios eo- 
rum, ul eos augeas εἰ benedicas , atque ad mensuram 
elatis perductos sapientia instruas (Ephes. 6. 2. 5). 

8. Ilic rursus partim corporeum, partim spirituale 
beneficium ipsis poscit , utpote puerili adhuc animo 
prxditis. Quod autem sequitur, omni ex parte spiri- 
tuale est, Ut omnia que ipsis proposita erunt , ad uti- 
litatem dirigat. Non enim simpliciter quze proposita 
erunt, sed qux ad utilitatem. Sepe enim peregrina- 
tio aliqua instituitur, sed minime conducit; atque 
aliud quiddam simile, quod nec item utile est. Ex 
quibus hoc discunt, Deo in omnibus rebus gratias 
agere, υἱ qu:£ ad eorum commodum οἱ utililatem 
fiant. Post hzc oinnia jam eos surgere jubet. Nain 
cum prius eos humi prostratos tenuisset, posteaquam 
ea petierunt qux petierunt , ac fiducia repleti sunt, 
jam cos sermo erigit, ac deinceps ipsos quoque pre- 
cationem ad Deum amplecti jubet. Siquidem quiedam 
nos dicimus, quadam rursus ipsis committimus , 
petitionis nempe januas ipsis aperientes : ΠΟΠ 
secus videlicet ac pueros primum ipsi docemus, post 
autem ipsos quoque loqui jubemus. Itaque lioc ipsis 
dicimus , Angelum pacis petite , ο catechumeni. Est 
quippe angelus etiam cruciatum inferens, ut cum ille 
ait, Immissionem per angelos malos (Psal. TT. 54). 
Est et angelus exterminator. Λο provide eos angelum 
pacis petere jubemus, docentes eos, id quod bonorum 
omnium vinculum est, hoc est, pacem postulare : ita ut 
ab omni pugna , ab omui bello, et ab omni dissidio 
absint. Pacifica vobis omnia que proponuntur. Utcum- 
quc enin grave aliquid sit, dum tamen pacem quis- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. 


MM 


piam habeat, leve est. Eoque etiam nomine Christus 
dicebat, Pacem meam do vobis ( Joan.A4. 21). Neque 
enim ullum armorum genus diabolo xque firmum ac 
validum est, ut pugna et simultas ac. bellum. Pacifi- 
cum hunc diem , atque omnes vite vestra dies postulate. 
Vidistin' rursus quomodo universam vitam in virtute 
transigi jubeat? Christianos vestros fines ; et quod bo- 
norum caput est, quod honestum est et quod utile. Nam 
quod honestum non est, id ne utile quidem esse po- 
test. Alia enim rerum utilium apud nos natura est, 
quam vulgus opinatur. Vos ipsos Deo viventi ac Chri- 
sto ipsius commendate. Nondum enim hoc illis com- 
inittimus, υἱ pro aliis orent , sed przclare agi puta- 
mus, Si pro seipsis orare queant. Videsne quam plena 
et numeris omnibus absoluta precatio sit, sive doctri- 
nam sive vitam consideres? Nam cum evangelium 
dicimus, cum incorruptionis indumentum , cum re- 
generationis lavacruin, doctrinam universam his ver- 
bis complectimur. Rursus cum mentem divino nu- 
mine afflatam , cum sobriam cogitationem, cum deni- 
que cztera, que a nobis commemorata sunt, vitam 
significamus. Demum eos capita inclinare jubemus, 
hoc videlicet argumento preces exauditas esse sta- 
tuentes, quod Deus eos benedicat. Neque enim homo 
est qui benedicit, sed per illius manum ac linguam 
regi ipsi capita eorum, qui adsunt, offerimus. Ac tum 
inclamant omnes, Amen. Ἠφο autem omnia quorsum 
tandem a me dicta sunt? Ut doceam nos aliorum 
commoda quzrere debere, ac ne putent fideles hzc, 
cum recitantur, nihil ad se pertinere. Neque cnim 
ad parietes diaconus loquitur, cum ait, Oremus pro 
catechumenis. Verum nonnulli adeo amentes , atque 
ignavi ac dissoluti sunt, ut non modo in catechume- 
norum, sed etiam fidelium tempore stent atque con- 
fabulentur. Hinc omnia subversa sunt, hinc omnia 
perierunt : quia quo tempore maxime curandum est 
ut Deum nobis reconciliemus , hoc ipso ita discedi- 
mus, ut ejus iram in nos concitemus. Siquidem co- 
rum fidelibus pro episcopis, pro presbyteris, pro re- 
gibus, pro imperatoribus, pro terra et mari, pro 
aeris temperie , denique pro universo terrarum orbe 
benignum Dominum adire jubemur. Quamobrem cum 
nos, qui tanta fiducia przditi esse debemus, ut etiam 
pro aliis oremus, ne pro nobis quidem attento ac 
vigilanti animo precemur, quinam excusationis, 
quinam venie nobis locus esse possit? Ac proinde 
obsecro, ut lic omuia animo ac mente coniplecten- 
tes, precationis tempus agnoscamus, sublimesque 
efferamur atque a terra excedamus , ipsumque celi 
fornicem attingamus, ut Deum nobis propitium ct 
placidum reddere, ac promissa bona consequi possi- 
mus : qux utinam consequi nobis contingat, per gra - 
tiam ac misericordiam Domini nostri Jesu Christi , 
quicum Patri et Spiritui saucto gloria, imperium, ho- 
nor, nunc et semper, et in secula seculorum. 
Amen. 


403 
αὐτοὺς συνεθίζει εἰδέναι, ὅτι ἀναγέννησις τὸ πρᾶγμά 
στι, χα) πάλιν γεννώµεθα, ὥσπερ ἀπὸ τῆς μήτρας, 
οὕτως ἆπὸ τῶν ὑδάτων ἵνα uh λέγωσι κατὰ τὸν Νι- 
χόδηµον, Πῶς δύναεαί τις γεγγηθῆναι γέρων ὅν; 
μὴ δύναται εἰς τὴν χοιλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ εἶἰσ- 
εθεῖν, καὶ γεγγηθήηνγαι ἄνωθεν; Εἶτα, ἐπειδὴ 
ἄφεσιν εἶπεν ἁμαρτιῶν, διὰ τῶν ἑξῃῆς αὐτὴν πιστοῦ- 
ται λέγων, Tov ἐγδύματος τῆς ἀφθαρσίας. Ὁ γὰρ 
υἱότητα ἑνδυόμενος, δηλον ὅτι ἄφθαρτος Ὑίνεται. Τί 
δὲ ἐστιν, Ἐν χαιρῷ εὐθέτῳ; "Όταν εὖ διαχείµενος 
jj ὅταν μετὰ προθυµίας καὶ πίστεως προσίῃ’ τοῦ 
γὰρ πιστοῦ καιρὸς εὔθετος οὗτός ἐστιν. "Ίνα εὖ.Ίο- 
γήσῃ τὰς εἰσόδους αὐτῶν καὶ τὰς ἐξόδους, πάντα 
τὸν βίον αὐτῶν. Ἐνταῦθα δὲ χαὶ σωµατιχόν τι 
αἰτεῖν χελεύονται, ὡς ἔτι ἀσθενέστεροι ὄντες. Τοὺς 
οἴκους αὐτῶν, xal τὰς οἰκετίας. Τουτέστιν, ἄν τε 
θεράποντας ἔχωσιν, ἄν τε συγγενεῖς, ἄν τε ἑτέρους 
τινὰς προσήχοντας. Ταῦτα γὰρ ἣν τῆς Παλαιᾶς τὰ 
ἔπαθλα , xaY οὐδὲν οὕτω δεινὸν ἑδόκει εἶναι, ὡς 
χηρεία, ὡς ἀπαιδία, ὡς τὰ πένθη τὰ ἄωρα, ὡς τὸ 
ἐν λιμῷ εἶναι, ὡς τὸ μὴ ἐξ οὐρίας τὰ πράγματα a- 
τοῖς φέρεσθαι. Auk δη τοῦτο xal τούτους ἀφίησιν ἐμ- 
φιλοχωρεῖν ταῖς αἰτήσεσι ταῖς σωµατιχωτέραις, κατὰ 
μιχρὸν αὐτοὺς ἀναθιδάζων. Τοῦτο γὰρ xat ὁ Χριστὸς 
ποιεῖ, τοῦτο xal ὁ Παῦλος, παλαιῶν μεμνημένος εὖ- 
λογιῶν' ὁ μὲν Χριστὸς, ὅταν λἐγῃ Μακάριοι οἱ 
αραεῖς, ὅτι αὐτοὶ χ.Ἰηρονομήσουσι yry* ὁ δὲ Πα”- 
λος, Τίμα τὸν πατέρα σου xal τὴν µητέρα σου, 
xal ἔσῃ µακροχρόγιος ἐπὶ τῆς γῆς. Τὰ τέκνα αὐ- 
τῶν ἵνα αὐξήσας εὐ.ογήσῃ, καὶ elc uérpor ἡ.Ίι- 
xlac ἁγαγὼν σοφίσῃ. 

η’. Πάλιν ἐνταῦθα καὶ σωματιχὸν xal πνευματιχὸν, 
ἅτε νηπιωδέστερον διακειµένοις. Εἶτα τὸ ὕστερον καθ- 
όλου πνευματιχόν' "Ira. κατευθύγῃ αὐτοῖς πάντα 
τὰ προχείµενα πρὸς τὸ συμφέρον. 00 γὰρ ἁπλῶς 
τὰ προχείµενα, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέἑρον. Ηολλάχις 
γὰρ πρόχειται ἀποδημία, ἀλλ᾽ οὐ συµφέρε;’ ἕτερόν τι 
τοιοῦτον, ἁλλ' οὐχ ἔστι λυσιτελοῦν. ᾽Απὸ τούτων 
παιδεύονται ἐν πᾶσιν εὐχαριστεῖν τῷ ep, ὡς συµ- 
Φερόντως γινοµένοις. Καὶ μετὰ ταῦτα πάντα ἑγεί- 
ρεσθαι χελεύει λοιπόν. Ἡρότερον γὰρ αὐτοὺς χαμαὶ 
ῥίφας, ὅτε ἤτησαν ἅπερ ᾖτησαν χαὶ παῤῥησίας &v- 
επλήσθησαν, [440] ἀνίστησιν αὐτοὺς ὁ λόγος, xal 
χελεύει λοιπὺν xal αὐτοὺς ἔχεσθαι τῆς πρὸς τὸν θεὸν 
ἱχετηρίας. Τὰ μὲν γὰρ ἡμεῖς λέγομεν, τὰ δὲ αὐτοῖς 
ἐπιτρέπομεν, fn τὰς θύρας αὐτοῖς ἀνοίγοντες τοῦ 
αἰτεῖν ' χαθάπερ τοὺς παΐῖδας πρότερον μὲν αὐτοὶ δι- 
δάσχοµεν, ἔπειτα δὲ χαὶ δι’ ἑαυτῶν φθέγγεσθαι χε- 
λεύομεν λέγοντες  Τὸν ἄγγείον τῆς sipnurnc 
αἰτήσατε, οἱ κατηχούµεγοι. "Eat: γὰρ ἄγγελος xó- 
λασιν ἔχων, ὡς ὅταν X£vry. Ἀποστοᾶὴν δι ἀγγό.λων 
ἀονηρῶν. Ἔστιν ὁλοθρευτής. Διὰ τοῦτο τὸν ἄγγελον 
τῆς εἰρήνης χελεύομεν αἱτεῖν, παιδεύοντες, ὃ πάντων 
ἑστὶ σύνδεσμος τῶν ἀγαθῶν,εἰρήνη, τοῦτοζητεῖν, ὥστε 
πάσης ἀπηλλάχθαι μάχης, παντὺς πολέμου, πάσης 
στάδεως. Εἱρηγιχὰ ὑμῖν πάντα τὰ προχείµεγα. Kày 


IN EPIST. I1 AD COR. ΗΟλΗΙ.. Π. 


49i 


γὰρ φορτιχὸν f) τι, εἰρήνην δὲ ἔχῃ, χοῦφόν ἐστι. Διὰ 
τοῦτο xal ὁ Χριστὸς ἔλεγεν * Ε)ρήνην τὴ» ἑἐμὴν δί- 
δωµι ὑμῖν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ὅπλον ἰσχυρὸν τῷ 
διοθόλῳ. ὡς µάχη χαὶ ἔχθρα xaX πόλεμος. Εἱρηγικὴν' 
τὴ» παροῦσαν ἡμέρα», xal πάσας τὰς ἡμέρας 
τῆς ζωῆς ὑμῶν αἰτήσασθε. Εἶδες πῶς πάλιν ὁλό- 
χληρον τὸν βίον ἐν ἀρετῇ χελεύει εἶναι; Χριστιανὰ 
ὑμῶν τὰ céAn: τὸ χεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν, τὸ κα- 
Aór xal τὸ συμφέρον». “Ὁ γὰρ ph χαλὸ», οὐδὲ 
συμφέρον. Άλλη γὰρ παρ᾽ ἡμῖν τῶν συµφερόντων t) 
quet; παρὰ τὴν τῶν πολλῶν ὑπόληψιν. Ἑαυτοὺς 
τῷ Corti θεῷ καὶ τῷ Χριστῷ αὐτοῦ παραθέσθαι. 
Οὕπω γὰρ τῶν ὑπὲρ ἑτέρων αὐτοῖς ἑπιτρέπομενι 
ἀλλα ἀγαπητὸν ὑπὲρ αὐτῶν δύνασθαι δεῖσθαι. Εἶδες 
εὐγὴν ἀπηρτισμένην, xat δογμάτων ἕνεχεν xat πο- 
λιτείας; "Οταν γὰρ Εὐαγγέλιον εἴπωμεν, ὅταν ἕνδυμα 
ἀφθαρσίας, ὅταν λουτρὸν παλιγγενεσίας, τὰ δόγµατα 
εἴπομεν πάντα ὅταν νοῦν ἔνθεον, ὅταν σώφρονα 
λογισμὸν, ὅταν τὰ ἄλλα ἅπερ εἱἰρήχαμεν, τὴν πολι- 
τείαν ἠνιξάμεθα. Εἶτα χλῖναι τὰς χεφαλὰς χελεύο- 
μεν, τεχμέριον τοῦ τὰς εὐχὰς ἀχουσθῆναι ποιούμµενοι 
τὸ τὸν Θεὸν εὐλογεῖν. Ob γὰρ 6t ἄνθρωπός ἐστιν ὁ 
εὐλογῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐχείνου χειρὸς xal γλώττης 
αὐτῷ προσάγοµεν τῷ Βασιλεῖ τὰς κχεφαλὰς τών 
παρεστώτων b, Καὶ ἐπιθοῶσιν ἅπαντες τὸ, ᾽Αμήν. 
Ταῦτα δέ µοι πάντα τίνος ἕνεχεν εἴρηται; Ἵνα 
διδάξω ὅτι τὸ ἑτέρων δεῖ ζητεῖν, ἵνα uh νοµίσωσιν 
οἱ πιστοὶ μηδὲν εἶναι πρὸς αὐτοὺς, ὅταν ταῦτα λέ- 
Υηται. Οὐ γὰρ δὴ τοῖς τοίχοις à διάχονος λέγει’ 
Δεηθῶμεν ὑπὲρ τῶν κατηχουµέγων. ᾽Αλλά τινες 
οὕτως εἰσὶν ἀνόητοι καὶ βλᾶχες χαὶ διαλελυµένοι, ὡς 
μὴ µόνον Ey τῷ χαιρῷ τῶν χατηχουµένων, ἀλλά xai 
ἐν τῷ χαιρῷ τῶν πιστῶν ἑστάναι χαὶ διαλέχεσθαι. 
Ἐντεῦθεν πάντα διέστραπται, ἐντεῦθεν πάντα ἁπ- 
όλωλεν, ὅτι ἐν τῷ χαιρῷ, ἓν ᾧ μάλιστα δεῖ τὸν Θεὸν 
χαταλλάττειν, &v τούτῳ παροξύναντες ὁ ἄπιμεν. 
Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν πιστῶν ὑπὲρ ἐπισχόπων, ὑπὲρ 
πρεσθυτέρων, ὑπὲρ βασιλέων, ὑπὲρ τῶν κρατούν. 
των, ὑπὲρ γῆς χαὶ θαλάσσης, ὑπὲρ ἀέρων, ὑπὲρ τῆς 
οἰχουμένης ἁπάσης [441] κελευόµεθα προσιέναι τῷ 
φιλανθρώπψ θεῷ. "Οταν οὖν οἱ τοσαύτην ὀφείλοντες 
ἔχειν παῤῥησίαν, ὡς ὑπὲρ ἀλλοτρίων δεῖσθα:, μηδὲ 
ὑπὲρ ἑαυτῶν νήφοντες προσευχώµεθα, τίς ἡμῖν ἡ 
ἀπολογία; vola συγγνώμη; Διὸ 6h παραχαλῶ ταῦτα 
πάντα ἑννοήσαντας, εἰδέναι χαιρὸν εὐχῆς, χαὶ µεταρ- 
οἵους Ὑίνεσθαι, xal ἁπαλλάττεσθαι τῆς γῆς, xal 
αὐτῶν ἅπτεσθαι τῶν ἀψίδων τοῦ οὗρανοῦ, ἵνα δυνη- 
θῶμεν τὸν θεὸν ἵλεων ποιῆσαι, xal τυχεῖν τῶν ἔπηγ- 
γελµένων ἀγαθῶν ὧν Ὑένοιτο πάντας ἡμᾶ, ἔπιτυ- 
χεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, κράτος, ttp], vuv xal ἀεὶ, xai εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


ἃ Savil. legendum conjicit ἐπιτρέπομεν εὐχὴν, ἀλλ'. 
b Ms. et mary. Savil., τῶν προεστωτων. 
* M8., παροξύναντες. 


405 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 





UMIAIA TI". 


'H γὰρ καύχησις ἡμῶν αὕτη ἐσεὶ, τὸ μαρτύριον 
της συνειδήσεως ἡμῶν, ὅτι ἐν ἁπ.ότητι καὶ 
εἰ Ίικριγείᾳ, οὐκ &r σοφίᾳ σαρκικῇ, ἀνι éyv 
χάριτι θεοῦ ἀγεστράφημεν ἐν τῷ xóc uo. 


α’. Ἐνταῦθα πάλιν xat ἑτέραν παραχλήσεως ὑπόθεσιν 
οὐ μιχρὰν ἡμῖν ἀναχαλύπτει, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα µε- 
γάλην, xaX ἱκανὴν ἀνορθῶσαι διάνοιαν ὑπὸ χινδύνων 
βαπτιζοµένην. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι 'O θεὸς ἡμᾶς 
ἐῤῥύσατο, καὶ τοῖς οἰχτιρμοῖς αὐτοῦ xat ταῖς εὐχαῖς 
τούτων τὸ πᾶν ἀνέθηχεν ' ἵνα μὴ ταύτῃ τὸν ἀχροατὴν 
Όπτιον ποιήσῃ, τῷ ἑλέῳ τοῦ Θεοῦ µόνον καὶ ταῖς ἑτέρων 
εὐχαῖς θαῤῥοῦντα, δείχννσιν ὅτι xat αὐτοὶ οὗ μιχρὸν 
οἴχοθεν συνεισήνεγχαν. Καὶ ἐδήλωσε μὲν αὐτὸ xal 
ἔμπροσθεν εἰπὼν, ὅτι Καθὼς περισσεύει τὰ παθή- 
µατα τοῦ Χριστοῦ, περισσεύει καὶ ἡ zapáxAnotc 
ἡμῶν * ἐνταῦθα δὲ xal ἕτερόν τι λέγει οἰχεῖον χατόρ- 
θωµα. Ποῖον δὴ τοῦτο; "Ott ἐν χαθαρῷ συνειδότι 
καὶ ἁδόλῳ πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἀναστρεφόμεθα, 
φησίν. O0 μικρὸν δὲ τοῦτο ἡμῖν εἰς παραμυθίαν καὶ 
παράχλησιν᾽ μᾶλλον δὲ οὐχ εἰς παράχλησιν µόνον, 
ἁλλὰ xai εἰς ἕτερον, ὃ πολλῷ μεῖζον τῆς παραχλἠ- 
σεώς ἐστι, καὶ εἰς χαὐχησιν. Ταῦτα δὲ ἔλεγε, xáxel- 
νους παιδεύων Ev ταῖς θλίψεσι μὴ καταπίἰπτειν, ἀλλὰ 
καὶ ἑναθρύνεσθαι, ὅταν χαθαρὺν ἔχωσι συνειδὸς, xal 
Ἠρέμα χαθαπτόµενος τῶν ψευδαποστόλων. Καὶ ὥσπερ 
ἐν τῇ προτέρα φησὶν, ὅτι "Axécceulé µε Χριστὺς 
εὐαγ]είζεσθαι, οὐκ ἐν σοςίᾳ «όγου, ἵνα μὴ κε- 
φωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ * χαλ, "Ira ἡ πίστις 
ὑμῶν μὴ ᾗ ἐν σορἰᾳ ἀνθρώπων, àAA' ἑν' δυνάμοι 
sov: οὕτω xal ἐνταῦθά φησιν Οὐχ ἐν σοφίᾳ, 
ἀ 1.9 ἐν χάριτι Χριστοῦ. Καὶ ἕτερον δέ τι ἠνίξατο 
εἰπὼν, O0x àv σορίᾳ, τουτέστιν, οὐχ ἐν ἁπάτῃ, xal 
ταύτῃ βάλλων τὴν ἔξω παίδευσιν. Ἡ γὰρ καύχησις 
ἡμῶν abrn ὁστὶ, φποαὶ, τὸ µαρτύριον τῆς συνει- 
δήσεως ἡμῶν" τουτέστιν, Ἡ συνείδησις [443] ἡμῶν, 
οὖχ ἔχουσα ἡμᾶς καταδικάζειν, ὡς ἐπὶ πονηροῖς 
πράγµασιν ἑλαυνομένους. Kv γὰρ µυρία πάσχωµεν 
δεινὰ, χὰν πάντοθεν βαλλώµεθα xal κχινδννεύωμεν, 
ἀρχεῖ εἰς παραμυθίαν ἡμῖν, μᾶλλον δὲ οὐ µόνον εἰς 
παραμυθίαν, ἀλλὰ xal εἰς τὸ στεφανοῦσθαι, τὸ συν- 
ειδὸς, χαθαρὸν ὃν xal μαρτυροῦν ἡμῖν, ὅτι δι’ οὐδὲν 
πονηρὸν, ἀλλὰ διὰ τὸ τῷ θεῷ δοχοῦν ταῦτα πάσχοµεν, 
δι ἀρετὴν, διὰ φιλοσοφίαν, διὰ τὴν τῶν πολλῶν σωτη- 
lav. Ἐχείνη μὲν οὖν f| προτέρα παράκλησις παρὰ 
τοῦ θεοῦ fjv: αὕτη δὲ παρ᾽ αὐτῶν xal τῆς τοῦ βίου 
καθαρότητος συνεισήγετο. Διὸ χαὶ χαύχησιν αὐτὴν 
καλεῖ, ὅτι τῆς οἰκείας αὐτῶν ἀρετῆς κατόρθωμα fv. 
Τίς οὖν ἐστιν fj χαύχησις, xat τί μαρτυρεῖ ἡμῖν τὸ 
συνειδὸς ἡμῶν, "Οτι ἐν ἁπ.ὶότητι καὶ ἐν εἰ ικρι- 
φείᾳ; Τουτέστιν, οὐδὲν δολερὸν, οὐχ ὑπόχρισιν, οὖχ 
εἰρωνείαν, οὗ κολακείαν, οὐκ ἐπιθουλὴν καὶ ἁπάτην, 
οὑχ ἄλλο τι τῶν τοιούτων οὗδὲν, ἀλλ ἓν ἑλευθερίᾳ 
πάση, iv ἁπλότητι, ἓν ἀληθείᾳ, &v xa0api xat ἆπο- 
νηρῳ γνώµη, £y. ἁδόλω διανοία, οὐδὲν ἔχοντες συν- 


εσχιασμένον, οὐδὲ ὕπουλον. OUx ἐν σορἰᾳ σαρκιχῇ. 
Τουτέστιν, οὐκ ἓν χακουργίᾳ οὐδὲ πονηρίᾳ, οὐδὲ ἐν 
δεινότητι λόγων ἢ £v συμπλοχῇ σοφισµάτων ' ταύτην 
γὰρ λέγει σοφίαν σαρχιχἠν. Καὶ ἐφ᾽ ᾧ µέγα ἐφρόνουν 
ἐκεῖνοι, τοῦτο οὗτος ἀρνεῖται xal διωθεῖται, δειχνὺς Ex 
πολλοῦ τοῦ περιόντος οὐκ ὃν ἄξιον καυχήσεως τοῦτο, 
xa ὅτι οὗ µόνον αὑτὸ οὐ ζητεῖ, ἀλλὰ καὶ διαχρούεται 
xai ἐπαισχύνεται. 'AJA ἐν χάριτι θεοῦ ἀνεστρά- 


φημεν &v τῷ κόσµφῳ. Τί ἐστιν, Ἐν χἀριτι θεοῦ ; 


Τὴν παρ᾽ αὐτοῦ σοφίαν, τὴν παρ) αὐτοῦ δύναμιν δεδο- 
µένην ἡμῖν ἐνδειχνύμενοι διὰ τῶν σημείων, διὰ τοῦ 
περιγενέσθαι σοφῶν, ῥητόρων, φιλοσόφων. ῥασιλέων, 
δήμων, ἰδιῶται τυγχάνοντες, xat μηδὲν τῆς ἔξωῦθεν 
σοφίας ἐπιφεβόμενοι. Οὐχ fj τυχοῦσα δὲ αὕτη παρά- 
χλησίς τε xal χαύχησις τοῦ συνειδέναι α ἑαυτοῖς, ὅτι 
οὐχ ἀνθρωπίνῃ δυνάµει ἐχέχρηντο, ἀλλὰ θείᾳ χάριτι 
πάντα χατώρθουν. Ἐν τῷ κόσμφ. Οὕτως ox bv 
Κορίνθῳ µόνον, ἀλλὰ xa πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης. 
Περισσοτέρως δὲ πρὸς ὑμᾶς. Τί περισσοτέρως 
πρὸς ὑμᾶς; 'Ev χάριτι θεοῦ ἀν εστράφηµεν. Καὶ 
γὰρ σημεῖα xal θαύματα παρ᾽ ὑμῖν ἐπεδειξάμεθα, 
xal πλείονα ἀχρίθειαν xaX βίον ἄληπτον. Καὶ γὰρ χα. 
φοῦτο χάριν θεοῦ καλεῖ, καὶ τὰ οἰχεῖα χατορθώµατα 
αὑτῇ λογιζόµενος. Ἐχεῖ γὰρ xaX τὰ σχάµµατα ὑπερ- 
έθη, ἀδάπανον τιθεὶς τὸ Εὐαγγέλιον, διὰ τὸ τῆς 
ἀσθενείας αὐτῶν φείδεσθαι. Οὐ γὰρ dA4Aa γράφοµεν 
ὑμῖν, dAA' 3| d ἀναγιγώσκετε ἣ καὶ ἐπιγινὠώσχετε. 
Ἐπειδὴ γὰρ μεγάλα ἐφθέγξατο ὑπὲρ ἑαυτοῦ, καὶ 
ἔδοξεν ἑαυτῷ μαρτυρεῖν, ὅπερ ἣν φορτιχὸν, πάλιν 
αὐτοὺς παράχει μάρτυρας τῶν λεγομένων. Mh vip 
τις νοµιζέτω πραγμάτων εἶναι χόμπον b. τὰ λεγό- 
μενα, φησί’ ταῦτα γὰρ ὑμῖν δηλοῦμεν, & αὐτοὶ ὑμεῖς 
ἴστε΄ xai ὅτι οὗ | 445] φευδόμεθα, πρὸ τῶν ἄλλων ἂν 
ἡμῖν µαρτυρήσετε. ᾿Αναγινώσκοντες Υὰρ ἐπιγινώ- 
σχετε, ὅτι ἃ σύνιστε ἡμῖν Ev τοῖς ἔργοις, ταῦτα xal 
ἐν τοῖς γράµµασι λέγομεν' xaY οὐκ ἑναντιοῦτα: 
ὑμῶν ἡ μαρτυρία ταῖς Ἐπιστολαῖς, ἀλλὰ συνάδει τῇ 
&vov ώσει d γνῶσις, ἣν προλαθόντες εἴχετε περὶ 
ἡμῶν. Καθὼς καὶ ἐπέγνωτε ἡμᾶς ἀπὸ µέρους. 
Οὐδὲ γὰρ ἐξ ἀχοῆς ἴστε, φησὶ, τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ 
ἀπ᾿ αὐτῖς τῆς πείρας. Τὸ δὲ, Απὸ μέρους, µετριά- 
ζων εἶπεν. Ἔθος γὰρ αὐτῷ τοῦτο, ἐπειδὰν μέγα τι 
φθέγξηται κατεπειγούσης ἀνάγχης (οὐδὲ yàp ἅλ- 
λως αὐτὸ ποιεῖ), ταχέως συστέλλειν πάλιν τὸν ἐκ 
τῶν εἰρημένων ὄγχον βουλόμενος. Ἑωπίζω δὲ ὅτι 
καὶ ἕως τἐ.Ίους ἑπιγγώσεσθε 


β’. Εἶδες πάλιν ἀπὸ τῶν παρελθόντων τὰ μέλλοντα 
πιστούµενον, xal οὐκ ἀπὸ τῶν παρελθόντων µόνον, 
ἀλλὰ xal ἀπὸ τῆς τοῦ θεοῦ δυνάµεως; Οὗ γὰρ 
ἁπλῶς ἀπεφήνατο, ἀλλὰ τὸ πᾶν ἐπ᾽ αὐτὸν ἔῤῥιψε xal 

* Mss., τὸ συνειδέναι. 


» Forte melius ῥημάτων εἶναι xópmrov,quod conjicit Savil- 
et sic legit interpres Latinus. ) 


435 


IN EPIST. il. AD COR. HOMIL. lil. 


HOMILIA III. 


Cap. 4. v. 19. Nam gloria nostra luec est, testimo- 
nium conscientie nostre , quod in simplicitate 2! 
sinceritate Dei, οἱ non in sapientia carnali, scd iu 
gratia Dei conversali sumus in mundo. 

4. Ex pura conscientia quanta consolatio oriatur. —— 
llic rursum aliud quoque non parvum consolationis 
argumentum nobis aperit, imo perquam ingens, 
quodque animum in periculis demersum erigere 
queat. Quoniam enim dixerat, Deus nos eripuit, ntque 
id totum miserationibus Dei precibusque ipsorum 
adscripserat ; ne hac ratione auditoris animum su- 
pinum ac languidum redderet, utpote Dei miseri- 
cordix dumtaxat aliorumque precibus confidentem, 
ostendit ipsos quoque non parum ex se przsiitisse. 
Atque id quidem prius etiam his verbis declaravil , 
Sicut. abundant passiones. Christi in nobis, sic etiam 
nbundat consolatio nostra : hie autem aliud a se recte 
factum commeinorat. Quodnam hoc? Quoniam in 
pura conscientia minimeque ficla mente ubique ter- 
rarum conversati sumus, inquit. Hoc porro ad no- 
stram consolationem et cohortationem non parum 
morenti habet ; nec. ad consolationem tantum , sed 
ad aliud etiam insuper, quod consolatione longe pr:e- 
stantius est, hoc est, ad gloriationem. His autem ver- 
bis partim eos docet, ut in afflictionibus minime 
animis frangantur, sed potius glorientur, cum puram 
conscientiam habeant : partim etiam falsos apostolos 
tacite perstringit. Et quemadmodum in superiore 
epistola ait, Misit me Chrislus ut evangelizem, non in 
snpienlia sermonis, ne evacuetur crux Christi (1. Cor. 
1. 17) ; et, Ut fides vestra non sit in sapientia hominum, 
sed in potentia Dei (1. Cor. 9. 5) : sic etiam hoc loco 
ait, Non in sapientia, sed in gratia Christi. Quin aliud 
quoque his verbis subindicavit, Non in sapientia, lioc 
est , nou in fraude : nimirum hic quoque profanam 
eruditionem impeteus. Gloria enim nostra hac est, 
inquit, testimonium conscientig nostre. Hoc est, con- 
scientia nostra, que nos condemuare nequit, tam- 
quam qui ob improba facinora exagitemur. Quamvis 
cnim innumeris calamitatibus afficiamur, atque undi- 
que impetamur et periclitemur, nobis lamen ad 
consolationem, nec ad consolationem tantum , ου 
etiam ad coronam sufficit conscientia qux pura est, 
nobisque lioc testificatur, nos non sceleris ullius 
causa, sed ob Dei voluntatem, ob virtutem , ob phi- 
losophiam, ob multorum salutem h:ec pati. Ac prior 
quidem illa consolatio a Deo manabat; hxc autem 
ab ipsis atque a vitx puritate colligebatur. Unde 
eliam gloriam ipsam vocat, quoniam propria eoruin 
virtute comparabatur. Quxnam igitur est hzec gloria, 
et quidnam nobis conscientia nostra testificatur, Quo- 
niani in simplicilate et. in sinceritate? loc est, nihil 
frauduleritum, nihil per hypocrisim, per simulationem, 
per assentationem, per insidias, per fallaciam, ac per 
aliud quidquam ejusmodi fecimus ; sed in omni liber- 
tate, in veritate, in pura. minimeque maligna volun- 


PATROL. GB. LXI. 


tate, in mente ab omni dolo vacua, nihil lectum et 
adumbratum, nili] fucatum ac veteratorium haben- 
tes. Non in sapientia carnali. Hoc est, non in vafritie 
et improbitate, nec in sermonis facundia nexuque 
sophismatum : hzc enim per carnalem sapientiain 
intelligit. Atque id, unde illi magnopere gloriabantur, 
inficiatur ipse ac rejicit : ex abundanti videlicet ος. 
tendens, haud. dignum istud esse, de quo quisquam 
glorietur ; quippe cum ipse non modo id non requi- 
rat, verum etiam submoveat ac probro ducat. Scd in 
gratia Dei conversati sumus in mundo. Quid est, In 
gratia Dei? (loc est, sapientiam ac potentiam ipsius 
beneficio nobis concessam per miracula declarantes : 
atque liinc etiam, quod, cum rudes essemus nihilque 
extera doctrin:z nobiscum afferremus, doctos lamen, 
oratores, philosophos, reges ac populos viceritnus. 
Porro uon vulgaris est. hacc consolaiio ac gloriatio, 
neinpe quod ipsi sibi conscii essent, se non huma- 
nam potentiam adhibere, sed divina gratia omnia 
conficere. 1n mundo. lia non Corinthi tantum , sed 
passim quoque toto terrarum orbe. Abundantius au- 
tem apud vos. Quid abundantius ad vos? {ή gratia Dei 
conversati sumus. Nam et signa et miracula apud vos 
edidimus, et diligentiam majorem adhibuinius vitam- 
que ab omni reprehensione alienam. Nam hoc quo- 
que gratiam Dei vocat, nimirum ea ctiam, qu: cum 
virlute gessit, ipsi adscribens. Illic enim ultra septa 
prosiliit, dum sine sumptu evangelium poneret, ut 
eorum imbecillitati consuleret. 13. Non enim alia 
scribimus vobis , quam que legitis εἰ agnoscitis. Quo- 
niam magnifica de se proloquutus fuerat sibique ipsi 
testimonium dixerat, id quod importunum erat, rur- 
sum eorum qu: dicit ipsos testes producit. Ne quis 
enim, inquit, existimet ea, qux a me dicuntur, ver- 
boruni dumtaxat pompam esse : hzc enim vobis 
commemoramus, qu vobis ipsis explorata sunt; 
quodque nos niuime mentiamur, prz ceteris ipsi 
testes esse queatis. Legentes enim agnoscitis, quod, 
qu: nos re ipsa praestitisse compertum habetis, ea 
per literas quoque pr:zedicamus : nec testinionium 
vestrum literis nostris repugnat, sed earum ipsarum 
lectioni consonat hzec cognitio , quam ante de nobis 
habcbatis. 14. Sicut et cognovistis nos ex parte. Neque 
enim ex aliorum sermone res nostras cognovistis , 
sed ex ipsa experientia. fllud autem , Ez parte, mo- 
desti: causa dixit. Hoc enim ipsi in more positum 
ést, cum necessitate adductus ( neque enim alias hoc 
facit) magni de se quidpiam pronuntiarit, ut eorum 
que dixit tumorem statim retundat. Spero autem 
quod etiam usque in finem cognoscetis. 

. Vides rursum quo pacto a prateritis fidem fu- 
turis adstruat, nec a preteritis tautum , sed etiam a 
Dei potentia ? Neque enim absolute affirmavil , sed 
hoc totum ad ipsum spemque, quam in ipeo positam 
habet, relegavit. Quod gloria vestra sumus , sicut. et 
vos nosira in die Domini nostri Jesu Christi. Hoc loco 


26 


401 


μην] απο , quam ea qu superius dixerat ipsi conci- 
tare potuerant, succidit, dum ad eorum qus recte et 
cum virlute gesserat consortium ac societatem ipsos 
adsciscit, Non enim intra nos constiterunt , sed ad 
vos quoque dimanant, ac vicissim a vobis ad nos. 
Quoniam enim seipsum extulerat , ac przeteritorum 
argumentum exhibuerat, et de futuris spoponderat, ne 
auditores eum tamquani: magna de se przdicantem 
incesserent, atque in invidiam, ut dixi, prolaberentur, 
gloriationem cum ipsis communicat, atque hanc lau- 
dum coronam ad ipsos pertinere ait. Nam si tales 
appareamus , inquit, nostra laus vestra gloria est : 
quemadmodum scilicet nos quoque, dum vos laude 
aique gloria floretis, exsultamus, gestimus et. coro- 
namur. Atque hic quoque rursus per ea quz dixit, 
ingentem humilitatis sux significationem  przebet. 
Non enim ut Magister ad discipulos , sed ut disci- 
pulus discipulos alloquens, ita sermonem  ex:e- 
quat. Λο vide quo pacto eos sublimes efficiat , 
ac philosophia impleat, dum ipsos ad illum diem 
transmittit. Νο enim mihi praesentia commemore- 
tis, inquit, hoc est probra, convicia, scommata, 
qwe vobis a plerisque inferuntur ; neque enim quid- 
quii hic magni momenti est, non leta, non 
molesta, non scommata, non humanz laudes : verum 
tremendi illius atque horrendi diei vobis in mentem 
veniat, in quo omnia aperta erunt. Tum enim et nos 
in vobis, et vos in nobis gloriabimini, cum et vos ta- 
les magistros habuisse perspicuum erit, qui nec hu- 
mani quidquam docuerint , nec improbe ac flagitiose 
vixerint, nec ullam vitii ansam cuiquam porrexerin!, 
ac nobis rursus tales discipulos fuisse, qui nec hu- 
mani aliquid passi fuerint, nec vacillarint, sed alacri 
ac prompto animo cuncta exceperint, nec ulla ex 
- parte lallaciam sibi fieri permiserint. Et hxc quidem 
nunc mente praeditis manifesta sunt, tum autem cun- 
ctis erunt. Itaque etiamsi nunc affligimur, non medio- 
cris h:ivc quoque nobis consolatio suppetit : qu:e qui- 
dem nunc a conscientia proficiscitur, tum autem ab ipsa 
mánifestatione. Nunc enim conscientia quidem nostra 
hoc perspectum babet, nos Dei gratia omnia efficere, 
quemadmodum ipsi quoque scitis ac scietis : at tum 
omnes etiam mortales, tam nostra, quam vestra co- 
gnoscent, nosque mutuo alios ab aliis celebrari per- 
spicient. Etenim ne solus ipse splendorem ex gloria- 
tione consequi videatur, ipsis quoque gloriandi cau- 
sam prazbet, atque a praesentibus molestiis eos avocat. 
Quodque in consolatione fecerat , cum diceret , Pro- 
pter vos consolatione afficimur, hoc etiam lic facit , 
cum ait, Propter vos gloriamur, quemadmodum vos 
quoque propter nos : ubique scilicel eos rerum omnium 
socios adhibens, consolationis, passionum, suz deni- 
que salutis : nam hauc salutem precibus quoque ipso- 
rum assignat : Adjuvantibus enim, inquit, vobis in ora- 
tione, Deus nos eripuit. Ad hunc igitur modum ea quo- 
que, ob qux gloriatur, communia cum ipsis facit. Ut 
enim illic ait, Scientes quoniam sicut socii estis pa*sio- 
num , ia et consolationis : eodem hic quoque moa», 
Gloria vestra sumus, ut et vos nostra. 15. Et hac confi- 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


408 
dentia volebam prius venire ad vos. (uanam conflden- 
tia * Quod virtuti vestra: majorem in modum con(idam, 
quod propter vos glorier, quod glor:atio nostra sitis, 
quod vos unice amem, quod nullius mali mihi con- 
scius sim, quod non dubitem quin omnia apud nos 
spiritualia sint, ac vos harum rerum testes habeam. 
Volebam venire ad vos, 16. et per vos transire in Mace- 
doniam. Atqui contrarium in priore cpistola pollicitus 
fuerat, his verbis utens : Veniam autem ad. vos, cum 
Macedoniam transicro : Macedoniam enim pertransibo. 
Qui fit itaque, ut hic pugnantia dicat? Non pugnantia 
dicit, absit : h»c enim cum iis quidem quz scripse- 
rat, pugnabant ; cum iis autem, qua in animo habe- 
bat, minime pugnabant. ldeo non hic dixit, Scripsi 
me per vos in Macedoniam transiturum, sed, Volebam. 
Nam etiamsi non ita scripserim , inquit, tamen sLu- 
debam ac cupiebam prius quoque ad vos proficisci ; 
tantumque abcst, ut serius quam promiseram ad vos 
me conferrem, ut ipsam quoque pollicitationem ante- 
vertere cuperem. Ut secundam gratiam haberetis. Quid 
est, Secundam ? Duplicem : alteram nempe per lite- 
ras, alteram per przsentiam. Per gratiam porro hoc 
loco l:etitiam intelligit. Et per vos transire in Macedo- 
niam, et rursus a Macedonia transire ad vos, et a vobis 
deduci in Judgam. 47. Cum ergo hoc vellem, numquid 
levitate usus sum ? 

9. Hic jam recta et aperte cunctationis absentim- 
que crimen a se propulsat. Quod enim ait, hanc scen- 
tentiam. babet : Volebaim venire ad vos : cur ergo 
non veni ? an quod levitate et inconstantia laborarei ? 
hoc enim significat istud, Numquid levitate usus sum? 
Minime. Quid igitur cause est? Quoniam que cogito, 
non secundum carnem cogito. Quid est, Non secundum 
carnem cogito? Non carnali modo. Ut sit apud me, Est 
est, Non, ποπ. Atid quoquc obscurum est. Quidnam igi- 
tur liis verbis sibi vult ? Carnalis bomo, hoc cst, qui 
przsentibus rebus affixus est ac perpetuo in iis ver- 
satur, et a Spiritus operatione alienus est, quaslibet 
in oras proficisci et vagari pro lubito potest. At Spi- 
ritus minister, quique ab co afflatur ac cireumduci- 
tur, non potest ubique pro arbitrio suo se gcrere, 
quippe quem Spiritus auctoritati ita addixerit , ut ος 
ipsius nutu pendeat : verum perinde illi accidit, ut si 
probus quispiam servus, qui ob lierilia imperi» quoquo- 
versum distrahitur, nec sui juris atque arbitrii est, ac 
ne tantillum quidem respirandi facultatem habet, con- 
servis suis aliqua pronittat , ac deinde, qui v domino 
aliter placeat, minime przstet qux» promiserat. Hoc 
igitur ait, Non secundum carnem consulte, neque 
^ Spiritus gubernatione liber atquc immunis sum, 
ncc mihi, quo libeat, proficisci licet. Nam Para- 
cleti imperio et edictis subjicior, atque ad ipsius ^al- 
culum agor ac cireumagor. Hinc factum est ut venire 
nequiverim : non enim Spiritui placuit. Id quod 
etium in Actuum libro plerisque locis ipsi usu venit 
(Act. 16) : alio enim se conferre constituentem 
Spiritus alio proficisci jubebat. Quaniobrem non mcze 
levitatis et incoustantiz est, inquit, quod non vene- 
rim, sed quod Spiritui, cui subjectus sum, parcn- 


Ww 


τὴν «ic αὐτὸν ἑλπίδα. "Ort καύχηµα ὑμῶν ἐσμεν, 
καθάπερ xal ὑμεῖς ἡμῶν, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Kv- 
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐνταῦθα τὸν ix τῶν 
εἰρημένων ὑποτέμνεται φθόνον, μεριστὰς αὐτοὺς xat 
κοινωνοὺς ποιῄσας τῆς δόξης τῶν αὑτοῦ χατορθωµά- 
των. O0 γὰρ μέχρις ἡμῶν ἕστηκεν, ἀλλά xal εἰς 
ὑμᾶς διαθαίνει, xaX πάλιν ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς ἡμᾶς. Ἔπει- 
δὴ γὰρ ἐπῆρεν ἑαυτὸν, xat τῶν παρελθόντων παρ- 
έσχεν ἀπόδειξιν, xal τὰ μέλλοντα ἑνεγγυήσατο * ὥστε 
μὴ ἐπισχῆφαι τοὺς ἀκούοντας ὡς µεγαληγοροῦντι, 
μηδὲ εἰς βασχανίαν, ὅπερ ἔφην, ἐξενεχθηναι, χοινοῖ 
τὸ χαύχημα, xal αὐτῶν εἶναί φησι τὸν τῶν ἐγχω- 
µίων στέφανον τοῦτον. "Αν γὰρ τοιοῦτοι φανῶμεν, 
φησὶν, ὁ ἔπαινος ἡμῶν ὑμῶν ἡ δόξα’ ὥσπερ οὖν xat 
ὑμῶν εὐδοχιμούντων ἡμεῖς ἀγαλλόμεθα xal σχιρτῶ- 
μεν χαὶ στεφανούμεθα. Πάλιν χἀνταῦθα πολὺ τὸ tne 
ταπεινοφροσύνης αὐτοῦ δι᾽ Qv εἴρηχεν ἐπιδείχνυται. 
O0 γὰρ ὡς διδάσχαλος μαθηταῖς, ἀλλ ὡς µαθητὴς 
μαθηταῖς ὁμοτίμοις διαλεγόµενος, οὕτως ἐξισάσει τὸν 
λόγον. Καὶ θέα πῶς αὐτοὺς ὑψηλοὺς ποιεῖ, xal φιλο- 
σοφίας πληροῖ, παραπέµπων ἑχείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. Mi 
Yáp µοι τὰ παρόντα εἴπητε, qnot, τουτέστι, τὰ ὀνεί- 
ὃτπ, τὰς λοιδορίας, τὰ σχώµµατα τὰ παρὰ τῶν πολ- 
λῶν * οὐδὲν γὰρ µέγα τὰ ἐνταῦθα, οὔτε τὰ χρηστὰ 
οὔτε τὰ λυπηρὰ, οὗ τὰ ox paa, οὗ τὰ ἑγχώμια τὰ 
παρὰ τῶν ἀνθρώπων. ἀλλ ἀναμνῆσθητέ pot τῆς 
ἡμέρας ἑἐχείνης τῆς φοδερᾶς xai φριχώδους, ἓν 1] 
πάντα ἀναχεχαλυμμένα. Τότε γὰρ χαὶ ἡμεῖς ἓν 
ὑμῖν χαὶ ὑμεῖς ἐν ἡμῖν χαλλωπισθήσεσθε, ὅταν χαὶ 
ὑμεῖς φαίνησθε τοιούτους ἔχοντες διδασχάλους, µη- 
δὲν ἀνθρώπινον διδάσχοντας, μηδὲ πονηρίᾳ συνεζη- 
κότας, μηδὲ λαδήν τινα δεδωχότας, xal ἡμεῖς τοιού- 
τους ἔχοντες μαθητάς, μηδὲν ἀνθρώπινον πάσχοντας, 
μηδὲ σαλευοµένους, ἀλλὰ μετὰ προθυµίας πάντα 
ὑποδεχομένους, xai μηδαµόθεν παραλογιζοµένονς. 
Καὶ νῦν μὲν γὰρ ταῦτα δῆλα τοῖς νοῦν ἔχουσι * τότε 
δὲ πᾶσιν. "cte εἰ xat θλιδόµεθα 444] νῦν, οὐ µι- 
χρὰν xal ταύτην ἔχομεν παραμυθίἰαν;' νῦν μὲν τὴν 
ἀπὸ τοῦ συνειδότος, τότε δὲ xal τὴν ἀπὸ τῆς ἐχλάμ- 
deux αὐτῆς. Νῦν μὲν γὰρ τὸ συνειδὸς ἡμῶν οἵδεν, 
ὅτι χάριτι θεοῦ πάντα ποιοῦμεν, ὡς xol ὑμεῖς ἴστε 
καὶ εἴσεσθε ΄ τότε δὲ xal πάντες µαθῄσονται ἄνθρω- 
«ot xai τὰ ἡμέτερα xal τὰ ὑμῶν, xat ὄψονται δι ἆλ- 
λήλων ἡμᾶς δοξαζοµένους. "Iva γὰρ μὴ δόξῃ µόνος 
αὐτὸς εἶναι λαμπρὸς ἀπὸ τῆς χαυχἠσεως, χαὶ αὐὑτοῖς 
δίδωσιν αἰτίαν τοῦ χαυχήµατος, xai ἀπάχει τῶν 
παρόντων λυπηρῶν. Καὶ ὅπερ ἐπὶ τῆς παραχλήσεως 
ἐποίησεν εἰπὼν,δτι Δι ὑμᾶς παραχα, λούμεθα, τοῦτο 
xai ἐνταῦθα ποιεῖ, Ac ὑμᾶς χαυχώµεθα λέγων, ὥσ- 
περ χαὶ ὑμεῖς δι ἡμᾶς, πανταχοῦ χοινωνοὺς αὐτοὺς 
ποιῶν ἁπάντων, τῆς παραχλῄσεως, τῶν παθηµάτων, 
τῆς σωτηρίας τῆς αὑτοῦ * xai γὰρ τὴν σωτηρίαν 
ταύτην ταῖς εὐχαῖς αὐτῶν λογίκεται' Συνυτουρ- 
γούγτων γὰρ ὑμῶν τῇ δεήσει, qnoi, ἑῤῥύσατο 
ἡμᾶς ὁ θεός. Οὕτω 0t xat τὰ χαυχήµατα χοινὰ τἰ- 
θησιν. Ὥσπερ γὰρ ἐκχεῖ φησιν Εἰδότες ὅςι ὥσπερ 
κοινωγοί ἐστε τῶν παθηµάτω», οὕτω xal τῆς πα- 
ρακ.Ἰήσεως ΄ οὕτω xal ἐνταῦθα, Καύχημα ὑμῶν 
écpsv, καθάπερ καὶ ὑμεῖς ἡμῶν. Καὶ ταύτῃ τῇ 


IN EPIST. II AD COR. HOMIL. ΠΠ. 


408 
πεποιθήσει ἐδου λόμη» «πρότερον πρὸς ὑμᾶς &A- 
θεῖν. Ποίᾳ πεποιθήσει; Tip σφόδρα θαῤῥεῖν ὑμῖν, τῷ 
χαυχᾶσθαι ἐφ᾽ ὑμῖν, τῷ καύχηµα ὑμῶν εἶναι, τῷ 
σφόδρα ὑμᾶς ἀγαπᾷν, τῷ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδέναι 
πονηρὸν, τῷ πεποιθέναι ὅτι πάντα πνευματικὰ 
παρ᾽ ἡμῖν, xat ὑμᾶς τούτων μάρτυρας ἔχειν. Ἐδου- 
Ίόμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ δι’ ὑμῶν διελθεϊν 
εἰς Μακεδονίαν. Καὶ μὴν τοὐναντίον ἑπηγγείλατο 
Ev τῇ προτέρχ, οὕτω λέγων Ἐ.εύσομαι δὲ πρὲς 
ὑμᾶς, ὅταν Μακεδονίαν διέϊθω " Μακεδογίαν γὰρ 
διέρχοµαι. Πῶς οὖν ἐνταῦθα τἀναντία φησίν; Οὐ τὰ 
ἑναντία φησὶν, ἅπαγε ' ταῦτα vàp ἑναντία μὲν ἔστιν 
ol; ἔγραφψεν , οὐχ ἑναντίκ δὲ οἷς ἐδούλετο. Διὸ xal 
ἐνταῦθα οὐκ εἶπεν, ὅτι Ἔγραφα 6c ὑμῶν ἀπελθεῖν 
εἰς Μαχεδονίαν, ἀλλ, ἘδουλΛόμην. El γὰρ χαὶ οὐχ 
οὕτως ἔγραφα, φησὶν, ἀλλ ὅμως ἑσπούδαζον καὶ 
ἐδουλόμην xai πρὸ τοῦ ἑλθεῖν πρὸς ὑμᾶς' τοσοῦτον 
ἀπέσχον τοῦ βουληθῆναι ὑστερῆσαι τῆς ὑποσχέσεως, 
ὅτι καὶ φθάσαι αὐτὴν Ἰθέλησα. "Iva δευτέραν χά- 
pir. ἔχητε. Tl ἐστι, Δευτέραν; "Iva. διπλῆν χάριν 
ἔχητε, xat τὴν διὰ τῶν γραμμάτων, xat τὴν διὰ της 
παρουσίας. Χάριν δὲ ἐνταῦθα τὴν χαρὰν λέγει. Καὶ 
δι ὑμῶν διε.θεῖν εἰς Μακεδονίαν, καὶ xd. ἀπὸ 
Μακεδονίας ἐ.θεῖν πρὸς ὑμᾶς, xal 09' ὑμῶν zpo- 
πεμφθῆναι εἰς τὴν Ἱουδαίαν. Tovro οὖν βου.ό- 
µενος, µή τι ἄρα τῇ &JAagp!a ἐχρησάμη» ; 


Υ. Ἐνταῦθα λοιπὸν ἐξ εὐθείας ἁποδύεται τὸ ἔγκλημα 
τὸ ἐχ τῆς µελλήσεως xal τῆς ἀπονσίας. "O γὰρ λέγει, 
τοιοῦτόν ἐστιν ' Ἐδουλόμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς ᾽ τίνος 
οὖν ἕνεχεν οὐχ ἦλθον ; dpa ὡς χοῦφος καὶ ἑὐρίπι- 
στος; τοῦτο Υάρ ἐστι, Μή τι dpa τῇ ἑλαφρίᾳ ἐχρη- 
σάµη» ; Οὐδαμῶς * ἀλλὰ διὰ τὶ; "Orc d βονυνϊεύομαι, 
οὐ κατὰ σάρκα βου.εύυμαι. Ti ἐστιν, Ob κατὰ 
σάρκα; [445] Οὐ σαρχικῶς βουλεύομαι. "Ίνα gj 
παρ ἐμοὶ τὸ Δαὶ val, καὶ τὸ OU οὔ. "AJ ἔτι xal 
«oto ἀσαφές. Τί οὖν ἐστιν ὅ φησιν; Ὁ σαρχικὺς 
ἄνθρωπος, τουτέστιν, ὁ τοῖς παροῦσι προσηλωµένος 
καὶ ἂν τούτοις διαπαντὸς ὢν, xaX τῆς τοῦ Πνεύματος 
ἑνεργείας ἑκτὸς τυγχάνων, πανταχοῦ ἀπιέναι δύνᾳ- 
ται, xa πλανᾶσθαι ὅπου βούλεται" ὁ δὲ ὑπηρέτης 
τοῦ Πνεύματος, xat ὑπ᾿ ἐκείνου ἀγόμενος χαὶ περι- 
αγόµενος, οὐ δύναται χύριος εἶναι τῆς ἑαυτοῦ γνώμης 
πανταχοῦ, τῆς ἐχεῖθεν ἑξουσίας ἑξαρτήσας αὑτὴν * 
ἀλλὰ τοιοῦτον ὑπομένει, olov ἂν εἰ δοῦλος εὔδοχι- 
μῶν, xal πανταχοῦ περιελχόμενος ὑπὸ τῶν δεσποτι- 
xijv ἐπιταγμάτων, xol οὐχ ἔχων ἑξουσίαν ἑαυτοῦ, 
οὐδὲ ἀναπνεῦσαι δυνάµενος οὐδὲ μιχρὸν, ἐπαγγέλ- 
λοιτό τινα τοῖς συνδούλοις, tica τῷ δεσπότῃ τἀναντία 
δοχοῦντα, μὴ ἀνύοι τὰ ἀπηγγελμένα. Τοῦτο οὖν φη- 
σιν, ὅτι Ov κατὰ σάρκα βου.ῑεύομαι, χαὶ οὐχ εἰμὶ 
τῆς τοῦ Πνεύματος ἑκτὸς χυδερνήσεως, οὐδὲ ἐξουσίαν 
ἔχω βαδίζειν ὅπου βούλομαι. Καὶ γὰρ ὑπόχειμαι δε- 
σποτεἰᾳ τῇ τοῦ Παρακχλήτου xal ἐπιτάγμασι, xai -αἷς 
ἐχείνου ψήφοις ἄγομαι xal περιάγοµαι. Διὰ τοῦτο 
οὐχ ἠδυνήθην ἑλθεῖν * οὐ γὰρ ἔδοξεν τῷ Πνεύμάτι. 
Ὅ xaX àv ταῖς Πράξεσι πολλαχοῦ Υέγονεν *. ἀλλαχοῦ 
γὰρ προῃρημένον ἑἐλθεῖν, τὸ Πνεῦμα ἀλλαχοῦ βαδί- 
ζειν ὀχέλευεν. "Dass οὗ τῆς ἐμῆς ἑλαφρίας, τοντέστι. 


Μο9 


χουφότητος, τὸ μὴ ἀλθεῖν, ἀλλὰ τὸ τοῦ Πνεύματος, 
ὑποχείμενον ἐχείνῳ πείθεσθαι. Εἶδες πάλιν αὐτοῦ τὸ 
σύνηθες θεώρημα; Αφ ὧν ἑνόμιζον αὐτὸν δειχνύναι 
σαρχικῶς βουλευόμενον, ἐκ τοῦ μὴ πληρῶσαι thv 
ὑπόσχεσιν, kx τούτου δείχνυσι μάλιστα πνευματικῶς 
βεθουλευμένον, xal τοὐναντίον σαρχικῶς βουλεύε- 
σθαι. Τί οὖν, φησίν;, οὐ μετὰ τοῦ Πνεύματος ἐπηγ- 
. είλατο» Οὐδαμῶς xa γὰρ καὶ ἤδη εἶπον, ὅτι οὗ 
πάντα προῄδει Παῦλος τὰ μέλλοντα xal συμφέροντα. 
Διὰ δὴ τοῦτο ἐν μὲν τῇ mpoz£pa φησὶν, "Iva. ὑμεῖς 
µε προπέμύητε οὗ ἐὰν πορεύωμαι, δεδοικὼς αὐτὸ 
κοῦτο, μὴ εἰς τὴν Ἰουδαίαν εἰπὼν, ἀναγκασθῇ ἑτέ- 
ρωθι ἀπελθεῖν ἐνταῦθα δὲ ἐπειδὴ ἀπέτυχε, λέγει 
αὐτ», Καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν προπεμφθῆναι slc τὴν "Iov- 
δαίαν. "0 μὲν γὰρ ἦν ἀγάπης, τίθησι, τὸ ἐλθεῖν 
πρὸς αὑτούς * ὃ ὃΣ οὐδὲν πρὸς αὐτοὺς ἣν, τὸ ἆ πελθεῖν 
εἰς τὴν Ἰουδαίαν., οὐκέτι xa τοῦτο προστίθησι δι- 
ωρισμένως. Ἐπειδὴ δὲ ἑλήλεγκται, ἐνταῦθα θαῤῥῶν 
λέχει λοιπὸν, ὅτι Elc τὴν Ιουδαίαν. Καὶ τοῦτο δὲ 
συµφερόντως ἐγίνετο. ἵνα uf; τις αὐτῶν μείζονα περὶ 
αὐτὸν τῆς ἀξίας ὑπύνοιαν ἔχη. El γὰρ xaX τούτων 
ὄντων θύειν αὐτοῖς ἐδούλοντο ταύρους, ToU οὐχ ἂν 
ἐξώχειλαν ἀσεθείας, εἰ μὴ πολλὰ δείγµατα τῆς ἀν- 
θρωπίνης ἀσθενείας παρείχοντο; Καὶ τί θαυμάνεις, 
εἰ τὰ μέλλοντα πάντα οὐχ δει, ὅπου xal kv. εὐχαῖς 
πολλαχοῦ τὸ συμφέρον ἀγνοεῖ; Τὸ γὰρ. τί προσευ- 
ξόμεθα, φησὶ, καθὸ δεῖ, οὐκ οἵδαμεν. Καὶ οὗ 
λέγει τοῦτο µόνον, ἵνα δόξῃ * µετριάξειν, [446] ἀλλὰ 
xa δείχνυσι, ToU τὸ συμφέρον ἐν εὐχαῖς ἠγνόησε. 
Ποῦ τοίνυν ἠγνόησεν; Ἠνίχα παρεχάλει τῶν πει- 
ρασμῶν ἁπαλλαγῆναι, λέγων Ἐδόθη poc σκό.ογ’ 
τῇ σαρχὶ ἄγγε.Ίος Σατᾶν, ἵνα µε κο.λαφίζῃ. ᾿Υπὲρ 
τούτου τρὶς τὺν Πύριον παρεκάἀ-εσα, καὶ εἶπὲ 
pot, Ἀρχεῖ σοι ἡ χάρις µου: ἡ γὰρ δὐναμίς µου 
ἐν ἀσθεγείᾳ τε.ειοῦται. Εἶδες πῶς οὐχ ἔγνω τὰ 
συμφέροντα αἰτῆσαι; Διὸ οὐδὲ ἔλαδε, χαὶ πολλάκις 
αἰτήσας. Πιστὸς δὲ ὁ θεὸς, ὅτι ὁ Aóroc ἡμῶν ὁ 
πρὸς ὑμᾶς οὐκ ἐγένετο Ναὶ καὶ Οὔ. Καλῶς ἀντί- 
θεσιν ἀναχύπτουσαν καταλύει. Ei γὰρ ὑποσχόμενος, 
qnoi, παραγίνεσθαι ὑπερέθου, xal οὐκ ἔστι παρὰ 
σοὶ NaY val, xa Οὔ o0, ἀλλὰ νῦν ἃ λέγεις ἀνατρέ- 
πεις μετὰ ταῦτα, ὥσπερ ἐπὶ τῆς σῆς ἐπιδημίας 
ἐποίησας' οὐαὶ ἡμῖν, µήποτε xa ἓν τῷ κηρύγματι 
τοῦτο Υέγονεν. "lv' οὖν μὴ ταῦτα ἑἐννοῶσι, μηδὲ 
θορυθῶνται, φησί. Πιστὸς δὲ ὁ θεὺς, ὅτι ὁ «Ἰόγος 
ἡμῶν ὁ πρὸς ὑμᾶς οὐκ ἐγένετο Ναὶ καὶ Οὔ. Ἐν 
γὰρ τῷ κηρύγματι, qnot, τοῦτο οὐκ ἐγένετο, ἀλλ᾽ Ev 
ταῖς ὁδοῖς xai ταῖς ἀποδημίαις µόνον. Ἐν δὲ τῷ 
κηρύγµατι μένει βέβαια xat ἀχίνητα ἅπερ εἱἰρήχα- 
μεν. Λόγον yàp ἐνταῦθα τὸ κήρυγμα χαλεῖ. Εἶτα 
ἀπόδειξιν ἀναντίῤῥητον παρέχει τούτου, εἰς τὸν θεὸν 
«b πᾶν ἀνάγων "O δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν. Ἡ ὑπό- 
σχεσις τῆς παρουσίας ἐμὴ Tiv, xaX ἐγὼ οἴχοθεν ἐπηγ- 
γειλάµην ixetvo*. τὸ δὲ χήρυγµα οὐκ ἐμὸν οὐδὲ àv 
θρώσ:νον, ἀλλὰ τοῦ θεοῦ * τὰ δὲ τοῦ toU. ἀμήχανον 
δ.αφεύσασθαι ' διὸ xal ἔφη᾽ Πιστὸς δὲ ὁ Θεός ' τουτ- 
έστιν, ἀληθῆς. Mh τοἰννν ὑποπτεύετε τὰ ἑχείνου : 


* Sic legendum, ut conjicit Savil., et ita legit inter- 
pres Latinus, Editi male, ἵνα y? δόξη 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


uo 


οὐδὲν yàg ἐν αὐτοῖς ἀνθρώπινον. Καὶ ἐπειδὴ εἶπε 
λόγον, ἐπάχει λοιπὺν δειχνὺς ποῖον λόγον eol. 


&'. Ποῖος οὖν λόγος «X16; ἐστιν, Ὁ Τὰρ τοῦ θεοῦ 
Yióc, φτοὶν, ὁ ἐν ὑμῖν δι ἡμῶν κηρυχθεὶς, Ov 
ἐμοῦ καὶ Σιλουανοῦ καὶ Τιμοθέου, οὔχ ἐγένετο 
Ναὶ xal Οὔ. Διὰ γὰρ τοῦτο xa τὸν χορὸν εἰσάγει 
τῶν διδασχάλων εἰς µέσον, ἀξιόπιστον χἀντεῦθεν 
τὴν μαρτυρίαν ποιῶν, οὗ διὰ τῶν ἀχουσάντων μόνον, 
ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν διδαξάντων. Καΐτοι μαθηταὶ ἦσαν 
ἀλλὰ µετριάζων, Ev τάξει δ,δασχάλων αὐτοὺς ἀριθμεῖ. 
TL δὲ ἐστιν, Οὐκ ἐγένετο Ναὶ xal O6; Οὐκ ἀν- 
έτρεψα, φησὶν, ἃ πρότερον εἶπον Ev τῷ χηρύγματι 
οὐ νῦν μὲν τοῦτο, vov δὲ ἐχεῖνο διελέχθην ὑμῖν” 
τοῦτο γὰρ οὐχέτι πἰστεως, ἀλλὰ πεπλανηµένης 
διανοίας ἑστίν. "AAAà Ναὶ ἐν αὐτῷ γέγογε. Τονυτ- 
έστιν, ἁπαρασάλευτος xai βέθαιος ὁ λόγος μένει. 
"Oc'a γὰρ ἐπαγγε.ῖίαι θεοῦ, ἐν αὐτῷ τὸ Nal, xal ἐγ' 
αὐτῷ τὸ ᾽Αμὴν, τῷ θεῷ πρὺς δόξαν δι’ ἡμῶν. Τί 
ἐστιν, Ὅσαι ἐπαγγε.ίαι Θεοῦ; Πολλὰ τὸ χῆρυγμα 
ὑπισχνεῖτο, xal αὐτοὶ τὰ πολλὰ ταῦτα ἑπηγγέλλοντα 
xai ἐἑχήρυττον. Καὶ γὰρ περὶ ἀναστάσεως διελέχθη- 
σαν, xai περὶ ἀναλήψεως, xat περὶ ἀφθαρσίας, χαὶ 
περὶ τῶν μεγάλων ἐπάθλων xal τῶν ἀποῤῥήτων 
ἀγαθῶν ἐκείνων. Ταύτας οὖν τὰς ἐπαγγελίας µένειν 
ἀχινήτους φησὶ, καὶ οὐχ ἐγένετο Nol καὶ OD ἐν αὖ- 
ταῖς. Τουτέστιν, O5 ποτὲ μὲν ἀληθη τὰ εἰρημένα, 
[47] ποτὲ δὲ φευδῃ, καθάπερ ἡ ἐπιδημία $ tub, 
ἀλλ ái ἀληθῆ. Καὶ πρῶτον μὲν ὑπὲρ τῶν τῆς πί- 
στεως δογμάτων xal τοῦ περὶ Χριστοῦ λόγου ἀγωνί- 
ζεται λέγων. Ὁ «ἰόγος µου χαὶ τὸ χἠρυγμά µου 
οὺκ ἐγένετο Nal καὶ Οὔ * ἔπειτα ὑπὲρ τῶν ὑποσχέ- 
σεων’' Ὅσαι γὰρ ἐπαγγείαι θεοῦ, ἓν αὐτῷ τὸ Ναἰ. 
Εἰ δὲ & ὑπέσχετο βέδαια καὶ δώσε. πάντως, πολλῷ 
μᾶλλον αὐτὸς xal ὁ περὶ αὐτοῦ λόγος ἐστὶ βέδα:ος, 
xai οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι νῦν μὲν ἔστι, νῦν δὲ οὖχ 
ἔστιν, ἀλλ) ἀεί ἐστι, xot ὁ αὐτός ἐστι. 


Ti δὲ ἐστιν, Ἐν αὐτῷτὸ Nal , καὶ τὸ Αμήν» 
Τὸ πάντως ἑσόμενον Oro. AL yàp ἐπαγγελίαι ἓν 
αὐτῷ, οὐκ bv ἀνθρώπῳ., τὸ γενέσθαι ἔχουσι χαὶ 
πληρωθῆναι. Mh τοίνυν δείσης ᾽ οὐ γὰρ ἄνθρωπός 
ἐστιν, ἵνα ὑποπτεύσῃς. ἀλλὰ Θεός ἔστιν, ὁ xal εἰπὼν 
καὶ πληρῶν. TQ 6659 πρὸς δόξαν διὺ ἡμῶν. Ti 
ἐστι, Πρὸς δόξαν δι᾽ ἡμῶν ; Πληροῖ αὐτὰς δι ἡμῶν ' 
τουτέστι, διὰ τῶν εἰς ἡμᾶς εὑεργεσιῶν πρὸς δόξαν 
αὑτοῦ : τοῦτο yáp toc, TQ 6609 πρὸς δόξαν. Ei 
δὲ πρὸς δόξαν τοῦ Θεοῦ, πάντως ἔσται. Τῆς γὰρ 
αὐτοῦ δόξης οὐ χαταφρονήσει, εἰ xal τῆς ἡμετὲέρας 
κατεφρόνει σωτηρίας ΄ xa διὰ τὸ σφόδρα φιλάνθρω- 
πος εἶναι. Καὶ πρὸς τοῦτο ἡμῶν 1| σωτηρία συνδέ- 
δεται τῇ αὐτοῦ δόξῃ τῇ ἐπὶ τούτοις. "Dos εἰ πρὸς 
δόξαν αὐτοῦ claw αἱ ἐπαγγελίαι, πάντως xai tj σω- 
«npla ἡμῶν ἕψεται. "O xaY àv «fj, πρὸς Ἐφεσίους 
συνεχῶς περιστρέφει λέγων | Elc περιποἰησιν τῆς 
δόξης αὐτοῦ. Καὶ πανταχοῦ τοῦτο τίθησι, δεικνὺς 
τὸ àvayxaloy τῆς ἐχδάσεως * ὃ χαὶ ἐνταῦθά φῆσιν, 
ὅτι αἱ ἐἑπαγγελίαι αὐτοῦ οὗ φεύδονται. Οὐ γὰρ ἡμᾶς 
µόνον σώζουσιν, ἀλλὰ xal αὐτὸν δοξάζουσι. Mh τοί- 


109 


dum esseí. Vides rursum consuetam ipsi argumentandi 
rationem ? Unde enim ipsi se probaturos existimabant, 
eum iis consiliis uti, quze a carne proficiscerentur, 
quod nimirum promissis non stetisset ; hinc ipse vel 
maxime se spirituali consilio ductum fuisse ostendit, 
ac eontra carnali modo cogitaturum fuisse, si con- 
trarium fecisset. Quid igitur, dicet aliquis , an non 
ex Spiritu pollicitus fuerat ? Minime vero : etenim 
jam dictum est a me, non omnia ea 'aulo cognita fuisse 
quz futura erant et conducebant. ldeo in superiore 
quidem epistola his verbis utitur, Ut vos me deducatis 
quocumque proficiscar ( 3. Cor. 16. 6) ; hoc videlicet 
metuens, ne cum in Jud:eam dixisset, alio abire co- 
geretur : hic autem, quoniam hac spe delusus fuerat, 
istud ait, EL a vobis deduci in Judmam. Nam quod 
caritatis erat, id ponit, hoc est, ad eos venire : quod 
autem eorum nihil intererat , nempe ut in Judam 
abiret, hoc non jam diserte addit. Postquam 
autem convictus est, hic jam fidenter dicit, In 
Judeam. Atque hoc utiliter contingebat, ne quis 
ipsorum majorem, quam par esset, opinionem 
de eo haberet. Etenim si, cum hzc etiam ila 
se haberent, tamen non defuerunt, qui tauros ipsis 
immolare vellent; quo tandem impietatis non pro- 
ruissent, nisi multa humane imbecillitatis docu- 
menta przbuissent? Et cur miraris ea omnia , quz 
futura erant, Paulo minime nota fuisse, cum etiam 
in precibus plerumque quod expediat ignoret ? Quid 
enim oremus , inquit, quemadmodum oportet nesci- 
mus ( Rom. 8. 26 ). Nec vero hoc eo dumtaxat ait, ut 
modestiz opinionem colligat ; sed eliam ostendit, ubi- 
n:un, quid in precibus utile esset, ignorarit. Übinam 
autem ignoravit ? Nempe cum precibus a Deo conten- 
debat, ut e teniationibus eriperetur, his verbis utens : 
Dalius est mihi stimulus carnis angelus satunc qui me 
colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi ; et dizit 
mihi : Sufficit tibi gratia mea ; virtus enim mea in infir- 
mitate perficitur (2. Cor. 19. 7.-9). Vides quomodo, 
quid ex usu esset, postulare nesciverit ? Ac propterea 
pon accepit, eum tamen szxpe postulasset. 18. Fidelis 
autem Deus, quia sermo noster, qui fuit ad. vos , non 
[uit Est et Non. Exorientem objectionem praeclare 
discutit. Dicere enim potuissent : Si cum ipse te ad 
Bos venturum receperis, id tamen facere distulisti , 
atque ita non est apud te, Est est, Non non , verum 
que nunc dicis, postea subvertis, ut in tua ad nos 
profectione fecisti ; να nobis, si hoc quoque in evan- 
gelii przedicatione contingit. Ut ergo hzee nec cogita- 
rent nec perturbarentur, ait, Fidelis Deus, quia sermo 
noster «d vos non fuit Est et Non. Hoc enim, inquit, 
in praedicatione non contingit, sed in viis ac peregri- 
nationibus dumtaxat : nam in prazdicatione firma at- 
que immota manent qus diximus. Per sermonem 
enim hoc loco prxdicationem significat. Postea irre- 
futabile argamentum hujus rei affert, ad Deum hoe to- 


tum referens. Quod autem ait, hunc sensum habet : 


Adventus mei pollicitatio mea erat, atque ego mea 
sponte id promiseram ; at predicatio non mea erat, 
nec humana, sed Dei: quod autem Dei est, in id 


IN EPIST. l1 AD COR. HOMIL. Π. 


£10 
mendacium cadere nequit : unde etiam dicit, Fidelis 
autem. Deus; hoc est, verax. Quamobrem nihil est, 
cur ea, qua illius suut, vobis suspecta sint : nihil 
enim in ipsis humanum est. Ac posteaquam ser- 
monem dixit, de quo sermone loquatur, deinceps 
exponit. 

4. Quisnam igitur hic sermo est? 49. Dei enim 
Filius , qui in vobis per nos predicatus est , per me el 
Silvanum et Timotheum, non fuit Est e Non. Ob eam 
enim causam magistrorum chorum in medium addu- 
cit, hinc quoque testimonio suo fidem adstruens, non 
per auditores tantum, sed cliam per magistros. Atqui 
discipuli illi erant, sed modestize studio eos in magi- 
strorum album refert. Quid autem est , Non fuit. Est 
et Non ? Non ea subverti, inquit, que prius inter 
concionandum dixi : non modo hoe, modo illud apud 
vos disserui : boc enim non fidei fuerit, sed animi 
aberrantis. Sed Est in illo fuit. Moc est, immotus ac 
firinus sermo manet. 20. Quotquot enim promissiones 
Dei sunt, in illo Est, et in ipso Amen, Deo ad gloriam 
per nos. Quid est, Quotquot. promissiones Dei ? Ῥγα.-. 
dicatio evangelica multa promittebat; atque ipsi. 
multa hzc promittebant ac praedicabant. Nam et de 
resurrectione verba fecerant , et de assumptione et 
de incorruptione et de imagnis przmiis atque arcanis 
illis bonis. Has igitur pollicitationes firmas ac stabi- 
les, manere ait; et non fuit Est οἱ Non in illis. Hoc 
est, noR quandoque vera, quze dixi, quandoque falsa 
fuerunt, ut meus ad vos accessus , sed sempur vera. 
Λο primum quidem pro fidei dogmatibus sermoneque 
de Christo contendit dicens : Sermo meus et pr:edi- 
catio mea non fuit Est εἰ Non : deinde pro ipsius 
pollicitationibus pugnat : Quotquot enim, inquit, pro» 
missiones Dei sunt, in illo Est. Quod si firma ac certa. 
&unt qux promisit, nec dubium est quin ea daturus 
sit, multo utique magis ipse, ac sermo qui de eo ha- 
betur, firmus ac certus est ; neque istud dici potest 
quod nunc quidem sit, nunc autem non sit, sed sem- 
per est, atque idem est. 

Promissa Dei quam firma. — Quid est autem , ΤΝ. 
illo Est, et Amen ? His verbis id quod omnino futu. 
rum est significat. Promissiones enim in ipso ac non 
in homine, hoc habent , ut contingant et expleantur.. 
Quare nihil est quod metuas : non enim homo est , 
ut suspectum eum habere possis, sed Deus , qui et 
dixit et explet. Deo ad gloriam per nos. Quid est, Ad 
gloriam per nos ? Eas per nos explet; hoc est , per. 
collata in nos beneficia ad gloriam Dei: hoc enim 
est, Deo ad gloriam. Si autem ad Dei gloriam , quin 
fiat non est dubitandum, tum quia , etiamsi salutem. 
nostram contemptul haberet, non tamen gloriam suam . 
contempturus est ; tum quia singularem erga homines 
benevolentiam gerit. Adde quod nostra salus cum 
gloria ea, qux hinc ad. ipsum redit , conjuncta est. 
Quo fit, ut cum promissiones ad ipsius gloriam per- 
tineant, dubium esse non possit , quin salus quoque 
nostra consequatur. Quod etiam in Epistola ad Ephe- 
sios erebro inculcat dicens : n acquisitionem gloria 
ipsius (Ephes. 1. 14). Atque ubique istud ponit, u&. 


211 


ostendat id necessario eventurum : quod etiam hoc 
Joco ait, nempe quod ipsius pollicitationes ininime 
fallant. Neque enim nobis dumtaxat salutem, sed 
ipsi quoque gloriau» afferunt. Ne ergo illud tecum 
reputes, qued per nos ista promissa sint, nec pro- 
pterea de iis dubites : neque enim per nos , sed per 
eum explentur; et promissiones per ipsum sunt ; 
non enim nostra , sed qux Dei sunt, vobis diximus. 
$1. Qui autem confirmal nos vobiscum in Christo , el 
qui unxit nos, Deus ; 92. qui et signavit vos , et dedit 
pignus Spiritus in. cordibus. nostris. Rursum per 
preterita fidem futuris conciliat. Nam si ipse est , 
qui uos in Christo confirmat , hoc est, qui nos a (ide 
que in Christum est dimoveri non sinit ; atque ipse 
eiiam est, qui nos unxit, Spiritumque in cordibus 
uostris dedit : quomodo non futura quoque daturus 
est ? Nam cum principia et materiam ac radicem et 
(fontem, boc est, veram ipsius coguitionem ac Spiri- 
ws participationem largitus sit : qui fieri potest , ut 
pon ea etiam largiatur, qua ex his oriuntur ? Nam 
cum illa horum causa doneutur , multo magis is, qui 
lia c dedit, illa quoque przbebit : et cum liec adhuc 
hostibus dederit, multo magis illa amicis donabit. Ac 
proinde ne Spiritum quidem simpliciter dixit , sed 
piguus nominavit, ut per hoc de toto fiduciam conci- 
pias. Neque eniui si totum daturus non esset, pignus 
prabere, ac frustra et temere perdere in animum in- 
duxisset. Ac vide, quaso, Pauli probitatem. Quid 
enim, inquit, dicere attinet, promissionum veritatem 
in nobis miniine sitam esse ? imo hoc ipsum , quod 
vos (firmi atque iinmobiles statis , non in nobis est , 
sed Dei beneficium est : Qui enim confirmat vos, in- 
quit, Deus est. Non ergo nos sumus , qui vos fulci- 
Qus : nam ipsi quoque confirmantis ope indigemus. 
Quocirca non est, quod quisquam przedicationem iu 
pobis periclitari existiuiet : ipse totum hoc in se re- 
. Cepit, ipsi tolius negotii cura est. 

5. Quid autein est, Qui unzil et signavit ? Iloc est, 
qui Spiritum dedit, per quem utrumque horum effe« 
cit, nimirum simul et prophetas et sacerdotes et re- 
ges efficiens : siquidem hac hominum genera olim 
ungebantur. At nos non unam , sed tres istas digni- 
lates prestantiore conditione obtinemus : 
regno potituri sumus, et, cum victima loco rorpora 
postra offeriinus, sacerdotes efficimur; Exhibete enim, 
inquit, membra vesira hostiam viventem , placentem 
Deo (Tom. 12. 1) ; atque insuper prophete constitui- 
mur. Que enim oculus non vidit, nec auris audivit, ea 
nobis pate[ac(a sunt (1. Cor. 2. 9). Quamquam etiam 
alia ratione reges efficimur, si improbis cogitationi- 
bus imperare voluerimus. Nam quod is qui talis sit 
regnet, et quidem magis, quam qui diademate cinctus 
est, liquido jam vobis demonstrabo. Multos ille exer- 
citus habet ; at. nos quoque plures illis cogitationes 
habeinus : neque enim influita cogitalionum, quie in 
nobis sunt, multitudo enumerari potest. Nec vero 
multitudinem dumtaxat intueri licet, sed etiam mul- 
tos in hac cogitationum copia duces , tribunos , tur- 
marum prafectos, sagittarios, fundibularios. Quid 


5, JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΙΙΩΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


nam et. 


419 
aliad est, quod regem efficiat ? vestesne 7 At hic quo- 
que meliori ac pr:estantiori veste amictus est, quam 
nec tinea exest , nec vetustas conficit. Quio multipli- 
cem quoque coronam habet , nempe glorizx et wise- 
rationum Dei : Benedic enim, inquit, anima mea Do- 
mino , qui coronal te in. misericordia et miserationibws 
(Psal. 102. 2. 4) : et glorie ; Gloria enim, inquit , 
et honore coronasti eum (Psal. 8. 6) : et bouz volun- 
tatis ; Ut scuto enim , inquit, bone voluntatis coro- 
nasti nos (Psal. 5. 15) : et gratiarum ; Coronam enim, 
inquit, gratiarum accipies capiti tuo ( Prov. 4. 9). 
Videsne quam varie textum quantoque gratius, ac 
venustius sit istud diadema ? Verum altius rursum et 
accuratius horum regum statum expendamus. [lle 
stipatoribus suis dominatur οἱ cunctis imperat , om- 
nesque ipsi parent et obsequuutur : at ego hic majus 
prastantiusque imperium tibi ostendo. Nain multitu- 
do quidem par est , aut etiain amplior ; superest au- 
tem. ut subjectionemn ipsam consideremus. Ac ne 
mihi eos in medium proferas, qui regia dignitate 
lapsi sunt , atque ab ipsismet satellitibus suis truci- 
dati. Ne, inquam, eos in inedium producamus, veruin 
eos conquiramus , qui pulchre in utraque parte re- 
gnum administrarunt. Ac tu quidem , quos libuerit . 
pone; ego autem patriarcham unum cunctis oppouo. 
Abrahe fides εἰ virius. — Nam cum ipse filium ma- 
ciare juberetur (Gen. 22) , cogites veli. quotnam 
tum adversus eum cogitationes insurrexerint. Et ta- 
nien omnes subegit, atque omues eum magis quam 
regem satellites pertimescebant : ac vel solo obtutu 
omnes comprimebat, ita ut ne hiscere quidem earum 
ulla auderet; verum cunctz caput submilterent ac 
velut regi cederent, quamvis alioqui acerrim:e essent 
atque imprimis acerbe. Neque enim hastarum cuspi- 
des tam horrend:? sunt, cum a multis militibus surri- 
guntur, quam tum formidabiles erant illze cogitationes. 
Annon ebim hastis atrocior erat illa, quam natura 
ciebat, commiseratio ? Ac proinde aniumam illam ma- 
gis, quam pr:eacuta cuspis , exscindcre poterant. Nec 
enim ulla hasta tam acuta umquam esse queat, quam 
cogitationum illarum aculei, qui ab intimis visceribus 
acuebantur ac surrigebantur, justi viri animam traus- 
figebant. Nam hic et tempore et consilio et plaga. et 
dolore opus est; ac tum mors sequitur : illic autem 
nihil horum requirebatur; adeo tum celeriora, tum 
acriora vulnera erant. Et tamen, cum adversus eum 
cogitaüones arma induissent, ingens erat tranquilli- 
las, omnesque composite stabant, ornantes potius 
ipsum quam terrore afficientes. Éum enim gladiuin 
exteudentem ante oculos tibi pone, ac quos volueris 
reges, Augustos, Caesares, in medium profer, Nibil 
euim simile dixeris, nec speciem ullam ejusmodi tam- 
que amplam et insignem ac czlis dignam ostendere 
poteris. Tum enim vir ille justus de potentissima ty- 
rannide triumphum egit : nlhil enim est quod majorem 
tyranuidem babeat, quam natura. Atque ut sexcentos 
qui necem tyrannis intulerint, proferas, nullum ta- 
men ejusmodi nobis ostenderis. Etenim hic palma 
angeli verius quam hominis tunc erat. Sic quippe 


ΜΗ! 


νυν τοῦτο ἑννοήσῃς, ὅτι δι ἡμῶν ἐπηγγέλθησαν , 
καὶ διστάσῃς ' οὗ Υὰρ 5V ἡμῶν πληροῦνται, ἀλλὰ 
δι) αὐτοῦ: xa αἱ ἐπαγγελίαι δὲ δι αὐτοῦ : οὐ γὰρ 
τὰ ἡμέτερα , ἀλλὰ τὰ αὐτοῦ πρὸς ὑμᾶς εἰρήχαμεν. 
Ὁ δὲ βεδαιώῶν ἡμᾶς, σὺν ὑμῖν εἰς Χριστεὺν, xal 
χρίσας ἡμᾶς, θεός xal σφραάγισάµεγος. xal 
δοὺς τὸν ἁῤῥαδῶνα τοῦ Πνεύματος ἐν' ταῖς xap- 
δίαις' ἡμῶν. Πάλιν ἀπὸ τῶν παρελθόντων τὰ μελ. 
λοντα βεθαιοῦται, Ei γὰρ ajtóg ἐστιν ὁ βεθαιῶν 
ἡμᾶς εἰς Χριστὸν, τουτέστιν, ὁ μὴ ἑῶν ἡμᾶς παρα- 
σαλεύεσθαι ἓκ τῆς πίστεως τῆς εἰς τὸν Χριστὸν, 
xat αὐτὸς ὁ χρίσας ἡμᾶς , xal δοὺς τὸ Πνεύμα tv 
ταῖς καρδίαις ἡμῶν ' πῶς τὰ μέλλοντα οὐ δώσει ; 
El γὰρ τὰς ἀρχὰς xal τὰς ὑποθέσεις ἔδωχε xat τὴν 
fav καὶ τὴν πηγὴν, οἷον τὴν 32705, περὶ αὐτοῦ 
γνῶαιν, τὴν τοῦ Πνεύματος µετάληψιν - πῶς τὰ ἐκ 
τούτων οὐ δώσει; El γὰρ ἑχεῖνα διὰ ταῦτα δίδονται, 
πολλῷ μᾶλλον ὁταῦτα δοὺς, καὶ ἑχεῖνα παρέξει’ xai el 
ταῦτα ἐχθροῖς οὖσιν ἔδωχε , πολλῷ μᾶλλον ἐχεῖνα 
Φφίλοις Ὑενομένοις χαριεῖται. Διὰ τοῦτο οὐδὲ Πνεῦμα 
εἶπεν ἁπλῶς, ἀλλ ἀῤῥαδῶνα ὠνόμασεν, ἵνα ἀπὸ 
τούτου xal περὶ τοῦ παντὸς θαῤῥῆς. Οὐ γὰρ, εἰ μὴ 
ἔμελλε τὸ πᾶν διδόναι, εἴλετο ἂν τὸν [448] ἀῤῥαθῶνα 
παρασχεῖν , καὶ ἀπολέσαι εἰχῆ xai µάτην, Καὶ ὅρα 
εὐγνωμοσύνην Παύλου «Τί «γὰρ δεῖ λέγειν, φησὶν, ὅτι 
οὐχ ἐν ἡμῖν ἡ τῶν ἐπαγγελιῶν ἀλήθεια ; αὐτὸ τοῦτο 
τὸ ἑστάναι ἀπεριτρέπτως καὶ πεπηγέναι ὑμᾶς, οὐχ 
ἐν ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ τοῦτοτοῦ θεοῦ * Ὁ γὰρ βεδαιῶν 
ὑμᾶς, φησὶ, Θεός. Οὐκ ἄρα ἡμεῖς ἐσμεν οἱ στηρί- 
ζοντες ὑμᾶς xal γὰρ xal ἡμεῖς δεόµεθα τοῦ βε- 
6αιοῦντος. Ὥστε μηδεὶς ἐν ἡμῖν νοµιζέτω χινδυνεύε- 
σθαι τὸ χήρυγµα * αὐτὸς τὸ πᾶν ἀνεδέξατο αὑτῷ 
µέλει τοῦ παντός. 


ε’. TL δὲ ἐστι, Χρίσας, καὶ σφραγισάµενος; Τὸ 
D»sopa δοὺς, δι’ οὗ ταῦτα ἀμφότερα ἐποίησε», ὁμοῦ 
προφήτας xot ἱερεῖ χαὶ βασιλέας ἑργαζόμενος * 
ταῦτα àp τὸ παλαιὸν ἐχρίετο τὰ γένη. 'AXX ἡμεῖς 
οὐχ ἓν , ἀλλὰ τὰ τρία μεθ᾽ ὑπεροχῆς ἔχομεν ἀξιώ- 
pata vüv* xal γὰρ βασιλείας µέλλομεν ἀπολαύειν, 
καὶ ἱερεῖς ινόμεθα προσφέροντες θωσίαν τὰ σώματα 
ἡμῶν. Παραστήσατε γὰρ τὸ uéAn ὑμῶν , Qv. 
σί1ν ζώσαν, εὐάρεστον τῷ 8eQ, φησί. xai μετὰ 
τούτων xal προφῆται χαθιστάµεθα; *A γὰρ ὀφθα-. 
μὸς οὐκ εἶδε, xal obc οὐκ ἤκουσε, ταῦτα bxxe- 
καλυμμένα ἡμῖν ἐστι. Καὶ ἄλλως δὲ βασιλεῖς 
γινόµεθα , ἐὰν βουληθῶμεν χρατεῖν τῶν ἁτόπων λο- 
γιαμῶν. "Οτι γὰρ ὁ τοιοῦτος βασιλεύει, xal μᾶλλον 1j 
ὁ 35 διάδηµα περικείµενος, Ίδη τοῦτο ποιῄσω δῆλον 
ὑμῖν' Πολλὰ ἔχει στρατόπεδα ἐχεῖνος, ἀλλὸ καὶ ἡμεῖς 
τούτων ἨἈπλείαυς ἔχομεν λογισμούς” οὐ γὰρ ἔστιν 
ἀριθμῆσαι τὸ ἄπειρον τῶν ἀννοιῶν πλῆθος τῶν ἐν 
ἡμῖν. Οὐὺ πλῆθος δὲ µόνον ἔστιν ἰδεῖν, ἀλλὰ xol 
πολλοὺς ἓν τῷ πλήθει τούτῳ τῶν λογισμῶν καὶ 
στρατηχοὺς xat ταξιάρχους χαὶ λοχαγοὺς xa τοξά, 
τας xai σφενδονήτας. T! ἕτερον ποιεῖ βασιλέα; τὰ 


IN EPIST. 11 AD COR. HOMIL. ΙΙ. 


na 
ἱμάτια ; ᾽Αλλὰ xal οὗτος βελτίω περίἰχειται καὶ 
ἀμείνω στολὴν, ἣν οὔτε oh ἐσθίει, οὔτε χρόνος 
δαπανᾷ ' xai στέφανον ἔχει ποιχίλον τὸν τῆς δόξης, 
τὸν τῶν οἰχτιρμῶν τοῦ Θεοῦ. ΕὐΙόγει γὰρ, ἡ Ψυχή 
µου, qnoi, τὸν Κύριον, τὺν στεφανοῦντά σε ἓν 
éJés. καὶ οἰκτιρμοῖς * καὶ τὸν τῆς δόξης: Δόξ] 
vàp xal rug ἑστεράνωσας αὐτόν * xal [τὸν τῆς 
εὐδοχίας]' ας 0xJq εὐδοχίας ἑστεφάνωσας ἡμᾶς' 
xai τὸν των χαρίτων Στέφανον γὰρ χαρίτων δέξῃ 
σῇ “κερα»ῖῃ. Elósg πολύπλοχον καὶ χαριέστερον 
τουτὶ τὸ διάδηµα; Πλην ἀλλ᾽ ἄνωθεν αὐτὰ ἀχριδέστε- 
pov ἑξετάσωμεν πάλιν τὰ τῶν βασιλέων τούτων. 
Ἐχεῖνος χρατεῖ τῶν δορυφόρων xal πᾶσιν ἐπιτάττει, 
xai πάντες ὑπαχαύουσι xal διαχονοῦσιν αὐτῷ; ἀλλ' 
ἐγὼ δείχνυµι μείζονα ἐνταῦθα τὴν ἀρχήν. Τὸ μὲν γὰρ 
πλῆθος ἴσον, f| καὶ πλεῖον * λοιπὸν δὲ περὶ τῆς omo» 
ταγῆς ἐξετάζειν δεῖ. Καὶ pf) µοι εἰς µέσον ἀγάγῃς 
τοὺς ἐχπεσόντας τῆς βασιλείας, xat σφαγέντας ὑπ' 
αὐτῶν τῶν σωματοφιλάχων. Mi) τοίνυν τούτους εἰς 
μέσον ἄγωμεν, ἀλλὰ τοὺς χαλῶς iv ἀμφοτέροις 
τὴν ἑαυτῶν διοιχήσαντας βασιλείαν ζητήσωμεν. Καὶ 
σὺ μὲν, οὓς βοῦλει, τίθει;’ ἐγὼ δέ σοι τὸν πατριάρ- 
χην ἀντιτάττω πᾶσιν. 


τε γὰρ τὸν υἱὸν ἐχελεύετο σφαγιάσαι, ἑννότσου. 
[449] πόσοι τότε ἐπανέστησαν αὐτῷ. λογισμοί’ ἀλλ᾽ 
ὅμως πάντας ὑπέταξε, xal πάντες αὐτὸν ἔτρεμον 
μᾶλλον, ἢ βασιλέα οἱ δορυφόροι, xaX βλέμμµατι μόνφ 
πάντας χατέστελλε, χαὶ οὐδὲ γρύξαι ἑτόλμα τούτων 
οὐδεὶς, ἀλλ) ὑπέχυπτον, xal ὡς βασιλεῖ παρεχώρουν 
ἅπαντες, χαίτοι γε ὀξύτατοι ὄντες χαὶ σφόδρα ἁπό- 
τοµοι. 0Οὐδὲ γὰρ οὕτως εἰσὶν αἱ τῶν δοράτων αἰχμαὶ 
φοθεραὶ, ὀρθαὶ dnb πολλῶν ἀνιστάμεναι στρατιωτῶν, 
ὡς ἐκεῖνοι τότε * σαν φοθεροὶ οἱ λογισμοί. Οὐ δο- 
ράτων ἣν χαλεπωτέρα 1) τῆς φύσεως συμπάθεια; 
Διὸ καὶ αἰχμῆς Ἠχονημένης μᾶλλον τέµνειν Ἡδύναντο 
τὴν ἑχείνου ψυχή». O0 γὰρ οὕτως ὀξὺ δόρυ γένοιτ’ 
ἄν ποτε, ὡς ἐχείνων τῶν λογισμῶν τὰ χέντρα χάτω- 
θεν ἀπὸ τῶν σπλάγχνων ὀξυνόμενά τε χαὶ ὀρθούμενα 
διέπειρε τοῦ δικαίου τὴν διάνοιαν. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ. 
xaY χρόνου δεῖ xai βουλῆς xal πληγῆς xaX ὀδύνης, 
xai τότε Ó θάνατος ἔπεται' Excel δὲ οὐδενὸς τούτων 
ἔδει. οὕτω ταχύτερα xat δριμύτερα ἣν τὰ τραύματα. 
'A)X ὅμως τοσούτων τότε ὁπλισθέντων κατ’ αὑτοῦ 
λογισμῶν, πολλὴ ἣν ἠσυχία, χαὶ πάντες εἰστῆχεσαν 
εὐτάχτως, χοσμοῦντες μᾶλλον αὐτὸν,  φοθοῦντες. 
"Opa γοῦν τὴν µάχαιραν αὐτὸν ἐχτείνοντα, xal ὅσους 
βούλει τίθει βασιλεῖς εἰς τὸ μέσον, Αὐχούδτους, 
Καΐσαρας. Αλλ᾽ οὐδὲν τοσοῦτον ἑρεῖς, οὐδὲ ἔξει; 
σχῆμα δεῖξαι τοιοῦτον, οὕτω μεγαλοφυὲς xal τῶν 
οὐρανῶν ἄξιον. Κατὰ γὰρ τυραννίδος δυνατωτάτης 
ἔἕστησε τρόπαιον ὁ δίχαιος τότε ἐχεῖνος" οὐδὲν Υὰρ 
φύσεως τυραννικώτερον * xày µυρίους τιθῆς τυραν- 
νοχτόνους, οὐδένα τοιοῦτον ἐπιδείξης ἡμῖν. Καὶ yàg. 


* Legebatur ποτέ. 


Γ 


M3 
ἀνγέλου τὸ τρόπαιον ἣν, οὐκ ἀνθρώπου τότε. Σχότει 
δέ Ἡ φύσις Σῤῥιπτο χαμαὶ μετὰ τῶν ὅπλων τῶν 
αὐτῆς, μετὰ τοῦ στρατοπέδου παντὸς, xal αὐτὸς εἷ- 
στήχει την χεῖρα ἀνα-είνας, οὐχὶ στέφανον ἔχουσαν, 
ἀλλὰ µάχαιραν στεφάνου παντὺς λαμπροτέραν, xal 
ὁ τῶν ἀγγέλων ἐπεχρότει δῆμος, xal ὁ θεὸς Ex τῶν 
οὐρανῶν ἀνεχήρυττεν. Ἐπειδὴ γὰρ &v οὐρανοῖς ἔπο- 
λιτεύετο, ἐχεῖθεν ἑἐδέχετο xal τὸ κήρυγμα. Τί τού- 
του λαμπρότερον; μᾶλλον δὲ τί τούτου γἐνοιτ᾽ ἂν ἴσον 
τοῦ τροπαίου; El γὰρ, ἀθλητοῦ νικήσαντος, μὴ 
χήρυξ κάτωθεν, ἁλλ᾽ ἄνωθεν αὐτὸς 6 βασιλεὺς ἀνα- 
στὰς ἀνηγόρευσε τὸν Ὀλυμπιονίχην, ἄρ' οὐχὶ τοῦτο 
τῶν στεφάνων αὐτῷ λαμπρότερον ἕἔδοξεν εἶναι, xal 
τὸ θέατρον ἅπαν ἐπέστρεψεν ἄν, Ὅταν οὖν μὴ áv- 
θρωπος βασιλεὺς, ἀλλ᾽ αὑτὸς ὁ θεὸς, οὐχ ἐν θεάτρῳ 
τούτῳ, ἀλλ᾽ ἐν θεάτρῳ τῷ τῆς οἰκουμένης, ἐν τῷ 
δήμῳ τῶν ἀγγέλων, τῶν ἀρχαγγέλων, αὐτὸν ἀναχη- 
ρύττῃ λαμπρᾷ τῇ φωνῇ βοῶν ἄνωθεν, ποῦ θήσομεν 
τὺν ἅγιον τοῦτον, εἰπέ por; Εἰ. δὲ δοχεῖ, xal αὐτῆς 
ἀχούσωμεν τῖς φωνῆς. Τίς οὖν ἡ φωνή; ᾿Αδραὰμ, 
Ἀδραὰμ. μὴ ἐπενέγκῃς τὴν xsipá σου [450] ἐπὶ 
Ἱσαὰκ, μηξὲ ποιήσῃς αὐτῷ μηδέν. Nüv γὰρ 
ὄγγων, ὅτι φοξῇ σὺ τὸν θεὺν, xal οὑκ £ptico 
τοῦ υἱοῦ σου τοῦ ἀἁγαπητοῦ δι ἐμέ. Τί τοῦτο; ὁ 
πάντα πρὺ γενέσεω; αὐτῶν εἰδὼς, voy ἔγνως Kal- 
τοι ys xal ἀνθρώπῳ δέλη ἣν di εὐλάδεια τἀνδρός: 
τοσαῦτα παρέσχετο δείγµατα τῆς περὶ τὸν θεὸν εὖ- 
νοίας, ὅτε εἶπεν αὐτῷ; ΄Εξε.θε ἐκ τῆς γῆς σου, 
καὶ éx της συγγεγείας σου’ ὅτε δι αὐτὸν xai τὴν 
εἰς αὐτὸν τιμῆν, τῶν πρωτείων παρεχώρησε τῷ 
ἁδελφιδῷ: ὅτε αὐτὸν τῶν τοσούτων ἐξείλετο χινδύ- 
νων᾽ ὅτε ἐχέλευσεν εἰς Αἴγυπτον ἑλθεῖν, xal τὴν 
γυναῖκα ἀφαιρούμενος, οὖκ ἑδυσχέραινε, xal ἕτερα 
πλείονα. Καὶ ὅπερ ἔφην, xàv ἄνθρωπος ἀπὸ τούτων 
ἔμαθεν ἂν τἀνδρὸς * τὴν εὐλάθδειαν, µήτι γε ὁ θεὺὸς, 
ὁ μὴ περιµένων ἀπὺ τῶν πραγμάτων μαθεῖν τὸ τέ- 
λος. Πῶς δὲ αὐτὸν χαὶ ἑδικαίωσεν ἀγνοῶν; Ἐπί- 
στευσε γὰρ. φησὶν, Ἀδραὰμ, καὶ ἀ.Ἰογίσθη αὑτῷ 
εἰς διχαιοσύν ήν. 


ς’. Τί οὖν ἐστι τὸ, Νῦν ἔγνων; Ὁ μὲν Σύρος φησί’ 
NUrv ἐγνώρισας, τουτέστι, τοῖς ἀνθρώποις. Ἑχὼ 
γὰρ ᾖδειν πάλαι χαὶ πρὸ τῶν ἐπιταγμάτων ἁπάντων 
ἑχείνων. Διὰ τί δὲ xal τοῖς ἀνθρώποις vov; Ἐχεῖνα 
γὰρ οὐχ ἰχανὰ δεῖξαι τὴν περὶ τὸν θεὸν εὔνοιαν ; 
Ἱκανὰ μέν. ἀλλὰ τοσούτῳ πάντως τοῦτο ἑχείνων 
μεῖζον, ὡς μηδὲν ἐχεῖνα πρὸς τοῦτο Φφαίνεσθαι. 
Τοῦτο τοίνυν ἑπαίρων τὸ πατόρθωμα, χαὶ δειχνὺς 
πάντων ἀνώτερον, ταῦτα εἴρηχε. Καὶ γὰρ πολλοὶ 
φῶν ἀνθρώπων ἐπὶ τοῖς ὑπερέχουσι χαὶ τὰ πρῶτα 
νιχῶσιν, οὕτως εἰώθασι λέγειν ' olov ὅταν τις μεῖζον 
τῶν προτέρων λάδη τι παρ' αὐτοῦ b δῶρον, πολλάκις 
λέγει Νῦν ἔγνων ὅτι µε ἀγαπᾶ ὁ δεῖνα οὗ τοῦτο 
λέγων, ὅτι τὸν ἔμπροσθεν Ἠγνόει χρόνον, ἀλλὰ δη- 


* Ms,, τοῦ ἀνδρός. 
b Savil. putat legendum παρά του, S6u παρά τινος. 


S. JOANNI; CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


44 


λῶσαι βουλόμενος, ὅτι πάντων uel,ov τὸ δοθὲν νῦν. 
Οὕτω xal ὁ θεὺς ἀνθρωπίνως διαλεγόµενος, Nox 
ἔγνων, φησὶν, οὐδὲν ἄλλο f| τὴν ὑπερθολὴν παρα- 
στῆσαι τοῦ ἅθλου βονλόμενος, οὐχὶ τότε μαθὼν, οὐ 
τὸν «ᾳόδον, 3| τὸ μέγεθος τοῦ φόδου. Καὶ γὰρ ὅταν 
λἐγῃ, Δεῦτε, χαταέάντες ἴδωμεν, οὗ χαταθάσεως 
δεόµενος λέχει' xal yàp τὰ πάντα πληροϊ, xa 
πάντα οἵδε σαφῶς' ἀλλά παιδεύων ἡμᾶς, μὴ ἁπλῶς 
ἀποφαίνεσθαι. Καὶ ὅταν λέγη, Κύριος ἑξέκυψεν ἐκ 
τοῦ οὗρανοῦ, ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ἀνθρώπων τὴν 
ἀχριθῆ λέγει γνῶσιν. Οὕτω χαλὶ ἐνταῦθα, Nov ἔγγων, 
φησὶ, τοῦτο δε:χνὺς μεῖζον ἁπάντων ὃν τῶν ἔμπρο- 
σθεν. Τούτου xaY ἀπόδειξιν αὐτοῦ παρέχεται ἐπάγων 
xai λέγων, ὅτι Οὐκ ἐκφείσω τοῦ vlov σου τοῦ 
ἁγαπητοῦ δι ἐμέ. Οὐκ εἶπε, Too υἱοῦ, µόνον, ἀλλὰ 
xai, ToU ἁγαπητοῦ. 0Οὐδὲ γὰρ φύσεως µόνον, ἀλλὰ 
xaX φιλοστοργίας, ἧς χαὶ διὰ τὸν οἰχεῖον τρόπον, χαὶ 
την ἀρετὴν τοῦ παιδὺς πολλὴν οὖσαν Ey αὐτῷ, χατ- 
ετόλμησεν. El δὲ φαύλων [451] παίδων οὐχ ἂν εὐχό- 
λως χαταφρονήσαιεν πατέρες, ἀλλὰ xal τούτους 
πενθοῦσιν * ὅταν χαὶ υἱὸς T, xal γνήσιος, xat µονο- 
γενὴς, χαὶ ἀγαπητὸς, xaX Ἰσαὰχ, xoi ὑπ' αὑτοῦ 
p σφάττεσθαι τοῦ πατρὸς, τίς ἂν εἴπῃ τὴν ὑπερ- 
θολὴν τῆς φιλοσοφίας; Οὗτος µυρίων διαδηµάτων 
χαὶ στεφάνων ἀπείρων ὁ ἆθλος φαιδρότερος. Tq μὲν 
γὰρ τὸν στέφανον ἐχεῖνον περιχειµένῳ χαὶ θάνατος 
ἐπελθὼν πολλάχις ἑπηρεάζει, χαὶ πρὺ τοῦ θανάτου 
µυρίαι πραγμάτων ἐπιθονλαί: τοῦτο δὲ οὐδεὶς οὐδὲ 
μετὰ τελευτὴν τὸ διάδηµα ἀφελέσθαι δυνῄσεται τὸν 
περιχεἰµενον, οὐ τῶν ἰδίων, οὗ τῶν ἀλλοτρίων. θέα 
δέ µοι xa τὸν τιμιώτατον λίθον τοῦ διαδήµατος τού- 
του. Ὥσπερ γὰρ λίθος τίμιος, οὕτως αὑτὸ συνδεῖ 
πρὸς τῷ τέλει. Τί δὲ τοῦτό ἐστι, τὸ, AC ἐμέ; Οὐδὲ 
γὰρ τὸ θα»μαστὸν τοῦτό ἐστιν, ὅτι obx ἐφείσατο, 
ἀλλ ὅτι δι αὐτόν. Ὢ δεξιᾶς µαχαρίας, οἵας χατ- 
ἠξιώθη µαχαίρας! ὢ µαχαίρας θαυμαστῆς, ποίας 
κατηξιώθη δεξιᾶς ! à µαχαίρας θαυμαατῆς, εἰς ποίαν 
παρεσκευάσθη χρείαν, xal ποίαν Ίνυσε διαχονίαν, 
xai ποίῳ ὑπηρέτησε τὑπῳ!ί πῶς ἡμάχθη, πῶς οὐχ 
ἠμάχθη ! Οὐδὲ γὰρ οἶδα τί αἴπω" οὕτω φρικτὸν τὸ 
µυστήριον ἣν. Οὐχ ἤψατο τῆς τοῦ παιδὸς δέῤῥης, 
οὐδὲ διῆλθε διὰ τοῦ λαιμοῦ τοῦ ἁγίου ἐχείνου, οὐδὲ 
ἐφοινίχθη αἵματι δικαίου ' μᾶλλον δὲ xal ἤψατο xal 
διῆλθε xal ἐφοινίχθη xat ἑδαπτίσθη, xal οὐκ ἐδαπτί- 
σθη. Τάχα ἐξεστηχέναι ὑμῖν δοχῶ οὕτως ἑναντιολο- 
γῶν. Καὶ γὰρ ἐξέστηχα, τὸ θαῦμα ἐννοῶν τοῦ δικαίου, 
ἀλλ) οὐχ ἐναντιολογῶ. Ἡ μὲν γὰρ τοῦ δικαίου χεὶρ 
ἐνέπηξεν αὐτὴν τῷ φάρυγγι τοῦ παιδός" ἡ δὲ τοῦ 
θεοῦ ycip xo. ἐμπαγεῖσαν oüx ἀφῆχεν αἵματι µο- 
λυνθῆναι τοῦ παιδός, Καὶ γὰρ οὐχ ὁ ᾿Αθραὰμ αὐτὲν 
χατεῖχε µόνον, ἀλλὰ χαὶ ὁ θεός ' xal ὁ μὲν ὤθει διὰ 
τῆς γνώμης, ὁ δὲ θεὸς ἀνέστελλε διἁ τῆς φωνῖΏς. Ἡ 
γὰρ αὐτὴ φωνὴ xal ὤπλισε τὴν δεξιἀν, xal κατ- 
έστειλε: χαὶ χαθάπερ ὑπὸ στρατηγῷ ταττοµένη τῷ 
θιῷ, πάντα τῷ ἐχείνου νεύµατι διεπράττετ», καὶ 


«15 


considera : natura cum armis suis, cum militaribus 
omnibus copiis suis humi jacebat ; ipse autem stabat 
extenta manu, non coronam, sed gladium quavis co- 
rona jllustriorem tenente : atque angelorum agmen 
applaudebat, ac Deus e czelis victorem eum pronun- 
tiabat. Quoniam enim in czelis conversatio erat, idcirco 
czlesti quoque przconio celebrabatur. Quidnam hoc 
splendidius ? imo quidnam cum hoc tropzxo conferri 
queat? Nam si, cum athleta vicisset, non przco qui- 
dam ex iuferiori loco, sed rex ipse e superiore assur- 
gens victoris laudes przdicaret ; annon hoc ille coro- 
nis ipsis honorificentius sibi esse duceret, omniumque 
spectatorum oculos ad se converteret ? Cum igitur 
non mortalis quispiam rex, sed Deus ipse, non in hoc 
Uieatro, sed toto orbe inspectante, atque. angelorum 
οἱ archiangelorum grege, alta voce de cxlo clamaus , 
victorem ipsum pronuntiet, ubinam, quxso, justuin 
illum collocabimus ? Quin, si placet, vocem quoque 
ipsam audiamus. Quzxnam ergo ha:c vox est? Abraham, 
Abraham, non extendas manum tuam. in. ]saac , nec 
facias illi quidquam. Nunc enim cognovi quod tu timeas 
Dominum, quoniam non  pepercisti unigenito filio tuo 
propter me ( Gen. 22. 12). Quid autem hoc? isne qui 
omnia novit antequam oriantur, nunc demum cogno- 
vit? Atqui bominibus quoque perspecta jam erat ipsius 
pietas : tot sux erga Deum benevolentiz argumenta 
dederat; cum Deus ad eum dixisset, Egredere de terra 
tua, αἱ de cognatione tua ( Gen. 12. 1) : cum ob ipsum 
atque honoris ipsius causa nepoti suo primatu cessis- 
sel : cum eum e tot tantisque pcriculis extraxisset : 
cum iu ZEgyptum ipsius jussu profectus fuisset, atque 
uxore sibi adempta non indignationem concepisset , 
aliaque multa fecisset. Quibus ex rebus homo etiam, 
ut jam dixi, pietatem ipsius compertam liabere po- 
tuisset, nedum Deus , qui non exspectat ut per ipsas 
rcs finem noscat. Quonam autein modo illum justum 
pronuntiasset , si ipsum ignorasset? Credidit enim, 
inquit, Abraham, et reputatum est ipsi ad justitiam 
( Hom. 4. 3). 

6. Quid igitur est istud, Nunc cognovi? Syrus qui- 
dem sic habet, Nunc declarasti, subaudi, hominibus. 
Nam ipse jampridem atque ante omnia jussa id noram. 
Cur autem nunc quoque hominibus? annon illa ad de- 
clarandam ipsius erga Deum benevolentiam sufficie- 
bant? Sufüciebant sane ; verum hoc tanto illa omnia 
antecellit, ut prz eo nihil prorsus illa esse videantur. 
Quamobrem, ut przclarum hoc facinus amplificaret, 
atque reliquis omnibus praestantius esse ostenderet, his 
verbis usus est. Etenim hoc etiam in hominum consue- 
tudine positum est, ut in eximiis ac przecellentibus re- 
bus palinamque obtinentibus ad hunc modum loquan- 
tur : verbi gratia, cum quis majus quam antea munus 
a quodam accipit, sepe ita loquitur : Nunc perspexi, 
quod me ille amet : non hoc dieens quasi ea qux prze- 
cedentis temporis erant ignoret ; sed ut hac ratione 
ostendat, munus istud quo nunc affectus est, cxteris 
omnibus prxstare. Sie Deus quoque humano more 
loquens, Nunc, inquit, cognovi : nibil hisce verbis, 
quam certaminis magnitudinem , exprimere volens , 


IN EPIST. I] AD COR. HOMIL. III. 


uu 


hon autem quod tum dumtaxat, aut Limorem aut ti- 
moris magnitudinem cognosceret. Nain etiam cum 
ait, Venite descendamus (Gen. 13. 7) ac videamus, 
non idcirco hac ratione utitur, quod descensu opus 
habeat; quippe qui omnia inipleat, atque omnia apere 
tissime cognoscat ; sed ut binc discamus, de re aliqua 
non temere pronuntiare. Atque itein, cum ait Seri- 
ptura, Deus de celo prospexit. ( Psal. 43. 2), per 
meltaphorani ab hominibus ductam, exactissimam co- 
gnitionem intelligit. Eodem modo hic quoque, Nunc 
cognoti , ait : ut hoc omnibus prioribus majus excel- 
leuiiusque esse demonstret. lloc ita esse probat ex 
eo, quod deinceps subjungit, Quia non pepercisti 
filio tuo dilecto propter me. Non dumtaxat dixit, Filio 
tuo, sed, Filio dilecto. Non enim adversus naturam 
tantum, sed etiam adversus benevolentizx affectum , 
qui tum ob proprios mores, tum ob magnam pueri 
virtutem ingens erat, intrepidum se przbuit. Quod 
5i, ne ut improbos quidem filios aspernentur, facile 
adduci parentes queunt, verum eos quoque lacrymis 
prosequuntur : cam et filius fuerit, et germanus, et 
unigenitus, et dilectus, et Isaac, et ab ipso patre ju- 
gulandus sit, quisnam incredibilem illam philosophiam 
verbis complecti possit ? Nimirum hoc certamen mille 
diademata atque innumeras coronas splendore supe- 
rat. Etenim ei, qui coronam illam gerit, plerunique 
et mors superveniens infesta est, et mille ctiam aute 
mortem rerum insidie : hoc autem diademate quis- 
quis redimitus fuerit, id ei ne post mortem quidem 
quisquam eripere poteri, non suorum, non alieno- 
rum. Atque etiam pretiosissimum hujus diadematis 
lapidem perspicias velim, Ut enim pretiosus lapis, sic 
eum ad extremum cingit. Quidnam autem hoc est, 
Propter me? Neque cnim boc est, quod admirationem 
ineretur, nempe quod non pepercerit , sed quod pro- 
pter eum. O dexteram beatam, quali gladio donata 
est! o admirandum gladium, quali dextera donatus 
est ! o beatum inquam gladium, ad quod ministerium 
paratus est! quod munus obivit, et cui figur:e sub- 
servivit! quonam pacto cruore tinctus est, et cruore 
non est tinctus ! Neque cnim, quo verbo utar, scio: 
adeo tremendum istud mysterium erat. Non pueri 
pellem attigit, nec sancti illius guttur penetravit, ncc 
justi cruore rubuit : imo vero et attigit et penetravit 
et cruore rubuit, et immersus est, et non imrmersus. 
Mentis errore affici fortasse vobis videor, qui ita pu- 
gnantia loquar. Et certe afficior, dum justi illius mi- 
raculum animo contemplor, nec tamen pugnantia 
loquor. Etenim justi viri manus eum in pueri gutture 
defixit ; at Deus etiam infixum non permisit pueri 
cruore contaminari. Neque enim Abraham solus eum 
tenebat, sed etiam Deus : ille per voluntatem impel- 
lebat, hic per vocem reprimebat. Nam eadem vox 
dextram illius et armavit et compescnit, atque Deo, 
tamquam bellico cuidam imperatori, subdita. ad ipsius 
nutum omnia exsequebatur, cunctaque ad illius vocem 
administrabantur. Sic enim considera : dixit, Occide, 
ac statim armabatur : dixit, Ne occidas , ae statim 
arma deponebat : siquidem omnia parata jam erant. 


415 
Ac postea Deus militem suum ac ducem orbi osten- 
dit, victorem angelorum theatro, illum inquam sacer- 
dotem, illum regem, gladio magis quam ullo dia- 
Jemate coronatum, illum tropso przstantem, ac sine 
conflictu victorem. Quemadmodum enim si quis 
imperator strenuissimum militem habeat, etiam ipsa 
gerendorum armorum dexteritate, ipsa statione, ipso 
impetu, hostem metu percellit : sic Deus sola justi 
viri voluntate , solo gestu, sola denique statione, 
communeni omnium nostrum hostein diabolum ex- 
terruit atque in fugam vertit. Nam et illum existimo 
tum tremebundum recessisse. At, dixerit fortasse 
aliquis, quare Deus dextrain cruentari non permisc- 
rit, ac postea mactatum repente ad vitani revocarit? 
Quoniam fas non. erat Deum liujusmodi sanguinem 
capere ; sed pestiferos daemones mensa h:ec decebat. 
Atque hic utrumque declarabatur , nempe et Domini 
benignitas et servi probitas. Ac prius quidem do 
terra sua egressus fuerat; tum vero ab ipsa quoque 
natura excessit. Eoque nomine sortem cuin. [genore 
accepit, idque admodum merito : patris enim nomen 
amittere maluit, quam 23 probi servi officio rece- 
dere. Eo factum est, ut. non inodo pater, sed ctiam 
Sacerdos exsisteret ; et quia Dei causa etiam a suis 
abscesserat, idcirco Deus ipsi cum illis sua quoque 
largitus est. Ac quidem ipse, cut ab hostibus insi- 
di:e creantur, etiam usque ad rem ipsam progredi- 
tur , ac aiiracula edit; ut in fornace , ac leonibus usu 
venit ( Dan. 9. et 6) : cum autem ipsemet est qui 
imperat, intra aniini promptitudineim imperium suum 
sistit. 

* T. Abrahie constantia. — (Quid enim, lieus tu, in illa 
animi fortitudine ac przstantia jam desiderabatur ? 
num Abraham quod eventurum erat, prxsciebat? num 
Dei misericordiam ullo artificio captabat? Nam licet 
propheta esset, at propheta non omnia novit. Itaque 
supervacanea jam ac Deo indigna Lrucidatio exsti- 
tisset. Quod si illud oper pretium fuerat scire, Deum 
mortuos ad vitam revocare posse, multo scilicet ad- 
mirabilius id ab uxoris vulva intellexerat, imo ante 
hanc quoque demonstrationem, ut qui fide pr:editus 
esset. Tu vero justum illum non solum adinireris, 
sed etiain imiteris : cumque euim in tanto tumultu ac 
tauta fluctuum teinpestate non secus atque iu tran- 
quillitate navigantem cernis, fac etiam ut obedientia 
et fortitudinis clavum arripias. Nec mihi illud tantum 
comimemora, quod altare exstruxerit et ligna pararit ; 
sed pueri quoque vocem in mentem revoca, tecum- 
que illud reputa, quanta exercituum agmina impetum 
iu eum fecerint, ipsi pavorem injicientia, cum pue- 
rum dicentem audivit, Pater, ubinam est victima (Gen. 
42. 7)? animadverte, quot tum cogitationes commota 
sint, non ferro, sed igneis hastis armat», atque un- 
dique eum pungentes et couscindentes. Nam si nunc 
quoque multi , etiam qui patres non sunt, doloro 
franguntur, et collacrymassent, nisi rei exitum pere 
spectum haberent ; imo etiam complures, quamquam 
lum norint, lacrymantes tamen intueor : quo tan- 
dcm cruciatu affectum eum fuisse probabile est, qui 


6. JOANNIS CIRYSOSTOMJ ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


416 


ipsum genuerat, qui educavera!, qui in seneetute, 
qui solum habebat, qui talem, qui cernebat, qui au- 
diebat, qui jamjam de medio sublaturus erat ? Quae 
verborum prudentia * qux» responsionis mansuetudo? 
Quis autem tun operabatur ? diabolusne, ut faces 
quasdam naturz adinoveret ? Minime : verum Deus, 
ut auream justi animam magis exploraret. Éteniin 
cum Jobi uxor verba faceret, diabolus operabatur ; 
tale quippe illud consilium erat : hie vero nihil impie 
loquebatur , sed perquain pie et circumspecte : ac 
multa venustas in verbis eillorebat, magnaque mellis 
copia e sermonibus manabat, a tranquilla illa et pla- 
cida anima fluens : atque tantam vim hiec verba ha- 
bebant, ut vel saseum pectus emollire possent. Nec 
tamen adamantenm illum perculerunt, ino nec con- 
cusserunt ; nec dixit, Quid patrem vocas, qui paulo 
post pater tuus futurus non est, quique jau hujus ho- 
noris jacturam fecit? Quanam porro de causa pucr 
quoque sciscitatur? Certe non quod curiositate ducc- 
retur, sed quod de iis, qux proposita erant , auxio 
ac sollicito animo esset. Sic enim secum cogitabat, 
nisi pater euni. participem carum rerum qu;e gere- 
bantur adhibere voluisset , minime facturum fuisse, 
ut servis infra manere jussis, ipsum soluin assutmncret. 
Ob idque tum denique ipsum interrogat, cum jam 
soli essent, nec quisquam ea quz dicebautur audiret : 
tanta. pucri prudentia erat. Aunon omnes, tant viri 
quam uxores, incaluistis? anion unusquisque vc- 
strum puerum illum animo complectitur, et exoscu- 
latur, prudentiamque suscipit, atque ipsius pietate 
commovetur, qua liebat ut, cum etiam colligaretur 
ac rogo imponeretur, nou metu concuteretur nec re- 
siliret nec patrem ut furore percitum accusaret ; ve- 
rum et vinculis astringeretur et tolleretur ac impo- 
neretur, cunctaque, velut agnus quispiam, vel potius, 
ut communis omnium Dominus , silentio ferret " Et- 
enim illius mansuetudinem imitabatur, ac figuram te- 
nebat. Tamquam ovis enim, inquit, ad occisionem du- 
ctus est, οί quasi agnus coram tondente se obmutuit 
(Isai. 53.7). Atqui loquutus est iste ; nam et Dominus 
quoque ipsius loquutus est : quonam igitur modo 
obmutuit ? Hoc est, nibil arrogans, nihil asperum lo- 
quuius est, sed blanda omnia et mansueta ; ac verba 
ipsa plus mansuetudinis prx se ferebant, quam si 
tacuisset. Quandoquidem etiam Christus dicebat, Si 
male loquutus sum , testimonjum perhibe de malo ; si 
autem bene, quid me cadis (Joan. 18. 25)? et tameu 
Sic mausuetudineni suam magis declaravit, quam si 
silentio usus fuisset. Et ut hic patri ex altari, sic ille 
etiam e cruce loquitur, Pater, dimitte illis, quia me- 
sciunt quid faciunt (Luc. 95. 54). Quid igitur ad ista 
patriarcha ? Deus providcbit sibi victimam in. holocau- 
stum, fili (Gen. 92. 8).Uterque naturx vocabula usur- 
pat : ille Patrem, bic filium vocat. Ac grave utrimque 
bellum excitatur, atque ingeus tempestas ; nusquam 
tamen naufragium : philosophia enim omnia vincit. 
Deiude ut Dei nomen audivit, nullum ultra verbum 
addidit, nec curiosius inquisivit : usque adeo prudens 
erat hic puer, idque in ipso xtatis flore. Vides quot 


415 


πάντα τῇ ἐχείνου φωνῇ διηχόνηται. Σχόπει δέ: Εἶπε, 
Σφάξην, καὶ εὐθέως ὠπλίζετο * εἶπε, Mh σφάξῃς, 
χαὶ εὐθέως ἀφωπλίζετο' xai γὰρ ἣν πάντα ἁπηρτι- 
σµένα. Kal ἑδείκνυ λοιπὸν ὁ Bebo τὸν στρατιώτην 
xai στρατηγὸν τῇ οἰχουμένῃ, τὸν ατεφανίτην τῷ 
θεάτρῳ τῶν ἀγγέλων, τὸν ἱερέα, «bv βασιλέα, τὸν 
διαδήµατος μᾶλλον τῇ µαχαίρᾳ στεφανούμενον, τὸν 
εροπαιοῦχον, τὸν ἀριστέα, τὸν χωρὶς συμθολῆς νι- 
χητήν. Καὶ γὰρ ὥσπερ ἂν εἴ τις στρατηγὸς ἄριστον 
ἔχων στρατιώτην, ἀπὸ τῆς ὁπλοδεξιᾶς, ἀπὸ τῆς στά- 
σεως, ἀπὺ τῆς ῥώμης χαταπλήξειε τὸν ἀντίδιχον ’ 
οΌτω xal ὁ θεὸς, ἀπὸ τῆς γνώμης, ἀπὸ τοῦ σχἡµα- 
τος, ἀπὸ τῆς στάσεως µόνης τοῦ δικαίου τὸν xotvby 
ἁπάντων ἡμῶν ἐχθρὸν διάθολον χατέπληξε χαὶ ἑφυ- 
γάδευσε. Καὶ γὰρ οἶμαι χἀχεῖνον τότε φρίξαντα àva- 
χωρῆσαι. El δὲ λέγοι τις Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχ 
εἴασε βαπτισθῆναι τὴν δεξιὰν, εἶτα ἀθρόον ἀνέστησε 
τὸν σφαγιασθέντα; Ὅτι θεῷ θέμις οὐχ ἣν αἵματα 
δέχεσθαι τοιαῦτα, ἀλλὰ [452] ἁλαστόρων δαιμόνων f) 
τοιαύτη τράπεξα. Ἐνταῦθα δὲ ἀμφότερα ἐδείχνυτο, 
χαὶ ἡ τοῦ Δεσπότου φιλανθρωπία xaX fj τοῦ δούλου 
εὐγνωμοσύνη. Καὶ πρότερον μὲν ἐξῆλθεν ἀπὸ τῆς γῆς’ 
τότε δὲ ἀπὺ τῆς φύσεως αὐτῆς ἀνεχώρησε. Διὸ xal 
ἔλαθε μετὰ τόχου τὸ χεφάλαιον᾽ xal µάλα εἰχότως * 
εἴλετο γὰρ μὴ χληθῆναι πατὴρ, ὥστε δοῦλος εὐγνώ- 
µων φανῆναι. Διὰ τοῦτο οὐχὶ πατὴρ µόνον, ἀλλὰ 
χαὶ ἱερεὺς ἐγίνετο * καὶ ἐπειδὴ ἀπέστη τῶν ἑαυτοῦ 
διὰ τὸν θεὸν, διὰ τοῦτο xai ὁ θεὸς μετὰ τούτων éya- 
ῥίσατο αὐτῷ xal τὰ αὑτοῦ. Ὅταν μὲν οὖν πολέμιοι 
ἐπιδουλεύωσι, xal µέχρι τῆς πείρας πρόεισι θαυματ- 
ουργχῶν  οἷον ἐπὶ τῆς χαµίνου, καὶ τῶν λεόντων 
ὅταν δὲ αὐτὸς ἐπιτάττῃ, µέχρι προθυµίας ἵστησι τὸ 
ἐπίταγμα. 


C. Τί γὰρ ἔλειπεν, ε)πέ pot, τῇ ἀριστείᾳ ταύτῃ λοι- 
πόν; μὴ γὰρ προῄδει τὸ μέλλον ὁ ᾿Αδραάμ; μὴ γὰρ 
ἐπραγματεύετο τοῦ θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν; El γὰρ 
xaX προφήτης ἣν, ἀλλ᾽ οὗ πάντα ὁ προφήτης οἵδεν. 
"Qs: περιττὴ λοιπὸν ἣν dj σφαγἡ, xat ἀναξία θεοῦ. 
Ei δὲ ἔδει μαθεῖν, ὅτι Ex νεχρῶν ἑἐγείρειν δυνατὸς ὁ 
θεὸς, ἀπὸ τῆς μήτρας πολλῷ θαυμαστότερον τοῦτο 
ἔμαθς' μᾶλλον δὲ, χαὶ πρὸ τῆς ἀποδείξεως ἐχείνης, 
πιατὸς γὰρ ἣν. Zo δὲ μὴ θαύμαζε τὸν δίκαιον µόνον, 
ἁλλὰ xai ζήλου' xai ὁρῶν αὐτὸν ἓν τοσούτῳ θορύθῳ 
xai ξάλῃ χυµάτων, ὡς iv γαλήνη πλέοντα, ὁμοίως 
xal σὺ µεταχειρίζου τῆς ὑπαχοῆς χαὶ τῆς ἀνδρείας τὸ 
πηδάλιον. Mh γάρ µοι τοῦτο erro µόνον, ὅτι θυσια- 
στήριον ᾠχοδόμησε, xai τὰ ξύλα” ἀλλὰ ἀναμνήσθητι 
xa τῆς φωνῆς τοῦ παιδίου, xai λόγισαι πόσαι νιφά- 
δες ἐπῆλθον αὐτῷ στρατοπέδων ἑἐχδειματοῦσαι, ὅτε 
Ίχουσε τοῦ παιδίου λέγοντος ὁ πατἠρ' Τὸ πρόδατον 
AOV ; ἐννόησον πόσοι τότε ἐχινήθησαν λογισμοὶ, οὗ 
σ-δήρῳ, ἀλλὰ «φλογίνοις δόρασιν ὠὡπλισμένοι, xal 
ατάντοθεν χαταχεντοῦντες αὐτὸν xat διατέµνοντες. Ei 
γὰρ xal νῦν χατακλῶνται πολλοὶ καὶ μὴ πατέρες 
ὄντες, xa ἐδάκρυσαν, εἰ μὴ τὸ τέλος ᾖδεισαν' πολ- 
λοὺς δὲ, χαίτοι τοῦτο εἰδότας, δαχρύοντας ὁρῶ' τί 
πάσχειν ἐχεῖνον εἰχὸς ἦν, τὸν αὐτὸν γΣεννήσαντα, τὸν 
ἠρέφαντα. τὸν ἐν vfp3, τὸν µόνον ἔχοντα τοιοῦτοῦ, 


IN EPIST. ll AD COR. HOMIL. ΠΠ. 


416 
τὸν ὀρῶντα, τὸν ἀχούοντα, τὸν εὐθέως μέλλοντα &v- 
αιρεῖν; τίς ἡ σύνεσις τῶν ῥημάτων; slc d) ἐπιείχεια 
τῆς πεύσεως; Τίς ἄρα ὁ ἐνεργῶν , ὁ διάθολος, ὥστε 
ἐμπρῆσαι τὴν φύσιν; Mh γένοιτο, ἀλλ ὁ θεὸς, ἵνα 
μᾶλλον βασανίσῃ τὴν χρυσην τοῦ δικαίου ψυχήν. 
Ὅταν μὲν γὰρ dj γυνὴ φθέγγηται τοῦ 1606, διάξολος 
ἐνεργεῖ' τοιαύτη γὰρ ἡ συµδουλἠ" οὗτος δὲ οὐδὲν 
βλάσφημον φθέγγεται, ἀλλὰ xat σφόδρα εὐσεθὲς xat 
μεμεριμνημένον' καὶ πολλὴ fj χάρις ἐπήνθει τοῖς 
ῥήμασι, πολὺ τὸ μέλι τῶν λόγων ἀπέσταξεν ἀπὸ γα- 
λήνης xai ἡμέρου ῥέον φυχῆς: xal λιθίνην ἰχανὰ 
ταῦτα ἣν µαλάδαι διάνοιαν [453] τὰ ῥήματα. "AX? 
οὐ τὸν ἁδάμαντα ἐχεῖνον περιέτρεψεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἔσει- 
σεν, οὐδὲ εἶπε' TL πατέρα χαλεῖς τὸν μιχρὸν ὕστερον 
οὖχ ἑσόμενόν σου πατέρα, τὸν Ίδη ταύτην ἀπολέ- 
σαντα τὴν τιμήν ; Τΐνος δὲ ἔνεχεν xal ὁ παῖς ἑρωτᾷ ; 
Οὐ περιεργαζόµενος ἁπλῶς οὐδὲ πολυπραγμονῶν, 
ἁλλ' ἀγωνιῶν ὑπὲρ τῶν προχειµένων. Καὶ γὰρ ἐν- 
ενόει ὅτι, εἰ μὴ ἐδούλετο λαθεῖν χοινωνὸν τῶν γινο- 
µένων, οὐκ ἂν τοὺς μὲν παῖδας ἀφῆχε χάτω µένειν, 
αὐτὸν δὲ µόνον παρέλαδε. Διά δῆ τοῦτο xal ὅτε µόνοι 
Υεγόνασι, τότε αὐτὸν ἐρωτᾷ, ὅτε οὐδεὶς fjxous τῶν 
λεγομένων τοσαύτη τοῦ παιδὸς fj σύνεσις ἣν, Αρα 
οὗ διεθερµάνθητε πάντες, χαὶ ἄνδρες xat γυναῖχες; 
οὐχὶ ἕχαστος ὑμῶν περιπτύσσεται τῇ διανοἰᾳ xat 
χαταφιλεῖ τὸ παιδίον, xat θαυμάζει τὴν σύνεσιν, xal 
αἰδεῖται τὴν εὐλάδειαν, μεθ) fj; χαὶ συμποδιζόµενος 
xai ἐπὶ τοῖς ξύλοις ἐπιτιθέμενος, οὐχ ἐδεπλήττετο, 
οὐχ ἑσχίρτα, οὐ χατεγίνωσχε τοῦ πατρὸς ὡς µαινο- 
µένου, ἀλλά χαὶ ἑδεσμεῖτο xal ἀνεθιθάζετο xal ἑτ- 
ετίθετο, καὶ πάντα ἔφερε σιγῇ, χαθάπερ τις ἀρνειὸς, 
μᾶλλον δὲ, χαθάπερ ὁ χοινὸς πάντων Δεσπότη, ; Καὶ 
γὰρ «ἐχείνου ἐμιμεῖτο τὴν ἐπιείχειαν, xal τὸν τύπου 
ἐφύλαττεν' Ὡς πρόδατον γὰρ ἐπὶ σραγὴν ἤχθη, 
καὶ ὡς duróc ἐγαγτίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφω- 
voc. Καΐτοι γε ἐφθέγξατο οὗτος καὶ γὰρ xaX ὁ Δε- 
σπόιης αὐτου ἐφθέγξατο' πῶς οὖν ἄφωνος; Τουτ- 
έστιν, οὐδὲν αὔθαδες εἶπεν, οὐδὲ τραχὺ, ἀλλὰ πάντα 
fipspa καὶ προσηνῆ, καὶ μᾶλλον τῆς σιγῆς τὰ ῥήματα 
τὴν ἐπιείχειαν ἑδήλου. Ἐπεὶ καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν' 
Ei μὲν κακῶς ἐλάλησα, µαρτύρησον περὶ τοῦ 
xaxov: el δὲ καλῶς, τί µε δἑρεις ; καὶ τὴν ἐπι- 
είχειαν μᾶλλον ἑδήλωσεν, f| εἰ ἐσίγησε. Καὶ ὥσπερ 
οὗτος τῷ πατρὶ ánb τοῦ θυσιαστηρίου, οὕτω xal ἐχεῖ- 
vos àmb τοῦ σταυροῦ διαλέχεται, Πάτερ, dose αὐ- 
τοῖς, λέγων’ οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι. Τί οὖν ὁ 
πατριάρχης; Ὁ θεὸς ὄψεται ἑαυτῷ πρόδατον εἰς 
ὁοκάρπωσιν, ΤέΧΥΟΥ. Ἑκάτεροι τὰ ὀνόματα τῆς 
φύσεως χαλοῦσιν΄ ἐχεῖνος Πατέρα, xai τέχνον οὗτος. 
Καὶ χαλεπὺς ἑχατέρωθεν ὁ πόλεμος διεγείρεται, xol 
πολλὴ ἡ ζάλη, xat νανάγιον οὐδαμοῦ' ἡ γὰρ φιλοσο- 
φία πάντων χρατεῖ. Elva ἐπειδὴ ἤχουσε τὸν θ:ὸ», 
οὐχέτι εἶπεν οὐδὲν, οὐδὲ περιειργάσατο" οὕτω συνετὸ) 
ἣν τὸ παιδίον, καὶ ἓν αὐτῷ τῆς ἡλιχίας τῷ ἄνθει. 
Εἶδες τὸν βασιλέα πόσων ἐχράτησε στρατοπέδων, πό- 
σων πολέμων ἑἐπιόντων;, 0ὐδὲ γὰρ οὕτως ἦσαν οἱ 
βάρδαροι τῇ πόλει τῶν Ἱεροσολύμων φοθεροὶ, ὅτε 
ἐπηλθον αὐτῇ πολλάχις, ὡς οἱ λογχισμοὶ τούτων 


πάντοῦεν αὐτὸν περικαθήµενοι ἀλλ ὅμως ἁπάντων 


417 


περιεγέἑνετο. Βούλει xat τὸν ἱερέα ἰδεῖν; οὗ πόῤῥωθεν 
τὸ ὑπόδειγμα. "Όταν γὰρ αὐτὸν ἴδῃς πῦρ ἔχοντα xal 
µάχαιραν χαὶ θυσιαστηρίῳ ἑἐφεστῶτα, τί λοιπὺν 
ἀμφιθάλλεις ὑπὲρ τῆς ἱερωσύνης ; El δὲ βούλει xal 
thv θυσίαν ἱδεῖν, ὅρα διπλΏν. Προσήνεγχε γοῦν παῖ- 
δα, προσήνεγχε xal πρόδατον, μᾶλλον δὲ πρὸ máv- 
των, τὴν ἑαυτοῦ γνώμην᾿ καὶ τῷ μὲν αἵματι τοῦ προ- 
θάτου τὴν δεξιὰν, τῇ δὲ σφαγῇ τοῦ παιδὺς τὴν Ψυχὴν 
[454] ἡγίασεν. Οὕτως ἐχειροτονήθη ἱερεὺς, αἵματι 
μονοχενοῦς, θυσίᾳ ἀμνοῦ. Καὶ γὰρ χαὶ οἱ ἱερεῖς at- 
ματι ἡγιάζοντο τῶν ἱερείων τῶν τῷ 8e προσαγοµέ- 
vw. Βούλει καὶ προφήτην ἰδεῖν; ᾿Αόραὰμ ὁ πατὴρ 
ὑμῶν ἠγα1λιάσωτο, ἵνα ἵδῃ τὴν ἡμέραν τὴν 
ἐμήν' xal εἶδε, καὶ ἑχάρη. φησίν. Οὕτω καὶ σὺ Υίνῃ 
βασιλεὺς, xal ἱερεὺς, χαὶ προφήτης Ev τῷ λουτρῷ' 
βασιλεὺς μὲν, πάσας χαμαὶ ῥίφας τὰς πονηρὰς vpá- 
ξεις, xal τὰ ἁμαρτήματα χατασφάξας' ἱερεὺς δὲ, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


418 


ἑαυτὸν προσενεγχὼν τῷ ei, χαὶ χαταθύσας τὸ σῶ- 
μα, xal σφαγεὶς xal αὐτός' Ei γὰρ συναπεθάνοµεν 
αὐτῷ, qnot, καὶ συζήσοµε» αὐτῷ" προφήτης δὲ, τὰ 
μέλλοντα µανθάνων, xaX ἔνθους γινόµενος χαὶ σρρα- 
γισάµενος. Καθάπερ γὰρ στρατιώταις σφραγὶς, οὕτω 
xa τοῖς πιστοῖς τὸ Πνεῦμα ἐπιτίθεται' κἂν λειποτα- 
Χτήσῃς, χατάδηλος Υίνῃ πᾶσιν. Ἰουδαῖοι μὲν γὰρ εἷ- 
χον σφραγῖδα τὴν περιτομὴν, ἡμεῖς δὲ τὸν ἁῤῥαθῶνα 
τοῦ Πνεύματος. Ταῦτα οὖν εἰδότες, xol τὸ ἀξίωμα 
τὸ ἑαυτῶν ἐννοῄήσαντες, ἄξιον τῆς χάριτος ἐπιδειξώ- 
µεθα βίον, ἵνα xaX τῆς μελλούσης ἐπιτύχωμεν βασι- 
λείας fj; γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ 
Φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ 
οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
ttp, νῦν xai ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Αμήν. | 





OMIAIA Δ’. 


"Ey δὲ μάρτυρα τὸν 850v ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τὴν 
D» ύυχὴν, ὅτι φειδόµενος ὑμῶν, οὐχέτι ᾖ.1- 
6ο εἰς Κόρινθον. 

o Tl ghe, à µαχάριε Παῦλε; φειδόµενος αὐτῶν obx 
120€, εἰς Κόρινθον ; Οὐχοῦν ἐναντιολογίαν τινὰ ἡμῖν 
εἰσάγεις ἐνταῦθα. ᾽Ανωτέρω μὲν γὰρ ἔλεγες, ὅτι διὰ 
ςοῦτο οὐχ ἦλθες, ἐπειδη οὐ χατὰ σάρχα βουλεύῃ, οὐδὲ 
χύριος ei σαυτοῦ, ἀλλ᾽ ὑπὸ τῆς τοῦ Πνεύματος ἔξου- 
cla; πανταχοῦ περιάγηῃ, xal τὰς θλίψεις elg µέσον 
ἦγες' ἐνταῦθα δὲ σὺν chc εἶναι τὸ p ἑλθεῖν, οὐχέτι 
τῆς τοῦ Πνεύματος ἐξουσίας χαὶ γάρ φησιν, ὅτι 
Φειδόμεγος ὑμῶν, οὐκ 7400v εἰς Κόριγθον. Τί οὖν 
ἔστιν εἰπεῖν; "H. ὅτι xal τοῦτο αὐτὸ τοῦ Πνεύματος 
qv, καὶ θέλησε μὲν αὐτὸς ἐλθεῖν, ὑπέθαλε δὲ τὸ 
Πνεῦμα ph παραγενέσθαι, τὴν φειδὼ τὴν αὐτῶν 
προθαλλόμενον' 7| περὶ ἑτέρας λέγει παρουσἰας, δη- 
λῶν ὅτι πρὶν ἢ Υράφαι τὴν προτέραν ἐπιστολὴν, ἠθέ- 
λησεν ἑλθεῖν, χαὶ χατέσχεν ἑαυτὸν δι) ἀγάπην, ὥστε 
ph ἁδιορθώτοις ἐπιστῆναι. Εἰκὸς δὲ xal μετὰ τὴν 
δευτέραν Ἐπιστολὴν, τοῦ Πνεύματος μηχέτι χωλύον- 
τος αὐτὸν, ἑχόντα διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην μεῖναι. 'O 
xaX μᾶλλόν ἔστιν ὑποπτεῦσαι, ὅτι παρὰ μὲν τὴν ἀρ- 
yhv τὸ Πνεῦμα ἐχώλνεν' ὕστερον δὲ xaX αὐτὺς ἐπι- 
λογισάµενος ὅτι [455] τοῦτο βέλτιον, ἔμεινε. Σὺ δέ 
pot σχόπει πῶς πάλιν ἑαυτοῦ µέμνηται, ὃ συνεχῶς 
λέγειν οὗ παύσοµαι, ἀπὸ τῶν ἑναντίων ἑαυτῷ συν- 
(στάµεγνος. Ἐπειδὴ γὰρ καὶ τοῦτο εἰκὸς ἣν ὑποπτεύειν 
αὐτοὺς, xai λέγειν, ὅτι Διὰ τοῦτο οὐχ ἠθέλησας ἑλ- 
θεῖν ἑμίσησας γὰρ ἡμᾶς * δείχνυσι τοὐναντίον, ὅτι 
διὰ τοῦτο οὐχ ἠθέλησεν, ἐπειδὴ ἑφίλει αὐτούς. Τί δὲ 
ἐστι τὸ, Φειδόμεγος ; "Hxovca, φησὶν, ὅτι ἑπόρνεν- 
σάν τινες παρ' ὑμῖν' οὐκ Ἠθελον οὖν ἐλθὼν λυπῆσαι 
ὑμᾶς. Καὶ γὰρ ἀνάγχη παρὀντα ἑξετάσαι τὸ πρᾶγμα, 
καὶ ἐπεξελθεῖν καὶ χολάσαι, χαὶ πολλοὺς ἀπαιτῆσαι 
δίχην. Βέλτιον οὖν εἶναι ἑνόμισα ἀπεῖναι, καὶ ἑνδοῦ- 
ναι μετανοῆσαι, | παρὼν ἐπεξελθεῖν, xai παροξυνζῆ- 
ναι µειζόνως. Καὶ γὰρ πρὸς τῷ τέλει τῆς ᾿Επιστολῆς 


M 


σαφῶς αὐτὸ παρεδήλωσεν εἰπών' Φοδοῦμαι µή πως 
ἐλ1θόγτα qu ταπεινώσῃ ὁ θεός µου πρὸς ὑμᾶς, 
καὶ πενθήσω πο.11οὺς τῶν προηµαρτηκότω», καὶ 
μὴ µετανοησάντων ἐπὶ τῇ ἁσε.λγείᾳ xal áxa0ap- 
σίᾳ, ᾗ ἔπραξαν. Τοῦτο τοίνυν xaX ἐνταῦθα ἑνδεί- 
Χνυται, xal λέγει μὲν αὐτὸς ὡς α ἀπολογούμενος, 
ἐπιστύφει δὲ αὐτοὺς σφοδρότατα, χαὶ φοθεῖ. Καὶ γὰρ 
ἠνίξατο τιμωρίας ὄντας αὐτοὺς ὑπευθύνους, xal τι 
χαὶ πεισοµένους, εἰ μὴ ταχέως διορθωθεῖεν. "O xal 
αὐτὸ πάλιν iv τῷ τέλει τῆς Ἐπιστολῆς φησιν, ὅτι 
'Eàv E400 εἰς τὸ záAw, οὐ φείσομαι. Iv à) 
ἐχεῖ μὲν σαφέστερον, ἔντανθα δὲ, ἐπειδὴ προοίµιον 
$v, οὐχ οὕτως αὐτὸ λέγει, ἀλλ᾽ ὑπεσταλμένως" xal 
οὐδὲ τούτῳ ἀρχεῖται, ἀλλὰ χαὶ αὐτὸ τοῦτο πάλιν θερα- 
πεύει, ἐπιδιορθώσει χεχρηµένος. Ἐπειδὴ γὰρ ὥσπερ 
ἑξουσίαν πολλὴν ἐνδειχνυμένου τὸ ῥῆμα qv (φείδεται 
γάρτις ἑχείνων, οὓς χαὶ χυλάσαι χύριός ἐστι), τοῦτο 
αὐτὸ παραμυθούμενος, xal τὸ δοχοῦν εἶναι τραχὺ 
συσκιάζων φησίν' Οὐχ ὅτι χυριεύοµεν ὑμῶν τῆς 
πίστεως. Τουτέστι, Οὐ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι φειδόµε: 
voc ὑμῶν οὐκ ᾖλθον, ὡς χυριεύων ὑμῶν. Καὶ οὐχ εἷ- 
πεν, "Y μῶν, ἀλλὰ, Τῆς πἰστεως"' ὃ χαὶ πραότερον ἣν 
καὶ ἀληθέστερον. Τὸν γὰρ μὴ βουλόμενον πιστεῦσαι 
τίς χύρ:ος ἀναγχάσαι; Α.11ὰ συγεργοί ἐσμεγ τῆς 
χαρᾶς ὑμῶν. Ἐπειδὴ γὰρ, φησιν, fj χαρὰ ὑμῶν 
ἡμετέρα ἐστὶν, οὐχ Ίλθον, ἵνα μὴ ἑμδάλω εἰς λύπην 
ὑμᾶς, «αἱ αὐξήσω τὴν ἀθυμίαν τὴν ἐμήν' ἀλλ ἔμει- 
να, ἵνα διορθωθέντες &nb τῆς ἀπειλῆς, εὐφρανθῆτε. 
Πάντα γὰρ ποιοῦμεν ὑπὲρ τῆς χαρᾶς τῆς ὑμετέρας, 
καὶ ὑπὲρ τούτου σπεύδοµεν, ἐπειδὴ χαὶ αὐτοὶ χοινω- 
νοῦμεν aov]. Τῇ γὰρ πίστει ἑστήκατε. "Opa máx 
ὑπεσταλμένως διαλεγόµενον, Δέδοιχε γὰρ αὐτῶν xab- 
άφασθαι πάλιν, ἐπειδὴ σφοδρῶς αὐτῶν Ev τῇ προτέρᾳ 


.' Ὡς post αὐτός non babetur in editis, sed in ms. le- 
Pr et interpres Latunus ita legit. — Moz legebatur 
t. 


411 


exercitus rex hic superarit, quot irruentia bella com- 
presserit? Neque enim Jerosolynis iam formidabiles 
erant barbari, cum eam szepenumero aggrederentur, 
quam hz cogitationes undique ipsum circumsidentes; 
et tunen. omnes superavit. Vis etiam sacerdotem 
cernere ? non longe exemplum est. Nam cum eum 
ignem et gladium habentem, et aliari adstantem in- 
tueris, quid jam est quod de sacerdotio dubites ? Quod 
si vis vietimam quoque videre, duplicem cernas licet. 
Obtulit enim filium, obtulit et ovem, vel, ut rectius 
loquar, ante omnia voluntatem suam. Atque per ovis 
quidem cruorem, manum ; per lilii autem mactatio- 
nem animam sanctificavit. Atque ita sacerdos creatus 
est, per unigeniti sanguinem, per agni sacrificium. 
Nam et sacerdotes per victimarum, qux» Deo offere- 
bantur, sanguinem olim sanctificari solebant. Visne 
eiiam prophetam conspicere? Abraham pater vester 
exsultavit ut videret diem meum : el. vidit, el. gavisus 
est (Joan. 5. 25). Ad eumdem modum tu quoque in 
“1 ν]. 


IN EPIST. l1. AD COR. HOMIL. ΙΤ. 


48 
baptismo rex, et sacerdos, et propheta efficeris : rex, 
cum omnes pravas actiones in terram abjecist, ac 
peccata interemisti : sacerdos, cum teipsum Deo 
obtulisti, ac corpus mactasti, atque ipse quoque ma- 
ctatus es ; Si enim ei commortui sumus, inquit, et con- 
vivemus ei (2. Tit. 2. 11) : propheta denique, cum 
futura discis ac divino numine afllaris atque obsigna- 
ris. Quemadmodum enim nota quzdam militibus, ita 
fidelibus quoque Spiritàs imponitur. Quo fit, ut si 
ordinem deserueris, perspicuus omnibus fias. Judei 
enim signi loco circumcisionem habebant, nos autem 
pignus Spiritus. Hac. igitur scientes, ac dignitatem 
nostram considerantes, vitam gratia dignam przaste- 
mus, ut futuro quoque regno potiamur : quod detur 
omnibus nobis assequi, gratia et benignitate Domini 
nostri Jesu Christi, cum quo Patri simulque sancto 
Spiritui gloria, imperium, honor, nunc et semper, et 
in szecula saeculorum. Amen. 


HOMILIA 1ΙΥ. 


Cap. 1. v. 95. Ego autem testem Deum invoco in ani- 
inam meam, quod parcens vobis non ultra veni Co- 
rinthum. 

1. Quid ais, beate Paule? parcens eis non venisti 
Corinthum ? Ergo sermonem secum pugnantem nobis 
hoc loco inducis. Superius enim hoc asserebas, hanc 
tibi non veniendi causam fuisse, quod carni consen- 
tanea consilia minime admitteres, nec tui juris esses, 
verum Spiritus arbitrio ubique circumagereris ; at- 
que afflicliones etiam in medium proferebas : hoc 
autem loco tui arbitrii fuisse ais, quod non veneris, 
non aulem auctoritatis ac potestatis Spiritus : Par- 
cens enim vobis, inquit, non veni Corinthum. Quidnam 
igitur dicendum? Nempe aut quod hoc quoque ipsum 
a Spiritu proficiscebatur ; cumque venire ipse vellet, 
in mentem ei Spiritus injecit, ut non veniret, lioc 
videlicet proponens, ipsis indulgendum esse : aut 
de altero adventu loquitur, atque hoc siguificat, sibi 
quidem in animo fuisse, priusquam superiorem epi- 
stolam scriberet, ad eos se conferre, caterum sese 
ob caritatem continuisse, ne eos incorrectos osten - 
deret. Probabile autem est, post illam epistolam, 
Spiritu jam eum minime prohibente, suapte sponte 
ob hanc causam mansisse. Quod etiam magis con- 
jicere est, nempe quod initio quidem Spiritus prohi- 
bebat, post autem ipse quoque secum reputans id 
melius esse, manserit. Tu vero cousideres velin quo 
pacto rursus mentionem sui faciat. Quod quidem id- 
circo facit (id enim inculcare nou desinam), ut a 


contrariis patrocinium sibi quxrat. Quoniam enim. 


verisimile erat eos sinistri aliquid suspicari ac di- 
rere : ldcirco ad nos non venisti, quia nobis infensus 
esses; contrarium ostendit, nempe se ideo ad eos 
profectum non esse, quod eos amaret. Quid autein 
est, Parcens ? Audivi, inquit, nonnullos esse apud 
vos qui stuprum perpetrarint ; noluique ad vos veni- 
TE, ne vos in mororem conjicerem. Coram enim ne- 


cesse fuisset facinus examinare, el vindicare ac puni- 
re, atque de multis poenas sumere. Itaque satius esse 
duxi abesse, ac resipiscenti: locum vobis conce- 
dere, quam przsens facinus ulcisci, graviusque ira- 
sci. Etenim sub epistolze finem apertius istud decla- 
ravit, cum dixit : Timeo autem, Ne forte cum venero, 
humiliet me Deus apud vos , et lugeam multos. ες iis, 
qui anle peccaverunl, el non. egerunt panitentiam super 
immunditia et. fornicatione quam fecerunt (2. Cor. 19. 
21). Hoc igitur hic quoque ostendit, atque id quidein 
profert, tamquam se excusaus, eos vero acerrime 
perstringit ac terret. His enin verbis significavit , eog 
peenz obnoxios esse, atque adeo fore ut acerbi aliquid 
patiantur, nisi quamprimum emendentur. Quod etiam 
ipsum rursus ad epistole calcem ait, Si rursus venero, 
non parcam. Caeterum illic apertius istud exprimit ; 
hic autem, quoniam initium scribendi faciebat, non 
ita boc dicit, sed submissius : ac ne hoc quidem con- 
tentus, id quoque ipsum rursus mitigat, ac correctio- 
ne quadam utitur. Quia enim hoc dictum hominis esse 
videbatur haud parvam auctoritatem pra se ferentis ; 
iis enim parcit aliquis , in quos suo jure animadver- 
tere potest ; idcirco illud molliens, atque id, quod 
speciem asperitatis habebat, adumbrans, ait : 294. 
Non quia dominamur fidei vestre. Hoc est, Non id- 
circo dixi me, ut vobis parcerem, Corinthum non νθ- 
nisse, ac si vobis dominer. Nec dixit, Vobis, sed, quod 
mitius ac verius erat, Fidei vestre : nam credere no- 
lentem quis est qui cogere queat ? Sed adjutores sumus 
gaudii vestri. Quoniam, inquit, gaudium vestrum no- 
strum est, ideo non veni, ne vos in merorem conji- 
cerem , atque ita moerorem meum augerem; sed 
"nansi, ut minis correcti lzetemini. Omnia enim lze- 
titi» vestrze causa facimus, et hac in re studium po- 
nimus, quia illam vobiscum communem habemus. 
Nam fide statis. Vide quo pacto rursum subauiisse lo- 
quatur: veretur enim iterum eos perstringere, quo- 


1 
niam in priore epistola vehementer ipsos incesserat, 
ac resipiscentiam quamdam exhibuerant. Atque hoc 
eorum animos subversurum erat, si, cum ad melio- 
rem frugem se convertissent, eamdem objurgationem 
subiissent. Ideo hzc epistola superiore multo lenior est. 
(Cap. 11.) 4. Statui autem hoc ipsum apud me, te iterum 
in tristitia venirem ad vos. Cum ait, Iterum, ostendit se 
jam ab illis meerore affectum fuisse : cumque se ex- 
eusare videlur, eos lacite perstringit. Nam si jam ei 
meoerorem attulerant, ac rursus allaturi erant, cogites 
velim. quantus maeror ipsius verisimiliter futurus 
eràt. Verum hoc non dicit, quod moestitia ab ipsis 
affectus sit, sed alio modo loquens, hoc ipsum innuit 
aitque : Propterea non veni, ne vos murore afficiam : 
quod eamdem quidem vim habet atque id quod dixi, 
sxuioribus autem animis excipitur. 2. Si enim ego 
contrieto vos, et quis est qui me latificet, nisi is qui 
contristatur ez me? Quxnam hzc consequentia est? 
Maxima certe : sic enim considera. Nolui, inquit, ad 
vos proficisci, ne vos amplius contristem, objurgans, 
excandescens, aversans. Deinde, quoniam hoc quoque 
grave erat , atque ipsorum accusationem conplecte- 

batur, si quidem ita viverent, ut Paulum meestitia af- 
. ficerent, correctiouem adhibet, aitque : Si enim ego 


contristo vos, et quis est qui me latificet, nisi is qui 


contrisiatur ex me? Horum autem verborum hic sen- 
$us est : quod si etiam futurum esset, ut in dolore 
versarer, dum scilicet vos objurgare ac moestos vi- 
dere cogerer : at ex hoc quoque ipso voluptatem ϱ8- 
perem. Maximum enim hoc amoris argumentum est, 
tanti me a vobis pendi, ut animos vestros mordere 
queam, dum vos aversor. 

9. Pauli prudentia. — Ac vide prudentiam. Nam 
quod in more discipulorum positum est, ut doleant 
atque agre ferant cum objurgantur, sic Lamen eos in- 
ducit, tamquam hac in re ipsi gratificentur : Neque 
enim, inquit, me quispiam perinde exhilarat ut ille 
qui verba mea curat, ac discruciatur cum me iratum 
cernit. Et quidem consentaneum erat ut diceret : Si 
enim ego cohtristo vos, ecquis est qui lxtitiam vobis 
afferre possit? at hoc tamen non dicit , sed id rursus 
invertit, eos videlicet deliniens, ac dicens : Etiamsi 
vos molestia afficio, in hoc tamen maximum a vobis 
beneficium capio, quod sermonibus meis animi vestri 
perstringantur. 5. Etenim hoc ipsum scripsi vobis. 
Quidnam ?* Quod ut vobis parcerem, non venerim. 
Quando autem id scribebat? an in priore epistola, 
cum dicebat : Nolo autem nunc vos in transitu videre 
(4. Cor. 16. T)? Non quidem, ut opinor, sed in ea- 
dem epistola , cum diceret : Ne cum venero rursus , 
humiliet me Deus. apud vos (2. Cor. 12. 21). Scripsi 
ergo, inquit, in fine epistole : Ne forte cum venero 
humiliet me Deus, et lugeam multos ex iis qui ante 
peccaverunt. Cur autem seribebas ? Ut non cum vene- 
ro, tristitiam habeam de iis, de quibus oportuwerat me 
gaudere : confidens ἵπ omnibus vobis , quia gaudium 
meum omnium vestrum est. Quia cnim dixerat volup- 
tate se affici, cum ipsi angerentur , atque hoc adhuc 
asperius arrogantiusque videri poterat, id rursus alio 


. 8$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


rd 


modo invertit, δε per ea, quz subjunxit, mitlgavit. 
]deo cnim, inquit, prius ad vos scripsi, ne dolenti 
animo vos inveniam non correctos. Ob idque dixi, Ut 
non coniríster; non quod hac in re commodum meum 
spectem, sed vestrum. Scio enim vos, cum me l:x- 
tun cernitis, ldetos quoque esse; cum dolentem con- 
spicitis, in dolore etiam versari. Vide igitur rursus quo 


pacto, que dicta sunt, inter se cohxreont : sic enim, - 


quid Pau!us dicat, facilius intellectu assequemur. 1d- 
circo, inquit, non veni, ne vos moerore afficerem, οἱ 
incorrectos offendissem. Hoc autem non mea, sed 
vestra causa faciebam. Ego enim ex vestro maerore 
haud parvam voluptatem capio, cum me vobis tantze 
cur: esse cerno, ut etiam in moerore ac dolore sitis, 
cum indignatione afficior : Quis enim est qui me exhi- 
laret, nisi qui ex me contristatur ? Tamen quamvis ani- 
mo ita constitutus sim, quoniam vestri rationem ha- 
beo, hoc ipsum ad vos scripsi , ut ne contrister : in 
hoc quoque rursus non meum, sed vestrum commo- 
dum spectans. Neque enim me fugit, quin ea res vo- 
bis marori futura sit, si dolentem me videritis : ut 
contra lxtitie, si me lzxtum conspexeritis. Vide ita- 
que prudentiam : dixerat, Non veni, ut ne vos con- 
trister; et tamen gaudeo, inquit. Deinde, ne ex eo- 
rum dolore voluptatem sibi csse videatur, In hoc, 
inquit, gaudeo, quod vos perstringam. Nam alioqui 
discrucior, cum eos, a quibus tantopere amor, mo- 
lestia aflicere cogor, non ob id tantum quod objurgem, 
sed ob id etiam quod ipse quoque in merore sim, ac 
vobis rursus hoe nomine mororem accersam. Ani- 
madverte autem quo pacto istud etiam cum laude 
ponat dicens, De quibus oportuerat me gaudere. Hzc 
enim verba hominis sunt, sinceritatem atque ingen- 
tem amoris aífectum testificantis : non secus ac si 
quis de filiis, quos multis beneficiis affecisset, et quo- 
rum causa plurimum laboris suscepisset, loqueretur. 
Quocirca, inquit, sí hac ratione scribo, ac non 
venio, ut magni aliquid procurem non venio, ac 
non quod vos oderim atque averser, scd quod ad- 
modum amem. Deinde quoniam dixerat, Qui me con - 
tristat, me lztificat ; ne illi dicerent, Hoccine igitur 
tibi studio est, ut l:tificeris, atque omnibus vim 
tuam ostentes? ideo subjunxit, 4. Nam ez multa tri- 
bulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas la- 
crymag, nom ul contristemini, sed ul. sciatis quam cari- 
tatem habeam abundantius erga vos. 

Pauli amor erga discipulos. — Quid hac anima ad 
amandum propensius ? Ostendit enim se non minus, 
imo etiam multo magis doluisse , quam illi ipsi, qui 
peccaverant. Non enim ex tribulatione tantum dixit, 
sed, Ez inulta; nec per lacrymas solum, sed, Per mul- 
tas lacrymas. et cordis angustiam. Hoc est, Merore 
prxfocabar av strangulabar : ac tristiti:e nubem jam 
non ferens, a5 vos scripsi; Non ut contristemini, in- 
quit, sed ut caritatem eam noscatis, quam abundantius 
erga vos habeo. Atqui sermonis series hoc postulabat, 
ut diceret, Nou ut contristemini, sed ut resipiscats $ 
etenim hac de causa scripserat * hoc tamen non dicit, 
sed, ut plus suavitatis orationi suse conciliet, atque 


t 


M9 
καθίχετο Ἐπιστολῇ, xat τινα µεταδολὴν ἐπεδε(ξαντο * 
xal ἔμελλεν αὐτοὺς τοῦτο ἀνατρέπειν, εἰ µεταθαλλό- 
µενοι πάλιν τὴν αὐτὴν ἐπιτίμησιν ὑπέμενον. Διὸ 
πολλῷ τῆς προτέρας ἡμερωτέρα αὕτη. "Expwa δὲ 
ἐμαυτῷ τὸ μὴ πάαιν ἐν ἀύπῃ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς. 
Τὸ, Idi, δείχννσι xal ἤδη λυπηθέντα ἐχεῖθεν' xat 
δοχῶν ἀπολογεῖσθαι, [456] λεληθότως αὐτῶν χαθ- 
άπτεται. El δὲ χαὶ ἤδη ἐλύπησαν, χαὶ πάλιν ἔμελλον 
λυπεῖν, ἐννόησον ὅσην εἰκὸς γενέσθαι τὴν &nblav 5. 
Αλλά τοῦτο μὲν οὗ Ἀέγει, ὅτι Ἐλυπήσατε' ἑτέρως 
δὲ μεθοδεύει τὸν λόγον τὸ αὐτὸ τοῦτο αἰνιττόμενος, 
xaX λέγων, ὅτι Διὰ τοῦτο οὐχ Ίλθον, ἵνα μὴ .λυπήσω 
ὑμᾶς' ὃ τὴν αὐτὴν μὲν ἰσχὺν ἔχει τούτῳ (p εἶπον, εὖ- 
παράδεκτον δὲ μᾶλλόν ἐστι. El γὰρ ἐγὼ Avzo ὑμᾶς, 
xal τἰς ἐστιν ὁ εὐφραίνων µε, εἰ μὴ ὁ Avzovpe- 
µεγος ἐξ ἐμοῦ; Ποία αὕτη ἀχολουθία; Μεγίστη μὲν 
οὖν. Σχόπει δὲ Οὐκ Ἠθέλησα, φησὶν, ἑἐλθεῖν πρὸς 
.ὑμᾶς, ἵνα μὴ λυπήσω ὑμᾶς πλέον, ἐπιτιμῶν, ἀγα- 
ναχτῶν, ἀποστρεφόμενος. Εἶτα ἐπειδὴ xal αὐτὸ σφο- 
δρὺν ἣν, χαὶ χατηγορίαν αὐτῶν εἶχεν, εἴ γε οὕτως 
ἔξων ὡς Παῦλον λυπεῖν, ἐπιδιορθώσει χρώµενος, φη- 
σίν’ Ei γὰρ ἑγὼ Avzi ὑμᾶς, καὶ τίς ἐστι ὁ εὐ- 
ᾳραίνωγν µε, εἰ μὴ ὁ «υπούμεγος ἐξ ἐμου; "O δὲ 
λέγε;:, τοιοῦτόν ἐστιν El δὲ xal ἓν λύπῃ ἔμελλον εἷ- 
ναι, ἀναγχαζόμενος ὑμῖν ἐπιτιμᾷν xal ὁρᾷν λυπου- 
µένους, ἁλλ᾽ ὅμως xat αὐτὸ τοῦτο ηὈφραινέ µε. Με- 
γίστης yàp τοῦτο ἀγάπης τεχµήριον, τὸ τοσούτου 
παρ᾽ ὑμῖν ἄξιον εἶναί µε, ὡς δύνασθαι δάκνειν ὑμᾶς 
ἀποστρεφόμενον. 


β’. Καὶ ópa σύνεσιν. "O γὰρ τοῦ νόµου τῶν μαθητῶν 
$v, τὸ ἀλγεῖν xol αἱσθάνεσθαι ἐπιτιμωμένους, τοῦτο 
ὡς χαριξοµένους αὐτοὺς εἰσάγει. Οὐδεὶς γάρ µε οὕτως 
εὐφραίνει, φησὶν, ὡς ἐχεῖνος ὁ ἐπιστρεφόμενος τῶν 
ἐμῶν ῥημάτων, xaX λυπούµενος ὅταν βλέπῃ µε ópyt- 
ζόμενον. Καΐτοι τὸ ἀχόλουθον ἣν εἰπεῖν. El. γὰρ ἐγὼ 
λυπῶ ὑμᾶς, χαὶ τίς ἐστιν ὁ δυνάµενος ὑμᾶς εὐφρᾶναι; 
ἁλλ᾽ οὗ λέγει τοῦτο, ἀλλ᾽ ἀντιστρέφει πάλιν αὐτὸ, 
θεραπεύων αὐτοὺς, xal λέγων, Ei. χαὶ λυπῶ ὑμᾶς, 
χάριν pot παρέχετε x&v τούτῳ µεγίστην, ὅτι δάχνεσθε 
ὑπὸ τῶν παρ᾽ ἐμοῦ λεγομένων. Kal γὰρ Éypaya 
vptr αὐτὸ τοῦτο. Ποῖον ; "Οτι διὰ τοῦτο οὐχ ἦλθον, 
φειδόµενος ὑμῶν. Πότε ἔγραφεν; ἓν τῇ προτέρᾳ, ὅτε 
ἔλεχεν' Ov θέλω ὑμᾶς ἄρτι ἐν παρόδῳ ἰδεῖν; Οὐχ 
ἔγωγε οἶμαι, ἀλλ &y αὐτῇ τῇ Ἐπιστολῇ, ὄτεεῖπε. Mi] 
ἑλθόγτα µε πάλιν ταπειγώσῃ ὁ θεός µου πρὸς 
ὑμᾶς. Ἔγραφα οὖν αὐτὸ τοῦτο πρὸς τῷ τέλει, 
φησί’ Μή πως ἐλθόντα µε ταπειγώσῃ ὁ θεός µου, 
zal πενθήσω πο. λοὺς τῶν προηµαρτηκότωγ. Διὰ 
τί δὲ ἔγραφες; "Ira μὴ ἐλθὼν «λύπην σχῶ ἀφ ὧν 
ἔδει µε χαίρει», πεποιθὼς ἐπὶ πάντας ὑμᾶς, ὅτι 
ἡ ép) χαρὰ πάντων ὑμῶν ἐστιν. Ἐπειδὴ γὰρ εἷ- 


* |n editis legitur τὴν ἁδίαν, in ms. τὴν ἄνοιαν, male. 
Savil. in margine aliam profert lectionem τὴν ἁηδίαν, que 
optime consonat, et ita legit interpres Latinus. 


IN EPIST. H AD COR. HOMIL. IV. 


00 
πεν, ὅτι Εὐφραίνομαι, ἁλγούντων ὑμῶν, xai ἔτι 
αὐθαδέστερων τοῦτο ἣν xal τραχύτερον, πάλιν αὐτὸ 
ἀνέστρεψεν ἑτέρως, xat ἡμερώτερον αὐτὸ ἐποίησεν 
οἷς ἐπήγαγε. Acà τοῦτο γὰρ, qol, προέγραφα ὑμῖν, 
ἕνα μὴ ἓν ὁδύνῃ ὑμᾶς εὕρω μὴ διορθωθέντας. Διὰ 
τοῦτο εἴπον, "Iva. μὴ «Ἰυπηθῶ, οὗ τὸ ἑμαυτοῦ σχο- 
πῶν, ἀλλὰ τὸ ὑμέτερον. [457] Οἶδα γὰρ, ὅτι ἐὰν 
ἵδητε yalpovta, χαίρετε' χᾶν θεάσησθε ἁλγοῦντα, 
ἀλγεῖτε. "Opa τοίνυν ἄνωθεν τὴν ἀχολουθίαν τῶν cl- 
pnuévov: οὕτω γὰρ εὑμαθέστερης ἡμῖν ἔσται ὁ λό- 
Yoc. Οὐχ 300v, φησὶν, ἵνα μὴ λυπήσω ὑμᾶς, ἁδι- 
ορθώτους εὑρών. Τοῦτο δὲ ἑποίουν, οὗ τὸ ἐμαυτοῦ 
σχοπῶν, ἀλλὰ τὸ ὑμέτερον. Ἐγὼ μὲν γὰρ λυπουµέ- 
µένων ὑμῶν, ἔχω ἡδονὴν οὗ μιχρὰν, ὅταν ἴδω τοσοῦ- 
τον ἐμοῦ φροντίζοντας, ὡς καὶ λυπεῖσθαι xaX ἀλγεῖν 
ἀγανακτοῦντός ἐμοῦ. Tíc γάρ éctir. ὁ εὐφραίνων 
µε, εἰ μὴ ὁ Ἰυπούμενγος ἐξ ἐμοῦ ; Πλὴν ἀλλὰ xat 
οὕτω δ,αχείµενος, ἐπειδὴ τὸ ὑμέτερον σχοπῶ, ἔγραφα 
ὑμῖν τὸ αὐτὸ τοῦτο, ἵνα p] λυπηθῶ, xal ἐν τούτῳ 
πάλιν οὗ τὸ ἐμὸν σχοπῶν, ἀλλὰ τὸ ὑμέτερον, Οἶδα 
γὰρ ὅτι xal ὑμεῖς µέλλετε λυπεῖσθαι, ἀλγοῦντά µε 
ὁρῶντες, ὥσπερ οὖν xat εὐφραίνεσθαι, χαίροντα θεω- 
ροῦντες. Σχόπει τοίνυν σύνεσιν' Εἶπεν' "Iva. μὴ λν- 
πῄσω οὐκ ᾖλθον, χαίτοι γε εὑφραίνομαι, φησίν. Εἶτα 
ἵνα μὴ δόξῃ ἑχείνων ἁλγούντων εὑὐφραίνεσθαι, Κατὰ 
τοῦτο, Qro, χαίρω, χαθὺ χαθάγτοµαι’ ἐπεὶ καθ ἔτε- 
pov λυποῦμαι, ὅταν τοὺς οὕτω φιλοῦντας ἀναγχάξω- 
μαι λυπεῖν, οὗ τούτῳ µόνον τῷ ἐπιτιμᾶν, ἀλλὰ τῷ 
xai αὐτὸς ἐν λύπῃ εἶναι, xal ὑμᾶς διὰ τούτου πάλιν 
λυπεῖν. Σχόπει δὲ πῶς αὑτὸ xaX μετ ἐγχωμίου τίθησι 
λέγων "Ag! ὧν ἔδει µε χαίρει». Τοῦτο γὰρ γνησιό- 
τητα μαρτυροῦντός ὅστι, xal πολλὴν φιλοστοργίαν’ 
ὡς ἂν εἰ περὶ υἱῶν τις εἶπε πολλὰ εὐεργετηθέντων, 
χαὶ περὶ οὓς ἐπόνησεν. El τοίνυν διὰ τοῦτο γράφω, 
xat οὐχ ἔρχομαι, μέγα τι οἰχονομῶν οὐκ ἔρχομαι, xat 
οὗ μισῶν οὐδὲ ἀποστρεφόμενος, ἀλλὰ καὶ σφόδρα ou. 
λῶν. Εἶτα, ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι Ὁ λυπῶν εὐφραίνει, ἵνα 
μὴ λέγωσι’ Τοῦτο οὖν αὐτὸ σπουδάζεις, ἵνα εὐ φραίνῃ 
xat ἐπιδείζῃ πᾶσι πὀσην ἔχῃς ἰσχύν; ἐπήγαγχεν' Ex 
γὰρ zoAAnc θ.1ψεως καὶ συγοχῆς καρδίας ἔγρα- 
Va ὑμῖν διὰ πο.1.1ῶν δακρύων' οὐχ iva «Ίυπηθήτε, 
dAAà τὴν ἁγάπην ἵνα γγῶτε, ἡν ἔχω περισσοτέ- 
poc εἰς ὑμᾶς. 


Ti ταύτης φιλοστοργότερον τῆς φυχῆς; Αὐτῶν γὰρ 
τῶν ἡμαρτηχότων οὐχ ἕλαττον, ἀλλά xaX πολλῷ πλέον 
δείχνυσιν ἑαυτὸν ἀλγήσαντα. OO γὰρ, ᾽Απὸ θλίψεως, 
φησὶ µόνον, ἀλλ᾽, Ἀπὸ zo Anc οὐδὲ, Δαχρύων, ἀλλὰ 
Διὰ πολ.1ῶν δακρύων καὶ συγοχῆς καρδίας" τουτ- 
ἐστιν, ᾽Απηγχονιζόμην, ἀπεπνιγόμην ὑπὸ τῆς ἀθν- 
µίας χαὶ µηχέτι φέρων «ης ἀθυμίας τὸ νέφος, 
ἔγραφα ὑμῖν * Οὐχ ἵνα Ἰνπηθηςε, dA ἵνα γνῶτε 
τὴν ἀγάπην, φησὶν, ἣν ἔχω περισσοτέρως εἰς 
ὑμᾶς. Καΐτοι τὸ ἀχόλουθον ἣν εἰπεῖν' Οὐχ ἵνα λυπη- 
θῆτε, ἁλλ᾽ ἵνα διορθωθήτε' xal γὰρ διὰ τοῦτο ἔγρα- 


1.1 
dev ἁλλ᾽ οὗ λέγει τοῦτο, ἀλλὰ χαταγλυχαίνων 
μᾶλλον τὸν λόγον, xa εἰς μεῖζον φίλτρον αὐτοὺς 
ἐπισπώμενος, τοῦτο ἀντ᾽ ἐχείνου τίθησι, δειχνὺς ὅτι 
πάντα ἀπὸ ἀγάπης ποιςεῖ. Καὶ οὐχ ἁπλῶς φησιν, 
Αγάπην, ἁλλ᾽, "Hy ἔχω [458] περισσοτέρως εἰς 
ὑμᾶς. Βούλεται γὰρ αὐτοὺς xaY ταύτῃ ἐἑπισπάσασθαι, 
τῷ δεῖξαι ὅτι πλέον πάντων αὑτοὺς φιλεῖ, καὶ ὡς 
περὶ ἑξαιρέτους μαθητὰς διάχειται. Διό φησιν El 
xal ἅ.1Ίοις obx εἰμὶ ἀπόστολος, dAAd γε ὑμῖν 
εἰμι χαὶ, Ἐὰν πο..Ίοὺς παιδαγωγοὺς ἔχητε, ἀ.1.1 
ob πο. ὶοὺς πατέρις' καὶ πάλιν, Εν χάριτι θεοῦ 
ἀνεστράφημεν ἐν τῷ κόσµῳ, περισσοτέρως δὲ 
πρὸς ὑμᾶς' χαὶ προϊών φησι’ Καὶ περισσοτέρως 
ὑμᾶς ἁγαπῶν, ἧττον ἁγαπῶμαι' xaX ἐνταῦθα, "Hy 
Exo περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς. 


Y. Ὥστε εἰ xaX θυμοῦ τὰ ῥήματα ἔγεμεν", ἀλλ ἐξ 
ἀγάπης ἣν πολλῆς xai ὀδύνης ὁ θυμός. Καὶ γράφων 
τὴν Ἐπιστολὴν, ἔπασχον, Άλγουν, οὐχ ὅτι ἡμαρτή- 
χατε µόνον, ἀλλ ὅτι xal ἠναγκαζόμην λυπεῖν. Καὶ 
τοῦτο δὲ αὐτὸ ἐξ ἀγάπης ' ὥσπερ ἂν ἔχων τις παῖδα 
γνήσιον σηπεδόνα ἔχοντα, ἀναγκαζόμενος τἐμνειν 
καὶ χαίειν, δι ἀμφότερα πάσχοι, χαὶ ὅτι νοσεῖ, xat 
ὅτι ἀναγχάξεται αὑτὸν τἐμνειν. "Dave ὃ νομίζετε 
εἶναι τοῦ μισεῖν ὑμᾶς σημεῖον, τοῦτο τοῦ σφόδρα 
φιλεῖν ἣν. Ei δὲ τὸ λυπῆσαι ἐξ ἀγάπης, πολλῷ μᾶλ- 
λον τὸ εὐφραίνεσθαι λἈυπουμένων. ᾿Ἀπολογησάμενος 
τοίνυν ὑπὲρ ἑαντοῦ (καὶ γὰρ ἀπολογεῖται πολλαχοῦ * 
xai οὐχ α]σχύνεται’ εἰ γὰρ ὁ θεὸς αὐτὸ ποιεῖ λέγων, 
Λαός pov, tí éxolqad σοι; πολλῷ μᾶλλον Παῦλος): 
ἀπολογησάμευος οὖν ὑπὲρ ἑαυτοῦ, xol µέλλων 
µετιέναι λοιπὸν bmi τὴν ἁπολογίαν τὴν ὑπὲρ τοῦ 
πεπορνευχότος ἵνα jh διαστραφῶσιν b ὡς τἀναντία 
χελευόμενοι, xai προσφιλονειχήσωσιν, ἐπειδὴ αὐτὸς 
ἣν ὁ xai τότε ὀργισθεὶς, xal νῦν κελεύων αὐτὸν 
ἀφιέναι' ópa πῶς αὐτὸ προφκονόµησεν, ἀπό τε τῶν 
εἰρημένων, ἀπό τε τῶν ῥηθησομένων, Τί γάρ φησιν, 
El δἑ τις «ελύπηχεν, οὐκ ἐμὲ «εἸύπηκε. Πρῶτον 
αὐτοὺς ἑπαινέσας, ὡς τὰ αὐτὰ χαίΐροντας, xal τὰ αὐτὰ 
λυπουµένους, τότε ἐμθάλλει εἰς τὸν περὶ τούτου λόγον, 
εἰπὼν πρῶτον, ὅτι Η ἑμὴ χαρὰ πάντων ὑμῶν ἐστιν. 
El δὲ fj χαρὰ πάντων ὑμῶν χαρὰ, δεῖ μετ ἐμοῦ xal 
νῦν ἠσθῆναι, ὥσπερ ἡλγήσατε uec! ἐμοῦ τότε. Καὶ γὰρ 
δι ὧν ἐλυπήθητε, ηὐφράνατε" xaX δι᾽ ὧν χαίρετε νῦν, 
ἂν ἄρα ἡσθῆτε, τὸ αὐτὸ ποιήσετε. Καὶ οὐχ εἶπεν, Ἡ 
ἐμὴ λύπη πάντων ὑμῶν ἐστιν ΄ ἀλλ᾽ Ev τοῖς ἄλλοις 
κατασχευάσας τοῦτο, νῦν µόνον οὗ ἔχρηζε, τοῦτο 
τέβειχε, τὴν χαρὰν, εἰπὼν, ὅτι Ἡ ἐμᾗ χαρὰ πάντων 
ὑμῶν ἐστιν. Εἶτα καὶ τῶν προτέρων µέμνηται λέ- 
vov: El δέ τις Aedóxnxer , οὖν ἐμὲ «1ε2ύπηκεν, 
ἁ1.1ὰ ἀπὸ µέρους, ἵνα μὴ ἐπιθαρῶ πάντας ὑμας. 
Οἶδα, φησὶν , ὅτι συνωργἰσθητέ µοι xai συνηγανα- 
χτῄσατε ἐπὶ τῷ πεπορνευχότι, xal Ex µέρους πάντας 
ὑμᾶς ἑλύπησε τὸ συµθἀν. Διὰ τοῦτο δὲ εἶπον, Ἐκ 
μέρους. οὐχ ὡς ὑμῶν ἑλάττονα ἀλγησάντων, f] ἐγὼ, 
[459] ἀλλ' ἵνα μὴ] βαρῄσω ἐχεῖνον τὸν πορνεύσαντα. 
Οὐχ ἐμὲ «οίνυν µόνον ἐλύπησεν, ἀλλὰ xal ὑμᾶς 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


κ. 


ὁμοίως, xai φειδόµενος αὐτοῦ εἶπον. Απὸ μέρους. 
Εἶδες πῶς αὐτῶν εὐθέως ἐχάλασε τὸν θυμὸν, δείξας 
xai τῆς ἀγανακτήῄσεως χοινωνοὺς γενοµένους; Ίκα- 
νὸν tQ τοιούτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πάειό- 
vw. Καὶ οὐ λέχει, Tip πεπορνευχότι͵, ἀλλὰ πάλιν, 
TQ τοιούτῳφ. ὡς καὶ &v τῇ προτέρᾳ' ἁλλ᾽ οὐ διὰ τὴν 
αὐτὴν αἰτίαν, ἀλλ᾽ ἐκεῖ μὲν αἰσχυνόμενος, ἐνταῦθα 
δὲ φειδόµενος. Διὸ οὐδὸ µέμνηται λοιπὺν οὐδα μοῦ τῆς 
ἁμαρτίας' χαιρὺς γὰρ ἀπολογίας ἣν. "Dota τούναν- 
tior uà AAor ὑμᾶς χαρίσασθαι καὶ παρακα.έσαι, 
p πως τῇ περισσοτέρᾳ «Ίύπῃ καταποθῇ ὁ τοιοῦ- 
τος. OO γὰρ µόνον χελεύει λῦσαι τὴν ἐπιτίμησιν, 
ἀλλὰ xaX ἐπὶ τὰ πρότερα ἑπανάγει. Τὸν γὰρ µαστι- 
γωθέντα ἂν µόνον τις ἀφῇ, xat οὗ θεραπεύσῃ, οὐδὲν 
ἐποίησεν. Ὅρα δὲ πῶς κἀχεῖνον πάλιν καταστέλλει, 
ἵνα μὴ τῇ συγχωρήσει γένηται χείρων. El γὰρ χαὶ 
ἐξωμολογήσατο, χαὶ µετενόησε, δείκνυσιν ὅτ: οὐ 
τοσοῦτον ἀπὸ τῆς µετανοίας, ὅσον ἀπὺ τῆς δωρεᾶς 
λαμδάνει τὴν ἄφεσιν. Διό φησι Χωρίσασθαι καὶ 
παρακα.λέσαι. Καὶ τὸ ἑξῆς πάλιν τὸ αὐτὸ δηλοῖ. O0 
γὰρ ἐπειδὴ ἄξιός ἐστιν, οὐδὲ ἐπειδὴ ἀρχοῦσαν μετά- 
νοιαν ἐπεδείξατο, ἀλλ ἐπειδῇ ἀσθενῆς στι, διὰ 
τοῦτό. φησιν ᾿Αξιῶ: διὸ καὶ ἐπήγαγε, Μή πως τῇ 
περισσοτέρᾳ «Ίύπῃ χαταποθῇ ὁ τοιοῦτος. Τοῦτο 
δὲ xai μαρτυροῦντος ἣν αὐτῷ πολλὴν τὴν µετάνοιαν, 
καὶ οὐκ ἀφιέντος εἰς ἀπόνοιαν ὁ ἐλθεῖν. Τί δέ ἐστι 
τὸ, Καταποθῃ ; Ἡ τοῦτο ποιήσας ὅπερ xal Ἰούδας 
ἐποίησεν, 3) καὶ ἐν τῷ ζῆν χείρων γενόμενος. Κὰν 
γὰρ ἀποσχιρτήσῃ, qnot, τῷ μὴ φἐρειν ἐπιπλέον τὴν 
ἐχ τῆς ἐπιτεινομένης ἐπιπλήξεως ὀδύνην ' πολλάχις 
xaY ἀπογνοὺς, f| εἰς ἀγχόνην, f| εἰς μείζονα λοιπὸν 
ἦδει χακίαν. Aet τοίνυν προκαταλαθεῖν, ἵνα μὴ χαλε- 
κώτερον τὸ ἕλχος γένηται, μηδὲ, ὅπερ χατωρθώσα- 
μεν, ἀπολέσωμεν τῇ ἀμετρίᾳ. 

Ταῦτα δὰ ἔλεγεν, ἐχεῖνον, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, xal 
χαταστέλλων xal παιδεύων ph γενέσθαι μετὰ τὴν 
ἄφεσιν ῥᾳθυμότερον. OO γὰρ ὡς ἀπονιψάμενον τέλεον, 
ἁλλ᾽ ὡς δεδοικὼς μὴ χαλεπώτερὀν τι ἑργάσηται, 
οὕτω ἑἐδεξάμην, φησίν. "O0sv µανθάνοµεν, ὅτι οὐ δεῖ 
µόνον πρὸς τὴν φύσιν τῶν ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ xol 
πρὸς τὴν διάνοιαν xal τὴν ἕξιν τῶν ἁμαρτανόντων 
τὴν µετάνοιαν ὁρίζειν' ὃ xal τότε ὁ Απόστολος ἐποίησε. 
Καὶ γὰρ ἐφοθεῖτο αὐτοῦ τὸ ἀσθενές xaX διὰ τοῦτο 
ἔλεχε, M?) χαταποθῇ, ὡς ἐπὶ θηρίου, ὡς ἐπὶ χει- 
μῶνος, ὡς ἐπὶ χκλύδωνος. Διὸ παρακα.]ῶ ὑμᾶς. Οὐχέτι 
ἐπιτάττει, ἀλλὰ παραχαλεῖ, οὐχ ὡς διδάσκαλος, ἀλλ' 
ὡς ὁμότιμος, χἀχείνους ἐπὶ τοῦ θρόνου χαθίσας τοῦ 
διχαστιχοῦ, ἑαυτὸν ἕστησεν iv τάξει συνηγόρου. 
Ἐπειδὴ γὰρ χατώρθωσεν ὅπερ ἐθούλετο, ἁπλήστως 
ὑπὸ χαρᾶς [4601 τῇ ἱκετηρίᾳ κέχρηται. Καὶ ct ποτέ 
ἐστιν ὃ παραχαλεῖς, ciné pov; Κυρῶσαι εἰς αὐτὸν 
ἁγάπην. Τουτέστι, βεθαιῶσαι, μὴ ἁπλῶς μηδὲ ὡς 
ἔτυχε προσέσθαι. Τοῦτο δὲ πἀλιν μαρτυροῦντός ἐστιν 
αὐτοῖς ἀρετὴν µεγίστην’ εἴ γε οἱ οὕτω φιλοῦντες αὐ- 
τὸν xal συγχροτοῦντες, ὡς xal φυσιωθῆναι , οὕτως 
ἀπεστράφησαν, ὡς τοσαῦτα χάμνειν τὸν Παῦλον, ἵνα 


* ᾿Απόνοια hic omnino desperationem significare vide- 
tur; sed alibi passim apod Chrysostomum ἀκόνοια  ArrO- 
gantiam vel superbiam exprimit. 


i21 
in majorem sui amorem cos pertrahat, hoc illius loco 
ponit, ostendens se amore ductum omnia facere. Nec. 
caritatem tantum dixit, sed, Quam abundantius habeo 
erga vos. Nult enim hac quoque ratione animos eo- 
rum allicere , dum se eos prz c:xeteris anrare, atque 
ut erga eximios discipulos affectum esse demonstret. 
Unde etiam ait, Et si aliis non sum apostolus, αἱ vobis. 
tumen sum ; et, Si multos pedagogos habeatis, non ta- 
sen multos patres (4. Cor, 9. 2. et 4. 15) ; ac rursus, 
In gratia Dei conversati sumus in mundo, abundantius 
autem apud vos. Atque infra etiam inquit , Abundan- 
tius vos diligens, minus diligor (9. Cor. 4. 12. et 12. 
45); et hoc loco, Quam habeo abundantius erga vos. 

5. Itaque etiamsi verba iracundi:e plena erant , ta- 
men h:ec animi concitatio ex ingenti caritate ac do- 
lore nascebatur. Cumque epistolam scriberem, inquit, 
dolebam et angebar, non hoc tantum. nomine, quod 
peccassetis, sed etiam, quod vobis moerorem afferre 
cogerer. Verum hoc quoque ipsum ex amore : non 
secus ac si quis, cum filium in primis carum liabeat, 
qui sanie laboret, eumque secare atque urere cogatur, 
utroque nomine doleat, tuni quod «ρου sit, tum quod 
cum secare necesse habeat. Ac proinde id, quod mei 
in vos odii signum esse existimatis, inagni amoris at- 
gumentum erat. Quod si hoc ipsum, quod vos contri- 
starim, ab amore ortum trahit, multo sane illud ma- 
gis, quod, dum in maerore estis, iu. letitia verser. 
Cum ergo se ipse excusasset (siquidem plerisque lo- 
cis se excusat; uec propterea erubescit : Nam cum 
Deus id faciat diceus, Popule meus , quid feci tibi 
[Mich. 6. 5]? multo magis id Paulum facere convenit): 
cum, inquam, se ipse excusasset, ac jam pro eo ver- 
ba facere pararet, qui stupri crimine se obstrinxerat : 
neilli, tamquam qui contraria jussa acciperent, distor- 
querentur pertinacinsque contenderent, quia idem 
ipse erat, qui et tum ita exarscrat et nunc eum inís- 
sunm facere jubebat, vide quo pacto tum per ea que 
dixit, tum per ea qux dicturus est, hoc premunive- 
rit. Quid enim ait? 5. Si quis autem contristavit, non 
me contristavit. Posteaquam prius illos laudavit, quod 
iisdem rebus et gauderentet angerentur, tum demum 
sermonem de hac re aggreditur : cum prius dixisset, 
Gaudium meum vestrum omnium est. Quod si gaudium 
meum omnium vestrum est, oportet ut mecum nunc 
quoque gaudeatis, ut tunc mecum doluistis. Nam ut 
tum dolendo mihi voluptatem attulistis, ita nunc gau- 
dendo, siquidem gavisi fueritis, idem eflicietis. Νου 
dixit, Meoeror meus meeror omnium vestrum est; sed 
cum in aliis locis lioc adstruxisset, nunc id solum, 
quo habebat opus, posuit, nempe gaudium, dicens, 
Gaudium meum omnium vestrum est, Deinde superio- 
rem quoque meminit his verbis : Si quis autem con- 
tristavil, non me contristavit, sed ex parte, ut non one- 
rem vos omnes. Scio, inquit, quod ira 6: indignatione 
mceum commoti fuistis propter eum qui stuprum ad- 
miserat : atque hoc facinus vos omnes ex parte mae- 
stitia affecit. Atque ideo dixi, Ex parte, non quod vos 
minorem inde merorem acceperitis, quam cgo: sed 
ne illum, qui stoprum perpetravit, nimium onerem. 


F'ArhnOL. G&. LXI. 


IN EPIST. I]. AD COR. HOMIL. IV. 


p: 
Quocirca non mesoluim ille in mororém conjecit, sed 
vos etiam omnes; etiamsi ut indulgentius cum eo 
agerem, dixi, Ex parte. Vides quomodo statim iratos 
eoruin animos lenierit, cum ostendit ipsos indignatio- 
m$ quoque participes fuisse? 6. Sufficit illi , qui ejus- 
modi est , objurgalio ca qwe fit a pluribus. Non dixit, 
Fornicatori, sed rursus, Ei qui ejusmodi est , at et in 
precedenti epistola; verum non eamdem ob causam : 
illie enim ob pudorem ita loquebatur, hic ob iu- 
dulgentiam. Ob idque nec jam uspiam peccati mentio- 
nem facit, quod tempus esset, ut ipsius patrocinium. 
susciperet. 7. Jta ut e contrario magis donetis οἱ conse» 
lemini, ne forte abundantiore tristitia. absorbeatur. qui 
est ejusmodi. Non enim solum jubet objurgationi fincme 
inponi, sed etiam illum ad priorem statum reduci. 
Etenim si quis cum, qui verberibus casus eit, tàn« 
tummedo missum faciat nec οἱ medeatur, niliil fecit. 
Vide autem quonam rursus modo illum quoque coer- 
ceat, ne ob condonatum peccalum deterior fiat. 
Nam quamvis peccatum confessus fuerit, ipsiusque, 
eum [xenituerit; ostendit tamen eum non tam poui- 
lenti? opera, quam gratia οἱ beneficio veniam con- 
sequi. Ob idque ait, Donetis et consolemini. Et quod 
sequitur, idem declarat. Non eniw quod id promerea- 
tur, irec qued eam, quam par sit, paenitentiam pra- 
stiterit, sed quia infirmus est, idcirco, ait, hoc peto * 
unde etiam subjunxit, Ne forte abundantiori tristitia. 
absorbeatur qui est ejusmodi. Quae verba sunt hominis 
magna ponitentix testimonium ipsi tribuentis, nee 
eum in desperationem ruere siuentis. Quid est autem, 
Absorbeatur ? Nempe vel hoc faciens, quod a Juda fa- 
ctum est; vel etiam, si vite usura fruatur, detcrior 
factus. Etenim si resiliat, inquit, quod contractunr 
ex longiore objurgatione dolorem non amplius 
ferre queat; desperata salute, aut in laqueum, aut 
in majorem deinceps improbitatem ruet. ltaque 
occurrendum est, ue ulcus iegravescat, neve id 
quod recte fecimus, ob neglectum modum amittamus. 
4. Hxc autem eo dicebat , ut et illum, quod jam 
dixi, coerceret et admoneret , ne post impetratam 
veniam ignavior fieret. Non enim, inquit , eum ita 
excepi, quasi sordes penitus absterserit, sed quod ve- 
rerer ne gravius aliquid in se admitteret. Ex quo 
illud discimus, non ex scelerum tantum natura , sed 
ex peccantium etiam animo atque affectione indicen- 
dam esse poenitentiam, ut tum fecit Apostolus, quod 
ipsius imbecillitatem extimesceret. 1deoque dicebat, 
Ne absorbeatur , velut a bellua quadam, atqüe a tem- 
pestate ac procellis. 8. Propter quod obsecro vos. Non 
jam imperat, sed obsecrat, non ut preceptor, sed ut 
equalis, atque illis in judiciaria sede constitutis, 
ipse in patroni loco atque ordine se collocavit. Quo- 
niam enim id , quod iu animo habebat , confecerat, 
pr» gaudio jam modum in supplicando excedit. Quid- 
nam est, 4950, de quo obsecras? Ut firiietis in eum 
caritatem. loc est, constabiliatis, nec eum leviter 
ac vulgari modo suscipiatis. Quibus etiam verbis 
summe virlutis testin.onium ipsis tribuebat : si qui- 
dem ii, qui hominem illum usque adeo amabant ac 


2i 


435 
twehantur, ut etiam animis inflarentur , adeo rursus 
eum aversati sint , ut tantopere. laborandum Paulo 
fuerit, ut caritatem in eum firmarent. Hzc discipu- 
lornm , h»c magistri virtus est : quod illi tam mori- 
geres sc przbeant, hic tam praeclare ipsos componat 
ac moderetur. lloc si nunc quoque fleret , qui pec- 
cat, haud siue sensu peccarent. Nec enim temere 
amare oportet, nec sine ratione aversari. 9. In hoc 
enim etiam scripsi vobis, wt cognoscam experimentum 
vestrum , an in omnibus obedientes sitis. Hoc est, non 
modo in amputando, sed etiam in adjungendo. Vides 
quonam pacto hic quoque rursus metum immittat? 
Ut enim cum ille peccasset , terrorem ipsis injecit , 
misi eum abscinderent, dicens , Exiguum fermentum 
totam massam corrumpil (13. Cor. 5. 6) , aliaque plura: 
eedem hic queque modo inobedientix metum iisdem 
injicit, his fere verbis utens ; Ut tunc. non pro illo 
tantum, sed etiam pre vobis, sic nunc quoque non 
magis illius , quam vestra causa consilium vobis ca- 
piendum est , ne pervicaces atque inhumani esse vi- 
deainini, nec in omnibus obedientes. Ac proinde ait, 


In hoc enim etiam scripsi vobis, ut cognoscam experi- 


wentum vestrum , an. in omnibus obedientes. sitis. 
Etenim illud invidie fortasse ac livoris esse videri 
potuisset ; hoc autem puram in primis ac sinceram 
obedienüiam ostendit, et an ad humanitatis officia 
idonei sitis. 

Discipulorum officiun. — Hoc enim proborum di- 
scipulorum est, nempe non modo illa, sed contraria 
quoque imperanti obtemperare. Ideo dixit, Ad omnia. 
Quibus verbis ostendit, uisi obediant , id non tam ei 
quam sibi ipsis probro ac dedecori fore, ut qui per- 
vicaci: opinionem collecturi sint. Hoc autem facit, 
ut hine quoque ipsos ad parendum impellat : unde 
etiam ait, In hoc enim et scripsi vobis. Neque enim ob 
eam causam scripsit, sed hoc idcirco dixit, ut eorum 
animos pelliceret : quod enim prxcipue agebatur, 
erat illius salus, qui peccarat. Verum ubi nihil damni, 
jpsis etiam gratificatur. Per hzc autem verba, Ad 
omnia, rursus eos laudat, pristinam eorum obedien- 
tiam commemorans, atque in medium adducens. 
40. Cui autem aliquid donatis , et ego. Vides quo paeto 
rursus posteriores sibi tribuit, illos videlicet duces 
atque auspices, se vero comitem duintaxat osten- 
dens * Sic nimirum exacerbatus animus mitigatur, 
sit durus ac pertinax emollitur. Postea ne supinos 
eos reddat, ut penes quos negotii summa sit , et ne 
ilium missum faciant, ad hoc ipsos impellit, dum ait 
se quoque illi condonasse. Nam et ego si quid donavi, 
quod donavi, propter vos. Quia hoc quoque ipsum ve- 
stra causa feei, inquit. Et sicut, cum illum amputari 
jebebat , nec ei indulgendi arbitrium ipsis permisit, 
dicens, Jam judicavi tradere hujusmodi hominem sa- 
tana (1. Cor. 5. 5), ac rursus tamen eos sententi:e 
secios ascivit, cum diceret, Congregatis vobis tradere 
eum : duas videlicet res maximas struens , nempe ut 
et sententia ferretur, et tamen non sine illis, ne hac 
ratione eos ledere videretur; ac neque solus eam 
proferebat, ne illi eum arregantein esse, ac se ab eo 


.Ν 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΙΙΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


434 


contemni judicarent ; nec rursus rem totam ipsorum 
arbitrio committebat , ne accepta hujusce rei poie- 
δίαιο proderent eum qui peccaverat , intempestivm 
erga ipsum indulgentiam adhibentes : ita hic quoque 
facit, dicens : Ego jam condonavi, qui in priore epi- 
stola jam condemnaram. Deinde ne, tamquam con- 
tempti, animis offenderentur , ait, Propter vos. Quid 
igitur? an ut ab hominibus gratiam iniret, ipsi ignovit? 
Minime: ideoque adjecit, In persena Christi. Quid est, 
In persona Christi? Hoc est, secundum Deum, vel ad 
Christi gloriam. Ne circumveniamur a satana : 41. non 
enim ignoramus cogitationes ejus. Viden', ut οἱ illig 
potestatem concedat , et eamdem rursus adimat : ut 
illinc quidem eos mitiget ac emolliat, hinc autem eo- 
rum arrogantiam amputet? Nec vero id solum lice 
loco molitur, sed illud quoque, ut ostendat commune 
detrimentum fore, si non obedierint : quod. etiam 
in principio fccit. Nam tum etiam dicebat, Modicum 
fermentum totam massam. corrumpit (4. Cor. 8.6); 
et rursus hic, Ut non circumveniamur a satana : atque 
illius qui peccarat absolutionem ubique sibi ct illis 
arrogat. 

9. Verum altius rem considera : Si quis autem me 
coniristavit , inquil, non me contristavit , sed ex parte, 
ut non onerem omnes vos ; ac deinde rursus , Sufficit 
ei qui ejusmodi est, objurgatio ea, que Λία plu- 
ribus. Hoc ipsius decretum est atque sententia. 
Nec tamen in hoc decreto constitit, sed rursum eos 
quoque socios adhibet , dicens : Ut e contrario magis 
condonelis et consolemini. Propter quod obsecro vos, ut 
firmetis in. eum. caritatem. At postea quam totum 
istud eorum arbitrio permisit, ad auctoritatem suam 
deinceps transit, his verbis utens : In hoc enim scripsi 
vobis , ut cognoscam experimenlum vestrum, an in om- 
nibus obedientes estis. Mox rursus gratiam ipsis ad- 
scribit, cum ait, Cui autem donastis : tum rursus sibi, 
dicens, Et ego si cui donavi , propter vos : deinde si- 
mul et ipsis οἱ sibi eam vindicat, cum ait, Nam et 
ego, si quid donavi, propler vos in persona Christi. Hoc 
est, ad gloriam Christi; vel, tamquam Christo hoc 
etiam imperante : idque maxime illos movebat. Ti- 
mebant enim ne indulgentia minus uterentur in re, 
qui ad Christi gloriam pertincret , ipsique | laceret. 
Deinde rursus eommune detrimentam, si obedire 
negligerent, proponit dicens , Ut non cireumveniamur 
a satana. Quo loco pulchre πλεονεξίας vocabulum usur- 
pavit : neque enim ille sua jam capit, sed nostra 
eripit. Nec vero mihi hoc dixeris, quod solus ille 
fornicator belluze in prdam cedat, verum illud quo- 
que tecum reputa , quod gregis numerus minor fit ; 
36 nunc pra;sertim, cum id quod amissum est reca- 
perare licet. Non enim ejus cogitationes ignoramus. 
Nempe quod pietatis pra:textu. nobis exitium afferat. 
Non enim hinc solum, quod aliquem ad stuprum 
inducat, sed a contrario quoque perniciem afferre 
potest, nimirum ab immodico mcrore ex penitentia 
contracto. Cum igitur una cum suis nostros quoque 
abripiat, cum et peccare jubens perdat, et nobis ρᾳ- 
nitentiam. indicentibus rapiat , annon istud κλεονσξία 


«£3 
χυρώσωσιν εἰς αὐτὸν ἁγάπην. Τοῦτο &pech μαθητῶν, 
τοῦτο ἀρετὴ διδασχάλων, τὸ οὕτως Σχείνους εὐπηνίους 
εἶναι, τὸ οὕτως αὐτὸν ῥυθμίζειν αὐτούς. Τοῦτο εἰ καὶ 
νῦν ἐγίνετο, οὖχ ἂν οἱ ἁμαρτάνοντες ἀναισθήτως 
ἐπλημμέλησαν, Οὔτε γὰρ φιλεῖν ἁπλῶς δεῖ, οὔτε 
ἁποστρέφεσθαι ἄνευ λόγου τινός. Elc τοῦτο γὰρ xal 
ἔγραύα ὑμῖν, ἵνα rvó τὴν δοχιμὴν ὑμῶν , εἰ εἰς 
πάντα ὑπήκοοί ἑστε' μὴ μόνον Ev τῷ ἀποτέμνειν, 
ἀλλὰ καὶ Ey τῷ συνάπτειν. Εἶδες πῶς πάλιν xal ἓν- 
ταῦθα αὐτοῖς περιίστησι τὸν ἀγῶνα; Ὥσπερ vip, 
ἠνίχα ἤμαρτεν, ἑναγωνίους αὐτοὺς ἐποίησεν, εἰ μὴ 
ἐχτέμοιεν, εἰπὼν, Μικρὰ ζύμη ÓAor τὸ φύραμα Co- 
μιοῖ, xaX ἕτερα πλείονα" οὕτω καὶ ἐνταῦθα πάλιν 
τὸν τῆς παραχοῆς αὐτοῖς ἑφίστησι φόδον, μονονουχὶ 
λέγων, ὅτι Ὥσπερ τότε οὐχ ὑπὲρ αὑτοῦ, ἀλλὰ xal ὑπὲρ 
ὑμῶν, xaX νῦν οὐχ ὑπὲρ ἐχείνου μᾶλλον ἢ ὑμῶν αὐτῶν 
βουλευτέον ὑμῖν ἐστι, μὴ δόδητε φιλδνειχοί τινες εἷ- 
ναι χαὶ ἀπάνθρωποι, xaX οὐκ ἐν ἅπασιν ὑπήσοοι. Διό 
φησιν, Εἰς τοῦτο yàp xal ἔγραψα ὑμῖν, ἵνα vo 
τὴν δοκιμὴν ὑμῶν, εἰ elc. πάντα ὑπήκοοί ἐστε. 
Ἐχεῖνο μὲν γὰρ ἔδοξεν ἂν xaY φθόνου εἶναι, καὶ 
βασχανίας τοῦτο δὲ δείχνυσιν χαθαρὰν μάλιστα τὴν 
ὑπαχοὴν, καὶ εἱ πρὸς φιλανθρωπίαν ἑστὲ ἐπιτήδειοι. 


Τοῦτο γὰρ μαθητῶν εὐγνώμόνων, τὸ μὴ µόνον 
ἐχεῖνα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑναντία χελεύσαντι “είθεσθαι. 
Διὰ τοῦτο εἶπεν, Εἰς πάντα, δειχνὺς ὅτι, ἐὰν μὴ 
ὑπαχούσωσιν , οὐχ οὕτως ἐχεῖνον ὡς ἑαυτοὺς καται- 
σχύνουσι, φιλονείχων λαμθάνοντες δὀξαν. Ποιεῖ δὲ 
κοῦτο, ἵνα κἀντεῦθεν αὑτοὺς ὠθήσῃ πρὺς τὸ πεισθη- 
vat δι) χαὶ λέγει, Elc. τοῦτο γὰρ ἔγραύα ὑμῖν. 
Καΐτοι οὗ διὰ τοῦτο ἔγραγε, λέγει δὲ διὰ τοῦτο, ὥστε 
αὐτοὺς ἐπισπάσασθαι" τὸ γὰρ προηγούµενον fv fj 
ἐχείνου σωτηρία. 'AX)' ἔνθα μηδὲν βλάπτεται, χὰ- 
χείνοις χαρίζεται. To δὲ εἰπεῖν, Εἰς πάντα , πάλιν 
ἐγχωμιάζει, της προτέρας ὑπακοῆς ἀναμνήσας, καὶ 
εἰς μέσον αὐτὴν ἀγαγών. "Q δέ ει χαρίζεσθε, κἀγώ. 
Ὁρᾷς πῶς πάλιν τὰ δευτερεῖα ἑαυτῷ δίδωσιν, 
ἐχείνους μὲν ἄρχοντας, ἑαυτὸν δὲ ἑπόμενον δειχνύς; 
Τοῦτό ἐστι µαλάξαι τραχυνομένην γνώμην, τοῦτο 
ἐχλῦσαι φιλονειχοῦσαν. Βΐτα ἵνα μὴ ὑπτίους ποιῄση, 
ὡς κυρίους ὄντας, χαὶ uh ἀφῶσιν αὐτὸν, πάλιν αὑ- 
τοὺς ἄγχει 4 πρὺς τοῦτο, λέγων, ὅτι xal αὐτὸς éyapl- 
σατο. Kal γὰρ ἐγὼ εἴ ει χεχἀρισµαι, ὃ κεχἀρισµαι, 
δὲ ὑμᾶς. Καὶ τοῦτο γὰρ αὐτὸ δι ὑμᾶς ἐποίησα, φησί. 
Καὶ ὥσπερ ἠνίκα ἐχέλευεν ἀποτεμεῖν, οὔτε ἀφῆχεν 
αὐτοὺς γενέσθαι χυρίους [461] χαρἰσασθαι, εἰπὼν, 
"Ηδη κἐκρικα παραδοῦναι τὸν τοιοῦτον ϱῷ σα- 
τανᾷ, καὶ ἔλαθε πάλιν χοινωνοὺς αὑτοὺς τῆς ψήφου 

εἰπὼν, Συγαχθέγτων ὑμῶν παραδοῦναι αὐτὸν, 
. €óe τὰ μέγιστα κατασχευάκων, xaX τὸ ἐξενεχθῆναι 
την ἀπόφασιν, καὶ τὸ μὴ χωρὶς ἐχείνων, ὥστε μὴ 
δόξαι ταύτῃ πλήττειν, xal οὔτε μόνος αὐτὴν ἐχφέρει, 
ἵνα μὴ νοµίσωσιν αὐθάδη εἶναι καὶ ὑπερῶφθαι αὖἎ- 
τοὶ, οὔτε τὸ πᾶν αὐτοῖς ἐπιτρέπει, ἵνα μὴ χύριοι 
γενόµενοι προδῶσι τὸν ἡμαρτηχότα, ἀκαίρως αὐτῷ 
Χαριξόμενοι’ οὕτω καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ λέγων, ὅτι "Evo 


* Legendum ἄγει, vel ἀνάγει. 


TN EPIST. Π AD COR. IIONIL. IV. 


421 
fón ἐχαρισάμην, ὃς Ev τῇ προτέρα Ίδη xsxp.xa. 
E'xa ἵνα μῇ πληγῶσιν, ὣς ὑπεροφθέντες, qnot, Ad" 
ὑμᾶς. Τί οὖν ; δι’ ἀνθρώπους συνεχώρησεν; Obyl 
διὰ γὰρ τοῦτο γαὶ προσέθηχεν, "Ev προσώπῳ Χρι- 
στοῦ. TC ἔστιν, "Ey απροσώπῳ Χριστοῦ; Ἡ κατὰ 
θεὸν, φησὶν, ἢ εἰς δφξαν τοῦ Χριστοῦ. Ἵνα μὴ zAeor- 
εχτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ σαταγᾶ οὗ γὰρ αὑτοῦ τὰ 
νοήματα ἀ]νοοῦμεν. Εἶΐδες πῶς χαὶ την ἐξηυσίαν 
αὐτοῖς ἑπιτρέπει, xal πάλιν ἀφαιρείται αὐτὴν, ἵνα 
ἑκείνῳ μὲν µαλάξη, τούτῳ δὲ τὸ αὔθαδες αὐτῶν ἐκ-' 
κόψη; Οὐ τοῦτο δὲ µόνον ἐντεῦθεν χατασχενυάζει, 
ἀλλά καὶ τὸ δεῖξαι votvhv τὴν βλάδην obsav, εἰ παρ- 
αχούσαιεν’ ὅπερ xal ἓν ἀρχῇ πεποίηχε. Καὶ γὰρ νότο 
ἔλεγε, Μιχρὰ ζύμη Cor. τὸ φύραμα ζυμοῖ * καὶ ἓν- 
ταῦθα πάλιν, "Ira uà π.]ευνεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ 
σατανᾶ. Καὶ πανταχοῦ καὶ αὑτοῦ καὶ ἑχείνων ποιεῖξ 
την ἄρεσιν. 


€. Σχόπει δὲ ἄνωθεν ' El δέ τις .1ε.λύπηχε, qnot, 
vox ép? «1ε1όπηχεν, ἆ 11 ἀπὸ μέρους, ἴνα μὴ 
ἐπιδαρῶ πάντας ὑμᾶς ' εἶτα πάλιν, "Ixavóv. εῷ 
τοισύτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πειόγων. Τοῦτς 
αὐτοῦ φῆφος xoi γνώµη. λλ) οὐκ ἔστη µέχρι τῆς 
Φήφου, ἀλλὰ πάλιν αὐτοὺς χοινωνοὺς ποιεῖ, λέγων’ 
Ὥστε τοὐγαντίον μᾶ..ῖον ὑμᾶς χαρἰσασύαι xal 
παρακαΛέσαι. Διὸ παραχαλῶ ὑμᾶς χυρῶσαι εἰς 
αὐτὸν ἁγάπην. Πάλιν ἐκείνων «b ὅλον πριέσας, 
eig τὴν ἐξουσίαν τὴν ἑαντοῦ µεταδαίνει, λέγων" 
Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ ἔγραύα ὑμῖν, ἵνα v0 τὴν 
δοχκι μὴν ὑμῶν, εἰ clc πάντα ὑπήκουί ἑἐστε: 

ἵτα πάλιν αὐτῶν ποιεῖ τὴν χάριν, λέγων, "Q δὲ 
τι χαρἰᾷῶσθε' εἴτα αὑτοῦ, Καὶ ἑγὼ, λέγων, el ει 
χεχάρισµαι, δι ὑμᾶς * εἶτα xal ἐκείνων καὶ ἑαυτοῦ. 
Kal γὰρ ἐγὼ, φησὶν, 6l ει χεχάρισµαι, 6c ὑμᾶς à» 
προσώπφ Χριστοῦ: f, εἰς δύξαν Χριστοῦ, ἢ ὡς τοῦ 
Χριστοῦ xal τοῦτο χελεύοντος ὃ μάλιστα αὐτοὺς 
ἔπειθε. Καὶ γὰρ ἑδεδοίχεισαν λοιπὸν μὴ χαρίσασθαι 
πρᾶγμα εἰς δόξαν αὐτοῦ διαδαῖνον, xal αὐτῷ δοχοῦν. 
Βΐτα πάλιν τὸ xotyby βλάθος, εἰ παραχούσαιεν, τίθησι 
λέγων, "Iva μὴ απ.1εογεχτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ σα- 
cavà* χαλῶς πλεονεξίαν ὀνομάσας * οὐ γὰρ τὰ αὖ- 
τοῦ λαμθάνει λοιπὺν, ἀλλά τὰ ἡμῶν ἁρπάζει. Mt δέ 
μοι τοῦτο εἴπῃς, ὅτι οὗτος µόνος θηριάλωτος γίνεται, 
ἀλλὰ χαὶ τοῦτο σκόπησον, ὅτι ἑλαττοῦται τῆς ἀγέλης 
ὁ ἀριθμὸς, χαὶ νῦν μάλιστα [462], ὅτε δύναται ὅπερ 
ἀπέθαλεν ἀνακτήσασθαι. Οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νοή- 
paca ἀγνοοῦμεν * ὅτι χαὶ προσχήµατι εὐλαθείας 
ἀπόλλνσιν. OO γὰρ µόνον τῷ εἰς πορνείαν ἀγαγεῖν, 
ἀλλὰ xai ἀπὸ τοῦ ἑναντίου δύναται διαφθεῖραι, τῆς 
ἀμέτρου λύπης τῆς ἐπὶ τῇ µετανοίᾳ. "Oxav οὖν μετὰ 
τῶν ἰδίων xal τοὺς ἡμετέρους λαμθάνῃ, ὅταν xal 
ἁμαρτάνειν χελεύων ἀπολλύῃ, χαὶ μετανοεῖν χελευόν- 
των ἡμῶν ἁρπάζῃ, πῶς οὐχὶ πλεονεξία τὸ πρᾶγμα:ς 


. Oo γὰρ ἀρχεῖ αὐτῷ δι) ἁμαρτίας χαταδάλλειν, ἀλλὰ 


xai διὰ µετανοίας, ἂν μὴ νήφωμεν, τοῦτο ποιεῖ. Ad 
καὶ πλεονεξίαν εἰχότως ἐχάλεσεν, ὅταν xal διὰ τῶν 
ἡμετέρων χρατῃ. Τὸ γὰρ δι ἁμαρτίας λαμθάνειν, 
ἴδιον αὐτοῦ ἐστι τὸ μέντοι διὰ µετανοίας, οὐχέτι' 
ἡμέτερονυ γὰρ, οὐκ ἐχείνου τὸ ὅπλον. "Όταν o$» καὶ 


£5 
ἐντεῦθεν δύνηται λαμθάνειν, σχόπησον πῶς fj ἧττα 
αἰσχρὰ, πῶς ὡς ἀτθενῶν xo ταλαιπώρων καταγε- 
λάσεται xal χαταδρα μεῖται, εἶ γε τοῖς ἡμετέροις 
ὅπλοις ἡμᾶς μέλλει χειροῦσθαι. Καὶ γὰρ σφόδρα xa- 
παγέλαστον xal τῆς ἑπχάτης αἰσχύνης, διὰ τῶν 
ἡμετέρων φαρµάχων τὰ τραύματα αὑτὸν χατασχευά- 
ζειν. Διὰ τοῦτο ἔλεγεν' OO γὰρ αὐτοῦ τὰ γοήµατα 
ἀγγοοῦμεν ' τὸ ποιχίλον, τὸ δολερὸν, τὸ χαχομήχα- 
vow, τὸ χαχοῦργον, τὸ: ἐπὶ προσχήµατι εὔὐλαθείας 
ἐπηρεαστιχὸν ἐμφαίνων α. Ταῦτ' οὖν καὶ ἡμεῖς ἓν- 
νοοῦντες, µηδέποτε μηδενὸς καταφρονῶμεν, μηδέ- 
ποτε ἁμαρτάνοντες ἀπογινώσχωμεν pn αὖ ῥᾳθν- 
μῶμεν πάλιν, ἀλλὰ συντρίθωµεν τὴν διάνοιαν πλημ- 
μελοῦντες, μὴ ἁπλῶς ῥήματα προθαλλώµεθα. Καὶ 
γὰρ οἶδα πολλοὺς ἐγὼ, oi λέγουσι μὲν πενθεῖν τὰ 
ἁμαρτήματα, οὐδὲν δὲ µέγα ἑργάξονται, ἀλλὰ νη- 
στεύουσι μὲν χαὶ τραχέα φοροῦσιν ἱμάτια, χρηµά- 
«oy δὲ μᾶλλον τῶν χαπηλευόντων ἐφίενται, καὶ ὀργῇ 
πλέον θηρίων ἁλίσχονται, xal χακηγυρίαις χαίρουσι 
μᾶλλον, ἣ ἐγχωμίοις ἕτεροι. Οὺκ ἔστι ταῦτα µετά- 
vota εἰχών ἐστι µετανοίας ταῦτα xal σχιὰ µόνον, 
οὐ μετάνοια. Διὸ καὶ ἐπὶ τούτων χαλὸν εἰπεῖν' Zxo- 
πεῖτε μὴ πλεονεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ σατανᾶ' οὗ γὰρ 
αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν. Τοὺς μὲν γὰρ δι) ἃμαρ- 
«ημάτων, τοὺς δὲ διὰ µετανοίας ἀπόλλυσι, τούτους 
δὲ ἑτέρῳ τρόπῳ πάλιν, τῷ μηδὲν ἀπὺ µετανοίας 
ἀφεῖναι χαρποῦσθαι. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπολέσαι ἐξ εὺ- 
θείας οὐχ εὗρεν, ἑτέραν Ύλθεν ὁδὸὺν τοὺς μὲν πόνους 
ἐπιτείνων, τοὺς O5 χαρποὺς ἀφαιρούμενος, xal πεί- 
θων ὡς τὸ πᾶν χατωρθωκότας, οὕτω τῶν ἄλλων 
ἀμελεῖν. "Iv' οὖν μὴ εἰκὴ χόπτωµεν ἑανυτοὺς, μικρὰ 
πρὸς τὰς τοιαύτας διαλεχθῶμεν γυναῖχας * γυναιχῶν 
γὰρ μάλιστα τουτὶ τὸ νόσηµα. Καλὸν μὲν xal τοῦτο 
ὃ πράττετε νῦν, νηστεία xol χαµευνία καὶ σποδός' 
ἀλλ ὅταν τὰ ἄλλα μὴ προσῇ, τούτων ὄφελος οὐδέν. 
"Ἔδειξς πῶς ἀφίησιν ἁμαρτίας ὁθεός' τί τοίνυν Excl- 
νην ἀφέντες τὴν ὁδὸν, ἑτέραν ἑαυτοῖς τέµνετε; 
"Ἠμαρτον οἱ Νινευῖταί ποτε, xal ἑποίησαν ταῦτα, 
ἃ xal ὑμεῖς ποιεῖτε νυν ἀλλ ἴδωμεν τί αὐτοὺς 
ὠφέληός [405]. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν κχαµνόντων 
πολλὰ μὲν ἐπάγουσιν οἱ ἰατροὶ, ὁ δὲ συνετὸς οὐ τοῦτο 
σχοπεῖ, ὅτι τὸ xal τὸ ἐποίησεν ὁ ἀῤῥωστῶν, ἀλλὰ τί 
αὐτὸν ὠφέλησεν' οὕτω xat ἐνταῦθα σχοπεῖν δεῖ. Τί 
οὖν ὠφέλησε τοὺς βαρθάρους ἑἐχείνους; Ἐπέθηχαν 
νηστείαν τοῖς τραύμασι, xal σφοδρὰν νηστείαν &n- 
έθηχαν, καὶ χαµευνίαν xal σάκχου περιθολὴν καὶ 
τέφραν καὶ ὀδυρμούς  ἐπέθηχαν xal μεταθολὴν 
βίου. 


5’. Ἴδωμεν οὖν τὶ τούτων ἐποίησεν αὐτοὺς ὑχιεῖς. 
Καὶ πόθεν εἰσόμεθα, φησίν; "Av πρὸς τὸν ἰατρὸν 
, Ἐλδωμεν, ἂν αὐτὸν ἐρωτήσωμεν' οὐ γὰρ ἀποχρύψεται 
ἡμᾶς, ἀλλὰ xaX σφόδρα ἐρεῖ. Μᾶλλον δὲ ἵνα μηδεὶς 
ἁγνυῇ, μηδὲ ἐρέσθαι δέηται, καὶ ἀνέγραψε τὸ φάρ- 
μακον τὸ ἀναστῆσαν αὐτούς. Τί οὖν τοῦτό ἐστιν; 


€ Legebatur ἐμφαινειν, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


426 
Elte, φποὶ», ὁ 850c ὅτι ἀπέστρεψεν ἕκαστος ἀπὸ 
τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ τῆς πογηρᾶς, xai µεῖεγόισεν 
ἐπὶ τῇ κακίᾳ, ᾗ ἐλάλησε ποιῆσαι αὐτοῖς. Οὐκ 
εἶπεν, ὅτι Εἴδε νηστεἰίαν καὶ σάχχον xat σποδόν. Καὶ 
ταντα οὐ νηστείαν ἀναιρῶν λέγω’ μὴ γένοιτο ἀλλὰ 
τὸ τῆς νηστείας χρεῖττον ποιεῖν παραινῶν, τὸ πάσης 
χαχίας ἀπέχεσθαι. Ἡμαρτε xal ὁ Δανῖδ' ἴδωμεν οὖν 
xai οὗτος πῶς µετενόησε. Τρεῖς ἡμέρας ἐχάθισεν 
ἐπὶ τέφρας. ᾽Αλλ ἐχεῖνος οὐχ ὑπὲρ τῖς ἁμαρτίας 
ἑποίει, ἁλλ᾽ ὑπὲρ τοῦ παιδίου, μεθύων ἔτι τῷ πάθει * 
τὴν δὲ ἁμαρτίαν ἑτέρως ἀπέσμηχε, ταπεινοφροσύνῃ, 
συντριθῇ καρδίας, κατανύξει φυχῆς, τῷ µηχέτι τοῖς 
αὐτοῖς περιπεσεῖν, τῷ μεμνῆσθαι διηνεκῶς αὐτῆς, τῷ 
φἑρειν εὐχαρίστως τὰ ἐπιόντα ἅπαντα, τῷ φείδεσθαι 
τῶν λυπούντων, τῷ μὴ ἀμύνεσθαι τοὺς ἐπιθουλεύον- 
τας, ἀλλὰ χαὶ τοὺς βουλομένους τοῦτο ποιεῖν, χω- 
λύειν. "Occ γοῦν αὐτὸν ὁ Σεμεεὶ µυρίοις ἔπλυνεν 
ὀνείδεσι, τοῦ στρατηγοῦ τοῦ παρόντος ἀγανακτοῦν- 
τος, ἔλεγεν, "Agec αὐτὸν καταρᾶσθαί µε, ὅτι Κύ- 
ριος ἐγετείΊατο αὐτῷ. Καρδίαν γὰρ συντετριμμέ- 
νην xal τεταπεινωµένην εἶχεν, ὃ μάλιστα αὐτοῦ 
τὰ ἁμαρτήματα ἀπέσμιχε' xal γὰρ τοῦτο ἑξομολόγη- 
σις, τοῦτο μετάνοια. "Av δὲ ντστεύοντες ἀλαζόνες 
ὤμεν, οὐ µόνον οὐδὲν ὠφελήθημεν, ἀλλὰ xal ἐ6λά- 
θηµεν. Ταπείνωσον τοίνυν τὴν καρδίαν χαὶ σὺ , ἵνα 
τὸν θεὸν ἐπισπάσῃ ' ᾿ΕΥγὺς γὰρ Κύριος τοῖς συν- 
τετριµµένοις τῇ καρδίᾳ. Οὐχ ὁρᾷς ἓν ταῖς οἰχίαις 
ταῖς λαμπραϊῖς τοὺς ἠτιμωμένους, πῶς οὐδὲ τῶν 
ἑλαττόνων οἰχετῶν ὑθδριζόντων αὑτοὺς οὐκ ἀντιλέ- 
ουσιν, ἀλλὰ φέρουσι διὰ τὴν ἀτιμίαν, ᾗ περιέδαλεν 
αὐτοὺς ἡ ἁμαρτία ; Οὕτω xal σὺ ποίει * κἂν λοιδορήσῃ 
σέ τις, μὴ ἀγριάνῃς, ἀλλὰ στέναξον, μὴ ἐπὶ τῇ ὕδρει, 
ἀλλ ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ τῇ σε εἰς ἀτιμίαν ἐμδαλούσῃ. 
Στέναξον ὅταν ἁμάρτῃς, μὴ ὅτι χολάζεσθαι µέλλεις᾽ 
τοῦτο γὰρ οὐδέν' ἀλλ᾽ ὅτι προσἐχρουσάς σου τῷ Δε- 
σπότῃ τῷ οὕτως ἡμέρῳ, τῷ οὕτω σε φιλοῦντι xal 
ἐχχρεμαμένῳ τῆς σωτηρίας τῆς σῆς, ὡς xal τὸν Υἱὸν 
ἐπιδοῦναι ὑπὲρ cou [464]. Διὰ ταῦτα στέναξον, xal 
τοῦτο ποίει διηνεχῶς * τοῦτο γὰρ ἐξομολόγησις. Mh 
νῦν μὲν φαιδρὸς, αὕριον δὲ σχυθρωπὸς, εἴτα φαιδρὸς, 
ἀλλὰ διαπαντὸς µένε Ev τῷ πενθεῖν xal συντρἰθειν 
σαντόν. Μαχάριοι γὰρ, φησὶν, οἱ πενγθοῦντες, τουτ- 
ἐστιν, οἱ διηνεχῶς τοῦτο ποιοῦντες. Mévs τοῦτο 
ποιῶν διηνεχῶς, xat σαυτῷ προσέχων, χαὶ συντρίδων 
σου τὴν χαρδίαν, ὡς ἄν τις γνήσιον υἱὸν ἀποδαλὼν 
πενθοίη. Διαῤῥήξατε, ornat, τὰς καρδίας ὑμῶν, xal 
μὴ τὰ ἱμάτιι ὑμῶν . Τὸ δὲ διεῤῥωγὸς οὐχ ἂν ἑπαρ- 
θείη” τὸ συντετριμμένον οὐκ ἂν ἑἐξανασταίη. Διά 
τοῦτο ὁ μὲν λέγει, Διαῤῥήξατε, ὁ 05 λέχει, Καρδίαν 
συντετριµµένηὴ» καὶ cezazsuopéynv ὁ θεὺς οὖκ 
ἑξουδενώσει. Kv σοφὸς fio, xàv πλούσιος, xàv 
δυνάστης, διάῤῥηξον τὴν καρδίαν, μὴ àgfj; αὐτὴν 
μέγα φρονεῖν μηδὲ φυσᾶσθαι. Τὸ γὰρ διεῤῥωγὸς οὐ 
φυσᾶται, xày ᾗ τι τὸ ἑπαῖρον, οὐ δύνατα: στέγχειν τὸ 
φύσημα τῷ διεῤῥηιχθαι, Οὕτω xal σὺ ταπεινοφρόνη- 
σον ' ἐννόγσον ὅτι τελώνης ἀπὸ ῥήματος ἑνὸς ἐδι- 
καιώθη' χαἰτοι γε οὐδὲ ταπεινοφροσύνη ἐχεῖνο ἦν, 
ἀλλ ὁμολογία ἀλιθής. Ei δὲ τοῦτο τοσαύτην ἔχει 
ἰσχὺν, πόσῳ μᾶλλον ταπεινοφροσύνη; "Ags; ἁμαρτή- 


438 
est, lioc est, alienz rei usurpatio? Non enim satis 
habet per peccatum nos dejicere, sed per poeniten- 
tjam quoque, nisi vigilemus, idem efficit. Atque ideo 
πλεονεξίαν merito appellavit, cum per ca etiam quz 
nostra sunt, victoriam adipiscilur. Etenim per pec- 
catum capere proprium ipsius est , at per poeniten- 
tiam, non item : nostrum enim, non autem illius est 
lioc armorum genus. Quamobrem cum hinc quoque 
capere potest, animadverte quam turpis sit hzc cla- 
des, quantumque ille ut imbelles et miseros irrisurus 
stque exagitaturus est, siquidem nos nostrismet ar- 
mis subegerit. Perquam enim ridiculum ac summe 
pudendum illud est, quod per medicamenta nostra 
ipse vulnera efficiat. Ideo Paulus dicebat, Non enim 
ipsius cogitaliones ignoramus ; hoc est , quam multi- 
plex, quam vafer , quam vetcrator ac versutus sil, 
quam denique sub pietatis obtentu infestum nobis 
hostem przbeat. Hzc igitur nos quoque cogitantes 
neminem uniquam contemnamus , nec peccantes de- 
speremus, nec rursum socordia langueamus ; verum, 
cum peccatum admisimus, animum conteramus, nec 
verba dumtaxat proferamus. Siquidem complures 
novi qui se quidem peccata sua dellere aiunt, at inte- 
rim nil magni operantur ; verum jcjunant illi quidem 
ac vestes asperas gestant , c:»terum majori pecunia- 
rum cupiditate flagrant , quam caupones ; ira magis 
corripiuntur, quam ferz ; atque obtrectatione magis, 
quam alii laudationibus delectantur. Poenitentia ista 
non sunt : poeuitenti:? larva atque umbra ista sunt, 
non penitentia. Ob idque ad ejusmodi homines illud 
usurpare licet, Videte ne cireum veniamur a satana ; 
non enim ejus cogitationes ignoramus. Alios quippe 
per peccata , alios per penitentiam , alios alio modo 
perdit ; dum vidclicet eos nullum ex poenitentia fru- 
etum percipere sinit, Nam cum quibusdam recta via 
perniciem afferre nequit , alteram viam init, sicque 
se comparat , ut labores quidem augeat , fructus au- 
tem adimat , ipsisque lioc persuadeat, ut tamquam 
omni ex parte officio perfuncti, reliqua negligant. 
Quocirca ne iucassum nosipsos vexemus, brevein ad 
hujusmodi mulieres orationem habeamus : mulierum 
enim potissimum hic morbus est. Prxeclarum quidem 
hoc quoque est , quod nuuc facitis , hoc est jejunare 
εἰ humi cubare ac cinerem adhibere ; sed nisi alia 
insuper accesserint , nulla hinc utilitas consequetur. 
Ostendit Deus quo pacto peccata remittat : quid igi- 
tur relicta liac via alteram vobis sternitis ? Peccorunt 
quondam Ninivit:e , eaque fecerunt quie vos quoque 
nunc facitis ; sed videamus quidnam ipsis utilitatem 


attulerit. Quemadmodum enim medici aegrotis multa 


quidem remedia adhibent ; sed qui sagaci ingenio est, 
non hoc perpendit, quod hoc atque illo medicamento 


usus sit is qui adversa valetudine laborat, sed quam 
ulilitatem hinc sit consequutus : eodem modo bhic- 


eliam res expendenda est. Quidnam igitur barbaris 
illis utilitati fuit? Vulneribus suis jejunium adhibue- 
runt, humi cubationem , saccum , cinerem , fletum : 
adjunxerunt etiam vite mutationem, 


6. Videamus igitur quidnam horum sanitatem ipsis ' 


IN EPIST. If. AD COR. HOMIL. IY. 


420 
attulerit. Unde autem boc sciemus , inquies? Si ad 
medicum accedamus, atque ipsum ijnterrogemus : 
neque enim id nos celabit, sed etiam libenter dicet. 
Imo potius ne quis ignoret, aut sciscitari necesse 
habeat, pharmacum quoque, quod eos erexit, literis 
mandavit. Quodnam igitur istud est? Vidit , inquit, 
Deus quod conversus est unusquisque a via sua prava : 
et poenituit eum malorum qu& loquutus. fuerat ut face- 
ret eis ( Jong 5. 10 ). Non dixit, Vidit jejunium et 
cilicium ac cinerem. Nec tamen hzc eo dico , ut je- 
junium tollam ; avertat hoc Deus ; sed ut vos ad id , 
quod jejunio praestantius est , faciendum horter , hoc 
est, ul ab omni vitio abstineatis. Peccavit etiam 
David : videamus igitur quo pacto hic quoque posni- 
tentiam egerit. Tres totos dies in cinere sedit (2. Reg. 
42). At ille quidem hoc non ob peccatum fecit , sed 
filii causa , calamitate nimirum adhuc temulentus : 
peccatum autem alio modo abstersit , nempe per hu- 
militatem, per cordis contritionem, per animx com- 
punctionem , dum etiam illud cavet, ne in eadem 
relabatur, dum peccati numquam memoriam abjicit , 
dum irruentes omnes acerbitates grato animo fert , 
dum iis a quibus molestia afficitur parcit , dum eos 
qui ipsi insidias parant non ulciscitur, imo eos qui 
id facere cupiunt prohibet. Nam cum Semei eum in- 
numeris probris obrueret, ac militarium copiarum 
przfectus , qui tum aderat , id indigno animo ferret , - 
dicebat Sine illum mihi maledicere : Deus enim Λος el 
precepit (1d. 16. 10). Cor quippe contritum et 
humiliatum (Psal. 50. 19) habebat, quod ipsius pec- 
cata maxime abstergebat : nam hoc confessio , hee 
peenitentia est. Quod si jejunantes arrogantia labore- 
mus, non modo nullum hinc emolumentum, sed etiam 
detrimentum capiemus. Quamobrem tu quoque cor 
tuum demitte , ut Deum allicias : Prope enim est Ais.- 
qui tribulato sunt corde ( Psal. 55. 49 ). Annon vides 
quomodo in splendidis zedibus ii, qui dedecore affecti 
sunt , cum etiam ab infimis quibusque servis contu- 
meliam accipiunt, non tamen colluctentur , sed ob 
infamiam eam , quam peccatum ipsis inussit , zequo* 
animo id ferant? Idem quoque tu facias : si quis te 
conviciis insectetur, ne exaspereris , sed ingemiscas, 
non ob illatam tibi contumcliam , sed ob pecca;um, 
quod te in ignominiam conjecit. Cum peccaveris in- 
gemisce, non quod ponas dolurus sis, nihil enim 
hoc est; sed quod Dominum tuum offenderis , tam. 
benignum , tam te amantem , tam denlque saloti taze 
appensum , ut Filium quoque suum tua causa tradi - 
derit. Ingemisce ideo, neque umquam id facere inter- 
mitte : etenim hoc demum est confessio. Non nunc 
letum, cras autem mosstum. ac rursum letum te. 
praebe; verum perpetuo in luctu ae tui contritione 
manc. JJeati enim , inquit , qui (ugent ( Matth. 5. 5) ο 
hoc est , qui assidue hoc faciunt. Hoc semper facias , 
tibique attendas, ac pectus tuum conteras, non secus - 
ac si quis amisso filio unice caro in luctu versetur. 
Scindite etenim, inquit, corda vestra, el non vestimenta 
vestra (Joel. 2. 15). Quod fractum est, haudquaquam 
se in altum extulerit : quod contrarium est, non^ 


A 
exsurrexerit. Ob eamque causam alter ait, Scindite , 
alter autem , Cor contritum et humiliatum Deus. non 
despiciet ( Psal. 50. 19 ). Etsi sopiens es , etsi dives, 
etsi prinecps , pectus tamen scinde , nec ipsum alte 
de se sentire atque inflari sine. Nam quod scissum 
e8$, nop inflatur : etiamsi aliquid sit a quo extollatur, 
tamen quia scissum est, inflationem ferre nequit. Sic 
ttj quoque modesti» atque animi summissioni stude : 
Mhud tibi in mentem veniat, publicanum ob unum 
vesbum justificatum fuisse (Lue. 18) ; quamquam ne 
modestia quidem erat illa , sed vera confessio. Quod 
οἱ hoc tantam vim habet, quanto,quaxso,majorem ha- 
litura est humilitas ? lis, qui in te deliquerint, poc- 
cata remitte : nam linc quoque peccata remittuntur. 
Ac de priori quidem ait, Vidi quod ambulaverit tristis, 
e sanavi vias ejus ( Isai. 57. 18); et in Achab istud 
Dei iram sustulit (3. Reg. 21) : de posteriore autem , 
Bimittite , et dimittetur vobis ( Luc. 6. 51). Est etiam 
alia via, hoc pharmacum nobis ferens, scelerum con- 
qemnatio : Die enim tu prior iniquitates tuas , inquit , 
st justificeris (1sai. A5. 26). lllud item peccata delet , 
si calamitate affectus gratias agas; οἱ qux» omnibus 
antecellit, eleemosyn:x. Numera igitur remedia, qui- 
bus vulnera tua sanantur : atque omnia continenter 
impone, hunilitatem nempe, confessionem, injuriarum 
eblivionem , grati:srum actionem in rebus adversis , 





8. JOANNIS CURYSOSTOMIÜ ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


£28 


misericordiam in juvandis tam pecunia quam studio 
atque officio proximis, firmas denique ac continuas 
preces. Sic vidua illa immanis illius et crudelis judicis 
animum mitigavit ( Luc. 18). Quod si illa iniquum , 
quanto magis tu mansuetum ac facilem ? Est et alia 
prater eas, quas commemoravinus , via , neinpe iis! 
qui injuria afficiuntur , przxssidio esse : Judicate enin 

pupillo, inquit, et viduam justi ficate : et venite et dispw- 
(emus : et si fuerint peccata vestra sicut coccinum , quasi 
nivem ea dealbabo ( Isai. 1. 16. 47 ). Quanam porro 

excusatione digni erimus , si cuin tot vias babeamus 

nos iu c:lum subvehentes , cum tot pharmaca quae 

vulneribus medeantur , etiam post baptismum in iis- 

dem vite studiis perseveremus ? Ne, quxe80, perseve- 

remus , verum; ji quidem , qui nondum lapsi sunt , in 

sua puichritudine perstent , imo cam magis ac magis 

excolant ( nam etiamsi przmclara hzc officia peccata 

nulla reperiant , cumulatiorem certe pulclritadinem 

reddunt) : nos vero, qui peccata multa perpetraviinus, 

ad correctionem ea qux diximus adhibeamus : ut ad 

Christi tribunal cum magna fiducia adstemus ; cujus 

utinam nos omnes parlicipes sinus, per gratiam et 

benignitatem Domini nostri Jesu Christi , cum quo 
Patri et Spiritui sancto gloria , imperium , tionor , 

nunc et semper, et in sxcula szculorum. Amen. 





HOMILIA V. 


Cap. 9. v. 19. Cum autem venissem Troadem propter 
. evangelium Christi , et ostium. mihi apertum esset. in 
. Domino , 43. non habui requiem spiritui meo , eo 

quod. non invenerim Titum fratrem meum, 

, 4. Hc quidem verba indigna Paulo esse videntur, 
nempe quod ob fratris absentiam tantam salutis affe- 
rend:e occasionem abjecerit. Ac praterea videntur 
Μία non satis cum prioribus cohxrere. Quid igitur ? 
vultis ut prius ostendam, eum nihil seipso indignum 
dixisse ? aut Ίο ad seriem quadrare? Meo quidem 
iudicio satius fuerit, posterius priore loco demons- 
trare ; sic enim alterum quoque facilius ac dilucidius 
fuerit. Quomodo igitur hxc cum superioribus cohze- 
rent ? Illa ipsa in memoriam redigamus , atque ita 
istud intelligemus. Quzuam igitur illa erant? Quz 
initio dicebat , Nolo vos ignorare de tribulatione qua 
facta est nobis in Asia , quoniam supra modum gravati 
sumus supra viriutem. Postea aulem ubi ostendit 
«quomodo liberatus sit, eaque qux» in medio sunt 
interjecit, necessario rursus docet se alio quoque 
modo afflictum fuisse. Qui tandem istud? Quod Titum 
Ron invenerit. Eteuim istud quidem grave est, atque 
ad consternandum animum magnam vim habeus , 
nempe tentationes subire : at cum deest qui conso- 
letur sarcinamque una sufferre queat, tum major est 
tempestas. Titus porro ipse est, quem infra ab illis 
ad se venisse refert , et de quo multas ac przclaras 
laudes recenset, quemque a se missum eese dicebat. 
Ut ostendat ergo se ipsorum causa lianc quoque affli- 
«tionem subiissg , bis verbis usus cst. Quod itaque 


hec verba pulchre cum superioribus cohzreant , 
hine perspicue patet ; quod autem Paulo non indigna 
sint , id quoque planum facere conabor. Neque enim 
hoc dicit , quod Titi absentia eorum, qui ad fidem 
accessuri erant, saluti moram attulerit, nec quod 
propterea eos qui fidem susceperant contempserit , 
sed quod requiem non habuerit, hoc est , ob fratris 
absentiam in afflictione ac dolore versatus sit ; hinc 
nimiruin ostendens quanti momenti sit fratris ab- 
sentia ; atque ideo illinc excesserit. Quid autem hac 
verba sibi volunt, Cum venissem Troadem propter 
evangelium? Non , inquit, temere eo profectus sum, 
sed ut prxxdicarem. Et tamen licet ea de causa eo 
me contulissem , ac maximüm opus reperissem ; 
Ostium enim mihi apertum esset in. Domino ; Non 
habui requiem, inquit : tametsi non propterea opus im- 
peditum fuerit. Cur ergo dicit, 43. Valefaciens eis , 
abii? Hoc est, pre animi angustia ac dolore non 
diuturno tempore illic moratus sum. Ac fortasse 
etiam illius absentia negotio impedimentum afferebat. 
Hoc porro non parv: quoque consolationi ipsis erat. 
Nam si, cum fores illic apertze essent, atque ob eain 
causam venisset, quoniam fratrem non invenit, con- 
festim abscessit, multo :equius est, inquit, vos negotio- 
rum angustiis ac necessitatibus ignoscere, qu: nos 
quaquaversum agunt ac circeumagunt, nec ad eos quos 
volumus arbitratu nostro proficisci, ac diutius apud eos 
morari sinunt. Unde etiam, ut supra spiritui, ita hic 
quoque Deo peregrinationes suas adscribens, hsc 
subjungit : 14. Deo autem gralias, qui semper triumphat 


£21 
κατα τοῖς πεπλημμεληκόσιν εἰς cé: xat γὰρ καὶ τοῦτο 
ἁμαρτίας ἀφίησι. Καὶ περὶ μὲν τοῦ προτέρου qnoi, 
Εἶδον ὅτι ἑχορεύθη στυγγὸς, καὶ ἰασάμη» τὰς 
ὁδοὺς αὑτοῦ' καὶ ἐπὶ τοῦ ᾿Αχαὰθ δὲ τούτο τὴν ὁρ- 
γἣν ἔλυσε τοῦ θεοῦ” περὶ δὲ τοῦ δευτέρου, "Αφετε, 
καὶ ἀφεθήσεται ὑμῖν. Ἔστι xal πάλιν ἄλλη ὁδὺς 
τοῦτο φέρουσα τὸ φάρµαχον ἡμῖν, fj κατάγνωσις τῶν 
πεπλημμελημµένων᾽ Λέγε γὰρ σὺ τὰς ἀνομίας σου 
πρῶτος, tra διχαιωθῇς. Καὶ «b. χαχῶς πάσχοντα 
εὐχαριστεῖν λύει τὰ ἁμαρτήματα, xaX ἡ πααῶν µεί- 
ζων ἑλεημοσύνη. ᾽Αρίθμει τοίννν τὰ φάρμαχα «d 
ἰώμενά σου τὰ τραύματα, xaX πάντα ἐπιτίθει συνεχῶς, 
ταπεινοφροσύνην, ἑξομολόγησιν, τὸ μὴ μνησιχακεῖν, 
τὸ πάσχοντα καχῶς εὐχαριστεῖν, τὸ ἐλεεῖν διἁ χρη- 
Ἱάτων, διὰ πραγμάτων, τὸ εὔχεσθαι χαρτερικῶς. 
Οὕτως fj χήρα τὸν ὠμὸν καὶ ἁπηνῆ ἐξιλεώσατο Ótxa- 
στήν, El δὲ ἐχείνη τὸν ἄδιχον, πολλῷ μᾶλλον σὺ τὸν 
Ίμερον. Ἔστι xai ἑτέρα μετὰ τούτων ὁδὸς, τὸ προ- 
ἵστασθαι τῶν ἁδικονμένων, Κρίνατε γὰρ, φησὶν, 





EA0í δὲ εἰς τὴν Τρωάδα εἰς τὸ εὐαγ]}έ.ιον τοῦ 
Χριστοῦ, καὶ θύρας uoc ἀνεῳφγμένης ἐν Κυρίῳ, 
οὐκ ἔσχηκα dyecir τῷ απγεύματί µου, τῷ μὴ 
εὑρεῖν µε Τίτον τὸν dósAgóv µου. 

α’. Ταῦτα δοχεῖ μὲν ἀνάδια εἶναι Παύλου τὰ ῥήματα, 
εἰ δι’ ἀπουσίαν ἁδελφοῦ τοσαύτην προῄχατο σωτη: 
ρίαν * δοκεῖ δὲ καὶ τῆς ἀχολουθίας ἀπηρτῆσθαι. Τί 
οὖν; βούλεσθε πρότερον ἀποδείξωμεν , ὅτι τῆς ἆχο- 
λουθίας ἤρτηται, f| ὅτι οὐδὲν ἀνάδιον εἴρηκεν ἑαυτοῦ; 
Ἐμοὶ δοχεὶ τὸ δεύτερον οὕτω γὰρ x&xelvo ἡμῖν εὖ- 
κολώτερον ἔσται xal σαφέστερον. Πῶς οὖν Πρτηται 
τῶν προτέρων ταῦτα; ᾿Αναμνησθῶμεν αὐτῶν ἑχεί- 
νων, xaX οὕτως εἰσόμεθα τοῦτο. Τίνα οὖν ἣν τὰ πρό- 
τερα: "Amep ἔλεχεν ἀρχόμενος * Ob 0&Ao ὑμᾶς 
dyvosir ὑπὲρ τῆς θ.1ψεως, φησὶ, τῆς γενγοµέ- 
νης ἡμῖν éx τῇ Ἀσίᾳ, ὅτι καθ) ὑπερδολὴν ἐδα- 
ρήδηµεν ὑπὲρ δύναμιν ' xaX δείξας πῶς ἁπηλλά- 
Tn: καὶ τὰ ἓν µέσῳ παρενθεὶς, ἀναγχαίως διδάσχει 
πάλιν ὅτι xal ἑτέρως ἐθλίδη. Πῶς xai τίνι τρόπῳ; 
Τῷ μὴ εὑρεῖν Τίτον. Δεινὸν μὲν γὰρ καὶ ἰχανὸν κα- 
ταθαλεῖν ψυχὴν, χαὶ τὸ πειρασμοὺς ὑπομένειν ' ὅταν 
0b χαὶ ὁ παραμυθούμενος μὴ ᾗ, xaX δυνάµενος τὸ 
φορτίον συνδιενεγχεῖν, μείζων γίνεται ὁ χειμών. 
Tito; δὲ αὐτός ἐστιν, ὃν φησι προϊὼν παρ) αὐτῶν 
ἀφίχθαι πρὸς αὐτὸν, χαὶ περὶ οὗ πολλὰ xat μεγάλα 
διεξέρχεται ἐγχώμια, xal ὃν ἔφησεν ἀπεσταλχέναι. 
Δεῖξαι τοίνυν βουλόμενος ὅτι xal ταύτῃ 6v αὐτοὺς 
ἐθλίδη, ταῦτα εἴρηχεν. Ότι μὲν οὖν ἤρτηται τῶν 
προτέρων τὰ εἰρημένα, δῆλον ἐκ τούτων * ὅτι δὲ οὐδὲ 
ἀνάξια Παύλου, καὶ τοῦτο δεῖξαι πειράσοµαι. Οὐ 
Υὰρ λέχει, ὅτι ἐνεπόδισε τῇ σωτηρίφ τῶν προσιέναι 
µελλόντων dj ἀπουσία Τίτου, οὐδ' ὅτι παρεῖδε τοὺς 


πιστεύσαντας διὰ τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι οὐκ ἔσχηχεν ἄνεσιν, 


IN EPIST. 1i AD COR. ΠΟΜΙ.. V. 


1.9 


ὀρφανῷ, καὶ δικαιώσατε χήραν. καὶ δεῦτε, καὶ 
δια.εχθῶμεν, καὶ ἐὰν ὦσι αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς 
φοιγικοῦ», ὡς xióra Acvxaro. Ποίας οὖν ἂν εἴη- 
μεν ἀπολογίας ἄξιοι, εἰ τοσαύτας ἔχοντες ὁδοὺς εἰς 
τὸν οὑρανὸν ἀναγούσας, xal τοιαῦτα φάρμακα ἰώμε- 
να τὰ τραύματα, καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν τοῖς αὑτοῖς 
ἐπιμένομεν; Mi τοίνυν ἐπιμένωμεν, ἀλλ) οἱ μὲν µη- 
δέπω πεσόντες, ἓν τῷ οἰχείῳ µενέτωσαν κχἀλλει, 
μᾶλλον δὲ ἐπιπλέον ἀσχείτωσαν τοῦτο κἂν γὰρ μὴ 
εὕρῃ ἁμαρτήματα, ταυτὶ τὰ χατορθώµατα πλείονα 
ποιεῖ τὴν εὐμορφίαν ' ἡμεϊῖ, δὲ οἱ πολλὰ πεπληµμµε- 
ληχότες, εἰς τὴν τῶν ἁμαρτημάτων διόρθωσιν χρη» 
σώμεθα τοῖς εἰρημένοις [465], ἵνα τῷ βήµατι τοῦ 
Χριστοῦ μετὰ παῤῥησίας παραστῶμεν πολλῆς * ἃς 
Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal quay 
θρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ €i 
Πατρὶ &pa τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, «tp, 
νῦν xal ἀεὶ, xai εἰς τοὺς. αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Ἀμίν., 


ΟΜΙΛΙΑ E'. 


τουτέστιν ἑθλίδη, ὠδυνήθη διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ 
ἀδελφοῦ , δειχνὺς ὅσον ἐστὶν ἀδελφοῦ ἀπουσία : καὶ 
διὰ τοῦτο ἀπῆλθεν ἐχεῖθεν. Τί δέ ἐστιν, ᾿Ε1θὼν δὲ 
εἰς τὴν Τρωάδα εἰς τὸ εὐαγγέιου ; Ούχ ἁπλῶς, 
φησὶν, ἑπεδήμησα, ἀλλ᾽ ὥστε κηρῦξαι. "AX ὅμως καὶ 
διὰ τούτο ἐλθὼν, xal εὑρὼν ἔργον µέγιστον θύρας 
T&p μοι ἀνεφγμένης ἐν Kuplo, οὐκ ἔσχηχκα ἄγεσιν, 
φησίν " οὗ μὴν διὰ τοῦτο ἑνεπόδισε τὸ ἔργον. Πῶς 
οὖν [466] φησιν, ὅτι Αποταξάμενος αὐτοῖς ἐξῆ1θον; 
Τουτέστιν, οὐ διέτριψα πλείονα χρόνον, στενοχω- 
ρούμενος, ὀδυνώμενος. "Ίσως δὲ xol ἑνεποδίζετο τὸ 
ἔργον, ἐχείνου ἀπόντος. Τοῦτο δὲ οὐ μικρὰ xai τού- 
τοις παραμυθία. Ei yàp ἐχεῖ θύρας ἀνεῳγμένης, 
xai εἰς τοῦτο ἐλθὼν, ἐπειδὴ τὸν ἁδελφὺν οὐχ εὗρεν, 
ἀπεπήδησε ταχέως, πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, qnot, συγ- 
Ὑινώσχειν  yph ταῖς τῶν πραγμάτων ἀνάγχαις 
ἀγούσαις xal περιαγούσαις ἡμᾶς πανταχοῦ, xat οὐκ 
ἑώσαις, ὡς βουλόμεθα , οὔτε ἀποδημεῖν οὔτε ἐνδια- 
τρίδειν οἷς ἂν ἐθέλωμεν ἐπιπλέον. Διὸ xat ἐπάχει 
πάλιν , ὥσπερ ἄνω τῷ Πνεύματι, οὕτω καὶ ἐνταῦθα 
τῷ θεῷ τὰς ἀποδημίας ἀνατιθεὶς, xal λέγων. Τῷ 
δὲ Θεῷ χάρις τῷ πάντοτε ἡμᾶς θριαμδεύονει v 
τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὑτοῦ. 
φαγεροῦντι δι’ ἡμῶν ἐν παγτὶ cóxo. "Iva γὰρ uà 
δότῃ ὡς θρηνῶν ταῦτα ἀποδύρεσθαι, χάριν ἀναπέμ- 
πει τῷ θεῷ. Ὅ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστι’ πανταχοῦ θλίψις, 
πανταχοῦ στενοχωρία * ἦλθον εἰς τὴν ᾿Ασίαν, t6apt- 
θην ὑπὲρ δύναμιν * ᾖλθον εἰς τὴν Τρωάδα, οὐχ εὗρον 
τὸν ἁδελφόν οὐκ ἦλθον πρὺς ὑμᾶς ' οὐ pixpáv uot 
xal τοῦτο ἀθυμίαν ἑνεποίησεν , ἀλλὰ καὶ σφόδρα 
μεγάλην, καὶ τῷ πολλοὺς ἡμαρτηχέναι παρ ὑμῖν, 
xai τῷ διὰ τοῦτο ὑμᾶς μὴ ὁρᾷν ' Φειδόμεγος Υὰρ 
ὑιῶν, οὐχέτι ᾖ.ῖθον elc Κόρινῦον, φησίν. "Iv' οὖν 


A 
exsurrexerit. Ob eamque causam alter ait, Scindite, 
alter autem , Cor contritum et humiliatum Deus. non 
despiciet ( sal. 50. 19 ). Etsi sapiens es, etsi dives, 
etsi prinecps , pectus lamen scinde , nec ipsum alte 
de se sentire atque inflari sine. Nam quod scissum 
698, pop inülatur : etiamsi aliquid sit a quo extollatur, 
tagen quia scissum est, iaflationem ferre nequit. Sic 
tu quoque modestix atque animi summissioni stude : 
illud tibi in mentem veniat, publicanum ob unum 
vosbum justificatum fuisse (Lus. 18) ; quamquam ne 
modestia quidem erat illa , sed vera confessio. Quod 
si hoc tantam vim habet, quanto,quxeso, majorem ha- 
litura est humilitas? Iis, qui in te deliquerint , pec- 
cata remitte : nam hinc quoque peccala remittuntur. 
Ac de priori quidem ait, Vidi quod ambulaverit tristis, 
e sanavi vias ejus ( 1sai. 57. 18); et in Achab istud 
Dei iram sustulit (3. Reg. 21) : de posteriore autem , 
DBimittite , et dimittetur vobis ( Luc. 6. 5T). Est etiam 
alia via, hoc pharmacum nobis ferens, scelerum con- 
demnatio : Die enim tu prior iniquitates tuas , inquit, 

ut justificeris (Isai. A3. 26). lllud item peccata delet , 
si calamitate affectus gratias agas; el quz omnibus 
sutccellit , eleemosyna. Numera igitur remedia, qui- 
bus vuluera tua sanantur : atque omnia continenter 
impone, hunilitatem nempe, confessionem, injuriarum 
eblivionem , gratiarum actionem in rebus adversis , 


pM UP USA t CMM £""—-Z)IDEENRSEEIE m d 


8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


£28 
misericordiam in juvandis tam pecunia quam studio 
atque officio proximis , firmas deni:jue ac continuas 
preces. Sic vidua illa immanis illius et crudelis judicis 
animum mitigavit ( Luc. 18 ). Quod si illa iniquum , 
quanto magis tu mansuetum ac facilem ? Est et alia 
praeter eas, quas commemoravinuis , via, nempe iis' 
qui injuria afficiuntur , przssidio esse : Judicate eniin 

pupillo, inquit, et viduam justificate » et venite εἰ dispu- 
temus : εἰ si fuerint peccata vesira sicul coccinum , quasi 
mivem ea dealbabo ( Isai. 4. 16. 47). Quanam porro 

excusatione digni erimus , si cuin tot vias babeamus 

nos in cxlum subvehentes , cum tot pharmaca quae 

vulneribus medeantur , etiam post baptismum in iis- 

dem vite studiis perseveremus? Ne, qux80, pcrseve- 

remus , verum ii quidem , qui nondum lapsi sunt , in 

sua puichritudine perstent, imo cam magis ac magis 

excolant ( nam etiamsi przclara hoc officia peccata 

nulla reperiant , cumulatiorem certe pulchritadinem 

reddunt) : nos vero, qui peccata multa perpelraviimnus, 

ad correctionem ea quz diximus adhibeamus : ut ad 

Christi tribunal cum magna fiducia adstemus ; cujus 

utinam nos omnes participes simus, per gratiam et 

benignitatem Domini nostri Jesu Christi , cum quo 
Patri et Spiritui sancto gloria , imperium , bonor , 

nunc et semper, et in secula saeculorum. Amen. 





HOMILIA V. 


έωρ. 9. v. 19. Cum autem venissem Troadem propter 
evangelium Christi , et ostium. mihi apertum esset. in 

Domino , 15. non habui requiem spiritui meo , eo 

quod. non invenerim Titum fratrem meum, 

4. Hzc quidem verba indigna Paulo esse videntur, 
nempe quod ob fratris absentiam tantam salutis affe- 
rendz occasionem abjecerit. Ac preterea videntur 
ista non satis cum prioribus coh:zrere. Quid igitur ? 
vultis ut prius ostendam, eum nihil seipso indignum 
dixisse ? aut hzec ad seriem quadrare? Meo quidem 
judicio satius fuerit , posterius priore loco demons- 
trare : sic enim alterum quoque facilius ac dilucidius 
fuerit. Quomodo igitur bxc cum superioribua cohz- 
rent ? Hla ipsa in memoriam redigamus , atque ila 
istud intelligemus. Quxnam igitur illa erant? Qui 
initio dicebat , Nolo vos ignorare de tribulatione quc 
facia est nobis in Asia , quoniam supra modum gravati 
sumus supra viriutem. Postea autem ubi ostendit 
quomodo liberatus sit, eaque qux» in medio sunt 
interjecit, necessario rursus docet se alio quoque 
modo afflictum fuisse. Qui tandem istud? Quod Titum 
non invenerit. Etenim istud quidem grave est, atque 
ad consternandum animum magnam vim habens, 
nempe tentationes subire : at cum deest qui conso- 
letur sarcinamque una sufferre queat, tum major est 
tempestas. Titus porro ipse est, quem infra ab illis 
ad se venisse refert , et de quo multas ac przclaras 
laudes recenset, quemque a se missum esse diccbat. 
Ut ostendat ergo se ipsorum eausa hanc quoque affli- 
etionem subiissg , his verbis usus cst. Quod itaque 


bec verba pulchre cum superioribus cohzxreant , 
hinc perspicue patet ; quod autem Paulo non indigna 
sint , id quoque planum facere conabor. Neque enim 
hoc dicit , quod Titi absentia eorum, qui ad fidem 
accessuri erant, saluti moram attulerit, nec quod 
propterea eos qui fidem susceperant contempserit , 
sed quod requiem non habuerit, hoc est , ob fratris 
absentiam in afflictione ac dolore versatus sit ; hinc 
nimirum ostendens quanti momenti sit fratris ab- 
sentia ; atque ideo illinc excesserit. Quid autem hzc 
verba sibi volunt, Cum venissem Troadem propter 
evangelium ? Non , inquit, temere eo profectus sum, 
sed ut przxxdicarem. Et tamen licet ea de causa eo 
me contulissem , ac maximüm opus reperissem ; 
Ostium. enim mihi apertum esset in. Domino ; Non 
habui requiem, inquit: tametsi non propterea opus im- 
peditum fuerit. Cur ergo dicit , 15. Valefaciens eis , 
abii ? Hoc est, pre animi angustia ac dolore non 
diuturno tempore illic moratus sum. Ac fortasse 
etiam illius absentia negotio impedimentum afferebat. 
Hoc porro non parv: quoque consolationi ipsis erat. 
Nam si, cum fores illic apertze essent, atque ob eain 
causam venisset , quoniam fratrem non invenit, con- 
festim ab&cessit, mullo x:equius est, inquit, vos negotio- 
rum angustiis ac necessitatibus ignoscere, qui nos 
quaquaversum agunt ac circumagunt, nec ad eos quos 
volumus arbitratu nostro proficisci, ac diutius apud eos 
morari sinunt. Unde etiam, ut supra spiritui, ita hic 
quoque Deo peregrinationes suas adscribens, hac 
subjungit : 14. Deo autem gratias, qui semper triumphat 


421 
[iata τοῖς πεπλημμεληχόσιν εἰς σέ’ xat γὰρ χαὶ τοῦτο 
ἁμαρτίας ἀφίησι. Καὶ περὶ μὲν τοῦ προτέρου φησὶν, 
Εἶδον ὅτι ἑπορεύθη σευγγὺς, καὶ ἰΙασάμην τὰς 
ὁδοὺς αὐτοῦ' καὶ ἐπὶ τοῦ 'AyaX6 δὲ τούτο τὴν ὁρ- 
ΥΏν ἔλυσε τοῦ θεοῦ' περὶ δὲ τοῦ δευτέρου, "Αφετε, 
xal ἀφεθήσεται ὑμῖν. Ἔστι xol πάλιν ἄλλη ὁδὺς 
τοῦτο φέρουσα τὸ φάρµαχον ἡμῖν, ἡ χατάγνωσις τῶν 
πεπλημμµελημένων᾽ Λέγε γὰρ σὺ τὰς ἀγομίας σου 
πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Καὶ τὸ χαχῶς πάσχοντα 
εὐχαριστεῖν λύει τὰ ἁμαρτήματα, xal ἡ πασῶν µεί- 
ζων ἑἐλεημοσύνη. ᾽Αρίθμει τοίνυν τὰ φάρµαχα «à 
ἰώμενά σου τὰ τραύματα, xal πάντα ἐπιτίθει συνεχῶς, 
ταπεινοφροσύνην, ἐξομολόγησιν, τὸ μὴ μνησικαχεῖν, 
τὸ πάσχοντα καχῶς εὐχαριστεῖν, τὸ ἑλεεῖν διὰ χρη- 
Ἑάτων, διὰ πραγμάτων, τὸ εὔχεσθαι καρτεριχῶς. 
Οὕτως fj χήρα τὸν ὠμὸν καὶ ἁπηνῆ ἐξιλεώσατο διχα- 
στήν. El δὲ ἑχείνη τὸν ἅδιχον, πολλῷ μᾶλλον σὺ τὸν 
Ίμερον. Ἔστι χαὶ ἑτέρα μετὰ τούτων ὁδὸς, τὸ προ- 
ἵστασθαι τῶν ἁδικονμένων", Κρίνατθ γὰρ, φησὶν, 





2. ἐθὼν δὲ slc τὴν Τρωάδα εἰς τὸ εὐαγγέ.ιον τοῦ 
Ἀριστοῦ, xal θύρας µοι ἀνεφγμένης ἐν Kuplo, 
obx ἔσχηκα dyecuvr τῷ αγεύματί µου, τῷ μὴ 
εὑρεῖν µε Τίτον τὸν dósAgóv µου. 

α’. Ταῦτα δοχεῖ μὲν ἀνάξια εἶναι Παύλου τὰ ῥήματα, 
εἰ 8 ἁπουσίαν ἁδελφοῦ τοσαύτην προῄἠχατο σωτη- 
ρίαν * δοχεῖ δὲ xal τῆς ἀχολουθίας ἀπηρτῆσθαι. Τί 
οὖν; βούλεσθε πρότερον ἀποδείξωμεν , ὅτι τῆς áxo- 
λουθίας ἤρτηται, f| ὅτι οὐδὲν ἀνάδιον εἴρηκεν ἑαυτοῦ; 
Ἐμοὶ δοχεὶ τὸ δεύτερον * οὕτω γὰρ x&xelvo ἡμῖν εὖ- 
κολώτερον ἔσται xal σαφέστερον. Πῶς οὖν Πρτηται 
τῶν προτέρων ταῦτα; ᾿Αναμνησθῶμεν αὐτῶν Exsl- 
vtov, xat οὕτως εἰσόμεθα τοῦτο. Τίνα οὖν ἣν τὰ πρό- 
τερα: "Amep ἔλεγεν ἀρχόμενος * OO θέ.ω ὑμᾶς 
ἀγγοεῖν ὑπὲρ τῆς 0θ.ίψεως, qnoi, τῆς Tevopé- 
νης ἡμιν ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ, ὅτι καθ) ὑπερδο.ὴν ἐδα- 
ῥρήθημεν ὑπὲρ δύναμιν καὶ δείξας πῶς ἁπηλλά- 
Tn» καὶ τὰ ἓν µέσῳ παρενθεὶς, ἀναγκαίως διδάσχει 
πάλιν ὅτι xal ἑτέρως ἐθλίδη. Πῶς xal «(vt τρόπῳ ; 
Τῷ μὴ εὑρεῖν Τίτον. Δεινὸν μὲν γὰρ καὶ ἰχανὸν κα- 
ταθαλεῖν ψυχὴν, xa τὸ πειρασμοὺς ὑπομένειν' ὅταν 
δὲ xaló παραμυθούμενος μὴ ᾗ, xal δυνάµενος τὸ 
φορτίον συνδιενεγχεῖν, μείζων γίνεται ὁ χε'µών. 
Tito; δὲ αὑτός ἔστιν, ὃν φησι προϊὼν παρ) αὐτῶν 
ἀφίχθαι πρὸς αὐτὸν, καὶ περὶ οὗ πολλὰ xal μεγάλα 
διεξέρχεται ἐγχώμια, χαὶ ὃν ἔρησεν ἀπεσταλχέναι. 
Astbat τοίνυν βουλόμενος ὅτι xol ταύτῃ δι αὐτοὺς 
ἑθλίδη, ταῦτα εἴρηχεν. Ότι μὲν οὖν ἤρτηται τῶν 
προτέρων τὰ εἱρημένα, δῆλον ἐκ τούτων * ὅτι δὲ οὑδὲ 
ἀνάξια Παύλου, καὶ τοῦτο δξίξαι πξιράσοµαι. Οὐ 
Ὑὰρ λέγει, ὅτι ἑνεπόδισε τῇ σωτηρἰᾳ τῶν προσιέναι 
Μελλόντων fj ἀπουσία Τίτου, οὐδ’ ὅτι παρεῖδε τοὺς 
π.στεύσαντας διὰ τοῦτο, ἀλλ ὅτι οὐκ ἔσχηχεν ἄνξσιν, 


IN EPIST. 1l AD COR. ΠΟΜΙΙ.. V. 


428 


ὀρφανῷ, xal δικαιώσατε yupay: καὶ δεῦτε, καὶ 
δια ἲεχθῶμεν, καὶ ἑὰν ὧσι αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς 
φοιγικοῦ»ν, ὡς xira Acuxaro. Ποίας οὖν ἂν εἴη- 
μεν ἀπολογίας ἄξιοι, εἰ τοσαύτας ἔχοντες ὁδοὺς εἰς 
τὸν οὑρανὸν ἀναγούσας, χαὶ τοιαῦτα φάρμακα ἰώμε- 
να τὰ τραύματα, xal μετὰ τὸ λουτρὸν τοῖς αὐτοῖς 
ἐπιμένομεν; Mi τοίνυν ἐπιμένωμεν, ἀλλ᾽ οἱ μὲν µη- 
δέπω πεσόντες, ἐν τῷ οἰχείῳ µενέτωσαν  xá))at, 
μᾶλλον δὲ ἐπιπλέον ἀσχείτωσαν τοῦτο xàv γὰρ μὴ 
εὕρῃ ἁμαρτήματα, cauti τὰ χατορθώµατα πλείονα 
ποιεῖ τὴν εὐμορφίαν' ἡμεῖ; δὲ οἱ πολλὰ πεπληµμµε- 
ληχότες, εἰς τὴν τῶν ἁμαρτημάτων διόρθωσιν χρηε 
σώμεθβα τοῖς εἰρημένοις [465], ἵνα τῷ βήµατι τοῦ 
Χριστοῦ μετὰ παῤῥησίας παραστῶμεν πολλῆς * ἃς 
Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλαν» 
θρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ €i 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, xpátoz, tih, 
νῦν xal ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς. αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Ἀμίν, 


ΟΜΙΛΙΑ E'. 


τουτέστιν ἑἐθλίόη, ὠδυνήθη διὰ την ἀπουσίαν τοῦ 
ἀδελφοῦ , δεικνὺς coy ἑἐστὶν ἁδελφοῦ ἀπουσία: καὶ 
διὰ τοῦτο ἀπῆλθεν ἐκεῖθεν. Τί δέ ἐστιν, Ε.λθὼν δὲ 
εἰς ty Τρωάδα elc τὸ εὐαγγέλιου ; Ούχ ἁπλῶς, 
φησὶν, ἐπεδήμησᾳ, ἀλλ᾽ ὥστε χηρῦξαι. Ἁλλ ὅμως καὶ 
διὰ τοῦτο ἐλθὼν, xal εὑρὼν ἔργον µέγιστον: θύρας 
Yáp μοι ἀνεφγμένης ἐν Κυρἰῳ, οὐκ ἔσχηκα ἄγεσιν, 
φησίν ΄ οὗ μὴν διὰ τοῦτο ἑνεπόδισε τὸ ἔργον. Πῶς 
οὖν [406] φησιν, ὅτι Αποταξάμενος αὐτοῖς ἐξῆλθουν; 
Τουτέστιν, οὐ διέτριψα πλείονα χρόνον, στενοχω- 
ρούµενος, ὀδυνώμενος. "Ioue δὲ καὶ ἐνεποδίζετο «b 
ἔργον, ἐχείνου ἁπόντος. Τοῦτο δὲ οὐ μικρά χαὶ τού- 
τοις παραμνυθία. Ei γὰρ ἐχεῖ θύρας ἀνεῳγμένης, 
xa εἰς τοῦτο ἐλθὼν, ἐπειδὴ τὸν ἀδελφὸν οὐχ εὗρεν, 
ἀπεπήδησε ταχέως, πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, φησὶ, συγ- 
Ὑινώσχειν χρὴ ταῖς τῶν πραγμάτων ἀνάγχαις 
ἀγούσαις καὶ περιαχούσαις ἡμᾶς πανταχοῦ, καὶ οὐχ 
ἑώσαις , ὡς βουλόμεθα , οὔτε ἀποδημεῖν οὔτε ἑνδια- 
τρίθειν olg ἂν ἐθέλωμεν ἐπιπλέον. Διὸ xal ἐπάχει 
πάλιν, ὥσπερ ἄνω τῷ Πνεύματι, οὕτω xa ἐνταῦθα 
τῷ θεῷ τὰς ἀποδημίας ἀνατιθεὶς, καὶ λέγων. Τῷ 
δὲ θεῷ χάρις τῷ πάντοτε ἡμᾶς θριαμθεύοντι ἑν' 
τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ 
ῥαγεροῦντι δι’ ἡμῶν ἐν παντὶ τὀπφ. "Iva γὰρ μὴ 
δόξῃ ὡς θρηνῶν ταῦτα ἀποδύρεσθαι, χάριν ἀναπέμ- 
πει τῷ θεῷ. Ὅ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστι πανταχοῦ θλῖψις, 
πανταχοῦ στενοχωρἰα * ἦλθον εἰς τὴν "Aclav, £6apt-- 
θην ὑπὲρ δύναμιν ' $300v εἰς τὴν Τρωάδα, οὐχ εὗρον 
τὸν ἀδελφόν οὐκ ἦλθον πρὺς ὑμᾶς ' οὐ pixpáv µοι 
καὶ τούτο ἀθυμίαν ἑνεποίησεν , ἀλλὰ καὶ σφόδρα 
μεγάλην, καὶ τῷ πολλοὺς ἡμαρτηχέναι παρ ὑμῖν, 
καὶ τῷ διὰ τοῦτο ὑμᾶς μὴ ópdv* Φειδόμενος yàp 
ὑμῶν, οὐχέτι ᾖ-θον elc Κόριγθον, φησίν. "Iv' οὖν 


199 
ph δόξη ὁλοφύρεοθαι ταῦτα λέγων , ἐπάχει, ὅτι Οὐ 
µόνον oux ἀλγοῦμεν ἐν ταῖς θλίψεσι ταύταις, ἀλλὰ 
xaX χαίἰροµεν * xal τὸ μεῖζον, οὐ τῶν µελλόντων 
ἕνεχεν µόνον ἐπάθλων, ἀλλὰ xal αὐτῶν τῶν mapóv- 
των * χαὶ γὰρ ἐνταῦθά ἔσμεν λαμπροὶ ἐκ τούτων xat 
περιφανεῖς. Τοσοῦτον τοίνυν ἀπέχομεν τοῦ θρηνεῖν, 
ὅτι χαὶ θρίαµδον τὸ πρᾶγμα χαλοῦμεν, καὶ ἑγχαλ- 
λωπιζόμεθα τοῖς Ὑινοµένοις. Aib καὶ ἔλεγε, To δὲ 
Θεῷ χάρις τῷ πάντοτε ἡμᾶς θριαμδεύοντι τουτ- 
έστι, τῷ πᾶσι ποιοῦντι περιφανεῖς, "O γὰρ δοχεῖ 
εἶναι ἀτιμίας, τὸ πάντοθεν ἐλαύνεσθαι, τοῦτο τιμῆς 
ἡμῖν εἶναι φαίνεται µεγίστης. Aib οὐκ εἶπε, Τῷ xa- 
ταδήλους παιοῦντι, ἀλλὰ, To θριαμδεύοντι’ δειχνὺς, 
ὅτι οἱ διωγμοὶ οὗτοι τρόπαια συνεχῆ χατὰ τοῦ δια- 
6όλου πανταχοῦ τῆς γῆς ἀνιστῶσιν. Εἶτα μετὰ τοῦ 
βριαμθεύοντος θεὶς xat τὴν ὑπόθεσιν, ἀνίστησι χὰν- 
τεῦθεν τὸν ἀχροατήν.Οὖ γὰρ µόνον ὑπὺ τοῦ θεοῦθριαµ- 
6ευόµεθα , ἀλλὰ καὶ ty. Χριστῷ * τοντέστε, διὰ τὸν 
Χριστὸν xai τὸ χηρυγμα. Ἐπειδὰν γὰρ θριαμθεῦσαι 
δέῃη, ἀνάγχη mica xai ἡμᾶς τοὺς φέροντας τὸ τρό- 
παιον χαταδῄλους εἶναι, ἐπειδὴ αὐτὸν βαστάζοµεν. 
Διὰ τοῦτο περίθλεπτοί ἐσμεν, xal περιφανεῖς. Καὶ 
τὴν ἐσμὴν τῆς 1γώσεως αὐτοῦ φαγεροῦντι δι’ 
ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ. 


β’. "Avo εἴπε, Πάντυτε θριαμθεύοντι, ἐνταῦθα, Ἐν 
παντὶ τόπῳ, φησί * δειχνὺς ὅτι καὶ τόπος καὶ χαιρὸς 
πᾶς τῶν ἄθλων ἐμπέπλησται τῶν ἀποστολικῶν. Καὶ 
ἑ-έρᾳ πάλιν κἐχρηται μεταφορᾷ τῇ τῆς εὐωδίας. 
Καθάπερ Υὰρ μύρον ῥαστάζοντες, οὕτω πᾶσίν ἔσμεν 
χατάδηλοι, φησί ' μύρον πολύτιμον τὴν γνῶσιν 
461] λέγων. Καὶ οὐκ εἶπε, Thy γνῶσιν, ἀλλ', 'Oc- 
uy. Υ}ώσεως. Τοιοῦτον γὰρ 1j παροῦσα γνῶσις, οὗ 
αφόδρα σαρὴς, οὐδὲ ἐχχεχαλυμμένη. Arb xal ἐν τῇ 
προτέρα ἔλεγεν Ἐπιστολῇ, Β.ἰέπομεν γὰρ ἄρτι 
δι ἑσόπτρου ἐν αἰνίγματι, καὶ ἐνταῦθα ὀσμὴν τὸ 
τοιοῦτον μύρον & χαλεῖ. Ὁ δὲ τὴν ὀσμὴν εἰδὼς, ὅτι μὲν 
ἔστι µύρου που χείµενον οἵδε, ποταπὸν δὲ τὴν οὐσίαν, 
οὐχέτι, ἐὰν μὴ πρότερον αὐτὸ cibi τύχῃ. Οὕτω xal 
ἡμεῖς, ὅτι μὲν ἔστι Geb; ἴσμεν, τί δὲ τὴν οὐσίαν, 
οὐχέτι. Ὥσπερ οὖν θυμιατήριόν ἐσμεν βασιλικὸν, 
ὅπου ἂν ἀπέλθωμεν τοῦ οὐρανίου πνέοντες µύρου, xot 
τῆς πνευματιχῆς εὐωδίας. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ 
χαὶ τοῦ κηρύγματος δειχνὺς τὴν ἰσχὺν, ὅτι δι ὧν 
ἐπιδουλεύονται, διὰ τούτων λάμπουσι μᾶλλον τῶν 
διωχόντων αὐτοὺς, xal πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ποιούν- 
των b εἰδέναι χαὶ τὰ τρόπαια αὐτῶν xol τὴν εὐωδίαν, 
καὶ παρακαλῶν ὑπὲρ τῶν θλίψεων αὐτοὺς καὶ τῶν 
πειρασμῶν, ὥστε πάντα φἐρειν γενναίως, εἶ γε xol 
πρὸ τῆς ἀντιδόσεως ἄφατον καρποῦνται τὸ Χλέος. 
"Oti Χριστοῦ εὐωδία ἑσμὲν τῷ θεῷ ἐν τοῖς σωζο- 
/ιέγοις, xal ér τοῖς ázxoAAvpérorc. "Αν τε γὰρ σώ- 
ζηταί τις, φησὶν, ἄν τε ἀπολλύηται, τὸ εὐαγγέλιον 
τὴν olxe(av ἀρετὴν ἔχον μένει. Καὶ χαθάπερ τὰ 


* Μα, τὸ τοιοῦτον μύρον. ln Editis µύρον decst. In 
Coisliniano Ms. hiv aliquot folia ablata fuere. 
- b Savil. conjicit ποιοῦσι. - 


S. JOANNIS CHRAYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOD. 


4350 
φῶς *, xàv σχοτίζῃ τοὺς ἀσθενεῖς, φῶς ἔστι, xaltos 
σχοτίζον. xal τὸ μέλι χἂν πιχρὸν f| τοῖς νοσοῦσε, 
γλυχὺ τὴν φύσιν ἐστιν * οὕτω xai τὸ εὐαγγέλιον εὖ- 
ὣδές ἐστι, xÀv ἀπολλύωνταί τινες ἀπιστοῦντες. Οὐ 
γὰρ αὐτοῦ ἔργον fj ἀπώλεια, ἀλλά τῆς ἑχείνων άγνω- 
μοσύνης. Καὶ ταύτῃ δὲ μάλιστα ἡ εὐωδία αὐτοῦ φαί. 
vetat, ᾗ οἱ διεφθαρμένοι xal πονηροὶ ἀπόλλυνται. 
"στε οὐχ ἀπὺ τῆς τῶν ἁγαθῶν σωτηρίας µόνον, ἀλλὰ 
xai ἀπὸ τῆς τῶν ποντρῶν ἀπωλείας δείχνυται αὐτοῦ 
1j ἀρετή. Ἐπεὶ καὶ ὁ foc, ἐπειδὴ σφόδρα φαιδρός 
στι, διὰ τοῦτο μάλιστα πλήττει τῶν ἀσθενούντων 
τὰς ὄψεις ' xal ὁ Σωτὴρ εἰς πτῶσιν πολλῶν xaX ἀνά- 
τασίν ἐστιν, ἀλλ ὅμως μένει Σωτὴῇρ Gv, xai µυ- 
ρίων πιπτόντων' xal ἡ παρουσία αὐτοῦ µειζόνως 
ἑχόλασε τοὺς μὴ πειθηµένους, ἁλλ᾽ ὅμως μένει σω- 
τῆριος οσα. Διὰ τοῦτο χαὶ αὐτός φησιν, ὅτι TQ 669 
εὐωδία ἑσμέν * τουτέστι, Κἂὰν ἀπολλύωνταί τινες, 
ἡμεῖς µένομεν τοῦτο ὄντες ὅπερ ἑσμέν. Καὶ οὐχ 
ἁπλῶς εἶπεν, Εὐωδία, ἀλλὰ, TQ θεῷ. "Όταν δὲ τῷ 
Θεῷ εὐωδία ὤμεν, κἀχεῖνος ταῦτα φηφίζηται, τίς 
ἀντερεῖ λοιπόν; Καὶ τὸ, Χριστοῦ δὲ εὐωδία, διπλην 
μοι τὴν ἐξήγησιν ἔχειν δοχεῖ. "H γὰρ τοῦὺτό φησιν, 
ὅτι ἑαυτοὺς θυσίαν προσέφερον ἀποθνῄσχοντες, f) ὅτε 
τῆς τοῦ Χριστοῦ σφαγῆς εὐωδία ἑσμέν * ὡς ἂν εἴποι 
τις, Τοῦδε τοῦ ἱερείου εὐωδία East τόδε τὸ θυμίαμα. 
"H τοῦτο οὖν ἐμφαίνει τῆς εὐωδίας τὸ ὄνομα * f, 
ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, ὅτι xa0' ἡμέραν θύονται διὰ τὸν 
Χριστόν. Εἶδες oU τοὺς πειρασμοὺς ἀνήγαγε, 
θρίαµδον καὶ [408] εὐωδίαν καλῶν, xo θυσίαν τῷ 
Θεῷ προσαγοµένην; Εἶτα, ἐπειδὴ εἶπεν, Εὐωδία ἐσ- 
μὲν, καὶ év τοῖς ἁπο..Ίυμέγοις, ἵνα μῆ νοµίσῃς, 
ὅτι χἀχεῖνοι εὑπρόσδεκτοί claw, ἐπήγαγε * Τοῖς μὰν' 
ὀσμὴ θανάτου εἰς θάνατο», τοῖς δὲ ὀσμὴ ζωης εἰς 
ζωήν. Τὴν γὰρ εὐωδίαν ταύτην οἱ μὲν οὕτω προα- 
levat, ὥστε σωθῆναι, οἱ δὲ οὕτως, ὥστε ἀπολέσθαι. 
Ὥστε x3v ἀπολλύηταί τις, παρ᾽ αὐτοῦ ἡ αἰτία * ἐπεὶ 
καὶ τὰς ὃς τὸ μύρον λέγεται πνίχειν, xa τὸ que, 
ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, τοὺς ἀσθενεῖς σχοτίδειν. Καὶ τοι” 
αύτη τῶν ἀγαθῶν ἡ φύσις * οὐ τὰ οἰχεῖα διορθοῦται 
µόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑναντία ἀπύλλυσι ' xal ταύτῃ µά- 
λιστα διαδείχνυται αὑτῶν ἡ δύναµις. Καὶ γὰρ xat τὸ 
πῦρ οὐχ ὅταν φωτίζῃ µόνον, οὐδ' ὅταν χρυσίον xa0- 
αἱρῃῇ, ἀλλὰ xol ὅταν ἀχάνθας δαπανᾷ, μάλιστα τὴν 
οἰχείαν ἰσχὺν ἐπιδεέχνυται, xal ταύτῃ φαίνεται mop: 
καὶ ὁ Χριστὸς δὲ ταύτῃ τὴν µεγαλωσύνην αὐτοῦ ἓν- 
δείχνυται, ὅταν ἀναλώσῃ τὸν ἀντίχριστον τῷ πνεύ- 
µατι τοῦ στόματος αὐτοῦ, xal καταργήσῃ τῇ ἐπιφα- 
vela τῆς mapoucla; αὐτοῦ. Kal απρὺς ταῦτα τίς 
ἱκανός; Ἐπειδὴ yàp μεγάλα ἐφθέγξατο, ὅτι θυσία 
ἑσμὲν τοῦ Χριστοῦ καὶ εὐωδία, xaX θριαμθευόµεθα 
πανταχοῦ, πάλιν µετριάξει, τῷ θεῷ πάντα ἀνατι- 
θείς * διὸ xat φησι, Καὶ πρὸς ταῦτα τἰς ixaróc ; Τὸ 
γὰρ πᾶν τοῦ Χριστοῦ, φησὶν, ἐστίν * οὐδὲν ἡμέτε- 
pov. Ορᾷς ἀπ᾿ ἑναντίας τοῖς ψευδαποστόλοις φθεγ- 
γόμενον; Οἱ μὲν γὰρ χαυχῶνται ὡς παρ᾽ ἑαυτῶν 
εἰσφέροντές τι εἰς τὸ κήρυγμα, οὗτος 0s διὰ τοῦτό 
ςητι καυχᾶσθαι, ἐπειδὴ οὐδὲν αὐτοῦ φησιν εἶναι : 


€ Legcbatur ὁ ἥλιος, Exc. Gravis reclamantibus. 


499 


sos in Chrislo Jesu, et bonum odorem notitie sue mani- 
[εείαί per nos in omni loco. Etenim ne tamquam lugens 
hzec deplorare videatur, gratias Deo agit. Quod autein 
ait, hurc sensum habet : ubique afflictio, ubique 
auxietas : veni in Ásiam, gravatus sum supra vires : 
veni Troadem, fratrem non inveni : ad vos non ve- 
ni ; hoc quoque non parvam, imo perquam ingen- 
tem maestitiam mihi attulit. llludque prxterea quod 
multi apud vos peccaverint, eoque mihi, cur vos mini- 
me viderim, causa fuerit: Parcens enim vobis non veni 
Corinthum ( 2. Cor. 1. 25), inquit. Quare ne liec 
per deplorationem dicere videretur, subdit : Non 
modo non dolemus in hisce tribulationibus, sed etiam 
gaudemus : quodque majus est, non modo propter 
futura premia, sed etiam ob praesentia; siquidem 
hie quoque ob eam causam clari atque illustres 
sumus. Quocirca tantum abest ut luctu afficiamur , 
ut etiam triumphum rem istam appellemus , atque ob 
ea qux contingunt gloriemur. Eoque nomine dicebat, 
Gratias autem. Deo, qui semper (triumphat nos ; hoc 
est, qui nos apad omnes splendidos reddit. Nam 
quod dedecoris speciem habet, nimirum undique 
pelli, boc nos summo honori ducimus. ldeo non dixit, 
Qui nos conspicuos reddit, sed , Qui triumphat. Qua 
voce hoc indicat , hujusmodi persequutiones ubique 
terrarum perpetua adversus diabolum tropxa eri- 
gere. Deinde una cum eo, qui triumphat, causam 
etiam afferens, hinc quoque auditoris animum erigit, 
Non enim , inquit , a Deo tantum in triumphum agi- 
mur, sed etiam in Christo, hoc est propter Christum 
ac przdicationem. Nam cum triumphare opus sil : 
omuino nos quoque qui tropzum ferimus, conspicuos 
esse necesse est, quandoquidem ipsum gestamus; ob 
idque clari ac celebres sumus. Et odorem notitic sue 
manifestat per nos in omni loco. 

9. Superius dixit, Semper triumphat ; hic, In 
omni loco, inquit, illud nimirum indicans, nec locum 
nec tempus ullum esse , quod non apostolicis cer- 
taminibus impletum sit. Atque altera rursus meta- 
phora utitur, a suavi odore ducta. Ut enim qui un- 
guentum gcstant, inquit, sic cunctis ipsi conspicui 
sumus ; pretiosum unguentum Dei cognitionem vo- 
cans. Nec dixit, Notitiam , sed , Odorem notitia. 
Ejusmodi enim est presens cognitio , hoc est , non 
admodum perspicua et reserata. Ob id tum in priore 
epistola dicebat, Videmus nunc per speculum in απίᾳ- 
male (1. Cor. 15. 12); atque hic odorem hoc un- 
guentum vocat. Porro qui odorem sensit , illud qui- 
dem novit, unguentum alicubi conditum esse ; at 
cujusmodi natur: , non item , nisi prius id perspe- 
etum habuerit. Eodem nos quoque modo quod sit 
: Deus , scimus ; quidnam autem natura sit, non item. 
Itaque tamquam thuribulum regium sumus, caeleste 
unguentum , ac spiritualem fragrautiam, quoquo 
gentium pergamus , redolentes. Ηαο autem dicebat , 
partim ut evangelic;e predicationis vim demonstraret : 
nempe quod per cos, a quibus insidim ipsis para- 


pentur, magis elucerent, dum videlicet eorum perse- 
e^ 


quutores lioc facerent, ut universus orbis tum corum 


IN EPIST. 1! AD COR. HOWMIL. V. 


450 


irop:xa , tum odoris suavitatem exploratam haberet: 
partim etiam ut eos ad omnes afllictiones οἱ tenta- 
tiones forti animo perferendas cohortaretur : quippe 
cum etiam ante ccleste prz:emium gloriam percipe- 
rent, qui nullis verbis explicari posset. 15. Quia 
Christi bonus odor sumus Deo in iis qui salvi fiunt, et 
in idis qui pereunt. Sive enim quis salutem conse- 
quatur, inquit, sive pereat, evangelio semper virtus 
80a constat. Et sicut sol, licet infirmis oculis tencbras 
offundat, lumen tamen est; ac mel, etiamsi agro- 
tis amarum sit, suapte tamen natura dulce est; sic 
evangelium suavi odore przditum est , etiamsi qui- 
dam non credentes pereant. Neque enim illud exitii 
causa esL, sed eorum perversitas. Quin hinc quoque 
vel maxime ipsius suavitas percipitur , quod qui im- 
probi ae corrupti sunt, pereant. Ac proinde non 
modo per bonorum salutem, sed ctiam per impro- 
borum interitum ipsius virtus declaratur. Nam et sol, 
quia perquam clarus est, ea re potissimum infirmo- 
rum oculos perstringit : 4ο Salvator in multorum 
ruinam et resurrectionem est, et tamen Salvator 
manet , quamvis innumeri cadant : atque ipsius pr:e- 
sentia gravius punit eos qui non obsequuntur, tamen - 
que salutaris manet. [deo Paulus ait, Deo bonus odor 
sumus ; hoc est, Quamvis nonnulli pereant , interim 
tamen id csse perstamus, quod sumus. Nec absoluto 
dixit, Bonus odor sumus , sed , Deo. Porro cum Deo 
bonus odor simus , atque ille hzc calculo suo coin- 
probet, quis jam contradicat ? Quin hxc verba, Christi 
bonus odor sumus , mihi duplici modo exponi posse 
videntur : aut enim hoc ait , quod seipsos viclimam 
offerrent , dum mortem oppelerent ; aut , quod necis 
Christi bonus odor simus : perinde ac si quis dicat , 
Hujusce victime bonus odor est hic suffitus. Aut 
igitur hoc significat boni odoris vocabulum , aut, 
quod ante dixi, quod quotidie Christi causa macten- 
tur. Vides quo tentationes subvexerit, cum trium- 
phum eas, et odorem , oblatumque Deo sacrificium 
appellat ? Deinde postquam dixit, Bonus odor sumus 
in iis qui pereunt ; ne hoc existimes illos quoque Deo 
gratos et acceptos esse, subjunxit : 16. Aliis quidem 
odor mortis in mortem, aliis autem odor vite in vitam. 
Hanc enim fragrantiam quidam ita suscipiunt ut salvi 
fiant ; quidam rursus ita, ut pereant. Itaque etiamsi 
pereat aliquis , ipse in culpa est. Nam et sues un- 
guento suffocari dicuntur ; et lumen , ut autea dixi, 
infirmis oculig tenebras offundit. Atque bujusmodi 
bonorum natura est, ut non ea tantum, quie ipsis 
familiaria sunt, sanent, sed etiam contraria perdant : 
hincque maxime vis eorum declaratur. Siquidem et 
ignis, non solum cum illumimat, aut cum aurum 
purgat , sed etiam cum spinas absumit , vim suam 
maxime indicat, atque hac ratione ignem 60 essc 
demonstrat. Eodem modo Christus hinc quoque na- 
jestatis sux specimen edit, cum oris sui spiritu Auti- 
christum opprimit, ac per adventum prosentiz sue 
de medio tollit. Et ad ας quis idoneus ? Quoniam 
magnifice loquutus erat dicens , Christi sacrifleium , 
ac, Donus odor sumus , atque, Ubique triumpha- 


451 
mus, rursus moderatione utitur, Deo cuncta assí- 
gans, ob idque ait, Et ad hiec quis idoneus ? lloc enim 
totum Christi est , iuquit : nihil est quod nobis arro- 
gemus. Viden' quomodo secus quam pseudapostoli 
loquatur ? Etenim illi gloriabantur, perinde ac si ad 
praedicationem aliquid ex se afferrent ; hic autem eo 
nomine sc gloriari ait , quod nihil ipsius sit : Gloria 
enim ποείτα hac est , inquit, testimonium conscientie 
nostra, quoniam non in sapientia carnali, sed in gratia 
Dei cenversati sumus in. mundo (2. Cor. 1. 42). Ob 
cujus rei , hoc est extern: sapienti: , adeptionem , 
gloriandu:n sibi illi existimabant, de hujus rei subla- 
tione hie gloriatur : unde etiain hoc loco ait, Et ad 
heec quis idoneus ? Quod si minime idonei sumus, 
grati: profecto id est quod geritur. 17. Non enim 
suus sicut reliqui adullerantes verbum Dei. 

$. Nam etsi magna quxdam loquimur, tamen nihil 
uostra opera recte factum fuisse, sed omnia Christi 
esse diximus : neque enim pseudapostolos imitabi- 
mur, qui pleraque sua essc dicunt. lJoc enim est cau- 
ponari, cum quis vinum adulterat ; cum quis pecunia 
id vendit, quod gratis dare debebat. Που enim loco 
et de quxstu eos perstringere videtur, et rursus, id 
quod dixi, subindicare, nempe quod sua illi divinis 
admisceant. Qua de re L:aias etiam accusabat, Cau- 
pones lui viuum aqua miscent. (Isai. 4. 22). Nam etsi 
de vino hoc dictum est, non tamen aberrarit, qui de 
' doctrina hoc quoque intellexerit. At non nos, inquit, 
ad hunc moduni; sed qualia. nostr: fidei commissa 
sunt, talia quoque ea przbemus, doctrinam meram 
propinantes : unde suhjunxit, Sed ex sinceritate tam - 
quam ez Deo, coram Deo in Christo loquimur. Non ut 
vos decipiamus ita praedicamus , inquit, tamquam 
vobis gratificantes , aut taznquam 4 nobis aliquid af- 
ferentes atque admisceutes, sed,Tamquam ez Deo ; 
id est, non dicimus nos aliquid nostrum elargiri, sed 
Deum omnia dedisse, hoc enim sibi vult illud, Ex 
Deo ; ut non gloriemur quasi aliquid habeamus, sed 
omnia ipsi referentes, In Christo loquimur ; non no- 
stra sapientia, sed illius potentia afflati. Qui autem 
gloriantur, non ad hunc modum se gerunt , verum 
perinde ae si aliquid a seipsis afferant. Unde etiam 
«05 aliu loco his verbis traducit, Quid enim habes , 
uod non acceperis? St autem accepisti, quid gloriaris 
guasi non acceperis (4. Cor. 4. 7) ? 

Virtus maxima omnia Deo adscribere. Dei oculum 
nemo fugit. — llxc maxima virtus est, omnia Deo 
Adscribere, nihil suum esse ducere, nihil glori hu- 
ianz causa facere, sed secundum Dei voluntatem : 
Sic enim est , qui vite acte. rationes exacturus est. 
Nunc vero rei ordo inversus est : atque illum quidem 
4ui pro tribunali sessurus , ac rationes  repeliturus 
est, non valde metuimus ; eos autem , qui nobiscum 
stabuut ac judicium subituri sunt, expavescimus. 
&ude igitur hic morbus ? unde in nostras animas in- 
wasit ? Hinc nimirum, quod non assidue res illas ani- 
mo volutemus, sed prxsentüibus affixi teneamur. 
Hinc fit, utet in exitiosas actiones facile prolabamur, 
pt οἱ quid boni agimus, ostentationis causa faciamus, 


S. JOANNIS CIHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINUP. 


432 
atque id quoque in detrimentum nobis cedat. Siqui- 
dem vidil fortasse quispiam impudicis oculis mulie- 
rem, nec id aut mulier qu:e conspecta est, aut ii qui 
una gradiebantur, senserunt ; verum oculuim illum 
pervigilem minime fugit. Nam ille prius etiam quam 
péccatum. admissum esset , impudicam animam et 
internum furorem et cogitationes in tempestate ac 
procella sese convolvenles perspexit. Neque enim 
testibus et conjecturis ille opus habet, cui omnia ex- 
plorata sunt. Quocirca ne oculos ad conservos tuos 
convertas : nam etiamsi homo laudet, nihil tamen 
hoc prodest,cum Deus nonapprobat; necsi condemnet 
homo, quidquam hinc detrimenti redit, cum Deus non 
condemnat. Ne hac quoque ratione judicem ad iracun- 
diam concites,dum conservoruin quidem magnam ratio- 
nem habes,ipsoautem indignante, nec metu ncc tremore 
afficeris. Quare laudem eam, qus ab hominibus profi. 
ciscitur, contemnamus. Quousque tandem viles et ab- 
jectá erimus ? quousque Deo ad czelum nos attollente 
ipsi humi serpere contendemus ? Fratres Josephi , si 
Dei timorem ante oculos habuissent, ut habere par 
erat, non captum in solitudine fratrem interemissent 
( Gen. $7 ). Cain rursus, si sententiam ipsius, ut par 
erat, extimui*set, non dixisset : Veni et egrediamur in 
agrum (Gen. 4. 8). Quid enim, o miser et calamitose, 
a patre ipsum distrahis atque in campum abducis ? 
annon Deus etiam in campo facinus tuum cernit ? 
annon ab iis, qus» patri tuo acciderunt, didicisti, 
quod omnia norit, atque omnibus quz fiunt intersit? 
Quid autem causz est, cur non ad eum scelus infi- 
ciantem ita loquutus sit, Mene celas, qui ubique ad- 
sum et arcana novi ? Quia nondum ille hzc rectc ac 
sapienter percipere poterat. Quid autem ait? Vox 
sanguinis fratris tui clamat ad me ( lbid. v. 10) ; non 
quod sanguis vocem habeat, sed eodem modo, quo 
de perspicuis ac manifestis dicere solemus, Res cla- 
mat. Ας proinde Dei sententiam ob oculos semper 
habere opus est; moxque omnia mala exstincta erunt. 
Sic in precibus quoque vigilantem animum przstare 
possumus, si quem alloquamur cogitemus, si illud 
reputemus, nos sacrificium offerre, gladiumque in 
manibus, ignem ac ligna habere; si cxli portas per 
cogilationem reseremus, si illuc migremus, accc- 
ptumque Spiritus gladium in victim:xe jugulo defiga- 
inus, ipsique vigilantiam immolemus, ac lacrymas 
effundamus. llic enim hujus victim: sanguis est : tali 
altare illud cde tingitur. Ne igitur sinas quidquam 
humanarum cogitationum animam tuam tum occu- 
pare. 

4. Subeat in mentem, Abrahamum, cum sacrificium 
offerret, non uxori, non servo, non alii cuiquam ut 
adesset permisisse. Eodem modo tu quoque ne sinas 
ut servilis ullus et illiberalis affectus tibi adsit, sed 
solus in montem ascende, ad quein ifle asceudit, et 
ad quem nefas est alium quemquam ascendere. Quod 
οἱ qux? hujusmodi cogitationes una conscendere co- 
nentur, impera eis cum auctoritate, ac dic : Sedete 
hic, cgo autem et filius, postjuam adoraverimus, re« 
vertemur ( Gen. 22. 5 ): atque asina et pueris, et si 


£31 IN EPIST. l1 AD 


'H γὰρ χαύχησις ἡμῶν αὕτη ἐστὶ, τὸ μαρτύριον 
τῆς συνειδήσεως, ὅτι οὐκ àv σοφίᾳ σαρχικῇν 
dAA' ἐν χάριτι θεοῦ ἀνεστράφημεν ἐν τῷ κόσμφ. 
Καὶ οὗ τὴν χτῆσιν ἑνόμιζον ἐχεῖνοι εἶναι χαύχημµα, 
τῆς σοφίας λέγω τῆς ἔξωθεν, οὗτος τὴν ἀναίρεσιν 
8,5 xaX ἐνταῦθά φησι, Καὶ πρὸς ταῦτα τίς Ixavóc ; 
El &k μὴ ἰχανοὶ, χάριτος τὸ Υινόμενον. Οὐ γάρ ἐσ- 
pis», ὥσπερ οἱ Aoixol καπη.λεύοντες τὸν «Ἰόγον τοῦ 
θεοῦ. 


['. El γὰρ χαὶ μεγάλα φθΣγγόµεθα, ἀλλ οὐδὲν ἡμέ- 
τερον ἔφαμεν εἶναι κατόρθωμα, ἀλλὰ τὰ πάντα τοῦ 
Χριστοῦ ΄ οὐδὲ γὰρ µιμησόµεθα τοὺς φευδαποστό- 
λους, τοὺς τὰ πολλὰ αὑτῶν εἶναι λέγοντας. Τοῦτο 
yáp ἐστι καπηλεῦσαι, ὅταν τις νοθεύῃ τὸν οἶνον, ὅταν 
τις χρημάτων πωλῇ, ὅπερ δωρεὰν ἔδει δοῦναι. "Ev- 
«290a γὰρ καὶ εἰς χρήματα αὐτοὺς σχώπτειν µοι δο- 
χεῖ, xai ὅπερ εἶπον αἰνίττεσθαι πάλιν, olov, ὅτι τὰ 
αὑτῶν ἀναμιγνύουσι τοῖς θείοις  ὅπερ xai 'Ησαΐας 
ἐγχαλῶν ἔλεχεν, Οἱ χάπη.Ίοί σου µίσΊουσι τὸν ol- 
vov ὕδατι. El γὰρ καὶ περὶ ofvou τοῦτο εἴρηται, οὐχ 
ἄν τι; ἁμάρτοι xal εἰς διδασχαλίαν αὐτὸ ἐχλαμθά- 
νων. Αλλ' οὐχ ἡμεῖς, φησὶν, οὕτως. ἀλλ ola ἔπι- 
στεύθηµεν, τοιαῦτα παρέχοµεν, ἄχρατον χιρνῶντες 
τὸν λόγον * διὸ ἐπήγαγεν * AAA ὡς ἐξ elduxpirelac, 
ἀ.1.1 ὡς àx Θεοῦ, κατεγώπιον τοῦ θεοῦ ἐν Χριστῷ 
«λα 1οῦμεν. O0x ἁπατῶντες ὑμᾶς, φησὶν, οὕτω χη- 
ρύττομεν, οἷον ὡς χαριζόµενοι ὑμῖν, ?) map! ἑαυτῶν 
τι εἰσφέροντες [409] χαὶ ἀναμιγνύντες, ἁλλ᾽ Ὡς ἐκ 
Θεοῦ * τουτέστιν, Οὐ λέγομεν ὅτι οἴχοθέν τι χαριζό- 
µεθα, ἀλλ᾽ ὅτι πάντα ὁ θεὸς ἔδωχε * τοῦτο γάρ ἐστι 
τὸ, Ἐκ θεοῦ * τὸ μηδὲν χαυχᾶσθαι ὡς ἴδιον ἔχοντας, 

λὰ πάντα εἰς αὐτὸν ἀναφέρειν. Ἐν Χριστῷ Aa- 
JAobpsr * οὐδὲν τῇ ἡμετέρᾳ σοφίᾳ, ἀλλὰ τῇ παρ' ἑνεί- 
νου δυνάµει ἐνηχούμενο,. Οἱ δὲ χαυχώµενοι, οὐχ 
οὕτως, ἀλλ᾽ ὡς παρ) ἑαυτῶν τι εἰσφέροντες. Διὸ xal 
ἀλλαχοῦ αὐτοὺς χωμῳδεῖ λέγων, Τί γὰρ ἔχεις, ὃ οὐκ 
EJAa6sc; El δὲ καὶ ἔαδες, τί καυχᾶσαι, ὡς μὴ 
«ἑαθών» 


Αὕτη μεγίστη &pech, τὸ πάντα τῷ θεῷ ἀνατιθέ- 
ναι, τὸ μηδὲν οἰχεῖον εἶναι νοµίζειν, τὸ μηδὲν πρὸς 
ἀνθρώπων δόξαν ποιεῖν, ἀλλὰ πρὸς τὸ τῷ θεῷ δο- 
χοῦν ' οὗτος Υάρ ἔστιν ὁ τὰς εὐθύνας ἁπαιτῶν. Νῦν 
δὲ fj τάξις ἀντέστραπται' xax τὸν μὲν ἐπὶ τοῦ βήµα- 
τος χαθιούµενον, xoi τὰς εὐθύνας ἀπαιτήσοντα οὐ 
σφόδρα δεδοίχαµεν, τοὺς δὲ μεθ) ἡμῶν ἑστῶτας xal 
κρινοµένους φρίττοµεν. Πόθεν οὖν fj νόσος αὕτη 
πόθεν εἰς τὰς ἡμετέρας κατέσχηψε ψυχάς; 'Anb τοῦ 
μὴ διηνεχῶς τὰ ἐχεῖ λογίζεσθαι, ἀλλὰ τοῖς παροῦσι 
προσηλῶσθαι. Ἐντεῦθεν xal ἂν ταῖς πονηραῖς πρά- 
ξεσι εὐχόλως πίπτοµεν * xiv ἀγαθόν τι πράξωµεν, 
πρὸς ἐπίδειξιν ποιοῦμεν, ὥστε χἀντεῦθεν ἡμῖν γίνε- 
σθαι τὴν ζηµίαν. Εἶδε γοῦν τις ἀχολάστοις ὀφθαλμοῖς 
τινα πολλάκις, xal ἔλαθε χαὶ τὴν ὀφθεῖσαν καὶ τοὺς 
συµθαδίζοντας * ἁλλὰ «bv ἀχοίμητον οὑχ ἔλαθεν 
ὀφθαλμόν. Ἐχεῖνος γὰρ χαὶ πρὶν 34 τὴν ἁμαρτίαν 
ἑργάσασθαι , εἷἶδε τὴν φυχὴν τὴν ἀχόλαστον, xoi τὴν 
µανίαν τὴν Év6ov, καὶ τοὺς λογισμοὺς τοὺς στρεφ». 


COR. HOYIL. V. 


Ai 
µένους Ev ζάλῃ xal κλύδωνι. 0ὐδὲ γὰρ δεῖτα. μαρτύ- 
pov χαὶ τεχµηρίων ὁ πάντα εἰδώς. Mh τοίνυν πρὸς 
τοὺς συνδούλους 6pa* xÀv γὰρ ἑπαινέσῃ ἄνθρωπος, 
οὐδὲν ὄφελος, ὅταν ὁ Ocbz μὴ ἀποδέξηται ΄ χᾶν χατα: 
Y ἄνθρωπος, οὐδὲν βλάθος, ὅταν ὁ θεὸς μὴ χατα- 
γνῷφ. ΜΗ '6 ταύτῃ παρόξυνε τὸν διχαστὴν, τῶν μὲν 
συνδούλων πολὺν ποιούµενος λόγον, αὐτοῦ δὲ ἀγανα- 
Χτοῦντος οὐ δεδοικὼς xaX τρέµων. Καταφρονῄσωμεν 
τοίνυν τοῦ παρ᾽ ἀνθρώπων ἑπαίνου. Μέχρι πότε εὐ- 
τελεῖς xai χαμαἰζηλοι; µέχρι πότε, τοῦ θεοῦ πρὸς 
τὸν οὐρανὸν ἡμᾶς αἴροντος, αὐτοὶ χαμαὶ σύρεσθαι 
ἑσπουδάχαμεν: Oi τοῦ Ἰωσὴφ ἁδελφοὶ, εἰ. τὸν τοῦ 
Θεοῦ φόδον mpb ὀφθαλμῶν εἶχον, ὡς ἔχειν δεῖ, οὐχ 
ἂν ἐπ) ἑρημίας τὸν ἁδελφὸν λαδόντες ἀπέχτειναν. Ὁ 
Κάῑν πάλιν εἰ τὴν φηῆφον ἐχείνου ἐδεδοίχει, ὡς ὃς» 
δοιχέναι ἔδει, οὑχ ἂν εἶπε, Δεῦρο, xal ἑξέλθωμεν 
εἰς τὸ πεδίον. Τί γὰρ, ὦ δειλὲ καὶ ταλαίπωρε, χω» 
ρίζεις αὐτὸν τοῦ γεγεννηχότος χαὶ εἰς ἑρημίαν ἓξ- 
άχεις; ph yàp ὁ θεὺς οὐχ ὁρᾷ καὶ ἓν τῷ πεδίῳ τὸ 
τόλµηµα; ἀπὺ τῶν τῷ πατρἰ σου συµθεθηχότων 
οὐχ ἐπαιδεύθης, ὅτι πάντα οἵδε, καὶ πᾶσι πάρεστι 
τοῖς γινοµένοις; Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχ eime τοῦτ 
πρὸς αὐτὺν ὁ θΘεὸς ἀρνούμενον' Ἐμὲ κρύπτεις τὸν 
πανταχοῦ παρόντα, xal τὰ ἀπόῤῥητα ἐπιστάμενον;, 
"Ότι οὕπω ταῦτα «Φιλοσοφεῖν ἐχεῖνος δει χαλῶς. 
Αλλά τί φησι; dux] αἵμωτος τοῦ ἁδελφοῦ σου 
βοᾷ πρός µε" οὐχ ὡς τοῦ αἵματος [410] φωνὴν 
ἔχοντος, ἀλλ᾽ ὅπερ ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα pod, 
ἐπὶ τῶν δήλων xaX σαφῶν. Διὸ 6h τὴν φῆφον τοῦ 
θεοῦ πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχειν δεῖ, xal πάντα σθέννυται 
τὰ δεινἀ. Οὕτω xai ἐν εὐχαῖς νήφειν δυνάµεθα, ἂν 
ἐννοήσωμεν τίνι διαλεγόµεθα, ἂν ἀναλογισώμεθα 
ὅτι θυσίαν προσάγοµεν , xai μµάχαιραν μετὰ 
χεῖρας ἔχομεν, χαὶ πῦρ xai ξύλα, ἂν ἀναπετά- 
σωμεν τοῦ οὐρανοῦ τὰς πύλας τῷ λοχιαμῷ, ἂν 
μεταστῶμεν ἐχεῖ , xai λαθόντε τὴν µάχαιραν 
τοῦ Πνεύματος ἑμπήξωμεν εἰς τὸν τοῦ ἱερείου 
λαιμὸν , χαὶ χαταθύσωμεν αὐτῷ νΏψιν, xa ix- 
χέωµεν αὐτῷ δάκρυα. ΊΤοιοῦτον γὰρ τὸ αἷμα 
τοῦ ἱερείου τούτου  τοιαύτῃ τὸ θυσιαστήριον 
ἐχεῖνο φοινίσσεται αφαγῃ. Mrbiv τοίνυν ἀφῆς 
τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν χατέχειν σου τὴν ψυχὴν 
τότε. 


&'. Ἐννόησον ὅτι καὶ ὁ ᾿Αθραὰμ θυσίαν ἀνάγων, οὗ 
γυναῖχα, οὐ δοῦλον, οὐκ ἄλλον τινὰ ἀφῆκε παρεῖναι. 
Μὴ τοίνυν μηδὲ αὑ τῶν δουλικῶν xal ἀνελευθέρων 
παθῶν ἀφῆς τινά σοι παρεῖναι ' ἀλλ ἀνάθηθι μόνος 
εἰς τὸ ὄρος, ἔνθα ἐχεῖνος ἀνέδη, ἕνθα ἀναθῆναι θέµις 
οὐδένα ἕτερον. Κἂν ἐπιχειρῶσι συναναθαίνειν τινὲς 
τῶν τοιούτων ἐννοιῶν, ἐπίταξον αὐταῖς μετ ἑξουσίας, 
xai sint, Καθίσατε αὐτοῦ, ἐγὼ δὲ xai τὸ παιδίον 
προσχυνῄσαντες ὑποστρέψομεν * καὶ τὴν ὄνυν xat τοὺς 
παΐδας ἀφεὶς χάτω, καὶ et τι ἄλογον χαὶ ἀνόητον * εἴ 
τι λοχιχὸν, λαθὼν ἀνάδηθι, ὥσπερ ἐχεῖνος τὸν Ἰσαάκ. 
Καὶ τὸ θυσιαστήριον οἰχοδόμησον οὕτως ὦ; ἐχεῖνος, 
ὡς μηδὲν ἔχων ἀνθρώπινον, ἀλλ᾽ ἔξω τῆς φύσεως γε- 
νόµενος * ἐπλὶ καὶ ἐχεῖνος, εἰ μὴ ἔξω τῆς φύσεως ἦν, 
οὐχ ἂν τὸν παῖδα κατέσφαξε. Καὶ μηδὲν ἐνοχλείτω 


455 
σοι τότε, ἀλλ αὐτῶν γίνου τῶν obpavov ὑφηλότερος” 
«στέναξον πικρὸν, χατάθνσον ἑξ,μολόγησιν * Λέγε γὰρ 
σὺ τὰς ἀνομίας σου πρῶτος, φησὶν, ἴγα διχαιωθῃς' 
χατάθυσον συντριθὴν χαρδίας. Ταῦτα τὰ ἱερεῖα οὐχ 
εἰς τέφραν τελευτᾷ, οὐδὲ εἰς καπνὸν διαλύεται, οὐδὲ 
ξύλων δεῖται xal πυρὸς, ἀλλὰ γατανενυγβένης δια- 
νοίας µόνης ΄ τοῦτο ξύλα, τοῦτο πῦρ Xaloy αὐτὰ, xal 
οὐ χαταχαϊον. 'O yàp μετὰ θερµότητος εὐχόμενος, 
χαίΐεται, xal o) χαταχαἰεται, àÀÀ' ὥσπερ χρυσίον 
m. pt βασανιζόμενου, λααποότερος γίνεται. 


Μετὰ δὲ τούτων χἀχεῖνο φυλάττου, τὸ μηδὲν εἶπεῖν 
εὐχόμενος τῶν παροξυνόντων σου τὸν Δεσπότην, μηδὲ 
χατ ἐχθρῶν προσέλθῃς. Ei Υὰρ τὸ ἔχειν ἐχθροὺς 
ὄνειδος, τὸ χατεύχεσθαι αὐτῶν ἐννόησον ἡλίχον xa- 
χόν. Δέον Y&p σε ἀπολογέσασθαι δ.ὰ τί ἐχθροὺς ἔχεις, 
σὺ δὲ αὐτῶν xa! χαχηγορεῖς ». Καὶ ποίας τεύξῃ συγ- 
γνώμης, καὶ καχηγορῶν, χαὶ lv χαιρῷ τοιούτῳ, Ote 
ἑλέου σοι δεῖ πολλοῦ; Καὶ γὰρ ὑπὲρ οἰχείων προσῆλ- 
θὲς ἁμαρτημάτων δεόµενος ΄ μὴ τοίνυν μνημονεύτῃς 
τῶν ἀλλοτρίων, ἵνα μὴ τῶν ἰδίων ἀναμνήῆσῃς. "Av γὰρ 
εἴπῃς, Πάταξον τὸν ἐχθρὸ», ἐνέφραξάς σου τὸ στόµα᾽ 
οὐχέτι γὰρ παῤῥησίαν ἔδωκας τῇ γλώττῃη’ πρῶτον 
μὲν, ὅτε παρώργισας τὸν δικαστὴην Ex προοιµίων εὖ- 
θέως * δεύτερον, [411] ὅτι ἑναντίχ αἰτεῖς τῷ σχἡµατι 
ες εὐχῆς. El γὰρ ὑπὲρ ἀφέσεως ἁμαρτημάτων 
προσεύχῃ b, πῶς ὑπὲρ χολάσεως διαλέγῃ; Τούναν- 
τίον μὲν οὖν ἔδει ποιεῖν, xal δεῖσθαι ὑπὲο αὐτῶν, ἵνα 
τοῦτο καὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν μετὰ παῤῥησίας παραχαλέ- 
σωµεν. Now δὲ προχατέλαθες τοῦ δικαστοῦ τὴν {ῆ- 
φον διὰ τῆς σῆς, ἀξιῶν τοὺς ἁμαρτάνοντας χολάξζειν' 
ὃ xol συγγνώµης ἀποστερεῖ πάστς. "Av δὲ ὑπὲρ αὐ- 
τῶν εὔξῃ, x3» μηδὲν ὑπὲρ τῶν σῶν εἴπῃς, τὸ πᾶν 
ἤνυσας. Ἐννόησον πὀσαι θυσίαι εἰσὶν Ev τῷ νόµῳ; 
θυσία αἱνέσεως, θυσία ἐξομολογήσεως, θυσία σωτη- 
Ρίου, θυσία χαθαρμῶν, καὶ ἕτεραι µυρίαι, χαὶ οὐδεμία 
κατ ἐχθρῶν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῶν οἰχείων ἁμαρτημάτων 
ἑχάστη, ἢ καὶ χατορθωµάτων. ΜΗ γὰρ ἄλλῳ προσέρχῃ 
θεῷ:; Ἐκείνῳ προσέρχη τῷ εἰπόντι, Εὔχεσθε ὑπὲρ 
τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν. Πῶς οὖν αὐτῶν χαταθοᾶς;: πῶς 
παραχαλεῖς τὸν θεὸν τὸν οἰχκεῖον λῦσαι νόµον; Οὐκ 
ἔστι τοῦτο ἱχέτου σχΏμα: οὐδεὶς ἱχετεύει ἵνα ἄλλος 
ἀπόληται, ἀλλ ἵνα αὐτὸς σωθῇ. Τί τοίνυν σχῆμα μὲν 
ἐχέτου περίχεισαι, ῥήματα δὲ ἔχεις χατηγόρου; Καὶ 
ὅταν μὲν ὑπὲρ ἑαυτῶν εὐχώμεθα , xot χνώµεθα καὶ 
χασμώμεθα, χαὶ εἰς µυρίους ἐμπίπτομεν λογισμούς; 
ὅταν δὲ χατ᾽ ἐχθρῶν, νῄφοντες τοῦτο ποιοῦμεν. Ἐπει- 
6h γὰρ οἶδεν ὁ διάδθολος, ὅτι καθ) ἑαυτῶν τὸ ξίφος 
ὡθοῦμεν, οὐ περιέλχει οὐδὲ περισπᾷ τότε, ἵνα µειζό- 
νως ἡμῖν λυµήνηται, ᾽Αλλά ἡδίχημαι, φησὶ, xa θλί- 
6οµαι. Οὐκοῦν χατὰ τοῦ διαδόλου εὖξαι, τοῦ μάλιστα 
πάντων ἀδιχοῦντος ἡμᾶς. Τοῦτο xat ἑπετάγης λέγειν, 
Ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. 'Exelvóg ἐστιν ὁ 
ἀχατάλλακτο: ἔχθρός ' ἄνθρωπος δὲ, ὅσα ἂν ποιῃ, 
φίλος ἐστὶ xal ἁδελφός. Ἐκείνῳ τοίνυν πάντες ὀργι- 


4 Legebatur κατηγορεῖς. 
b Ms. et marg. Savil., προσέρχῃ. Paulo post idem ἵνα 
tovto. Editi τοῦτον. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOT. 


AS 
ξώμεθα, xas' αὐτοῦ παραχαλῶμεν τὸν θεὸν λέγοντες, 
Σύυντριφον τὸν σατανᾶν ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Οὗτος 
γὰρ τίχτει xaV τοὺς ἐχθρούς. "Av δὲ χατ ἐχθρῶν 
εὔση, τὴν εὐχὴν, ἣν ἐχκεῖνος βούλεται, εὔχῃ ΄ ὥσπερ 
οὖν ἂν ὑπὲρ ἐχθρῶν, χατὰ τούτου. Τί τοίνυν τὸν ὄν- 
τως ἐχθρὸν ἀφεὶς, τὰ µέλη δάχνεις τὰ σὰ, θηρίων 
χαλεπώτερος ταύτῃ Υινόµενος:, Αλλ᾽ ὕδρισε, qnot, 
xaX χρήματα ἀπεστέρησε. Καὶ τίνα δεῖ πενθεῖν, τὸν 
παθόντα καχῶς, ?| τὸν ποιῄσαντα χαχῶς; Ότι χρῄή- 
pata 9 χερδάνας, τῆς εὐνοίας ἑαυτὸν ἐξέθαλε τοῦ 
θεοῦ, καὶ μείζονα ἁπώλεσεν f] ἔλαθεν' ὥστε ἐχεῖνός 
ἐστιν ὁ ἡδικημένος. Οὐχοῦν οὐχὶ χατεύχεσθαι δεῖ, 
ἀλλ ὑπερεύχεσθαι αὐτοῦ, ἵνα ὁ θεὸς ἴλεως αὐτῷ γέ- 
νηται. 


ε’. "Opa πόσα ἔπαθον οἱ παῖδες οἱ τρεῖς, οὐδὲν ποιή- 
σαντες δεινόν' ἐξέπεσον πατρίδος, ἐλευθερίαν, ἑξ- 
ηχμαλωτίσθησαν χαὶ ἐγένοντο δοῦλοι, καὶ εἰς ἀλλοτρίαν 
xai βάρθαρον ἀπενεχθέντες χώραν, xal σφάττεσθαι 
ἔμελλον διὰ τὸ ὄναρ cix, καὶ µάτην. Τί οὖν εἰσελθόν- 
τες μετὰ τοῦ Δανιῆλ, τί ηῦξαντο ; εί δὲ εἶπον; Κατάῤ- 
ῥαξον τὸν Ναθουχοδονόσορ’ χατάσπασον αὐτοῦ τὸ 
διάδηµα ᾽ χατάδαλε αὐτὸν ἀπὺ τοῦ θρόνου; 0Οὐδὲν 
τοιοῦτον» ἀλλ ἐξήτουν οἰχτιρμοὺς παρὰ τοῦ θεοῦ. 
[472] Καὶ ὅτε ἐν τῇ χαμίνῳ σαν, ὁμοίως. ᾿Αλλ οὐχ 
ὑμεῖς, ἀλλὰ πολλῷ ἑλάττονα ἐχείνων πάσχοντες, xal 
δικαίως πολλάχις, οὗ παύεσθε ἀρώμενο: µυρία ' καὶ 
ὁ uév φησι, Κατάθαλε τὸν ἐχθρὸν, ὡς χατεπόντισας 
τὸ ἅρμα τοῦ Φαραώ * 6 δὲ, Πλῆξον αὐτοῦ τὴν σάρχα * 
ἕτερος πάλιν, ᾿Απόδος εἰς τὰ τέχνα. Ἡ οὐκ ἐπιγινώ- 
σχετε ταντὶ τὰ ῥήματα; 


Πόθεν οὖν ὑμῖν ὁ γέλως οὗτος: Ορᾶς πῶς ἐστι 
χαταγέλαστα, ὅταν χωρὶς πάθους λέγηται; Καὶ πᾶσα 
δὲ ἁμαρτία τότε δείχνυται πῶς ἐστιν αἰσχρὰ, ὅταν 
αὑτὴν γυμνώσῃς τῆς διαθέσεως τοῦ τολμῶντος, Ἂν 
τὸν ὀργισθέντα ὑπομνήσῃς τῶν ῥημάτων, ὧν εἶπεν 
ἐν τῷ θυμῷ, καταδύσεται, xal χαταγελάσεται ἑαυτοῦ, 
xai βουλήσεται µυρία πεπονθέναι, j| ἐχεῖνα αὗτου 
εἶναι τὰ ῥήματα” x&v τὸν ἀχόλαστον ἀγάγῃς μετὰ 
τὴν µίξιν πρὸς τὴν πορνευοµένην γυναῖχα,, xal οὗτος 
ταύτην ἀποστραφήσεται ὡς μυσαράν. 0ὕτω xat ὑμεῖς 
ol μὴ ὄντες ἐν τῷ πάθει, χαταγελᾶτε νῦν ' χαταγέ- 
λαστα γὰρ, xal γραϊδίων τὰ ῥήματα ταῦτα μµεθυόν- 
των, xat γυναιχώδους µιχροψυχίας. Καὶ ὁ Ἰωσὴφ δὲ 
πραθεὶς xaX δοῦλος γενόμενος καὶ δεσµωτήριον οἰχή- 
σας, οὐδ' οὕτως ἐξέθαλο ῥῆμα πιχρὸν χατὰ τῶν λελυ- 
πηχότων ἀλλὰ ^ φησι; Κ.οπῇ ἑκλάτην ἐκ γῆς 
Ἑδραίων * xa οὐ προστίθησιν ὑπὸ τίνος * αἰσχύνεται 
γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀδελφικῶν χαχῶν μᾶλλον ἑχείνων τῶν 
ποιησάντων αὐτά. ὑὕτω καὶ ἡμᾶς διαχεῖσθαι χρὴ, 
μᾶλλον d τῶν ἑπηρεαζόντων αὐτῶν ἀλγεῖν ὑπὲρ aó- 
τῶν. ἡ βλάδη γὰρ εἰς ἐχείνους διαθαίνει. Ὥσπερ οὖν 
οἱ λαχτίζοντες ἤλους, xal µέγα φρονοῦντες , ἑλέου 
ἄξιοι καὶ θρήνου τῆς µανίας ἕνεχα ταύτης εἰσίν ' 


€ Videtur omnino legendum 6 τὰ χρήματα. 
d Forsan leg. καὶ μᾶλλον. 


438 .IN EPIST. li 


quid brutum ac stolidum est, infra relictis ; si quid 
ratione przeditum est , accipe atque ascende, queim- 
admodum ille assumpsit Isaac. Altare quoque pe- 
rinde ut ille, exstrue, tamquam humani nihil ha- 
bens , atque extra naturam raptus : quandoquidem et 
ille, nisi a natura excessisset , filium non jugulassot. 
Nec quidquam tuin te interturbet , sed supra ipsos 
etiam cxlos assurge : acerbe ingemisce, confessio- 
nem nacta: Dic enim tu prior iniquitates tuas,inquit, ut 
justificeris : macta. contritionem cordis. Hz victiuxe 
non in cinerem desinunt, nec in fumuimn dilabuntur , 
nec lignis et igne opus habent, sed dumtaxat animo 
compuncto : hoc ligna, hoc ignis est, urens illa, sed 
non perurens. Nam qui ferventer orat, uritur quidein, 
at non peruritur, sed sicut aurum , quod igne explo- 
ratur, splendidius eflicitur. 

Non precandum contra inimicos. — Ad hzc illud 
cave, ne ullum in oratione verbum emittas, quod 
Dominum irritet, vel in hostium tuorum perniciem 
ipsum ade»s. Nam si vel hostes habere, probro non 
caret, cogita quantum malum sit adversus eos orare? 
Pro eo oportebat excusare te quod hostes habes, tu 
vero contra eos quoque accusas. Et quam tandem 
veniam obtinere queas, cum eo quoque tempore aliis 
obtrectes, quo ingenti ipse misericordia opus habes? 
Etenim eo accessisti, ut pro tuis peccatis orares : ne 
igitur alienorum peccatorum recorderis, ne alioqui 
tuorum ipse memoriam refrices. Nam si dixeris , 
Hostem percute, os tuum obsiruxisti, jam lingue f(i- 
duciam pr:zecidisti : primum nempe, quia ab ipso 
statim initio Dominum ad iracundiam incitasti; deinde 
quia contraria postulas, quam oratio ferat. Nam si 
pro peccatorum remissione Deum precaris, qui fit, 
ut pro supplicio verba facias ? Quin contra potius fa- 
ciendum erat, pro ipsis quoque preces fundere, ut 
lioc pro nobis quoque cum fiducia peleremus. Nunc 
vero Judicis sententiam per tuam occupasti, dum 
petis ut de precantibus supplicium sumat : quod qui- 
dem omnem tibi veniam adimit. Contra si pro ipsis 
preceris, etiamsi pro peccatis tuis nullum verbum fe- 
ceris, rem totam confecisti. Cogita quotnam in lege 
sacrificia sint: sacrificium laudis, sacrificium confes- 
sionis, sacrificium salutis, sacrificium purgationum , 
ac sexcenta alia : atque interim nullum est adversus 
inimicos , sed pro propriis peccatis aut etiam recte 
factis. Num alium Deum adis ? Annon ad illum accedis, 
qui dixit, Orate pro inimicis vestris ( Matth. 5. 44). Quo- 
nam igitur modo adversus illos clamitas ? cur Deum, 
ut legem suam infringat, rogas ? A supplicis persona 
istud alienum est : nemo supplicat ut alius pereat, 
$ed ut ipse salutem consequatur. Quid igitur suppli- 
cis ejusdem personam geris, dum accusatoris verba 
habes? Ac quidem cuin pro nobis ipsis oramus, 
scabimus nos, oscitamus, et in sexcentas cogitationes 
. labimur ; cum autem adversus inimicos, attenti ac 
vigilantes hoe facimus. Quia enim diabolus illud no- 
vit, quod m nos ipsos gladium impellimus ; non mi- 
nime distralit vel avocat, ut hac ratione majorem 
nobis perniciem afferat At, inquies, laesus sum et 


AD COR. HOMIL. V. 


45) 
affligor. Ergo adversus diabolum ora, qni omnium 
maxime nos injuria afficit. Hoc etiam dicere przci- 
peris , Libera nos a malo (Matth. 6. 15). lile inipla- 
cabilis hostis est ; at homo, quidquid tibi faciat, ami- 
cus ac frater est. Quocirca omnes adversus illum 
irascamur,adversus eum Deum obsecremus, dicentes : 
Contere Satanam sub pedibus nostris. Ille enim inie 
micos quoque nobis parit. Quod si adversum inimi- 
cos preceris , id precaris , quod ipse quoque in votis 
habet : ut si pro inimicis ores , adversus eum preca- 
ris. Quid igilur relicto vero hoste meinbra tua mor- 
des, atque hac ratione feris ipsis immaniorem te 
probes? At, inquis, coutumeliam mibi intulit, ac 
bona ademit. Et quem luctu prosequi convenit, eum- 
ne qui injuriam accepit, an qui intulit? Qui pecu- 
nias lucratus est, a Dei benevolentia scipsum exclusit, 
pluraque perdidit quam accepit : ac proiude ipse 
est qui lzesus est. Ob idque non adversus cum, sed 
pro eo potius orandum est, ut Deus propitium se illi 
prxbbeat. 

5. Vide quot calamitatibus affecti sint tres pueri, 
cum tamen nihil mali admisissent : patria et libertate 
exciderant, captivi abducti ac servi effecti, atque in 
alienam ae barbaram regionem abstracti fuerant, 
frustraque ac temere propter insomnium obtruncandi 
erant. Quid igitur cum Daniele ingressi, quid inquam 
orarunt ? quid dixerunt ? Contere Nabuchodonosor, 
ipsius diadema abripe, e regio solio eum deturba ? 
Nihil ejusmodi ; verum Dei misericordiam implora- 
bant. Et cum in fornace essent, eodem modo se ges- 
serunt. ÀÁt vos non perinde; sed longe quam illi 
minora passi, ac plerumque merito, sexcenta mala 
imprecari non desivitis : atque alius quidem sic lo- 
quitur, Prosterne inimicum, ut Pharaonis currum 
demersisti ; alius, Carnem illius feri; alius rursus, 
Redde illi in filios. Annon hujusmodi verba agno- 
scitis ? . 

Auditorum Chrysestomi risus. — Unde igitur vobis 
hic risus? Vides quam ridicula hac sinit, cum citra 
animi perturbationem dicuntur? Et sane peccatuin 
omne tum denique quam fedum sit patet, cum ab 
eo, qui id admittit, affectum detraxeris. Si ei qui 
iratus fuit, in memoriam ea verba redigas , qux in 
iracundia protulit, crubescet et seipsum irridebit, ae 
mille mala perpeti, quam verba illa protulisse malet. 
Si impudicum hominem post coitum ad mulierem 
eam, cui stuprum obtulit, adduxeris, hic quoque ut 
exsecrandam ipsam adversabitur. Eodem inodo vos 
qui ab oc affectu liberi estis, hujusmodi verba ri- 
detis : ridicula enim sunt, ac temulentis vetulis 
digna, muliebrique simultate. Quin etiam Joseph, 
licet venditus ac. servus effectus, atque in carcerem 
conjectus, ne sic tamen acerlhum adversus eos, a 
quibus lesus fuerat, verbum emisit ; scd quid ait? 
Furtim sublatus sum de terra Hebr&orum ( Gen. 40. 
45) ; nec addit, a quo : pudet enim. euin. malorum 
fratrum, magis quam eos ipsos, qui hzc perpetrave- 
rant. Ita nos quoque afíici convenit, ul pro iis, qui 
nobis injuriam inferunt, vehementius angamur, quam 


48S 


illi ipsi : detrimentum enim ad illos transit. Sicut 
enim qui clavos calcibus impetunt, altumque sapiunt, 
hujusmodi furoris ergo commiseratione ac lacrymis 
digni sunt: eodem modo qui eos ledunt, a quibus 
nihil injuri: acceperunt , multis lamentis ac fletibus 
potius, quam exsecrationibus digni sunt, ut qui suas 
ipsimet animas feriant. Nihil enim sceleratius est 
anima malum imprecante, ncc impurius Jingua , hu- 
jusmodi sacrificia offerente. Homo es; ne aspidum 
virus evomas : hemo es ; ne bellua fias. Ideo os tibi 
datum est, non ut mordeas, sed ut aliorum vulneri- 
bus medearis. Recordare quid tibi praceperim, in- 
quit Deus, remittere nempe 2c condonare. Tu vero 
me obsecras, αἱ socium me tibi ad evertenda pre- 
cepta mea adjungam, ac fratrem corrodis , linguam 
cruentas, non secus ac furiosi propriis carnibus 
dentes cruore perfandunt. Quanta diabolum volu- 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOD. 


£56 
ptaté affci, quanto risu existimas, cum ejusmodi 
preces audit? quam Deum irasci, teque avcrsari 
atque odisse, cum talia rogas? quo quid gravius esse 
queat? Nam si nefas est eum ad mysteria accedere, 
qui inimicos habet; annon is, qui non tantum ho- 
stem habet, sed etiam ei imprecatur, ab ipso quoque 
templi ambitu arcendus est? Hxc igitur cogitantes, 
atque liujus sacrificii causam agnoscentes , nempe 
quod pre hostibus mactatus Christus sit, id demus 
eperam, ut ne inimicum quidem habeamus; ac si 
habeamus, pro Hlo precemur : ut nos quoque pec- 
catorum nostrorum veniam consequuti, cum fiducia 
tribunali Cliristi adstemus; cui gloria, imperium, 
honor, nunc et semper, et in szcula szculorum. 
Amen. 


- 


HOMILIA VI. 


Ca». 3. v. 4. Incipimus iterum nosmelipsos commen- 
dare? aut numquid egemus, sicut quidam, comimen- 
datitiis epistolis ad vos, aut ex vobis ? 

1. Quod futurum crat, ut ipsi ab aliis objiceretur, 
nempe quod seipsum attolleret , hoc ipse antevertens 
posuit : quamvis etiam tanta praemonitione ante usus 
fuisset, ac dixisset : Et ad lec quis idoneus. est? et, 
Ex sinceritate loquimur ; sed tàmen hzc ipsi minime 
sufliciunt. Es enim ipsius consuetudo cst : ut longe 
absit, ut.magni quidpiam de se dicere videatur, ve- 
hementerque atque incredibilem quemdam in mo- 
dum i:tud fngit. Tu vero hiac quoque singularem 
ipsius sapientiam animadverte. Rem enim, qua tri- 
siii: speciem habet, hoc est afflictienes, usque adeo 
extulit, ac luculentam et illustrem rem esse osteudit, 
ut ex his, que dixerat, hxc ei objectio emerserit. 
Quod etiam in epistole fine facit. Postquam enim 
innumcra pericula, centumelias, anxictates, angu- 
sias, ac czetera ejusmodi recénsuit, h:ec verba mox 
subjuuxit : Non nosipsos commendamus, sed. occasio- 
mem vobis damus gloriandi (2. Cor. 5. 12). Atque 
istud quoque rursus illic vehementer, atque cum 
majori eonsolatione ponit. Etenim hie caritatis verba 
sunt : Aut numquid egemus, sicut quidam, commenda- 
(iliis epistolis? illic autem necessario sane ac utiliter 
sensu οἱ animo plena sunt quie dicit : Non enim, 
inquit, rursus nos commendamus, sed occasionem vobis 
damus gloriandi ; ac rursus, Putatis quod vobis nos- 
épsos excusemus? Coram Deo in Christo lequimur. 
Timeo autem ne forte, cum venero, non quales volo in- 
ecniam vos, et ego inveniar a vobis qualem non vultis 
(9. Cor. 12. 19. 20). Siquidem ne adulationis opi- 
nionem subeat, ut qui honorem ab ipsis ambiat, his 
verbis utitur : Timeo ne forte, cum venero, non quales 
volo inveniam vos, el ego inveniar a vobis qualem non 
eultis. Verum hxc quidem non sine multa reprehen- 
.sione ; initio autem non ila, sed mitiori sermone utie 
tur. Quidaam autem his verbis sibi vult ? De tenta- 
tionibus ac periculis loguutus est, quodque ubique a 


Deo triumphliatur ia Christo, atque orbis universus 
hos triumphes novit. Quoniam igitur magnifica qux 
dam de se proloquutus erat, idcirco objeetionem sili 
ipsemet struit, dicens : Incipimus iterum | nosigees 
commendare? (uod autem ait, hwnc sensam habet : 
Forissse quispiam hoc nobis objecerit : Quid hoe 
€st, Paule? hzc de te loqueris, ac teipsum effers ? 
Ilanc igitur suspicionem solvens, ait : Non hoc volu- 
mus, nempe nosipsos jactare atque attollere : ime 
tantum abest ut commendatitiis ad vos epistolis opus 
habeamus, ut vos ipsi nobis epistolx instar sitis. 
$. Nam epistola nostra vos estis, inquit. Quid est, Vos 
esiis? Si commendatione apud alios opus mihi fuis- 
sel, vos epistolze loco in medium produxissem : qued 
et in priori epistola dicebat : Signaculum enim apo- 
stolatus mei vos estis (1. Cor. 9. 3). At hoc loco id non 
ita exprimit, sed per ironiam quamdam, ut majorcs 
aculeos eratieni addat : Aut numquid egenus. com- 
mendatitiis epistolis? Atque pseudapostolos innuens, 
guhjecit : Sicut quidam ad vos, aut ex vobis commen- 
datitiis epistelis, ad alios. Deinde quoniam grave crat, 
quod dixerat, id mitigat, Ίο verba sobjungens : Epi- 
8lola nostra vos estis scripta in cordibus nostris, que sci- 
tur et legitur ab omnibus hominibus : 5. manifestati quod 
epistola estis Christi. Hoc loco non solum amoris, sed 
etiam recie factorum testimoninm ipsis tribuit, quippe 
qui ejusmodi sint, ut magistri dignitatem per virtu- 
tem suam demonstrare queant. [loc enim signifieat 
quod ait, Epistola nostra vos estis. ld quod litere 
fecissent, nempe ut nos commendarent, ac reveren- 
tiam nobis conciliarent ; hoc ipsi przstatis, dum 
hemines vos vident atque audiunt, Discipulorum 
enim virtus, magistro plus ornamenti, atque com- 
mendationis affert, quam ulla epistola. Scripta in 
cordibus nostris. Iloc est, quam omnes norunt : adco 
nimirum vos quoquo gentium circumferimus, atque 
animo versamus. Non secus ac si diceret : Nostra 
apud alios commendatio vos estis : vos enim in corde 
scmper habemus, ac vestra recte facta apud omnes 


455 
οὕτως ol ἁδιχοῦντες τοὺς οὐδὲν ποιοῦντας αὐτοῖς xa- 
xbv, ἅτε τὰς ἑαυτῶν πλήττοντες ψυχὰᾶς, πολλῶν ὁόδυρ- 
piov ἄξιοι καὶ θρήνων, οὐκ ἀρῶν. Οὐδὲν γὰρ μιαρώ- 
τερον φυχῆς ἀρωμένης, οὐδὲ γλώττης ἀκαθαρτότερον 
τοιαῦτα θυούσης. "Ανθρωπος cT, μὴ ἀσπίδων ἰὸν ἐμάέ- 
σης ἄνθρωπος et, μὴ γἐνῃ θηρίον. Διὰ τοῦτό σοι 
στόμα γέγονεν, οὐχ ἵνα δάχνῃς, ἀλλ᾽ ἵνα θεραπεύῃς 
τὰ ἑτέρων τραύματα. ᾿Αναμνήσθητι τί σοι παρῄνεσα, 
φησὶν ὁ θεός * συγχωρεῖν xal ἀφιέναι. Eo δὲ καὶ ἐμὲ 
παραχαλεῖς κοινωνὸν γενέσθαι τῆς ἀνατροπῆς τῶν 
ἐμῶν προσταγµάτων, xal ἐσθίεις τὸν ἁδελφὸν, xal 
φοινίττεις τὴν γλῶτταν, χαθάπερ οἱ µαινόµενοι ἀπὸ 
τῶν οἰχείων μελῶν τοὺς ὁδόντας. Πῶς οἴει τὸν διά- 





IN EPIST. II AD COR. IIOMIL. Vi. 





436 


60)ov ἤδεσθαι xaX γελᾷν, ὅταν τοιαύτης εὐχῖς ἀχοῦ- 
σῃ; πῶς τὸν Θεὺν παροξύνεσθαι xal ἀποστρέφεσθχι 
χαὶ μισεῖν, ὅταν τηιαῦτα παραχαλῆς ; οὗ τί γέἐνοιτ᾽ ἂν 
χαλεπώτερον; El γὰρ µυστηρἰοις ob χρὴ προσιέναι 
ἐχθροὺς ἔχοντα * τὸν οὐχ ἔχοντα µόνον, ἀλλὰ καὶ χατ- 
ευχόµενον, πῶς οὐχὶ xal τῶν περιθόλων αὐτῶν ἀπείρ- 
γεσθαι δεῖ, Ταῦτ' οὖν ἐννοοῦντες, χαὶ τῆς θυσίας τὴν 
ὑπόθεσιν εἰδότες, ὅτι ὑπὲρ ἐχθρῶν ἐτύθη, μήτε [473] 
ἐχθρὸν ἔχωμεν, xàv ἔχωμεν, ὑπερευχώμεθα: ἵνα xal 
ἡμεῖς τῶν ἡμαρτημένων ἡμῖν λαθόντες συγχώρησιν, 
μετὰ παῤῥησίας τῷ βήµατι τοῦ Χριστοῦ παραστῷ- 
μεν ᾧ ἡ δόξα, κράτος, τιμὴ νῦν xal ἀεὶ, χαὶ εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 


OMIAIA G*. 


᾿Αρχόμεθα  xdJuv ἑαυτοὺς συνιστάνειν, εἰ μὴ 
χρήζοµεν, ὥς τες, συστατικῶν ἐπιστο.λῶν' 
πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐξ ὑμῶν; 

a'. Ὅπερ ἔμελλεν αὐτῷ παρ) ἑτέρων ἀνθυποφέρε- 
σθαι, ὅτι Ἐπαίρεις σαντὸν, τοῦτο προλαθὼν αὐτὸς τέ- 
θειχε’ xalcot τοσαύτῃ ἐπιδ.ορθώσει χρησάµενος ἔμπρο- 
σθεν, xal εἰπὼν, Πρὺς ταῦτα τἰς ἱκανός ; χαὶ, ὅτι 
"EE εἰλικριείας «να λοῦμεν' ἀλλ' ὅμως οὐκ ἀρχεῖται 
ἐχείνοις. Τοιοῦτον γὰρ αὐτοῦ τὸ ἦθος" τοῦ δοχεῖν 
περὶ ἑαυτοῦ μέγα τι λέγειν πόῤῥω χαθέστηχε, xal 
μετὰ πολλῆς τῆς περιουσίας αὐτὸ φεύγει xat ὑπερ- 
6ολῆς. Σὺ δέ pot κἀντεῦθεν σχόπει τὴν περιουσἰαν 
αὐτοῦ τῆς σοφίας. Πρᾶγμα γὰρ δοκοῦν εἶναι σχυθρω- 
πὸν, τὰς θλίψεις λέγω, οὕτως ἐπῆρε, xat ἔδειξε λαμ- 
πρὺν ὃν xal περιφανὲς, ὡς ταύτην αὐτῷ τὴν ἀντίθε- 
σιν ix τῶν εἰρημένων ἀνακύψαι. Ποιεῖ δὲ αὐτὸ xal 
πρὸς τῷ τέλει. Μετὰ γὰρ τὸ µυρίους ἀριθμῆσαι χιν- 
δύνους, ὕδρεις, στενοχωρίας, ἀνάγχας, χαὶ ὅσα τοιαῦ- 
τα, ἐπήγαγε λέγων, Οὐχ ἑαυτοὺς συγιστάνοµεν, 
ÀAJA' ἀφορμὴν διδόντες ὑμῖν χαυχήµατος. Καὶ τί- 
θησιν αὐτὸ πάλιν ἐχεῖ σφοδρῶς, xai μετὰ πλείονος 
παραµυθίας. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ ἀγάπης ἐστὶ τὰ ῥή- 
µατα, El μὴ χρἠὥμεν ὥς τινες συστατικῶν ἐπι- 
στολῶν ; ἐχεῖ δὲ γέµει τινὸς τοῦ φρονήµατος τὰ λε- 
Yópsva ἀναγχαίως xai χρησίµως xai θυμοῦ 5. Οὐ 
γὰρ xdv, φησὶν, ἑαυτοὺς συγιστἆνομεν, àAA 
ἀφορμὴ» διδόντες ὑμῖν χαυχήµατος * καὶ, Πάλι 
δοκεῖτε, ὅει ὑμῖν ἀπο.ογούμεθα; "Ott κατενγώπιον 
τοῦ θεοῦ ἐν Χριστφ .1α.λοῦμεν. Φοθοῦμαι γὰρ ui 
πως ἐ.θῶν οὺὑχ olovc θέλω εὕρω ὑμᾶςι καὶ ἐγὸ 
εὑρεθω ὑμῖν olov ov θέἼΊετε. "Iva. γὰρ μὴ δόξῃ χο- 
λαχείας δόξαν λαμδάνειν, ὡς ἐφιέμενος τῆς παρ᾽ αὖ- 
τῶν τιμῆς, ταῦτά φηπι, Φοδοῦμαι μή πως ἐθὼν 
οὐχ olovc θέλω εὕρω ὑμᾶς, κἀγὼ φὑρεθῶ ὑμῦ», 
olov οὗ θέλετε. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν μετὰ κατηγορίας 
πολλῆς * ἐν ἀρχῇ δὲ οὐχ οὕτως , ἀλλ᾽ ἡμερώτερον. Τί 
δέ ἐστιν ὅ φησιν; Εἶπε περὶ τῶν πειρασμῶν καὶ τῶν 
κινδύνων. xal ὅτι πανταχοῦ πομπεύεται παρὰ τοῦ 


8 Legebatur φρονήµατος. 


θεοῦ àv τῷ Χριστῷ, καὶ ἡ οἰχουμένη πᾶσα τοὺς 
θριάµόους οἷδε τούτους. Ἐπεὶ οὖν μεγάλα περὶ αὐ- 
τοῦ ἑφθέγξατο, ἀνθυποφέρει ἑαυτῷ λέγων’ Ἀρχό- 
µεθα πάἀ.ι ἑαυτοὺς συγιστάνευ; Ὁ δὲ λέγει, 
τοῦτό ἐστιν Ίσως τις ἡμῖν ἀντερεῖ, Τέ τοῦτο, ὦ 
Παῦλε; ταῦτα περὶ σεαυτοῦ λέχεις, xat σαυτὸν ἐπαί- 
ρεις; Ταύτην οὖν λύων τὴν ὑπόνοιαν, φησὶν, ὅτι Ob 
τοῦτο βουλόµεθα, οἷον κομπάζειν xal ἑαυτοὺς ἑπαί- 
ρειν’ [414] ἀλλὰ τοσοῦτον ἀπέχομεν τοῦ δεηθῆναι 
πρὸς ὑμᾶς συστατιχῶν ἐπιστολῶν, ὡς ὑμᾶς ἀντὶ ἐπι- 
στολῆς ἔχειν. 'H γὰρ ἐπιστοὴ vuv ὑμεῖς ἐστε, 
φησί. Τί ἐστιν, "Υμεῖς ἐστε; El ἔδει πρὸς ἑτέρους 
ἡμᾶς συσταθῆΏναι, ὑμᾶς ἂν παρηγάγοµεν εἰς μέσον 
&vt' ἐπιστολῆς' ὃ xal Ey τῇ προτέρᾳ Ἐπιστολῇ ἔλεγεν’ 
Ἡ γὰρ σφραγὶς τῆς ἑμῆς ἁποστο.λῆς ὑμεῖς ἐστθ. 
'AXX' οὕτω μὲν ἐνταῦθα οὐ λέγει, μετ) εἰρωνείας δὲ, 
ὥστε πληκτιχώτερον ποιῆσαι τὸν λόγον” El μὴ χρῄ- 
ζομεν συστατικῶν ἐπιστοιῶν; Καὶ αἰνιττόμενος 
τοὺς Ψευδαποστόλους, ἐπήγαγεν' "Ως τύες, xpóc 
opc, 7] ἐξ ὑμῶν συστατικῶν ἐπιστο.λῶν, πρὸς ἅλ- 
λους. Εἶτα, ἐπειδὴ βαρὺ ἣν τὸ εἰρημένον, mapapu- 
θεῖται αὐτὸ ἐἑπάγων χαὶ λέγων ᾽ Ἡ ἐπιστοιὴἡὴ ἡμῶν 
ὑμεῖς ἐστε, éyreypappérn ἑρ ταῖς χκαρδίαις ἡμῶν, 
yorcoxouérg ὑπὸ πάντων. φαγερούμενοι, ὅτι 
ἑστέ ἐπιστολὴ Χριστοῦ. Ἐνταῦθα οὐ µόνον αὐτοῖς 
ἀγάπην, ἀλλὰ xal χατορθώµατα μαρτυρεῖ, eU χε 
ἰχανοί εἶσι δεῖξαι πᾶσιν ἀνθρώποις διὰ τῆς οἰχείας 
ἀρετῆς τοῦ διδασκάλου τὸ ἀξίωμα. Τοῦτο γάρ ἐστιν, 
Ἡ ἐπιστοὴἡὴ ἡμῶν ὑμεῖς ἐστε. Ὅπερ ἂν ἑποίησθ 
τὰ γράμματα συνιστῶντα ἡμᾶς xat αἰδεσίμους ποι- 
οὔντα, τοῦτο ὑμεῖς ποιεῖτε, xal ὀρώμενοι xal ἀχουό- 
µενοι. Μαθητῶν γὰρ ἀρετὴ τὸν διδάσχαλον εἴωθα xo- 
σμεῖν xal συνιστᾷν πάσης μᾶλλον ἐπιστολῆς. Ἐγ- 
yeypappérn ἐν ταῖς xapólaic ἡμῶν. Τουτέστιν, ἣν 
πάντες ἴσασιν ' οὕτως ὑμᾶς πανταχοῦ περιφέροµεν , 
xaX ἓν vip ἔχομεν ' ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν, Ἡ σύστασις ἡμῶν ᾿ 
πρὸς ἑτέρους ὑμεῖς bsve* xal yàp. ἔχομεν ὑμᾶς iv 
τῇ χαρδίᾳ διηνεχῶς, xo πρὸς ἅπαντας τὰ ὑμέτερᾳ 
ἀναχηρύττομεν κατορθώματα. Οὐ τοίνυν τῷ xal πρὸς 
ἑτέρους ὑμᾶς εἶναι σύστασιν ἡμῶν, δεόµεθα ἐπιστο” 


491 
λῶν παρ᾽ üpi/* ἁλλὰ xal τῷ σφόδρα φιλεῖν ὑμᾶς, οὐ 
δεόµεθα πρὸς ὑμᾶς συστάσεως ᾿ πρὸς γὰρ τοὺς àvvo- 
τάς τις δεῖται γραμμάτων ὑμεῖς δὲ ἐν τῇ διανοίᾳ 
ἡμῶν ἔστε. Καὶ οὐχ εἶπεν, "Ec cé, ἁπλῶς, ἀλλὰ, ἘγΥε- 
Ἱραμμέγη * τουτέστιν, οὐδὲ ἀποπεσεῖν δύνασθε. Ὢσ- 
περ γὰρ ἀπὸ γραμμάτων ἀναγινώσκοστες, οὕτως ἀπ 
τῆς χαρδίας ἡμῶν Ὑινώσχοντες ἴσασι πάντες τὴν 
ἀγάπην ἡμῶν, ἣν ἔχομεν περὶ ὑμᾶς. 


β’.Εἰ τοίνυν τὰ γράμματα διά τοὺτό ἐστιν, ἵνα δη- 
λώσῃ ὅτι ὁ δεῖνά µοι φίλος, xaX ἁπολαυέτω παῤῥη- 
Glas *, ἀρχεῖ ἡ ὑμετέρα ἀγάπη τὸ πᾶν ἀνύσαι. Αν τε 
γὰρ πρὸς ὑμᾶς ἔωμεν, οὐ δεόµεθα ἑτέρων τῶν 
συνιστώντων ἡμᾶς, τῆς φιλίας ὑμῶν προλαμόα- 


νούσης' ἄν τε πρὸς ἑτέρους, οὐ χρῄζομεν πάλιν . 


γραμμάτων, τῆς αὑτῆς ἀγάπης ἀντὶ τούτων ἁρ- 
χούσης ἡμῖν πάλιν * περιφέρομεν γὰρ τὴν ἐπιστολὴν 
ἐν ταῖς χαρδίαις ἡμῶν. Εἶτα ἐπὶ μεῖσον ἑπαίρων 
αὐτοὺς, xal ἐπιστολὴην Χριστοῦ χαλεῖ, λέγων ' 
Φαγερούμεγοι, ὅτι ἑστὲ ἐπιστο-ἡ Χριστοῦ. Καὶ 
εοῦτο εἰπὼν, λαμθάνει λοιπὸν ὑπόθεσιν xal ἀρχὴν 
ἐντεῦθεν ἐξετάσαι τὰ τοῦ νόµου. Καὶ ἄλλως δὲ αὖ- 
τοὺς ἑνταῦθά φησιν εἶναι ἑἐπιστολήὴν: ἀνωτέρω μὲν 
γὰρ ὡς συνιστῶντας! διὸ ἐπιστολήν ἐχάλεσεν ' [475] 
ἐνταῦθα δὲ ἐπιστολὴν Χριστοῦ, ὡς ἔχοντας τὸν "όμον 
ἐγγεγραμμένον τοῦ Θεοῦ. "A γὰρ ἑἐδούλετο ὁ θεὸς 
δηλῶσαι πᾶσι xal ὑμῖν, ταῦτα γέγραπται ἓν ταῖς 
καρδίαις ὑμῶν. Ἡμεῖς δὲ παρεσχευάσαµεν ὑμᾶς, 
ὥστε δέξασθαι τὰ γράµµατα. Καθάπερ Μωῦσῆς τοὺς 
λίθους καὶ τὰς πλάχας ἐχόλαφεν, οὕτως ἡμεῖς τὰς 
ὑμετέρας φυχάς᾽ διό φησι, Διαχογνηθεῖσα 03" ἡμῶν». 
Αλλ’ Ev τούτῳ τὸ [coy εἶχον * καὶ γὰρ ἐχεῖναι ὑπ 

Θεοῦ ἐγράφησαν, xai αὗται ὑπὺ τοῦ Πνεύματος. Ποῦ 
τοίνυν dj διαφορά; ΕΜεγραμμένη, οὐ μµέλανι, 
ἀλλὰ Πνεύματι θεοῦ ζῶντος' οὐκ ἐν π.]αξὶ .Ίιθί- 
γαις, dAA. ἐν zJAutl καρδίας σαρκίναις. Ὅσον δὲ 
τὸ µέσον Πνεύματος xaX µέλανος, καὶ λιθίνης πλαχὺς 
καὶ σαρχίνης, τοσοῦτον τὸ διάἀφορον τούτων χἀχείνων ' 
οὐχοῦν xat el διαχονήῄσαντες τοῦ διαχονἠσαντος ἐχεί- 
νοις. Διά τοι τοῦτο, ἐπεὶ μέγα ἐφθέγξατο, ταχέως ἐπι- 
λαμµθάνεται ἑαυτοῦ, λέγων * Πεποίθησιν δὲ τοιαύτην 
ἔχομεν διὰ τοῦ Χριστοῦ πρὲς τὸν Θεόν ' χαὶ πάλιν 
ὅλην ἀνατίθησι τῷ θεῷ ' τούτων γὰρ ἡμῖν ὁ Χριστὺς 
αἴτιος, φησίν. Οὐχ ὅτι ἱκανοί ἐσμεν ἀφ ἑαυτῶν 
σι «Ἰογίσασθαι, ὡς ἐξ ἑαυτῶν». "Opa πάλιν xol 
ἑτέραν ἑπιδιόρθωσιν. Καὶ γὰρ μεθ) ὑπερθολῆς τὴν 
ἀρετὴν ταύτην μάλιστα κέχτηται, τὴν ταπεινοφρο- 
σύνην λέγω. Διόπερ ὅταν εἴπῃ τι μέγα περὶ ἑαυτοῦ, 
πἀσῃ χέχρηται σπονυδῇ, ὥστε σφοδρῶς παραμυθή- 
σασθαι τὸ εἱἰρημένον τρόπῳ παντί' ὃ xal ἐνταῦθα 
ποιεῖ, λέγων, Οὐχ ὅτι Ixavol cer áo" ἑαυτῶν τι 
Aorícac8uc ὡς ἐξ ἑαυτῶν. Τουτέστιν, Οὐχ οὕτως 
εἶπον, Πεποίθησιν ἔχομεν, ὡς τὸ μὲν ἡμέτερον 
εἶναι, τὸ δὲ τοῦ Θεοῦ: ἀλλὰ τὸ πᾶν αὐτῷ ἀνατίθημι 
xal λογίξοµαι. Ἡ γὰρ ἱκανότης ἡμῶν éx τοῦ θεοῦ, 
ὃς xal ἱκάνωσεν ἡμᾶς διαχόνους xa ic Διαθήκης. 
T! ἐστιν, 'Ἱκάνωσε; Δυνατοὺς ἐποίησε καὶ ἐπιτη- 


* Editi, καῤῥησίας. Ms. προστασίας, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


458 
δείους. Ob μικρὺν δὲ τοῦτο, τὸ xoploat τοιαύτας 
πλάκας xai ἐπιστολὰς τῇ οἰχουμένῃ, πολὺ µείζους 
τῶν προτέρων. Διὸ χαὶ ἐπήγαγεν Ob γράµµατοςν 
ἀ 1.1ὰ πγεύµατος. Ἰδοὺ πάλιν ἄλλη διαφορά. Τί οὖν» 
ἐχεῖνος οὐχ ἣν πνευματικὸς ὁ νόμος; πῶς οὖν φησιν, 
Οἵδαμεν ὅτι ὁ vópoc πνευματικός ἐστι; Πνευμα- 
τιχὸς μὲν, ἀλλ οὗ πνεῦμα παρεῖχεν ' οὗ γὰρ πνεῦμα 
ἑχόμισε Μωῦσῆς, ἀλλὰ γράμματα; ἡμεῖς δὲ ἐπιστεύ- 
Ότμεν πνεῦμα διδόναι. Διὸ καὶ ἐπεξεργάτεται αὐτὸ 
λέγων Τὸ γὰρ γράµµα ἀποκτείνει, τὸ δὲ πγεῦμα 
ζωοποιεῖ. Ταῦτα δὲ οὐχ ἁπλῶς φησιν, ἀλλ᾽ ἐχείνους 
αἰνιττόμενος τοὺς μεγαλοφρονοῦντας ἐπὶ τοῖς ἸΊου- 
δαϊχοῖς. Γράμμα δὲ ἐνταῦθα τὸν νόµον φησὶ, «ov 
χολάξοντα τοὺς πλημμελοῦντας * πνεῦμα δὲ τὴν χάριν 
τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος τοὺς ὑπὸ τῶν ἁμαρτιῶν 
νεχρωθέντας ζωοποιοῦσαν. Εἰπὼν γὰρ τὴν διαφορὰν 
τὶν ἀπὸ τῆς φύσεως τῶν πλαχῶν, οὖχ ἑνδιατρίθει 
αὐτῇ, ἀλλὰ παραδραμὼν αὐτὴν ταύτην ἐπὶ πλεῖον 
ἑργάζεται, ᾗ μάλιστα ἑλεῖν τὸν ἀχροατὴν ἠδύνατο, 
ἀπὸ τοῦ συμφέροντος xal χούφου. Οὖτε γὰρ πόνον 
ἔχει, φησὶ, xal μείζονα παρέχει rhv χάριν. Ei γὰρ 
περὶ Χριστοῦ διαλεγόµενος, ἐχεῖνα μάλιστα τίθησιν, 
& τῆς φιλανθρωπίας αὑτοῦ ἐστι μᾶλλον 7) τῆς ἀξίας, 
χαὶ ἀλλήλοις [476] συνδέδεται' πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ 
τῆς διαθῄχης, ἀναγχαίως τοῦτο ποιεῖ. TI οὖν ἐστι τὸ, 
Γράμμα ἁποκτείνει; Εἶπεν ὅτι ἓν πλαξι λιθίναις, 
xai χαρδίαις σαρχίναις, οὐδέπω δὲ μεγάλην ἑδόχει 
διχφορὰν λέγειν. Προσέθηχε οὖν ὅτι ἐχείνη γρᾶμματι 
ἡ µέλανι, αὕτη δὲ πνεύαατι. Οὔτε τοῦτο πάνν αὑτοὺς 
διήγειρε. Λέγει οὖν λοιπὸὺν ὅπερ ἱκανὸν αὑτοὺς 
πτερῶσαι, ὅτι τὸ μὲν ἁποχτείνει, τὸ δὲ ζωοποιεῖ. 

Υ’. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν; Ev τῷ νόμῳ ὁ ἁμάρτημα ἔχων, 
χολάζεται΄ ἐνταῦθα ὁ ἁμάρτημα ἔχων, πρεσελθὼν 
βαπτίζεται, χαὶ γίνεται δίχαιος * δίχαιος δὲ γινόµ.ενος 
Cf, τοῦ θανάτου τῆς ἁμαρτίας ἁπαλλαχείς. 'O νόμος 
ἐὰν λάδη φονέα, ἀναιρεῖ' 1j χάρις ἐὰν λάθῃ φονέα, 
φωτίζει xal ζωοποιεῖ. Καὶ τί λέγω φονέα. Ξύλα 
ἔλαδεν ἐν aa66ázo συλλέξαντα ὁ νόμος, xaX ἑλίθασε ' 
τοῦτό ἐστι, Τὸ γράµιµα ἁποκτείνθι. Μνυρίους &àvbpo- 
φόνους xal λῃηστὰς λαμθάνει 1) χάρις, χαὶ βαπτίζουσα 
ἁπαλλάττει τῶν προτέρων xaxov* τοῦτό ἐστι, Τὸ 
ἄγεῦμα ζωοποιεῖ. Ἐκχεῖνος ἀπὸ ζῶντος νεκρὸν ἓρ- 
Υάξεται τὸν ἁλόντα ' αὕτη ἀπὸ νεχροῦ ζῶντα χατα- 
σχευάξειτὸν ὑπεύθυνον. Δεῦτε γὰρ πρός µε, πάντες 
οἱ κοπιῶντες xal περορτισµένοι’ xaX οὐκ εἶπε, 
Κολάσω ὑμᾶς, ἁλλ', ᾽Αγαπαύσω ὑμᾶς. Ἐν γὰρ τῷ 
βαπτίσµατι θάπτεται τὰ ἁμαρτήματα, ἐξαλείφεται 
τὰ πρότερα, ζωοποιεῖται ὁ ἄνθρωπος, ὥσπερ εἰς 
πλάχα αὐτοῦ τὴν χαρδίαν ἐγγράφεται πᾶσα ἡ χάρις. 
Ἐννόησον τοίνυν ὅση τοῦ Πνεύματος fj ἁγία, ὅταν 
αἱ πλάχες αὐτοῦ βελτίους τῶν προτέρων, ὅταν μεῖζόὀν 
τι χαὶ αὐτῆς τῆς ἀναστάσεως ἐπιδειχνύηται. Καὶ γὰρ 
ἡ νέχρωσις αὕτη τῆς προτέρας χαλεπωτέρα, T; xat 
ἁπαλλάττει, xai τοσούτῳ, ὅσῳ φυχὴ σώματος βελ- 
τίων: καὶ abcr δι ἑκείνης συνίσταται ἡ ζωὴ, ἣν τὸ 
Πνεῦμα δίδωσιν: εἰ δὲ ταύτην δυνατὸν χαρίσασθαι, 
πολλῷ μᾶλλον τὴν ἐλάττονα" ἑχείνην μὲν γὰρ προ- 
φῆται εἱργάσαντο, ταύτην δὲ οὐχέτι. Οὖδεὶς γὰρ 
δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ µόνος ὁ θεός. 0ὐδὲ 


45] 


predicamus. Quo fit, ut non modo quia apud alios 
quoque commendationis instar nobis estis, epistolis 
vestris minime indigeamus; sed ideo quoque com- 
enendatione nobis apud vos minime opus est, quod 
vos apprime amem. Etenim ad ignotos quidem literis 
quispiam opus habet; vos awtem nobis in animo 
estis. Nec vero solum dixit, Estis, sed Inscripti, hoc 
est, nec inihi ex animo excidere potestis. Sicut enim 
ex literis, qui eas legunt, sic ex corde nostro, qui hoc 
horunt, nostram erga vos dilectionem perspectam 
babent. 

9. Quocirca si literarum hoc munus est, ul ex iis 
liqueat hunc aut illum mihi amicum esse,lic libertate 
fruatur, ad id totum conficiendum satis est vestra 
erga me caritas. Nam sive ad vos proficiscamur, alio- 
rum commendatione minime indigemus, quod amor 
erga me vester id muneris jam occuparil : sive ad 
alios, literis rursus nihil nobis opus est, u'pote qti» 
bus eadem dilectio earum loco satis sit : circumferi- 
mus enim epistolam in. cordibus nostris. Mox altius 
adhuc eos attollens, epistolam quoque Christi eos vo- 
cat, dicens : Manifestati quod epistola estis. (το. 
Atque id loquutus occasionem hinc atque initium 
sumit legem examinandi, Atque alio modo suam eos 
epistolam esse hic ait : superius enim eos idcirco epi- 
stolam appellabat , quod ab ipsis commendaretur : 
hic autem epistolam Christi cos vocat, ut qui Dei 
legem inscriptam babeant. Nam qu» Deus cum 
omnibus alis, tum vobis etiam nota esse volebat, 
hzc in cordibus vestris inscripta sunt. Nos porro ita 
vos comparavimus, ut literas exciperetis. Ut. euiin 
Moses lapides et tabulas sculpsit, sic nos quoque 
animas vestras : ideo ait, Ministrata a mobis. Àt iu 
hioc pari conditioue erant : nam et ill» a Deo con- 
&criptz erant, et h:»c a Spiritu. Quanam ergo in re 
discrimen situm est? Scripta non atramento, sed Spi- 
vitu Dei viventis : non in tabulis lapideis, sed in tubulis 
cordis carnalibus. Quantum autem inter Spiritum el 
atramentum, atque inter lapideas et carnales tabulas 
interest, tagtum etiam inter has et illas est discrimi- 
nis: ac proinde inter eos quoque, qui bis operam 
navarunt, et eum, qui illis operam navavit. Ob eam- 
que causam, quia magnifice loquutns fuerat, confe- 
stim seipsum carpit, dicens : 4. Fiduciam autem 
talem: habemus per Christum ad. Deum ; ac rursus to- 
tum id Deo adscribit : horum enim nobis Christus 
causa est, inquit. 5. Non quod sufficientes sins 
cogitare aliquid ex nobis tamquam ez nobis. Vide rursus 
alteram etiam przmunitionem ; siquidem hac virtute, 
hoe est humilitate, in primis Paulus excellit. Eoqu: 
fit, ut quoties de seipso magnifice aliquid ait, nihil 
non studii adhibeat, ut id quovis modo mitigel ac 
inolliat. Quod etiam hoc loco his verbis facit : Non 
qucd simus sufficientes cogitare aliquid ex nobis, tam- 
quum ez nobis. lloc est, Non ita dixi, Fiduciam ha- 
beinus, ac si aliud nostrum sit, aliud Dei; sed totum 
istud Deo adscribo. Nostra enim sufficientia ex Deo 
est, 6. qui et idoneos nos fecit minisiros novi testamenti. 
Quid est, fdoneos nos fecit? Fecit ut huic muneri 

PaTRoL. Gn. LXI. 


IN EPIST. i1. AD COR. HOMIL. VI. 


438 
pares esse possimus. Parvum porro hoc non est, ni- 
mirum tales tabulas et epistolas, prioribus multo 
majores ac pr:siantiores orbi attulisse : unde etiam 
subjunxit, Non litere, sed spiritus. En rursus aliud 
discrimen. Quid autem? annon lex quoque illa spi- 
riiualis erat? quoimnodo ergo ait : Scimus quod lez 
spiritualis est (Rom. 7. 44)? Spiritaalis quiden: erat, 
sed spiritum miniume przebebat : non. enim spiritum 
Moses, sed literas attulit; nostr: autem fidei com- 
missum est, ut spiritum demus : unde etiam istiid 
studiose prosequitur, dicens, Litera enim occidit, 
spiritus autem vivificat. Hasc autein non temere dixit, 
sed eos subindicans qui de Judaicis altum sapiebant. 
Per literam autem hoc loco legem intelligit, quie 
peccantes supplicio afficiebat; per spiritum autem 
gratiam baptismi, qua ii, qui a peccato interempti 
sunt, ad vitam revocantur. Postquam enim discri- 
men illud commemoravit, quod inter utriusque ta- 
bule naturam erat, non im eo lixret, sed ulterius 
progressus , hoc latius prosequitur : qua ratione 
auditorem magis capere poterat, nimirum ab utilitate 
et facilitate, Neque enim laborem habet, iuquit, et 
majorem gratiam affert. Nam si de Christo loquens, 
ea potissimum ponit qui? benignitatis ipsius potius, 
quam nostri meriti sunt, queque inter se devincta 
sunt, multo magis hoc necessario facit, cum de 
testamento loquitur. Quidnam igitur hac verba si- 
gnificant, Litera occidit? Dixerat quidem in tabulis 
lapideis οἱ cordibus carneis ; at nondum magnum 
quoddam discrimen proferre videbatur. Adjunxit 
itaque, quod illa litera aut atramento, h:ec spiriti per- 
scripta sit. Hoc autem πο cos admodum excitahat. 
Hoc ergo demum dicit, quod vel pennas illis afferre 
queat, nempe, Litera occidit, spiritus autem vivificat. 

9. Quidnam autem, hoc est? In lege is qui pecca- 
tum habet, punitur; hic qui peccatum habet, acce- 


dens baptizatur, ae justus efficitur : justus autem 


effectus, vivit, utpote peccati morte liberatus. Lex 
si homicidam arripuerit, eum morte afficit : gratia si 
homicidam ceperit, illuminat ac vivificat. Quid autem 
homicidam dico? Lex eum, qui sabbati die ligna 
collegerat, arreptum lapidibus obruit (Num. 15); 
hoc enim est quod ait, Litera occidit : gratia. contra 
sexcentos homicidas et latrones accepit, ac baptismi 
aqua tinctos prioribus malis liberat; hoc est, Spiri- 
tus vivificat. llla eum, qui deprehensus est, ex vivo 
mortuum reddit : hzc reum ex mortuo vivum efficit. 
Venite enim, inquit, ad me omnes qui laboratis el 
onera estis : οἱ non dixit, excruciabo vos, sed, refi- 
ciam vos (Matth. 11. 98). Etenim in baptismo peccata 
sepeliuntur, priora delentur, homo vivificatur, omnis 
gratia in ipsius pectore, tamquam in tabulis inscri- 
bitur. !taque reputes, velim, quanta Spiritus dignitas 
sit, quippe cum ipsius tabulz prioribus meliores sint, 
atque ipsa etizgm resurrectione przstantius aliquid 
ostendat. Nam et mors ea, a qua ipsa liberat, priore 
gravior est, et quidem tanto, quanto anima corpori 
prasiat : atque ea vita, quam Spiritus impertit, per 


. eam conflatur. Quod si banc afferre potest, multo 


28 


141 
έθετο τῆς σῆς, ξυλο.ς αὐτὸν ἂν παίων ἤλασας ' τὸν δὲ 
θεὸν ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς αὐτοῦ (τράπεζα γὰρ αὖ- 
τοῦ , τὸ στόµα τὸ ἡμέτερον εὐχαριστίας πληρούμµε- 
vov), σχεύους ἀκαθάρτου παντὸς ῥήματα βδελυρώ- 
τερα προφέρων, οὐχ οἴει παροξύνειν, εἰπέ µοι; xal πῶς 
ἕνι τοῦτο; Οὐδὲν γὰρ οὕτω παροργίσει τὸν ἅγιον xal 
«bv χαθαρὸν, ὡς τὰ ῥήματα ταῦτα οὐδὲν οὕτως ἱταμοὺς 
χαὶ ἀναισχύντους ποιεῖ, ὡς τὸ λέγειν τοιαῦτα xal 
ἀχούειν * οὐδὲν οὕτως ἐκλύει * τὰ νεῦρα τῆς σωφρο- 
σύνης, ὣς ἡ διὰ τούτων ἀναπτομένη φλόξ. Μύρον 
ἑνέθετό σου τῷ στόµατι ὁ θεός’ σὺ δὲ νεχροὺ δυσιδέ- 
στερα ἀποτίθεσαι ῥήματα, xai αὐτὴν ἀναιρεῖς τὴν 
voy καὶ ἀχίνητον [479] ποιεῖς. Καὶ γὰρ ὅταν ὑθρίζῃς, 
οὐκ ἔστι τοῦτο φυχῆς φωνῆ, ἀλλά θυμοῦ/ ὅταν al- 
σχρὰ λέγῃς, οὐχ ἑχείνη ἐφθέγξατο, ἀλλ fj ἀχολασία ' 
ὅταν xaxnyopfic, ἡ βασχανία ' ὅταν ἐπιθουλεύῃς , ἡ 
σλεονεξία. Ταῦτα γὰρ οὐκ ἐχείνης, ἀλλὰ τῶν παθῶν 
αὐτῆς, καὶ τῶν νοσημάτων. Ὥσπερ οὖν τὸ φθείρεσθαι 
οὐχ ἁπλῶς τοῦ σώματος , ἀλλὰ τοῦ θανάτου xa τοῦ 


& Ms., διαλύει. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


419 
πάθους τοῦ iv τῷ σώματι ' οὕτω δὴ xat ταῦτα, τῶν 
προαγινοµένων αὐτῇ παθῶν. El γὰρ βούλει Ψυχης 
ἀχκοῦσαι φωνῆς ζώσης, ἄγουσον Παύλου λέγοντος" 
"Εχοντες τροφὰς καὶ σχεπάσµατα , τούτοις ἆρκε- 
σθησόµεθα" χαὶ, Ἔστι πορισμὸς µέγας ἡ ebcé- 
όεια * χαὶ, ᾿Εμοὶ κόσμος ἑσταύρωται, χἀγὼ τῷ 
χόσμφ. "Αχουσον Πέτρου λέγοντος, ᾽Αργύριον καὶ 
χρυσἰον οὐχ ὑπάρχειμοι' ὃ δὲ ἔχω, τοῦτό σοι 
δίδωµι *. ἄχουσον τοῦ 166 εὐχαριστοῦντος xai λέ- 
γοντος, Ο Κύριος ἔδωκεγ, ὁ Κύριος ἀφεί.ῖετο. Ταῦτα 
φΦυχῆς ζώσης τὰ ῥήματα, ταῦτα ἐνεργούσης τὴν οἱ- 
χε[αν ἑνέργειαν. 0ὕτω καὶ Ἰαχὼδ ἔλεγεν  ᾿Εὰν Óq pot 
Κύριος ἄρτον φαγεῖν, xal ἱμάτιον περιέα.1έσθαι . 
οὕτω xai Ἰωσὴφ, IIoc ποιήσω τὸ ῥῆμα τὸ πονη- 
ρὸν τοῦτο, xal ἁμαρτήσομαι ἐγώπιον τοῦ 6600; 
Αλλ' οὐχ ἡ βάρδαρος ἐχείνη, ἀλλ ὥσπερ µεθύουσα 
xai παραπαίουσα, οὕτως ἐφθέγγετο λέγουσα, Κου 
µήθητι uec! ἐμοῦ. Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, ζηλώσωμεν τὴν 
ξῶσαν φυχὴν, φύγωμεν τὴν νενεχρωµένην, ἵνα xai 
τῆς μελλούσης ἐπιτύχωμεν ζωῆς ' ὃς γένοιτο πάντας 
ἡμᾶς μετασχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ, xol τά 
ἑξῆς. 





'OMIAIA 7. 


£1 δὲ ἡ διακογία τοῦ θανάτου àv γράμµασι àv- 
τετυπωµέγη ἐν Al0oic, ἐγενήθη ἐν δόξῃ ὥστε 
μὴ δύνασθαι ἀτεγίσαι τοὺς υἱοὺς Ισραὴ. εἰς 
τὸ πρόσωπο» Μωῦσέως, διὰ τὴν δόξαν τοῦ 
προσώπου αὐτοῦ τὴν κχαταργουµένην * πῶς 
οὐχὶ μᾶ.1Ίον ἡ διακονία τοῦ πνεύματος ἔσται 
ἐν δόξῃ; 

α'. Εἶπεν, ὅτι λίθιναι αἱ πλάχες αἱ Μωῦσέως, ὡς ὅτι 
γράμματα εἶχον, xaX ὅτι σάρχιναι αὗται, αἱ χαρδίαι 
πῶν ἁποστόλων, xal πνεύματι ἦσαν ἐγγεγραμμέναι * 
καὶ ὅτι τὸ μὲν γράμμα ἀποκχτείνει, τὸ δὲ πνεῦμα 
ζωοποιεῖ * ἐλείπετο λοιπὸν τῇ συγχρίσει ταύτῃ προσ- 
θεῖναι χα) ἕτερον οὗ μιχρὸν, τὸ τῆς δόξης Μωῦσέως ΄ 
ὅπερ ἐνταῦθα οὐδεὶς εἶδεν ἐπὶ τῆς Καινῆς τοῖς τοῦ 
σώματος ὀφθαλμοῖς. Διὸ xal μέγα ἐδόχει εἶναι, ἔπει- 
δὴ αἰσθητὴ ἣν δόξα. ὀφθαλμοῖς γὰρ ἑωρᾶτο σώματος, 
εἰ καὶ ἀπρόσιτος ἣν ' ἡ δὲ τῆς Καινῆς νοητή. 00 γὰρ 
σαφὴς τοῖς ἁσθενεστέροις τῆς τοιαύτης ὑπεροχῆς ἡ 
κατάληψις ' ἁλλ' ἐχείνη μᾶλλον αὐτοὺς * Πρε, xat ἑπ- 
έστρεφε πρὸς ἑαυτήν. "Enel οὖν εἰς ταύτην ἑνέπεσε 
τὴν σύγχρισιν, xaX σπουδάσει δεῖξαι τὴν ὑπεροχὴν , 
σφόδρα δὲ δύσχολον ἣν διὰ τὸ παχὺ τῶν ἀκροατῶν * 
δρα τί ποιεῖ, xal πῶς αὐτὸ µεθοδεύει, πρῶτον ἀπὸ λο- 
γισμῶν [480] τὴν διαφορὰν εἰσάγων, καὶ πλέχων αὐτοὺς 
ἀπὸ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων. El γὰρ ἑχείνη μὲν 
θανάτου, αὕτη δὲ ζωῆς ἡ διαχονία, ἀναμφίδολον ὅτι 
καὶ Ἡ δόξα αὕτη µείζων ἐχείνης, qnslv. Ἐπειδὴ 
γὰρ οὐκ εἶχεν αὐτὴν δεῖξαι τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῖς σω» 
ματιχοῖς, τῷ συλλοχισμῷ παρέστησεν αὐτῆς τὸ 
ὑπερέχον , λέγων * El δὲ ἡ διακονία τοῦ θανάτου 
ἐγενήθη àv δόξῃ , πῶς οὐχὶ uaAAor ἡ διακονία 
τοῦ πνεύματος ἔσται ἐν δόξῃ; Διακονίαν δὲ θανά- 


του τὸν νόµον λέχει. Καὶ σχόπει πῶς χαὶ ἐν τῇ συγ- 
χρίσει πολλὴν ποιεῖται τὴν ἀσφάλειαν, ὥστε µτ- 
δεµίαν δοῦναι τοῖς αἱρετιχοῖς λαθἠν. O0 γὰρ εἶπεν, 
Ὁ ποιητιχὸς τοῦ θανάτου, ἀλλ᾽, Ἡ διακογία ton 
θανάτου ' διαχονεῖ γὰρ εἰς θάνατον, οὖχ ἔτικτε 
θάνατον. Ἡ γὰρ τοῦ θανάτου ποιητιχὴ, ἡ ἁμαρτία 
ἣν ' οὗτος δὲ τὴν χόλασιν ἐπῆγε, xai τῆς ἁμαρτίας 
δειχτιχὸς ἣν , οὐ ποιητιχός * ἀπεχάλυπτε γὰρ σαφέ- 
στερον τὸ χαχὸν χαὶ ἑχόλαζεν, οὐκ ὤθει εἰς τὸ xaxóv: 
καὶ διηχόνει, οὐ πρὸς τὸ γενέσθαι ἁμαρτίαν f| θάνα- 
τον, ἀλλὰ πρὸς τὸ δοῦναι δίχην τὸν ἁμαρτόντα - 
ὥστε χαὶ ἀναιρειιχὸς ἣν ταύτῃ τῆς ἁμαρτίας. 

'O γὰρ οὕτω φοθερὰν αὐτὴν δειχνὺς, εὔδηλον ὅτι 
καὶ φευχτὴν ποιεῖ. "Ὥσπερ οὖν ὁ τὸ ξίφος µεταχει- 
piso , xal τὸν χατάδιχον ἀποτέμνων, διαχονεῖ τῷ 
διχοστῇ ἀποφαινομένῳ, χαὶ οὐχ αὐτός ἐστιν ὁ ἀναι- 
pv, χαἰτοι γε αὐτὸς ἀποτέμνων, ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ ἆπο- 
φαινόμενος xai χαταδιχάζων , ἀλλ ἡ τοῦ χολαξο- 
µένου & πονηρίἰα΄ οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα οὐχ αὐτὸς ἆναι- 
pst, ἀλλ ἡ ἁμαρτία * αὕτη xat ἀνῄρει xal κατεδίχαζε - 
τιμµωρούμενος δὲ οὗτος, ἑχείνης ὑπετέμνετο τὴν 
ἰσχὺν , τῷ φόδῳ τῆς τιμωρίας ἁναστέλλων αὑτὴν . 
Οὐχ ἠρχέσθη δὲ τούτῳ µόνῳ εἰς τὴν παράστασιν τῆς 
ὑπεροχῆς, ἀλλὰ xai ἕτερον προστίθησι, λέγων; Ἐν 
Tpáppacir ἐντετυπωμένη ἐν «ῑίθοις. "Opa πῶς 
πάλιν ὑποτέμνεται τὸ φρόνηµα τὸ Ἰουδαϊχόν. Οὐδὲν 
γὰρ ἕτερον fv f| γράμματα ὁ νόμος ' οὗ βοῄθειά τις 
&nb τῶν γρσµµάτων ἐχπηδῶσα, xal ἑμπνέουσα τοῖς 
ἀγωνιζομένοις, χαθάπερ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἀλλά 
cta. xal Υραφαὶ θάνατον φέρουσαι τοῖς τὰ γράµ- 
µατα παραθαίνουσιν. Elbe, πῶς διορθούµενος τὴν 

8 Λ, χαταδιχαζοµένον. 


14 


quam verbum obsceenum. Ác nune, si feeteat os, ne 
ad communes quidem cibos admitteris, cum autein 


anima usque adeo foeteat, heus tu, mysteria percipere . 


non dubitas ? Ac si aliquis vas impurum acciperet , 
aique in mensa tua collocaret, fustibus quoque caesum 
illum exigeres : tu vero Deum habens in mensa ipsius 
(mensa enim ipsius os nostrum est, cum gratiaruin 
plenum est), quovis impuro vase exsecrabiliora verba 
proferens, quzso ie, non eum ad iracundiam pro- 
vocare putas? οἱ qui hoc fieri queat? Nihil enim zeque 
sanctum illum ac purum exacerbat , ut verba hec. 
nihil ita temerarios et impudentes liomines reddit , 
ut hujusmodi verba loqui et audire : nihil zeque pu- 
diciti:e nervos refringiL. ut flamina, qu: per ea exci- 
latur. Deus unguentum ori tuo imposuit; tuo vero 
cadavere foetidiora verba in eo recondis , atque ani- 
mam ipsam occidis οἱ immobilem reddis. Etenim 
cum aliquem contumelia afficis, hoc non anime, sed 
iracundiz» vox est; cum obscoena loqueris, non illa , 
sed libido loquuta est ; cum obtrectas, invidia ; cum 
insidias struis, avaritia. Hac enim non anime sunt, 
sed perturbationum ipsius ac morborum. Quemadmo- 
duin enim corrumpi , non simpliciter corporis est, 


IN EPIST. Π AD COR. HOMIL. VII. 


ua 


. sed mortis et vitii quod in corpore est : eodem mode 


ista quoque, adventitiarum anim: perturbationum 
sunt. Nam si viventis anim:? vocem audire vis , audi 
Paulum dicentem : Habentes alimenta , et quibus tega- 
mur , his contenti sumus (1. Tim. 5. 8) ; et, Questus 
magnus est pietas (lbid. v. 6) ; et, Mihi, mundus eru- 
cifixus est, et ego mundo (Gal. 6. 14). Audi Petrum 
dicentem, Argentum et aurum non est mihi ; quod awtem 
habeo , hoc tibi do (Act. 5. 6) : audi Job gratias agen- 
tem ac dicentem, Dominus dedit , Dominus abstulit 
( Job 4. 21). H»c viventis animx verba sunt , hsee 
suam vim exserentis. Sic Jacob etiam dicehat, Sí de- 
derit mihi Dominus panem ad manducandum , et vesti- 
mentum ad. induendum (Gen. 98. 90) : sic et Josepb, 
Quo pacto faciam verbum hoc malum, et peccabo coram 
Deo (Ibid. 39. 9)? At non perinde barbara illa , sed 
velut ebria ac delirans, ita loquebatur dicens, Dormi 
mecum (Ibid. v. 7). Hxc igitur cum noverimus , vi- 
ventem animam amulemur , mortuam fugisaius , ut 
futuram quoque vitam consequamur : quam utinam 
nobis omnibus consequi contingat, per gratiam et 
benignitatem, etc. 





HOMILIA VII. 


Cap. 5. v. 7. Quod si ministratio mortis literis effor- 
mala in lapidibus, (uit in gloria, ila ut non possent 
filii Israel intendere in (aciem Moysis, propter. glo- 
riam vulius ejus, qu& evacuatur : 8. quomodo non 
magis ministratio spiritus erit in gloria? 

41. Dixerat quod Mosis tabule lapidex essent, ut 
etiam quod literas haberent, et quod carnales essent, 
apostolorum corda, et spiritu descripta, et quod litera 
occideret, spiritus autem viviflcaret. Supererat jam 
huic comparationi aliud non: modicum adjiciendum, 
nempe Mosis gloria: quam quidem nemo hoc iu 
Novo Testamento corporeis oculis vidit. Unde etiam 
magna videbatur, quoniam gloria ea sub sensum ca- 
debat: corporis enim oculis cernebatur, licet ad 
eam accedere nemo posset, cum contra gloria Novi 
Testamenti intellectu cerneretur. Neque enim im- 
becillioribus perspicua est hujusmodi precellentize 
cognitio ; verum gloria illa magis cos attollebat , at- 
que ad se consertebat. Quoniam igitur in hujusmodi 
comparationem inciderat, atque quantum hzc illam 
antecellat demonstrare studebat, idque propter au- 
ditorum crassitiem difficile erat ; vide quid faciat, et 
qua arte id moliatur : primo rationes, ex quibus dis- 
crimen agnoscatur, inducens, easque ex iis qwe 
ante dixerat contexens. Nam si illa mortis, inquit, 
hie autem vite ministratio est; dubium esse non 
potest, quin hzc quoque gloria illam anteceliat. Quia 
enim facere non poterat, uL corporeis oculis eam 
spectandam proponeret, ipsius przstantia arguinento 
declaravit dicens : Quod si ministratio mortis fuit in 
gloria, quomodo non magis ministratio spiritus erit in 
gloria? Per mortis autem ministerium legem intel- 
ligit, Atque interim vide, quam sedulo in ista com- 
paratione caveat, ne ullam lxereticis ansam pr:ebeat. 


Non enim dixit, Lex mortem effieit, sed, Mortis 
ministratio est : mortem enim ministrabat, non autem 
pariebat. Nam peccatum id erat, quod imoriem  efli- 
Ciebat ; lex autem supplicium invehebat, 4ο pecca- 
tum indicabat, non autem faciebat. Malnm enim aper- 
tius detegebat, ac plectebat, non autem ad malum 
impellebat : neque ad id ministrabat, ut peccatum 
fieret, aut mors exsisteret, sed ut poenas daret is qui 
peceasset : ac proinde hac quoque ratione peccaiuin 
delebat. 

Lex quomodo mortem afferebat. — Nam dum ipsa 
peccatum adeo formidandum esse ostenderet, procul- 
dubio hoc etiam faciebat, ut ipsum fugiendum esse 
videretur. Sicut igitur is, qui ensem in manus sumit, 
ac sonti caput amputat, judici pronuntianti ministrum 
se pr:&bet ; neque ipse est qui interimit, eliansi ipse 
caput abscindat ; nec rursum is, qui sententiam pro- 
fert et condemnat, sed ejus de quo supplicium sumi- 
tur improbitas : ita hic quoque non lex necem affe- 
rebat, sed peccatum ipsum erat, quod et interimebat 
et couidemnabat; hsc vero, in sontem animadver- 
tens, vim illius succidebat, supplicii metu eum coer- 
cens. Nec vero satis habuit Paulus praestante de- 
clarandz causa boc solum protulisse, scd aliud quo- 
que adjungit, dicens : In literis ἀε[ογπιαία in lapidibus. 
Vide quomodo rursus Judaicos spiritus deprimat. 
Nihil enim aliud lex erat, quam liter:e; non autem 
subsidium ullum e literis prodiens, atque aspiraus 
iis qui dimicaut, sicut in baptismo, sed (20019 et 
Scripturz, mortem iis qui literas violabant afferen- : 
tes. Vides quo pacto Judaicum contentionis studium 
retundens, per ipsa quoque vocabula auctoritatem 
legis nunc dejiciat, lapidem dicens et literas et «w- 
nistrationem mortis, addensque wxuAexea, qood. dar 


415 
Jorinata atque impressa? Bine enim nil aliud de-i- 
guat, quam quod lex in uno loco defixa erat, non 
quemadmodum spiritus, qui ubique aderat, vim ma- 
guam cunciis iuspirans : vel certe loc indicat, quod 
literis minas. multas. efflabant, et. quideni ejusmedi 
iuinas qui deleri non possent, sed semper manerent, 
uipote saxis insculpt». Deinde etiam, dum vetera 
laudibus efferre videtur, rursus Jud:vorum accusa- 
tionem simul inspergit. Cum enim dixisset, Zn literis, 
de[ormata in. lapidibus, fuit in. gloria ; subjunxit, Ita 
μέ ncn possent. filii Israel intendere in faciem Moysi. 
Quod quidein inagnam. eorum imbecillitatem animis 
que ad res terrenas propensionem declarabat. Ac 
rursus dicit, non, Propter tabularum glori:m, sed, 
Propter gloriam vultus ejus, que evacuatur.. Ostendit 
enim eum, qui tabulas fercbat, gloria affici, non au- 
tem illas. Non enim dixit, Quia non possent inten- 
dere in tabulas, sed, 4n vultum Moysis : ac rursus 
non dixit, Propter gloriam tabularum, sed, Propter 
gloriam vultus ipsius. Deinde postquam eam extulit, 
vide quo pacto eam rursus dejiciat dicetis, Que evacua- 
tur : quamquam hoc accusationis rationem non babet, 
sed extenuationis. Non enim dixit, Qua corrupta est, 
οἱ, Οἱ mala est; sed, Quse desin.t, ac fiuein ac- 
cipit. Quomodo non magis ministratio spiritus erit. in 
gloria? Fidcuti enim animo jam Novi Testameuti 
dignitatem attollit, ut omnis dubitationis expertem. 
Ac vide quid agit : opposuit lapidem cordi, et literas 
spiritui, Deinde cum ca qux ex utrisque orirentur 
i.dieasset, non jam quie οκ utrisque sint ponit ; sed 
postea quam id quod a litera ortum habet expressit, 
nempe morlem et condemnationem, id quod a spiritu 
proficiscitur, non item exprimit, hoc est, vitam οἱ 
justitiam, sed ipsum spiritum : quod quidem sermo- 
nem amplificabat. Novum enim Testamentum. 10n 
vitam solam dabat, sed etiam spiritum, a quo vita 
afferebatur, subininistrabat : quod vita multo majus 
erat. ldeo dixit, Ministratio spiritus. Ac postea rur- 
sus eamdem rem inculcat, diceus : 9. Nam si mini- 
siratio damnationis, gloria. 

2. Ac dilucidius exponit quidnam his verbis signi- 
ficetur, Litera occidit ; hoc videlicet inquiens, quod 
ante diximus, nempe legem peccatum indicare, non 
autem efficere. Multo magis ministratio jusiitie abun- 
dut in gloria. Etenim tabul:e illze peccatores ostende- 
bant, ac supplicio afficiebant : liec autem  peccato- 
res non modo non puniebat, sed etiam justos efficie- 
bat; baptismus enim hoc largiebatur. 10. Non enim 
glorificatwum est, quod. glorificatum est in hac parte, 
propter excelleutem: gloriam. Superioribus verbis id 
quidem ostendit, quod boc quoque in gloria sit, nec 
simpliciter iu gloria,sed quod etiamabundet : noneniin 
dixit, Quomodo non magis ministratio spirilus erit 
in gloria? sed, Abundat in gloria ; supradictis nimi- 
rum argumentis id probans. Ilic vero pr:ecellentia 
quoque quanta sit, his verbis ostendit : si han« cum 
illa comparem, ne gloria quidem est Veteris Testa- 
^ menti gloria. Quibus verbis non hoc simpliciter ad- 
su uit, (uod gloria pon st, scd coniparationis ratione ; 


S. JOSNNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


4A 


unde ctiam subjunxit, In fiac parte, hoc est, si com- 
paratio habeatur. Nec tamen hoc Vetus Testamen- 
tum. traducit, sed veliementer etiam ipsum commen- 
dat : etenim comparationes de rebus cognatis fieri 
cousueverunt. Mox aliud argumentum movet, quod 
alia quoque ratione prastantiam demonstrat. Quale 
istud ? Nimirum a tempore dicens: 41. Si autem quod 
evacuatur, per gloriam est ; multo magis id quod ma- 
nel, est iu gloria. lllud euim finem accepit ; lioc per- 
petuo manet. 13. [Jabentes igitur talem spem, mulla 
[fiducia utimur. Quia enim auditor tot ac tanta de Novo 
Testamento audierat, atque hanc gloriaw oculis ipsis 
usurpare cupiebat, vide quonam pacto ipsum ad fu- 
turum zvum rejicist. [deo spem in mediutn protulit, 
dicens, Haubentes. igitur talem spem. Qualem iandem? 
Quod majorem diguitatem. quam Moses consequuti 
sumus, non tantum nos apostoli, sed etiam omnes 
fideles. Multa fiducia utimur. Apud quem? quxso; 
apud Deum, an apud discipulos? Apud vos, inquil, 
quos discipulos habeo : lioc est : Cum libertate ubique 
loquimur, nihil occultantes, nihil dissimulantes, nihil 
suspicantes, sed perspicue loquentes : nee. verenmur 
ne oculorum vestrorum aciem perstringamus, quein- 
admodum Moses Jud:zorum.. Nam quod istud subin- 
dic:rit, audi qua sequuntur; imo vero historiam 
prius referre necessarium est : nam et ipse eam as- 
sidue versat. Qu:ienam igitur est h:ce historia? Cum 
Moses acceptis denuo tabulis desceuderet, gloria 
quiedam ex. ipsius vultu exsilieus, adeo effulgebat, 
ut jud;vi nec ad eum accedere, uec cum eo colloqui 
possent, quousque faciei sue. velamen. iniposuisset. 
Sic eniin in. Exodo scriptum est : Cum descendisset 
Moyses de monte, dug tabule erant in. manibus. ejus. 
Et ignorabat quod glorificatus esset aspectus faciei ejus : 
et timuerunt appropinquare εἰ. Et. vocavit eos Moyses, 
el loquutus est ad eos. Et postquam. cessavit loqui «d 
eos, imposuit faciei suas velamen. Cum autem ingredie- 
batur ut loqueretur. coram Domino, tollebut. velamen 
quousque egrederetur ( Exod. 54. 29 - 54). lHujus hi- 
storie mentionem faciens ait : 15. ΕΙ non sicut Moy- 
&es ponebat velamen super. faciem suam, ut. non inten- 
derent. filii 1 εγαθί in (aciem ejus quod evacuatur. Quod 
autem dicit, est cjusmodi : Nihil necesse est. ut Mo- 
sis iustar nosipsos obvelemus : potestis enim ipsi in 
gloriam hanc, qua cincti el ornati sumus, intueri, etsi 
multo major ac splendidior est quam illa Mosis. Vi- 
desne quantum illi profecerint? Nam qui in priore 
epistola dicebat, Lac vobis potum dedi, non cibum 
(1. Cor. 5. 2), hic ait : Multa fiducia utimur : ac 
Mosem in medium producit, sermoneimque per com- 
parationem  provehit, ut hac quoque ratione audito- 
rem in alium subducat. Αο primum Judiis ipsos 
antepouit dicens, Non opus habemus velamine, quem- 
admodum ille apud eos, quibus prxerat: quie. se- 
quuntur autem ad legislatoris dignitatem ducunt, et 
multo majora sunt. luterim autem, qux deinceps 
sequuntur, audiamus. 14. Sed obtusi. sunt. seusus eo- 
rum. Usque in hodiernum enim diem idipsum velamen 
in lectione Veteris Testaicnti: manet. nor. revelatum, 


M3 
Ἰονυδαϊκὴν φιλονξιχίαν, xal διὰ τῶν ὀνομάτων αὖ- 
τῶν χαθαιρεῖ τὸ ἀξίωμα λίθον εἰπὼν, xal γράμματα, 
καὶ διαχονίαν θανάτου, xaX προσθεὶς ὅτι ἔντετυπω- 
µένη; Ἐντεῦθεν γὰρ οὐδὲν ἄλλο ἐμφαίνει, f| ὅτι ἓν 
Ev χωρίῳ ὁ νόµος ἵδρυτο, οὐ χαθάπερ τὸ απνεῦμα 
πανταχοὺ παρῆν πολλὴν ἐμπνέον τὴν ἰσχὺν ἅπασιν * 
ἡ ὅτι πολλὴν ἐμπνεῖ τὴν ἀπειλὴν τὰ γράμματα, xal 
ἀπειλὴν οὐδὲ ἀφανισθῆναι δυναµένην, ἀλλὰ δια παντὸς 
µένουσαν , ἅτε λίθοις ἐγχεχολαμμένην. Etica χαὶ δο- 
κῶν ἐγχωμιάζειν τὰ παλαιὰἁ, χατηγορίαν πάλιν ἄνας 
μίγνυσιν Ιουδαίων. Εἰπὼν γὰρ, 'Ev γράμµασιν ἑν- 
τεζυπωµέγη ἐν Algo, ἐγενήθη ἐν δόξῃ, ἐπήγαχεν, 
Ὥστε μὴ δύνασθαι ἀτενίσαι τοὺς νυἱοὺς "Iopat 
εἰς τὸ πρύσωπον Μωῦσέως: ὃ πολλῆς ἣν αὐτῶν 
ἀσθενείας καὶ χαµαιζηλίας. Καὶ πάλιν, οὐ, Διὰ τὴν 
δόξαν τῶν πλαχῶν' ἀλλὰ, Διὰ τὴν δόξαν τοῦ προσ- 
extov αὐτοῦ tv χαταργουµένην, φησί. Δείχνυσι 
Y^p τὸν φέροντα δοξαζόμενον, οὐκ ἐχείνας. Ob γὰρ 
eire, Διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἀτενίσχι εἰς τὰς πλάκας, 
ἁλλ', Εἰς τὸ πρόσωπον Μωθσέως" καὶ πάλιν, [481] 
οὗ, Διὰ τὴν δόξαν τῶν πλαχῶν, ἀλλὰ, Διὰ τὴν δόξαν 
toU προσώπου αὐτοῦ. Εἶτα ἐπειδὴ kr pev αὐτὴν, 
ὅρα πῶς πάλιν χαθαιρεῖ λέγων, Tijv καταργουµέ- 
2η». 09 μὴν τοῦτο κατηγορίας ἐστὶν, ἀλλὰ ἑλαττώ- 
σεως * οὐδὲ γὰρ εἶπε, Τὴν διεφθαρµένην, τὴν ποντ- 
ρὰν, ἀλλὰ, Τὴν πανοµένην, xa τέλος Aap6ávoucav. 
Πῶς οὐχὶ ga.llor ἡ  διαχογία τοῦ πνεύματος 
ὅσται &v δύξῃ; Τεθαῤῥηκὼς Υὰρ λοιπὸν τὰ τῆς 
Καινῆς αἴρει, ὡς ἀναμφισθήτητα. Καὶ σχόπει τί 
ποιεῖ * ἀντέστησε λίθον χαρδίᾳ, xaX γράμμα πνεύ- 
ματι. Εἶτα δείξας τὰ ἐξ ἀμφοτέρων, οὐχέτι τίθησν 
τὰ ἐξ ἀμφοτέρων * ἀλλὰ τὸ ἀπὸ τοῦ γράμματος θεὶς, 
τὸν θάνατον xai τὴν κατάκρισιν, τὸ ἀπὸ τοῦ.πνεύ- 
ματος οὐχέτιτίθησι, τὴν ζωὴν xa τὴν δικαιοσύνην͵, 
ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πνεῦμα * ὅπερ µείζανα ἐποίει τὸν λόγον. 
Ἡ γὰρ χαινἣ Διαθήχπ ο) ζωὴν ἑδίδου µόνον, ἀλλὰ καὶ 
σνεῦμα Σχορήγει τὸ τὴν ζωὴν παρέχον' ὃ πολιῷ 
μεῖνον τῆς ζωῖς Tv* διόπερ εἶπεν, Ἡ διαχογία τοῦ 
πνεύματος. Ἐϊτα πάλιν τὸ αὐτὸ περιατρέφει, λέ- 
Tov, El γὰρ ἡ διακονία τῆς κατακρίσεως, δοξα. 

P'. Καὶ ἑρμηνεύει σαφέστερον τί ἐστ., Τὸ γρᾶμμα 
ἁποκτείνει, τοῦτο λέγων ὅπερ ἔμπροσθεν εἰρήχαμεν, 
ὅτι δειχτικὸς ἁμαρτίας ἣν ὁ νόμος, οὗ ποιητιχός. 
Πο λῷ paAdovr ἡ διακονία τῆς δικαιοσύνης 
περισσεύει ἐν δόξῃ. Ἐχεῖναι μὲν γὰρ αἱ πλάκες 
τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐδείχνυον xalixólayov: αὕτη δὸ 
τοὺς ἁμαρτωλοὺς οὐ µόνον oüx ἑχόλαζεν, ἀλλὰ xal 
é:xaíoug ἐποίει' τοῦτο γὰρ τὸ βάπτισμα ἑχαρίζετο, 
Kal γὰρ οὐδὲ δεδόξασται τὸ δεδοξασµένον ἐν 
τούτῳ τῷ μέρει, Évexev τῆς ὑπερδα.11ούσης δό- 
£nc. Ἑν μὲν οὖν τοῖς προτέροις ἔδειξεν, ὅτι xal 
τοῦτο iv δόξη, xai οὐχ ἁπλῶς ἐν δόξη, ἀλλὰ καὶ 
περισσεύει’ οὗ γὰρ εἶπε, Πῶς οὐχὶ μᾶλλον fj διαχο- 
vía τοῦ πνεύματος ἔσται ἐν δόξῃ, ἀλλὰ, Περισσεύει 
ἐν δόξῃ, τὴν ἀπὸ τῶν λογισμῶν τῶν εἰρημένων ἔχων 
ἁπόδειδιν. Ἐνταῦθα xal τὴν ὑπεροχὴν, ὅση, δείχνυσι 
λέγων, ὅτι Ἐὰν συγκρίνω ταύτην ἐχείνη, οὐδὲ δόξα 
ἐἑστὶν ἡ δόξα τῆς Παλαιᾶς' οὐχ ἁπλῶς τὸ μὴ εἶναι δό- 
ξαν χατασχενάζων, ἀλλὰ τῷ τῆς συγκρίσεως λόνῳ' 


IN EPIST. I1 AD COR. HOMID. VII. 


414 


διὸ xal ἐπήγαχγε, Τούτῳ τῷ μέρει" τουτέστι, κατά 
τὸν τῆς συγχρίσεως λόγον. O0 μὴν τοῦτο διαθάλει 
τὴν Παλαιὰν, ἀλλά xal σφόδρα αὐτὴν συν[στησιν’ αἱ 
γὰρ συγχρίσεις ἐπὶ τῶν συγγενῶν εἰώθασι γίνεαθαι. 
Εἶτα xai ἄλλον χινεῖ λογισμὸν τὸν ἆ ποδειχκνύντα τὴν 
ὑπεροχὴν xal ἑτέρωθεν. Ποῖον δῆ τοῦτον; Τὸν ἀπὸ 
τοῦ ypóvou, λέγων᾽ Ei δὲ τὸ καταργούμεγνο», διὰ 
δόξης, πο.ὶ.1ῷ μᾶ.1.Ίον τὸ µένον, ἐν δόξῃ. Τὸ μὲν 
γὰρ ἑπαύσατο, τὸ δὲ μένει διγνεχῶς. Ἔχοντες oov 
τοιαύτην' &Ax(óa, πο.]ῇ παῤῥησίαᾳ χρώµεθα. 
Ἐπειξὴ γὰρ τοσαῦτα xal ττλικαῦτα ἀχούσας ὁ 
ἀχροατῆς περὶ [489] τῖς Καινῆς, ἐξήτει καὶ ὀφθαλ- 
μοφανῶς τὴν δόξαν ταύτην ἰδεῖν, ὅρα ποῦ αὑτὸν ἑξ- 
αχοντἰζει πρὸς τὸν μέλλοντα αἰῶνα. Διὸ xat τὴν ἑλ- 
πἰδα εἰς μέσον ἔθηχς λέγων, Ἔχοντες οὗ» εοιαύ- 
τη» ἑλπίδα. Τοιαύτην; ποταπἠν; "Ott µειζόνων 
ἠξιώθημεν 3) Μωῦσῖς, οὐχ οἱ ἁπόστολοι µόνον ἢμεῖς, 
ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ πιατοἰ. Πο..1ῇ παῤῥησίαᾳ χρώ- 
µεθα. Πρὸς «iva, εἰπέ pot; πρὺς τὸν θεὸν, 1) πρὸς 
τοὺς µαθπτάς; Πρὸς ὑμᾶς τοὺς µαθητευοµένους, φη- 
g(* τουτέστι͵ Μετ’ ἑλευθερίας πανταχοῦ φθεγγόμεθα, 
οὐδὲν ὑποστελλόμενοι, οὐδὲν ἁποχρυπτόμενοι, οὐδὲν 
ὑφορώμενοι, ἀλλὰ σαφῶς λέγοντες” καὶ οὐ δεδοίχαµεν 
μὴ πλήξωμεν ὑμῶν τὰς ἵψεις, χαθάπερ Μωῦσῆς τὰς 
Ἰουδαίων. "Ότι γὰρ τοῦτο ἠνίξατο, ἄχουσον τῶν 
ἑξζς' μᾶλλον δὲ τὴν ἱστορίαν. πρῶτον ἀναγχαῖον εἰ- 
πεῖν. Καὶ Υὰρ αὐτὸς αὐτὴν σνυεγῶς περιστρέφει. 
Ti; οὖν ἡ ἱστορία;, Ὅτε ἐχ δευτέρου τὰς πλάχας 
χατῄει λαζὼν 6 Μωῦσῆς, δόξα τις ἐκπηδῶσα του 
προσώπου αὑτοῦ τοσοῦτον ἀπέλαμπεν, ὡς pi] δύνα» 
σθαι τοὺς Ἰουδαίους προσιέναι αὐτῷ xaX διαλέγχσθαι, 
ἕως ὅτε ἐπέθηχε κάλυμμα τῷ προσώπῳ. Καὶ γέγρα- 
πται οὕτως Ly τῇ Ἐξόδῳ, "Hyíxa κατἐέη Μωῦσῆς 
ἐχ τοῦ ὅρους, al δύο π.]άκες ér ταῖς χερσὶν αὐ- 
τοῦ. Καὶ οὐκ ᾖδει Μωῦσῆς ὅτι δεδόξασται ἡ ὄψις 
τοῦ χρωτὸς τοῦ προσώπου αὐτοῦ καὶ ἐφοέήθη- 
σαν ἑἐγγίσαι αὐτῷ. Καὶ ἐκάεσεν αὐτοὺς Μωῦ- 
σῆς, καὶ éAáAnos πρὸς αὐτούς. Kal ἐπειδὴ κατ- 
έπαυσε Μωῦσῆς «ἰαῶν πρὸς αὐτοὺς, ἐπέθηκεν 
ἐπὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ κἀ.Ίυμμα. Ἠγίκα δὲ εἰσ- 
επορεύετο ἐναντίον τοῦ Κυρίου AaAeir, πδριῄρει 
τὺ κά.υμμα ἕως τοῦ ἐκπορεύεσθαι αὐτόν. Ἰαύτης 
οὖν ἀναμνήσας τῆς ἱστορίας, φησί’ Καὶ οὗ καθάπερ 
Νωῦσῆς ἐτίθει κἀΊυμμα ἐπὶ có πρόσωπον ἑαυτοῦν 
ὥστε μὴ ἀτεγίσαι τοὺς υἱοὺς Ἱσραὴ. εἰς τὺ τέλος 
τοῦ καταργυυµένου. “Ὁ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν’ 0ὐ 
χρεία χαλύπτεσθαι ἡμᾶς, καθάπερ Μωῦσῆς) δυνατοὶ 
γὰρ ὑμεῖς ἰδεῖν τὴν δόξαν ταύτην, ἣν περιχείµεθα, 
καΐτοι πολλῷ μείζονα xai φαιδροτέραν οὖσαν ἐχείνης. 
Εἶδες τὴν προχοπήν; 'O yàp ἐν τῇ προτέρᾷ εἰπὼ», 
l'ála ὑμᾶς ἑπότισα, οὐ βρῶμα, ἐνταῦθα λέγει, ὅτι 
Ποᾶ.Ἱῇ παῤῥησίᾳ χρώµεθα" καὶ Μωῦσέα εἰς μέσον 
παράχει, χατὰ σύγχρισιν προάγων τὸν λόγον, xoY 
ταύτῃ τὸν ἀχροατὴν ἀνάγων. Καὶ τέως Ἰουδαίων αὖ- 
τοὺς προτίθησι λέγων, ὅτι OO δεόµεθα χαλύμματος. 
καθάπερ ἐχεῖνος ἐπὶ τῶν ἀρχομένων' τὰ OS μετὰ ταύτα 
ναὶ εἰς αὐτὸ τοῦ νοµοθέτου τὸ ἀξίυιμα ἀνάχει, f| xal 
πολλῷ μεῖζον. Τέως δὲ τῶν ἑξῆς ἀκούσωμεν' AAA 
ἐπωρώθὴ τὰ γοήματα αὐτῶν. "Αγρι yàp τῆς σή- 


ο 
µιερον τὸ αὐτὸ κά υμμα ἐν τῇ ἀναγγώσει τῆς Πα- 


«αιᾶς Διαθήκης uévev μὴ ἀγακαλυπτόμενον, ὅτι 


ἐν Χριστῷ καταργεῖται. "Opa, τί χατασχενάζει διὰ 
τούτων. Ὅπερ γὰρ γέγχονεν ἐπὶ Μωῦσέως τότε ἅπαξ, 
τοῦτο ἐπὶ τοῦ νόµου γίνεται διηνεχῶς. Οὐχ &pa τεῦ 
νόµου διαδολὴ τὸ εἰρημένον, ὥσπερ οὐδὲ Μωῦσέως 
τότε χαλυπτοµένου, ἁλλὰ τῶν ἁγνωμόνων Ἰουδαίων: 
ἐχεῖνος μὲν γὰρ ἔχει τὴν οἰχείαν δόξαν, οὗτοι δὲ αὐ- 
τὴν ἰδεῖν οὐχ ἠδυνήθησαν. [485] Τί τοίνυν δια- 
πορεῖτε, «roiv, εἰ τὴν δύξαν ταύτην ἰδεῖν οὗ δύναν- 
ται τὴν τΆς χάριτος, ὅπου γε τὴν ἑλάττω τὴν Μωῦ- 
σέως ox εἶδον, οὐδὲ πρὸς τὸ πρόσωπον ἴσχνσαν 
ἀτενίσαι τὸ ἐχείνου, τί δὲ ταράττεσθε, εἰ οὗ πι- 
στεύουσιν Ἰουδαῖοι Χριστῷ, ὅπου ve οὐδὲ τῷ νόμφ 
πιστεύουσι; Διά γὰρ τοῦτο xai τὴν χάριν ἠγνόησαν, 
ἐπειδὴ οὐδὲ τὴν παλαιὰν Διαθήχην εἶδον, οὐδὲ τὴν 
iv αὐτῇ δόξαν - δόξα γὰρ νόµου, πρὸς Χριστὸν ἐπι. 
evpéda:. 

1'- Ὁρᾷς πῶς χἀντεῦθεν χαθαιρεῖ τὺ τῶν Ἰουδαίων 
φύσημα; 'Ag' ὧν γὰρ ἐδόχουν πλεονεγτεῖν, τοῦ τὴν 
ὅγιν Μωῦσέως ἑξαστράπτειν, ἀπὸ τούτων δείχνυσιν 
αὐτῶν τὸ παχὺ xai χαμαίζηλον. Mh τοίνυν τούτῳ 
χαλλωπιζέσθωσαν’ τί γὰρ τοῦτο πρὸς Ἱουδαίους τοὺς 
μὴ ἀπολαύσαντας; AU xai συνεχῶς αὐτὸ περιστρέ- 
φει, νῦν μὲν λέγων, ὅτι Τὸ αὐτὸ κά Ίνμμα év τῇ ἀγα- 
γνώσει τῆς Πα.ϊαιᾶς Διαθήκης µένει μὴ ἀναχαλυ- 
αζόµενον, ὅτι ἐν Χριστῷ καταργεῖται νῦν δὲ, ὅτι 
"Ewc σήμερον, ἡγίκα ἀναγινώσκεται Μωὺσῆς, τὸ 
αὐτὸ κά.ἔυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται, καὶ ἓν 
τῇ ἀναγνώσει καὶ &v τῇ χαρδίᾳ αὐτῶν δειχνὺς ἐπιχεί- 
μενον ἀνωτέρω δὲ, Ὥστε μὴ ἀτενἰσαιτοὺςυἱοὺς To- 
pa^ elc εὸ πρόσωπο» Μωῦσέως, διὰ τὴν δόξα» 
τοῦ προσώπου αὐτοῦ τἡν καταργουµένην" οὗ τί 
γένοιτ᾽ ἂν εὐτελέστερον; ὅταν μηδὲ χαταργουµένης 
δόξης, μᾶλλον δὲ τῆς μηδὲ οὕσης τῇ συγχρίσει, δύ- 
νωνται θεαταὶ γενέσθαι, ἀλλὰ χαλύπτηται ἀπ᾿ αὐτῶν, 
εἰς τὸ μὴ ἀτενίσαι εἰς τὸ τέλος τοῦ χαταργουµένου, 
τουτέστι, toU νόµου, D τι τέλος ἔχει. 'AJA" ἐπωρώθη 
τὰ »οήματα αὐτῶν. Καὶ τί τοῦτο πρὸς τὸ χάλυµµα, 
φησὶ, τότε; "Οτι τὰ μέλλοντα προδιέγραφεν. 0ὐ γὰρ 
µόνον τότε οὐκ εἶδον, ἀλλ' οὐδὲ νῦν ὁρῶσι τὸν νόµον. 
Καὶ ἡ αἰτία παρ᾽ αὐτοῖς ** ἡ γὰρ πώρωσις γνώμης 
ἑστὶν ἀναισθήτου xal ἀγνώμονος. Ὥστε ἡμεῖς ἔσμεν 
οἱ χαὶ τὸν vóuov εἰδότες' ἐχείνοις δὲ οὐχ ἡ χάρις pó- 
νον, ἀλλὰ xal οὗτος συνεσκίασται. "΄Αχρι γὰρ ες 
σήμερον τὸ αὐτὺὸ κἀῖυμμα ἐν τῇ ἀναγγώσει τῆς 
Πα.ἰαιᾶς Διαθήκης µέγει, φησὶ, μὴ áraxaAvacó- 
µενον, ὅτι àv. Χριστῷ καεαργεῖται. Ὁ δὲ λέγει, 
τοῦτό ἐστι" Τοῦτο αὐτὸ οὐ δύνανται συνιδεῖν ὅτι πέ- 
πανται, ἐπειδὴ τῷ Χριστῷ οὗ πιστεύουσιν. El γὰρ διὰ 
τοῦ Χριστοῦ πέπανται, ὥσπερ οὖν xat πέπανται. xal 
6 νόμος τοῦτο b προλαδὠν εἶπε, πῶς οἱ μὴ δεχόµενοι 
τὸν Χριστὸν τὸν χαταργήσαντα τὸν νόµον, δυνῄσονται 
ἰδεῖν, ὅτι χατήργηται ὁ νόμος; Οὐ χωροῦντες δὲ 
τοῦτο ἰδεῖν, εὔδηλον ὅτι xal αὐτοῦ τοῦ νόμου τοῦ 
ταῦτα λέγοντος τὴν ἰσχὺν ἀγνοοῦσε, xat τὴν δόδαν 


ἃ Editi, παρ) αὐτούς, Ms. παρ) auto. 
b legebatur τὸ αὐτό. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


446 
ἅπασαν. Καὶ ποῦ τοῦτο εἶπε, φησὶν, ὅτι ἓν Χριστῷ 
χαταργεῖται; Οὐκ εἶπε µόνον, ἀλλὰ xat διὰ πραγµά- 
τών ἔδειξε' xal πρῶτον μὲν, τῷ τὰς θυσίας xai τὴν 
ἁγιστείαν ἅπασαν ἐν ἑνὶ χαταχλεῖσαι τόπῳ, τῷ ναῷ, 
καὶ αὐτὸν ὕστερον καθελεῖν. El γὰρ μὴ ἐθούλετο αὐ- 
τὰς παύσασθαι καὶ τὸν περὶ τούτων νόμον ἅπαντα, 
δυοῖν θάτερον ἄν ἐποίησεν, f| οὖκ ἂν χαθεζλε τὸν ναὸν, 
ἡ χαθελὼν, οὐχ ἂν ἀπηγόρευσεν ἀλλαχοῦ θύεσθαι. 
|484] Nvv δὲ τὴν οἰχουμένην ἅπασαν, xal αὐτὴν 6k 
την Ἱερουσαλὴμ ἄδατον ταῖς τοιαύταις χατέστησεν 
ἑερουργίαες µόνον δὲ τὸν ναὺν αὐταῖς ἀνεὶς καὶ ἆπο- 
τάξας, εἶτα αὐτὸν τοῦτον ὕστερον καθελὼν, xal εἰς 
τέλος ἔδειξε διὰ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ὅτι πέπηυτα: 
τὰ τοῦ νόµου διὰ Χριστοῦ: xal γὰρ τὸν ναὺν ὁ Χρι- 
στὸς χαθεῖλεν. El δὲ βούλει xal διὰ ῥημάτων ἰδεῖν 
πῶς διὰ τοῦ Χριστοῦ καταργεῖται. ἄχουσον αὐτοῦ τοῦ 
νοµοθέτου λέγοντος οὕτω' Προφήτη» ὑμῖν ἁναστή- 
σει Κύριος àx τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν, ὡς ἐμέ' αὐτοῦ 
ἀχούσεσθε κατὰ πάντα, ὅσα ἂν ἐντελῆται ὑμῖν. 
Kal ἔσται, πᾶσα γυχἠ ῆτις ἂν uj dxovem τοῦ 
προφήτου ἐχείνου, ἐξοοθρευθήσεται. Είδες πῶς 
ὄδειζεν ὁ νόµος ὅτι Ev Χριστῷ παύεται; 'O γὰρ προ- 
φήτης οὗτος, τουτέστιν ὁ Χριστὸς τὸ χατὰ σάρχα, οὗ 
ἀχούειν ἑχέλευσε Μωῦσῆς, xal σάῤθατον xai περι- 
τομὴν xai τἆλλα πάντα ἔπανσε. Καὶ ὁ Δαυῖδ δὲ τὸ 
αὐτὸ τοῦτο δηλῶν, ἔλεγε περὶ τοῦ Χοιστοῦ: Σὺ ἱεροὺς 
slc τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξυ Με.χισεδὲκ, o5 
χατὰ τὴν τάξιν 'Aapov. Διὸ xol σαφῶς ὁ Παῦλος ἑρ- 
μηνεύων αὐτὸ, φησὶν, ὅτι Μετατιθεµένης τῆς ἱερω- 
σύνης. ἐξ áváryxnc xal νόµου µατάθεσις Ίένεταε. 
Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ πάλιν φησί’ θυσίαν καὶ προσφο- 
ρὰν οὐκ ἠθέλησας, ὁλοχκαυτώματα καὶ περὶ ἆμαρ- 
τίας οὐκ ηὐδέχησας' τότε εἶπον, ᾿Ιδοὺ fixo. Καὶ 
ἑτέρας 68 πολλῷ τούτων πλείους δυνατὸν &x τῆς Πα - 
λαιᾶς παραγαχεῖν μαρτυρίας, δηλούσας πῶς διὰ τοῦ 
Χριστοῦ λαταργεῖται ὁ νόμος. "ote ὅταν ἀποστῆς 
τοῦ νόµου, τότε ὄψει τὸν νόµον χαλῶς' ἕως δ' ἂν αὑ- 
τὸν κατέχῃς, xal pid πιστεύῃς Χριστῷ, οὐκ οἶδας 
οὐδὲ αὐτὸν τὸν νόµον. Ad) xat ἐπήγαγχεν, σαφέστερον 
τοῦτο αὐτὸ χατασχευάζων, Α.1 43 ἕως σήμερον, ἡνί- 
xa ἀναγιώσκεται Μωῦσῆς, κἀυμμα ἐπὶ τὴν 
καρδίαν αὐτῶν κεῖται. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ 
ἀναγνώσει τῆς Παλαιᾶς Διαθήχης μένει τὸ κάλυμμα” 
ἕνα μή τις νοµίσῃ τῆς ἀσαφείας τοῦ νόµου εἶναι τὸ 
εἰρημένον, xal δι ἑτέρων μὲν αὐτὸ χαὶ ἔμπροσθεν 
ἔδειξε (τῷ γὰρ εἰπεῖν, ᾿Επωρώθη τὰ νοήματα ab- 
τῶν, δείχνυσιν αὐτῶν τὸ ἔγχλημα ὃν), xaX iv αὐτῳφ 
δὲ τούτῳ πάλιν. Οὐ γὰρ εἶπεν, Ἐν τοῖς γράµµασι 
μένει τὸ κάλυμμα, ἁλλ', Ἐν τῇ ἀναγγώσει' ἡ δὲ 
ἀνάγνωσις ἑνέργεια τῶν ἀναγινωσχόντων ἑἐστί᾽ xal 
πάλιν, 'Hr(xa ἀναγινώσχεται Μωῦσῆς. Σαφέστερον 
δὲ αὐτὸ τῇ λέξει τῇ ἑξῆς ἑδήλωσεν, ἀναχεκαλυμμένως 
εἰπὼν, Κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται. 
Ἐπεὶ xat ἐν τῇ ὄψει Μωῦσέως, οὐ διὰ Ἱωῦσέα ἔχει- 
τυ, ἀλλὰ διὰ τὴν τούτων παχύτητα xol σαρχικὴν 
Ὑνώμην. 

b. Κατηγορῆσας τοίνυν αὐτῶν ἱκανῶς, δείχνυσι xci 


* Leg., ἐντέλληται, vel ἐντείληται. 


Μο 
quoniam in Christo evacuatur, Vide quid per li:ec verba 
adstruat. Nam quod tum sermel in Mose contigit, hoc 
perpetuo in lege contingit. Nec tamen his verbis 
legem criminatur, quemadmodum nec Mosem tum 
sese obvelantem, sed Judzeorum vecordiam : illa enim 
suam gloriam habet; at isti eam intueri nequiverunt. 
Quid igitur mirum vobis est, inquit, si hanc gratize 
gleriam cernere nequeant, cum minorem illam Mosis 
non perspexerin!, nec illius vullum obtueri potue- 
rint ? quid turbamini, si Judzi Christo non credant, 
cum ne legi quidem credant? Nam ob id gratiam 
eliam ignorarunt, quoniam ne Vetus quidem Testa- 
mentum nec ipsius gloriam cognoverunt ; siquidem 
legis gloria in hoc sita est, quod ad Christum ani- 
1105 convertat. 

5. Vides ut hiuc quoque Judzorum fastum retun- 
dat? Etenim unde illi przestantiore conditione se esse 
existimabant, nempe quod Mosis facies fulgorem emit- 
teret, hinc eorum crassitiem οἱ abjectioneim ostendit. 
Ne ergo hoc nomine illi glorientur : quid eniin hoc ad 
Judzos qui frui non potuerunt ? Unde-etiam id as- 
sidue inculcat, nuuc videlicet ipsum velamen in 
Veteris Testamenti lectione non revelatum manere 
dicens, quia in Christo evacuetur; nunc, usque in 
hodiernutn diem, quo tempore legitur Moses, id ipsum 
velamen in ipsorum corde positum esse; ac tum in 
lectione , tum in eorum corde.imponi dicens. Supe- 
rius vero dixerat : Ut intendere non possent filii Israel 
in faciem Mosis , propter gloriam vullus ejus qua eva- 
cwatur : quo quid ahjectius fingi possit? cum ne ejus 
quidem glorie , que evanescit, imo si cum altera 
conferatur, nulla est spectatores esse queaut, sed ab 
ipsis ea obtegatur, ut non intendant in finem ejus 
quod evacuatur , hoc est iu legem, qux finem habet. 
Sed obtusi sunt sensus eorum. Et quid hoc, dixerit ali- 
quis, ad velamen illud ? Quoniam futura presignabat. 
Neque enim tunc tantuin non viderunt, sed ne nunc 
quidem legem vident. Hoc autein. ipsorum vitio fit : 
obtusio enim mentis stuporein ac vecordiam declarat. 
Itaque nos sumus, qui legem cognitam habeinus : 
nam illis non modo gratia, sed ipsa quoque lex ob- 
umbrata est. Usque in hodiernum enim diem idipsum 
velamen in lectione Veteris Testamenti manet , iuquit, 
won revelatum, quia in Christo evacuatur. Quod autem 
ait, hauc sententiam habet : iloc ipsum cernere ne- 
queunt , eam finem accepisse , quia Christo non cre- 
duut. Etenim si per Christum finem accepit, ut vere 
accepit , idque etiam lex ante dixit : qui fleri queat , 
ut qui Christum , a quo lex antiquata est, non reci- 
piunt, legem ipsam antiquatam esse perspiciant ? 
Porro qui hoc perspicere uequeunt, palam sane est, 
ejuod ipsius etiam legis qu:e hzec dicil vim oc robur 
gloriamque universam ignorent. At ubinam dixit, in- 
«ies, lex se in Christo aboleri? Non solum dixit , 
se] eüiam per res ipsas demonstravit : ac primum 
quidem quod sacrificia et sanctificationem omnem in 
uno loco, hoc est in templo, concluserit, atque hoc 
ipsum templum postea destructum sit. Nisi enim sa- 
crificia et legem omnem de his institutam finem ha- 


IN EPIST. ΠΠ AD COR. HOMIL. ΥΠ. 


446 


bere voluisset, duorum alterum fecisset, aut templutn 
non sustulisset , aut, si sustulisset, sacrificia certe 
aliis in locis fleri non prohibuisset. Nunc vero, cum 
universo terrarum orbi et ipsi quoque Jerusalem adi- 
tuin. ad hujusmodi sacrificia. priecluserit , solumque 
templum ipsis permiserit et assignarit, atque hoc 
ipsum postea sustulerit : per res ipsas taudem decla- 
ravit, legis ritus per Christum finem accepisse : si- 
quidem templum a Christo sublatum est. Quod si per 
verba quoque videre libet, quomodo per Christuin 
lex abrogata sit, ipsummet legislatorem audi, sic lo- 
quentem : Prophetam vobis suscitabit Deus de medio 
fratrum. vestrorum , tamquam me : ipsum audietis in 
omnibus, quecumque mandaverit vobis. Et erit, omnis 
anima que prophetam illum non audierit, exterminabi- 
tur (Deut. 18. 18. 19). Vides quo pacto lex ostende- 
rit, quod in Christo finem acceptura esset ? Etenim 
propheta hic, id est, Christus secundum carnem, 
quem Moses audire jussit , et sabbatum et cireumci - 
sionem aliaque omnia sustulit. Ac David hoc quoque 
ipsum indicans, de Christo dicebat : Tu es sacerdos in 
eternum. secundum. ordinem Melchisedec ( Psal. 109. 
4), non autem *ecundum ordinem Aaron. Ob eamque 
causam Paulus perspicue hoc exponens , ait : Trans- 
lato sacerdotio, necesse est ul legis translatio fiat (Hebr. 
7. 13). Atque alio loco liis rursum verbis utitur : Sa- 
crificium et oblationem noluisti : holocausta el pro pec- 
cato non placuerunt tibi : (unc dixi , Ecce venio (Psal. 
$9. 7; Hebr. 10. 5-7 ). Atque alia multo his plura 
testimonia ex Veteri Testamento proferre licet, qui- 
bus, quomodo lex per Christum abrogata sit, perspi- 
cuum fiat. Itaque posteaquam a lege abscesseris, tuin 
demum legem pulchre perspicies : quamdiu autein 
eam retinueris, nec Christo credideris, ne legem qui- 
dem ipsam perspectam habiturus es. Ideo, ut hoc 
ipsum lueulentius adstruat, subjunxit : 15. Sed in hio- 
diernum usque diem, cum legitur Moyses, velamen po- 
situm esl super cor eorum. Quoniam enim dixerat, in 
Veteris Testamenti lectione velameu manere ; ne quis 
hzc verba de legis obscuritate intelligenda esse exi- 
stimaret, tum per alia verba hoc ipsum prius demon- 
&iravit (nam cum dixisset, Obtusi sunt sensus eorum, 
ostendit eos in culpa esse) ; tum rursus iu his quoque 
verbis. Non enim dixit, In literis manet velamen, 
sed, In lectione ; lectio porro legentium actio est : ac 
rursum , Cum legitur Moyses. Dilucidius autem istud 
deinceps iudicavit , aperte dicens, Velamen positum 
est super cor eorum. Quandoquidem et in Mosis facie 
nou ob Mosem positum erat, sed propter eorum cras- 
sitiem et carnalem mentem. 

4. Cum igitur eos aatis coarguisset, jam correctio- 
nis etiam modum ostendit. Quinam autem hic modus 
est? 16. Cum autem conversus fuerit ad Dominum, hoc 
est, a lege abscesserit, auferetur velamen. Viden'" ve- 
lamen :lud non faciem Mosis, sed faciei Judzoruie 
obtexisse ? Non enim ut Mosis gloria occultaretur, hoc 
flebat, sed ne illi viderent : neque enim capaces erant. 
Itaque illorum loc vitium erat : neque enim fecit, 
ut ille quidquam iguoraret, sed ut illi. Nec dizit qui- 


141 
dem, Cum legem reliquerit ; sed hoc subindicavit cum 


diceret : Cum enim conversus fuerit ad Dominum, au- : 


feretur velamen. Ad extremum usque in historia per- 
etitii, Etenim cum Moses Judzos alloqueretur, faciem 
suam obvelabat ; eum autem ad Dominum se conver. 
tebat, eam delegebat. Hoc. autem rei future figura 

rai; uetope quod , cum ad Dominum nosipses con- 
verierimus , tunc legis gloriam ac nudam legislatoris 
faciem perspiciemus ; imo non hoc tantum , sed in 
Mosis classe atque ordine erimus. Vides quo pacto 
Jud:eum ad (idem excitet? dum ostendit eum , si ad 
fidei accesserit, non modo Mosem intueri posse, sed 
etiam in eodem quo legislator ille gradu atque ordine 
esse. Non modo enim eam gloriam cernes, inquit, 
quam tum ininime vidisti , sed et ipse in eadem qua 
ille gloria futurus es, imo multo etiam imajore, atque 
tanta , ut ne illa quidem glori: speciem praebeat, si 
cum liae comparetur. Quonam tandem modo? Quo- 
niam , cum ad Dominum conversus fueris , atque in 
gratia esse ceeperis, illa gloria frueris, cum qua Mo- 
sis gloria collata, usque adeo inferior est, ut ne glo- 
ria quidem sit. Et tamen quainvis exigua ea sit, lon- 
geque minor ista, tamen quamdiu Judzeus eris , ne 
hanc quidem consequeris ; ergo neque tuuc. Jud:el 
illam videbant, neque nunc vident : si autem fidem 
amplexus fueris, hac multo majorem divino beneficio 
perspicies. Et quidem , cum fidelibus verba faceret, 
glorificauum fuisse negabat id quod glorificatum fue- 
rat : hic autem non ita, sed quo pacto ? Cum conversus 
[uerit ad Dominum, tolletur velamen ; sensim videlicet 
illun subvehens, ac primum quidem in eodem cum 
Mose gradu collocaus, deinde autem majorum rerum 
consortem eum faciens. Nam cum Mosem, inquit, in 
gloria videris, tum demum ad Deum te convertes , 
amplioreque quam b:ec sit gloria frueris. Itaque a 
principio vide quotnam res posuerit , qu: discrimen 
efficerent, atque illud ostenderent, Novum Testamen- 
tum Veteri praestare, non autem cum eo pugnare 
aique ipsi adversari. lHllud, inquit, et litera, et lapis, 
et mortis ministratio erat, et aboletur ; et tamen ne 
hac quidem gloria Judaei digni habiti sunt : lioc autem 
carnalis tabula est, οἱ spiritus, et justitia, et constan- 
ter manet ; atque omnes eo digni habemur, non unus 
tantum, ut tum Moses illo minore : Nos enim omnes, 
inquit, revelata facie gloriam, non Moysis, sed Domini 
intuemur. Verum. quoniam. nonnulli, rebus qux in 
confesso erant reluctantes, ο verba, Cum autem 
conversus (uerit ad Dominum , de Filio dicta esse con- 
tendunt, accuratius istud expendamus, illud prius po- 
nentes . unde id se adstruere ac confirmare putant. 
Quidnam autem hoc est? Quemadmodum, inquiunt , 
Scriptura dicit, Spiritus est Deus : eodem modo etiam 
hoc loeo, Spiritus Dominus est. Non enim dixit, Spiri- 
tus est Dominus, sed, Dominus est Spiritus. Mulium 
porro inter hanc et illam compositionem interest. 
Nam cum ita loqui vult, ut tu ais, adjectivo articuluni 
non addit. Quin aliter etiam omnia ea, quz supra 
commemorata sunt , de quonam dixerit , videamus : 


velut cum dicebat, Litera occidit, Spiritus autem vivi- 
b 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


448 
ficat ; ac rursus , Scripta non atramento , sed. Spirits 
Dei viventis : utrum de Filio an de Spiritu? Liquet 
profecto quod de Spiritu : ad eum enim a litera eos 
vocabat. Etenim ne quis , cum Spiritus vocabulum 
audivisset, ac deinde lioc secum reputans, Si Moses 
ad Dominum conversus fuerit, ipse autem ad Syiri- 
tum , inferiore conditione esse arbitraretur : ut bu- 
jusmiodi suspicioni medeatur, his verbis utitur : 17. 
Dominus owem Spiritus est. Hoc est, Ipse quoque 
Dominus est. Atque ut. intelligas ipsi de Paracleto 
sermonem esse, subjuuxit, Ubi autem Spiritus Do- 
tiini, ibi libertas. Neque enim dixeris, eum ita loquu- 
tum fuisse : Ubi autem Dominus Domini. Libertatem 
autem dixit, habita ratione pristine servitutis. De- 
inde, ne eum de futuro tempore loqui putes, ait : 48. 
Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini specu- 
lantes ; non. illam , inquam , quz lincm accipit , sed 
qur manel; in eamdem imaginem. trans(ormamur a 
claritate in claritatem tamquam α Domino Spiritu. 

Spiritus sanctus in Dei ordine est.—Vides quo pacto 
rursus Spiritum in Dei ordine collocet, eosque in 
apostolorum classem subvchat? Etenim prius dixc- 
rat, Epistola estis Christi ; et hoc loeo, Nos autem 
emnes revelata. facie. Atqui ipsi legem, Mosis instar, 
gestantes venerant. Sed quemadmodum, inquit, nos 
velamine non opus habuimus : sic ncc vos quidem, 
qui evangelium suscepistis. Atqui longe major est 
hic gloria ; neque enim vultus nostri est, sed Spiri- 
tus : εἰ tamen vos, :que ac nos, in eam oculorum 
aciem intendere potestis. Illi namque nec per media- 
torem ; vos autem sine mediatore potestis majorem 
videre : illi Mosis faciei cernere non potuerunt ; 
vos Spiritus quoque gloriam potestis. Quod si Spiritus 
inferiorem locum obtineret, hxc certe, ut illis ina - 
jora, minime posuisset. 

5. Quidnam autem est, Gloriam Domini speculan- 
les, in eamdem imaginem trans(ormamur? Apertius id 
quidem demonsirabatur, cum miraculorum dona vim 
suam exsererent : tamen ne nunc quidem id per:pi- 
cere diflicile fuerit ei, qui fidei oculis przditus fue- 
rit. Nam simul atque baptizamur, supra solem anima 
exsplendescit, a Spiritu perpurgata : ac non modo 
gloriam Dei prospicimus, sed illinc quoque splendo- 
ren aliquem haurimus. Sicut enim purum argentum, 
ad solis radios situm, ipsum quoque radios emittit, 
non ob suam dumtaxat naturam, sed etiam ob sola- 
rem fulgorem : eodem modo anima deficata, atquo 
argento splendidior effecta, a Spiritus gloria radium 
suscipit, ac vicissim remittit. Unde etiam ait, Spe- 
culantes, in. eamdem. imaginem transformamur α glo- 
ria, Spiritus, in gloriam, uostram, quam contrahi- 
mus, quaque lalis est qualem esse par est, « Domino 
Spiritu. 

Spiritus sanctus ejusdem dignitatis cujus Pater est.— 
Vide quomodo hoc item loco Spiritum Dominum ap- 
pellet. Atque alibi quoque ipsius dominationem 
per:picere licet : Ministrantibus enim ipsis Domino, 
inquit, ac jejunantibus, dixit Spiritus sanctus : Segre- 
gatc mihi Paulum et. Barnabam (Act. 15. 2). Ob id 


447 
«ὺν τρόπον τῆς διορθώσεως. Τίς δὲ οὗτός ἐστιν; 'Hyi- 
κα δ᾽ ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς Κύριον, ὃπερ ἑστὶν ἆπο- 
στῆναι τοῦ νόµον, περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα. Ὁρᾶς 
ὅτι οὐ τοῦ προσώπου Μωῦσέως χάλυµµα ἣν ἐκεῖνο, 
ἀλλὰ τῆς 6160; τῆς Ἰουδαϊκης; Οὐ γὰρ ἵνα κρυπτη- 
ται ἡ δόξα Μωῦσέως, τοῦτο ἐγίνετο, ἀλλ᾽ ἵνα ἐχεῖνοι 
μὴ βλέπωσιν’ οὐδὲ γὰρ ἐχώρουν. Ὥστε ἑχείνων ἑλάτ- 
τωµα τοῦτο’ [485] οὐδὲ γὰρ τοῦτον ἐποίει τι ἀγνοεῖν, 
ἀλλ ἐχείνους. Καὶ οὐχ εἶπε μὲν, Ἠνίχα ἂν ἀφῇ τὸν 
νόμον, τοῦτο δὲ ἠνίζατο. "Ore γὰρ ἐπιστρέγῃ πρὸς 
Κύριο», περιαιρεῖται τὸ κἀνϊυμμα. Μέχρι τέλους 
ἐπέμεινε τῇ ἱστορίᾳ. Kat γὰρ ὅτε Ἰουδαίοις διελέ- 
γετο Μωῦσῆς , ἐχάλυπτεν αὐτοῦ τὸ πρόσωπον * ὅτε 
δὲ πρὸς τὸν θεὸν ἐπέστρεφεν, ἀποχεχαλυμμένον ἦν. 
Τοῦτο δὲ τύπος ἣν τοῦ μέλλοντος ἔσεσθαι, ὅτι ὅταν 
ἐπιστρέφωμεν vob; Κύριον, τότε ὀφόμεθα τὴν δόξαν 
τοῦ νόµον, xai γυμνὸν τὸ πρόσωπον τοῦ νοµυθέτον * 
μᾶλλον δὲ οὐ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ τότε ἑσόμεθα καὶ 
ἐν τάξει Μωῦσέως. Είδες πῶς ἐχχαλεῖται τὸν "Iov- 
δαῖον ἐπὶ τὴν πίστιν, δεικνὺς ὅτι οὗ μόνον Μωῦσέα 
δύναται ἰδεῖν, πρὸς τὴν χάριν ἐλθὼν, ἀλλά χαὶ ἐν 
αὐτῇ γενέσθαι τῇ τάξει τοῦ νοµοθέτου ; Οὐ γὰρ 
µόνον, qnot, τὴν δόξαν ὄψει ἣν τότε οὐχ εἶδες, ἀλλὰ 
καὶ αὐτὸς ἐν δόξῃ ἔσῃ τῇ αὑτῃ ' μᾶλλον δὲ πολλῷ 
πλείονι, xal τοσαύτῃ, ὥστε μηδὲ δόξαν ἐχείνην φαί- 
νεσθαι ταύτῃ παραθαλλομένην.Πῶς καὶ τίνι τρόπῳ; 
"Ὅτι πρὸς τὸν Κύριον ἐπιστρέφας, xal γενόμενος tv 
τῇ χάριτι, ἐχείνης ἀπολαύσῃ τῆς δόξης, πρὸς ἣν ἡ 
δόξα Μωῦσέως συγχρινοµένη οὕτως ἑλάττων ἐστὶν, 
ὡς μηδὲ δόξα εἶναι. ᾿Αλλ' ὅμως εἰ xai μικρὰ xat 
σφόδρα ἁἀποδέουσα ἑχείνης, Ἰουδαῖος μὲν Ov, οὐδὲ 
ταύτης ἀξιωθήσῃ [οὐκ οὖν ἴδον αὐτὴν Ἰουδαῖοι οἱ 
τότε, οὐ νῦν à ] * πιστὸς δὲ γένοµενος, xal τὴν πολλῷ 
μείζονα αὐτῆς κχαταξιωθἠσῃ θεάσασθαι. Καὶ ὅτε 
μὲν τοῖς πιστοῖς διελέγετο , οὐ δεδοξάσθαι τὸ δεδοξα- 
σµένον ἔλεγεν ' ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτω, , ἀλλὰ πῶς; 
"Orav ἐπιστρέύῃ απρὺς Κύριον , περιαιρεῖται có 
πά.Ίυμμα  χατὰ᾽μικρὸν αὐτὸν ἀνάγων, xaX ἐν τάξει 
Ἀ]ωῦσέως πρῶτον ἱστὰς , xal τότε τῶν µειζόνων 
ποιῶν χοινωνόν. "Ozav γὰρ ἴδῃς *bv Μωῦσέα iv 
δόξη , τότε λοιπὺν xai πρὸς τὸν θεὸν ἐπιστρέψεις, 
xai μείζονος ἁπολαύσεις ταύτης. "Opa τοίνυν ἐξ 
ἀρχῆς πόσα τέθειχε τὰ ποιοῦντα τὴν διαφορὰν, xat 
δειχνύντα τῆς ΚαινΏς πρὸς τὴν Παλαιὰν τὴν ὑπερ- 
οχὴν, οὐ τὴν µάχην, οὐδὲ τὴν ἑναντίωσιν. Ἐκχείνη 
γράμμα, «ησὶ, xat λίθος, χαὶ θανάτου διαχονία, xal 
Χχαταργεῖται) χαὶ ὅμως οὐδὲ ταύτης ἠξιώθησαν οἱ Ἰου- 
δαῖοι τῆς δόξης’ αὕτη σαρχἰνη fj πλὰς, χαὶ πνεῦμα xal 
διχαιοσύνη, xal μένει * καὶ πάντες αὑτῆς χαταξιού- 
µεθα, οὐχ εἷς μόνος , χαθάπερ Μωῦσῆης τῖς ἑλάττο- 
νος τότε * ᾿Ημεῖς γὰρ, qnot, πάντες ἀναχεχα ῖυμ- 
pár9 προσώπῳ τὴν δόξαν τοῦ Κυρίου κατοπτρε: 
ζόμεθα , οὗ τὴν Μωῦσέως. Αλλ’ ἐπειδή τινες τὸ, 
'Hríxa ἂν ἐπιστρέγῃ πρὸς Κύριον, περ" τοῦ Υτοῦ 
εἰρῆῃσθαί φασι, τοῖς σφόδρα ὡμολογημένοις ἀντι τί. 
πτοντες b ἀχριθέστερον αὐτὸ ἐξετάσωμεν, θέντες 
πρότερον ἑχεῖνο, ἀφ' οὗ δοχοῦσιν αὐτὸ χατασχενάζι «v. 
Τί δὲ τοῦτό ἐστι; Καθάπερ, qnot, λέγει Πνεῦμα ὁ 

* Hsec, οὐχ οὖν ἴδον αὐτὴν Ἰουδαῖοι οἱ τότε, οὗ νῦν qua 


in EJ. deerant, et Int. Lit. legerat, ex. Ms. mutuamur. 
b Editi, 3«winzoviz;. Ms, Grimes. 


IN EPIST. I1 AD COR. HOMIL. VII. 


418 
θεὸς, οὕτω xat ἐνταῦθα, Πνεῦμα ὁ Κύριος. Ἁλλ' οὐκ 
εἶπε, Πνεῦμα ὁ Κύριος , [456] ἁλλ', Ὁ Κύριος τὸ 
Ην εὐμά ἐστι. Πολὺ δὲ ταύτης χἀχείνης τῆς συνθήκης 
τὸ μέσον. "Όταν γὰρ βούληται οὕτω λέγειν, ὡς σὺ 
φῆς, τῷ ἐπιθέτῳ ἄρθρον οὐ προστίθησιν. "Αλλως δὲ 
ἴδωμεν πάντα ὅσα διελέχθη ἄνωθεν. περὶ τίνο; 
εἴρηχεν * olov, ὅτε ἔλεγε, Τὸ γράμμα ἀποκτείνει, τὸ 
Πνεῦμα ζωοποιεῖ * καὶ πάλιν, "Eyyesgappérn, οὗ 
péAari , ἀλλὰ Πνεύματι Θεοῦ ζῶντος ' ἄρα περὶ 
τοῦ Υἱοῦ, ἡ περὶ τοῦ Ηνεύματος; Εὔδτλον ὅτι περὶ 
τοῦ Πνεύματος * πρὸς γὰρ τοῦτο ἀπὲ τοῦ γράμματος 
αὐτοὺς ἑἐχάλει. "Iva. γὰρ μὴ ἀχούσαςτις Πνεῦμα, 
εἶτα λογισάµενος , εἰ Μωῦσῆς πρὸς Κύριον ἐπέστρε- 
Ψεν, αὐτὸς δὲ πρὸς Πνεῦμα, ἔλαττον ἔχειν νοµίση, 
διορθούµενος τὴν τοιαύτην ὑπόνοιαν, φησὶν, Ὁ δὲ 
Κύριος τὸ Ηγεῦμά ἐστι. Καὶ τοῦτο Κύριός ἐστι, 
φησί. Καὶ ἵνα µάθῃς, ὅτι περὶ τοῦ Παρακλήτου ὁ λό- 
qoc, ἐπήγαγεν * OD δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ 
ἐευθερία. Ob γὰρ δήπου τοῦτο ἂν εἶποις αὑτὸν λέ- 
γειν, Ub δὲ ὁ Κύριος τοῦ Κυρίου. Ἐλευθερίαν δὲ 
εἶπε πρὸς τὴν ἔμπροσθεν δουλείαν. Εἶτα ἵνα μὴ vo- 
µίσῃς, ὅτι περὶ μέλλοντος χρόνου λέγει, φησίν " 
Ἡ μεῖς δὲ πάντες ἀναχεχαλυμμέγφ προσώπῳ τὴν 
δόξα» Κυρίου κατοπτριζόµεγοι ' οὐ τὴν πανοµένην 
ἐχείνην , ἀλλὰ τὴν µένουσαν τὴν αὐτὴν εἰκόνα 
μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης elc δόξαν, χαθάπερ 
ἀπὸ Κυρίου Πνεύματος. 

Εἶδες πῶς πἀλιν ἓν τάξει τοῦ θεοῦ τὸ Πνεῦμα τ!- 
θησι, χαὶ αὐτοὺς εἰς τὴν τάξιν ἀναθιθάζει τῶν ἆπο- 
στόλων ; Καὶ γὰρ ἔμπροσθεν εἴρηχεν, ᾽Επιστολή 
ἑστε Χριστοῦ  χαὶ àvia20a, ᾿Ημεῖς δὲ πάντες 
dvaxexaAvjupéro προσώπῳ. Καΐτοι αὐτοὶ ἆλθον 
φέροντες χατὰ Μωῦσέα vópov. ᾽Αλλ' ὥσπερ ἡμεῖς, 
φησὶν, οὐκ ἑδείθημεν χαλύμματος, οὕτως οὐδὲ ὑμεῖς 
οἱ δεξάμενοι. Καΐτοι Ys πολλῷ µείζων αὕτη ἡ δόξα, 
ob γὰρ τοῦ προσώπου ἡμῶν αὕτη, ἀλλὰ τοῦ Πνεύ- 
µατος * ἁλλ᾽ ὅμως ἡμῖν ὁμοίως ἀτενίοαι δύνασθε εἰς 
ταύτην. 'Exsivot μὲν γὰρ οὐδὲ διὰ µεσίτου, ὑμεῖς 
δὲ καὶ χωρὶς µεσίτου δύνασθε τὴν uelzova * &xelvot 
εἰς τὴν Μωῦσέως οὐχ ἴσχνσαν, ὑμεῖς xal εἰς τὴν τοῦ 
Πνεύματος * οὐχ ἂν δὲ, εἰ χαταδεέστερον τὸ Πνεῦ- 
pa fjv, ὡς puel ova ταῦτα ἐχείνων Eürxe. 

ε’. Τί δέ ἐστι, Tijv δόξαν Κυρίου κατοπτριζόµεγοι, 
τὴν αὐτὴν sixóra μεταμορφεύμεθα; Σαφέστερον 
μὲν τοῦτο ἐδείχνυτο, ἠνίχα τῶν σηµείων τὰ χαρί- 
σµατα ἑνήργει ' πλὴν οὐδὲ νῦν δύσχολον αὐτὸ κατ- 
εδεῖν τῷ πιστοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντι. 'Ομοῦ τε vip 
βαπτιζόµεθα, xal ὑπὲρ τὸν Ίλιον [d ψυχὴ λάμπει, 
τῷ Πνεύματι χαθαιροµένη * xal οὐ µόνον ὁρῶμεν εἰς 
τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ xai ἐχεῖθεν δεχόµεθά τινα 
αἴγλην. ΄Ὥσπερ ἂν εἰ ἄργυρος χαθαρὸς πρὸς τὰς 
ἀχτῖνας χείμενος, xal αὐτὸς ἀχτῖνας ἐχπέμψειεν, 
οὐκ ἀπὸ τῆς οἰχείας φύσεως µόνον, ἀλλὰ xal ἀπὸ τῆς 
λαμπτδόνος τῆς ἡλιαχῆς ' οὕτω xal fj duy) χαθαιρς- 
µένη, καὶ ἀργύρου λαμπροτέρα Πινομένη. δέχετα; 
ἀχτῖνα ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ Πνεύματος, χαὶ ταύτην 
ἀντιπέμπει. Διὸ xal φησι, Κατοπτριζόμενοι, τὴν 
αὐτὴν elxcra μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης. τῆς τοῦ 
Πνεύματος, εἰς δόξαν, vn» ἡμετέραν, τὴν ἐγγινο- 
µένην, καὶ [487] τοιαύτην oizv εἰχὸς, ἀπὸ Kupiov 
Πνεύματος. 

"Opa πῶς καὶ ἐνταῦθα τὸ Πνεῦμα Κὐρ.ν καλες 


£449 


Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ αὑτοῦ τὴν χυριότητα ἔστιν ἰδεῖν * 
Λειτουργούντων γὰρ αὐτῶν, καὶ νηστευόντων τῷ 
Κυρίῳ, φησὶν, εἶπε τὸ Πγεῦμα. Ἀφορίσατέ μοι 
Παὔῦ.ον xal Bapvá6av. Διὰ γὰρ τοῦτο εἶπε, Λει”- 
τουργού»των αὑτῶν τῷ Κυρίῳ, ᾽Αφορίσατέ pot, 
ἵνα τὸ ὁμότιμον δείξη. Καὶ πάλιν ὁ Χριστός φησιν, 
'0 δοῦ.Ίος οὐκ olós τί ποιεῖ ὁ χύριος αὐτοῦ * τὸ δὲ 
Πνεῦμα, ὡς ἄνθρωπος olbs τὰ ἑαυτοῦ, οὕτως οἶδε τὰ 
τοῦ θεοῦ, οὐχὶ διδασχόµενον * ἐπεὶ ἡ εἰχὼν οὐ μένει. 
Καὶ τὸ ἐνεργεῖν δὲ χαθὼς βούλεται, δείχνυσιν αὐτοῦ 
τὴν ἐξουσίαν χαὶ τὴν κυριότητα. Τοῦτο μεταμορφοῖ, 
τοῦτο 0)x id συσχηµατίζεσθαι ἡμᾶς τῷ αἱἰῶνι τού- 
τῳ, τοῦτο δημιουργὸν τῆς τοιαύτης χτίσεως. "Qonep 
Υάρ φησι, Κτισθέντες ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ * οὕτω 
qvo, Kapólav χαθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ θεὺς, 
xal πγεῦμα εὐθὲς ἑγκαίνισον ἑν τοῖς ἐγκάτοις 
µου. Βούλει σοι δείξω τοῦτο xal ἀπὸ τῶν ἀποστόλων 
αἰσθητιχώτερον; Ἐννόησον Παῦλον, οὗ τὰ ἱμάτιᾷ 
ἑνήρχει, Πέτρον, οὗ καὶ αἱ σχιαὶ ἴσχυον. OO γὰρ ὃν, 
εἰ μὴ βασιλέως ἔφερον εἰχόνα, xal ἀπρόσιτοι $aav 
αὐτῶν αἱ μαρμαρυγαὶ, τοσοῦτον τὰ ἱμάτια αὐτῶν xal 
αἱ σχιαὶ ἐνήργησαν. Βασιλέως γὰρ ἱμάτια χαὶ τοῖς 
λῃσταϊς ἐστι φοθερά. θέλεις ἰδεῖν χαὶ διὰ τοῦ σώµα- 
τος λάµπουσαν ταύτην; ᾿Ατεγίσαντες, φησὶν, εἰς 
τὸ πρόσωπον Στεφάνου, εἶδον ὡς πρόσωπον dy- 
TéAov. 'AXA οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὴν ἔνδοθεν ἀστρά- 
πτουσαν δόξαν. Ὅπερ γὰρ Μωῦσῆς ἐπὶ τοῦ προσώπου 
εἶχε, τοῦτο οὗτοι ἐπὶ τῆς ψυχΏς περιέφερον, μᾶλλον 
δὲ xai πολλῷ πλέον. Τὸ μὲν γὰρ Μωῦσέως αἰσθητι- 
κώτερον fjv, τοῦτο 6b ἀσώματον. Καὶ καθάπερ πυρ- 
αυγή σώματα ἀπὸ τῶν λαμπρῶν σωμάτων ἐπὶ τὸ 
πλησίον ἀποῤῥέοντα, χαὶ ἐχείνοις µεταδίδωσι τῆς οἱ - 
χείας αὐγῆς ' οὕτω δὴ χαὶ ἐπὶ τῶν πιστῶν συµθαίνει. 
Διὰ 6h τοῦτο τῆς γῆς ἁπαλλάττονται οἱ τοῦτο má- 
σχοντες, xal τὰ ἓν τοῖς οὐρανοῖς ὀνειροπολοῦσιν. Οἵ- 
poc * καλὺν γὰρ ἐνταῦθα xal στενάξαι πιχρὸν, ὅτι 
τοσαύτης ἁπολαύοντες εὐγενείας ", οὐδὲ τὰ λεγόμενα 
ἴσμεν, διὰ τὸ ταχέως ἀπολλύναι τὰ πράγματα, xal 
πρὸς τὰ αἰσθητὰ ἑπτοῖσθαι. Αὕτη yàp ἡ δόξα ἡ 
ἀπόῤῥητος καὶ φρικώδης μέχρι μὲν μιᾶς καὶ δευτέρας 
μέρας Ev ἡμῖν μένει, λοιπὸν δὲ αὐτὴν χατασθέννυ- 
μεν, τὸν χειμῶνα ἐπάγοντες τῶν βιωτιχῶν πραγµά 
των, χαὶ τῇ πυκνότητι τῶν νεφῶν ἁἀποχρουόμενοι 
τὰς ἀχτῖνας. 

Χειμὼν γὰρ τὰ βιωτιχὰ, χαὶ χειμῶνος σχυθρωπό- 
τερα. Οὐ γὰρ κρυμὸς τίχκτεται ἐντεῦθεν, οὐδὲ ὑετὸς, 
οὐδὲ πηλὸν ποιεῖ xai τέλµα βαθὺ, ἀλλὰ τὰ πάντων 
χαλξπώτερα τούτων, γέενναν συνἰστησι, καὶ τὰ τὴς 
γεέννης xaxá. Καὶ χαθάπερ Ev χρυμῷ σφοδρῷ πέ- 
πηγε πάντα τὰ µέλη, xai ἔστι νεχρά ' οὕτω δὴ xal 
ἐν τῷ χειμῶνι τῶν ἁμαρτημάτων φρίττουσα ἡ ψυχἒ, 
οὐδὲν τῶν αὐτῆς ἐργάζεται, πεπηγνῖα καθάπερ ὑπὸ 
[488] κρυμοῦ τοῦ συνειδύτος. Ὅπερ γὰρ τῷ σώματι 
Ψῦχος, τοῦτο πονηρὸν συνειδὸς τῇ duyfi* ὅθεν xol 
δειλία Υίνεται. Οὐδὲν γὰρ δειλότερον τοῦ τοῖς βιωτι- 
xol; προσηλωµένου * τὸν γὰρ τοῦ Κάῑν βίον ὁ τοιοῦ. 
τος (fj, xa0' ἑχάστην ἡμέραν τρέµων. Καὶ τί λέγω 


5 Εὐγενείας, sic ms., et inarg. Savil., οἱ ita legit Inter- 
pres Laüpus. Editi, εὐερχεσίας. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOUMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


450 


θανάτους καὶ ζημίας xat προσχρούµατα xal χολαχείας 
xaX θεραπείας ; xaY γὰρ xaX τούτων χωρὶς µνυρίας δέ- 
δοιχε µεταβολάς. Καὶ τὸ μὲν ταμιεῖον γέµει χρυσίου, 
ἡ φυχὴ δὲ οὐχ ἀπήλλαχτα, τοῦ τῆς πενίας φόδου 
xaX µάλα εἰχότως. Ὡς ἐπὶ πραγμάτων γὰρ ὁρμεῖ b 
σαθρῶν, καὶ εὐμεταπτώτων * xàv μὴ αὐτὸς ὑπομείνῃ 
τὴν μεταθολὴν, ἐν ἑτέροις γινομένην ὁρῶν, ἁπόλωλε" 
καὶ πολλὴ μὲν ἡ δειλία, πολλὴ δὲ d ἀνανδρία. O05t 


γὰρ µόνον πρὸς χινδύνους ἄτολμος ὁ τοιοῦτος, ἀλλὰ 


xaX πρὸς τὰ ἄλλα πάντα ' χᾶν ἐπιθυμία χρημάτων 
ἐμπέσῃ, οὐχ ὡς ἀνῆρ ἐλεύθερος ἀποχρούεται τὴν 
προσθολὴν, ἀλλ ὡς ἀργυρώνητος πάντα πράττει, 
καθάπερ δεσποίνῃ χαλεπᾖ τῇ φιλαργυρίᾳ δουλεύων * 
xàv εὉμορφόν τινα κόρην [bp, χατέπτηχεν εὐθέως 
ἁλοὺς, xaX ὥσπερ χύων λυττῶν ἔπεται, δέον τοὺναν- 
τίον ποιεῖν. 


ς᾿. Ὅταν γὰρ ἵδῃς γυναῖχα ὡραίαν, μὴ τοῦτο σχόπεε 
ὅπως ἁπολαύσῃς τῆς ἐπιθυμίας, ἀλλὰ πῶς ἁπαλλαγῇς 
τῆς ἐπιθυμίας. Kal πῶς τοῦτο Évt, φησίν; οὗ γάρ 
ἐστι τὸ ἐρᾷν ἐμόν. ᾽Αλλὰ τίνος, εἰπέ pot; Τῆς τοῦ 
δαίµονος ἑπηρείας. Ὅλως δαίµονα εἶναι νομίζεις τὸ 
ἐπιθουλεῦον; Οὐχοῦν πύκτενε καὶ µάχου νοσήµατι. 
Αλλ οὐ δύναµαι, φησί. ips οὖν, πρῶτον τοῦτό σε 
διδάξοµεν, ὅτι τῆς σῆς ῥᾳθυμίας τὸ γινόμενον, καὶ 
ὅτι σὺ παρὰ τὴν ἀρχὴν τῷ δαίµονι δέδωχας πάροδον, 
καὶ νῦν, ἂν ἐθέλῃς , μετὰ πολλῆς αὐτὸν ἁπώσῃ τῆς 
εὐχολίας. Εἰπὲ γάρ pot οἱ µοιχεύοντες, ἐρῶντες 
μοιχεύουσιν, ἡ ἁπλῶς χινδύνων ἐπιθυμοῦντες; Εὖὐ- 
δηλον ὅτι ἐρῶντες. "Ap' οὖν συγγνώµης τυγχάνουσιν; 
Οὐδαμῶς. Τί δῄποτε; "Οτι αὐτῶν ἐστι τὸ ἁμάρτη- 
μα. Αλλά tl pot συλλογισμοὺς πλέχεις, qroív; ἑγὼ 
αύνοιδα ἑμαυτῷ βουλόμενος ἀποχρούσασθαι τὸ πἀ- 
θος, χαὶ οὐκ ἰσχύω, ἀλλ ἐφέστηχε xai πιέτει xat 
ὁδυνᾷ χαλεπῶς. Βούλει μὲν ἀποχρούσασθαι, ἄνθρωπε, 
οὐ ποιεῖς δὲ ἃ τῶν ἀποχρουομένων ἐστίν * ἀλλὰ ταῦ- 
τὸν πάσχεις, olov ἂν εἴ τις πυρέττων, xal uy pav. 
ἐμφορούμενος ναµάτων, λέγοι * Πόσα ἐπινοῶ βουλό- 
µενος σθέσαι τὸν πυρετὸν xal οὐχ ἰσχύω, ἀλλὰ μᾶλ- 
λόν µου τὴν φλόγα ἀνάπτω ; 

Ἴδωμεν οὖν µήποτε xal σὺ τὰ μὲν ἐχκαίοντα ποιεῖς, 
νοµίξεις δὲ ἐπινοεῖν τὰ σθεννύντα. Οὔ, φησἰν. Εἰπὲ 
οὖν, τ ποτε ἐπεχείρησας ποιῆσαι πρὸς τὸ σθέσαι τὸ 
πάθος» τί δέ ἐστιν ὅλως τοῦ πάθους αὑξητικόν; El 
γὰρ καὶ μὴ πάντες ὑπεύθυνοι τοῖς ἐγχλήμασι τού- 
τοις ἐσμὲν (πλείους γὰρ ἂν εὕροιμεν τῷ τῶν χρηµά- 
των, f| τῷ τῶν σωµάτων ἁλισχομένους ἔρωτι), ἀλλὰ 
χοινὸν πᾶσι προχείσεται τὸ φάρµαχον, xal τούτοις 
κἀχείνοις. Καὶ yàp κἀχεῖνο ἔρως ἄτοπος, χαὶ τοῦτο, 
ἀλλ᾽ οὗτος ἐχείνου [489] δριμύτερος xai ὀξύτερος. 
Ὅταν οὖν τοῦ µεἰζονος περιχενώµεθα, εὔδηλον ὅτι 
καὶ τὸν ἑλάττω ῥᾳδίως αἱρᾗσομεν. Καὶ πῶς, εἰ δρι- 
μύτερος οὗτος, φησὶν. οὐ πάντες ἁλίσχονται τῷ χα- 
xip, ἁλλ' οἱ πλείους περὶ χρήματα µεμήνασιν; "Oct 
πρῶτον μὲν ἀκίνδυνος αὕτη εἶναι δοχεῖ ἡ ἐπιθυμία * 
ἔπειτα, εἰ χαὶ ὀξυτέρα ἑστὶν ἡ τῶν σωµάτων, ἀλλὰ 


h Editi, ὁρμᾷ, ms. ὁρμῷ, Savil. legendum putat ὀρμεῖ, ct 
hauc lectionem veriorem esse probat Dun:us iu Nous 
Savilianis, exemplis ος Demosthene et ex Thu 
mutatis. 


119 


enim hís verbis Scriptura utium, Ministrantibus ipsis 
Domino, Segregate mihi, ut eum ejusdem dignitatis 
esse ostendat. Ac rursum ait Christus, Servus nescit 
quid faciat dominus ejus (Joan. 15. 15) : ut autem 
homo novit ea qux sua sunt, ita Spiritus novit qu;e 
Dei sunt (1. Cor. 2. 14), non quod edoccatur : nam 
ita similitudo sibi non constaret. Quin bine quoque 
auctoritatem ac dominationem suam ostendit, quod, 
prout vult, operatur. Hic nos transformat, hic »os 
huic seculo conformari non sinit, hic hujusmodi 
creationis artifex est. Quemadmodum enim ait, 
Creati in. Christo Jesu (Ephes. 2. 10) : eodem modo 
ait, Cor mundum crea in me, Deus, εἰ spiritum recium 
innova in visceribus meis (Psal. 5U. 12). Vis hoc tibi 
ab apostolia quoque sensibiliori modo ostendam ? 
Paulum cogita, cujus vestes operabantur; Petrum, 
cujus ipse quoque umbrs viribus pollebant. Neque 
enim, nisi Regis imaginem gestassent, et incompa- 
rabilis quidam fulgor ex ipsis effulsisset, eorum ve- 
sles atque umbr:zx tot miracula edidissent, Regis 
quippe vestes latronibus etiam terrori sunt. Libetne 
videre hane per corpus quoque collucentem ? Intuen- 
tes, inquit, faciem Stephani, viderunt tamquum (aciem 
angeli (Actor. 5. 15). Quamquam. nihil istud erat pr:e 
gloria ca, qux interne rutilabat. Nam quod Moses in 
vultu habebat, hoc isti in aniina. circumferebant, 
atque adeo multo amplius. Etenim id quod Mosi con- 
tingebat, sensui subjectum erat ; hoc autem corporis 
expers est. Et sicnt ignea corpora, a splendidis cor- 
poribus in id quod propinquum est defluentia, ipsis 
quoque splendorem suum impertiunt : eodem modo 
in fidelibus quoque usu venit. Ob eamque causam a 
terra abscedunt, qui ita affecti sunt, c:elestiaque sola 
ipsis in mente versantur. Hei mihi! hic enim acerbe 
quoque ingemiscere pulchrum fuerit, quod, cum 
tanta nobilitate przediti simus, tamen ne ea quidem 
quz dicuntur noviinus, quia confestim has res nobis 
perire sinimus, atque iig qux in sensum cadunt iubia- 
mus. Arcana enim hzc et tremenda gloria ad unum 
quidem aut alterum diem in nobis manet ; deinceps 
antem eam exstinguimus, dum negotiorum hujusce 
vit» tempestatem accersimus, ac per nubium densi- 
tatem radios propulsamus. 

Iac vita tempestas est. — Tempestas enim res hu- 
jusce vitze sunt, ac tempestate tristiores. Neque enim 
hinc frigus oritur, nec pluvia nec lutum ac profundus 
limus, sed, qux» bis omnibus graviora sunt, nempe 
gehenna et gehennse mala. Et quemadmodum gras- 
sante acerrimo frigore membra omnia concrescunt, ac 
mortua sunt : sic etiam animus in peccatorum frigore 
contrem:scens, nullum munus suum exsequitur, ut qui 
videlicet conscientia acsi gelu coneretus sit. Quod enim 
corpori frigus est, hoc animo mala conscientia : unde 
etiam timiditas exsistit. Nihil enim homine mundanis 
rebus affixo timidius fingi potest ; nam qui ejusmodi 
est, ut Cain vivit, quotidie tremens (Gen. 4). Quid 
autem mortes et detrimenta et offensiones et assen- 
tationes et obsequia commemorem ? nam, ut hac 
omittam, sexcentas mutationes extimescit. Atque arca 


IN EPIST. Π AD COR. HOMIL. VII. 


450 
quidem auro referta est, animus autem paupertatis 
metu minime vacat ; ac merito quidem. In rebus enim 
imbecillis οἱ αυ facile mutentur ancoram figit : 
etiamsi ipse naufragium non patiatur, in aliis tamen 
id perspic:ens, examinatur ; atque ut ingenti timidi- 
tate, ita ingenti iguavia laborat. Neque enim hujus- 
modi homo in periculis dumtaxat, sed in omnibus 
aliis ignavus est. Nam si pecuniarum cupiditas irrue- 
rit, non ut ingenuus vir impetum propulsat ; sed ut 
pretio emptum mancipium quidvis facit, avaritize tam- 
quam acerba domin: serviens. Si formosam aliquam 
puellam conspicatus fuerit, protinus captus trepidat,ra- 
bidique canis in morem eam sequitur, cum contra fa- 
ciendum sit. 

6. Etenim cum formosam malierem cernis, ne 
hoc spectes quomodo cupiditatis tuz compos filas, 
sed quomodo cupiditate libereris. Et quanam ratione 
hoc fieri possit, inquies? neque enim amare mei est 
arbitrii. Cujus ergo , dic mihi? Insultus daemonis. 
Omnino igitur deinonem esse arbitraris, qui insidias 
struat ? Luctare igitur, ac pugna cum morbo. ΑΙ non 
possum, inquies. Ασε igitur hoc primum te docebi- 
mus, ignavizx tn: esse id quod tibi accidit, teque ab 
initio d:emoni aditum pr:ebuisse, ac nunc, si voluntas 
ita tulerit, eum facillime propellere posse. Dic mihi, 
qui adulterium perpetrant, utrum amore ducti id per- 
petrant, an quod simpliciter pcricula expetant? 
Amore ducti haud dubie. Num igitur veniam pro- 
pterea obtinent ? Minime. Quid ita? Quoniam ipso- 
rum est peccatum. At quid syllogismos nectis? in- 
quies ; conscius mihi ipse sum, me affectum hunc 
Submovere velle, nec tatnen id possum, sed id immi- 
net, graviterque me premit el excruciat. Vis quidem 
illud, o homo, submovere; at non ea facis, quz re- 
pellere possint ; verum perinde facis, ut si quis febri 
correptus, ac sese frigida aqua ingurgitans, dicat : 
Quanta comminiscor, dum febrium exstinguere studeo 
nec possuin, sed flammani potius meam accendo ? 

Cupiditatis exstinguendg modus. — Videamus igitur 
num tu quoque ea facias, qux: morbum inflamment, 
cum te ea excogitare putes, quz exstinguant. Non, 
inquis. Dic igitur, quidnam, ut morbum exstingueres, 
facere umquam es conatus ? quid autem omnino est, 
quod morbum augeat ? Etenim, licet non omnes his 
criminibus obnoxii simus (plures enim reperire est, 
qui pecuniarum quam qui corporum amore tenean- 
tur); commune tamen omnibus, tam his quam illis 
remedium proponetur. Nam et ille amor absurdus 
est, et hic quoque; verum hic illo acrior est ac ve- 
hementior. Quamobrem si majorem superaverimus , 
non est dubium quin minorem quoque facile vinca - | 
mus. At, inquies, si acrior hic amor est, qui, fit, ut | 
non omnes hoc malo corripiantur, sed plures ad in- ! 
saniam usque pecunias ament ? Primum quia periculc 
carere videtur bzc cupiditas; deinde quoniam, etsi 
corporum cupiditas acrior est, tamen citius exstin- 
guitur. Nam si perstaret. ut pecuniarum cupiditas, 
eum qui captus esset funditus perderet. Age igitur, 
4ο hoc corporum amore ad vos disseramus, ac videa- 


451 
mus undénam inérementum sumat hoc malum : sic 
enim perspectum habebimus, utrum culpa nostra 
contrahatur, necne : ac, si culpa nostra contrahitur, 
nihil non. faciamus, quo superiores eo simus ; si au- 
tem extra culpam sumus, quid frustra nosipsos ma- 
ceramus? quid item iis, qui eo capiuntir, non iguo- 
scimus polius, quam succenusemus? Uude igitur 
nascitur hic amor? Ab elegantia. forme, inquies. 
cum scilicet pulchra et venusta ea fucrit, quie vulnua 
infer. Frustra et temere νο dicis. Nam si forme pul- 
chritudo amatores alliceret, omnes haberet amatores 
h:ec puella : quod si non omnes habet, proinde nec 
natur:e nec eleganti form:;e, sed impudicis oculis istud 
- adscribeudum est. Nam cum eam curiose intuens su» 
spexeris, atque adamaris, telum excepisti. Quisnam 
autein, inquies, facere possit, ut pulehram mulierem 
cernens, non eam laudet? Quo fit, ut cum res hu- 
jusimmodi mirari, voluntatis nostre minime sit, ne 
amor quidem iu nostro arbitrio situs sit. Absiste, 0 
homo! Quid omnia simul confundis, undique in or- 
bem excurrens, nec mali radicem perspicere volens ? 
siquidem plerosque video, qui formam admirentur 
ac laudibus efferant, nec tamen ament. Et qui fieri 
potest, inquis, ut qui mirantur, non item ament? Ne 
tumultuare, quieso; lioc enim dicere paro ; sed ex- 
specta, ct audies Mosem, filium Jacob admirantem, 
ac dicentem : Et erat Joseph pulchra facie, et aspectu 
decorus valde (Cen. 59. 6). Num igitur propterea is 
amabat, «qui h:ec dicebat? Minime. Nou enim, inquies, 
eum quem laudabat cernebat. Atqui erga auditas 
quoque formas ita quodammodo afficimur, non modo 
erga conspectas. Verum ne mihi in his rebus con- 
tentionem moveas ; annon David admodum formosus 
erat, ac subrufus cum oculorum pulchritudine ? qux 
oculorum elegantia maxime violenta pulchritudinis 
pars est. Num igitur quispiam ipsius amore captus 
est ? Minime : non igitur una cum admiratione amor 
etiain nascitur. Nam οἱ matres multi habuerunt cor- 
poris pulchritudine florentissimas : num igitur filii 
earum more incensi sunt? Absit istud. Quamquam 
enim id quod cernunt admirentur, tamen in foedum 
amorem non incidunt. At, rursum inquies, hoc ipsis 
natura praestat. Quonam,oro, natura ?* Quia. matres 
sunt, inquies. Annon audis Persas nemine cogente, 
cum matribus suis misceri, nec unuin aut duos, sed 
universam gentem ? Quin citra Ίο liquido hinc cou 
siat morbum hunc non corporis eleganti», nec sim- 
pliciter pulchritudini adscribendum esse, sed animi 
socordie atque oberrationi. Permulti etenim, cum 
innumeras prestanti forma mulieres prateriissent, 
deformibus sese dederunt : ex quo perspicuum est, 
amorem a form» venustate minime proficisci. Nam 
8i ita esset, ii, qui in amorem inciderunt, ab illis po- 
tius quam ab istis capti fuissent. Quidnam igitur in 
causa est? inquies ; nam si form:e honestas non facit 
ut quispiam amet, unde igitur amor causam ac radi- 
cem habet? an a malo diemone? Ilabet quoque illinc 
Ortttm, sed non hoc est quod quzritur ; vcrum annon 
ipsi quoque in causa simus. Neque enim illorum dum- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΒΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


452 


taxat sunt insidke, sed cum illis a nobis primum. 
Non alitnde perniciosus hic morbus xque ortum tra- 
hit, atque a consuetudine et verborum blanditiis, et 
otio ac cessalione, quodque nihit quod agamus, ha- 
beamus. 

7. Modus exstinguende libidinis. — Magna quippe, 
magna, inquam, consuetudinis vis est, atque adco 
tanta, ut in nature necessitatem migret. Quod si con- 
suetudinis est banc procrearc, uou dubium quin etiam 
exstinguere. Sane multi amantes sic amare desierusit, 
eum quas amabant, non cernerent. lloc autem ad 
breve quidem tempus acerbum ac perquarn injucun- 
dum esse videtur ; at progressu temporis suave effi- 
ον, ac ne si velint quidem, morbum revocare 
queant, Quid igitur, inquies, cum citra consuetndi- 
nem ullam ab ipso primo aspectu captus fiero? Hic 
queque in causa est corporis desidia, aut deliciz, aut 
quod ea qu:e opus sunt non cures, nec in necessariis 
negotiis verseris. Nam qui talis est, instar erronis cu- 
j'spiam quovis malo transfigitur: atque hujusmodi 
animam, non secus ac puerum vagantém, quisquis 
vult in servitutem trahit. Quoniam enim ipsa hoc in 
more positum habet, ut aliquid operetur, si ipsius in 
rebus honestis, actionem comprimas, quia niliil agere 
non potest, «lia pariat necesse est. Sicut enim terra, 
eum nec seritur nec plantatur, herbam dumtaxat pro- 
fert: ita et anima, cum necessariarum rerum nihil 
habet quod agit, atque aliquid agere cupiat, pravis 
rebus se tradit. Et sicut oculus, qui cernere non ces- 
δαί, prava cernat necesse est, cum bonis ohjectis ca- 
Tel : sic etiam animus, cum se a necessariis abduxerit, 
jam circa inutilia versatur. Alioqui quod occupatio et 
cura primum quoque impetum propel'ere queat, mu!- 
tis argumentis liquet. Quamobrem cum pulchram mu- 
lierem conspexeris, ab eaque te affectum senuseris, 
eam ne ultra cernas, et liberatus es. Et qui fieri po- 
terit, inquies, ut eam ultra non cernam, ctum cu; idi- 
tate trahar? Aliis rebus, quat animum distrahant, fac 
te addicas, libris nimirum, necessariis curis, patroci- 
niis, opitulationibus eorum, quibus injuria infertur, 
precibus, rerum futurarum meditationi : his animum 
adstringe. Sic non recens tantum vulnus curabi:, sed 
concretum etiam atque inveteratum facile discuties. 
Nam si contumelia, ut est in proverbio, amanti per- 
suadet, ut amorem abrumpat, quomodo non multo 
magis spirituales hz:e incantationes malum istud su- 
perent, dummodo ab eo nos removere in animum in- 
ducamus? Quod si cum illis versemur 4ο confabule- 
mur, qux? hujusmodi tela in nos contorquent, 96 de 
illis tum loquamur, tum audiamus, morbum hoc p3- 
eto alimus. Quonam ergo modo ignem exstingui cu- 
pis, cum quotidie flammam accendas? Ac de «onsue- 
tudiue hxc mihi ad juvenes dicta sint : nam quod d 
viros attinet, eosque qui philosophari norunt, nibu 
perinde juvat, ut Dei timor, gehenn: memoria, regni 
cxlorum cupiditas; hic enim ad exstinguendum 
ignem sufficiunt. Ac przterea illud tecum reputa, id 
quod cernis nihil aliud esse, qu:in pituitam et san- 
guinem ac corrupti alimenti saccum. At [εις ac 


151 
θάττον ἑχείνη σθέννυται ' ὡς εἴ γε παρέµενεν, ὡς 1 
«Gv χρημάτων, xàv ἀπώλεσε tbv ἁλόντα ἄρδην. 
Φέρε οὖν, περὶ τούτου ὑμῖν διαλεχθῶμεν, τοῦ τῶν 
σωμάτων, καὶ ἴδωμεν πόθεν αὔξεται τὸ xaxóv * οὕτω 
γὰρ εἰσόμεθα , εἴτε ἡμέτερον τοῦτο ἔγχλημα, εἴτα 
οὐχ ἡμέτερον  χαὶ εἰ μὲν ἡμέτερον, πάντα πράξω» 
μεν», ὥστε περιγενέσθαι * ei δὲ οὐχ Ἠμέτερον, τί 
µάτην χόπτοµεν ἑαυτούς; τί δὲ οὐ συγγινώσκοµεν, 
ἀλλ’ ἐγκαλοῦμεν τοῖς ἁλισχωμένοιςς Πόθεν οὖν τί- 
χτεται οὗτος ὁ ἔρως; ᾿Απὺ εὐμορφίας προσώπου, 
φησὶν, ὅταν χαλὴ xai εὐειδῆς fj τιτρώσκουσα f). Εἰκῆ 
παῦτα λέγεις xal µάτην. El γὰρ τῆς εὐμορφίας τὸ 
ἑραστὰς ἐπισπάσασθαι, πάντας ἂν ἔσχεν ἐραστὰς ἡ 
τοιαύτη χόρη * εἰ δὲ οὐ πάντας ἔχει, οὐ τῆς φύσεως 
τοῦτο, οὐδὲ ἐξ εὐμορρίας, ἀλλ᾽ ἐξ ἀχολάστων ὀφθαλ- 
piov * ὅταν γὰρ ἰδὼν περιέργως θαυμάσῃς xal ἐρα- 
σθῆς, ἑδέξω τὸ βέλος. Καὶ τίς ἂν δύναιτο χαλὴν vu- 
ναῖχα ὁρῶν, μὴ ἐπαινέσαι τὴν ὁρωμένην ; φησίν. ki 
τοένυν οὐ τῆς προαιρέσεως ἡμῶν τὸ τὰ τοιαῦτα θαυ- 
µάζειν, οὐχ ἓν ἡμῖν ἄρα ὁ ἔρως. Ἐπίσχες, ἄνθρωπε. 
Τί πάντα φύρεις ὁμοῦ, πανταχοῦ περιτρέχων, xal 
4*6) κακοῦ τὴν ῥίκαν οὐχ ἑθέλων ἰδεῖν ; xal γὰρ πολ- 
λοὺς ὁρῷ θαυμάζοντας xai ἐπαινοῦντας, οὐχ ἑρῶν- 
τας δἐ. Καὶ πῶς Évt θαυμάζοντας μὴ ἐρᾷν; Mh 0o- 
ρύθει ' τοῦτο γὰρ ἔρχομαι εἰπεῖν * ἀλλ' ἀνάμεινον, 
xai ἀχούσῃ τοῦ Μωῦσέως θαυμάζοντος τὸν παῖδα τοῦ 
Ἰαχὼδ, xai λέγοντο; ᾽ Καὶ ἦν Ιωσὴφ καλὺς τῷ 
εἴδει, καὶ ὡραῖος τῇ ὄψει σφόδρα. "Δρα οὖν Ἶρα ὁ 
καῦτα λέγων ; Οὐδαμῶς. Οὐδὲ γὰρ ἑώρα, φησὶ, τὸν 
ἐπαινούμενον. "ÀXAX xal πρὸς τὰ ἀχουόμενα χάλλη 
πἀσχομέν τι τοιοῦτον, οὗ πρὸς τὰ ὀρώμενα µόνον. 
"Iva δὲ μὴ φιλονειχῇς ἡμῖν ἓν τούτοις, ὁ Δαυῖδ οὐχ 
fv ὡραῖος σφόδρα, xai ὑπέρυθρος μετὰ χάλλους 
ὀφθαλμῶν; ὃ δὴ μάλιστά ἐστι τυραννιχώτερον µέρος 
«fc εὐμορφίας, τῶν ὀφθαλμῶν τὸ χάλλος. ᾽Αρ' οὖν 
Σράσθη τις αὐτοῦ; Οὐδαμῶς. 02x ἄρα μετὰ τοῦ θαν- 
µάξζειν χαὶ τὸ ἐρᾷν γίνεται. Καὶ γὰρ xai μητέρας 
ἔσχον πολλοὶ σφόδρα ἀνθούσας τῇ τοῦ σώματος ὥρᾳ. 
TL οὖν ; Ἱοάσθησαν αὐτῶν οἱ παΐδες; "Απαγε΄ ἀλλὰ 
θαυμάζονσι μὲν τὸ ὀρώμενον, οὐχ ἐμπίπτουσι δὲ εἰς 
ἔρωτα αἰσχρόν. Πάλιν γὰρ τῆς φύσεως τὸ γατόρθω- 
µά ἐστι. Ποίας φύσεως, εἰπά µοι; "Οτι μητὲρες εἰσλ, 
Φησίν. Εἶτα οὐχ ἀχούεις, ὅτι Πέρσαι, μηδενὸς κατ- 
αναγχάζονιος, ταῖς αὐτῶν μγνυνται µητράσι, xal 
οὐχ εἷς οὐδὲ δεύτερος, ἀλλ᾽ ὁλόχλτρον ἔθνος ; Χωρὶς 
δὲ τούτων, χἀχεῖθεν [490] δῆλον, ὅτι τὸ νόσηµα τοῦτο 
οὐ τῆς ὥρας τοῦ σώματος, οὐδὲ τῆς εὐμορφίας ἑστὶν 
ἁπλῶς, ἀλλὰ τῆς ῥχθύμου καὶ πλανωμένης φυχῆς. 
Πολλοὶ γοῦν πολλάχις µνυρίας εὑπρεπεῖς παραδρα- 
µόντες γυναῖκας, ταῖς αἰσχροτέραις ἔδωχαν ἑαυτούς" 
ὅθεν δῆλον ὅτι οὐ τῆς εὐμορφίας τὸ ἐρᾷν - ἡ γὰρ ἂν 
εἷλον ἐχεῖναι πρὸ τούτων τοὺς ἐμπεσόντας. Τί οὖν τὸ 
αἴτιον; εἰ γὰρ μὴ τῆς εὑμορφίας τὸ ἐρᾷν, πόθεν 
ἔχει τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ῥίζαν, φησίν; ᾿Απὺ δαίµονος 
πονηροῦ ; Ἔχει μὲν xat ἐχεῖθεν * ἀλλ’ οὐ τοῦτό ἕσττι 
τὸ ζητούμενον, ἁλλ᾽ εἰ μὴ xaX ἡμεῖς αἴτιο.. Οὐ γὰρ 
ἐχείνων µόνον dj ἐπιθουλὴ, ἀλλὰ pst! ἐχείνων xai 


5 Legebatur πράξοµεν. 


IN EPIST. Π AD COR. HOMIL. VII. 


452 
ἡμῶν πρώτων b. Οὐδαμόθεν γὰρ ἑτέρωθεν οὕτω τί- 
Έχτεται τὸ πονηρὺν τοῦτο νόσημα, ὡς ἀπὸ συνηθείας, 
καὶ γηλαχείας ῥημάτων, καὶ σχολῆς xal ἀργίας xai 
τοῦ μηδὲν ἔχειν ποιεῖν. 

ζ'. Μεγάλη Y&p, µεγάλη τῆς συνηθείας fj τυραννὶς, 
xai τοσαύτη, ὡς El; φύσεως ἀνάγχην χαθίστασθαι e. 
El δὲ συνήθεια τὸ τίχτειν αὐτὴν, εὔδηλον ὅτι καὶ τὸ 
σθεννύναι. Πολλοὶ γοῦν ἐρῶντες οὕτως ἐπαύσαντο, 
μὴ ὁρωμένων τῶν ἑἐρωμένων. Τοῦτο δὲ πρὸς βραχὺ 
μὲν δοχεῖ πιχρὸν εἶναι, xol σφόδρα ἀηδές * τῷ χρόνῳ 
δὲ ἡδὺ γίνεται, xal οὐδὲ βουλομµένοις λοιπὸν ἕνι ἀνα- 
κτήσασθαι τὸ πάθος. Τί οὖν ὅταν συνηθείας χωρὶς ἀπὸ 
πρώτης τῆς ὄψεως ἁλῶ ; Κάνταῦθα ἁργία τοῦ σώμα. 
τος, ἡ τρυφ]ᾶ, χαὶ τὸ μὴ φροντίζειν τῶν προσηχόντων, 
μηδὲ ἐν ἀναγχαίοις εἶναι πράγµασι. Καθάπερ γὰρ 
πλάνοςτις ὁ τοιοῦτος περιερχόµενος, παντὶ περιπεί- 
ρεται πονηρῷ ' xal καθάπερ παιδίον ἄφετον. ὁ βουλό- 
µενος ἀνδραποδίζει τὴν τοιαύτην φυχἠν. Ἐπειδὴ γὰρ 
E00; αὐτῇ ἐνεργεῖν, ὅταν αὐτῆς παύσῃς τὴν ἑνέρχειαν 
τὴν ἐν τοῖς ἀγαθοῖς, ἐπειδὴ ἀργεῖν οὗ δύναται, 
ἀναγχάνεται ἕτερα τἰχτὲιν. Καθάπερ fj yt, ὅταν μὴ 
σπείρηται μηδὲ φυτεύηται , βοτάνην ἀναδίδωσιν 
ἁπλὼς ' οὕτω xal ἡ duyh, ὅταν μὴ ἔχῃ τι πρᾶξαι 
τῶν ἀναγχαίων, πάντως τοῦ πράττειν ἐπιθυμοῦσα, 
πονηροῖς ἑαυτὴν δίδωσι πράγµασι. Kal ὥσπερ ὀφθαλ- 
μὸς τοῦ μὲν ὁρᾷν οὐ παύεται, χαὶ διὰ τοῦτο ὄψεται 
πονηρὰ, ὅταν ἀγαθὰ uh f ὑποχείμενα "οὕτω xat ὁ 
λυγισμὸς, ὅταν τῶν ἀναγκαίων ἑαυτὸν - ἁπαγάγη, 
περὶ τὰ ἄχρηστα στρέφεται λοιπόν * Enel ὅτι χαὶ τὴν 
πρώτην προσθολὴν δύναται ἀποχρούσασθαι ἀσχολία 
xai φροντὶς, πολλαχόθεν δηλον. Ὅταν οὖν ἴδῃς γν- 
ναῖχα χαλὴν, xat πάθῃς τι πρὸς αὐτὴν, µηχέτι ἴδῃς, 
xai ἀπηλλάγης. Καὶ πῶς δυνήσοµαι µηχέτι ἰδεῖν ὑπὸ 
τῆς ἐπιθυμίας ἑλχόμενος , φησίν;, Ἑτέροις σεαυτὺν 
δὺς, περ.έλκουσ. τὴν ψυχὴν , βιθλίοις, φροντίσιν 
ἀναγχαίαις, προστασίαις, βυηθείαις ἁδιχουμένων, 
εὐχαῖς, φιλοσοφίᾳ τῇ περὶ τῶν µελλόντων * τοιούτοις 
κατάδησον τὴν φυχἠν. Οὕτως οὐχὶ νεαρὸν ἕλχος 
διορθώσῃ µόνον, ἁλλάἀ παγὲν xal γρόνιον γενόμενον 
ἀποτρίφῃ ῥᾳδίως. [491] El γὰρ ὕθρις τὸν ἐρῶντα πείθει 
χαταλύειν τὸν ἔρωτα, χατὰ τὴν παροιµίαν , πῶς οὐ 
πολλῷ μᾶλλον αἱ πνευματιχαὶ αὗται ἐπῳδαὶ περι- 
ἐσονται τοῦ xaxoU, µόνον ἂν ἐθέλωμεν ἀποστῆναι ; 
"Av δὲ ἀεὶ προσομιλῶμεν xal συναναστρεφώμεθα 
ταῖς τοξενούσαις ἡμᾶς τὰ τοιαῦτα τοξεύματα, xal 
λέγοντες xal ἀχούοντες τὰ παρ) ἐχείνων, τρέφομεν 
τὸ νόσηµα. Πῶς οὖν ἀξιοῖς οθεσθΏναι τὸ mp, xaf 
ἑχάστην ἡμέραν τὴν φλόγα ἀνάπτων: Καὶ ταῦτα 
μὲν ἡμῖν τὰ τῆς συνηθείας πρὸς τοὺς νέους εἰρήσθω * 
ὡς τοῖς Ye ἀνδράσι, xal φιλοσοφεῖν ἐπισταμένοις, 
πάντων μείζων ὁ τοῦ Θεοῦ φόδος, fj τῆς Ὑεέννης 
μνήμη, fj τῖς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπιθυμία : 
ἰχανὰ Υὰρ ταῦτα σθέἐσαι τὸ πὺρ. Μετὰ δὲ τούτων 
χἀχεῖνο ἑννόει, ὅτι οὐδὲν ἕτερόν στι τὸ ὀρώμενον, 
ἡ φλέγμα xaX αἷμα xal τροφΏς διασεσηπυίας χυμός. 
Ἰλλλὰ φαιδρὸν τὸ ἄνθος τῆς ὄψεως, φησίν. Αλλ 


b Μα., καὶ ἡμῶν πρῶτον. 
c Legebatur µεθίστασθαι 
d Legebatur τροφή. 


455 
οὐδὲν τῶν ἀνθῶν τῶν ἀπὸ τῆς γῆς φαιδρότερον * à)3à 
xai ταῦτα σῄπεται xaY µαραίνεται. Mt τοίννν μηδὲ 
ἐνταῦθα τῷ ἄνθει πρόσεχε ' ἁλλ' ἑνδότερον διάθτθι 
τῷ λογισμῷ, xal τὸ δέρµα τὸ χαλὸν ἐχεῖνο περιελὼν 
τῷ λογισμῷ, περιεργάζου τὰ ὑπὺ τοῦτο κείµενα. 
Ἐπεὶ xat τὸ τῶν ὑδεριώντων σῶμα ἀπηστίλθει λαµ- 
πρὸν, χαὶ οὐδὲν ἡ ἐπιφάνεια φαῦλον ἔχει, ἀλλὰ τῇ 
ἐννοίᾳ τοῦ ἔνδον ἀποχειμένου χκυμοῦ πληττόμενοι, 
φιλεῖν τοὺς τοιούτους οὗ δυνάµεθα. Αλλ' ὑγρὸς ὁ 
ὀφθαλμὸς, xai γοργὸς. καὶ καλῶς ἁἀποτεταμένη ἡ 
ὀφρὺς, xai xvavat αἱ βλεφαρίδες, καὶ ἥμερος ἡ χόρη, 
xaX γαληνὸν τὸ Spa. ᾽Αλλ' ὃρα ὅτι αὐτὸ τοῦτο má- 
λιν οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, fj νεῦρα καὶ φλέθες xal 
ὑμένες xai ἀρτηρίαι. X) δὲ µοι τὸν καλὸν τοῦτον 
ὀφθαλμὸν ἐννόησον νοσοῦντα, γηρῶντα, ὑπὸ ἀθυμίας 
µαραινόμενον, ὑπὸ ὀργῆς οἰδοῦντα, πῶς εἰδεγβὴς, 
πῶς ταχέως ἀπόλλνται, καὶ τῶν γεγραμµένων τάχιον 
ἀφανίζεται. "Amb τούτων µετάγαγε τὴν διάνοιαν ἐπὶ 
τὸ χάλλος τὸ ἀληθινόν. Αλλ᾽ οὐχ ὁρῶ, φησὶ, κάλλος 
φυχῆς. 'AXX ἂν ἑθέλῃς, ὄψει ' καὶ ὥσπερ τοὺς 
ἁπόντας χαλοὺς ἔστιν ὀφθαλμοῖς μὴ ἱδόντα τῷ νῷ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMt ARCHIEP. ΟΟΝΘΤΑΝΤΙΝΟΡ. 


494 
θαυμάσαι * οὕτω δυνατὸν duy, χάλλος χωρὶς ὀφθαλ- 
μῶν ἰδεῖν. Οὐχ ὑπέγραψας πολλάχίς μορφὴν εὐειδη, 
χαὶ ἔπαθές τι πρὸς τὴν διάπλασιν; Ανατύπωσον xal 
νῦν ψυχῆς χάλλος, xal ἐντρύφα τῇ εὐμορφίᾳ. Ἁλλ' 
οὐχ ὁρῶ, φησὶν, ἀσώματα. Καὶ μὴν τῶν σωμάτων 
αὐτὰ μᾶλλον ὁρῶμεν τῷ νῷ. Διὰ τοῦτο γοῦν θαυμά- 
ζομεν xal ἀγγόλους xal ἀρχαγγέλους, χαίτοι γε μὴ 
ὁρῶντες, xal τρόπων Ἠθη xai ψυχῖς ἀρετήν. Κἂν 
ἵδῃς ἄνθρωπον ἐπιεικὴ καὶ µέτριον, μᾶλλον θαυμάσῃ 
τοῦτον 7| ἑχείνην τὴν εὔμορφον ὕψιν ^ xàv ἴδῃς 
ὑδριζόμενον, χαὶ φέροντα ἁδικούμενον , μετὰ τοῦ 
θαυμάξζειν ἔρα τῶν τοιούτων, xày γεγηραχότες Gat. 
Καὶ γὰρ τοιοῦτον τῆς ψυχῆς τὸ χάλλος, xal àv γήρᾳ 
πολλοὺς ἔχει τοὺς ἐραστᾶς, χαὶ οὐδέποτε µαραίνεται, 
ἁλλ' ἀνθεῖ διητνεχῶς. "Iv οὖν καὶ αὐτοὶ τοῦτο χττ- 
σώμεθα, τοὺς ἔχοντας αὐτὸ θηρῶμεν, καὶ ἑρασταὶ[492] 
τούτων γινώµεθα. Οὕτω γὰρ xaX αὑτοὶ δυνησόµεθα. 
ταύτην λαθόντες τὴν εὐμορφίαν, τῶν αἰωνίων ἔπιτυ- 
χεῖν ἀγαθῶν * ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς μετασχεῖν, 
χάριτι xa φιλανθρωπίᾳ, xal τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA H'. 


Ἔχουτες οὗν τὴν διαχογἰαν ταύτην». χαθὼς 
ἠλεήθημεν, οὐκ ἐἑχκαχοῦμεν, àAA ἀπειπάμεθα 
τὰ χρυπτὰ τῆς αἰσχύνης. 

α.. Ἐπειδῆ μεγάλα ἐφθέγξατο, xal Μωῦσέως ἑαυτὸν 
προῦθηχε, xal τοὺς πιστοὺς πάντας, αἰαθόμενος 
τῆς ὑπερθολῆς xai τοῦ μεγέθους τῶν εἰρημένων, ópa 
πῶς µετριάζει πάλιν. Καὶ γὰρ ἑπαίρειν ἔδει διὰ τοὺς 
ψδυδαποστόλους χαὶ τοὺς ἀχροατὰς, xal πάλιν παρα- 
μυθεῖσθαι τὸν ὄγχον, οὐχὶ χαθαιρεῖν, ἐπεὶ τοῦτο 
παἰζοντος ἦν. Διόπερ ἑτέρως αὐτὸ μεθοδεύει, τῷ 
δειχνύναι, ὅτι οὐχ Ex τῶν οἰκείων χατορθωµάτων γέ- 
Ύονεν, ἀλλ ix τῆς τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίας τὸ πᾶν - 
διὸ xal φησιν, Ἔχοντες οὖν τὴν διαχονίαν ταύτην. 
Φὐδὲν γὰρ πλέον ἡμεῖς εἰσηνέγχαμεν, ἀλλ ἡ διάχο- 
vot µόνον ἐγενόμεθα, xal τοῖς παρὰ τοῦ θεοῦ δοθεῖσιν 
ὑπηρετήσαμεν. Διόπερ οὐκ εἶπε mapoyhv, οὐδὲ χορη- 
γίαν, ἀλλὰ Διακογίαν, xal οὐδὲ τούτῳ ἠρχέσθη, 
ἀλλ ἐπήγαγε, Καθὼς ἠ-εήθημεν». Καὶ γὰρ τοῦτο 
αὐτὸ, φησὶ, τὸ διαχονῄσασθαι τούτοις, ἀπὸ ἑλέου xal 
Φφιλανθρωπίας. Καΐτοι vs ἑλέους ἑστὶ τὸ χαχῶν 
ἁπαλλάξαι, οὐχὶ τὸ xal τοσαῦτα δοῦναι ἀγαθά ' ἀλλ᾽ 
ὁ τοῦ θεού ἔλεος xal τοῦτο ἔχει. Οὐκ ἑχκακοῦμε». 
Καὶ τοῦτο δὲ αὐτοῦ τῇ Φφιλανθρωπίᾳ λογιστέον. Τὸ 
γὰρ, Καθὼς ἠ.ἱεήθημεν, χαὶ ὑπὲρ τῆς διαχονίας, 
καὶ ὑπὲρ τοῦ. Οὐκ ἐκκαχοῦμεν, εἰρῆσθαι νόμιζε. 
Καὶ σχόπει πῶς σπουδάτει τὰ χαθ᾽ ἑαυτὸν χαθαιρεῖν. 
Tv γὰρ τοιούτων ἀξιωθέντα, φησὶ, xai τηλικούτων, 
καὶ ταῦτα ἀπὺ ἑλέου µόνον xal φιλανθρωπίας, οὐδὲν 
μέγα τοιούτους ἐπιδείχκνυσθαι πόνους, χαὶ χινδυ- 
νεύειν καὶ πειρασμοὺς ὑπομένειν. Auk τοῦτο οὐ µόνον 
οὗ χαταπἰπτοµεν, ἀλλὰ xat χαίροµεν, xal παῤῥησια- 
ζΚόμεθα. Εἰπὼν γοῦ», Οὐκ ἐκκακοῦμεν, ἐπήγαχεν * 
Αά 1’ ἀπειπάμεθα τὰ κρυπτὰ τῆς αἰσχύνης, μὴ 
περιπατοῦντες ér. πανουργίᾳ, μηδὲ δολοῦντες 
τὸν «Ἰόγον τοῦ θεοῦ. Καὶ τί ἐστι, Τὰ κρυκτὰ τῆς 


αἰσχύνης; Οὐκ ἐπαγγελλόμεθα, orat, xal ὑπισχνού- 
µεθα μεγάλα, καὶ ἕτερα δὲ ἐπὶ τῶν ἔργων δείχνυµεν, 
καθάπερ ἑἐκεῖνοι * 60) xaX ἔλεγε, Τὰ κατὰ πρόσω- 
&ov, βλέπετε * ἀλλὰ τοιοῦτοί ἐσμεν, οἷοι ὀρώμεθα, 
οὐχὶ διπλόην τινὰ Έχοντες, οὔτε τοιαῦτα λέγοντες 
καὶ ποιοῦντες ἃ χρύπτειν δεῖ xal συσχιάζειν aisyu- 
νοµένους χαὶ ἐρυθριῶντας. Καὶ τοῦτο ἑρμηνεύων, 
ἐπήγαγε, Mi] περιπατοῦντες ἑγ πανγουργίᾳ. Ὁ γὰρ 
ἑνόμιζον ἐγχώμιον εἶναι ἐχεῖνοι, τοῦτο αἰσχρὸν xal xa- 
ταγέλαστον ἀποφαίνει. [495] Τί δέ ἐστιν, Ἐν πανουρ- 
γίᾳ; Δόξαν εἶχον pu λαµθανόντων ἐχεῖνοι, ἑλάμδανον 
δξ xai ἔχρυπτον * δόξαν εἶχον ἁγίων xal ἁποστόλων 
δοχίµων , ἦσαν δὲ µυρίων γέµοντες χακῶν. Αλλ) 
ἡμεῖς, φησὶ, τούτοις ἀπειπάμεθα (ταῦτα γὰρ xol 
πρυπτὰ αἰσχύνης καλεῖ), τοιοῦτοι ὄντες οἷοι φαινό- 
µεθα, xal οὐδὲν ἔχοντες συνεσχιασµένον, xal οὐκ ἐν 
τῷ Bit µόνον τούτῳ, ἀλλὰ xal ἐν αὐτῷ τῷ χηρύγ- 
ματι τοῦτο γάρ ἐστιν, Οὐδὲ δο.οῦντες τὸν Aóyor 
τοῦ θεοῦ, d AAà εῇ φανερώσει τῆς dAnOs(ac * οὗ 
τῷ προσώπῳ xal τῇ ἐπιδείξει, ἀλλ αὐτῇ τῇ τῶν 
πραγμάτων ἀποδείξει. Συγιστῶντες ἑαυτοὺς πρὸς 
πᾶσαν συγεἰδησιν ἀνθρώπων. Οὐ γὰρ πιστοῖς µό- 
vov, ἀλλὰ xai ἀπίστοις ἐσμὲν χατάδηλοι, προχεί- 
µενοι πᾶσιν εἰς τὸ βασανίσαι τὰ ἡμέτερα, ὡς ἂν 
ἐθέλοιεν * xal ἀπὸ τούτου συνίσταµεν ἑαυτοὺς, οὐχ 
&nb τοῦ ὑποχρίνεσθαι, καὶ προσωπεῖον περιφέρειν 
Φαιδρόν. Λέγομεν οὖν μηδὲν λαµμδάνειν, xal µάρτυ 

ρα: ὑμᾶς χαλοῦμεν * λέγομεν μηδὲν συνειδέναι éav- 
τοῖς πονηρὸὺν, xai τούτου πάλιν τὴν µαρτυρίαν παρ' 
ὑμῶν ἕλκομεν, οὐ χαθάπερ ἑἐχεῖνοι, συσχιάζοντες τὰ 
xa0' ἑαυτοὺς, πολλοὺς ἁπατῶσιν. 'Hysig δὲ xal τὸν 
piov ἡμῶν πᾶσιν εἰς μέσον προτίθεµεν, xai τὸ χή- 
ρυγµα ἀπογυμνοῦμεν, ὥστε πάντας αὐτὸ χαταµαν- 
θάνειν. Εἶτα ἐπειδὴ οἱ ἄπιστοι Ἠγνόουν αὐτοῦ τὴν 
ἰσ(ὺν, ἐπήγακεν, ὅτι οὐχ ἡμῶν τοῦτο ἔγχλημα, ἀλλὰ 


455 IN EPi3T. 1l 


splendidus oris flos est, inquies. Sed terrs etiam flo- 
ribus nihil lzetius zc jucundius est; qui tamen etiam 
marcescunt, atque in putredinem abeunt. Quocirca 
ne hic quoque ad florem attende, sed interius animo 
transi, et a pulchra illa cuti cogitationem avertens, 
explora quz» sub ea sita sint. Quandoquidem etiam 
liydropicorum corpus nitet ac lucet, nec quidquam 
fedi in superficie habet; sed tamen humoris illius, 
qui intus conditus est, cogitatione perculsi, hujus- 
modi homines osculari non sustinemus. Át tener et 
versatilis est oculus, ac recte porrectum supercilium, 
οἱ cxrulee palpebrze, et suavis pupilla, et serenus 
aspectus? At rursum hoc vide, quod istud quoque nil 
aliud est, quam nervi et ven: atque arteriz. Quin 
tu hunc ipsum pulchrum oculum, :zegrum, senio affe- 
cium, moerore afflictum, ira tumentem cogita, quam 
&cilicet deformis sit, quam celeriter pereat, quam 
citius etiam pictura evanescat. Ab his jam cura, ut ad 
veram pulchritudinem animum traducsas. At, inquis, 
anims pulehritudinem non cerno. At, si libuerit, 
cerues : et sicut absentes formosos, licet oculis non 
cernas, mente admirari potes ; eodem modo anim: 





AD COR. HOMIL. Vill. 


£34 
pulehritudinem etiam sine oculis perspicere licet. 
Annon egregiam formam s:pe cogitatione formasti, 
eoque figmento nonnihil te affici sensisti? Effiuge 
nunc quoque anim:e pulchritudinem : atque hujus- 
modi form: clegantia te oblecia. At, inquis, non 
cerno ea, quie corpore vacant. Atqui ista animo ma- 
gis intuemur, quam corpora : siquidem ob banc quo- 
que causam et angelos et archangelos admiramur, 
quamvis eos minime cernamus : probos item mores 
anim:eque virtutem. Ac si probum hominem et mo- 
deratum videris, magis hunc admiraberis, quam ele- 
gantem illam faciem. Quod si injuria affectum videris 


" eamque patienter ferentem, hujusmodi hominem ama, 


etiamsi senio confectus sit. Nam hujusmodi anim: 
pulchritudo in senectute quoque amatores multos 
habet, nec umquam maorcescit, sed perpetuo floret. 
lgitur ut hanc quoque ipsi pulchritudinem adipisca- 
mur, eos qui hac pollent captemus, atque ipsorum 
amatores simus. Sic enim nos quoque banc pulchri- 
tudinem consequuti, ad zeterna hona pervenire pote» 
rimus : quie utinam nobis consequi delur, per gra- 
tiam el benignitatem, etc. 








HOMILIA VIII. 


Cap. 4. v. 1. Ideo habentes hanc. ministrationem , 
ἱκαία quod misericordiam consequuti sumus, non de- 
ficimus, 9. sed abdicavimus occulta dedecoris. 

4. Quoniam magna quxdam loquutus fuerat, ac 
 &eipsum οἱ fideles omnes Mosi anteposuerat, atque 
tantam eorum qua dixerat magnitudinem esse sen- 
tiebat, vide quo pacto rursus modestiam ϱΓ se fe- 
rat. Nam et propter pseudapostolos atque auditores 
sese efferre debebat, et rursum tumorem illum miti- 
gare, non autem omnino tollere; nam hoc ludentis 
fuisset. Quocirca hoc alia via aggreditur, ostendens 
id omne non nostris meritis ac virtutibus, sed divina 
lenignitate contigisse : proinde ait, Habentes igitur 
ministrationem hanc. Neque enim quidquam amplius 
crogavinus, quam quod ministri exstitimus, benefi- 
ciisque a Deo datis administram operam przbuimus. 
Quo fit, ut nec largitionis nec suppeditationis, sed 
ministerii vocabulo usus sit. Ac ne hoc quidem con- 
tentus addidit: Juxta. quod misericordiam consequuti 
sumus. Nam hoc quoque ipsum, quod his ministravi- 
mus, 4 Dei misericordia et benignitate profectum est. 
Quamquam misericordiz est, e malis exemisse, non 
autem tot insuper beneficiis affecisse; sed hoc etiam 
habet Dei misericordia. Non deficimus. Hoc quoque 
ipsius humanitati acceptum referendum est. Nam illa 
verba, Juzia quod misericordiam consequuti. sumus, 
existimare debes tam ad ministerium referri, quam 
ad id quod sequitur, Non deficimus. Ac velim απίπι-- 
, advertas, quam seipsum deprimere studeat. Nam qui 
tot ac tantis, inquit, beneficiis ornatus sit, idque di- 
vina tantum misericordia et benignitate, non magni 
quidpiam fecit, si tales labores suscepit, si pericula 
adit ac tentationes sustinet. Ideo non solum non con- 
cidimus animo, sed etiam gaudemus, ac verborum 

PATROL. Gn. LXI. 


libertate utimur. Postquam enim dixit, Non deficimus, 
subnectit, Sed abdicavimus occulta dedecoris, non am- 
bulantes in. asiwtia, neque adulterantes verbum. Dei. 
Quid sibi volunt h:ec, Occulta dedecoris? Non, inquit, 
magna profitemur ac pollicemur et alia rebus ipsis 
ostendimus, quemadmodum illi : unde etiam dicebat, 
Que in faciem sunt, perspicitis (2. Cor. 10. 7) : verum 
tales omnino sumus, quales cernimur, non fictum ae 
velut duplicem animum gerentes, nec ea dicentes at- 
que agentes, qu:? prz pudore ac rubore occultanda 
et velut umbris quibusdam obvolvenda sint. Idque 
exponens, subjunxit, Non ambulantes in astutia. Nam 
quod illi laudi ducebant, hoc ipse foedum ac ridicu- 
lum esse statuit. Quidnam autem est, In astutia? In 
ea existimatione illi erant, quasi ab accipiendis mu- 
neribus abstinerent, cum tamen occulte acciperent : 
sanctorum ac proborum apostolorum existimatione 
florebant, cum interim innumeris vitiis scaterent. AL 
nos, inquit, h::c abjecimus (nam hzc sunt, qux oc- 
culta dedecoris vocat), quippe qui tales simus, qua. 
les videmur ; nec quicquam, non modo in via nostra 
et moribus, sed nec przdicatione tectum atque adum- 
bratum habemus : hoc enim significat, quod ait, Ne 
que adulterantes verbum Dei, sed in manifestatione ve- 
ritatis. Hoc est, non vultu et ostentatione, sed ipso 
rerum documento. Commendanies nos ipsos ad omnem 
conscientiam hominum. Non enim fidelibus tantum, 
sed et infldelibus perspicui sumus, ac quibusvis ex- 
positi, ut res nostras explorent : atque hinc nosipsos 
commendamus, non a fuco ac simulatione, aut quod 
splendidam larvam circumferamus. Dicimus itaque 
nos nullum munus accipere; atque hujus rei vos te- 
stes vocamus : dicimus nos nullíus flagitii nobis eop - 
scios essc ; atque hujus rei rursus a vobis testimo- 


29 


5 
nium petimus ; non ut ilii solent, qui vitia sua obte- 
gentes multos decipiunt. Nam nos et vitam noslram 
cunietis in medium proponünus, et doctrinam ita pa- 
tefacimus, ut quivis cam intelligere possint. Mox au- 
tein, quia infideles vim hujusce doctrin:e minime per- 
spectam habebant, subjunxit, hoc nou sibi, sed eorum 
stupori assignandum esse, dicens : 5. Quod sí etiam 
opertum est evangelium nostrum, in iis qui pereunt 
operium est, 4. in quibus Deus hujus seculi excecavit 
mentes infidelium. Quod hic dicit, eamdem vim habet, 
nuanrea, qui prius dixit: Aliis odor mortis rumus in 
mortem, aliis odor vitg in vitam (2. Cor. 2. 16). 

9. Marcionistarum et Manichagorum errores. — Quid 
sibi vult illud, Deus hujus seculi? Qui Marcionis 
morbo Icborant, de rerum Opifice, justo quidem illo, 
sed non item bono, liz:ic dicta esse contendunt : aiunt 
enim Deum quemdam justum essc, qui non sit bo- 
uus. Manichzri autem his verbis diabolum significari 
asserunt ; hinc nimirun) alium rerum conditarum 
effecturea, przter eum qui vere est, perquam stoiide 
inducere cupientes. llabet. enim hoc familiare Seri- 
p'ur2, ut deum non ex ipsius dignitate, sed ex eorum 
qui ipsius imperio subsunt imbecillitate nuncupet : 
ut cum mamonam dominum dicit, et ventrem 
deum. Neque euim propterea aut venter deus est, 
aut mamona dominus, sed eorum demum, qui sese 
ipsis subjeccrint. Atvero nos illud dicimus , non de 
diabolo quidem bac verba habita esse, sed de uri- 
versorum Deo; sicque legendum esse, lwfidelium 
hujus seculi mentes Deus exc&cavit. Nam. futuruin 
avum: infideles non habiturum est, sed hoc duin- 
(axaj, Sj vero quis aliter legat, nempe Deus hujus 
seculi, ne hinc quidem ulla calumniz ansa porrigi- 
tur : neque eiim hinc ostenditur, cuni hujus tantum 
seculi Deum esse. Nam et Deus cali dicitur ; nec 
tamen. czli tautum. Deus est : et, Deus. presentis 
diei, dieimus ; nec tamen hzc ita dicimus, quasi 
ipsius imperium unius diei angustiis circumscribae 
mus. Quin Deus quoque Abrahie dicitur, et Deus 
1saac, et Deus Jacob ; cum tamen non eorum tantum 
sit Deas. Ac pleraque etiam alia bujusmodi testimo- 
nia jn Scripturis inveniri possunt. Quonam porro 
modo exc:ecavit? Non sane quod in hoc ulla ipsius 
actio fuerit, absit, sed quia id passus est ac permisit : 
nam Scripturze mos est ita loqui , ut cum ait, Tradi- 
dit eos Deus in reprobum sensum ( Rom. 1. 28). Quo- 
niam euim illi prius fidem abrogarunt, seque indignos 
reddiderunt qui mysteria viderent, illos ipse dere- 
liquit. Quid enim hic faciendum erat? an invitos tra- 
here, suaque arcana iis, qui ea cernere recusabant , 
aperire? At magis coiitempsissent illi, nec videre vo- 
luissent : unde ctiam mox subjunxit, Ut non fulgeat 
ei; illuminatio evangelii glorige Christi; non ad hoc, ut 
Deo non credant, sed ul quz sint interna mysteria 
infideli mers minime perspiciat : quod etiam ille 
nobis przcepit , ut ne margaritas ante porcos conji- 
ciamus (Matth. 7. 6 ). Etenim si ca infidelibus de- 
texisse(, eorum morbus magis incruduisset. Nam si 
quis oculis laborantem cogat solares radios respicere, 


6. JOANN'S CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


4*6 
illius infirmitatem magis auget. ideo medici ευ in 
tenebris abditos tenent, ue morbus ingravescat. Sic 
ergo hic etiam intelligendum est, nempe quod ἰθιὶ 
vitio suo increduli exstiterunt. Increduli autem  ef- 
fecti, evangelii arcaua minime jam perspexerunt, Dee 
nimirum radios suos illis deinceps subducenie. ld 
quod etiam discipulis dicebat , Propterea in parabolis 
loquor ipsis , quia audientes non audiunt ( Mauh. 43. 
15). Verum ut quod dico exemplo dilucidius fiat, 
finge gentilem esse quemdam , qui res nostras pro 
fabulis habeat : hic igitur plusne ex eo commodi ca- 
piet, si ingressus fucrit ac mysteria conspexerit, quam 
δἱ foris maneat? Ideo ait : Ut non fulgeat illis illumi- 
nalio ; in Mosis videlicet historia adhuc lierens. Nam 
quod illius ;:etate Jud;eis accidit, hoc evangelii tempore 
omnibus infidelibus usu venit. Quidnam autem sit , 
quod ait opertum illis fuisse ac minime declaratum, 
audi quid ipse dicat: Ut non fulgeat eis illuminatie 
evangelii glorie Christi, qui est imago Dei. Nempe 
quod orbis salus crux est ipsiusque gloria, quod ig 
qui crucifixus est cum multo splendore venturus sit; 
atque alia omuia, tam prasentia, quam futura, tam 
in aspectum cadentia, quam occulta et ineffabilis re- 
rum quas exspectantur adventus. Unde etiam αὐγάσαι 
dixit, hoc est irradiare, ne tu totum in hac vita 
quaras. Est enim velut radius quispiam Spiritus , id 
quod nunc datur. Id quod etiam superius indicans, 
odoris ac rursum pignoris vocabulo usus est, decla- 
rans multo majorem partem in. futuro. αἲνο exspe- 
clandam esse. Sed tamen limc omnia ipsis occul- 
tata. sunt, εἰ ob id occultata, quia prius ipsi fidem 
Deo abrogarunt. Postea, ut ostendat, non Christi mo- 
do, sed etiam Patris gloriam iis incognitam esse, qui 
eam non viderunt, adjecit, Qui est imago Dei. Cave 
enim in Cliristo solo consistas. Ut enim per eum 
Patrem cernis, ita, si ipsius gloriam ignores, ne Pa- 
tris quidem gloriam cognitam habebis. 5. Non enim 
nos ipsos prudicamus , sed Christum Jesum Dominum 
nostrum, nos autem servos vestros per Jesum. 

9. Quinam hic sermonis teuor est? quid hoc cum 
iis, qux ante dicta sunt, commune habet? Vel eos 
notal ut insolentius scse efferentes, ct discipulis 
suadere cupientes, ut. ab eorum nominibus sibi no- 
men imponant, sicut in superiore epistola dicebat , 
Ego sum Pauli, ego autem Apollc (4. Cor. 5. 4) : aui 
aliud quiddam gravissimuin significat. Quidnam hoc! 
Quoniam acerrimum in ipsos bellum illi gerebant , 
atque insidias undique ipsis struebant. Num, inquit, 
adversum nos pugnatis, ac non adversus eum qui à 
nobis praxdicatur? neque enim nosipsos praedicamus : 
ego servus sum , ego eorum qui przedicationem ex- 
cipiuut minister, operam onimem alteri navans, atquc 
ipsius glori: causa quidvis faciens. Itaque, dum mihi 
bellum infers, ea quz illius sunt dejicis. Tantum 
enim abest, ut ex evangelico munere quidquam mili 
arrogeim , ul ne servus quidem vester esse proptet 
Cliristum recusaturus sim, quandoquidem ipsi visum 
est tanto in pretio vos babere, tantoque amore vos 
complecti , ac salutis vestrz causa quidvis agere 


455 
xí; ἐχεῖνων ἀναισθησίας. A xal φησιν * El δὲ xal 
det. xsxaAvupéror. τὸ εὐα)}έλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς 
ἁπολΊυμένοις ἐστὶ xexaAvppévor, ἐν οἷς ὁ θεὸς 
τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύςφ.ωσε τὰ νοήματα τῶν 
ἀπίστων. Ὅπερ χαὶ ἔμπροσθεν εἶπεν, Οἷς μὲν ὀσμὴ 
θανἁάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ ὀσμὴ ζωῆς εἰς ζωὴν, 
τοῦτο xaX ἐνταῦθά φησι. 

β’. Τί δὲ ἐστιν, Ὅ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου; Οἱ μὲν 
τὰ Μαρχίωνος νοσοῦντες, λέγουσι περὶ τοῦ Δημιουρ- 
γοῦ τοῦ δικαίου µόνον, καὶ οὐχ ἀγαθοῦ, ταῦτα εἰρῆ- 
σθαι. λέγουσι γὰρ εἶναί τινα θεὸν δίκαιον, xal οὐκ 
ἀγαθόν. Μανιχαῖοι δέ φασι τὸν διάδολον ἐνταῦθα 
λέγεσθαι, Ex τούτου δημιουργὸν τῆς Χτίσεως ἕτερον 
ἐπεισαγαγεῖν παρὰ τὸν ὄντα βουλόµενοι, σφόδρα ἀνοί- 
Tuc. Οἶδε μὲν γὰρ πολλάχις ij Γραφη θεὸν χαλεῖν 
οὐχ ἀπὸ τῆς ἀξίας τοῦ xaXoupévou, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς 
ἀσθενείας τῶν ὑποταττομένων' ὡς ὅταν τὸν μαμωνᾶν 
κύριον λέγῃ, xa τὴν χοιλίαν θεόν. 'AXÀ' οὗ παρὰ 
τοῦτο οὔτε ἡ χοιλία θεὸς, οὔτε ὁ μαμωνᾶς χύριος, 
ἀλλ’ ἐχείνων τῶν ὑποχαταχλινόντων ἑαυτούς. Ἡμεῖς 
δὲ ἐχεῖνό φαμµεν, ὅτι οὔτε περὶ τοῦ διαθόλου τοῦτο 
εἴρηται, ἀλλὰ τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ. xal οὕτως ἆνα- 
γνωστέον, ὅτι Tov. ἁπίστων τοῦ αἰῶνος τούτου 
ἐτύφΊωσεν ὁ θεὸς τὰ νοήματα. Ὁ γὰρ µέλλων 
οὐχ ἔχει ἀπίστους, ἁλλ᾽ ὁ παρὼν μόνος. El δὲ χα) 
ἑτέρως τις ἀναγινώσχοι, olov, ὅτι Ὁ θΘεὸς τοῦ 
οἰῶνος τούτου, οὐδὲ τοῦτο ἔχει «tà λαδήν, οὗ γὰρ 
τοῦτο δείχνυσιν αὐτὸν τούτου µόνον ὄντα τοῦ αἰῶνος 
Θεόν. Καὶ γὰρ ὁ θεὸς οὐρανοῦ λέγεται, ἀλλ οὐχ 
ἔστιν οὐρανοῦ µόνον θεός' xai 6 Geb; τῆς παρούσης 
ἡμέρας λέγομεν, xaX οὖκ εἰς ἐχείνην µόνην συγ- 
Χλείοντες αὑτοῦ τὴν ἀρχὴν, [494] τοῦτό Φαμεν' xal 
ὁ Geb; δὲ ᾿Αδραὰμ λέγεται, καὶ ὁ θεὺς Ἰσαὰκ, xoi 
ὁ θεὺς Ἰαχὼδ' xai οὐχ ἐκείνων µόνον ἐστὶ θεός. 
Καὶ πολλὰς ἄν τις καὶ ἑτέρας τοιαύτας &v ταῖς Γρα- 
φαῖς εὕὗροι μαρτυρίας. Πῶς οὖν ἐτύφλωσεν; Οὐκχ 
ἑνεργήσας εἰς τοῦτο, ἄπαγε, ἀλλ᾽ ἀφεὶς χαὶ συγχω- 
ρῇσας' xal γὰρ ἔθος τῇ Γραφῇ οὕτω λέγειν’ ὡς ὅταν 
λἐγῃ,. Παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὺς εἰς ἀδόκιμον 
νοῦν. Ἐπειδὴ γὰρ αὗτοι Ἠπίστησαν πρῶτοι, xal 
ἀναξίους ἑαυτοὺς κατεσχεύασαν τοῦ ἰδεῖν τὰ µυ- 
στήρια, xal αὐτὸς λοιπὸν εἴασεν. Αλλά τί ἔδει ποιῆ- 
σαι; πρὸς βίαν ἔλχειν, xal ἐχχαλύπτειν μὴ βουλο- 
µένοις ἰδεῖν; ᾽Αλλὰ μᾶλλον ἂν κατεφρόνησαν, xoi 
οὐδ' ἂν εἶδον' διὸ καὶ ἐπήγαγεν, Elc τὸ μὴ αὐγάσαι 
αὐτοῖς τὸν φωτισμὸν τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης 
τοῦ Χριστοῦ: ob πρὸς τὸ ἀπιστῆσαι τῷ θεῷ, ἀλλὰ 
πρὸς τὸ τὴν ἀπιστίαν μὴ ἰδεῖν τίνα ἐστὶ τὰ ἕνδον ' ὃ 
xaX ἡμῖν ἐπέταξε, μὴ ῥίπτειν τοὺς µαργαρίτας ἕμ- 
προσθεν τῶν χοίρων χελεύσας. El γὰρ καὶ ἀπιστοῦ- 
σιν ἐξεχάλυψε, μᾶλλον ἂν ἡ νόσος αὐτῶν ἐπετρίδη, 
Καὶ γὰρ εἰ ὀφθαλμιῶντά τις ἀναγχάσειε πρὸς τὰς 
ἀχτῖνας ἰδεῖν, ἔπιτείνει μᾶλλον αὐτοῦ τὴν ἀσθένειαν. 
Διὰ τοῦτο xa ἓν σχότει χαταχλείουσιν αὐτοὺς ἰατρῶν 
παῖδες, ὥστε μὴ ἐπιτρῖφαι τὸ νόσηµα. Οὕτω τοίνυν 
καὶ ἐνταῦθα νοητέον, ὅτι οὗτοι μὲν γεγόνασιν ἄπι- 
στοι δι ἑαυτούς’ γενόμµενοι δὲ ἄπιστοι, οὐχέτι ἑώρων 
τὰ ἀπόῤῥητα τοῦ εὐαγγελίου, τοῦ θεοῦ λοιπὸν ἁπο- 
χλείοντος cà; ἀχτῖνας αὐτοῖς. Ὅπερ καὶ τοῖς μαθη- 


TN EPIST. H AD COR. HOMIL. VIII. 


456 
ταῖς ἔλεγεν, ὅτι Διὰ τοῦτο dr παροιµίαις Aat 
αὑτοῖς, ὅτι ἀκούογτες οὐχ ἀχούουσι. "Iva δὲ χαὶ 
ἐπὶ παραδείγματος σαφἑστερον ὃ λέγω γένηται, ὑπό- 
θου τινὰ Ἕλληνα εἶναι μύθους τὰ ἡμέτερα ἡγούμε- 
vov * οὗτος οὖν πῶς ὠφεληθήσεται μᾶλλον, εἰσελθὼν 
xa ἰδὼν τὰ μυστήρια, fj ἔξω µένων» Auk τοῦτό φη- 
sv Εἰς τὸ μὴ αὐγᾶσαι αὐτοῖς τὸν potio, 
ἐπιμένων ἔτι τῇ ἱστορίᾳ Μωῦσέως. Ὅπερ γὰρ πρὸς 
Ἰουδαίους Υέγονεν ἔτι ἐχείνου, τοῦτο ἐπὶ πάντων 
τῶν ἀπίστων Ὑίνεται ἐπὶ τοῦ εὐαγγελίου, Καὶ τί 
ἐστι τὸ συνεσχιασµένον, xal ὅπερ αὐτοῖς οὐκ ἔστι 
πεφωτισμένον; "Αχουσον αὐτοῦ λέγοντος: Elc τὸ μὴ 
αὐγάσαι αὐτοῖς τὺν φωτισμὸν τοῦ εὐμγελίου 
τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς' ἐσειν εἰχὼν τοῦ 
Θεοῦ. Οἶον, ὅτι ὁ στανρὸς τῆς οἰχουμένης σωττρίἰα 
xai αὐτοῦ δόξα, ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ στανρωθεὶς μετὰ 
πολλῆς περιφανείας μέλλει παραγίνεσθαι, τὰ ἄλλα 
πάντα, τὰ παρόντα, τὰ μέλλοντα, τὰ ὀρώμενα, τὰ 
οὐχ ὀρώμενα, fj ἀπόῤῥητος τῶν πβοσδοχωµένων - 
περιφάνεια. Aib xal αὐγάσαι εἶπεν, ἵνα μὴ τὸ ὅλον 
ἐνταῦθα ζητῆς' ὥσπερ γὰρ αὐγή τις ἐστὶ µόνον τοῦ 
Πνεύματος ἡ δεδομένη. Τοῦτο γοῦν χαὶ ἀνωτέρω 
δηλῶν, ὀσμῆν εἶπε, xal πάλιν ἁῤῥαθῶνα, δειχνὺς 
ὅτι τὸ πλέον ἐχεῖ μένει. ᾽Αλλ' ὅμως ταῦτα ἅπαντα 
χέχρυπται ἀπ᾿ αὐτῶν' κἐχρυπται δὲ, ἐπειδὴ ἐπί- 
στησαν πρότεροι. Εἶτα δειχνὺς, ὅτι οὐχὶ τὴν τοῦ 
Χριστοῦ δόξαν ἀγνοοῦσι µόνον, ἀλλὰ xal τὴν τοῦ 
Πατρὸς οἱ ταύτην οὐχ ἱδόντες, ἐπήγαγεν, "Oc ἐστιν 
εἰχὼν τοῦ Θεοῦ. Mh Υὰρ µέχρι τοῦ Χριστοῦ στῆς 
µόνον. Ὥσπερ vàp διὰ τούτου τὸν Πατέρα ὁρᾶς' 
οὕτως ἀγνοῄσας τὴν τούτου δόξαν, οὐδὲ [495] «hv 
ἐχείνου εἴση. OD γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσοιω», ἀ.11ὰ 
Χριστὸν Ἰησοῦ» Κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δού.ους 
ὑμῶν διὰ Ἱησοῦγ. 

Y '- Καὶ ποια αὕτη ἀχολουθία ; τ τοῦτο πρὸς τὰ εἶρην 
μένα ἔχει xotvóv ; "H. ἐχείνους αἰνίττεται ὡς ἐπαίς 
ροντας ἑαυτοὺς, xal πείθοντας τοὺς μαθητὰς ἁπ' 
αὑτῶν ἑαυτοὺς ὀνομάζειν, ὅπερ ἐν τῇ προτέρᾳ ἕλε- 
εν, Εγώ εἰμι Παύ.ου, ἐγὼ δὲ 'AxoAAQ f ἔτε- 
póv τι βαρύτατον. Ποῖον δὴ τοῦτο; Ἐπειδ] σφόδρα 
αὐτοὺς ἐπολέμουν, xal ἐπεθούλευογ αὐτοῖς πάντο- 
θεν, Mh γὰρ ἡμῖν µάχεσθε, φησὶ, xal πολεμεῖτε ; 
fj τῷ * δι ἡμῶν χηρυττοµένῳ;, οὗ γὰρ ἑαυτοὺς χη- 
ρύττομεν ἐγὼ δοῦλός εἰμι, ἐγὼ διάχονός εἰμι xal 
τῶν δεχοµένων τὰ κήρυγμα, ἑτέρῳ πάντα πραγµά- 
τευόµενος, xal ὑπὲρ τῆς ἑχείνου δόξης xdv ὁτιοῦν 
ποιῶν. Ὥστε ἐμοὶ πολεμῶν, τὰ ἐχείνου καταδάλλεις, 
Τοσοῦτον γὰρ ἀπέχω εἰς ἐμαυτόν τι περιατῆσαι τῶν 
τοῦ εὐαγγελίου, ὅτι καὶ ὑμῶν οὐ παραιτήσομαι εἶναι 
δοῦλος διὰ τὸν Χριστὸν, ἐπειδὴ ἐχείνῳ ἕδοξεν οὕτω 
τιµήησαι ὑμᾶς, ἐπειδὴ οὕτως ὑμᾶς ἑφίληαε, χαὶ πάντα 
ὑπὲρ ὑμῶν ἔπραξε. Διὸ xal λέγει, Ἑαυερὺς δὲ 
δούλους ὑμῶν διὰ Χριστόν. Ἐϊδες ψυχὴν δάξης 
χαθαράἀν;, Οὐ γὰρ 6h µόνον, qnot, τῶν δεσποτικῶν 
οὐδὲν νοσφιζόµεθα, ἀλλὰ xq ὑμῖν ἑαυτοὺυς ὑποτάα- 
σοµεν δι’ ἐχεῖνον. "Οτι ὁ θεὸς ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους 


* Ἡ τῷ, Savil. mavult οὗ τῷ, quod proposuerat Du» 
nimus. | 
! 


451 'S. JOANNIS ClHRYSOSTOMI 
φῶς Aduyau EAayyrer ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. 
Εἶδες πῶς πάλιν τοῖς ζητοῦσι thv δόξαν Σχείνην 
ἰδεῖν τὴν ὑπερθάλλουσαν, thv Μωῦσέως λέγω, δεί- 
χνυσ' μετὰ προσθήχης ἀστράπτουσαν; Καθάπερ εἰς 
«b πρόσωπον Μωῦσέως, οὕτως εἰς τὰς ὑμετέρας 
χαρδίας ἔλαμψε, φησί. Καὶ πρότερον ἀναμιμνήῆσχει 
τῶν ἓν ἀρχῇ τῆς κτίσεως γενηµένων, αἰσθητοῦ φωτὸς 
xai σκότους αἰσθητοῦ, δειχνὺς ὅτι αὕτη μείζων f, 
δηµιουργία. Καὶ ποῦ εἶπεν, Ἐκ σκότους φῶς 
Λλάμγαι; Ἐν ἀρχὴῇ καὶ ἓν προοιµίοις τῆς χτίσεως " 
Σχότος γὰρ ἦν, φησὶν, ἑπάνω τῆς ἀδύσσου. Kal 
εἶπεν ὁ θεὺς, Γενηθήτω φῶς ' καὶ ἐγένετο φῶς. 
'AXAX τότε μὲν εἶπε, Γεγηθήτω, xal ἐγένετο * vov 
δὲ οὐκ εἶπεν, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἡμῖν γέγονε φῶς ' οὗ γὰρ 
εἶπεν, ὅτι xai νῦν εἶπεν, ἁ)λ᾽ αὐτὸς ἔλαμψε. Διὰ 
τοῦτο οὐδὲ αἰσθητὰ πράγµατα ὁρῶμεν τοῦ φωτὸς 
λάμποντος τούτον, ἁλλ' αὐτὸν τὸν θεὺν διὰ τοῦ Χρι- 
στοῦ. Ορᾷς τὸ ἀπαράλλαχτον τῆς Τριάδος; Περὶ 
μὲν γὰρ τοῦ Πνεύματός φησιν’ ᾿Ημεῖς δὲ πάντες 
ἀἂγαχεχα.λυμιμένῳ προσώσπῳ τὴν δόξαν Κυρίου 
κατοπτριζύόµεγοι, τὴν αὑτὴῆν εἰκόνα μεζταμορφού- 
µεθιι ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπὸ Κυρίου 
Π/εύματυς ' περὶ δὲ τοῦ fio9, Εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι 
αὐτοῖὸ τὺ» φωτισμὸν τοῦ εὐαγγεΊίου τῆς δόξης 
τοῦ Χριστοῦ, ὃς éctir εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ' περὶ δὲ 
τοῦ Ἡατρὸς, Ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους φῶς «1άμναι, 
ἔάαμνεν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, πρὸς Φωτισμὸν 
tic γ»ώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐν προσώπῳ 
Χριστοῦ. Ὥσπερ γὰρ εἰπὼν, Τοῦ εὐαγγείου τῆς 
δόξης τοῦ Χριστοῦ, ἐπήγαχεν, "Oc ἐστιν εἰκὼν 
τοῦ θεοῦ, δειχνὺς ὅτι καὶ τῆς Exelvou δόξης ἀπεστε- 
ρῄθησαν οὕτως εἰπὼν, Τῆς Υγώσεως τοῦ θεοῦ, 
ἐπήγαγεν, "Ev προσώπῳφ Χριστοῦ, δεικνὺς ὅτι διά 
τούτου τὸν Πατέρα γινώσχομεν, ὥσπερ οὖν xal διὰ 
τοῦ Πνεύματος αὐτῷ προσαγόµεθα. [496] Ἔχομεν 
δὲ τὸν θησαυρὸν τοῦτον év ὀσεραχίγοις σκεύε- 
ct, ἵνα ἡ ὑπερόθολὴἡ τῆς δυγάµεως ᾗ τοῦ θεοῦ, 
καὶ ui; ἐξ ἡμῶν. Ἐπειδῇ γὰρ πολλὰ xal μεγάλα 
eine περ) τῆς ἀποῤῥήτου δόξης ἵνα µή τις λέγῃ. 
Καὶ πῶς τοσαύτης δόξης ἁπολαύοντες µένομεν ἓν 
θνητῷ σώματι; φησὶν, ὅτι τοῦτο μὲν οὖν αὐτὸ µά- 
λιστά ἐστι τὸ θαυμαστὸν, xat δεῖγμα μµέγχιστον τῆς 
toU Θεοῦ δυνάμεως, ὅτι σχεῦος ὀστράχινον τοσαύτην 
ἡδυνήθη λαμπρότητα ἑνεγχεῖν, xal τηλιχοῦτον φυ- 
Ἰάξαι θησαυρὀν. Ὅπερ οὖν xai αὐτὸς θαυμάζων 
ἔλεγεν, "Ira ἡ ὑπερδολὴ τῆς δυνγάµεως ᾗ τοῦ 
θεοῦ, καὶ μὴ ££ ἡμῶν ^ πάλιν ἐχείνους αἰνιττό- 
µενος τοὺς χαυνχωµένους ἐφ᾽ ἑαυτοῖς. Τό τε yàp 
μέγεθος τῶν δοθέντων, τό τε ἁἀσθενὲς τῶν δεξαµέ- 
νων δείχνυσι τὴν ἰσχὺν, οὖχ ὅτι μεγάλα ἑχαρίσατο 
µόνον, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ μικροῖς οὖσι' τὸ γὰρ ὀστράχινον 
τὸ εὔθρανστον * τῆς θνητῆς φύσεως αἰνιττόμενος 
Deve, χαὶ τὸ τῆς σαρχὸς ἡμῶν ἀσθενὲς ἐμφαίνων. 
Ὡστράχου γὰρ ἄμεινον οὐδὲν αὕτη διάχειται" οὕτως 
ἐστὶν εὐεπηρέαστος, xal θανάτῳ καὶ νόσοις xal 
ἀέρων ἀνωμαλίαις καὶ ἑτέροις µυρίοις διαλυοµένη 
ῥᾳδίως. Ταῦτα δὲ ἔλεγε, xo καταστέλλων ἑχείνων 


4 Marg. Savil., τὸ εὔφθαρταν 


ΑΙΙΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. Abs 


τὸ φύσημα, xai πᾶσι δειχνὺς ὅτι οὐδὲν ἀνθρώπινον 
τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς. 

δ'. Καὶ γὰρ τότε µάλιστα διαφαίνεται dj τοῦ θεοῦ 
δύναµις, ὅταν δι εὐτελῶν ἑνεργῇ μεγάλα. Διὸ xai 
ἀλλαχοῦ ἔλεγεν, Ἡ yàp δύγαμίς µου ἐν ἀσθενείᾳ 
τεειοῦται. Καὶ ἓν τῇ Παλαιᾷ δὲ διὰ χωνώπων xai 
μνιῶν ὁλόχληρα στρατόπεδα βαρθάρων ἑτροποῦτο 
(διὸ καὶ μεγάλην δύναμιν αὐτοῦ τὴν χάµπην ἐκάλει), 
xal iv ἀρχῇ γλώττας συγχέων µόνον, τὸν µέγαν 
πύργον ἐχεῖνον τὸν ἓν Βαθυλῶνι χατέλυε. Καὶ ἓν τοῖς 
πολέµοις δὲ νῦν μὲν διὰ τριαχοσίων ἄπειρα στρατό- 
πεδα Άλασε, vov δὲ διὰ σαλπίγγων πόλεις χαθεῖε » 
μετὰ δὲ ταῦτα διὰ παιδίου μικροῦ xal εὐτελοὺς τοῦ 
Δαυῖδ, ἅπασαν τῶν βαρθάρων τὴν παράταξιν ἑτρο- 
πὠσατο. Οὕτω δὴ xai ἐνταῦθα δώδεχα μόνους ἆπο- 
στείλας, τῆς οἰχουμένης περιεγένετο, δώδεχα, xai 
τούτους ἐλαυνομένους, πολεμουμένους. Ἐχτλαγὸ- 
μεν 05v τοῦ Θεοῦ τὴν δύναμιν, θαυµάσωμεν, Ttpos- 
χυνήσωμεν' ἑρωτήσωμεν Ἱουδαίους, ἑρωτήσωμεν 
ἝἛλληνας, τίς ἔπεισε τὴν οἰχουμένην ἅπασαν àno- 
στῆναι τῶν πατρίων ἐθῶν, xaY πρὸς ἑτέραν µετατά- 
ξασθαι πολιτείαν; ὁ ἁλιεὺς, f] ὁ σχηνοποιός; ὁ τε. 
λώνης, ἣ ὁ ἀγράμματος χαὶ ἰδιώτης; Καὶ πῶς àv ἔχοι 
ταῦτα λόγον, εἰ μὴ θεία δύναμις ἣν dj πάντα χατορ- 
θοῦσα δι ἐχείνων;» Τί δὲ xal λέγοντες ἔπειθον ἐχεῖ- 
vot; ΒἩαπτίσθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ στανρωθέντος. 
Ποίου; "Ov οὐκ εἶδον, οὐδὰ ἐθεάσαντο. ᾽Αλλ᾽ ὅμως 
ταῦτα Ἀέγοντες καὶ χηρύττοντες, ἔπειθον, ὅτι οἱ μὲν 
μαντενόμενοι καὶ ἐκ προγόνων αὐτοῖς παραδοθέντες, 
οὐχ εἰσὶ θεοὶ, ὁ δὲ προσηλωθεὶς, οὗτος Χριστὸςο 
πάντας ἐφείλχετο. Καίτοι γε ὅτι μὲν ἑσταυρώθη xal 
ἑτάφη, παντὶ που δῆλον ἦν ὅτι δὲ [497] ἀνέστη, 
οὐδεὶς πλὴν ὀλίγων εἶδεν. ᾽Αλλ’ ὅμως xat τοῦτο ἔπει- 
σαν τοὺς οὐχ ἑωραχότας ' καὶ οὐχ ὅτι ἀνέστη µόνον, 
ἁλλ ὅτι xal εἰς οὐρανοὺς ἀνῆλθε, xat ἔρχεται xpivat 
ζῶντας χαὶ νεχρούς. 

Πόθεν οὖν τὸ πιθανὸν τοῖς λόγοις τούτοις, εἰπὲ pet; 
Οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς τοῦ θεοὺ δυνάμεως. 
Καὶ γὰρ πρῶτον αὐτὴ ἡ χαινοτοµία πᾶσι προσἰστα- 
το" ὅταν τε xal τοιαῦτά τις χαινοτομῇ. χαλεσώτερον 
τὸ πρᾶγμα Ὑίνεται, ὅταν ἀναμοχλεύῇ παλαιᾶς σνν- 
ηθείας θεµέλια, ὅταν ἐκ βάθρων ἀνασπᾷ νόμους. 
Πρὸς δὲ τούτοις οὐδὲ ol χῆρυχες ἀξιόπιστοι εἶναι 
ἐδόχουν, ἀλλὰ χαὶ ἔθνους παρὰ πᾶσι µεμισηµένου b, 
xai δειλοὶ xaX ἁμαθεῖς. Πόθεν οὖν περιεγένοντο τῆς 
οἰχουμένης; πόθεν ὑμᾶς χαὶ τοὺς ὑμετέρους προ- 
Ὑόνους τοὺς δοχοῦντας φιλοσοφεῖν, μετὰ τῶν θεῶν 
αὐτῶν ἐξέδαλον ; οὐχ εὔδηλον ὅτι ἀπὸ τοῦ τὸν Θεὸν 
ἔχειν μ:θ᾽ ἑαυτῶν; Οὐδὲ γὰρ Ev. € ταύτα ἀνθρω- 
πίνης δυνάµεως κατορθώματα, ἀλλὰ θείας τινὸς xal 
ἀποῤῥήτου. Οὐχὶ, φησὶν, ἀλλὰ γοητικῆς. Οὐχοῦν αὐ- 
ξηθῆναι ἔδει τὴν τῶν δαιμόνων ἀρχὴν, xat ἑπιταθὴ- 
ναι τὴν τῶν εἰδώλων θεραπείαν. Πῶς οὖν χαθῄρηται 
xai ἡφάνισται, χαὶ ἀπ ἑναντίας ἐχείνοις τὰ ἡμέ- 
τερα; Ὥστε χἀντεῦθεν δῆλον, ὅτι τοῦ θεοῦ φῆφος 
ἦν τὰ Ὑινόμενα, οὐκ ἀπὸ τοῦ κηρύγματος µόνον, 
ἀλλὰ xai ἀπὸ τῆς πολιτείας αὐτῆς. Πότε γὰρ παρ- 


* Legebatur ἔθνος ... μεμισημένον 
* Lege éo:t 


451 
Unde etiam ait, ος autem servos vestros propter 
Christum. Viden' animum ab omui glori: studio pu- 
rum? Tantum abest, inquit, ut eorum , qux Domini 
sunt , quidquam usurpeinus, ut etiam nosipsos vobis 
propter eum subjiciamus. 6. Quoniam Deus, qui dizit 
de tenebris lumen splendescere, ipse illuxit in cordibus 
vestris. En quomodo rursus iis, qui eximiam illam 
gloriam, Mosis videlicet, videre cupiebant, ostendit 
eliam cum additameuto fulgentem ! Sicut in vultum 
Mosis, iuquit, ita in corda vestra effulsit. Et quidein 
prius ea, qux: in rerum conditlarum initio exstile- 
runt, in memoriam revocat, lucem nimirum in 
sensum cadentem et tenebras; ostendens hoc opi- 
ficium illo pr»stantius esse. Verum ubinam dixit, 
De tenebris lucem  splendescere ? In principio ac 
rerum conditarum primordiis : Tenebrae enim, inquit, 
erant super faciem abyssi. Et dixit Deus, Fiat lux, et 
facta est lux (Gen. 1. 2. 5). Sed tunc quidem dixit, Fiat, 
et, Factum est ; nunc autem non dixit, sed ipse nobis 
lux factus est. Quocirca nec res sensiles hac luce afful- 
gente intuemur, sed Deum ipsum per Christum. Vides- 
ue quo yacto nihil in Trinitate sit diversum ? Nam de 
Spiritu dicit, Nos autem omnes revelata facie gloriam 
Domini speculantes, in eamdem imaginem trans(orma- 
mmr a gloria in gloriam , tanquam a Domino Spiritu 
(2. Cor. 5. 18); de Filio, Ut non fulgeat illis illumi- 
: alio evangelii glorie Christi , qui est imago Dei ; de 
Patre. denique, Qui dizit de tenebris lucem splende- 
scere, ipse illuxit in cordibus vestris ad illuminationem 
scientie claritatis Dei in facie Christi. Quemadmoduin 
enim cum dixisset, Evangelii glorie Christi, subjecit, 
Qui est imago Dei, his verbis indicans eos illius quo- 
que gloria orbatos esse : ita cum dixisset, Scientiee 
Dei , adjecit, In facie Christi , ut ostendat nos per 
Christum ad Patris cognitionem pervenire, ut etiam 
per Spiritum ad eum adduciiur. 7. Habemus autem 
islum thesaurum in vasis fictilibus : wt sublimitas sit 
virtutis Dei , el non ex nobis. Quoniam enim de ar- 
cana illa gloria multa et ampla verba fecerat, ne 
quis diceret : Qui fit igitur, ut tantain gloriam con- 
sequuti, in morlali corpore maneamus ? Hoc ipsum, 
inquit, est summopere mirandum, ac luculentissi- 
mum divin: potenti: argumentum , quod fictile 
vasculum tantum splendorem ferre ac tantum the- 
saurum tueri potuerit. Cujus etiam reiadinirationeipse 
commotus dicebat : Ut sublimitas sit virtutis Dei , αἱ 
non ex nobis ; his verbis cos rursus subindicans, qui 
in seipsis gloriabantur. Nam et donorum magnitudo, 
et eorum qui bis affecti sunt imbecillitas, vim Dei 
demonstrant, non modo quia magna largitus est , 
sed quia parvis et abjectis: fictile quippe dixit, ut 
liuman: naturz fragilitatem significaret , carnisque 
nostre imbecillitatem conspicuam redderet. Testa 
namque nihilo melius illa se habet ; adeo offensioni- 
bus patet, ac morte, morbis, c:zeli intemperiis, atque 
Innumeris aliis malis facile dissolvitur. Hzc porro di- 
cebat , tum ut eorum arrogantiain comprimeret, tum 
ut nihil rerum nostrarum liumanum esse demon- 
straret. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. VIII. 


458. 
&. Nam tum demum Dei vis max;me elucet , cum. 
per viles et abjectos ingentes res patrat. Ac proinde 
alio etiam loco aiebat , Virtus mea in infirmitate per- 
fioitur (2. Cor. 12. 9). In Veteri quoque Testamento- 
per culices et muscas totos barbarorum exercitus im 
fugam vertebat (ideo erucam magnam vim suam ap- 
pellabat [Joel. 2, 25 ] ) , et olim linguas dumtaxat 
confundendo , ingentem illam turrim Babylonicam 
delevit. In bellis insuper nunc per trecentos viros 
infinitam hostium manum profligabat, nunc tubarum 
clangore urbes evertebat, ac postea per exiguum ac 
vilem adolescentem Davidem universam barbarorum 
aciem in fugam agebat. Eodem itaque modo hie quo- 
que missis solum duodecim viris de orbc victoriam 
adeptus est, duodecim, idque eum ipsi infesta omnia 
haberent, ac bello ab omnibus vexarentur. Dei ergo 
poteutiam adiniremur et adoremus : sciscitemur ex 
Jud:xis, sciscitemur ex gentilibus , quisnam universo 
terrarum orbi persuaserit, ut a patriis institutis abs- 
cederet , atque ad alteram vivendi rationem sese 
conferret ? piscator, an tentoriorum effector ? publi- 
canus , an indoctus ac literarum expers ? Quam au- 
tem hoc rationem haberet , nisi vis divina fuissel, 
quas per illos omnia conficeret * Nam quid dicentes 
illi, persuadebant ? Baptizemini in nomine eruciflxi 
( Act. 2. 58). Cujus tandem ? Quem numquam vide- 
rani. Et tamen cum hzc dicerent ac pradicearent , 
auditoribus persuadebant, eos qui vaticinabantur , 
atque a majoribus traditi ipsis erant , deos non esse. 
Christus vero clavis affixus omnes attrahebat. Atqui, 
quod in crucem sublatus ac sepultus fuisset , apud 
omnes constabat ; quod autem resurrexisset , pauci 
omnino viderant. Nihilo secius tamen hoc ipsum iis, 
qui non viderant , persuaserunt : nec id solum , sed 
etiam, quod in czlos ascendisset, atque ad judicium 
de vivis ac mortuis ferendum venturus esset, 
Apostoli quomodo orbem subegerunt. — Uude igitur, 
411.559, persuadendi vis in bis sermonibus ? Non 
aliunde , quam a Dei potentia. Primum enim novitas 
ipsa omnium animos offendebat : cum autem in hu- 
jusinodi rebus quispiam innovat, tunc gravior res ef. 
ficitur, ut cum priscorum rituum fundamenta effringil. 
ac leges radicitus evellit. Huc accedit , quod przco- 
nes non fide digni viderentur. Nam et ex ea natione 
erant , αυ omnibus odiosa esset , et ipsi timidi ae 
doctriuze expertes erant. Unde igitur orbem subege- 
runt? unde vos et majores vestros , qui philosophi 
videbantur, atque deos ipsos ejecerunt ? annon liquet 
illos Deum secum habuisse ? Neque enim tam pr:z- 
clara facinora in humanam potentiam cadunt, sed in 
divinam quamdam et ineffabilem. Minime vero , in- 
quiunt isti ; sed przstigiis usi sunt. Ergo dztemonum 
imperium augeri oportebat , atque idolorum cultum 
amplificari. Qui igitur factum est, ut ea deleta atque 
exstincta sint , οἱ ex contrario nostra efflorescant ? 
Quare hine quoque liquct , Dei calculo hxc contigis- 
se : neque a przdicatione tantum, sed ab ipsa quoque 
vite ratione. Quando enim tanta virginitas passim 
tuto orbe consita est? quando par opum, vitie, alque 


459 


aliarum omninm rerum contemptus ? Nam flagitiusi 
2c przstigiatores nihil ejusmodi effecerint , sed con- 
traria omnia : at hi angelicam vitz rationem nobis et 
im nostra et in barbara regione atque in extremis 
terrz recessibus non. modo docuerunt , sed etiam 
perfecerunt. Unde perspicuum est, €hristt vim fuisse 
quze hoc totam ubique fecerit , vim , inquam , illam 
ubique lucentem ac fulgure quovis celerins hominom 


&. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCBIEP. CONSTANTINOD. 


468 


mentes illustrantem. Hzxe igitur omnia cogitantes , 
atque apertum promissionis futurorum bonorum ar- 
gumentum ex iis qu:e facta sunt capientes , invictam 
illam Crucifixi potentiam nobiscum adorate : ut ct 
intolerandos cruciatus effugiatis, et sempiternum re- 
gnum assequamini : quod utinam nobis contingat , 
per gratiam et benignitatem, etc. 


à MPH rà à ο ωναώμααν μμμ᾿ρβρ᾿ρ. ρα. . . . 


HOMILIA IX. 


Cap. 4. v. 8. /n omnibus tribulationem patimur, sed non 
angustiamur : aporiamur , sed non destituimur : 9. 
persequutionem | patimur, sed non derelinguimur. 


1. In eo adhuc immoratur , ut ostendat omne hoc 
negotium diviug potentie adscribendum esse : quo 
eorum arrogantiam coerceat , qui in seipsis gloria- 
bantur. Non enim , inquit , hoc solum mirabile est , 
quod hune thesaurum in fictilibus vasis asservemus ; 
sed etiam quod , cum sexcentis incommodis prema- 
mur , atque omni ex parte pulsemur , eum tamen 
iuemur nec amittimus. Et quidem si vel adamanti- 
num vas esset, tanto tamen thesauro gcstando , tan- 
tisque insidiis sustinendis impar esset : nunc autem 
οἱ ferimus et per Dei gratiam nihil grave patimur. In 
omnibus tribulationem patimur , sed non angustianrur. 
Quid est ? 1n omnibus? In hostibus, in amicis, in ne 
cessariis, in aliis, quorum penuria laboramus , ab ho- 
stibus , a nostris. Sed non angustiamur. Ac vide quo- 
modo pugnantes res dicat , ut hinc quoque Dei vim 
commonstret. Tribulationem patimur, inquit , sed non 
engustiamur : aporiamur , εεά non destituimur ? hoc 
est , non ad extremum usque concidimus. Plerisque 
enim in locis dolemus, nec quod volumus assequimur, 
uon sic tamen ut a propositis rebus excidamus: ο 
quippe non eo permittit Deus ut. vincamur , sed ut 
exerceamur. Persequutionem patimur , sed non dere- 
linquimur : dejicimur, sed non perimus. Quamvis enim 
tentationes contingant , non. ea tamen contingunt , 
qua ex tentationibus oriri solent : idque per Dei po- 
tentiam et gratiam. Alibi autem hxc Deum idcirco 
permittere ait, tum ob ipsorum humilitatem, tut ad 
aliorum securitatem : Ne enim insolentius efferar, in- 
quit, datus esl mihi stimulus (2. Cor. 12. 7); et rursus, 
Ne quis existimet de me supra id quod videt,et audit ez me 
(lbid. v. 6); et alio loco, Ne fidentes simus in nobis 
ipsts ( Ibid. 4. 9) : hic vero, Ut Dei potentia clucescat. 

Ex tentationibus quantum lucrum. — Videsne quan- 
tus quastus ex tentationibus redeat? Nam et Dei 
vim ostendebant , et gratiam amplius detegebant ; 
Sujficit enim tibi gratia mea ( lbid. 12. 9 ) , inquit; et 
sd humilitatem concitabant , alios compescebant , et 
illos tolerantiores elficiebant : Patientia enim, inquit, 
probationem operatur, probatio spem (Rom. 5. &). Nam 
qui in quamplurima pericula inciderant , atque ex iis 
» pe divina freti emcrserant , hinc docebantur ut illi 
magis harerent in omnibus, 10. Semper mortificatio- 


nem Jesu in corpore nostro circumferentes , ut et vita 
Jesu manifestetur in corpore nostro. Quidnam erat hzec 
mortificatio Domini Jesu, quam circamferebant ? 
Mortes quotidian:, per quas resurrectionis specimeir 
edebatur. Nam si quis est, inquit, qui Christum mor- 
tem obiisse , atque resurrexisse non credat , in nos 
intueatur, qui singulis diebus morimur, atque ad vi- 
tam revocamur : ac tum resurrectioni fidem habeat, 
Viden' quomodo aliam adbuc tentationum causam 
invenerit ? Quam tandem ? Ut et viia Jesu , inquit , 
manifestetur in corpore nostro ; in eo videlicet , quod 
nos e periculis extrahat. Ita fit , ut quod infirmitatis 
ac derelictionis speciem habet , hoc ipsius resurre- 
ctionem przdicet. Neque enim, si nullis molestiis af- 
ficeremur, perinde ipsius potentia declarata fuisset , 
ut nunc declaratur , eum patimur nec tamen vinci- 
mur. 14. Etenim nos qui vivimus , in mortem iradimur 
propter Jesum , ul et vita Jesu manifestetur in nobis in 
carne nostra mortali. Passim hunc morem tenet , ut 
cum quidpiam obscure dixerit , id rursus exponat: 
id quod hoc quoque loco fecit , illud quod dixerat 
apertius declatans. Propterea tradimur , iuquit , hoc 
est mortificationem circumferimus, ut vit:e ipsius po- 
lentia perspicua fiat, non sinentis nimirum mortalem 
carnem tanta perpetientem , malorum agmine vinci. 
Hoc aliter quoque accipi potest. (Quomodo ? Ut alio 
loco ait, Si commoriamur, et convivemus ( 3. Tim. 2. 
11 ). Ut enim nunc ipsius mortem perferimus , atque 
ipsius causa vitam eum morte commutare volumus , 
ita etiam ipse exstinctos ad vitam revocare tunc vo- 
let. Nam si nos e vita ad mortem venimus, ipse quo- 
que e morle ad vitam nobis dux erit. 19. Ergo mors in 
nobis operatur , vita autem in vobis. Non jam de cor- 
porea morte loquens, sed de tentationibus et de quie- 
te. Nos enim in periculis ac tentationibus versamur, 
inquit; vos autem in quiete vitam eam, quz in peri- 
culis comparatur, percipitis : atque ea quidem , αι 
cum periculo conjuncta sunt, ipsi sustinemus ; at vos 
rebus secuudis fruimini : neque enim pares tenta- 
Liones suffertis. 15. Habentes autem eumdem spiritum 
fidei, sicut scriptum est : Credidi propter quod loquutus 
sum , et nos credimus propter quod εἰ loquimur : 34. 
scientes quoniam qui suscitavit Dominum Jesum, et ipse 
suscitabit nos per Jesum. Submonuit nos psalmi , in- 
signem philosophiam complectentis , qui maxime 
possit in periculis excitare. Hxc enim verba vit 
justus pronuntiavit, cum in magnis periculis esset, et 


459 
θενία τοσαύῦτη πανταχοῦ τῆς γῆς ἐφυτεύθη; πότε 
χρημάτων ὑπεροφία xal ξωῖς xat τῶν ἄλλων ἁπάν- 
των» Οἱ Υὰρ μοχθτροι καὶ γόητες οὐδὲν τοιοῦτον 
ἀνύσαιεν, ἀλλὰ τἀναντία ἅπαντα ᾿ οὗτοι δὲ ἀγγέλων 
ἡμῖν εἰσηγήσαντο πολιτείαν' οὐχ εἰσηγήσαντο δὲ 
μόνον, ἀλλά xaX χατώρθωσαν, ἐν τῇ ἡμετέρᾳ, ἓν τῇ 
τῶν βαρθάρων, iv αὑταῖς τῆς γῆς ταῖς ἐσχατιαῖς. 
"O0cv δῆλον ὅτι πάντα ἡ τοῦ Χριστοῦ πανταχοὺ δύ- 
ναμις ἤνυσεν, fj πανταχοῦ λάµπουσα, xal ἀστραπῆς 





IN EPIST. li AD COR. IIOMIL. IX. 





44 
ἁπάσης ὀξύτερον τὰς τῶν ἀνθρώπων καταυγάζουσα 
διανοίας. Tao οὖν ἅπαντα λογισάμενοι, xa τῆς 
τῶν µελλόντων ὑποσχέσεως, τὰ Υγεγενηµένα λαθόντες 
ἀπόδειξιν Evapyt, προσχυνῄήσατε μεθ) ἡμῶν τὴν 
ἅμαχον τοῦ σταυρωθέντος ἰσχὴν, ἵνα xat τὰς ἀφορὴ- 
τους φύγητε χολάσεις, xai τῆς αἱωνίου βασιλείας 
ἐπιτύχητε: ἧς Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χά- 
ριτι xal φιλανθρωπίᾳ, καὶ τὰ Gne. — 





OMIAIA ϐ’. 


"Ev zartl θ.1ιδόµενοι, àAA οὗ στεοχωρούμεγοι ' 
ἁἀπερούμεγοι, àAA' υὐὑκ ἑξαπορούμεγοι ᾽ διωκό- 
/ιεγοι, àAA' οὐκ ἑγκαταιμπανόμεγοι. 

a'. "Ext μένει δειχνὺς, ὅτι τῆς τοῦ cou δυνάµεως 
ἔργον τὸ πᾶν ἐστι, χαταστέλλων ἐχείνων τὰ φρονή- 
paa τῶν χαυχωµένων ἐφ' ἑαυτοῖς. 0ὐδὲ γὰρ τοῦτο 
µόνον ἑστὶ, qnoi, θαυμαστὸν, ὅτι Ev ὀστραχίνοις 
σχεύεσι φυλάττομεν τὸν θησαυρὸν τοῦτον, ἀλλ ὅτι 
καὶ µυρἰα πάσχοντες δεινὰ, χαὶ πανταχοῦ περιχρουό- 
µενοι, |498] τηροῦμεν αὑτὸν, xaX οὐκ ἀπόλλυμεν. 
Καίΐτοι εἰ xaX ἁδαμάντινον σχεῦος ἦν, obze θησαυρὸν, 
τοσοῦτον βαστάσαι ἴσχυσεν ἂν, οὐδ' ἂν πρὸς τοσαύτας 
Ίρχεσεν ἐπιθουλάς νῦν δὲ xal φέρει χαὶ οὐδὲν 
πάσχει δεινὸν διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν. Ἐν παντὶ 
γὰρ 0.1ιόόμεγνοι, qnoi, ἀ.ὶ.ὲ οὗ στενοχωρούµεγοι. 
Τί ἐστιν, Ἐν παντί; Ἐν τοῖς ἐχθροῖς, £v τοῖς φίλοις, 
ἐν τοῖς ἀναγχαίοις, &y ταῖς ἄλλαις χρείαις, ὑπὸ τῶν 
πολεµίων, ὑπὸ τῶν οἰχείων. "AJ. οὐ- στενγοχωρού- 
µεθα. Καὶ ὅρα πῶς πράγµατα ἑναντία λέγει, ἵνα 
κἀντεῦθεν δείξῃ τοῦ Θεοῦ τὴν loyov. Θ.ιδόμεγοι 
γὰρ σὐ στεγοχωρούµεθα, φησίν ' ἀπορούμεγνοι οὐκ 
ἐξαπορούμεθα * τουτέστιν, οὐχ εἰς τέλος ἑχπίπτο- 
μεν. Αλγοῦμεν γὰρ πολλαχοῦ, καὶ ἀποτυγχάνομεν, 
ἁλλ᾽ οὐχ οὕτως, ὥστε ἐχπεσεῖν τῶν προχειµένων΄ εἰς 
γυµνασίαν γὰρ ἡμῶν * ταῦτα, οὐκ εἰς ἧτταν συγχε- 
χώρηται παρὰ τοῦ Θεοῦ. Διωκόμενοι, ἀ οὐκ 
ἐγχατα.1ιμπανόμεγοι' καταθα.1λόμεγοι, AA" obx 
ἁπολ1ύμενοι. Οἱ μὲν γὰρ πειρασμοὶ συµθα/νουσε, 
τὰ δὲ ἁπὸ τῶν πειρασμῶν οὐχέτι. Καὶ τοῦτο δὲ διὰ 
τὴν τοῦ θεοῦ δύναμιν καὶ χάριν. ᾽Αλλαχοῦ δέ φησι, 
xai διὰ τὴν αὐτῶν ταπεινοφροσύνην, xal διὰ τὴν 
ἑτέρων ἀσφάλειαν συγχεχωρῆσθαι ταῦτα" "Ira γὰρ 
μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη uou cxóAoy , φησί καὶ 
πάλιν, "Ira µή τις «Ἰογίσηται εἰς ἐμὲ ὑπὲρ ὃ β.έ- 
πει, xal ἁἀκούει τι ἐξ ἐμοῦ) καὶ ἀλλαχοῦ πάλιν, 
"Ira μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ éavtoic. Ἐνταῦθα 
μέντοι, "Iva φανῇ τοῦ θεοῦ fj δύναμις. 

Ὁρᾷᾶς ὅσον τῶν πειρασμῶν τὸ χέρδος; Καὶ γὰρ 
τοῦ Θεοῦ τῆν δύναμιν ἑδείχνυ, xaX τὴν χάριν ἁπ- 
εχάλυπτε µειζόνως Αρχεῖ γάρ σοι ἡ χάρις µου, 
φησί; xai εἰς ταπεινοφροσύνην Ίλειφε, xal τοὺς ἅλ- 
λους χαταστέλλεσθαι παρεσχεύαζε, xat αὐτοὺς καρ- 
περιχωτέρους εἱργάξετο' Ἡ γὰρ ὑπομογὴ, qno, 
δοχιμὴν κατεργάζεται, ἡ δὲ δοκιμὴ ἑλπίδα. 0l 
γὰρ µνυρίοις περιπεσόντες χινδύνοις, xat ἐκ τῆς εἰς 
τὸν θεὸν ἑλπίδος ἀνενεγχάντες, ἐπαιδεύοντο ταύτης 

8 Legebatur ὑμῶν. 


ἔχεσθαι ἐπὶ πλεῖον £y πᾶσι. Πάντοτε τὴν γέκρωσι» 
τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, 
(va. καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ φαγερωθῃ ἐν τῷ σώμανι 
ἡμῶν. Καὶ τί ἐστιν ἡ νέχρωσις τοῦ Κυρίου Ἰπσοῦ, 
ἣν περιέφερον ; Οἱ θάνατοι ol καθημερινο), δι’ ὧν καὶ 
à ἀνάστασις ἐδείχνυτο. El Υάρ τις ἀπιστεῖ, roi, 
ὅτι ἀπέθανεν Ἰησοῦς χαὶ ἀνέστη, ἡμᾶς ὁρῶν τοὺς 
καθ) ἑχάστην ἡμέραν ἀποθνῄήσχοντας xai ἀνισταμέ- 
νους, πιστευέτω λοιπὸν τῇ ἀναστάσει. Εἶδες πῶς xat 
ἑτέραν αἰτίαν εὕρηκε τῶν πειρασμῶν; Ποίαν δὴ 
ταύτην» "Iva xal ἡ ζωὴ αὐτοῦ φαγερωθῇ àv. τῷ 
σώματι ἡμῶν, φησὶ, τῷ ἑξαρπάξειν ἡμᾶς τῶν χιν- 
δύνων. Ὥστε τοῦτο, ὃ δοχεῖ ἀσθενείας εἶναι καὶ ἐγ- 
χαταλείψεως, τοῦτο αὐτοῦ χηρύττει τὴν ἀνάστασιν. 
Οὐ γὰρ ἂν οὕτως ἑφάνη, μηδὲν πασχόντων ἡμῶν 
ἀηδὲς, fj δύναμις dj ἐχείνου, ὡς νῦν δείχνυται, πα- 
σχόντων μὲν , οὗ νικωμένὼν. δὲ. Καὶ γὰρ ἡμεῖς ol 
ζώντες εἰς θάνατον παραδιδόµεθα διὰ ἸΙ]ησοῦν , 
iva xal ἡ ζωὴ τοῦ "Incov φΦαγερωθῇῃ [499] év 
ἡμῖν ἐν τῇ θΥητῃῇ σαρχὶ ἡμῶν. Πανταχοῦ γὰρ, 
ἄταν τι ἀσαφὲς εἴπῃ, ἑαυτὸν ἑρμηνεύει πάλιν" ὃ 0h 
xai ἐνταῦθα ἑποίησε , τοῦτο, ὅπερ εἶπεν, ἑρμηνεύων 
ααρῶς. Διὰ τοῦτο γὰρ παραδιδόµεθα, φησὶ, τουτέσος, 
τὴν νέχρωσιν περιφέροµεν, ἵνα d) δύναµις αὐτοῦ τῆς 
ξωῆς φανῇ. ut συγχωροῦντος σάρχα θνητὴν τοσαῦτα 
πάσχουσαν, ὑπὸ τῆς νιφάδος τῶν χαχῶν νιχηθῆναι. 
Καὶ ἑτέρως δὲ αὐτὸ ἐχληπτέον. IIoc; Ὡς ἀλλαχοῦ 
φησιν, El συγαπεθάνοµε», xal συζήσοµεν. Ὥσπερ 
γὰρ τὸν θάνατον αὐτοῦ ὑπομένομεν νῦν, καὶ αἱρού- 
µεθα ζῶντες ἁποθανεῖν δι) αὐτόν ' οὕτω xal αὐτὸς 
αἱρήσεται ἁἀποθανόντας ζωογονῆσαι τότε. El γὰρ 
ἡμεῖς ἀπὸ ζωῆς εἰς θάνατον ἐρχόμεθα, xal αὐτὸς ἀπὸ 
θανάτου εἰς ζωὴν ἡμᾶς χειραγωγήσει. "Ωστε d 
θάνατος ἐγεργεῖται ἐν ἡμῖν, ἡ δὲ ζωὴ àx opi. 
Οὐχέτι περὶ τοῦ θανάτου λέγων, ἀλλὰ περὶ πειρα- 
σμῶν καὶ ἀνέσεως. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐν χινδύνοις xal 
ἐν πειρασμοῖς, φησὶν, ὑμεῖς δὲ ἐν ἀνέσει, τὴν ἐκ 
τούτων τῶν χινδύνων χαρπούμενοι ζωήν’ καὶ τὰ μὲν 
ἐπιχίνδυνα ἡμεῖς ὑπομένομεν, τῶν δὲ χρηστῶν ὑμεῖς 
ἀπολαύετε' οὗ γὰρ τοσούτους ὑπομένετε πειρασμούς. 
Ἔχοντες δὲ τὸ αὑτὸ πγεῦμα τῆς πίστεως, κατὰ 
τὸ γεγραμµένον ' Ἐπίστευσα, διὸ éAdAnca ' καὶ 
ἡμεῖς πιστεύοµε», διὸ xal -Ία-Ίοῦμεν" ὅτι ὁ éyelpac. 
τὸν Κύριον 'Incovrv, καὶ ἡμᾶς διὰ "Incov ἐγερεῖ. 
Ἀνέμνησεν ἡμᾶς da goo πολλὴν ἔχοντος φιλοσοφίαν, 
xai ἰχανοῦ μάλιστα ἐν χινδύνοις ἀλείφειν. Τῆν γὰρ 
ῥῆσιν ταύτην dv µεγάλοις κινδύνοις ὧν ὁ δίχαιης 


A31 
ἐχεῖνος ἐφθέγξατο, xaX ἐξ àv οὐκ fjv ἄλλως ἀνενεγ- 
κεῖν, fj διὰ τῆς τοῦ θΞοῦ βοηθείας. 

β’. Ἐπεὶ οὖν τὰ συγγενῆ μάλιστα οἵδε παραμυθεῖ- 
αι, διὰ τοῦτό φησιν, "Eyovtec τὸ αὐτὸ πνεῦμα’ 
τουτέστιν, ἀπὸ τῆς αὐτῆς συμμαχίας, ἀφ᾽ ἧς ἐχεῖνος 
ἑσώθη, xa ἡμεῖς σωζόμεθα' ἀπὸ τοῦ πνεύματος, ἀφ' 
οὗ ἐφθέγξατο, xat ἡμεῖς φθεγγόµεθα. "Όθεν δείχνυσι 
πολλὴν τῇ Καινῇ πρὸς τὴν Παλαιὰν τὴν συμφωνίαν 
οὖσαν, xal τὸ αὐτὸ πνεῦμα ἓν ἑχατέροις ἐνεργῆσαν, 
καὶ ὅτι οὐχ ἡμεῖς µόνον ἐν χινδύνοις, ἀλλὰ xal οἱ 
ἁταλαιοὶ πάντες, καὶ δεῖ πίστει xaX ἐλπίδι διορθοῦ- 
σθαι, καὶ μὴ λύτιν εὐθέως ζητεῖν τῶν ἐπιχειμένων. 

Ἐπειδὴ γὰρ ἔδειξε διὰ τῶν λογισμῶν τὴν ἀνάστα- 
ew xai τὴν ζωὴν, καὶ ὅτι ox ἀσθενείας οὐδὲ ἔγχα- 
καλείφεως ὁ χίνδυνος’ λοιπὸν xaX τὴν πίστιν εἰσάχει, 
val αὐτῆ τὸ πᾶν ἐπιτρέπει. AX) ὅμως χαὶ αὐτῆς 
ἁπόδειξιν παρέχεται τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνάστασιν, εἷ- 
πών' ὅτι Καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, 009 καὶ AaAov- 
psv. Τί πιστεύοµεν, εἰπέ pot; "Οτι ὁ ἐγείρας Ἱη- 
σοῦ», καὶ ἡμᾶς ἐγερεῖ, καὶ παραστήσει σὺν 
ὑμῖν. Τὰ γὰρ πάντα δι ὑμᾶς, ἵνα ἡ χάρις zAeová- 
σασα, διὰ τῶν π.Ίειόγων τὴν εὐχαριστίαν περισ- 
σεύσῃ εἰς τὴν ἑόξαν τοῦ Θεοῦ. Πάλιν πληροϊ 
φρονήµατος αὐτοὺς, ἵνα μὴ ἀνθρώποις χάριν εἰδῶσι, 
τοῖς ψευδαποστόλοις, λέγω. Τοῦ γὰρ θεοῦ xb πᾶν, ὃς 
βούλεται πολλοῖς χαρίσασθαι, ὥστε [500] μείζονα 
ὀρθῆναι τὴν χάριν. Δι ὑμᾶς γοῦν ἡ ἀνάστασις, καὶ 
τὰ ἄλλα πάντα. Ob γὰρ ἑνὸς ἕνεχεν μόνου ταῦτα 
πεποίηχεν, ἀλλὰ πάντων. Διὸ καὶ οὐκ ἐχκακοῦμεν"' 
ἀ 11) εἰ καὶ à ἔξω ἡμῶν» ἄνθρωπος διαφρθείρεται, 
ἀ.1.1 ὁ ἔσω ἀνακαιγοῦται ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ. Πῶς 
φθείρεται; Μαστιζόμενος, ἐλαυνόμενος, µυρία πά- 
σχων δεινά. AL ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ xal 
ἡμέρᾳ. Πῶς ἀνακαινοῦται; Τῇ πίστει, τῇ ἐλπίδι, τῇ 
προθυµίᾳ. Τὸ λοιπὸν δεῖ κατατολμᾷν τῶν δεινῶν. 
"Qay γὰρ ἂν µυρία πάσχῃ τὸ σῶμα, τοσούτῳ χρηστο- 
τέρας ἔχει τὰς ἐλπίδας dj duyh, καὶ λαμπροτέρα 
γίνεται, χαθάπερ χρυσίον πυρούμενον ἐπὶ πλέον. 
Καὶ ὅρα πῶς χαθαιρεῖ τὰ λυπηρὰ τοῦ παρόντος Ρίου. 
Τὸ yàp παραυτίκα &Aagpór τῆς 0Alyreoc, φησὶν, 
elc ὑπερδολὴν' καθ’ ὑπερδο.ὴν αἰώνιον βάρος δό- 
Enc κατεργάζεται, μὴ σκοπούντων ἡμῶν τὰ β.1ε- 
πόµεγα, dAAà τὰ μὴ β.Ίεπόμεγα. El; τὴν ἑλπίδα τὸ 
πρᾶγμα κατακλείσας, xal ὅπερ v τῇ πρὸς Ῥωμαίους 
ἔλεγεν, ὅτι Τῇ ἐΊπίδι ἐσώθημεν, ἑλπὶς δὲ β.1επο- 
µένη οὐκ ἔστιν ἑλπὶς, τοῦτο xal ἐνταῦθα χατα- 
σχευάζων , τίθησι παράλληλα τὰ παρόντα τοῖς µέλ. 
Ἄουσι, τὸ παραυτίχα πρὸς τὸ αἰώνιον, τὸ ἐλαφρὸν 
πρὸς τὺ βαρὺ, τὴν θλῖψιν πρὸς τὴν δόξαν. Καὶ οὐδὲ 
εούτοις ἀρχεῖται, ἀλλ᾽ ἑτέραν τίθησι λέξιν, διπλα- 
σ'άζων αὐτὴν, xaX λέγων, Ka0' ὑπερθο-ὴν εἰς oxep- 
θο.ϊήν. Elsa. καὶ τὸν τρόπον δείχνυσι πῶς ἑλαφρὸν 
«b τῶν τοσούτων θλίψεων. Πῶς οὖν ἐλαφρόν; Mh 
σκοπούντων ἡμῶν τὰ β επόμενα, ἀ.1.1ὰ τὰ μὴ 
β επόμενα. Οὕτω xal τοῦτο χοῦφον τὸ παρὸν, xà- 
κεῖνο µέγα τὸ µέλλον, ἂν τῶν ὁρωμένων ἀπαγάγωμεν 
ἑαυτούς. Τὰ γὰρ β.επόμεγα πρόσκαιρα. Οὐχοῦν 
xaX αἱ θλίψεις τοιαῦται. Τὰ δὲ un β.λεπόμενα alória, 
Οὐχοῦν xaX οἱ στέφανοι τοιοῦτοι. Καὶ οὐκ εἶπεν, Αἱ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM!I ΔΒΟΠΙΕΡ, CONSTANTINOP. 


404 


θλίψφεις τοιαῦται, ἀλλὰ, Τὰ β.Ιεπόμεγα πάντα, χᾶν 
χόλασις 3j, κἂν ἀνάπανσις' ὥστε µήτε ἐχεῖθεν χαυ- 
νοῦσθαι, μήτε ἐντεῦθεν βιάζεσθαι. Διὰ τοῦτο οὐδὲ 
περὶ τῶν µελλόντων λέγων, εἶπεν, Ἡ βασιλεία αἰώ- 
νιος, ἀλλὰ, Τὰ μὴ S Aexópeva αἰώνια, xàv βασιλεία, 
χἈν Χόλασις ᾗ πάλιν ὥστε χαὶ ἐχεῖθεν φοθῆσαι, 
καὶ ἐχεῖσε προτρέφασθαι. Ἐπεὶ οὖν τὰ βλεπόµενα 
πρόσχαιρα, τὰ δὲ u* βλεπόμενα αἰώνια, πρὸς ἐχεῖνα 
βλέπωμεν. Ποίαν γὰρ xaX σχοίηµεν ἀπολογίαν, τὰ 
πρόσχαιρα ἀντὶ τῶν αἰωνίων αἱρούμενοι; El γὰρ xal 
τὸ παρὸν ἡδὺ, ἀλλ᾽ οὗ διηνεχές' τὸ μέντοι ὀδυνηρὸν 
αὐτοῦ, διηνεκὲς xal ἀσύγγνωστον. Ποίαν γὰρ ἔξουσιν 
ἁπολογίαν οἱ πνεύματος καταξιωθέντες xal τοσαύτης 
ἁπολαύσαντες δωρεᾶς, xal χαμαίζηλοι γινόµενοι xal 
χαταπίπτοντες πρὸς τὴν γῆν; Καὶ γὰρ πολλῶν ἀκούω 
λεγόντων τὰ χαταγέλαστα ταῦτα ῥήματα" Δός µοι τὴν 
σήµερον, xat λάθε τὴν αὔριον. "Av μὲν γὰρ τοιαῦτα 
ᾗ, φησὶν, ofa. καί φατε, ἐχεῖ, ἓν ἀνθ᾽ ἑνὸς γἐγονεν’ ἄν 
δὲ μηδὲν ὅλως 3, δύο ἀντ᾽ οὐδενός. Τί τῶν ῥημάτων 
τούτων παρανομώτερον; τί δὲ [501] ληρωδέστερον ; 
Ἡμεῖς περὶ οὐρανοῦ διαλεγόµεθα, xaX τῶν ἀποῤῥή - 
των ἀγαθῶν ἐχείνων΄ xal σὺ τὰ τῶν ἱπποδρομίων 
ἡμῖν ἄγεις εἰς μέσον, καὶ οὐκ αἰσχύνῃ οὐδὲ ἔγχα- 
λύπτῃ τοιαῦτα φθεγγόµενος, ἃ τῶν παραπαιόντων 
ἑστίν; οὖχ ἐρυθριᾷς, οὕτω προσηλωμένος τοῖς πα- 
ροῦσιν; οὗ παύσῃ παραφρονῶν χαὶ ἐξεστηχὼς, xal 
ἐν νεότητι ληρῶν; Καὶ τὸ μὲν ἝἛλληνας ταῦτα λέ- 
γειν, οὐδὲν θαυμαστὀν τὸ δὲ πιστοὺς ἀνθρώπους 
τοιαῦτα ληρεῖν, ποίαν ἔχει συγγνώµην; "θλως γὰρ 
ὑποπτεύεις τὰς ἀθανάτους ἑἐλπίδας ἑἐχείνας; ὅλως 
νομίζεις ἀμφίδολα ταῦτα εἶναι; xal ποῦ ταῦτα ἄξια 
συγγνώµης; Καὶ τίς $206, qnot, xal ἀπέγγειλε τὰ 
αὑτόθι; Ανθρώπων μὲν οὐδεὶς, ὁ θεὸς δὲ ὁ πάντων» 
ἀξιοπιστότερος ταῦτα ἀπεφήνατο. ᾽Αλλ᾽ οὐχ ὁρᾷς τὰ 
ἐχεῖ; 0Οὐδὲ γὰρ τὸν θεὸν βλέπεις. ἄρ' οὖν οὐχ ἠγήσῃ 
εἶναι θεὸν, ὅτι μὴ ὁρᾶς; Καὶ σφόδρα ἡγοῦμαι, φησἰν. 

Υ’. Ἂν οὖν σε ἔρηταί τις τῶν ἀπίστων, Καὶ τίς ηλθεν 
ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ταῦτα ἀπήγγειλε, τί ἐρεῖς; πό- 
θεν οἶσθα ὅτι ἔστι Θεός; "Amb τῶν ὁρωμένων, φησὶν, 
ἀπὸ τῆς εὐταξίας τῆς ἐν πάσγῃ τῇ χτίσει, ἀπὸ τοῦ 
πᾶσιν εἶναι τηῦτο χατάδηλον. Οὐχοῦν καὶ τὸν περὶ 
κρίσεως οὕτω δέχου λόγον. Πῶς ; φησίν᾽ Ἐρήσομαί 
σε" GU δέ µοι ἀπόχριναι. Δίχαιός ἐστιν οὗτος ὁ θεὸς, 
χαὶ τὸ χατ᾽ ἀξίαν ἀπονέμει ἑχάστῳ' Ἱ τοὐναντίον, 
τοὺς μὲν ἀδίχους βούλεται εὐημερεῖν xal τρυφᾷν, τοὺς 
δὲ ἀγαθοὺς ἐν τοῖς ἑναντίοις εἶναι ; 0ὐδαμῶς, φησίν" 
οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος τοῦτο πάθοι. Ποῦ οὖν oi χαλῶς 
ἐνταῦθα πράξαντες, τῶν ἀγαθῶν ἀπολαύσοντα: ; ποῦ 
δὲ οἱ πονηροὶ τῶν ἑναντίων, εἰ μὴ μέλλοι τις Got ucc 
ταῦτα xal ἀντίδοσις εἶναι; Ὁρᾶς ὅτι ἓν ἀνθ' ἑνὸς 
τέως, xaX οὐχὶ δύο ἀνθ᾽ ἑνός; Ἐγὼ δὲ σοι δείξω 
προϊὼν, ὅτι οὐδὲ ἓν ἀνθ᾽ ἑνὸς, ἀλλὰ δύο ἀνθ᾽ ἑνὸς 
ἔσται τοῖς διχαίοις, τοῖς δὲ ἁμαρτωλοῖς xoi ἐνταῦθα 
τρυφῶσι τοὐναντίον ἅπαν. Οἱ μὲν γὰρ ἐνταῦθα τρυ- 
φῄσαντες, οὐδὲ ἓν ἀνθ) ἑνὸς ἔλαθδον, οἱ δὲ Ev ἀρετῇ 
διάγοντες, δύο ἀνθ᾽ ἑνός. Τίνες γὰρ Ev ἀνέσει, οἱ τῷ 
παρόντι παραχρησάµενοι Blu, f| οἱ φιλοσοφήσαντες ; 
Σὺ μὲν ἴσως ἑχείνους ἐρεῖς, ἐγὼ δὲ τούτους δείχνυµε, 
µάρτνρας αὐτοὺς ἐκείνους καλῶν, τοὺς ἀἁπολελανχότας 


461 


e quibus non aliunde, quar per divinam opem, einer- 
gere poterat. 

4. Quoniam igitur qux cognata snnt, magnam ad 
consolandum vim liabere solent , idcirco dixit : Ha- 
bentes eumdem spiritum ; id est, eodem subsidio freti, 
quo ille e periculo ereptus est, nos quoque servamur : 
ex eodem spiritu, quo ille loquutus est, nos quoque 
loquimur. Quibus verbis illud ostendit, miram esse 
mter Novum et Vetus Testamentum concordiam , 
atque eumdem spiritum esse, qui in utroque vim 
suam exseruerit : illudque prxterea, non nos solos 
in periculis versari, sed etíam veteres omnes; ob 
idque fide ac spe animos erigendos esse, nec urgen- 
tium malorum (inem statim petendum. 

Christi resurrectio, omnium resurrectionem probat. 
— Postquam enim rationibus resurrectionem ac vi- 
tam demonstravit, illudque insuper, pericula imbe- 
cillitatis ac desertionis argumentum non esse, dein- 
ceps jam fidem etiam invehit, eique omnia committit. 
Quamquam ipsam quoque ut probet, Christi resur- 
rectionem in medium affert, cum ait : Nos quoque 
credimus, propter quod loquimur. Quid credimus, heus 
tu ?. Quod is qui Christum suscitavit, nos etiam ezcita- 
bit et constituet vobiscum. 15. Omnia enim propter vos, 
wt gratia abundans , per multos in. gratiarum. actione 
abundet in gloriam Dei. Rursus animos eorum effert, 
ut non hominibus gratiam habeant, hoc est , pseud- 
apostolis. Hoc enim totum Dei est , qui compluribus 
gratificari vult ut major gratia appareat. Propter vos 
quippe et resurrectio ipsius exstitit, el czetera om- 
nia. Neque enim unius dumtaxat hominis causa hxc 
fecit, sed omnium. 16. Propter quod non deficimus ; 
sed licet is, qui foris est, noster homo corrumpitur, ta- 
men is, qui intus est, renovatur. de die in diem. Quo- 
modo corrumpitur? Cum flagris czeditur, exagitatur, 
sexcentis acerbitatibus afficitur. Js tamen , qui intus 
est, renovatur de die in diem. (juo pacto renovatur? 
Fide, spe, animi promptitudine. Restat igitur, ut ad 
pericula intrepidum animum afferamus. Quo enim plu- 
ribus incommodis corpus divexatur, eo l:etiori spe ani- 
mus fruitur, ac splendidior efficitur, non secus atque 
aurum, cui ignis diutius adhibetur. Ac vide quomodo 
presentis vita: molestias abstergat. 17. Id enim quod 
in praesenti est. momentaneum ac leve. tribulationis no- 
stre, supra modum in sublimitate eternum glorie pondus 
operatur in nobis, 18. non contemplantibus nobis que vi- 
dentur, sed qua non videntur. Spe negotium conclusit, 
quodquein epistola ad Romanos dicebat : Spesalvi facti 
sumus ; spes autem que videtur non est spes (Rom. 8. 
24) : hoc etiam liic adstruens , przsentia cum futuris 
componit: presens cum zterno, leve cum gravi, 
tribulationem cuin. gloria. Α0 ne hoc quidem con- 
tentus, alteram vocem adjungit, eamque conduplicat, 
cum ait : Supra modum in sublimitate. Deinde modum 
declarat, quo tot ac tantze afflictiones leves efficiantur. 
Quonam igitur modo levantur? Non contemplantibus 
nobis que videntur, sed qua non videntur. lta nimirum 
et presentes molestiz leves, et futurum illud prze- 
mium ingens erit, si a visibilibus nos abduxerimus. 


IN EPIST. l1. AD COR. HOMIL. IX. 


403. 
Que enim videntur temporaria sunt. Ergo et ejusmodi 
sunt afflictiones. Qua autem non videntur, «terna. 
Jgitur et coron: quoque tales. Nec dixit, Tales sunt tri- 
bulationes, sed, Que videntur omuia, sive supplicium 
dicas, sive quietem : ut non sit cur aut hinc emollia- 
ris, aut illinc frangaris. Quocirca ncc de futuris verba 
faciens, dixit, Regnum :eternum ; sed ; Que non εἰ- 
dentur, clerna sunt, sive regnum 8it, sive cruciatus : 
ut et hinc terrorem nobis incutiat, et illinc nos adhor- 
tetur. Cum igitur qu: videntur temporalia sint, qua 
autem non videntur, xterna, ad h:ec oculorum aciem 
intendamus. Ecqua enim nobis excusatio futura e-t, 
5i fluxa sempiternis prztulerimus? Nam etsi suave 
est quod proesens est, non cst tamen perpetuum ; at 
acerbitas, qure ex hac suavitate nascitur, nec fi- 
nem habet nec veniam. Qvam enim excusationem 
habituri sunt, qui, cum spiritum acceperint tantoque 
beneficio affecti sint, abjectis tantum rebus incumbunt 
atque in terra collabuntur ? Etenim complures audio 
qui ridiculis hisce verbis utuntur : Da mihi hodier- 
num diem, ct tu crastinum sume. Nam si talis est in 
futuro xvo rerum status , qualem dicitis, unum pr» 
uno fuerit : si vero ex iis nibil omnino est, duo pro 
nihilo erunt. Quid his vocibus sceleratius , quid de- 
mentius fingi potest? Nos de czlo disscrimus , de 
arcanis et ineffabilibus illis bonis ; et tu vcrba e circo 
petita in medium profers, ncc pudore suffunderis ea 
proloquens, qux mente captorum hominum sunt, 
nec erubescis, presentibus rebus ita iufixus ? non 
desipere ae mente excedere desines , atque in juve- 
nili etate delirare ? Quod si hae verba ex gentilium 
ore mitterentur, nihil mirum esset : at vero (ide prae- 
ditos homines ejusmodi sermones effutire, quam tan- 
dem veniam mereri id queat? an spes illas immorta- 
les omnino suspectas habes * an hacc. prorsus incerta 
esse censes? qua tandem venia hzc digna esse queant? 
Et quisnam, inquiunt, ad nos venit, ac quz illic ge- 
rantur exposuit? Ilomiuum sane nemo, sed Deus 
ipse, omnium fide dignissimus, h:xc declaravit. Sed 
non vides res illas? Neque enim Deum cernis : quid 
ergo , an proinde Deum esse non cxistimabis , quia 
eum non vides ? Et valde quidem existimo, inquies. 
9. lgitur si quispiam ex infidelibus percontetur, 
Ecquis e calo venit, atque bxc narravit : quid dictu- 
rus es ? unde nosti Deum esse? Ab iis rebus qus in 
aspectum cadunt, inquies, ab eo ordine, qui in rebus 
omnibus conditis elucet : hine denique quod de eo 
inter omnes constat. Sic igitur sermonem quoque de 
extremo judicio excipe. Quo pacto? inquies, Percon- 
tabor te ; tu vero responde. Justusne hic Deus, an 
cuique quod meretur tribuit; an contra sceleratos 
florere atque in deliciis versari vult, probos autem 
contraria habere? Minime, inquies : nam ne homini 
quidem hoc acciderit. Übinam igitur, qui virtutem in 
hac vita coluerunt, bonis fruentur? Ubinam rursus 
improbis peena constituta erit, si nulla vita, nulla 
merces, àut poena futura est ?* Videsne, qued unum 
pro uno adhuc est , et non duo pro uno? Ego vero 
illud tibi ostendam, ne unum quidem pro uno impro- 


£63 


bes babere , sed duo pro uno justis futurum esse, 
peecatoribus vero et dceliciantibus contra omnino. 
Nam qui in hac vita se voluptatibus dediderunt, ne 
unum quidem pro uno acceperunt : qui autera in vir- 
tute vitam ducunt, duo pro uno. Uui, quxeso, in vo- 
luptate sunt, qui praesenti vita abusi sunt, an qui 
philosophix operam dederunt? Tu fortasse illos dices; 
ego autem lios esse ostendam, οἱ quidem cos ipsos 
testes citans, queis praesentibus bonis frui contigit : 
nec vero ita perfricta fronte erunt, ut adversus ca 
qua dicturus sum, niti audeant, Nam et pronubas 
szpe diris omnibus devoverunt, ipsumque diem quo 
thalami strati sunt , eosque felices przedicarunt , qui 
uxorem non duxerunt. Multi quoque juvenes , cum 
ineundi matrimonii potestas esset, non aliam ob 
causam abnuerunt, quam ob rei incommoda. Nec 
vero hec eoa me dicuntur, ut. matrimonium accu- 
sem ; honorabile enim ; sed eos, qui eo prapostere 
usi sunt. Quod si ii qui matrimonium inierunt, acer- 
bissimam plerumque hanc vitam esse judicarunt , 
quid de iis dicemus, qui in prostibulorum voraginem 
prolapsi sunt, ac captivo quovis servilius et miserius 
6656 affecerunt ? quid de iis, qui in deliciarum ceno 
computruerunt , ac sexcentis morbis corpus involve- 
runt? At gloria pollere dulce est. Nihil hac servitute 
acerbius. Nam qui ita inanis glorix cupiditate captus 
est, ut quibuslibet placere studeat, mancipiis qui- 
busvis servilior est : qui autem eam calcat, nec glo- 
riam hominum curat, omnibus superior est. Αἱ opes 
habere est expetendum. Verum a nobis spe de- 
monstratum est, eos magis divitiis et quiete frui, qui 
opibus vacui , nihil liabent. Sed inebriari suave cst. 
Et quis hoc dixerit? Quocirca si suavius est, inopem 
esse quam divitem, a matrimonio abstinere quam 
matrimonium subire, inanem gloriam aspernari quam 
appetere, a deliciis abhorrere quam deliciis studere : 
et hic plus habent ii qui prxsentibus non sunt 
affixi. Hoc autem dico, quod vir quidem probus, 
Cunetsi iunumeris tormentis excrucietur, babet tamen 
pim Eetam, que. ipsum fulciat : improbus contra 
eliam si innumeris voluptatibus fruatur, babet tamen 
futuri supplicii metum, voluptatem ipsius perturban- 
tem. Nam nc hic quidem supplicii modus parvus est; 
contrarius vero, voluptatis et oblectationis. Est etiam 
terius modus przter hos duos. Quinam tandem? Quod 
liujusce vite deliciae ne tum quidem apparent, cum ad- 
suut, utpote quas eL natura οἱ tempus coarguat : illz 
contra non modo sunt, scd firm: quoque imanent. Vi- 
den' quod non mmodo duo pro nullo, sed etiam iria, 
quinque, atque adeo sexcenta pro nullo ponere pote- 
rimus? Quod ut exemplo intelligas, dives ille ac La- 
zarus, ille presentia, hic futura percepit. ΑΠ porro 
unun et unum esse statuis per omne tempus puniri , 
atque ad exiguam horam fame vexari? in mortali 
corpore :xgrotare, et in iinmortali acerbum in modum 
igne cruciari ? parvo illo morbo perfunctum , coro- 
uari et :elernis postea deliciis circumfluere ; aut post 
brevem fructum sempiteriis postez: suppliciis tor- 
queri ? et quis liec dixerit? Quid vis ponamus ? qua- 


9, JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


AL 
litatemne an quantitatem ? ordinem Dei aut senterz- 
tiam de utroque latam ? Quousque tandem scarabaeo- 
rum in coeno semper sese volutantium verba loque- 
mini ? Neque enim hominum ratione prxditorum est, 
animam, qui tanti prelii est, pro re nullius momenti 
projicere, cum oporteret pro exiguo labore ccelum 
capere, 

Judicium furum horrendum crit. — Visne ut 
aliuude te doceam, horrendum in altero νο tribu- 
nal esse ? Con:scienti: tu: januam aperi , ac judicem 
in animo tuo velut pro tribunali sedente; intuere. 
Quod si tu , quamvis prz»postero tui amore affectus , 
teipsum condeimn:as , nec iniquam sententiam ferre 
sustines; an non multo m»jori cur: jus Deo crit, 
atque incorruptum ille de omnibus iudicium feret, 
uec temere h:ec omnia ferri sinet? Ecquis tandem 
hoc dixerit? Nemo profecto : nam et Graci et bar- 
bari, et poetze et plilosophi , οἱ omnes denique mor- 
tales in hoc nobiscuin, etsi dispari inodo, consen- 
tiunt, ac quedam in inferis tribunalia esse aiunt : 
usque adeo perspicua et indubitata hzc res est. Et 
cur, inquies , Deus hic non punit Υ Nimirum ut lon- 
ganimitatem suam ostendat , nobisque per peeniten- 
tiam viam ad salutein. muniat, ac non universum 
morialium genus funditus deleat, eosque qui per 
optimam vite mutationem salutem consequi poterant, 
priusquam ad eam perveniant , de medio tollat. Nam 
si de peccatis homines confestim poesis ac morte 
afficcret , quomodo sa]utem accepisset Paulus , qu«.- 
modo Petrus, principes illi, ac totius orbis magi- 
stri? quomodo David salutein ex poenitentia percepis - 
set ? quomodo Galat» , aliique plures? Quamobreimn 
nec ab omnibus in hac vita penas expetit, scd ex 
omuibus illis paucis tantum supplicia infert ; nec 
rursus in altero. :evo de omnibus peenas sumit, sed 
de aliis hic, de aliis illie: ut et per cos, quos hic 
plectit, vel stupidissimos excitet, et per eos, quos 
impunitos sinit, illud efficiat , ut futura exspectemus. 
Aunon vides plerosque hic poenas luere, ut eos qui 
turris ruina oppressi sunt, ul cos quorum sanguinem 
Pilatus cum sacrificiis commiscuit, ut Corinthios eos 
qui ob indigne percepta mysteria prematuram mor- 
tem obierunt , υἱ Pharaonem, ut Judmos, qui a 
barbaris trucidati sunt , ut plerosque alios, et tunc 
et nunc, et perpetuo ? Rursus alii multi , nullis hic 
scelerum poenis persolutis, e vita discesserunt : nt 
dives ille Lazari tempore , aliique complures. 

4. Βτευ porro ideo facit, partim uL eos qui futura non 
credunt excitet; partim , ut eos, qui credunt ac se- 
gnitie laborant , diligentes reddat. Deus enim justus 
est judex οἱ fortis et longanimis , nec per singulos 
dies iram inducit. Quod si ipsius longanimitate ab- 
utamur , erit tempus, cum jam ne tantilio quidem 
tempore longanimitatem adhibebit, veruro statim 
poenam inferet. Ne itaque , dum ad unicum momen- 
tum (momenti enim instar est hzc vita) deliciis in- 
dulgere volumus , infinitorum so»culorum poenam 
nobis accersamus ; verum ad momentum potius la- 
boremus, ut perpetuis coronis cingamur. Annon 


105 
τῶν παρόντων’ xal οὐχ ἀναισχυντήσουσι πρὸς ἃ μέλ- 
At) λέχειν. Καὶ yàp προμντστρίαις ἑπηράσαντο πολ- 
AGxt;, xai τῇ ἡμέρᾳ χαθ᾽ fiv ἐπλάχησαν al παστάδες, 
£ai τους μη γεγαμηχότας ἐμαχάρισαν. Πολλοὶ δὲ 
τῶν νέων, xai παρὸν αὐτοὺς γαμεῖν, δι οὐδὲν ἕτερον 
παρῃτἤσαντο, ἀλλ ἡ διὰ τὸ φηρτιχὸν τοῦ πράγματος. 
Καὶ ταῦτα λέγω, οὗ τὸν γάµον διαδάλλων (τίμιος 
γὰρ), ἀλλὰ τοὺς χαχῶς αὑτῷ κεχρηµένους. El δὲ οἱ 
γάμοις ὠμιληχότες ἁδίωτον πολλάκις τὸν βίον ἑνόμι- 
σαν, τί ἂν εἴποιμεν περὶ τῶν εἰς πορνικὰ βάραθρα 
χατενεχθέντων, καὶ παντὺς αἰχμαλώτου δουλιχώτέρον 
[902] xat ἀθλιώτερον διατεθέντων ; τί περὶ τῶν ἓν τρυφῇ 
κατασαπέντων, καὶ µυρία τῷ σώματι νοσήματα πε- 
ῥριθεθληκότων; ᾽Αλλὰ τὸ ἓν δόξῃ εἶναι ἡδύ. 0ὐδΣν μὲν 
οὖν ταύτης τῆς δουλείας α πικρότερον. Καὶ γὰρ máv- 
τῶν ἀνδραπόδων μᾶλλόν ἐστι δουλιχώτερος ὁ χενόδο- 
δοξος, xal τοῖς τυχοῦσιν ἀρέσαι βουλόμενος ὁ δὲ 
ταύτην καταπατήσας, πάντων ἐστιν ἀνώτερος, ὁ μὴ 
φροντίζων τῆς παρ᾽ ἑτέρων δόξης. ᾽Αλλὰ τὸ χρήµατα 
ἔχειν, ἑπέραστον. ᾽Αλλὰ πολλάχις ἀπεδείξαμεν, ὅτι ἓν 
πλείονι πλούτῳ xal ἀνέσει οἱ τούτων ἀπηλλαγμένοι 
παὶ μηδὲν ἔχοντες, μᾶλλόν εἰσιν, ᾽Αλλὰ τὸ μεθύειν 
Ἠδύ, Καὶ «lc ἂν εἴποι τούτο; Οὐχοῦν εἰ τὸ μὴ πλου- 
τεῖν τοῦ πλουτεῖν ἤδιον, xat τὸ μὴ γαμεῖν τοῦ γαμεῖν, 
xdi τὸ μὴ χενοδοξεῖν τοῦ χενοδοξεῖν, xal τὸ μη τρυφᾷν 
τοῦ τρυφᾷν' καὶ ἐνταῦθα τὸ πλέον ἔχουσιν οἱ μὴ τοῖς 
παροῦσι προσηλωμένοι. Καὶ οὕπω λέγω, ὅτι ἐχεῖνος 


μὲν xàv µυρίαις βασάνοις χατατείνηται, ἔχει τὴν 


χρηστὴν ἐλπίδα διαθαστάζουσαν αὐτόν' οὗτος δὲ xày 
µυρίας ἁπολαύῃ τρυφῆς, ἔχει τὸν φόδον τοῦ µέλλον- 
τος ἐπιταράττοντα αὐτοῦ τὴν ἡδονὴν καὶ συγχέοντα. 
Καὶ yàp xai οὗτος οὗ μικρὸς τρόπος κολάσεως, ὧσ. 
περ οὖν ὁ ἑναντίος, τρυφῆς xal ἀνέσεως. Καὶ τρίτος 
δὲ μετὰ τούτων ἑστὶ τρόπος. Ποῖος δὲ οὗτος» "Occ τὰ 
μὲν τῆς τρυφῆς τῆς βιωτικῆς, οὐδὲ ἠνίχα boul, 
φαίνεται, τῇ τε φύσει xal τῷ χρόνῳ ἑλεγχόμενα, 
ἐχεῖνα δὲ οὐ µόνον ἐστὶν, ἀλλὰ xai ἀχίνητα μένει. 
ὉΟρᾷς ὅτι ob δύο ἀντ᾽ οὐδενὸς µόνον, ἀλλὰ xal τρία, 
χαὶ πέντε, χαὶ δέχα, χαὶ εἴχοσι, χαὶ µυρία ἀντ᾽ οὐδε- 
νὸς δυνησόµεθα θεῖναι ; "Iva δὲ ἐπὶ ὑποδείγματος αὐτὸ 
τοῦτο µάθῃς, ὁ πλούσιος χαὶ ὁ Λάζαρος, ὁ μὲν τῶν 
παρόντων, ὁ δὲ τῶν µελλόντων ἀπέλαυσαν. "Ap' οὖν 
σοι δοχεῖ ἓν εἶναι καὶ v, τὸ ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ xo- 
λάνεσθαι, καὶ τὸ àv βραχείᾳ ipa πεινῆν ; τὸ νοσεῖν àv 
Φθαρτῷ σώματι, xat τὸ ἐν ἀθανάτῳ χαλεπῶς ἁποτη- 
Υανίζεσθαι; sb στεφανοῦσθαι xat τρυφᾷν ἀθάνατα 
μετὰ τὴν μικρὰν ἀῤῥωστίαν ἑκείνην, xal τὸ βασα- 
Υέξεσθαι ἀπέραντα μετὰ τὴν βραχεῖαν τῶν ὄντων 
ἀπόλαυσιν; xal τίς ἂν ταῦτα εἴποι: Τί γὰρ βούλει 
θῶμεν; τὴν ποσότητα, τὴν ποιότητα, τὴν τάξιν τοῦ 
Θεοῦ, τὴν περὶ ἑχάτερον φῆφον; Μέχρι τίνος τὰ 
κανθάρων φθέγγεσθε ῥήματα, τῶν τῷ βορθόρῳ διηνε- 
xt; ἐγκαλινδουμένων; Οὐδὲ γὰρ ἀνθρώπων ταῦτα 
αογικῶν, Φυχὴν οὕτω τιµίαν ἀντ᾽ οὐδενὸς προέσθαι, 
δέον ὀλίγου πόνου τοὺς οὐρανοὺς λαδεῖν. 


Βούλει σε xat ἑτέρωθεν δδάξω, ὅτι ἔστι, Σκεῖ xpi. 


* Legebatur. (25; δόξης. 


IN EPIST. 1 AD COR. HoMIL. IX. 


464 
τήρ:ον φοθερόν; "Avottós σου τὰς θύρας τοῦ Guv- 
ειδότος, καὶ βλέπε τὸν ἐν τῇ διανοίᾳ σου χαθήµενον 
διχαστήν. El δὲ σὺ σαυτὸν καταχρίνεις, χαἰτοι γε 
φίλαυτος ὧν, xat οὐκ ἂν ἀνάσχοιο μὴ διχαίαν τὴν 
χρίσιν ἑνεγχεῖν οὗ πολλῷ μᾶλλον ὁ θεὸς πολλὴν 
ποιῆσεται τοῦ δικαίου πρόνοιαν, xal τὴν ἀδέχαστον 
περὶ πάντων οἴσει φῆφον, ἀλλ᾽ ἁπλῶς xaX εἰχῃ πάντα 
φέρεσθαι ἑάσει» Καὶ τίς ἂν ταῦτα εἴποι; Οὐκ ἔστιν 
ὀὐδείς' ἀλλά xax Ἕλληνες χαὶ βάρθαροι, χαὶ ποιηταὶ 
χαὶ φιλόσοφοι, xal rdv ἀνθρώπων γένος συμφωνοῦ- 
Gy £y τούτοις ἡμῖν, [505] εἰ χαὶ pt ὁμοίως, xat 
Φασιν εἶναί τινα δικαστήρια Ev ᾷδου, οὕτω φανερὸν 
xa ὡμολογημένον τὸ πρᾶγμά ἔστι. Καὶ τίνος ἕνεχεν 
οὐχ ἐνταῦθα χολάσει; φησίν. "Iva τὴν µαχροθυµίαν 
ἐπιδξείξηται τὴν αὑτοῦ, xal τὴν ἐχ µετανοίας ἡμῖν 
παράσχῃ σωτηρίαν, xal μὴ τότε τὸ γένος ἡμῶν 
ἀνάρπαστον ἐργάσηται, τούς τε ἐχ µεταθ,λῆς ἁρί- 
στης δυναµένους σωθῆναι μὴ προεξαρπάσῃ τῆς σω- 
τηρίας. El γὰρ εὐθέως ἑχόλαξε παρὰ τὰ ἁμαρτήῆματα 
καὶ ἀνῄρει, πῶς ἂν ἑσώθη Παῦλος, πῶς ὃς Πέτρος, 
οἱ χοβυφαῖοι τῆς οἰχουμένης διδάσκᾶλοι; πῶς ἂν ὁ 
AaJt5 τὴν ἀπὸ τῆς µετανοίας ἑχαρπώσατο σωτηρὶαν; 
πῶς οἱ Γαλάται; πῶς ἕτεροι πλείους; Διά τοι τοῦτο 
οὔτε πάντας ἐνταῦθα ἁἀπαιτεῖ δίκας, ἁλλ' ix τῶν 
πάντων ἑνίους, οὔτε &xst πάντας, ἀλλὰ τὸν μὲν ἓν- 
ταῦθα, τὸν δὲ ἐχεῖ, ἵνα xai τοὺς σφόδρα ἀναισθή- 
τους διεγείρῃ δι ὧν χολάζει, xal τὰ μέλλοντα 
προαδοχᾷν ποιήσῃ δι ὧν οὐ χολάζει. Ἡ οὐχ ὁρᾷς 
ἐνταῦθα χολαζοµένους πολλοὺς, οἷον ὡς τοὺς τῷ 
πύργῳ χαταχωσθέντας, ὡς ἐχείνους ὧν τὸ αἷμα ταῖς 
θυσίαις ἀνέμιξεν ὁ Πιλᾶτος, ὡς τοὺς ἀώρῳ θανάτφ 
παρὰ Κορινθίοις τελευτήσαντας διὰ τὸ τῶν µυστη- 
ρίων ἀναξίως μετασχεῖν, ὡς τὸν Φαραώ, ὡς τῶν 
Ἰουδαίων τοὺς ὑπὸ τῶν βαρθάρων χατασφαγέντας, ὡς 
ἑτέρους πολλοὺς, xat τότε xal νῦν xal διηνεχῶς ; Καὶ 
ἕτεροι δὲ πολλὰ ἁμαρτόντες, ἀπῆλθον μὴ δόντες ἑν- 
ταῦθα δίχην᾽ ὡς ὁ πλούσιος ὁ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου, ὡς 
ἕτεροι πολλοἰ. 

&'. Ταῦτα δὲ ποιεῖ, καὶ τοὺς δια τιστοῦντας τοῖς µέλ- 
λουσι διεγείρων, καὶ τοὺς πιστεύοντας xat ῥᾳθυμοῦν- 
τας σπουδαιοτέρους ποιῶν. Ὁ γὰρ θεὸς χριτὴς δίχαιος 
xai ἰσχυρὸς χαὶ µακρόθυµος, xat μὴ ὀργὴη» ἐπάγων 
καθ) ἑχάστην ἡμέραν. "Av δὲ τῇ µαχροθυµίᾳ παρα- 
χρησώμεθα, ἔσται χαιρὸς, ὅτε οὐδὲ βραχὺ µαχροθυ- 
μήτει λοιπὸν, ἁλλ᾽ εὐθέως ἐπάξει τὴν δίχην. ΜΗ τοί - 
νυν, ἵνα μίαν ῥοπὴν τρυφῄήσωμεν (τοῦτο γὰρ ὁ παρὼν 
βίος), ἁπείρων αἰώνων ἐπισπασώμεθα κόλασιν, ἀλλά 
ῥοπὴν πονῄσωµεν, ἵνα διηνεχῶς στεφανωθῶμεν. Οὐχ 
ὁρᾶτε, ὅτι καὶ ἓν τοῖς βιωτιχοῖς οὕτως οἱ πλείους τῶν 
ἀνθρώπων ποιοῦσι, καὶ τὸν ὀλίγον πόνον αἱροῦνται 
ὑπὲρτῆς μαχρᾶς ἀναπαύσεως, εἰ χαὶ τοὐναντίον αὖ- 
τοῖς ἐχδαίνει, Ἑνταῦθα μὲν γὰρ ἰσομοιρία καὶ πό- 
νων xai χέρδους πολλάχις δὲ τοὔμπαλιν, ὁ μὲν 
πόνος ἄπειρος, 6 δὲ χαρπὸς ὀλίγος' ἣ οὐδὲ ὀλίγος πολ- 
λάχις ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας ἀντιστρόφως, ὀλίγον μὲν 
τὸ ἐπίπονον, πολὺ δὲ τὸ ἡδὺυ χαὶ ἄπειρον. Σχόπει δέ’ 
ὁ γεωργὸς δι ὅλου πονεῖ τοῦ ἔτους, xal πρὸς αὐτῷ 
τῷ τέλει τῆς ἐλπίδος ἐχπίπτει πολλάχις τοῦ χαρποῦ 
τῶν πολλῶν πόνων. Ὁ κυβερνήτης πάλιν καὶ ὁ στρα- 


495 
τιώτης μέχρις ἡλιχίας ἑσχάτης ἐν π)λέμοις καὶ πό- 
νοις, καὶ πολλάκις ἑχάτερος αὐτῶν ἀπήλθεν, ὁ μὲν τοῦ 
πλούτου τῶν φορτίων, ὁ 65 μετὰ τῆς νίχης xal τῆς 
ζωῆς αὐτῆς ἐκπεσών. Τίνα οὖν ἔξομεν [504] ἀπολογίαν, 
εἰπέ pot, Ev μὲν τοῖς βιωτικοῖς τὰ ἐπίπονα προτι- 
μῶντες, ἵνα μιχρὺν ἀναπαυσώμεῦα, f| οὐδὲ μιχρὀν 
(xal γὰρ ἅδηλος ἡ ἐλπίς) ἐν δὲ τοῖς πνευματικοῖς 
ἀντιστρόφως τοῦτο ποιοῦντες, xal ἄφατον χόλατιν 
ἐπισπώμενοι διὰ μιχρὰν ῥᾳθυμίαν; Διὸ χαρακαλῶ 
πάντας ὑμᾶς ὀψὲ γοῦν ποτε Ex τῆς παραπληξίας ταύ- 
της ἀνενεγχεῖν. Οὐδεὶς γὰρ ἡμᾶς ἐξαιρήσεται ἓν ἐχεί- 
νῳ τῷ χαιρῷ, οὐχ αδελςὺὸς, οὐ πατὴρ, οὗ maie, οὐ 
Φίλος, οὗ γείτων, οὐχ ἄλλος οὐδείς: ἀλλ ἂν ὑπὸ τῶν 
ἔργων προδοθῶμεν, πάντα οἰχήσεται, xal ἁπολού- 
µεθα πάντως. Πόσα ὁ πλούσιος ἐθρήνησεν ἐχεῖνος, 
καὶ τὸν πατριάρχην παρεχάλεσε, xa πεμφθῆναι τὸν 
Λάξαρον ᾖτησεν; Αλλ᾽ ἄχουσον τί πρὸς αὐτὸν ἔλεγεν 
Ἀθραάμ. Χάος μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν, ὥστε μηδὲ 
βουνομένοις ἐξειναι διαθῆναι ἐκεῖ. Πόσα παρεχά- 
Αεσαν αἱ παρθένο: ἐχεῖναι τὰς ὁμήλιχας ὑπὲρ ὀλίγου 
ἑλαίου; 'AX)' ἄχουσον xaY ἐχεῖναι τί λέγουσι' Μή- 
ποτε οὐ μὴ ἀρχέσῃ ὑμῖν xal ἡμῖν' καὶ οὐδεὶς αὑτὰς 
ἴσχυσεν εἰς τὸν νυμφῶνα εἰσαγαγεῖν. Ταῦτα δὴ λογι- 
ῥόμενοι xat ἡμεῖς ἐπιμελώμεθα τῆς ἡμετέρας ζωῆς. 
Ὅσους γὰρ ἂν εἴπῃς πόνους, xa ὅσας à» προσεν- 
έγχῃς τιμωρίας, οὐδὲν ἅπαντα ταῦτα ἔσται πρὸς τὰ 
μέλλοντα ἀγαθά. ΊΤίθει γοῦν, εἱ βούλει, mop xat σἰ- 
δηρον καὶ θηρία, xat εἴ τι τούτων χαλεπώτερον: ἀλλ' 
ὅμως οὐδὲ σχιὰ ταῦτα πρὸς ἐχεῖνα τὰ βασανιστήρια. 
Tausa μὲν γὰρ ὅταν σφροδρότερον ἐπιτεθῇ, τότε µά- 
λιστα γίνεται χοῦφα, ταχεῖαν ποιοῦντα τὴν ἁπαλλα- 
γην, τοῦ σώματος οὑκ ἀρχοῦντος xai εἰς σφοδρότητα 
καὶ εἰς μῆχος κολάσεως' ἐχεῖ δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ ἆμ- 
φότερα συνέρχεται, xal παράτασις xal ὑπερθολὴ, xal 
ἐν τοῖς χρηστοῖς καὶ ἓν τοῖς λυπηροῖς. "Et; οὖν ἐστι 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


466 
χαιρὸς, προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἓν ἔξρμο- 
λογήσει, ἵνα ἤμερον αὐτὸν ἴδωμεν τότε χαὶ γαληνὸν, 
ἵνα τὰς ἀπειληφόρους ἐχείνας δυνάµεις διαφύγωμεν. 
Οὐχ ὁρᾷς τοὺς ἐνταῦθα στρατιώτας τοὺς τοῖς ἄρ- 
χουσι διαχονουµένους, πῶς ἕλχουσι, πῶς δεσμοῖσι, 
πῶς μαστιγοῦσι, πῶς τὰς πλευρὰς διορύττουσιε, πῶς 
λαμπάδας ταῖς βασάνοις προσάγουσι, πῶς ἆπο- 
τἐµνουσιν; ᾽Αλλὰ πάντα ταῦτα παίγνια χαὶ γέλως 
πρὸς ἐχείνας τὰς τιμωρίας. Καὶ γὰρ πρόσκαιροι αὖ- 
ται αἱ κολάσεις' ἐχεῖ δὲ οὔτε ὁ σχώληξ τελευτᾷ, οὔτε 
τὸ rop σθἐννυται’ xol γὰρ τὸ σῶμα ἄφθαρτόν ἔστιν. 
Αλλά pit; γένοιτο πείρᾳ ταῦτα ἡμᾶς μαθεῖν, ἀλλὰ µέ- 
χρι ῥήματος στῆναι ἡμῖν τὰ φοβερά μηδὲ παραδο- 
θῆναι τοῖς βασαν,σταῖς ἐχείνοις, ἀλλ᾽ ὄνταῦθα σω- 
φρονισθῖναι. Πόσα τότε ἑροῦμεν, ἑαυτῶν xar, Yopouy- 
τες; πόσα ὀλοφυρούμεθα; πόσα οἱμώξομεν ; Ἁλλ' 
οὐδὲν ὄφελος λοιπόν ἐπεὶ οὐδὲ οἱ ναῦται, τοῦ πλοίου 
δ.αλυθέντος χαὶ χαταδύντος, ὠφελῆσαί τι δύνα:ντ ἂν 
λοιπόν’ οὔτε latpot, τοῦ χάµνοντος ἀπελθόντος' ἁλλ' 
ἐροῦσι μὲν πολλάχις, ὅτι Τὸ xat τὸ ποιῆσαι ἑχρῆν, 
πάντα δὲ εἰχῃ xal µάτην. Ἔως μὲν γὰρ &x τῖς διορ- 
θώσεως ἑλπίδες µένουσι, xal λέγειν ἅπαντα xat 
ποιεῖν ypf, ἐπειδὰν δὲ µηχέτι χύριοι μιηδενὺς ὤμεν, 
τοῦ παντὸς |505] διαφύαρέντυς, clxr xai λέγεται 
πάντα xal γίνετα'. Καὶ γὰρ καὶ Ἰουδαῖοι ἐροῦσι τότε, 
Κὐ.ἰογημένος ὁ ἑρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου 
ἀλλ᾽ οὐδὲν ταύτης ἁπόνασθαι δυνῄσονται τῆς φωνῆς, 
εἰς τὸ τὴν κόλασιν διαφυγεῖν’ ὅτε γὰρ ἔδει εἰπεῖν, οὐκ 
εἶπον. "Iv' οὖν μὴ xai ἡμεῖς ἐπὶ τῆς πολιτείας τοῦτο 
πάθωµεν, ἐντεῦθεν ἔδη μµεταθαλλώμεθα, ἵνα τῷ Bf; 
ματι τοῦ Χριστοῦ μετὰ παῤῥησίας παραστῶμεν τά- 
σης ἧς Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτ. xal 
φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, us0" 
οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, xai τὰ 
ἑξῆς. 





OMIAIA T. 


Οἵδαμεν γὰρ, ὅτι ἐὰν ἡ ἐπίγειος ἡμῶν cixía τοῦ 
σχήνους κατα.λυθῃ, οἰχκοδομὴ» éx Θεοῦ ἔχο- 
μεν, οἰκείαν ἀχειροποίητον, αἰώνιον ἐν τοῖς 
οὐραγοῖς. 


α’. Πάλιν τὴν προθυµίαν αὐτῶν διεγείρει διὰ τὸ πολ- 
λοὺς ἐπάγεσθαι πειρασμούς. Καὶ γὰρ εἰχὺς αὐτοὺς 
διὰ τὴν ἀπουσίαν τὴν αὐτοῦ, πρὸς τοῦτο ἀσθενεστέ- 
ρους γεγενῆσθαι. Τί οὖν φτσιν; 05 δεῖ θαυμάζειν, ὃτι 
χαχῶς πάσχοµεν, οὐδὲ θορυθεῖσθαι' xal γὰρ πολλὰ 
χέρδη ἐντεῦθεν χαρπούµεθα. Καὶ τὰ μὲν ἔμπροσθεν 
εἶπεν, οἵον, ὅτι vai νέχρωσιν τοῦ Ἰησοῦ περιφέρο- 
μεν, καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἀπόδειξιν παρεχόµεθα 
μεγίστην. "Iva γὰρ, φησὶν, ἡ ὑπερδο.ὴἡ τῆς δυγά- 
µεως T] τοῦ θεοῦ' xai τῆς ἀναστάσεως τεχµήριον Ex- 
φέροµεν σαφές' "Iva γὰρ, qne, ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ 
φανερωθη ἓν τῇ θΥητῇ σαρκὶ ἡμῶν. Ἐπειδὴ δὲ μετὰ 
τούτων εἴπεν, ὅτι xaX ὁ ἔσω ἡμῶν ἄνθρωπος βελτίων 
γίνεται οὕτως. El γὰρ xal ὁ ἕἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος 


διαρθείρεται, φησὶν, d..U ὁ ἔσω ἁνακαιγοῦται 
ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ' δειχνὺς πἀλιν, ὅτι τοσούτῳ χρήσι- 
μον τοῦτο τὸ µαστίζεσθαι χαὶ ἐλαύνεσθαι, ἑπάγει λέ- 
γων, ὅτι ὅταν ὁλοσχερῶς τοῦτο γένηται, τότε τὰ μν- 
ρία ἀγαθὰ ἀναθλαστήσει τοῖς ταῦτα ὑπομεμενηχόσιν. 
"Iva γὰρ μὴ ἀχούων, ὅτι φθείρεται ὁ ἄνθρωπός σου ὁ 
ἔξω, ἁλγῆς, λέγει ὅτι, ὅταν παντελῶς τοῦτο γένηται, 
τότε µάλιστα yapfjon, καὶ Ίξεις ἐπὶ βελτίονα ληξιν. 
Ὥστε ο) µόνον ἀλγεῖν οὐ δεῖ, ἐχ µέρους αὐτοῦ φθει- 
popuívou νῦν, ἀλλὰ xal τὸ ὅλον τῆς φθορᾶς ταύτης 
ἐπιζητεῖν' αὕτη Υάρ σε μάλιστα εἰς ἀφθαρσίαν ἄγχει' 
διὸ xa Σπήγαγεν, Οἴδαμεν γὰρ ὅτι, ἑὰν' ἡ ἐπίγειος 
ἡμῶν οἰχία τοῦ σκήνους κατα.λυθῇ, οἰκοδομὴν ἐκ 
θεοῦ ἔχομεν, οἰκίαν ἀχειροποίητον, αἰώγιον &v 
τοῖς οὐρανοῖς. Ἐπειδῇ y5p τὸν περὶ ἀναστάσεως 
γυμνάξει λόγον πάλιν, εἰς ἣν μάλιστα ἑνόσουν, προσ- 
λαμδάνει χαὶ τὴν τῶν ἁχουνόντων χρίσιν, xal οὕτως 
αὐτὸν χατασχευάξει' ἀλλ οὐχ ὁμοίως ὡς ἔμπροσθς», 


105 


cernitis in hujusce quoque vitx»: negotiis bonam ho- 
ininum partem id facere, ac. brevem laborem diu- 
turnz quielis causa. suscipere : tametsi sepe contra 
res evenit, » quam sperabant? Hic enim laborum ac 
quzestus :equa est portio; sxpe etiam infinitus esl 
libor , fructus autem tenuis, aec spe ne tenuis qui- 
dem : atvero, cum de czlesti regno agitur, con- 
traria est ratio : parvum enim laborem magna atque 
infinita jucunditas excipit. Perpende autem : agricola 
totum annum laborat, et in fine, spe et diuturnorum 
laborum fructu s:epe excidit. Rursus navis guberna- 
tor , et miles , ad extremam usque :etatem in bellis 
et laboribus versati , sepe ia hinc excedunt , ut et 
ille mercium suarum opibus labatur, et hic vitam 
una cum victoria amittat. Ecquam ergo, te rogo , 
excusationem habituri sumus , qui cum in rebus flu- 
xis ea, qu:e cum labore conjuncta sunt, przferimus, 
ut parum conquiescamus, vel ne parum quidem (dubia 
quippe h:ec spes est) ; in spiritualibus contrario om- 
nino modo faciamus , ac propler exiguam ignaviam 
cruciatus qui nullis verbis explicari possint, nobis 
autralamus? Quocirca vos omnes oro , ut tandem 
aliquando ex hoc stupore vos ipsos recipiatis. Nemo 
enim tunm erit , qui nos e poenis eximat , non frater, 
non pater, non filius, non amicus, non viciuus , 
non quisquam alius; sed, si nos opera nostra pro- 
dideriut , omnia pessum ibunt, ac prorsus de nobis 
actum erit. Quantos dives ille luctus emisit, quantis 
precibus a patriarcha contendit , ut. Lazarum ad se 
mitteret? Verum audi quid responsi ab Abrahamo 
tulerit : Chaos magnum inter vos. et nos : ita ut πε d 
quidem , qui volunt illuc trausire, id possint. (Luc. 
16. 26). Quam ohnixis precibus virgines ille cum 
a'qualibus suis egerunt, ut parum olei acciperent ? 
Verum audi quid ips:? quoque dicant : Ne forte non 
sufficiat nobis et vobis (Matth. 25. 9) ; nec potuit quis- 
quam eas in thalamum introducere. Hxc itaque ani- 
mis nostris reputantes , nos quoque vitze nostra cue 
ram geramus.Nam quoslibet labores dixeris, quoslibet 
cruciatus admo veris , nihil hzc omnia erunt , si cum 
futuris bonis conferantur. Pone enim, si ita lubel , 
ignem el ferrum et belluas, ac si quid his acerbius 
est ; hec tamen prz tormentis illis ne umbra: quidem 


IN EPIST. l1. AD COR. lIOMIL X. 


466 
sunt. Hlc quiype, cum vehementius adbibentur , 
tum potissimum levia efficiuntur, quod cito trans- 
eant, quod corpus ferende doloris acerbitati ae 


. diuturnitati minime par sit. Atvero illic secus res 


habet : nam et longinquitas et incredibilis quzedam 
magnitudo simul concurrunt , tam in rebus jucundis 
quam in acerbis. Proinde, quamdiu tempus est , 
praeoccupemus faciem Domini in confessione , ut tum 
eum suavem ac placidum cernamus, ac minaces illas 
potestates effugiamus. Annon hos lictores conspicis, 
qui przfectis administram operam navant , quomo- 
do trahant, quomodo vinciant, quomodo flagris 
afficiant , quomodo latera perfodiant , quomodo faces 
in lormentis admoveant , quomodo secent? Atqui 
lh:ec cuncta merus ]Judus ac risus sunt, si cum illis 
suppliciis comparentur. Etenim haec tormenta tein- 
poraria sunt ; illic autem nec vermis moritur , nec 
iguis exstinguitur : corpus quippe tunc incorrupti- 
bile erit. Faxit autem Deus, ne hzc experimento di- 
scamus, sed intra verba hi terrores consistant, nec 
carnificibus illis tradamur , verum hic potius casti- 
gemur. Quantum verborum tum profundemus , nos 
ipsos accusantes! quos gemitus , quos singultus 
edeinus ! Sed tunc nihil inde fructus consequemur ; 
quandoquidem et nautze fracta ac depressa nave nihil 
prodesse possunt, nec medici exstineto Φργοίο; verum 
s:epe quidem dicent, quod lioc atque illud facere opor- 
tebat; sed frustra omnia atque incassum dicentur. 
Quamdiu enim per vite ac morum emendationem sa- 
lutis spes adhuc maneat , uihil non dicere ac facere 
opus est : cum autem nulla jam res arbitrii nostri erit, 


.re tota perdita et corrupta, tum frustra et dicentur 


omnia et flent. Nam οἱ Judxi tum dicturi sunt , Be- 
nedicius qui venit in. nomine Domini (Jone 12. 15) : 
at nullum hujus vocis fructum capere poterunt , ut 
ponam effugiant : cum. enim hoc dicendum erat, 
non dixerunt. Ne ergo boc quoque nobis in vita 
accidat , bic jam vitam in melius commutemus , ut 
ad Christi tribunal cum omni fiducia sistamur : quam 
utinam omnes consequamur per gratiam et benigni- 
tatem Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri et 
Spiritui sancto gloria , etc. 


— M M μαμα € μυ υυυυ  ουσυ UBER ARBRES EE ERU 


HOMILIA X. 


CaP. 5. v. 4. Scimus enim quoniam si terrestris domus 
nosira hujus tabernaculi dissolvatur , edificationem 
ex Deo habemus, domum non manu[actam , eternam 
in calis. 

4. Rursus eorum alacritatem excitat , quia multe 
ipsis tentationes inferebantur. Verisimile enim erat 
corum animos ob ipsius absentiam debilitatos fuisse. 
Quid igitur ait? Nihil est quod miremur ac perturbe- 
mur ob calamitates eas, quibus afficimur : multa 
euim commoda hinc percipimus. Quorum alia qui- 
dem prius dixit, ut, quod mortificationem Jesu cir- 
camíeramus , ac potentiz ipsius specimen maximum 
exhibeamus ; Ut enim, inqnit, sublimitas virtutis sit 


Dei; et perspicuum resurrectionis argumentum edi- 
mus ; ut ex his verbis patet, Ut vita Jesu manifestetur 
in carne nostra mortali. Posteaquam autem illud prz- 
terea dixit, interiorem quoque nostrum hominem 
hoc pacto meliorem fleri ; Etsi enim , inquit, is qui 
foris est noster homo corrumpitur, is tamen qui. intus 
est renovalur de die in diem ; ostendens rursum quan- 
tum utilitatis afferat vapulare ac divexari , illud sub- 
jungit, quod cum plene atque integre hoc fit, tum. 
innumera bona iis, qui hzc incommoda pertulerint, 
hinc pullulabunt. Etenim ne externum toum bomi- 
nem corrumpi audiens animo discrucieris, hoc asse- 
rit quod cum istud plene atque omnino acciderit, 


46] S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI 


tui maxime yaudebis atque ad meliorem sortem 
venies. (taque non modo non est dolendum, cum 
iMe aliqua ex parte nunc corrumpitur; verum eliam, 
ut omni ex parte corrumpatur, expetendum est : liec 
enim corruptio ad incorruptionem maxime te dicit : 
ac proinde Ίο quoque subjungit , Scimus enim quia 
si terrestris domus nostra hujus tabernaculi dissolvatur, 
adificationem ex Deo habemus, nonmanu[actam,cter- 
nam in calis. Quia enim resurrectionis doctrinam , in 
qua potissimum :egrotabant , rursus prosequitur , id- 
circo auditorum judicium etiam assumit, eamque hoc 
pacto adstruit ; non tamen perinde ut ante, sed velut 
ex altera occasione in eum sermonem ingressus : 
jim enim eorum errorem correxerat ; aitque, Scinius 
quod si lerrestris domus nostra hujus tabernaculi dis- 
solvatur, edificationem ex Deo habemus, domum non 
manufactum, eternamin celis. Sunt qui per terrestren; 
domum mundum hunc intelligant : ego vero his ver- 
bis corpus potius subindicari contenderim. Atque hic 
velim consideres, quomodo per nomina ipsa osten- 
dat, quantum futura przsentibus antecellant. Nam 
eum terrestrem dixissct , cxlestem opposuit; cum 
tabernaculi domum, quo verbo fluxam et fragilem 
ipsius naturam declarat, zeternam objecit : etenim ta- 
bernaculi nomen plerumque temporarium quiddam 
indicat : ac proinde aiebat Christus, In domo Patris 
suei mansiones multe sunt (Joan. 14. 3). Quod si Scri- 
ptura quietem sanctorum tabernaculi nomine uspiam 
appellat, non sunpliciter dieit tabernacula , sed cum 
addito : non enim dixit, Ut vos recipiant in taberna- 
cula, sed, In eterna. tabernacula (Luc. 46. 9). Jain 
vero cum dixit, Non manufactam, eam, qux manu 
constructa est, subindicavit. Quid igitur, corpusne 
manu conditum est? Minime vero : sed vel domos 
manufactas designat ; vel si non ita, domum taber- 
naculi corpus nun mauufactum vocavit, Non enim ad 
comparationem illud opposuit, sed encomia et lau- 
des adjiciens. 2. Nam et in hoc ingemiscimus, habita- 
tionem nostram, qud de calo est, superindui cupientes. 
Quain. habitationem ? Corpus a corruptione alienum. 
Et cur nune ingemiscimus ? Quoniam illud longe me- 
lius cst. De οσο qutem ipsum esse ait, quia ab omni 
corruptione immune est. Non enim corpus e c:zelo ad 
nos delabitur, sed hoc vocabulo gratiam illinc ma- 
nantem indicat. Quocirca tantum abest ut ob certum 
aliquod tentationum genus dolendum sit, ut eliam 
quodvis tentationum genus expetere debeamus : ac 
si diceret, Ingemiscis ob persequutiones, et quia ex- 
ternus tuus homo corrumpitur? imo ingemisce quod 
non majorem in modum lioc fiat, nec in. totun. cor» 
rumpatur. Videsne quonam pacto sermonem in con- 
warium verterit ; ostendens ideo ingemiscendum 
esse , quod non confertim venerint , cum illi ingemi- 
seant quod per partes veniant? Ideo jam corpus non 
tabernaculum appellat, sed habitationem ; idque non 
sine magna ratione. Tabernaculum enim facile dis- 
solvitur, illud autem perpetuo manet. 2. Si tamen ve- 
sti, non nudi inveniamur. Hoc est, etiamsi corpus 
deposuerimus, non tamen sine corporc illic sistemur, 


ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


ὃς 
sed cum eodem incorruptibili effecto. Quidam dicuut, 
id quod admodum probo : Si quidem vestiti, non nudi 
invenianur. Ne enim omnes ob resurrectionem con- 
fidant, ait, Si tamen vestiti : hoc est, incorruptibilita- 
tem atque immortale corpus consequuti ; ac non nudi 
inveniamur, gloria ac securitate. ld quod in superiore 
quoque ad Corinthios epistola dicebat, Omnes quidem 
resurgemus, el in suo quisque ordine (4. Cor. 15. 23); 
et, Sunt corpora celestia, sunt et terrestria (lbid. v. 40). 
Nam communis est omnium resurrectio, sed gloria 
non iiem communis est : verum alii cum honore , 
alii cum ignominia, alii ad regnum, alii ad penam 
resurrecturi sunt. Quod etiam ipsum hic indicavit, 
eum dixit, Si tamen vestiti ac non nudi inveniamur. 
4. Nam et nos, qui sumus in hoc tabernaculo, inge- 
miscimus gravati, eo quod nolumus exspoliari, sed 
supervestiri. 

9. Ιου rursum loco plene atque aperte bzretico- 
rum ora obstruxit, cum ostendit, se non de alio atque 
alio corpore simpliciter verba facere, sed de corru- 
ptione atque incorruptione. Neque enim ea nobis 
ingemiscendi causa est, ut corpore liberemur ( lioc 
quippe non exuere volumus ) ; verum de corruptione, 
qu:e ipsi inest, solvi properamus. Unde etiam dicit, 
Nolumus corpus exuere, sed ipsum incorruptioue 
supervestire. Atque h:xec verba mox exponit, Ut ab- 
sorbeatur, quod corruptibile est, a vita. Quia euin ΙΠΟ- 
lestum plerisque esse videbatur corpus deponere, 
atque cum omnium mortalium suffragiis pugnabat , 
dicens, Ingemiscinus , nolentes eo liberari, (si enim 
anima cum ab ipso disjungitur, in tanto luctu versa- 
tur, quorsum hoc ais, nos idcirco ingemiscere, quod 
non ab eo distrahamur?), ne igitur h:vc ipsi objician- 
tur, occurrit et ait ; Non ego hoc dico, quod ob id 
ingeiniscaomus , ut corpus deponamus ( nemo enim 
est, qui sine animi inoestitia ipsum deponat : quippe 
cum de Petro quoque dicat Christus, Tollent te, ac 
ducenl quo non vis [Joan. 21. 18]) ; sed ut iminorta- 
litatis. veste ipsum -superinduamus. Hoc enim est, 
per quod corpore gravamur, non quod corpore con- 
vestiti sumus, sed quod corruptibili et passibili cor- 
pore; uam hoc est quod nobis merorem affert : 
verum accedeus vita corruptionem conficit atque 


absumit, nou item corpus. Et quomodo hoc fit?in- 


quit, Ne quixras, Deus hoc facit : ne curiose lioe 
exquiras. Unde etiam subjecit : 5. Qui autem nos effe- 
cit in. hoc ipsum, Deus. Quibus verbis ostendit bxc 
jam olim decreta fuisse, Non enim nuno primum ita 
visum est Deo, sed cum a principio nos ex terra 
formavit, atque Adamum condidit. Nec vero eum ir 
hoc condidit, ut moreretur, sed ut im mortalem eum 
efficeret. Postea ut fidem dietis adstrueret, subjunxit, 
Qui etiam dedit nobis pignus Spiritus, Nam et tunc in 
hunc finem liominem effinxit, et nunc per baptismum 
effecit, ejusque rei non parvum nobis pignus przeboi!, 
nempe Spiritum sanctum. Frequenter autem piggoris 
vocabulo utitur, tum ut demonstret se totius hujus 
rei debitorem esse , tum ut majorem fidem apud ob- 
tusigres verbis suis conciliet. 6, Audentes igitur aewpot 


i7 
ἁλλ᾽ ὡς ἐς ἑτέοας ὑποθέσεως gig τοῦτο ἐλθών' xai 
yàp Ὥσαν διορθωθέντες fjón* xal. φησιν, Οἴδαμεν ὅτι 
ἑὰν' ἡ ἐπίγειος ἡμῶν olxía τοῦ σχήνους xaczadv- 
Üj, ὅτι οἰκοδομὴγ» éx θεοῦ ἔχομεν, οἰχίαν' dyerpo- 
ποίητο», alortov év τοῖς ovparoic. [50θ] Τινὲς 
μὲν τὴν οἰχίαν την ἐπίγειον «ὅν χόσμον τοῦτόν qaa: 
ἐγὼ 65 τὸ σῶμα μᾶλλον ἂν φαίην αὐτὸν αἰνίττεσθαι. 
Σὺ δέ pot σχόπει, πῶς διὰ τῶν ὀνομάτων δεἰχνυσι 
τὴν ὑπεροχὴν τῶν µελλόντων πρὸς τὰ παρόντα. Εἰ- 
πὼν Υὰρ ἐπίγειον, ἀντέθηχε τὴν οὐρανίαν' εἰπὼν cl- 
κίαν σχῄνους, xal τὸ εὐδιάλυτον xal πρόσχαιρον δεί- 
Gag ἐντεῦθεν, ἀντέθηχε τὴν αἰωνίαν' νὸ γὰρ τῆς 
σκηνῆς ὄνομα, τὸ πρόσχαιρον πολλάχις δείχνυσι. Διό 
φησιν, Εν τῇ οἰχίᾳ τοῦ Πατρός µου poval xoAAal 
εἶσι. Ei δὲ που χαὶ σχηνὰς χαλοίη τῶν ἁγίων τὰς 
ἀναπαῦσεις, οὐκ ἁπλῶς σχηνἁς, ἀλλὰ μετὰ προσθή- 
χης᾽ οὐ γὰρ εἶπεν, "Iva δέξωνται εἰς τὰς σχηνὰς αὖ- 
τῶν, ἁλλ', Elc τὰς αἰωγίους exnrác. Εἰπὼν δὲ xaX 
᾽Αχειροποίητον, ἠνίξατο τὴν χειροποίητον. Τί οὖν; τὸ 
σῶμα χειροποΐητον; Οὐδαμῶς' ἀλλ' fj τὰς οἰχίας 
ἐντανθα αἰνίττεται τὰς χειροποιήτους" 7| εἰ μὴ τοῦτο, 
ἀλλ᾽ οἰχίαν σχήνους τὸ σῶμα ἐχάλεσε τὸ ἀχειροποίη- 
τον. O02 γὰρ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τούτου ἀντέθηχεν, 
ἁλλ' αὔξων τὰ ἑγχώμια, xai προστιθεὶς τοὺς ἑπαί- 
νους. Καὶ yüp ἐν τούτῳ στεγἀζοµεν, τὸ οἰκητή- 
piov ἡμῶν τὸ ἐξ οὑρανοῦ ἐπεγδύσασθαι &xixo- 
θοῦντες. Ποῖον οἰχητήριον; εἰπέ pot. Τὸ σῶμα τὸ 
ἄφθαρτον. Καὶ διὰ τί στενάζοµεν νῦν; Ἐπειδὴ πολλῷ 
βέλτιον ἐχεῖνο, Ἐξ οὐρανοῦ δὲ αὑτό φησι διὰ τὸ 
ἄρθαρτον. Οὐ γὰρ δὴ ἄνωθεν ἡμῖν κάτεισι σῶμα, 
ἀλλά ἣν ἐχεῖθεν πεμπομένην χάριν δηλοῖ τῷ ὀνόματι 
τούτῳ. Τοσοῦτον οὖν οὐ δεῖ ἀλγεῖν ἐπὶ τοῖς χατὰ µέ- 
pos πειρασμοῖς, ὅτι χαὶ τὸ χαθολιχὸν δεῖ ζητεῖν' ὡσ- 
ανεὶ Έλεγε, Στένεις ὅτι διώχῃ, ὅτι φθεἰρετα[ σου ὁ 
ἄνθρωπος ὁ ἔξω; στέναξον ὅτι οὗ μεθ) ὑπερθολῆς 
τοῦτο γίνεται, μηδὲ ὁλοχλήρως φθείρεται. Εἶδες πῶς 
εἰς τοὐναντίον περιέτρεφε τὸν λόγον, ἀποδείξας, ὅτι 
ὑπὲρ τούτων δεῖ στενάζειν μὴ γινοµένων ὁλοχλίρως, 
ὑπὲρ ὧν μερικῶς γινοµένων ἑστέναζον; Διὰ τοῦτο 
οὐδὲ σχῆνος αὐτὸ καλεῖ λοιπὸν, ἀλλ᾽ οἰχητήριον΄ καὶ 
p.áAa εἰχότως. Ἡ μὲν γὰρ σχηνἡ χαταλύεται ῥᾳδίως, 
ἐχεῖνο δὲ μένει διηνεχῶς. ET γε xal ἐκδυσάμενοι», 
οὐ γυμνοὶ εὑρεθησόμεθα. Τουτέστι, xàv ἀποθώμεθα 
τὸ σῶμα, οὐ χωρὶς σώματος, ἐχεῖ παραστησόµεθα, 
ἀλλὰ xaX μετὰ τοῦ αὐτοῦ ἀφθάρτου γενοµένου. Τι- 
νὲς δέ Φφασιν, ὃ xal μάλιστα ἐγκριτέου' Εἴπερ καὶ 
ἐνδυσάμενοι, οὗ γυμνοὶ εὑρεθησόμεθα. "Iva γὰρ 
μὴ ἀπ) τῆς ἀναστάσεως πάντες θαῤῥῶσι, φησίν' ET 
1 xai ἐνδυσάμεγοι’ τουτἑστιν, ἀφθαρσίαν καὶ σῶ- 
pa ἄφθαρτον λαθόντες' οὐ γυμνοὶ εὑρεθησόμεθα, 
δόδης xal ἀσφαλείας. "O xat ἓν τῇ πρὸ ταύτης πρὸς 
Κορινθίους ἔλεχεν, ὅτι Πάντες μὲν ἀναστησόμεθα, 
ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι χαὶ, Ἔστι σώματα 
ἐπουράγια, καὶ σώματα ἐπίγεια. Ἡ μὲν γὰρ àvá- 

τασις xotyh πάντων, ἡ δὲ δόξα οὐχέτι χοινὴ, ἀλλ οἱ 


* |nepistolis Pauli Grece legitur etiam ἑνδυσάμενοι, 
sed certum videtur, Chrysostumum hic legisse ἐχὸν á- 
ptvot, uL ex serte ejus comprobatur. 


— 


IN EPIST, 1| AD COR. HOMIL. X. 


4^8 
μὲν ἐν τιμῇ, οἱ δὲ ἐν ἀτ'μίᾳ, χαὶ οἱ μὲν εἰς βασι- 
λείαν, οἱ 1507] δὲ εἰς χόλασιν ἀναστβσονται. Touco 
γοῦν xai ἐνταῦθα ἑδήλωσεν εἰπὼν, EI γε ἐνδυσάμε- 
*ot, οὗ Ίυμγοὶ εὑρεθησόμεθα. Kal γὰρ οἱ ὄντες ἐν 
τῷ σχήνει τούτῳ, στενάζοµεν., ἑφ᾽ ᾧ οὐ θέΊομεν' 
ἐκδύσασθαι, ἆ.11' ἐπενδύσασθαι. 

β’. Ἐνταῦθα πάλιν ὁλοσχερῶς χαὶ σαφῶς ἀπέφραξε 
τὰ στόµατα τῶν αἱρετικῶν, δείξας ὅτι οὗ περὶ σώμα- 
τος ἁπλῶς διαλέγεται ἄλλου xal ἄλλονυ, ἀλλὰ περὶ 
φβορᾶς χαὶ ἀφθαρσίας. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτο στενάζοµεν, 
φηαὶν, ἵνα τοῦ σώματος ἁπαλλαγῶμεν (τοῦτο γὰρ οὐδὲ 
ἐχδύσασαθαι βουλόμεθα), ἀλλὰ τῆς φθορᾶς τῆς ἐν ab- 
τῷ σπεύδοµεν ἐλενθερωθῆναι. Διό φησιν, 05 θέλοµεν 
ἐχδύσασθαι τὸ σῶμα, ἀλλ᾽ ἐἑπενδύσααθαι αὐτῷ τὴν 
ἀφθαρσίαν. Εἶτα xat ἑρμτντύει αὑτό. "Ira καταποθῇ 
τὸ φθαρτὸν ὑπὸ τῆς ζωῆς. Ἐπειδὴ yàp πολλοῖς 
φορτ'χὸν εἶναι ἐδόχει τὸ ἀποθέσθα. τὸ σῶμα, xot ταῖς 
Φήφοις ταῖς ἁπάντων ἠναντιοῦτο λέγων, ὅτι Στενά- 
ζομεν, οὗ βουλόµενοι αὐτοῦ ἁπαλλαγῆναι; (εἰ γὰρ 
τοιαῦτα πάσχει, xat ὀδύρεται αὐτοῦ ἡ ψυχἠ χωριξο. 
µένη, πῶς σὺ λέγεις, φησὶν, ὅτι στενάζοµεν, ἐπειδὴ 
οὐ χωριζόµεθα αὐτοῦ ;) ἵν οὖν p ταῦτα αὐτῷ ἀνι- 
υποφέρηται, οὐδὲ ἐγὼ τοῦτο λέγω, φπαὶν, ὅτι δια 
τοῦτο στενάζοµεν, ἵνα αὐτὸ ἀποθώμεῦα (οὐδεὶς Υὰρ 
ἀλύπως αὐτὸ ἀποτίθεται' ὅπου γε xal περὶ Πέτρου 
φησὶν ὁ Χριστὸς, ὅτι Οἴσουσί σε, καὶ ἄξουσιν' ὅπου 
οὐ θέλεις), ἀλλ᾽ ἵνα ἑπενδυσώμεθα αὐτῷ τὴν άἀφθαρ: 
clay. Καὶ γὰρ τοῦτό ἐστιν, ᾧ τὸ σῶμα βαρυνόμεθα᾽ - 
οὐχ ὅτι σῶμα, ἀλλ᾽ ὅτι φθαρτὸν περιχείµεθα σῶμα 
xai παθητόν' τοῦτο γὰρ ἡμῖν xal τὴν λύπη» παρ- 
έχει’ ἀλλὰ ἀναλίσχει xat δαπανᾷ τὴν φθορὰν f; ζωὴ 
παραγινοµένη, τὴν qUopàv, οὐ τὸ σῶμα. Καὶ πῶς γί» 
vetat τοῦτο: φησἰ. Μὴ ζήτει, ὁ θεὸς ποιεῖ' μὴ περι- 
εργάζου. Διὸ χαὶ ἐπήγαγεν, Ὁ δὲ κατεργασάµενος 
ἡμᾶς εἰς αὐτὸ τυῦτο, θεός. Ἐντεῦθεν δείχνυσι 
ταῦτα ἄνωθεν ποοτυπωθέντα. Οὺ γὰρ vov τοῦτο ἔδο- 
ξεν b, ἀλλ ὅτε ἐξ ἀρχῆς ἕἔπλαττεν ἡμᾶς ἀπὸ γῆς, xal 
τὸν ἸΑδὰμ ἑδτμιούργει’ οὐχ εἰς τοῦτο δὲ ἑδημιούργει, 
ἵνα ἀποθάνη, ἀλλ ἵνα καὶ ἀθάνατον ἑργάσηται. Εἶτα 
τὸ ἀξιόπιστον δειχνὺς, χαὶ τὴν ἀπόδειξιν παρέχων, 
ἐπήγαγεν, 'O καὶ δοὺς τὸν ἀῤῥαθώνα τοῦ Πνεύμα” 
τος. Καὶ γὰρ χαὶ τότε ἐπὶ τούτῳ διέπλασε, xal vuv 
εἰς τοῦτο χατειργάσατο διὰ τοῦ βαπτίσματος, xai 
τούτου παρἑσχεν ἡμῖν ἐνέχυρον οὐ μικρὸν, τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον. Συνεχῶς δὲ ἁῤῥαθδῶνα χαλεῖ, ὀφειλέτην a0- 
τὸν ἁποδαῖξαι ῥουλόμενος τοῦ παντὸς, xal ἀξιοπιστό- 
τερον xaX ἐντεῦθεν τοῖς παχντέροις χαταστῆσαι τὸν 
λόγον. θαῤῥοῦντες οὗν πάντοτε, καὶ εἰδότες. Τὸ 
θαῤῥοῦντες, πρὸς τοὺς διωγμοὺς, πρὸς τὰς ἔπιδου-- 
λὰς, πρὸς τοὺς θανάτονς τοὺς συνεχεῖς εἴρηται' ὧς 
ἂν εἰ ἔλεγεν, Ἐλαύνει σέ τις xal διώχει xal ἀναιρεῖ ] 
μὴ χαταπέσῃς ὑπὲρ coU τὸ πᾶν γίνεται. μὴ φοδη- 
θής, ἀλλά θάῤῥει, Καὶ γὰρ δι’ ὃ στενάζεις [508] xol 
ἀλγεῖς, ὅτι «θορᾶ δουλεύεις, τοῦτο ἀναιρεῖ λοιπὸν ἐκ 
τοῦ μέσου, xai ταχύτερόν σε ταύτης ἁπαλλάιτει τῆς 
δουλείας. Διὸ χαὶ λέγει, θαῤῥοῦντες οὖν xádrcote, 


b Alia lectio, quam in margine affert Savilius {ἔς.» 
E£cv non spernenda videtur. 


ν 


469 
οὐχὶ ἐν ταῖς ἀνέσεσιν, ἀλλὰ καὶ ἓν ταῖς θλίφεσι, xal 
εἰδότες ὅτι ἐνδημοῦντες ἐν τῷ σώματι, ἁποδημοῦ- 
μεν ἀπὸ τοῦ Κυρίου" διὰ πίστεως γὰρ περιπατοῦ- 
per, οὐ διὰ εἴδους' θαῤῥοῦμεν δὲ xal εὐδοχκοῦμεν 
ἁποδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος, καὶ ἐνδημῆσαι πρὸς 
τὸν Κύριον. TZ μεῖξον πάντων ὕστερον τέθεικε’ τοῦ 
γὰρ ἄφθαρτον λαθεῖν τὸ μετὰ Χριστοῦ εἶναι βἐλτιον. 
"OQ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν Οὐ σθέννυσιν ἡμῶν τὴν 
ζωὴν ὁ πολεμῶν καὶ ἀναιρῶν' μὴ φοθηθῇς' θάῤδει 
χατακοπτόµενος. Οὐ γὰρ µόνον φθορᾶς σε ἁπαλλάτ- 
τει xal βάρους, ἀλλὰ xal τῷ Κυρίῳ σε παραπέμπει 
ταχέως. Διὸ οὐδὲ εἶπεν, Ὄντες bv τῷ σώματι, ὡς ἐν 
ἀλλοτρίᾳ ὄντων χαὶ ξένη. Εἰδότες οὖν ὅτι ἐνδη- 
μοῦντες ἓν τῷ σώματι, ἑκδημοῦμεν ἁπὸ τοῦ Κυ- 
piov: θαῤῥοῦμεν δὲ καὶ εὐδοκοῦμεν ἑἐκδημῆσαι 
ἀπὸ τοῦ σώματος, xal ἑν δηµῆσαι πρὸς τὸν Κύ- 
piov. Εΐδες πῶς τὰ λυπηρὰ ἀποχρυφάμενος, τὰ ὀνό- 
pata τοῦ θανάτου xal τῆς τελευτῆς, τὰ σφόδρα πο- 
θεινὰ ἀντ᾽ αὐτῶν τέθειχεν, ἑνδημίαν αὐτὰ χαλῶν 
πρὸς τὸν θεόν' xai τὰ δοχοῦντα εἶναι γλυχέα ἀφεὶς, 
τὰ τῆς ζωῆς, ἀπὸ τῶν λυπηρῶν αὐτὰ ὠνόμασεν, Ex- 
δηιιίαν ἀπὸ Κυρίου τὴν ἐνταῦθα χαλέσας φωήν; Τοῦ. 
το δὲ ἐποίησεν, ἵνα μηδεὶς μήτε τοῖς παροῦσιν ἑμφι- 
λοχωρῇ. ἀλλὰ xai βαρύνηται, μήτε µέλλων τελευτᾷν 
ἁλύῃ., ἁλλὰ xat χαίρῃ, ὡς ἐπὶ μείζονα ἀπιὼν ἀγαθά. 
Εἶτα ἵνα μηδεὶς εἴπῃ, ἀχούων, ὅτι Εκδημοῦμεν ἀπὸ 
τοῦ Κυρίου, Τί ταῦτα λέγεις, ἀλλοτριούμεθα οὖν αὐ- 
τοῦ ἐνταῦθα ὄντες ; προδιώρθωσε τοῦτο εἰπὼν, Διὰ 
ἀίστεως γὰρ περιπατοῦµμεν, οὐ διὰ εἴδους' καὶ ἓν- 
ταῦθα μὲν αὐτὸν ἴσμεν, ἀλλ᾽ οὐχ οὕτω σαφῶς. "O xot 
ἀλλαχοῦ λέγει, Ἐν ἑσόπτρῳ, καὶ, Ἐν αἰνίγματι. 
θαῤῥοῦμεν δὲ καὶ εὐδοκοῦμεν. Βαθαὶ, ποῦ τὸν λό- 
γον περιἠγαγεν; εἰς ἐπιθυμίαν üxpav τελευτῆς, τὸ 
φορτιχὸν ἡδὺ δείξας, χαὶ τὸ ἡδὺ φορτικόν' τὸ γὰρ, 
Εὐδοχοῦμεν, ἐπιθυμοῦμεν, φησί. Τί ἐπιθυμοῦμεν ; 
᾿Εκδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος, καὶ ἐν δηµῆσαι πρὸς 
Κύριον. Τοῦτο δὲ ἀεὶ ποιεῖ, ὃ καὶ ἔμπροσθεν ἔδειξα, 
εἰς τἀναντία περιτρέπων τὸν λόγον τῶν ἀντιλεγόντων 
αὐτῷ. Διὸ xal φι.οτιμούμεθα, εἴτε ἐγδημοῦντες, 
εἶτε ἐκδημοῦντες, εὐάρεστοι αὐτῷ εἶναι. Τὸ γὰρ 
ζητούμενον τοῦτό ἐστι, φησὶν, ἄν τε ἐχεῖ pev, ἄν τε 
ἐνταῦθα, κατὰ γνώµην αὐτοῦ ζᾗν' τοῦτο γάρ ἐστι τὸ 
προηγούµενον. Ὥστε ἐντεῦθεν ἤδη τὴν βασιλείαν 
ἔχεις ἄνευ δοχιμῆς. "Iva γὰρ μὴ πάλιν εἰς τοσαύττν 
ἑλθόντες ἐπιθυμίαν ἁλύωσι πρὸς τὴν µέλλησιν τῆς 
ἐπιδημίας, ἐντεῦὺθεν Ίδη δίδωσιν αὐτοῖς τὸ χεφάλαιον 
τῶν ἀγαθῶν. Τί δὲ τοῦτό ἐστι; Τὸ εὐαρέστους εἶναι. 
Οὐδὶ γὰρ τὸ ἀπελθεῖν ἁπλῶς καλὸν, ἀλλὰ τὸ εὖ- 
δοχιμοῦντα , Oc ὃ Ὑίνεται χαλὸν χἀχεῖνο ' οὐδὲ 


τὸ ἁπλῶς ἐνταῦθα εἶναι βαρὺ, ἀλλὰ τὸ mpoo-. 


χρούοντα. 

[909] Y'. Mt τοίνυν νόμιζε τὴν Ex τοῦ σώματος ἆπο- 
δηµίαν &pxclv* ἀρετῆς γὰρ πανταχοῦ χρεία. Ὥσπερ 
γὰρ εἰπὼν ἀνάστασιν, o0x ἀφῆχεν αὐτῇ θαῤῥεϊν µό- 
voy, λέγων, EE T6 καὶ ἐνδυσάμενοι, οὗ γυμνοὶ &6- 
ρεθησόµεθα. οὕτω χαὶ ἀποδημίαν δείξας, ἵνα μὴ 
νοµίσῃς αὐτὴν ἀρχεῖνα σοι πρὸς σωτηρἰαν, τὸ, 


* Savil. in marg., ἀποχρὴν. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


410 


Εὐαρέστους δεῖ εἶναι, προσέθηκεν. Ἐπειδὴ τοίνυν 
προῦτρεφεν ἀπὸ πολλῶν χρηστῶν, λοιπὸν χαὶ ἀπὸ 
τῶν σχυθρωποτέρων φοθεῖ. Τὸ γὰρ συμφέρον καὶ Ev 
τῇ χτήσει τῶν ἀγαθῶν xal iv τῇ φυγῇ τῶν χαχῶν 
συνίσταται, ὅπερ ἑἐστὶ γέεννα χαὶ βασ.λεία. Ἐπειδὴ 
δὲ τοῦτο μείζονα ἔχει τὴν ἰσχὺν, τὸ φυγεῖν χόλασ.ν 
(ἔνθα μὲν γὰρ μέχρι τοῦ μὴ λαθεῖν τὰ ἀγαθὰ d 
ζημία, εὐχόλως οἱ πολλοὶ τοῦτο οἴσουσιν" ἂν δὲ xal 
µέχρι τοῦ χαχῶς παθεῖν, οὐχέτι ' ἔδει μὲν γὰρ ἑχείνην 
ἀφόρητον νοµίζειν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν 
πολλῶν xal τὸ γαμαίζηλον, τοῦτο φαίνεται αὐτοῖς 
χαλεπώτερον)’ ἐπεὶ οὖν οὐχ οὕτω διεγείρει τὸν 
ἀχκροατὴν τὸν πολὺν ἡ τῶν ἀγαθῶν δόσις, ὡς fj τῶν 
κολάσεων ἀπειλὴ, ἀναγχαίως ἐνταῦθα χαταλύει, λέ- 
19»* Τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς φαγερωθῆναι δεῖ 
ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ. Εἶτα φοδή- 
σας xai χατασείσας τῇ µνήµῃ τοῦ βέµατος Exs(vou 
τὸν ἀχούοντα, οὐδὲ ἐνταῦθα χωρὶς τῶν χρηστῶν τέ- 
θειχε τὰ λυπηρὰ, ἁλλά ἀνέμιξέ τινα Ἡδονὴν, εἰπών * 
"Ira ἕκαστος κοµίσηται τὰ διὰ τοῦ σώματος, ὅσα 
ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν, εἴτε κακόν. Ταῦτα δὲ λέγων, 
τούς τε χατωρθωχότας xal ἑλαυνομένους ἀνιστᾷ ταῖς 
ἐλπίσι, τούς τε ἀναπεπτωχότας σπουδαιοτέρους ποιεῖ 
τῷ φόδῳφ. Καὶ τὸν περὶ τῆς ἁἀναστάσεως δὲ τῶν σω- 
µάτων ἑἐθεθαί[ου λόγον. O0 γὰρ δήπου τὸ διαχονη- 
cápevoy εἰς τοῦτο χἀχεῖνο, τῶν ἁμοιδῶν ἔξω στἠ- 
σεται, φηαίν ' ἀλλὰ μετὰ τῆς φυχΏῆς τὰ μὲν χολά- 
ζεται, τὰ δὲ στεφανοῦται. Αλλά τ.νες τῶν αἱρετικῶν 
φασιν, ὅτι ἕτερον ἐγείρεται σῶμα. Πόθεν; εἰπέ µοι 
ἄλλο Ίμαρτε, xai ἄλλο χολάζεται; ἄλλο κατώρθωσε, 
xai ἄλλο στεφανοῦται; Τί δὲ ἐρεῖτε λέχοντι Παύλψ, 
Ov θ6ΐομεν ἐκδύσασθαι, ἀἆ 11 ἐπεγδύσασθαι; 
πῶς δὲ τὸ φθαρτὸν ὑπὸ τῆς ζωῆς καταπίνεται, 
Οὐ γὰρ εἶπεν, "Iva καταποθῇ τὸ θνητὸν 1] τὸ φθαρ- 
τὸν σῶμα ὑπὸ τοῦ ἀφθάρτου σώματος’ ἀλλ', "Tra ἡ 
φθορὰ ὑπὸ τῆς ζωῆς. Τότε γὰρ τοῦτο Ὑίνεται, ὅταν 
τὸ αὐτὸ ἐγείρηται σῶμα: ἐὰν δὲ ἐχεῖνο ἀφεὶς, ἄλλο 
κατασχευάση, οὐχέτι καταπίνεται, ἀλλὰ μένει f 
φθορὰ κρατήσασα. Auk τοῦτο οὗ γίνεται τοῦτο, ἀλλὰ 
δεῖ τὸ φθαρτὸν τοῦτο, τουτέστι, τὸ σῶμα, ἑνδύσασθα: 
ἀφθαρσίαν. Τὸ γὰρ σῶμα μέσον ἐστὶ, νῦν μὲν ἓν 
τούτῳ γενόµενον, ὕστερον δὲ ἑσόμενον ἐν ἐχείνῳ' 
xai διὰ τοῦτο ἐν τούτῳ πρώτῳ, ἐπειδὴ την ἀφθαρ- 
σίαν λυθῆναι οὐκ Ev. OO γὰρ ἡ φθορὰ τὴν ἆφθαρ- 
σίαν κ.ηρονομεϊῖ, qnalv* ἐπεὶ πῶς ἔνι ἀφθαρσία; 
ἀλλὰ τοὐναντίον, χαταπἰνεται ἡ φθορὰ ὑπὸ τῆς Cutie 
τοῦτο μὲν γὰρ ἐχείνου περιγἰνεταϊ, ἐχεῖνο δὲ τούτου 
[510] οὐχέτι. Ὥσπερ γὰρ xnpbe, λύεται μὲν ὑπὸ πυ- 
poc, αὐτὸς δὲ οὐχέτι λύει τὸ müp* οὕτω xai ἡ φθορὰ 
ςήχεται ὑπὸ τῆς ἀφθαρσίας xal ἀφανίζεται, aber δὲ 
ἐχείνης χρατῆσαι ουδέποτε δύναται. 'Ακούσωμεν τοί- 
νυν τῆς Παύλου φωνῆς λεγούσης, ὅτι Δεῖ ἡμᾶς παρα- 
σταθῆναιτῷ βἡματιτοῦ Χριστοῦ, καὶ ὑπογράψωμεν 
ἐχεῖνο τὸ διχαστήριον, xai νοµίσωμµεν αὐτὸ παρεῖναι 
νῦν, xal τὰς εὐθύνας ἀπαιτεῖσθαι. Ἐγὼ γὰρ αὐτὸ 
πλατύτερον Epio. Παῦλος γὰρ, ἐπειδὴ περὶ θλίψεως P 
fv ὁ λόγος αὐτῷ, καὶ οὐκ ἐδούλετο πάλιν θλῖψαι αὖ- 


b Marg. Savil., v. ἀνασιάσεως. Utraque lectio φυλάτία, 


oc scientes. Audentes dixit propter persequutiones, 
insidias ac mortes assiduas, perinde ac si diceret : 
Exagitat te aliquis, inseetatur, obtruncat ? ne animo 
concidas, bono tuo hoc enne fit : ne timeas, sed 
confide. Id enim, de quo ingemiscis et doles, uimi- 
rum quod corruptioni servias, deinceps de medio tol- 
lit, atque ex hac servitute celerius liberat. Ac proinde 
dicit, Audentes igitur. semper ; non modo in quiete, 
sed etiam in afflictionibus ; et scientes quoniam. dum 
sersamur in corpore, peregrinamur a Domino : 1. per 
fidem enim. ambulamus et non per epeciem : δ. aude- 
suus autem, ei bonam voluntatem habemus peregrinari a 
eorpore, et praesentes esse ad Dominum. (juod omnibus 
sublimius est, posteriore loco posuit : prestantius 
enim est cum Christo esse, quam corpus à corru- 
ptione liberum nccipere. [loc autem vult significare : 
Vitam nestram is non exstinguit, qui nos oppugnat, 
ac morte afficit : ne tiineas : confide cum concide- 
ris. Neque enim ille dumtaxat te a corruptione vindi- 
cal, ac gravi sarcina levat, sed etiam ad Dominum 
coufestim transmittit. [deo non dixit, Dum sumus 
in corpore, quasi hic simus in externa regione. Scien- 
tes igitur quod dum versamur in corpore, peregrinamur 
& Domino : audemus autem, et bonam voluntatem habe- 
mus magis peregrinari a corpore, et presentes esse apud 
Dominum. Viden' quo pacto molesta illa mortis et 
obitus vocabula reticeus, alia perquam suavia in eo- 
rum vicem substituerit, presentiam nimirum ad Deum 
ea nuncupans ; ac. pratermissis illis vocabulis , quae 
jucunditatis speciem habebant, qu: ad vitam per- 
tinent, a tristibus nuncupavit, peregrinationem a 
Domino vitam lianc appellans ? Hoc autem eo consi- 
lio fecit, ne quisquam in pr:zesentibus libenter immo- 
retur, sed ea potius graviter ferat ; nec rursus, ex 
hac vita excessurus, perturbetur, sed potius lzetetur, 
ut ad uiajora bona proficiscens. Postea, ne quis hzc 
audiens, Peregrinamur a Domino, diceret : Quid ais ? 
num 4 Deo abslienamur, quia hic sumus ? objectio- 
nem hanc pravertens, dixit, Per fidem enim ambu- 
laws, mon per speciem; aique hic quidem ipsum 
noscimus, sed non ita clare. Id quod alio loco dicit, 
Per speculum, et, 1n c&uigmate (1. Cor. 15. 12). 
Aundemus auem, el bonam voluntutem habemus. Papee, 
quo sermonem circumduxit ! nempe ad summum 
mortis desiderium ; id, quod molestum est, suave 
esse ostendens, οἱ quod suave, molestum. Quod enim 
ait, Bonam voluntatem habemus , id est, expetimus. 
Quid expetimus " Excedere e corpore, atque apud 
Dominum praesentes esse. Hoc autem, ut jam dixi, 
Paulus semper facit, ut eorutu, qui ipsi adversantur, 
sermonem in contrarium torqueat. 9. Unde et conten- 
dimus, sive prasentes sive absentes, ipsi placere. lloc 
enim nobis propositum est, inquit, ut sive illic sive 
bic simus, ex ipsius voluntate et sententia vivere : 
hoe enim studio nihil est nobis antiquius. Itaque 
hinc jam regnum habes sine probatione. Nam ne 
rursus, cum in tantam cupiditatem venissent , illius 
peregrinationis moras :egre ferrent, hic jam ipsis, 
quod bonorum omnium caput est, tribuit, Quid illud 
Ῥλτποι. Ga. LXI. 


IN EPIST. II. AD COR. ΗΟΜΗ.. X. 


V0 


est ? Ut Deo grati sint. Neque enim simpliciter hinc 
excedere przxclarum est, sed excedere cum vitz? pro- 
pitate ; hinc enim przclarum quoque illud effleitur : 
nec rursus hic simpliciter esse grave est, sed cum 
offensione Det hic esse. . 

9. Cave ergo existimes excessum e corpore suffi- 
cere : virtute quippe ubique est opus. Sicul enim, 
cum resurrectionis vocabulo usus esset, nom sivit 
nos in ea sola fiduciam habere, dicens, Si tamen 
vestiti, el non. nudi inveniamur ; sic, cum peregrina- 
tionem ostendisset, ne eam tibi ad salutem satis esse 
crederes, hoc adjecit, placere Deo oportet. Postquam 
igitur à. multis rebus lx»tis eorum animos incitavit, 
deinceps a tristioribus metum incutit. Quod enim 
utile est, tam in bonorum adeptione, quam in malo- 
rum fuga consistit, qu: quidem suut gehenna et 
regnum. Cieterum quoniam ponam effugere majorem 
vim habet : nain plerique jacturam. bonorum facile 
ferrent; si autem tormenta siut ferenda , non item ; 
oporteret enim priorem jacturam intolerabilem existi- 
mare ; sed ex infirmitate et abjectione multi paenam 
graviorem existimant ) : quoniam ergo magnain an- 
ditorum partem bonoruni largitio non perinde excitat, 
"t tormentorum comminatio , necessitate compulsus 
sic sermonem concludit : 10. Omnes enim nos manife- 
stari oportet ante. tribunal Christi. Mox tamen, ubi 
tribunalis illius memoria auditorem terruit, ne bie 
quidem tristia sine lzetis posuit, sed voluptate qua- 
dam miscuit , dicens : Ut referat unusquisque propría 
corporis, prout gessit, sive bonum sive malum. Quibus 
verbis et eos, qui praeclare se gesserant atque vexa- 
bantur, in spem erigit, et eos qui conciderant, injeeto 
terrore diligeutiores reddit : ας denique corporum 
resurrectionem confirmat. Non cnim, inquit, id quod 
tum ad virtutem, tum ad vitium operam dedit, a pra 
mio vel pena excludetur ; sed una cum animis cor- 
pora partim excruciabuntur, partim coronas conse- 
quentur. At sunt hzretici, qui aliud corpus resurgere 
asserant ? Unde hoc?qusso ; aliud peccavit, aliud 
punitur ? aliud recte fecit, aliud coronatur ? Quid ad 
hzc Pauli verba dicturi estis, Nolumus spoliari, sed 
supervestiri ? quomodo id quod corrupübile est, a 
vita absorbetur ? Nec enim dixit Paulus, Ut absor- 
beatur mortale, vel corruptibile corpus ab incorru- 
ptibili corpore ; sed, Ut corruptio a vita. lloc enim 
tum contingit, cum illud ipsum corpus ad vitam 
redit. Quod si relicto illo aliud exsiruatur, non jam 
absorbetur corruptio, sed manet ac dominatur. Quo- 
cirea minime lioc fit; verum oportet corruptibile 
lioc, corpus nempe, induere incorruptionem. Corpus 
enim in medio est , ac nunc in corruptione est, post 
autem in incorruptione erit : ideo in corruptione prius, 
quoniam incorruptio solvi non poterat. Neque enim 
corruptio, inquit, incorruptionem hereditate possidebit 
(1. Cor. 15. 50) ; quomodo enim posset cum sit in- 
corruptio ? verum contra corruptio a vita 2bsorbebi- 
tur. ]lla enim banc vincit ; hxc autem iliam non 
item. Ut enim cera ignis ardore colliquescit, cera 
autem ignem non solvit : sic corruptio ab incorru- 


30 


en S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


piibilitate solvitur atque exstinguitur, huic autem 
illa dominari numquam poterit. Audiamus ergo vo- 
cem Pauli dicentis, Oportet nos sisti ad tribunal Chri- 
sti : ac tribunal illud animo depingamus, existime- 
musque ipsum jam adesse, ac vite rationes a nobis 
exposci. Ego enim fusius exponam. Nam Paulus, 
quia de afflictione sermonem habebat, nec eos rur- 
sum premere volebat, non diutius in hac oratione 
immorandum esse duxit, sed paucis his verbis, Unus- 
quisque referet prout gessit, id. quod acerbitatem 
afferebat complexus, statim ulterius transiit. Existi- 
memus igitur diem illum extremum nunc adesse : 
quisque conscientiam consideret, fingatque animo 
adesse jam Judicem, omniaque detegi atque iu me- 
dium proferri : neque enün sisti tantum nobis necesse 
est, Sed etiam manifestari. An non erubuistis ? an- 
non menle excessislis ? 


Judicii postremi descriptio. — Quod si nunc re 
nondum przsente, sed efficta dumtaxat atque animo 
adumbrata, conscientia nostra pene nos exanimat ; 
quid tandem faciemus , cum dies ille venerit , cuni 
totus orbis terrarum adfuerit, cum angeli et archan- 
geli , cum densa agmina , atque omnium cursus, et 
raptus in nubibus, et acies tremoris plena? cum tub» 
alie atque alix, et continua illze voces? Nam, etiamsi 
nulla gehenna esset, tamen in tanto splendore rejici 
et eum ignominia secedere, quantum tormentum 
esset ? Etenim si Imperatore cum suis urbem ingre- 
diente , suam quisque nostrum paupertatem intuen- 
tes, non tantum ex hujusmodi spectaculo voluptatis, 
quantum ex eo, quod earum rerum qus circutmn 
Imperatorem sunt nullo modo participes efficimur , 
nec prope eum qui rerum potitur suimus, mcoeroris 
capimus ; quid tum futurum est? an vero leve tor- 
mentum esse censes, non adscribi in illum chorum, 
ad arcanam illain gloriani non admitti? ab illa cele- 
britate ac bonis, qux nullo sermone explicari pos- 
sunt, procul ac longe projici? Cum vero tenebrze 
insuper sint, ct dentium stridor, et vincula insolu- 
bilia, et vermis immortalis, et iguis numquam ex- 
stinguendus, et oppressio atque angustia, et lingu:e 
conflagratio , quemadmodum illa divitis , cum ejule- 
inus et nemo audiat ; ingeiniscamus ac pr:x dolorum 
acerbitate rugiamus , et nemo attendat; in. omnes 
partes oculos convertamus , et nusquam sil qui 
solatium ferat : quo tandem loco eos constituemus , 
qui in tanta calamitate versabuntur ? 


4. Quid illis animis miserius ? quid miserabilius ? 
Nam $i, cum in carcerem quemdam ingressi , alios 
squalore confectos, alios catenis vinctos ac fame 
laborantes, alios in tenebris clausos conspicinius , 
animis comn;ovemur ac perhorrescimus, nihilque 
non facimus , ut ne in eum locum incidamus : cum 
ad ipsos geliennz equuleos abrepti trahemur, quinam 
futuri sumus ? Non enim vincula illa ex ferro con- 
fecla sunt, sed igne perpetuo ardente ; nec nobis 
zquales ii, qui cruciandis nobis przficientur , quos 
etíam scperumergo placare queas ; sed angeli , quos 


en 


ne obtueri quidem possis , propter eas quas Domino 
intulimus contumel;as ira flagrantes. Nec vero , ut in 
hac vita, cernere est alios qui pecuniarm, alios qui ei- 
bum, qui coliortatorios sermones afferant, consolatio- 
nemque aliquam ; verum omnia illie venia. carent : 
etiamsi adsit Noe, etiamsi Job, etiamsi Daniel (Esech.: 
44. 15) , ac propinquos excruciari videat , iis auxilio 
esse non audet, Nam tum omnis illa commiseratio, a 
natura indita, exstinguitur. Quia enim ita fieri potest, 
uLimproborum parentes justi siut liberorum, ac con- 
tra improborum parentum justi filii; ut pura atque 
omni marore vacua Lketitia sit, nec ii qui bonis 
illis fruuntur, commiserationis necessitate torquean- 
tr: hunc quoque commiserationis affectum in eis 
exstingui assero , ipsosque una cum Domino adver- 
sus viscera sua iracundia incendi. Nam si vulgares 
etiam hoinines, cum filios suos improbos esse vident, 
eus abdicant atque a familia exscindunt; multo 
sane magis id tum justis usu venturum est. Quocirca 
nemo sibi bona polliceatur, si nihil boni fecerit , 
quamvis sexcentos etiam justos avos liabeal : Unus- 
quisque enim re[erel, prout gessit , propria corporis. 
Atque hic scortatores mihi perstringere videtur, ac 
futurorum suppliciorum metum ipsis injicere ; nec 
ipsis dumtaxat, sed et omnibus qui in alio scelere 
sese devinciunt. H:ec igitur nos quoque audiamus : 
si libidinis igne flagras, ignem illum oppone ; atque 
lie confestim exstinguetur et evanescet : si quid , 
quod absonum sit, loqui gestis, dentium stridorem 
cogita ; et freni instar libi hic metus erit : 5t Vis 
cuipiam aliquid eripere , audi Judicem ἱπιρεγδηίδηι 
ac dicentem, Ligate manus ejus ac pedes , et ejicite 
eum in tenebras. exteriores (Matth, 23. 45) : ita fiet, 
ut hanc cupiditatem exturbes. Si vino deditus es, 
nec a crapula abstrahi potes, audi divitem illum di- 
cenem, Mitte Lazarum , ut extreme digito suo lin- 
guam meam ignis ardore conflagrantem refrigeret 
(Luc. 16. 24), nec tamen id obtinentem : ita hoc 
vitio laborare desines. Si deliciarum amore teneris , 
afflictionem illam et angustiam cogita, et delicias ne 
quidem cogitabis : si s:evus et crudelis es, virginum 
illarum tibi in mentem veniat, qux ob exstinctas 
lampadas ad thalamum minime, admiss sunt; et 
humanitatem quam primum indues. Sed segnitie ac 
languore torpes? Cogita eum qui talentum abscon- 
dit ; et ignem ipsum acrimonia vinces. Sed fortasse 
alienarum opum cupiditas te arrodit ? Vermem illum 
immortalem in mente habe ; ac perfacile &anc mor- 
bum prolligabis, et alia omnia Dei precepta exple- 
bis : neque enim ille quidquam durum ac grave im- 
peravit. Unde fit. igitur, wt que edixit , molesta 
nobis videantur ? Est socordia nostra et inertia. σι 
enim, si studium ac diligentiam adhibeamus , etiam 
qu:e intoleranda videntur , facilia et levia erunt ; ila 
si desidia laboreinus , etiam qui tolerabilia sunt , 
difficilia nobis apparebunt. flec itaque omnia cogi- 
tantes, non eos qui deliciis indulgent spectemus , 
sed quis eorum sit exitus; hic nempe stercus οἱ 
corporis obesitas, illic vermis et igiis : non eos qu! 


47! 


τοὺς, οὐχ ἑνδιέτριψε τῷ λόγῳ, ἀλλ' ἓν βραχεῖ τὸ στύὺφον 
εἰπὼν, Ἕκαστος χοµίσεται πρὸς á ἔπραξε, ταχέως 
παρέδραµε. Νομίσωμεν οὖν αὐτὸ παρεῖναι νῦν, xal 
ἕχαστος vh ἑαυτοῦ συνειδὺς ἀναλογιζέσθω, xol ἤδη 
λογιζέσθω παρεῖναι τὸν Διχαστὴν, καὶ πάντα ávaxa- 
λύπτεσθαι xal εἰς μέσον ἄγεσθαι ' οὐ γὰρ παραστῖναι 
ἡμᾶς ἁπλῶς δεῖ, ἀλλὰ χαὶ φανερωθῆναι. "Apa οὐχ 
ἠρυθριάσατε; ἄρα οὐκ ἐξέστητε; 


El δὲ νὺν οὕπω τοῦ πράγµατος παρόντος, ἀλλὰ 
ἁπλῶς xa0' ὑπόθεσιν δοθέντος χαὶ λογισμῷ τυπω- 
θέντος, ἁπωλόμεθα ὑπὸ τοῦ συνειδότος” τί ποισομεν, 
ὅταν παραγένηται, ὅταν dj οἰκουμένη πᾶσα παρῇ, 
ὅταν ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι, ὅταν ἐπάλληλοι τάξεις, 
xai δρόµος ἁπάντων, xal ἁρπαγαὶ ἐπὶ τῶν νεφελῶν, 
xai παράταξις τρόµου γέµουσα; ὅταν αἱ σάλπιγχες 
αἱ ἐπάλληλοι, αἱ συνεχεῖς ἐχεῖναι φωναί; El γὰρ μὴ 
Ὑέεννα ἣν, τὸ ἐν τοσαύτῃ λαμπρότητι ἁπωσθῆναι, 
καὶ ἄτιμον ἀναχωρῆσαι, πόση χόλασις; Καὶ γὰρ εἰ 
νῦν, βασιλέως εἰσελαύνοντος xai τῶν μετ αὐτοῦ, 
θεωροῦντες ἕχαστος τὴν ἑαυτοῦ πενίαν, οὐ τοσαύτην 
ἀπὸ τῆς θέας λαμθάνομεν ἡδονὴν, ὅσην ἀπὸ τοῦ 
μηδενὸς µετέχειν τῶν περὶ τὸν βασιλέα, μηδὲ Ev o; 
εἶναι τοῦ χρατοῦντος, ἀθυμίαν ὑπομένομεν * τί τότε 
ἔσται; fj μιχρὰν εἶναι νομίζεις χόλασιν τὸ μὴ χατα- 
τάττεσθαι ἐν ἐχείνῳ τῷ χορῷ, τὸ μὴ χαταξιοῦσθαι 
τῆς ἀποῤῥήτου δόξης, τὸ τῆς πανηγύρεως ἑχείνης 
καὶ τῶν ἀφράστων ἀγαθῶν πὀῤῥω που χαὶ μαχκρὰν 
ἀπεῤῥίφθαι, "Όταν δὲ xal σχότος ᾗ. xai βρυγμὸς 
ὀδύντων, καὶ δεσμὰ ἄλντα, xal σχώληξ ἀτελεύτητος, 
καὶ πΏρ ἄσδεστον, xal θλίψις χαὶ στενοχωρἰα, xal 
γλῶσσαι τηγανιζόµεναι, χαθάπερ d; τοῦ πλουσίου, 
xai ὁλοφυρώμεθα, xai μηδεὶς ἀχούῃ, καὶ στένωµεν 
xai βρύχωμεν ὑπὸ τῶν ἀλγηδόνων, xaX μηδεὶς προσ- 
έχῃ. xal πανταχοῦ βλέπωμεν. xat μηδαμοῦ μηδεὶς ὁ 
παραμυθούμενος ᾗ ' ποῦ τάξοµεν τοὺς ἓν τούτοις 
ὄντας τί δὲ ἐχείνων ἀθλιώτερον τῶν φυχῶν; τί δὲ 
ἑλεεινότερον ; 


,U. El γὰρ εἰς δεσμωτήριον εἰσιόντες, καὶ τοὺς μὲν 
αὐχμῶντας ὁρῶντες, τοὺς δὲ δεδεµένους xal πεινῶν- 
τας, τοὺς δὲ kv σχότῳ χαταχεχλεισµένουςα, κατα- 
χλώμεθα, φρίττοµεν, πάντα ὑπὲρ τοῦ µήποτε ἐμπε- 
σεῖν ἐχεῖσε πράττοµεν' ὅταν ἀπαγώμεθα συρόµενοι 
εἰς αὐτὰ τῆς Ὑεέννης τὰ βασανιστήρια, τίνες ἐσό- 
µεθα; OU γὰρ &x σιδήρου τὰ δεσμὰ &xelva, ἀλλ ἀπὸ 
[511] πυρὸς οὐδέποτε σθεννυµένου" οὐδὲ ὁμότιμοι 
οἱ ἑἐφεστῶτες ἡμῖν, οὓς χαὶ ἐχμειλίξασθαι πολλάκις 
ἔνι, ἀλλ’ ἄγγελοι, οἷς οὐδὲ προσθλέφαι θέµις, σφο- 
δρῶς ὑπὲρ ὧν τὸν Δεσπότην ὑθρίκαμεν ὀργιζόμενοι, 
Οὐκ ἔστι, χαθάπερ ἐνταῦθα, τοὺς μὲν ἀργύριον, τοὺς 
δὲ τροφᾶς, τοὺς δὲ λόγους εἰσάγοντας παραχλητικοὺς 
ἰδεῖν, καὶ παραµνθίας τυχεῖν ἀλλὰ πάντα ἀσύγ- 
γνωστα ἐχεῖ, xy Νῶε fj, xàv "166, κἂν Δανι]λ, xat 
τοὺς οἰχείους (Oy χολαζοµένους, οὗ τολμᾷ παραστῆ- 
ναι. Καὶ γὰρ καὶ τὴν Ex τῆς φύσεως συµπάθειαν τότε 
ἀναιρεῖσθαι συµθαίνει. Ἐπειδὴ γὰρ αυµδαίνει δι- 
καΐους εἶναι παίδιυν πατέρας πονηρῶν, καὶ παῖδας 


* Savil. in marg , χατακεχλιµένονς. 


IN EPIST. Il AD COR. HOMIL. X. 


472 


πατέρων ' ὥστε χαθαρὰν εἶναι τὴν fióovhv xaX μὴ τῇ 
τῆς συµπαθείας ἀνάγχηῃ καταχλᾶσθαι τοὺς ἁπολαύον- 
τας τῶν ἀγαθῶν, xai ταύτην σθέννυσθαι τὴν συµ- 
πἀάθειάν φηµ:, xal αὐτοὺς συναγανακτεῖν τῷ Δεσπότῃ 
κατὰ τῶν οἰχείων σπλάγχνων. El γὰρ ἄνθρωποι οἱ 
τυχόντες, ὅταν ἴδωσι φαύλους τοὺς αὐτῶν παῖδας, 
ἀποχηρύττουσι xat τῆς συγγενείας ἑκτέμνουσε: πολλῷ 
μᾶλλον οἱ δίχαιοι τότε. Τοιγαροῦν μηδεὶς ἐλπιζέτω 
χρηστὰ, ph ἐργασάμενός τι χρηστὸν, xàv µυρίους 
ἔχη προγόνους δικαίους᾽ Ἕκαστος γὰρ κοµίσεταε 
πρὸς d ἔπραξε τὰ διὰ τοῦ σώματος. Ἐνταῦθά uot 
δοχεῖ xa -οὺς πορνεύοντας αἰνίττεσθαι, χαὶ τὸν ἐχεῖ- 
εν ἐπιτειχίζων φόδον αὐτοῖς' οὐχ ἐχείνοις δὲ µόνον, 
ἀλλὰ xai πᾶσι τοῖς ὁτιοῦν πλημμελοῦσι. ᾿Αχούωμεν 
τοίνυν xai ἡμεῖς ' κἂν mop ὄχῃς ἐπιθυμίας, ἀντίστη- 
σον ἐχεῖνο τὸ πῦρ, xal τοῦτο εὐθέως χατασθεσθὲν ol- 
χήσεται' xàv βουληθῆς τι φθέγξασθαι ἀπηχὲς, ἐν- 
νόησον τὸν βρυγμὸν τῶν ὁδόντων, χαὶ χαλινὸς ἔσται 
σοι ὁ φόθος * xàv ἁρπάσαι βουληθῇς, ἄκουσον τοῦ δι- 
χαστοῦ χελεύοντος χαὶ λέγοντος, Δήσατε αὐτοῦ χεῖ- 
pac καὶ πόδας, καὶ ἐκδά.Ίετε αὐτὸν εἰς τὸ σκότος 
τὸ ἑξώτερον" καὶ ἐκθαλεῖς χαὶ ταύτην οὕτω τὴν Ext- 
θυµίαν. Kàv μεθύῃς xal χραιπαλῶν διατελῇς, ἄχουσον 
τοῦ πλουσίου λέγοντος, Πέμφον Λάζαρον, ἵνα ἄχρῳ 
τῷ δακτύλῳ χαταφύξῃ τὴν τηγανιζοµένην γλὠσσαν, 
xai οὐ τυγχάνοντος * xai ἀποστήσῃ τοῦ πάθους. El 5x 
τρυφῆς ἑἐρᾷς, ἐννόησον τὴν Excel θλῖψιν xal τὴν στι- 
νοχωρίαν, καὶ οὐδὲν ἐννοήσεις ταύτην ΄ εἰ δὲ ἀπηνῆς 
eU καὶ ὠμὸς, ἀναμνήσθητι τῶν παρθένων ἑχείνων, 
ai, τῶν λαμπάδων αὐταῖς σθεσθεισῶν, οὕτω τοῦ 
νυμφῶνος ἐξέπεσον, xal ταχέως Esp φιλάνθρωπος. 
᾽Αλλὰ νωθρὸς el xal παρδιµένος; Λογίζου τὸν τὸ τά- 
λαντον καταχρύψαντα, xai ἔσῃ πνυρὸς σφοδρότερος. 
Ἁλλὰ χατεσθίει σε ἡ τῆς τοῦ πλησίον οὐσίας b ἐπι- 
θυµία: Λογίζου τὸν σχώληκα τὸν ἀτελεύτητον, καὶ 
εὐχόλως xai τοῦτο ἀποθήσῃ τὸ νόσηµα, xat τὰ ἄλλα 
πάντα χατορθώσεις οὐδὲν γὰρ φορτιχὸν οὐδὲ ἑπ- 
αχθὲς ἐπέταξε. Πόθεν οὖν ἡμῖν φορτιχὰ φαίνεται τὰ 
ἐπιτάγματα; "Amo τῆς ἡμετέρας ῥᾳθυμίας. Ὥσπερ 
οὖν &ày σπουδάζωµεν, xai τὰ δοχοῦντα ἀφόρητα 
εἶναι, [512] κοῦφα ἔσται καὶ ῥάδια' οὕτως ἐὰν ῥᾳῦν- 
μῶμεν, xal τὰ φορητὰ δύσχολα ἡμῖν φανεῖται. Ταῦτ 
οὖν ἅπαντα λογισάμενοι, μὴ τρυφῶντας ἑννοῶμεν, 
ἀλλὰ v! τὸ τέλος αὐτῶν * ἐνταῦθα μὲν χόπρος καὶ πο- 
λυσαρχία, ἐχεῖ δὲ σχώληξ χαὶ πῦρ"' μὴ τοὺς ἁρπά- 
ζοντας, ἀλλὰ τί τὸ τέλος αὐτῶν * φροντίδες ἐνταῦθα 
χαὶ φόδοι χαὶ ἀγωνίαι, ἐχεῖ δὲ δεσμὰ ἄλντα ' μὴ 
τοὺς δόξης ἐρῶντας, ἀλλὰ τί τὸ Ex τούτων τιχτό- 
μενον  δουλεῖαι ἐνταῦθα xai εἰρωνεῖαι, ἐχεῖ δὲ xal 
ξηµία ἁφόρητος xal τὸ ἐμπνρίζεσθαι διηνεχῶς. "Av 
γὰρ οὕτως ἑαυτοῖς δια)εγώµεθα, xaX ταῦτα xal τὰ 
τοιαῦτα ἐἑπάδωμεν συνεχῶς ταῖς πονηραῖς ἡμῶν Emt- 
θυµίαις, ταχέως xal τὸν τῶν παρόντων ἐχδαλοῦμεν 
ἔρωτα, xat τὸν τῶν µελλόντων ἀνάφομεν. ᾽Ανάψωμεν 
τοίνυν αὐτὸν, χαὶ ἐχχαύσωμεν. El γὰρ fj ὄννοια αὐ- 
τῶν, xaítot γε ἀμυδρά τις οὖσα, τοσαύτην παρέχει 
τὴν ἡδονήν" ἐννόησον ὅσην abcr, ἡ πεῖρα ἡ σαφἢς οἴσει 
τὴν εὐφροσύνην ἡμῖν. Μακάριοι xal τρισµαχάριοι 


b Savil. in marg., περιουσίας. 


4135 


xaX πολλάχις τοῦτο οἱ τῶν ἀγαθῶν ἁπολαύοντες 
ἐχείνων» ὥσπερ οὖν ἑἐλεεινοὶ xal τρισάθλιοι οἱ 
τἀναντία τούτων ὑπομένοντες. "Iv' οὖν μὴ τούτων, 
ἁλλ᾽ ἐχείνων γενώµεθα, ἑλώμεθα τὴν ἀρετὴν * οὕτω 
γὰρ καὶ τῶν μελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν ' ὧν 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


η] 
γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φίλαν- 
Optra τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ 
τῷ Πατρὶ &ua τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
τιμὴ, νῦν «di ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Αμίν. 





OMIAIA 1IA'. 


Elbórec οὗ» τὸν φόδον τοῦ Κυρίου, ἀγθρώπους 
πεἰθοµεν, θεῷ δὲ περαγερώμεύα ' ἑλπίζω δὲ 
xal ἐν ταῖς συγειδήσεσιν’ ὑμῶν πεφαγερωσθαι. 


α’. Ταῦτα οὖν εἰδότες, qnot, τὸ διχαστήριον ἐχεῖνο τὸ 
φοθδερὸν, πάντα πράττοµεν ὥστε μὴ δοῦναι ὑμῖν λα- 
6hv μηδὲ πρόσχοµµα μηδὲ φευδῆ τινα ὑποψίαν πο- 
νηρᾶς πράξεως καθ) ἡμῶν. Εἶδες πολιτείας ἀκρί- 
θειαν, xal σπουδην φυχῆς χηδεμονιχῆς ; 00 γὰρ 65 
µόνον, ἂν πονηρόν τι πράξωµεν, φησὶν, ἐγχαλούμε- 
θα” ἀλλὰ x&v μὴ πράξωµεν, ὑποπτευθῶμεν δὲ, xat 
χύριοι τὴν ὑποψίαν ὄντες ἁποκρούσασθαι, χαταφρο- 
νήσωµεν, δίχην τίνοµΣν. Ob. πἀἰιν' ἑαυτοὺς συν- 
ιστάνοµεν, ἀ.ὶ.) ἁρορμὴν διδόντες ὑμῖν καυχήµα- 
τος ὑπὲρ ἡμῶν. "Opa πῶς συνεχῶς διορθοῦται τὴν 
τοῦ δοχεῖν ἑγχωμιάζειν ἑαυτὸν ὑπόνοιαν. Οὐδὲν γὰρ 
οὕτω προσίσταται τοῖς ἀχούουσιν, ὥς τὸ περὶ ἑαυτοῦ 
τινα λέγειν μεγάλα xal θαυμαστά. Ἐπεὶ οὖν Ίναγ- 
χάξετο εἰς ταύτην τῶν λόγωνα ἐμπίπτειν τὴν ὑπό- 
θεσιν, ἐπιδιορθώσει χέἐχρηται λέγων , ὅτι Τοῦτο 
δι ὑμᾶς ποιοῦμεν, οὐ δι ἡμᾶς, ἵνα ὑμεῖς ἔχητε χαλ- 
λωπίζεσθαι, οὐχ ἵνα ἡμεῖς * xal οὐδὲ τοῦτο ἁπλῶς, 
ἀλλὰ διὰ τοὺς φευδαποστόλους. Διὸ xai ἐπήγαγε, 
Πρὸς τοὺς ἐν προσώπῳ χανχωµέγους, καὶ οὐ xap- 
δίᾳ. Εἶδες πῶς αὐτοὺς ἀπέστησεν ἐχείνων, [510] καὶ 
πρὸς ἑαυτὸν εἵλχυσεν, ἑἐνδειξάμενος, ὅτι xal αὐτοὶ 
ποθοῦσιν οἱ Κορίνθιοι λαθεῖν τινα ἀφορμὴν, 6v ἧς 
δυνήσονται ὑπὲρ αὐτοῦ λέγειν, xal ἁπολογεῖσθαι τοῖς 
ἐγχαλοῦσιν ; Οὐ γὰρ ἵνα ἡμεῖς χαυχησώμεθα , qnot, 
ταῦτά φαµεν, ἀλλ ἵνα ὑμεῖς ἔχητε ἐλευθεροστομεῖν 
ὑπὲρ ἡμῶν ὅπερ πολλὴν αὐτοῖς ἐστι μαρτυροῦντος 
ἀγάπην * χαὶ οὐχ ἵνα ἁπλῶς χαυχἠσησθε, ἀἁλλ᾽ ἵνα 
ph παρασυρῆτε. 'A) οὕτω μὲν οὗ λέγει σαφῶς, 
ἑτέρως δὲ καὶ ἡμερώτερον μεθοδεύει τὸν λόγον, xal 
χωρὶς τοῦ πλῆξαι ἐχείνου, λέγων ^ "Iva. ἔχητε 
καυχᾶσθαι πρὸς τοὺς ἐν προσώπῳ xavyopérovc. 
Ἁλλ) οὐδὲ τοῦτο ἁπλῶς χελεύει ποιεῖν, αἰτίας οὐχ 
οὔσης, ἀλλ ὅταν ἐχεῖνοι ξαυτοὺς ἑπαίρωσι’ παντα- 
χοῦ γὰρ τὸν καιρὸν ἐπιζητεῖ. Οὗ τοίνυν ἵνι ἑαυτὸν 
δείξῃ λαμπρὺν, ἁλλ᾽ ἵνα ἐχείνους παύσῃ ἁτόπως xal 
ἐπὶ βλάθῃ τούτων τῷ πράγματι χρωµένους, τοῦτο 
ποιεῖ. Τί δέ ἐστιν, "Ev. προσώπῳ; Ἐν τοῖς ὁρωμέ- 
νοις, ἐν τοῖς πρὸς ἐπίδειξιν. Τοιοῦτοι γὰρ σαν ἐχεῖ- 
vot, πρὸς φιλοτιμίαν πάντα ποιοῦντες, χαὶ ἔνδοθεν 
ὄντες χενοὶ, καὶ εὐλαθείας μὲν ἔχοντες πρόσωπον xai 
σεμνοὶ φαινόμενοι, ἔργων δὲ ἀγαθῶν ἔρημοι χαθ- 
εστῶτες. Εἴτε γὰρ ἐξέστημεν, θεῷ' εἴτε σωφρο- 


8 Legebatur τὸν λόγον. 


γοὔμεν, ὑμῖν. "Αν τὲ τι, φησὶ, μέγα φθεγξώμεθα 
(ἔχκστασιν γὰρ τοῦτο καλεῖ, ὥσπερ οὖν xal ἀλλαχοῦ 
ἀφροσύνην). διὰ εὺν Θεόν τοῦτο ποιοῦμεν, ἵνα μὴ 
ὑμεῖς νοµίξοντες ἡμᾶς εὐτελεῖς, χαταφρονῄσητε, 
xal ἀπόλησθε * ἄν τε µέτριόν τι xal ταπεινὸν, 
δι ὑμᾶς, ἵνα µάθητε ταπεινοφρονεῖν. Ἡ καὶ ἐχεῖνο 
πάλιν φησὶν, εἰ μὲν µαίνεσθαί τις ἡμᾶς νομίζει, 
ἡμεῖς παρὰ τοῦ θεοῦ τὸν μισθὸν ἀπαιτοῦμεν, δι ὃν 
ἐπὶ τούτοις ὑποπτευόμεθα * εἰ δὲ σωφρονεῖν ἡγεῖτας, 
αὐτὸς ἁπολαυέτω τῆς σωφροσύνης ἡμῶν. Καὶ πάλιν 


ἄλλως, Μαΐνεσοθαι τίς ἡμᾶς φησι ; Διὰ τὸν θεὺν 


τοιαῦτα µαινόµεθα. Διὸ xal ἐπάχει' Ἡ Tàp ἀγάπη 
τοῦ θεοῦ συνέχει ἡμᾶς, κρίναντας τοῦτο. Qo γὰρ 
ὁ τῶν µελλόντων φόδος, quoi, µόνον, ἀλλά καὶ τὰ 
Ίδη γεγενηµένα οὐκ ἀφίησιν ἡμᾶς ῥᾳθυμῆσαι οὐδὲ 
ὑπνῶσαι, ἀλλὰ διανίστησι πρὸς τοὺς ὑπὲρ ὑμῶν πό- 
νους, xai ὠθεῖ. Καὶ «(va bos τὰ Ίδη γεγενηµένα; 
"Οτι εἰ elc ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, dpa οἱ πάντες 
ἀπέθανον. Οὐκοῦν ὡς πάντων ἁπολομένων, φησίν. 
Οὐ γὰρ àv, εἰ μὴ πάντες ἀπέθανον, ὑπᾶρ πάντων 
ἀπέθανεν. Ἐνταῦθα γάρ εἰσιν αἱ τῆς σωτηρίας 
ἀφορμαὶ, ἐκεῖ δὲ οὐχέτι. Auk τοῦτό φησι, Zeréxet 
ἡμᾶς ἡ ἁγάπη τοῦ Θεοῦ, xo οὐκ ἀφίησιν did; 
ἠσνχάζειν. Ἑσχάτης γάρ ἔστιν ἁθλιότητος, xai 
γεέννης αὐτῆς χαλεπώτερον, αὐτοῦ πρᾶγμα τοσοῦ- 
τον ἐπιδειξαμένου, εὑρεθῆναί τινας μετὰ τὴν τοσαύ- 
την αὑτοῦ πρόνοιαν μηδὲν χαρπουµένους. Kat γὰρ 
πολλὴ τῆς ἀγάπης ἡ ὑπερδολὴ, χαὶ τὸ ἀποθανεῖν 
ὑπὲρ τοσαύτης [514] οἰκουμένης, xai οὕτω διαχει- 
µένης ἀποθανεῖν. "Iva οἱ ζῶντες μµηκέτι ἑαυτοῖς 
ζῶσιν, dJAAà τῷ ὑπὲρ αὑτῶν ἁποθανόντι καὶ 
ἐγερθέντι. El τοίνυν οὐ δεῖ ἡμᾶς ἑαντοῖς ζᾖν, μὴ 
ταράττεσθε, φησὶ, μηδὲ θορυθεῖσθε χινδύνων ἐπιόν- 
των xal θανάτων. Καὶ λογιαμὸν δὲ τίθησιν ἀναμφί- 
όολον, δι οὗ δείχνυσιν ὀφειλὴν τὸ πρᾶγμα 5v. El γὰρ 
δὺ αὐτοῦ ζῶμεν ἀποθανόντος, αὑτῷ ζῆν ὀφείλομεν 
δι ὃν ν ζῶμεν. Καὶ δοχεῖ μὲν ἓν εἶναι τὸ εἰρημένον, 
εἰ δὲ τις ἀχριδῶς ἑξετάσειε, δύο ταῦτά ἐστιν’ ἓν 
μὲν, ὅτι δι αὐτὸν ζῶμεν, ἕτερον δὲ, ὅτι αὐτὸς 
δι ἡμᾶς ἀπέθανεν ' ὧν ἕχαστον xal καθ) ἑαυτὸ ἵκα- 
vby ὑπευθύνους ποιῆσαι ' ὅταν δὲ xal ἀἁμφότερα συν» 
έλθῃ, ἑννόησον ἠλίχον ἑἐστὶ τὸ ὀφείλημα. Μᾶλλον δὲ 
xai τρία ταῦτά ἐστι. Καὶ γὰρ τὴν ἀπαρχὴν διὰ σὲ 
ἀνέστησε, καὶ εἰς τὸν οὐ ρανὸν ἀνῆγαγε ' διὸ καὶ προσ” 
έθηχε, TQ ὑπὸρ ἡμῶν ἁποθαγνόντι καὶ ἐγερθέντι. 
στε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδένα οἵδαμεν κατὰ 


b Legebatur 5? οὗ. 


818 
aliema rapiunt, sed quis eorum sit finis ; hic videlicet 
eura ac metus et angores , illic vincula insolubilia : 
non 906 qui glorie studio ducuntur , sed quid ex ea 
nascatur ; hoc est, servitus bie et simulationes, illic 
damnum intolerabile ac perpetuus flamme cruciatus. 
Nem si bz»c cum animis nostris disseramus, et si- 
milia pravis eupiditatibus nostris occinamus, cito 
presentium reru amorem expellemus, et futura- 
rum: iaeendemus. Incendamus igitur eum atque in- 
flammemus. Nam si harum rerum cogitatio, quamvis 
obscura sit, tantam affert voluptater : cogita, quzeso, 


* IN EPIST. Π AD COR. HOMIL. XI. 


AL 
quantum oblectamenti perspicua earum fruitio nobis 
allatura sit. Beati ac ter et sepius beati, quibus bonis 
illis frui contigit: quemadmodum contra miseri ac ter 
miseri, qui contfaria bis mala patiuntur. Ut ergo ex 
illorum, non ex horum numero simus, virtulis stu- 
dium capessamus : sic enim ad futura bona perve- 
niemus : ad qu: utinam pervenire nobis omnibus 
detur, per gratiam et benignitatem Domini nostri 
Jesu Christi, cui cum Patre et sancto Spiritu sit 
gloria, imperium, honor, nunc et semper , et in &e- 
cula seculorum. Amen. 


μ.μ ESO ———————————— M MÓÓaÜÓ aa a ED 


HOMILIX XI. 


Cap. 5. v. M. Scientes. ergo timorem. Domini , homi- 
nibus suademus, Deo autem manifesti sumus.: spero 
autem nos et in conscientiis vestris mani(estos esse. 
4. Hac igitur scientes, inquit, hoc est, horren- 

dum illud tribunal, omnem operam adhibemus , ut 

ne ansam ullam vobis demus aut. offendiculum aut 
falsam aliquam adversum nos male actionis suspi- 
cionem. Viden' accuratum vite institutum studiuin- 
que animz sollicite * Neque enim tum solum accu- 
samur , cum quid mali perpetravimus ; sed quamvis 
eiiam nihil perpetremus , tamen si in suspicionem 
veniamus, nec eam amoliri, cum liceat , curemus , 
penas utique sobituri sumus. 12. Non iterum com- 
mendamus nos vobis, sed occasionem vobis damus 
gloriandi pro nobis. Vide quomodo frequenter ejus- 
modi suspicionem 4 se removeat, quasi suas ipse 
laudes canere videatur. Nibil enim perinde audito- 
rum animos offendit, ut cum quis magna et. eximia 
quzdam de se predicat. Quoniam igitur in hujus 
argumenpti sermonem incidere necesse habuerat , 
correctionem adhibuit dicens : lloc vestri causa 
feci , non nostra , ut habeatis unde gloriemini , non 
nos : neque id simpliciter, sed propter falsos apo- 
stolos. Unde etiam subdidit, Ad eos qui in facie glo- 
riantur, et non in corde. Videsne ut hos ab illis 
abduxerit, atque ad suas partes pertraxerit , cum 
illud ostendit, quod ipsi quoque Corinthii occasionem 
aliquam arripere cupiant, qua ipsius causam tueri , 
iisque 3 quibus in crimen vocabatur respondere 
queant? Non enim, inquit , liec eo dicimus , ut ipsi 
gloriemur, sed ut vos pro nobis liberam vocem mit- 
tere possitis : id quod hominis erat ingentem illis 
crga se amorem testilicantis : nec vero ut tantum 
gloriemini , sed etiam ut ne ab ipsis in fraudem 
impellamini. lllud tamen haud aperte dicit, verum 
mitieribus aliis verbis eamdem rem aggreditur, ac 
citra illorum perstrictionem dicens : Ut habeatis 
unde gloriemini ad eos , qui in facie gloriantur. Λο ne 
loc quidem temere et sine causa ab iis fieri vult, sed 
tum demum, cum eos insolentius sese efferre con- 
spexerint : ubique enim occasionem exquirit. Non 

igitur, ut seipsum illustrem ostendat , sed ut illos , 

pri&postere atque in Corinthiorum detrimentum sese 

venditantes , compescat , hoc facit. Quid auteur est, 


In facie? 1n iis, qu: oculis cernuntur , atque ad 
ostentationem tendunt. Tali enim animo illi pra- 
dii erant, ut qui ad honores ct gloriam actiones 
suas omnes referrent iniusque inanes essent, ac 
pietatis quidem larvam gererent gravitatisque spe- 
ciem baberent, cxterum bonis operibus carerent. 
15. Sive enim mente  excedimus , Deo ; sive sobrii 
suns , vobis. Sive enim , inquit , magni aliquid lo- 
quamur (nam boc mentis excessum vocal, ut et 
alio loco insipientiam), Dei causa facimus, ne vos, dum 
de nobis ut vilibus existimatis, contemptui nos habea- 
lis ac pereatis : sive humile aliquid ac demissum, ve- 
stri gratia hoc facimus, ut modeste de vobis sentire 
discatis. Vel etiam hoc ait, Si quis nos insanire exi- 
stimat, a Deo propter quem in hane suspicionem 
venimus, mercedem efflagitamus : sin autem nos sa- 
nz: menlis esse censet, fruatur ille sane nostra so- 
brietate. Ac rursus aliter, Insanire nos quispiam di- 
cit? Propter Deum hujusmodi insania laboramus : 
unde etiam subdit, 44. Caritas enim Dei urgel nos : 
estimantes hoc. Non modo, inquit, futurorum metus, 
sed etiam qux jam contigerunt, ΠΟΠ: sinunt nos desi- 
dia torpere atque obdormiscere; verum ad suscipien- 
dos salutis vestra? causa labores exsuscitant atque 
impellunt. Quzenam autem sunt ea, qux» jam conti- 
gerunt? Quoniam si unus pro omnibus mortuus est, ergo 
omnes mortui sunt. Ergo ita loquitur Paulus, ac si 
omnes periissent. Neque enim pro omnibus Christus 
mortem oppetiisset, nisi omnes mortem obiissent. llie 
enim suut. salutis occasiones, illic autem non item. 
Proinde Caritas, inquit, Dei urget nos, nec sinit con- 
quiescere. Extrem: enim miseriz fücrit, ac vel ge- 
henna ipsa atrocius, cum ille tàm przclarum facinus 
ediderit, inveniri quosdam qui ez t»n!a ipsius cura 
nullum fructum capiant. Magn:e enim ac singularis cu- 
jusdam est caritatis, pro tanto terrarum orbe, atque. 
ita affecto, mortem subiisse. 15. Ut qui vivunt, non 
jam sibi vivant, sed ci qui pro ipsis mortuus est ac re- 
surrexit. Si itaque nos nobisipsis vivere nou oportet; 
ne turbeiini, inquit, neque. tumultuemini, instanti- 
bus periculis et morte, Ac rationem liaud dubiam 
affert, quamobrem id facere debeamus. Etenitnn cum 
per ipsum morte functum vivamus, ci utique, per 
quem vivimus, vivere debemus. Xtque unum οἱ idem: 


79 
esse videtur id quod dictum est : c:eterum si quis ac- 
curate rem expendat, duo hac esse comperiet ; unum 
nimirum, quod propter ipsum viviinus, alterum quia 
ipse nostri causa mortuus est. Quorum utrumque, 
vel seorsim consideratum, nos ei obnoxios reddere 
queat : cum autem ambo in unum confluant, cogites 
velim quanto ei beneflcio sis devinctus. Imo wia hzec 
sunt, Etenim primitias propter te excitavit, atque in 
c»lum evexit : unde etiam addidit, Ei qui pro nobis 
mortuus est ac resurrexit. 16. Itaque nos ex hoc jam 
neminem notimus sccundum carnem. Nam 8i omnes 
mortui sunt, et omiues resurrexerunt, atque ita mor- 
tui sunt, ut peccati tyrannis eos condemnabat ; re- 
surrexerunt aulem per regenerationis lavacrum et 
Spiritus sancti renovationem ; jure dicit, Neminem fi- 
delium novimus secundum carnem. Etsi enim in carne 
sunt, quid tum ? Nam carnalis illa vita interiit: ac 
desuper in Spiritu geniti sumus, atque aliam vitze 
rationem aliumque vitz? statum, nimirum eum qui in 
cxlis est, novimus. Ac rursum hujus beneficii aucto- 
rem Christum esse ostendit, ac propterea subjunxit : 
Etsi cognovimus Christum secundum carnem, sed nunc 
jum non novimus. 

9. Quid igitur? dices, an carnem exuit, ac nunc 
corporis est expers? AÁpage: nam nunc quoque in 
carne est. Hic enim Jesus, qui a vobis assumptus est in 
celum, sic veniet (Act. 4. 11). Quomodo, sic ? In car- 
ne videlicet, et cum corpore. Cur ergo dicit, Eisi co- 
gnovimus Christum secundum carnem, sed nunc jam non 
novimus ? Cum de nobis sermo est, Secundum carnem, 
idem est, quod in peccaüis esse ; contra, non secun- 
dum carnem, idem quod in peccatis non esse : at cum 
de Christo sermo habetur, secundum carnem nibil 
aliud significat, quam in natur: affectionibus esse, 
ut in fame, in siti, in fatigatione, in somno. Peccatum 
cnim non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus (1sai. 
535. 9). Atque idcirco dicebat, Quis ex vobis arguet 
me de peccato? et rursus : Venit princeps mundi hujus, 
el in me non habet quidquam (Joan. 8. 46. ει 44. 50). 
Jllud vero, non secundum carnem, nihil aliud indicat, 
quam eum hujusmodi affectionibus jam vacare, non 
autem quod extra carnem sit. Nam cum hac quoque, 
impatibili jam atque immortali, ad judicium de orbe 
ferendum venturus est. Ad quam etiam dignitatem 
nos proficiscemur, cum corpus nostrum conforme ef- 
fectum fuerit corpori claritatis ipsius (Philipp. 5. 21). 
471. ltaque si qua. in Christo nova creatura. Postquam 
enim a caritate ad virtutem incitavit, jam ab ipsis 
quoque rebus ad eam nos exstimulat : ac propterea 
subjungit, Jtaque si qua in Christo nova creatura. Si 
quis ipsius fidem amplexus est, inquit, ad alterum 
opificii genus venit : ctenim superne per Spiritum ge- 
nitus est. Atque ideo par est ut ipsi vivamus, non 
tantum quia nostri juris non sumus, aut quia ipse 
pro nobis mortem oppetiit, aut quia primitias generis 
nostri à morte ad vitam revocavit, sed etiam quia ad 
alteram vitam accessimus. Vide quot cquas rationes 
afferat, cur recte nobis ducenda vita sit. Nam ob id 
quoque crassiore voeabulo correctionem hujusmodi 


$ JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP 


476 


appellandam censuit, ut magnam migrationem ae vi- 
te commulationem ostendat. Postea ulterius prose- 
quens id quod dixit, atque ostendeus quomodo nova 
creatura simus, Vetera transierunt, inquit; ecce facia 
sunt omnia nova, Quanam vetera ? Peccata et impie- 
tates ; vel etiam Judaicie omnes ceremoniis ; vel po- 
tius hxc simul et illa. Ecce (acia sunt omnia nova. 48. 
Omnia autem ex Deo. Nihil a nobis profectum est. 
Nam et peccatorum condonatio et adoptatio et glo- 
ria incorrupta ipsius munere nobis concessa est. Non 
enim jam a futuris tantum, sed a presentibus quoque 
illos cohortatur. Attende enim : dixerat fore ut re- 
surgereimus, atque ad incorruptionem veniremus, do- 
mumque sempiternam haberemus : verum quoniam 
apud eos, qui futura non perinde ut oportet credunt, 
presentia majorem ad excitandos animos vim habent 
quam futura, quanta jam acceperint demonstrat, et 
qui tum essent, cum hujusmodi beneficiis ornati sunt. 
Quinam ergo erant? Mortui utique omnes (Omnes 
enim mortui sunt ; et pro omnibus mortuus es : tanto 
erga omnes amore flagrabat ), ac vitii senio et vetu- 
state omnes confecti. 

Omnia jam nova sunt, quomodo. Apostolorum di- 
gnitas, —AÀt ecce jam anima nova ( purgata enim est), 
οἱ corpus novum, et novum adorationis genus, et 
pollicitationes nov», et Testamentum, et vita, et 
mensa, ot vestis, el omnia nova sunt. Etenim pro 
terrena Jerusalem cxiestem metropolim accepimus ; 
pro visibili templo templum spirituale cernimus, pro 
lapideis tabulis carneas, pro circumcisione baptismum, 
pro manna corpus Domjnicum, pro aqua e petra 
cruorem e latere profluentem, pro virga Mosis aut 
Aaronis crucem, pro terra illa Judsis promissa exlo- 
rum regnum, pro sexcentis sacerdotibus unum ponti- 
ficem, pro agno rationis exper!e agnum spiritualem. 
Hiz»c aliaque Paulus animo volvens, dicebat, Nova 
[acta sunt omnia; Omnia autem ez Deo : per Christum 
videlicet, ac per beneficium ab eo acceptum. Unde 
etiam subjungit, Qui nos reconcilians sibi per Christum, 
et dedit nobis ministerium reconciliationis. Ex hoc enim 
omnia bona. Nam ei qui nos amicos reddidit, eidem 
quoque alia accepta referenda sunt, qux Deus nobis 
in amicitiam receptis largitus est. Neque enim nos 
liostes manere sinens hujusmodi munere affecit, sed 
prius in amicitiam ipsius restitutos. Porro curn aio 
Christum reconciliationis nobis auctorem exstitisse, 
Patrem quoque dico : cum dico Patrem dedisse, Fi- 
lium quoque dico, Omnia enim per eum facta sum 
(Joan. 4. 15) : atque ipse hujus rei auctor exsistit. 
Neque enim nos adeum accurrimus, sed ipse nos vo- 
cavit. Quonam modo vocavit ? Per Christi necem. (ui 
nobis dedit ministerium | reconciliationis. Hic rursus 
apostolorum dignitatem ostendit,declarans et quantuim 
munus ipsorum fidei commissum sit, et quam eximius 
ac singularis sit. Dei erga nos amor. Non enim post- 
quam legat illius, qui venerat, vocem audire negle- 
xerunt, ira incensus est eosque deseruit, sed pers?al 
adhuc, tum per se tum per alios admonens et exhor- 
tana. Ecquis est qui tantam salutis nostrze curam pro 


- 


£15 

«σάρκα. El γὰρ πάντες ἀπέθανον, xai πάντες àv- 
έστησαν, xal ἀπέθανον μὲν οὕτως ὡς τῆς ἁμαρτίας 
ἡ τυραννὶς κατεδίχαξεν, ἀνέστησαν δὲ διὰ λουτρου 
 απαλιγγενεσίας, xal ἀναχαινώσεως Πνεύματος ἁγίου * 
εἰχότως φ]ησὶν, Οὐδάνα οἵδαμεν κατὰ σαρκὰ τῶν 
ατ.στῶν. Τί γὰρ, εἰ καὶ ἓν σαρχί clot ; ᾽Αλλὰ ἡ ζωὴ 
ἐκείνη ἡ σαρχιχκὴ ἀπώλετο, xal ἄνωθεν ἐγεννήθημεν 
àv Πνεύματι, καὶ ἑτέραν οἴδαμεν πολιτείαν xai δι- 
ανωγὴν xal ζωὴν xat χατάστασιν τὴν Ev τοῖς οὐρανοῖς. 
Καὶ πάλιν τούτου αὑτοῦ ἀρχηγὸν τὸν Χριστὸν ὄντα 
δείχνυσι * δι xal ἐπήγαγεν, El δὲ xal ἐγγώκαμεν 
χιτὰ σάρκα ΧἈριστὸν, ἀλλὰ vov οὐχέτι γιγώσκο- 
pt. 


β’. Τί οὖν, εἰπέ µοι; τὴν σάρχα ἀπέθετο, xaX νῦν οὐχ 
ἔστι μετὰ τοῦ σώματος; "Anave* xaX γὰρ χαὶ νῦν ἓν 
σαρχί ἐστιν. Οὖτος Υὰρ ὁ ᾿Ιησοῦς ὁ ἀνα.ληφθεὶς 
ἁφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν obparór, οὕτως ἐ,λεύσεται. Οὔ- 
τω” πῶς; Ἐν σαρχὶ, μετὰ τοῦ σώματος. Πῶς οὖν 
φησιν, El δὲ xal ἐγγώκαμεγ κατὰ σάρκα Χριστὸν, 
ἆ.11ὰ νῦν οὐκέτι; Ἡμῶν μὲν γὰρ τὸ Καζὰ cápxa, 
τὸ iv ἁμαρτίαις εἶναι, τὸ δὲ Mi] κατὰ σάρκα, τὸ ph 
ἐν ἁμαρτίαις εἶναι. Χριστοῦ δὲ τὸ κατὰ σάρκα, τὸ Ey 
τοῖς παθήµασιν εἶναι τῆς φύσεως, olov, ἐν τῷ διφῇν, 
ἐν τῷ πεινῇν, ἓν τῷ κοπιᾷν, ἐν τῷ καθεύδειν ('Apap- 
τίαν γὰρ οὐχ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δό.Ίος ἐν τῷ 
στόµατι αὐτοῦ. Διὸ xai ἔλεγε, Τίς ἐξ ὑμῶν ἑέγχει 
[6 περὶ dpapríac; xaX πάλιν, "Ερχεται ὁ ἄρχων 
τοῦ κόσμου τούτου, xal àx ἐμοὶ οὐκ ἔχει οὐδέγ) ' 
τὸ δὲ uh xarà σάρχα, τὸ xal τούτων ἀππλλάχθαι 
λοιπὺν, οὗ τὸ ἑχτὸς σαρχὸς εἶναι. Καὶ γὰρ μετὰ 
ταύτης ἔρχεται κρίνων τὴν οἰχουμένην, ἁπαθη αὖ- 
τὴν ἔχων χαὶ ἀχήρατον * εἰς ὃ xal ἡμεῖς βαδιούµεθα, 
συµµόρφου τοῦ σώματος ἡμῖν γενοµένου τῷ σώµατι 
τῆς δόξης αὐτοῦ. Ὥστε el τις ἐν Χριστῷ καινὴ 
xtícic. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπὸ τῆς ἀγάπης προέτρεψεν εἰς 
τὴν ἀρετὴν, λοιπὺν χαὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων εἰς 
τοῦτο ἑνάχει : διὸ xal ἐπήγαγεν, El τις ἐν Χριστῷ 
xat) κτίσις. Εἴ τις [515] ἐπίστευσεν αὐτῷ, φησὶν, 
εἰς ἑτέραν ἆλθε δημιουργίαν’ καὶ γὰρ ἄνωθεν ἐγεννήθη 
διὰ Πνεύματος. "Ὥστε xaY διὰ τοῦτο, φησὶν, ὀφείλο- 
μεν αὐτῷ ζᾗν, οὐχ ὅτι οὐκ ἐσμὲν ἑαυτῶν µόνον, 
οὐδ' ὅτι ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν µόνον, οὐδ' ὅτι ἀν- 
έστησεν ἡμῶν τὴν ἀπαρχὴν µόνον, ἀλλ' ὅτι καὶ εἰς 
ἄλλην ἤλθομεν ζωήν. "Opa πόσα δικαιώµατα τοῦ xa- 
λῶς ζᾖν τίθησι. Διὰ γὰρ τοῦτο xal παχυτέρῳ ὀνόμα- 
^t χαλεὶ τὴν διόρθωσιν, ἵνα πολλὴν δείξῃ τὴν µετά- 
στασιν xai τὴν µεταθολήν. Εἶτα περαιτέρω ἐπεξιὼν 
τῷ εἰρημένῳ, xaX δειχνὺς πῶς xat χτίσις, Τὰ ἁρ- 
χαῖα παρή.1θε, φησὶν , ἱδοὺ γέγονε καινὰ τὰ πάν- 
τα. Ποῖα ἀρχαῖα; Ἠτοι τὰ ἁμαρτήματά φησι, xal 
τὰς ἀσεθείας, 3) τὰ Ἰουδαϊκὰ πάντα ᾽ μᾶλλον δὲ xai 
ταύτα χἀχεῖϊνά φησιν. Ιδοὺ γέγχονε τὰ πάντα xai- 
vá. Τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ. Οὐδὲν ἐξ ἡμῶν. Καὶ 


: IN EPIST. Π AD COR. HOMIL. XI. 
. Y&p ἄφεσις ἁμαρτημάτων xat υἱοθεσία xav fj δόξα 


4ne 


ἄφθαρτος ἐξ αὐτοῦ ἡμῖν δεδώρηται. Οὐχέξι γὰρ ἀπὸ 
τῶν µελλόντων µόνον, ἀλλὰ xal ἁπὸ τῶν παρόντων 
αὐτοὺς προτρἑπει. Σχόπει δὲ - εἶπεν , ὅτι μέλλομεν 
ἀνίστασθαι, xal εἰς ἀφθαρσίαν χωρεῖν, καὶ οἰχίαν 
ἔχειν αἰώνιον * ἀλλ᾽ ἐπειδὴ µείκονα ἰσχὺν εἰς τὸ προ- 
τρέφαι ἔχει τὰ παρόντα τῶν µελλόντων πρὸς τοὺς μὴ 
πιστεύοντας τούτοις, ὡς δεῖ πιστεύειν, δείχνυσιν ὅσα 
xai Ίδη ἔλαθον, καὶ τίνες ὄντες. Τίνες οὖν ὄντες ἔλα- 
6ov ; Νεχροὶ πάντες (Πάντες γὰρ, «roiv, ἀπέθανον, 
καὶ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν' οὕτω πάντας ὁμοίως 
Ἠγάπα), πεπαλαιωµένοι , γεγηραχότες ἅπαντες τοῖς 
χαχοῖς. 


Ἁλλ' doo χαὶ duyh xatvh (ἐχαθάρθη γὰρ), χσὶ 
σῶμα χαινὸν, xaX λατρεία xatvh, χαὶ ἐπαγγελίαι 
χαιναὶ, xal διαθήχη, χαὶ ζωὴ, xaY τράπεζα, xal 
στολὴ, xal πάντα χαινὰ ἁπλῶς. Καὶ γὰρ ἀντὶ τῆς 
χάτω Ἱερουσαλὴμ ἑἐλάθομεν τὴν ἄνω µητρόπολιν, xat 


' &v«X ναοῦ αἱσθητοῦ vabv εἴδομεν πνευματιχὸν. ἀντὶ 


πλακῶν λιθίνων σαρχίνας, ἀντὶ περιτομῆς βάπτι- 
σµα, ἀντὶ τοῦ µάννα σῶμα Δεσπυτικὸν, ἀντὶ ὕδατος 
ἀπὺ πέτρας αἷμα ἀπὸ πλευρᾶς, ἀντὶ ῥάδδου Μωῦσέως 
3| ᾽Ααρὼν τὸν σταυρὸν , ἀντὶ γῆς τῆς ἐπαγγελίας à 
τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀντὶ µυρίων ἱερέων 


ἕνα ἀρχιερέα, ἀντὶ ἀμνοῦ ἁλόγου ἁμνὸν πνευµστι- 


κόν. Ταῦτα xai τὰ τοιαῦτα λογιζόμενος ἔλεγε, Καινὰ 
τὰ πάντα. Ταῦτα δὲ πάντα ἓκ τοῦ θεοῦ διὰ Ἆρι- 
στοῦ χαὶ τῆς αὐτοῦ δωρεᾶς. Διὸ καὶ ἐπήγαγε᾽ Tov 
xacaAAá£avcoc ἡμᾶς ἑαυτῷ διὰ τοῦ Χριστοῦ, καὶ 
δόντος ἡμῖν τὴν διακονία» τῆς κατα. Λαγῆς. 
'Amb γὰρ τούτου πάντα τὰ ἀγαθά. Ὁ γὰρ φίλους 
ἡμᾶς ποιῄσας, αὐτὸς xal τῶν ἄλλων αἴτιος, ἃ vol; 
Φφίλοις ἔδωχεν ὁ θεός. Οὐ γὰρ ἀφεὶς µένειν ἐχθροὺς, 
οὕτως ἡμᾶς ἡμείφατο, ἀλλὰ φίλους ποιῄσας ἑαυτῷ. 
Ὅταν δὲ εἴπω, ὅτι Χριστὸς αἴτιος τῆς κχαταλλαγῆς, 
xai τὸν Πατέρα λέγω * ὅταν εἴπω τὸν Πατέρα δεδω- 
χέναι, xal «bv Yibv λέγω. Πάντα γὰρ δι αὐτοῦ 
ἐγένετο καὶ τούτου δὲ αὐτὸς [516] αἴτιος. Οὐ γὰρ 
ἡμεῖς αὐτῷ προσεδράµοµεν, ἀλλ᾽ αὐτὺς ἡμᾶς ἑκάλεσε. 
Πῶς ἐχάλεσε; Διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ σφαγῆς. Καὶ δόν- 
τος ἡμῖν τὴν διακονία» τῆς κατα. αγῆς. Πάλιν 
ἐνταῦθα δείχνυσι τὸ τῶν ἁποστόλων ἀξίωμα, δει- 
χνὺς ἡλίχον πρᾶγμα ἑἐνεχειρίσθησαν, xat τῆς ἀγάπης 
τοῦ Θεοῦ τὴν ὑπερθολήν. Οὐδὲ γὰρ, ἐπειδῃ παρ 

ήχουσαν τοῦ ἑλθόντος πρεσθευτοῦ, παρωξύνθη xal 
ἀφῆκεν αὐτοὺς, ἀλλ ἐπιμένει παρακαλῶν xal δι᾽ 
ἑαυτοῦ xal δι’ ἑτέρων. Τίς ἂν ταύτην ἀξίως ἔχπλα- 
γείη τὴν χηδεµονίαν;, Ἐσφάγη ὁ Υἱὸς ἐπὶ χαταλλα- 
γὰς ἐλθὼν, ὁ γνήσιος xaX μονογενῆς, xat οὐδὲ οὕτως 
ἀπεστράφη τοὺς ἀνῃρηχότας ὁ Πατὶρ , οὐδὲ εἶπεν, 
ἝἜπεμψα τὸν Ylóv µου πρεσθευσόµενον, οἱ δὲ οὗ 


* Legebatur ἀντὶ τῆς ἐπαγγελίας. 


477 
uvoy οὐχ ἠθέλησαν ἀχοῦσαι , ἀλλὰ καὶ ἀνεῖλον καὶ 
ἑτταύρωσαν * ἄξιον αὐτοὺς ἀφεῖναι λοιπόν’ ἀλλὰ 
τοὐναντίον ἅπαν, ἐπειδῃ ἐχεῖνος ἀπῆλθεν, ἡμῖν τὸ 
πρᾶγμα ἐπίστευσε. Δόντος yàp ἡμῖν, φησὶ, τὴν 
διακονίαν τῆς xataAJamric. Ὡς ὅτι θεὸς ἦν àx 
Χριστῷ κόσμον xata AAdccor ἑαυτῷ, μὴ «ὶογιζό- 
µενος αὐτοῖς τὰ παραπτώματα αὐτῶν. Εἶδες 
ἀγάπην πάντα λόγον, πάντα ὑπερθαίνουσαν νοῦν ; 
Τίς 6 ὑδρισμένος: Αὐτός. Τίς ὁ πρῶτος ἐλθὼν εἰς 
καταλλαγάς ; Αὐτός. Καὶ μὴν τὸν Υἱὸν ἔπεμφε, φησὶν, 
οὐκ αὐτὸς ὖλθε. Τὸν Yibv μὲν ἔπεμψεν, οὐκ αὐτὸς 
δὲ παρεχάλει µόνον, ἀλλὰ xal μετ αὐτοῦ xai OU 
αὐτοῦ à Πατήρ * διὸ ἔλεγεν, ὅτι 'O θεὸς ἦν ὁ κατ- 
αἱ Ιάσσων ἑαυτῷ tóv κόσμον ἐν Χριστφ. Τουτ- 
ἐστι, διὰ τοῦ Χριστοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, ToU δόν- 
τος ἡμῖν τὴν διακονίαν τῆς xacaAAayric, ἔπι- 
διορθώσει χέχρηται, λέγων Mh νοµίσητε, ὅτι ἡμεῖς 
ἑσμεν οἱ τοῦ πράγματος αὐθένται ' διάχονοί ἑσμεν * ὁ 
δὲ τὸ πᾶν ἑργαζόμενος θεός ἐστιν, ὁ διὰ τοῦ Ἡονογενοῦς 
τὴν οἰχουμένην χαταλλάξας. Καὶ πῶς χατήλλαξεν ἑαυ- 
τῷ; τοῦτο γάρ ἐστι τὸ θαυμαστὸν, οὐχ ὅτι φίλος ἐγέ- 
veto µόνον, ἀλλ ὅτι xat οὕτω φίλος. Οὕτω' πῶς; Ἀφεὶς 
αὐτοῖς τὰ ἁμαρτήματα ᾿ ἄλλως γὰρ οὐχ ἣν * διὸ καὶ 
ἐπήγαχγε, Mf) .Ἰογιζόμενος αὐτοῖς τὰ παραπτώματα 
αὐτῶν. Καὶ γὰρ εἰ ἠθέλησεν ἀπαιτῆσαι λόγον τῶν 
πεπλημμεληµένων , πάντες ἂν ἁπωλόμεθα: οἱ γὰρ 
πάντες ἀπέθανον. 'AXX ὅμως τοσούτων ὄντων τῶν 
ἁμαρτημάτων, οὐ µόνον οὐχ ἀπῄτησε δίκην, ἀλλὰ xat 
χατηλλάγη * οὐ µόνον ἀφῆχεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἑλογίσατα. 
Οὕτω xoi ἡμᾶς ἀφιέναι χρὴ τοῖς ἐχθροῖς, ἵνα τῆς 
αὐτῆς χαὶ αὐτοὶ τύχωμεν ἀφέσεως. Καὶ θέµεγος év 
div τὸν .Ἰόγον τῆς καταἰαγῆς. 0ὐδὲ γὰρ ἡμεῖς 
ἐπί τιφορτιχὸν ἤλθομεν νῦν, ἀλλ᾽ ἵνα φίλους πάντας 
ποιῄσωμεν τῷ θεῷ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐμοὶ, φησὶν, oóx 
ἐπείσθησαν, παραμείνατε παραχαλοῦντες ὑμεῖς, ἕως 
ἂν πείσητε. Διὸ xaX ἐπήγαγεν' "Yxàp Χριστοῦ οὖν 
πρεσθεύομεν», ὡς τοῦ Θεοῦ παρακα1οῦντος 
δι ἡμῶν. Δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, κατα. 1άγητε 
τῷ θεῷ. 

[5ιτ] Υ. Εἶδες πῶς Ἶρε τὸ πρᾶγμα, τὸν Χριστὸν 
εἰσαγαγὼν τιθέντα τὴν ἱχετηρίαν ταύτην; μᾶλλον δὲ 
οὐχὶ τὸν Χριστὸν µόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν Πατέρα; Ὅ 
νὰρ λέγει, τοῦτό ἐστιν Ἔπεμψφε τὸν Υἱὸν ὁ Πατηρ 
παρακχαλέσαι, xaX πρεσθεύσασθαι πρὸς τὴν τῶν ἀν- 
θρώπων φύσιν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐπεὶ οὖν σφαγεὶς ἐχεῖνος 
ἀπῆλθεν, ἡμεῖς διεδεξάµεθα τὴν πρεσθείαν, xat ἀντ᾽ 
αὐτοῦ xai τοῦ Πατρὸς παρακαλοῦμεν ὑμᾶς. Τοσού- 
του τιμᾶται τὸ τῶν ἀνθρώπων Ὑένος, ὅτι χαὶ τὸν 
Υἱὸν ἐἑπέδωχε, xai ταῦτα εἰδὼς ὅτι σφαγἠήσεται,͵ xat 
ἁποατόλους ἡμᾶς δι ὑμᾶς ἐποίησεν ὥστε εἰχότως 
ἔλεγε, Πάντα δι ὑμᾶς. 'Ὑπὲρ Χριστοῦ οὖν πρε- 
σθεύοµε». Τουτέστιν, ἀντὶ τοῦ Χριστοῦ. ἡμεῖς γὰρ 
ἀνεδεξάμεθα τὰ ἐχείνου. El δὲ µέγα σοι δοκεῖ τοῦτο 
εἶναι, ἄχουσον xai τῶν ἑξῆς, δι ὧν δείχνυσιν͵, ὅτι 
οὐκ ἀντ᾽ αὐτοῦ µόνον, ἀλλά xai ἀντὶ τοῦ Πατρὸς 
τοῦτο ποιοῦσι. Διὰ γὰρ τοῦτο xal ἐπήγαγεν, Ὡς τοῦ 
6:00 παρακαλοῦντος δι ἡμῶν. O0 γὰρ διὰ τοῦ 


flou αὐτοῦ παραχαλεῖ µόνον, ἀλλὰ χαὶ δι ἡμῶν — 


τῶν τὸ ἐχείνου ἀναδεξαμένων ἔργον. Mi] τοίνυν νο- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


478 
µίσητε, φησὶν, ὑφ' ἡμῶν ἀξιοῦσθαι * αὐτὸς 6 Χριστὸς 
ὑμᾶς παραχαλεῖ, αὑτὸς ὁ τοῦ Χριστοῦ Πατὴηρ δι’ 
ἡμῶν. Τί ταύτης τῆς ὑπερθολῆς γέἐνοιτ ἂν ἴσον; 
Αὐτὸς γὰρ ὁ µυρία εὐερχετήσας ὑθρισθεὶς, οὗ α µόνον 
οὐχ ἀπῄτησε δίχην, ἀλλά καὶ ἔδωχε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, 
ἵνα χαταλλαγῶμεν. Οὐ χατηλλάγησαν οἱ δεξάµενοι, 
ἁλλὰ xal ἔσφαξαν. Πάλιν ἔπεμφεν ἑτέρους πρέσδεις 
παρακαλοῦντας" xal τούτων πεµφθέντων, αὑτός ἐστιν 
ὁ ἀξιῶν. Τί δὲ ἀξιοί: Κατα.].1άγητε τῷ θεφ. Καὶ 
οὐχ εἶπε, Καταλλάξδατε ἑαυτοῖς τὸν Θεόν; οὗ γὰρ 
ἐχεῖνός ἐστιν ὁ ἐχθραίνων, ἁλλ᾽ ὑμεῖς θεὸς γὰρ οὗ- 
δέποτε ἐχθραίνει. Καὶ δικαιολογούµενος δὲ χαθάπερ 
πρεσθευτὴς ἀποσταλεὶς, Τόν γὰρ μὴ γγόντα ἆμαρ- 
τίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησε, φησίν. OÀ 
λέγω τὰ πρότερα, ὅτι ὑδρίσατε, ὅτι οὐδὲν ἠδικηχότα, 
ὅτι εὐεργετήσαντα, ὅτι δίχην οὐχ ἀπήτησεν, ὅτι παρα- 
χαλεῖ πρῶτος, ὑθρισθεὶς πρῶτος" μηδὲν ἐχείνων xst- 
σθω τέως. Διὰ τοῦτο µόνον οὐκ ἂν εἴητε δίχαιοι χα- 
ταλλαγῆναι, δι’ ὅπερ ἐποίησεν εἰς ὑμᾶς νῦν; Καὶ εί 
ἐποίησε; Τὸν γὰρ μὴ 1}όντα ἁμαρτίαν, δι ὑμᾶς 
ἁμαρτίαν ἐποίησεν. El γὰρ μηδὲν Ίνυσε, τοῦτο δὲ 
µόνον εἱργάσατο, ἐννόησον ἡλίχον ἦν τὸ ὑπὲρ τῶν 
ὑθριχότων τὸν Υἱὸν δοῦναι. Νυνὶ δὲ χαὶ μεγάλα χατ- 
ὤρθωσε, χαὶ μετὰ τούτων τὸν οὐδὲν ἡδικηκότα ὑπὲρ 
τῶν Ἰδιχηχότων χολασθῆναι εἴασεν. ᾽Αλλ' οὐκ εἶπε 
τοῦτο, ἀλλ᾽ ὃ πολλῷ μεῖζόν ἐστι τούτου τέθειχε. Ποῖον 
65 τοῦτο; Τὸν nij yróvca ἁμαρτίαν, φησὶ, τὸν αὐ- 
τοδικαιοσύνην ὄντα , ἁμαρτίαν ἑποίησα τουτέστιν, 
ὡς ἁμαρτωλὸν χαταχριθῆναι ἀφΏχεν, ὡς ἐπιχατάρα- 
τον ἀποθανεῖν' Επιχατάρατος γὰρ ὁ χρεμάμενος 
ἐπὶ EUAov. Τοῦ γὰρ ἀποθανεῖν τὸ οὕτως ἁποθανεῖ 

πολλῷ μεῖζον Tfjv: ὅπερ xol ἀλλαχοῦ αἰνιττόμενος, 
quot , [518] 'ὙΥπήκοος γενόμενος µέχρι θανάτου, 
θάνατου δὲ σταυροῦ. Οὐδὲ γὰρ χόλασιν εἶχε µόνον 
τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ xaX αἰσχύνην. Ἐννόησον τοίνυν ὅσα 
σοι παρέσχε. Μέγα μὲν γὰρ xai «b ἁμαρτωλὸν ὄντα 
ὑπὲρ ὁτουοῦν ἀποθανεῖν * ὅταν δὲ xaX δίκαιος ὁ τοῦτο 
πάσχων ᾗ, xoi ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν ἁἀποθάνῃ, xai μὴ 
ἀποθάνῃ µόνον, ἀλλὰ xal ὡς ἐπιχατάρατος, xal μὴ 
ὡς ἐπικατάρατος µόνον, ἀλλὰ xal τὰ μεγάλα ἡμῖν 
ἐντεῦθεν χαρίζηται ἀγαθὰ, ἃ µηδέποτε προσεδοχἠσα- 
μεν (Ira γὰρ γεγώµεθα θεοῦ δικαιοσύνη ἐν αὑτῷ, 
qnoi), ποῖος ταῦτα λόγος, ποῖος ταῦτα παραστῆσαι 
δυνῄσεται νοὺς, Tov γὰρ δίχαιον, φησὶν , ἐποίησεν 
ἁμαρτωλὸν, ἵνα τοὺς ἁμαρτωλοὺς ποιἠσῃ δικαίους. 
Μᾶλλον δὲ οὐδὲ οὕτως εἶπεν, ἀλλ᾽ ὃ πολλῷ μεῖζον $v* 
οὗ γὰρ ἕξιν ἔθηχεν, ἀλλ αὑτὴν τὴν ποιότητα. Οὐ 
γὰρ εἶπεν, Ἐποίησεν ἁμαρτωλὸν, ἀλλ᾽ ἁμαρτίαν ' 
οὐχὶ, Tóv μὴ ἁμαρτόντα µόνον, ἀλλὰ, τὸν μηδὲ 
γνόντα ἁμαρτίαν" ἵνα καὶ ἡμεῖς γενώµεθα, οὖκ εἶπε, 
δίχαιοι, ἀλλά διχαιοσύνη, χαὶ θεοῦ δικαιοσύνη. Θεοῦ 
γάρ ἐστιν αὕτη, ὅταν μὴ ἐξ ἔργων, ὅταν xat κηλίδα 
ἀνάγχη τινὰ μὴ εὑρεθῆναι, ἀλλ ἀπὸ χάριτος ὃι- 
χαιωθῶμεν, ἔνθα misa ἁμαρτία ἡφάνισται. Touto 
δὲ ὁμοῦ οὔτε ἐπαρθῆναι ἀφίησιν, ἅτε τοῦ θεοῦ τὸ 
πᾶν χαρισαµένου, xal διδάσχει τοῦ δοθέντος τὸ 


8 Aliam lection em affert in margine Savilius : toov; 
Ὑδρίσθη µυρία εὐεργετήσας) ὑθρισθεὶς οὐ. 


471 
dign:tate admirari possit ? Interemptus est Filius, qui 
dirimendz injuri: causa venerat; Filius, inquam, 
verus atque unigenitus . ac ne sic quidem Pater cos, 
qui ipsi necem intulerunt, aversatus est, nec dixit, 
Misi legationis causa Filium meum; illi autem non 
modo ipsum audire recusarunt, sed etiam de medio 
sustulerunt, atque in crueem egeruut : aequum cest jam 
eos derelinquere : verum contra omnino fecit; et 
quia ille abscessit, nobis banc provinciam mandavit. 
Qui dedit nobis ministerium. reconciliationis : 49. quo- 
uiam quidem Deus erat in Christo mundum reconcilians 
sibi, non reputans illis delicta ipsorum. Videsne cari- 
tatem, vim omnem verborum, cogitationem omnem 
excedentem ? Quisnam erat, qui injuriam acceperat ? 
Ipse. Quisnam fuit, qui primus ad delendam inimici- 
tiam venit ? 1ρ6ο. At, inquies, Filium misit, non au- 
tem ipse venit, Filium quidem misit, sed tamen non 
is solum hortabatur, sed Pater quoque, et cum eo et 
per eum : ob idque etiam dicebat Apostolus, Deus 
erat mundum sibi reconcilians in Christo. Hoc est, per 
Christum. Quoniam enim dixerat, Qui dedit nobis mi- 
nisterium reconciliationis, temperamento quodam uti— 
tur, dicens : Ne existimetis summam hujus rei aucto- 
ritatem penes nos esse; ministri tantum sumus: 
Deus est qui totum hoc efficit, qui per Unigenitum 
terrarum orbem reconciliavit. Quo tandem id modo ? 
nam hoc est admirabile, non solum quod ainicus 
effectus sit, sed etiam quod sic amicus. Sic, quomo- 
do? Peecata ipsis remittens ; nam aliter amicitia 
contrahi non poterat : unde etiam subdidit, Non re- 
putans illis delicta ipsorun. Etenim si adinissorum 
peccatorum rationem exposceere voluisset , omnes 
periissemus : omnes quippe mortui erant. Sed tamen 
cum tantus peccatorum numerus essct, non modo 
nullas a nobis ponas expetivit, sed etiam nobiscum 
in gratiam rediit; non modo remisit, sed nec impu- 
tavit. Sic et nobis faciendum est, ut inimicis nostris 
ignoscamus, quo eamdem veniam impetreius. Et po- 
suit in. nobis verbum reconciliationis. Neque enim nos 
ad grave aliquod negotium venimus, scd ut omnes 
Deo amicos efficiamus. Quoniam, inquit, verbis meis 
fidem non adhibuerunt, in exhortando ipsi perstate, 
donec persuaseritis. Ideo subjunxit : 20. Pro Christo 
irgatione fungimur, tamquam Deo exhoriante per nos. 
Übsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. 

9. Vides quomodo hoc negotium extulerit, cum 
Christum ipsum supplicantem induxit; imo non 
Christum solum, sed etiam Patrem? Horum enim 
verborum hic sensus est : Pater Filium misit, qui 
ipsius nomine exhortaretur, atque apud hominum 
genus legationis munus susciperet : sed quoniam ille 
necatus abscessit, nos legationi illi successimus , 
atque et illius et Patris nomine vos exhortamur. 
Tanto nimirum in pretio est apud eum hominum ge- 
nus , ut et Filium dederit, idque cum eum mactatum 
iri sciret, et vestra causa nos apostolos crearit. Ita- 
que non abs re dicebat, Omnia propter vos. Pro 
Christo igitur legatione [ungimur ; ac si diceret, Christi 
vice : non enim ipsius inuneri successimus. Quod si 


IX EPIST. ἩΠ AD COR. ΠΟΜΠΗ, XT. 


118 


hec magnifeentius aliquamto tibi ἀῑσίασι videtur, 
audi quz sequuntur , ex quibus ostendit, quod non 
Christo dumtaxat, sed Patri quoque boc faciant. 
Nam ob id etiam adjunxit, Tamquam Deo per που ex- 
hortante. Non enim per Filium tantum suum, sed 
οἱ per uos quoque , qui ipsius muneri successimus, 
exhortamur. Quamobrein ne existitetis vos a nobis 
rogari : Cliristus ipse vos rogat , Pater ipse per nos 
vos orat. Ecquid est quod cum tam eximia benigui- 
tate conferri possit? Ipse enim post innumera sua 
beneficia contumeliis affectus, non modo nulias pos- 
nàs sumpsit, verum etiam Filiure suuto dedit, ut ipsi 
reconciliemur. Qui autem eum acceperunt, adeo in 
gratiam reduci non curarunt, ut etiam eam morte 
affecerint. Rursum alios deprecatores misit, iisque 
missis, ipse est qui rogat. Quid autem rogat? ftccon- 
ciliamini Deo. Nou dixit, Dei gratiam recuperate ; 
neque enim ipse est qui inimicitias gerit, sed vos : 
Deus quippe numquam inimicitias gerit. Atque etiam 
ut legatus missus, causam disceptans. 21. Eum enim, 
inquit, qui non noverat peccatum , pro nobis peccatum 
[ecit. Nou priora dico, inquit, nempe quod contuimne- 
lia eum affecistis, quod eum a quo nihil injuriz 
aeceperatis, quod praeclare de vobis meritum , quod 
nullas a vobis poenas expetivit, quod prior injuria 
affectus , prior rogat : nihil horum nunc commemo- 
retur. Annon vel ob unum hoc beneficium , quod 
nunc in vos contulit, equum fuerit ut cum ipso in 
gratiam redeatis? Et quod tandein? Eum qui non nc- 
verat peccatum , pro vobis peccatum fecit. Nam etiamsi 
uihil omnino prestitisset, sed hoc dumtaxat fecisset ; 
cogita, quaxso, quanti illud eestimandum erat , quod 
Filium suum pro iis, a quibus contumelia affectus 
fuerat, dedisset. Nunc vero et magna praestitit, et 
praterea eum qui 1905 fuerat, pro iis qui lzeserant, 
cruciari permisit. At hoc minime quidem dixit Apo- 
$stolus, sed, quod multo his majus erat, posuit. Quid - 
nam autem ? Eum, inquit, qui non noserat. peccatum , 
qui ipsamet justitia erat, peccatum fecit ; hoc est , ut 
peccatorem condemnari passus est, υἱ maledictum 
hominem mori : Maledictus enim, qui pendet in li- 
gno ( Deut. 24. 25). Multo quippe atrocius erat ita 
mori , quam dunitaxat mori : quod ipse quoque alio 
loco subindicat, dicens, Factus obediens wsque ad 
morlem , mortem autem crucis ( Philipp. 2. 8). Neque 
enim cruciatum dumtaxat ea res habebat, sed et 
ignominiam. Animadverte itaque quot ab eo beneficia 
acceperis. Magnum enim censendum est , cuni quis, 
eliam peccator, pro alio quicumque sit mortem op- 
petit : 3t cum justus etiam est qui patitur, et pro 
peccatoribus moritur ; nec solum moritur, sed etiam 
ut exsecrandus, nec ut exsecrandus tantum moritur , 
verum etiam ingentia hinc , et quz numquam exspo- 
ctaveramus, bona nobis conciliat ( Ut enim efficiamur 
Dei justitia in ipso , inquit) : quaenam h:ec oratio , 
quinam mens hzc consequi atque exprimere queat? 
Eum enim, qui justus erat, inquit, peccatorem fecit , 
ut peccatores justos efficiat. Imo ne sic quidem lo- 
quutus est, sed quod longe sublimius erat, disit; 


Aa 


419 
neque enim affectionem, sed qualitatem ipsam posuit. 
Non enim dixit, Fecit peccatorem, sed , Fecit pecca- 
tum ; non, Eum qui peccatum non perpetrarat , sed, 
Qui ne peccatum quidem norat : ut et nos efficiamur, 
non justi, sed justitia ipsa, atque adeo Dei justitia. 
Dei enim ipss est, cum non ex operibus (nam in iis 
nullam labem inveniri necesse esset ), sed ex gratia, 
qui peccatam omne prorsus delet, justificamur. Hoe 
porro simul nec animis efferri nos sinit, quod Deus 
id totam nobis tribuerit, et beneficii magnitidinem 
ostendit. Prior enim illa legis atque operum justitia 
est, hxc vero Dei justitia. Ilzec igitur cogitantes, 
magis verba ista, quam gehennam timeamus ; magis 
lias res; quam ipsum czlorum regnum admiremur ; 
nec grave esse judicemus poena affici, sed peccare. 
Nam etiamsi ipse in nos minime animadverteret, nos 
tatnen de nobis ipsis poenas sumere deberemus , qui 
tam ingrati in bene de nobis meritum exstitimus. 
EX quidem , amasiam quispiam habens , spe etiam 
sibi mortem conscivit, quod ea potiri non potuisset ; 
atque etiam potitus, si quid in eam peccarit , ne luce 
quidem se dignum existimat : nos autem tam beni- 
gnum Dominum contumeliis incessentes, non nosipsos 
in gehennee flammam injieiemus? Mirum aliquid , 
singulare, quodque plerisque incredibile videbitur , 
dicam : major ei qui , eum tam benignum Dominum 
ostenderit, poenas luit, consolatio futura est , si sana 
mente sit, eumque, ut par est, amet, quam ei de quo 
supplicium non sumitur. 

4. Atque hoc vel ex communi consuetudine perspici 
potest. Nam qui liominem sibi carissimum lI:xsit, tum 
maxime quiescit, cum a seipso poenas exegerit, ac 
mali aliquid perpessus fuerit : ut et David dicehat, 
Ego qui pastor sum, peccavi; ego qui pastor sum , ini- 
que egi : isti qui oves sunt , quid fecerunt ? Vertatur , 
ebsecro , manus tua contra me et contra domum patris 
mei (9. Reg. 24. 11). Ad lizec cum Absalonem ami- 
sit, gravissimas a seipso poenas exposcebat : quam- 
quam non ipse erat , qui injuriam intulerat, sed qui 
acceperat ; sed tamen quia ingenti amore filium de- 
functum complectebatur , doloribus sese conficiebat, 
hac ratione leviorem sibi ejus casum efficiens. Sic 
nos igitur, cum in eum peccamus , in quem peccare 
minime oportebat, paenam de nobisipsis sumamus. 
Annon cos videtis , qui clarissimis filiis orbati sunt , 
quomodo discrucier.tur ac capillos vellant , quoniam 
solatii loco illis est, pro ii$ quos amant sese affli- 
ctare? Quod si , cum nihil mali in homines nobis ca- 
rissimos admiserimus, levamar tamen, cum ex eorum 
ealamitatibus dolore ipsi afficimur; aunon cum ipsi 
sumi, qui eos ad iracundiam concitavimus et inju- 
riam intulimus, multo magis nos recreabit penas 
dare, quam poena nou affici ? Nemini id dubium est. 
Si quis erga Christum eo amore est, quo debet, quid 
dicam intelligit, quomodo, ne ipso quidem igno- 
écente , quin seipsum cruciet non sustinebit : maxi- 


S. JOANNIS CHR TSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


4só 


mum euim supplicium eo ipso pendit, quod ipsnm ad 
iracundiam exstimulavit. Nec vero me fugit incredi- 
bilia plerisque videri quxe dico ; sed tamen ita se res 
habet , ut dixi. Quocirca si Christum ita amemus , ut 
amandus est, peccatorum nostrorum ipsimet vindices 
erimus. lis enim, qui cujusvis hominis amore fla- 
grant, non illud molestum est, quod pro offenso ejus 
quem amont gravius aliquid patiantur, sed illud ante 
omnia, quod eum quem diligunt offenderint. Ac αἱ 
ille ira commotus, injuriam acceptam non ulciscatur, 
hoc ipso amicum gravius exeruciat : contra, si quid 
poenarum suniat, plus ei levationis affert. Ne {μίας 
gehennam perhorrescamus , sed id potius timeamus 
ne Deum offendamus : hoc enim illo atrocius est, 
cum infensus vultum suum a nobis avertit ; hoc quo- 
vis supplieio gravius atque acerbius. Atqué ut quan- 
tum hoc malum sit. intelligas , animadverte quod 
dico. Si quis rex latronem aliquem ac facinorosum 
hominem poenas luentem conspiciens, carum et uni- 
eum ac germanum filium necandum dederit, atque 
una cum morte crimen quoque ab illo ad filium, 
longe ab illius flagitiis remotum, transtulerit, ut reum 
et a supplicio eximat et ab infamia vindicet, atque 
insuper ad ingentem dignitatem evexerit; ac. deinde 
ipse post allatam illi ejusmodi salutem amplissimam- 
que gloriam ab eo, in quem tanta beneficia contule- 
rit, contumeliis afficiatur ; annon ille, si modo mente 
constet , millies inortem oppetere mallet, quam tain 
ingrati animi crimine laborare? Hoc itaque nunc 
quoque perpendamus, atque ob offensum henelicum 
acerbos gemitus emittamus : ncc quia injuriis a nobis 
lacessitus longanimem se prazbet, fidentem animum 
praferamus, verum ob id quoque ipsum distorquea - 
mur. Nam etiam apud homines, cum quis impacta 
sibi in dextram maxillam alapa sinistram quoque 
prebet, majorem ultionem sumit, quam si mille 
plagas inflixisset : et cum maledictis impetitus , non 
modo maledicta non regerit, sed etiam conviciatori 
suo fausta precatur , gravius eum ferit, quam si sex - 
centis euin probris aspersisset. Quod si in hominibus, 
cum is quem injuria affecimus lenem se nobis przebet, 
erubescamus ; quanto magis in Deo metuendum illis 
est, qui peccandi finem non faciunt, nec quidquam 
adversi patiuntur : siquidem in capitis ipsorum per- 
niciem, inenarrabilis cruciatus asservatur. Hac igitur 
animo volventes, peccatum ante omnia limeainus 5 
hoc enini peena est, hoc gehenna, hoc innumera 
mala. Nec vero tantum timeamus , sed etiam fugia- 
mus, ac Deo perpetuo placere studeamus : lioc enim 
regnum est, hoc vita, hoc innumera bona. lia fist ut 
et hic jam regno potiamur, et futuris bonis : quae 
utinam omues consequamur , per gratiam ac benigui- 
tatem Domini nostri Jesu Christi, cui cum Patre. et 
Spiritu sancto gloria, imperium, honor, nunc et sem- 
per, et in s:ecula seculorum. Amen. 


419 
μέγεθος. Ἑκχείνη γὰρ fj προτέρα νόµου xal ἔργων 
δικαιοσύνη, αὕτη δὲ Θεοῦ δικαιοσύνη, Ταῦτ) οὖν ἐν- 
νοήσαντες φοθηθῶμεν τῆς γεέννης μᾶλλον τὰ ῥήματα 
ταῦτα, αἰδεσθῶμεν μᾶλλον τῆς βασιλείας τὰ πράγµα- 
τα, xai uh νοµίσωμεν χαλεπὸν εἶναι τὸ χολάζεσθαι, 
ἀλλὰ τὸ ἁμαρτάνειν. Καὶ γὰρ αὐτὸς εἰ μὴ ἑχόλαζεν 
ἡμᾶς, αὐτοὺς ἐχρῆν ἀπαιτῆσαι δίχην ἑαυτοὺς, οὕτως 
ἀγνώμονας περὶ τὸν εὐεργέτην γενοµένους. Νῦν δὲ 
ἑρωμένην μέν τις ἔχων, πολλάχις χαὶ ἑαυτὸν κατ- 
έσφαξε, μὴ τυχὼν τοῦ ἔρωτος" καὶ τυχὼν δὲ, πεπληµ- 
μεληχὼς εἰς αὐτὴν , οὐδὲ ἄξιον ζῆν ἡγεῖται εἰς δὲ 
τὸν οὕτω φιλάνθρωπον xai ημερον ὑθρίζοντες, οὐχ 
ἑαυτοὺς ἐμθαλοῦμεν εἰς τὸ πῦρ τῆς γεέννης; Εἴπω 
τι παράδοξον xai θαυμαστὸν, xol πολλοῖς ἴσως 
ἄπιστον µείζων ἔσται παραµυθία τῷ χολαζοµένῳ 
μετὰ τὸ παροξῦναι τὸν οὕτω φιλάνθρωπον, ἐὰν νοῦν 
ἔχῃ, καὶ φιλῇ τὸν Δεσπότην, à; φιλεῖν δεῖ, 1] τῷ μὴ 
χολακομένῳ. 

δ. Καὶ τοῦτο xat ἀπὸ τῆς χοινῆς συνηθείας ἔστιν 
ἰδεῖν. Ὁ γὰρ εἰς τὸν φίλτατον ἡδιχηκὼς, τότε μάλιστα 
ἀναπαύεται, ὅταν ἑαυτὸν ἀπαιτήσῃ δίχην, καὶ πάθῃ 
χακῶς "ὥσπερ οὖν καὶ ὁ Aavtó ἔλεγεν, Ἐγὼ ὁ ποι- 
μὴν ἥμαρτον, καὶ ἐγὼ ὁ ποιμὴν ἑκακοποίησα: 
καὶ οὗτοι, τὸ ποίµνιον, τί ἐπυίησαν; Γενέσθω ἡ 
χδίρ σου ἐν τῷ οἵἴκῳ τοῦ πατρός µου. Καὶ ὅτε τὸν 
᾿Αθεσσαλὼμ ἀπώλεσε, δίκην ἑαντὺν ἀπῄτει τὴν 
ἑσχάτην' χαίτοι γε οὐκ ἦν αὐτὸς ὁ ἡδιχηχὼς, ἀλλ 6 
Ἡδιχημένος . ἀλλ' ὅμως ἐπειδὴ σφόδρα ἐφίλει τὸν 
ἀπελθόντα, χατέτεινεν ἑαυτὸν ταῖς ὀδύναις , ταύτῃ 
παραμυθούμενος ἑαυτόν, Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, ὅταν 
ἁμαρτάνωμεν εἰς ὃν οὐκ ἐχρῆν [519] ἁμαρτάνειν, 
δίχην ἑαυτοὺς ἀπαιτῶμεν. Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς ἀποθαλόν- 
τας παῖδας Ὑνησίους, ὅτι διὰ τοῦτο χαὶ χόπτονται 
καὶ τρίχας τίλλουσιν, ἐπειδὴ παραμυθίαν ἔχει τὸ 
χολάζειν ἑαυτοὺς ὑπὲρ τῶν φιλουµένων; El δὲ, ὅταν 
μηδὲν ἑργασώμεθα ἡμεῖς τοὺς φιλτάτους δεινὸν, 
φέρει παραμυθίαν ἡμῖν τὸ χαχῶς πάσχειν, ὑπὲρ ὧν 
ἐχεῖνοι χαχῶς πεπόνθασιν ' ὅταν αὐτοὶ ὤμεν οἱ παρ- 
οδύναντες xal ὑδριχότες, οὐ πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς 
ἀναπαύσει τὺ δίχην δοῦναι, f| τὸ μὴ ^ χολάζεσθαι 
χόλασιν; Παντέ που δΏλον. EU τις φιλεῖ τὸν Χριστὸν, 
ὡς φιλεῖν δεῖ, olbev ὃ λέγω, πῶς οὐδὲ αὐτοῦ συγχω- 
ροῦντος ἀνέξεται μὴ χολάζεσθαι' τὴν γὰρ μεγίστην 
Χόλασιν ὑπομένεις παροξύνας αὐτόν, Καὶ οἶδα μὲν 
τοῖς πολλοῖς ἄπιστα λέγων, πλὴν ἀλλ οὕτως ἐστὶν 


9 Sic | 


ndum, ut αρα Savilius et Interpres Leti- 
nus legit. 


sdit καὶ τὸ µή. 


IN EPIST. i1 AD COR. ΗΟΜΗ,. XII. 


49 
ὥσπερ εἴρηχα. Ἐὰν τοίνυν φιλῶμεν τὸν Χριστὸν, ὡς 
φιλεῖν δεῖ, ἑαυτοὺς τιμωρησόμεθα ἁμαρτάνοντες. 
Τοῖς γὰρ ὁτονοῦν ἐρῶσιν οὐ τὸ xaxóv τι παθεῖν ἀηδὲς, 
ὑπὲρ ὧν παρώξυναν τὸν ἐρώμενον, ἀλλ᾽ αὐτὸ πρὸ 
πάντων τὸ παροξῦναι τὸν ἀγαπώμενον. Κὰῑν ὀργιαθεὶς 
οὗτος μὴ χολάσῃ, µειζόνως ἑδασάνισε τὸν ἑραστήν * 
ἂν δὲ δίκην ἀπαιτήσῃ, μᾶλλον παρεµυβήσατο. Mh 
τοίνυν Ὑέενναν φοδώμεθα, ἀλλὰ vh προσχροῦσαι 
τῷ θεῷ; τοῦτο γὰρ ἐχείνου χαλεπώτερον, ὅταν 
ἁποστρέφηται ὀργιξόμενος ' τοῦτο πάντων χεῖρον, 
τοῦτο πάντων φορτιχώτερον. Καὶ ἵνα µάθῃς ἡλίκον 
ἑστὶν, ἑννόησον τοῦτο ὃ λέγω. EÜ τις κολαζόµενον 
ἰδὺν ἄνθρωπον ληστὴν xal xaxoupyov, αὐτὸς βα- 
αιεὺς Ov, τὸν ἀγαπητὸν υἱὸν τὸν μονογενῆ 
καὶ γνῄήσιον ἔδωκεν ὥστε σφαγῆναι, xal μετὰ τοῦ 
θανάτου καὶ τὴν αἰτίαν ἁπ᾿ ἐχείνου µετήνεγχεν ἐπὶ 
τὸν υἱὸν οὐχ ὄντα τοιοῦτον, ἵνα xal σώσῃ τὸν χατάδι- 
χον, χαὶ τῆς πονηρᾶς ὑπολήψεως ἁπαλλάξῃ, εἶτα 
μετὰ ταῦτα εἰς μεγάλην ἀρχὴν αὐτὸν ἀνα(αγὼν, μετὰ 
τὴν σωτηρίαν xal τὴν δόξαν τὴν ἀπόῤῥητον, ὑδρίζετο 
παρὰ τοῦ τοιαῦτα πεπονθότος * οὐχ ἂν εἴλετο µυριά- 
xi; ἀποθανεῖν &xslvog , εἴ Ye νοῦν εἶχεν, 1 τοσαύτῃ 
ἀγνωμοσύνῃ φανΏναι ὑπεύθυνος (v; Τοῦτο Oh xal 
νῦν λογιζώµεθα, χαὶ στένωµεν πικρῶς ἐφ) οἷς παρ- 
ὠξύναμεν τὸν εὑεργέτην ᾿ μηδὲ, ἐπειδῃ μαχροθύμως 
ὑθριζόμενος φέἑρει, διὰ τοῦτο θαῤῥῶμεν, ἀλλὰ δι᾽ 
αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο δαχνώµεθα. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν &v- 
θρώπων, ὅταν τις πληγεὶς τὴν δεξιὰν σιαγόνα , δῷ 
καὶ τὴν ἀριστερὰν, µειζόνως ἀμύνεται, ἢ εἰ µνυρίας 
ἔδωχε πληγάς, xoi ὅταν λοιδορηθεὶς, μὴ µόνον οὖκ 
ἀντιλοιδορήσῃ, ἀλλὰ xal εὐλογήσῃη, χαλεπώτερον 
ἔπληξεν, f| εἰ µνρίοις ὀνείδεσιν ἔπλυνεν. El δὲ ἐπ 
ἀνθρώπων, ὅταν ὑδρίζοντες µἀκροθυµίας ἀπολαύω- 
μεν, χαταισχυνόµεθα. [520] πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ Θεοῦ 
δεδοιχέναι χρὴ τοὺς ἁμαρτάνοντας διηνεχῶς, καὶ οὐ- 
δὲν πάσχοντας δεινόν» xal γὰρ xoi ἐπὶ xaxip τῆς 
ἑαυτῶν χεφαλῆς dj ἄφατος αὐτοῖς θησανρίζεται τι- 
µωρία. Ταῦτ᾽ οὖν ἐννοοῦντες, πρὸ πάντων ἁμαρτῖαν 
φοδώμεθα τοῦτο γὰρ χόλασις, τοῦτο γέεννα, τοῦτο 
τὰ µυρία xaxá. Mh φοδώµεθα δὲ µόνον, ἀλλὰ xol 
φεύγωμεν , xal τῷ 8eip σπουδάζωµεν διηνεκῶς ἀρέ- 
σχειν' τοῦτο γὰρ βασιλεία, τοῦτο ζωὴ, τοῦτο τὰ µυρία 
καλά. Οὕτω xa ἐντεῦθεν Ίδη τῆς βασιλείας ἔπιτενυ- 
ξόμεθα, χαὶ τῶν µελλόντων ἀγαθῶν' ὧν γένοιτο πάν- 
τας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xaX φιλανθρωπ:ᾳ τοῦ Ku- 
plov ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, vuv καὶ det, 
χαὶ εἰς τοὺς αἱῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


482 


pM Ae | "''[)o  "C(€————————————— € ———— m— —À— — 


OMIAIA ΙΡ’. 


Συνεργοῦντες δὲ καὶ ZapaxaAobnsv, μὴ εἰς κενὺν 
thv χάριν τοῦ 8sov δέξασθαι ὑμᾶς. Αέγει Táp* 
Καιρῷφ δεχεῷ ἐπήκουσά σου, καὶ ἐν ἡμέρᾳ 
σωτηρίας ἐδοήθησά σοι. 


α’. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ὁ θεὺς παραχαλεῖ, xai 
ἡμεῖς πρεσδεύοµεν xa ἰχετευομεν, χαταλλάγητε τῷ 
θεῷ' ἵνα μὴ ἀναπέσωσιν, ἐντεῦθεν αὐτοὺς πάλιν φο- 
6εῖ xat διανίστησι λέγων, Παρακα.λοῦὔμεν, μὴ εἰς 
πενὸν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ δἐξασθαι ὑμᾶς. Mf 
γὰρ, ἐπειδὴ παρακαλεῖ, qnot, xat ἔπεμφς πρεσδευ- 
σοµένους, διὰ τοῦτυ ῥᾳθυμῶμεν ' ἀλλὰ δι' αὐτὸ μὲν 
οὖν τοῦτο xai ἐπειγώμεθα πρὸς τὸ ἀρέσαι τῷ θεῷ, 
γαὶ πνευματιχὴν συναγαγεῖν ἑμπορίαν (ὅπερ xai 
ἀνωτέρω ἔλεγεν, ὅτι Ἡ ἁγάπη τοῦ θεοῦ συγνέχει 
ἡμᾶς τουτέστι, θλίδει, ὠθεῖ, χατεπείχει), ἵνα μὴ 
μετὰ τοσαύτην χηδεµονίαν ἀναπεσόντες *, χαὶ μηδὲν 
γενναῖον ἐπιδειξάμενοι, τῶν τοσούτων ἑχπέσητε ἀγα- 
θῶν. Mt τοίνυν, ἐπειδὴ ἔπεμφε παρακαλέσοντας. vo- 
plante τοῦτο ἀεὶ εἶναι" µέχρι τῆς παρουσίας αὑτοῦ 
εἲς δευτέρας τοῦτο ἔσται, μέχρι τότε παραχαλεῖ, 
ἕως ἂν ὤμεν ἐνταῦθα" μετὰ δὲ ταῦτα δίχη χαὶ χόλα- 
σις. ἀιὰ τοῦτο, Συνεχόµεθα, φησίν. Οὐδὲ γὰρ ἀπὸ 
τοῦ μεγέθους τῶν ἀγαθῶν αὐτοὺς xal τῆς φιλανθρω- 
πίας µόνον, ἀλλὰ xal ἀπὸ τῆς βραχύτητος τῆς τοῦ 
καιροῦ κατεπείχει ἀε[. Διὸ xal ἀλλαχοῦ φησι, Nov 
γὰρ ἐγγύτερον ἡμῶν ἡ σωτηρία xaX πἀλιν, ο 
Κύριος ἐγγύς. Ἐνταῦθα δέ τι Καὶ πλέον ποιεῖ, 0ὐδὲ 
γὰρ ἀπὸ τοῦ τὸ λειπόμενον τοῦ χρόνου βραχὺ xoi 
μιχρὸν εἶναι, ἀλλὰ xal ἀπὸ τοῦ τοῦτον µόνον τὸν 
καιρὸν ἐπιτήδειον εἶναι εἰς σωτηρίαν, ἑνάχει. Ἰδοὺ 
Τὰρ, φησὶ, vür καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ ἡμέρα 
σωτηρίας. Mt τοίνυν προδῶμεν τὸ εὔχαιρον, ἀλλ' 
ἐπιδειξώμεθα ἀξίαν τῆς χάριτος τὴν σπουδἠν. Διά 
τοῦτο γὰρ xal ἡμεῖς ἐπειγόμεθα, xal τὸ βραχὺ xai 
τὸ ἐπιτήδειον εἰδότες τοῦ χαιροῦ’ διὸ χαὶ Deve, 
Συγεργοῦντες 68 καὶ παρακα.ἰοῦμεν. Συγεργοῦγ- 
τες [521] ὑμῖν. ὑμῖν γὰρ συνεργοῦμεν μᾶλλον, 1] τῷ 
θιῷ, ὑπὲρ οὗ πρεσθεύοµεν. Οὐδενὸς γὰρ ἐχεῖνος δεῖ- 
ται, ἀλλ dj σωτηρία πᾶσα εἰς ὑμᾶς διαθαίνει. Et δὲ 
xaX ^q θεῷ λέγει συνεργεῖν, οὐδὲ τοῦτο παραιτεῖται" 
καὶ γὰρ ἀλλαχοῦ qnot, θεοῦ γὰρ ἑἐσμεν συ»εργοί. 
Ταύτῃ φησὶ τοὺς ἀνθρώπους σώζειν πάλιν’ Καὶ 
παρακα-ἱοῦμεν. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ παραχαλῶν, οὐχ 
ἁπλῶς παρακαλεῖ, ἀλλὰ ταῦτα προτεινύμενος τὰ 
δικαιώµατα" ὅτι τὸν Υἱὸν ἔδωχε τὸν δίχαιον, τὸν οὐδὲ 
ἁμαρτίαν εἱδότα, xal ἁμαρτίαν αὐτὸν ἐποίησεν ὑπὲρ 
ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, ἵνα ἡμεῖς γενώµεθα δίκαιοι" 
ἅπερ ἔχοντα, xat θεὸν ὄντα, οὐδὰ παρακαλεῖν δεῖ, 
xal ταῦτα ἀνθρώπους, xal προσχεχρουχότας, ἀλλὰ 
παραχαλεῖσθαι xa0' ἑχάστην ἡμέραν, ἀλλ ὅμως 
παρακαλεῖ' ἡμεῖς δὲ παραχαλοῦμεν, διχαίωµα μὲν 
μηδὲν ἔχοντες ἡμῶν εἰπεῖν οὐδὲ εὐεργέτημα, ἓν δὲ 
µόνον, τὸ ὑπὲρ θεοῦ, xal τοιαῦτα ἐπιδειξαμένου, 
παρακχαλεῖν. Παραχαλοῦμεν δὲ ἵνα τὴν εὐεργεσίαν 
δέξησθε, χαὶ μὴ ἀποχρούσησθε τὴν δωρεάν. Πτείσθητε 


8 Savil. in marg., χαταπεσόντες. 


τοίνυν ἡμῖν, xa μὴ εἰς πενὸν τὴν χάριν δέξησθε. 
Ἵνα γὰρ μὴ νοµίσωσιν , ὅτι οοῦτό. ἐστι καταλλαγὴ 
µόνον, τὸ πιστεῦσαι τῷ καλοῦντι, ἐπάχει ταῦτα, τὴν 
περὶ τὸν βίον σπουδὴν ἀπαιτῶν. Τὸ γὰρ ἀπαλλαγέντα 
ἁμαρτημάτων καὶ φίλον γενόμενον, τοῖς προτόροις 
ἐγχαλινδεῖσθαι πάλιν, ἀπ ἔχθραν ἐπανελθεῖν bati, 
καὶ εἰς χενὸν τὴν χάριν δέξασθαι, χατὰ «bv τοῦ. βίου 
λόγον. 

Οὐδὲν γὰρ ἀπὺ τῆς χάριτος μέγα ὠφελούμεθα εἰς 
σωτηρίαν, ἀχαθάρτως ζῶντες * ἀλλὰ xat βλαπτόµεθα 
µειζόνως ταύτῃ βαρούμενοι χαὶ ἓν τοῖς ἁμαρτήμασιν, 
ὅτι καὶ μετὰ ἑπίγνωσιν τοιαύτην xal δωρεὰν ἐπὶ τὰ 
πρότερα ἐπανήλθομεν xaxá. Αλλά τοῦτο μὲν οὐδέπω 
τίθησιν, ὥστε μὴ τραχὺν ποιῆσαι τὸν λόγον” ὅτι δὲ 
οὐδὲν ὠφελούμεθα λέγει µόνον. Eliza xal προφητείας 
ἀναμιμνήσχει, χατεπείγων αὐτοὺς, xal συνωθῶν εἰς 
τὸ διαναστΏναι πρὸς τὴν τῆς οἰχείας σωτηρίας ἀντί- 
ληψιν. Λέγει γὰρ, φησί Καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά 
σου, xal év ἡμέρᾳ σωτηρίας ἐδοήθησά σοι. Ιδού 
νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ vov ἡμέρα σωτη- 
plac. Καιρὸς εὐπρόσδεκτος ' molo; οὗτος; Ὁ τῆς 
δωρεᾶς, ὁ τῆς χάριτος, ὅτε οὐχ ἔστιν εὐθύνας ἆπαι- 
τηθῆναι τῶν ἁμαρτημάτων οὐδὲ δίχην δοῦναι, ἀλλὰ 
μετὰ τῆς ἁπαλλαγῆς xat μυρίων ἁπολανσαι ἀγαθῶν, 
δικαιοσύνης, ἁγιασμοῦ , τῶν ἄλλων ἁπάντων. Πόσα 
γὰρ ἔδει χαμεῖν, ὥστε ἐπιτυχεῖν τοῦ χαιροῦ τούτου; 
ἁλλ ἰδοὺ , μηδὲν καµόντων ἡμῶν παραγέγονεν ἄφ- 
εσιν φἐέρον ἁπάντων τῶν ἔμπροσθεν. Διὸ καὶ εὑπρόσ- 
δεχτον χαλεῖ, ἐπειδὴ χαὶ τοὺς µυρία πεπλημμεληχός 
τας προσεδέχετο, xal οὐχ ἁπλῶς προσεδέχετο, ἀλλ᾽ 
εἰς τὴν ἀνωτάτω five τιμήν ^ χαθάπερ, ἐπειδὰν ἔλθῃ 
βασιλεὺς, οὐ δικαστηρίου χαιρὸς, ἀλλὰ χάριτος xal 
σωτηρίας. Διὸ καὶ εὑπρόσδεχτον αὐτὸν χαλεῖ, ἕως οὗ 


, ἔτι ἐν τῷ σχάμµατί ἐσμὲν, ἕως Ey τῷ ἀμπελῶνι ἑρ- 


γαζόμεθα, ἕως λείπεται d) ἑνδεχάτη. 

β’. Προσέλθωμεν, xal βίον ἐπιδειξώμεθα 1599] ἀγα- 
όν xaX γὰρ εὔχολον. 'O γὰρ ἓν τοιούτῳ χαιρῷ ἆγωνι- 
ζόμενος, Ev ᾧ τοσαύτη χέχυται δωρεὰ, ἓν ᾧ τοσαύςη 
χάρις, εὐχόλως ἐπιτεύξεται τῶν βραθείων. Καὶ γὰρ 
ἐπὶ βασιλέων τῶν κάτω Ev μὲν τῷ χαιρῷ τῶν ἑορτῶν 
αὐτῶν, xal ὅτε iv ὑπάτων φαίνονται σχήµατι, χαὶ ὁ 
μικρὸν προσενεγχὼν µεγάλας λαμδάνει δωρεάς' Ev δὲ 
ταῖς ἡμέραις, αἷς ἂν δικάζωσι, πολλῆς ἀκριθείας 
χρεία, πολλῆς ἐξετάσεως. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν ἐν τῷ 
καιρῷ τῆς δωρεᾶς ταύτης ἀγωνισώμεθα' ἡμέρα χά- 
ριτός ἐστι, χάριτος θείας διὸ χαὶ εὐχόλως ἔπιτευ- 
ξόμεθα τῶν στεφάνων. El qàp τοσούτων γέµοντας 
χακῶν xai προσήχατο, xai ἀπήλλαξε πάντων ἁπαλ- 
λαγέντας, καὶ τὰ map' ἑαυτῶν εἰσφέροντας, οὗ πολλῷ 
μᾶλλον προσδέξεται; Εἶτα, ὅπερ ἀεὶ ποιεῖ, ἑαυτὸν 
μέσον τιθεὶς, xal ἑἐντεῦθεν χελεύων τὸ παράδειγµα 
λαμθάνειν, τοῦτο καὶ ἐνταῦθα ἐργάζεται' διὸ xa 
ἐπάχει, Μηδεμίαν év μηδεγὶ διδόντες προσκοπὴν, 
ἵνα μὴ μωμηθῇ ἡ διακογία ἡμῶν. οὐκ ἀπὸ τοῦ 
xatpou µόνον, ἀλλὰ xai ἀπὸ τῶν χατορθωσάντων 
αὐτοὺς πείθων. Καὶ ὅρα πῶς ἀτύφως, οὗ γὰρ εἶπε 


484 





IN EPIST. Il. AD COR. HOMI. κι. 


482 





HOMILIA XII. 


CAP. 6. v. 1. Adjuvantes autem exhorlamur, ne in vacuum 
gratiam Dei recipiatis. 2. Ait enim : Tempore acce- 
pto exaudivi te , et in die salutis auxiliatus sum tibi. 
4. Quoniam enim Deum rogare dixerat , apostolos 

autem legatione fungi, atque obsecrare ut cum Deo 

in gratiam redirent ; ne segniores inde redderentur , 

hinc rursus eos terret et excitat dicens , Ne itaque in 

vacuum Dei gratiam recipiatis. Neque enim propterea 

nos socordizg demus, inquit , quia Deus nos rogat , 

ac legatos ad nos misit : imo vero ob hoc ipsum ma- 

jore studio et diligentia Deo placere, ac spirituales 
merces colligere curemus (id quod etiam superius 

dicebat, Caritas Dei urget nos, hoc est, premil, im- 

pellit) : ne alioqui post tantam Dei sollicitudinem 

eollapsi, nec ullum egregium virtutis specimen δύει» 

tes, tantis bonis excidamus. Ne igitur existimetis , 

inquit, quia hortatores misit, perpetuum id fore : 

usque ad secundum ipsius adventum lioc erit : tan- 
tum hortatur dum hic sumus; postea sequitur poena 
et cruciatus, Propterea, Urgemur, inquit. Neque 
enim eos solum a bonorum magnitudine ac Dei be- 
nignitate , sed etiam temporis brevitate semper ex- 
stimulat : uude et alio loco ait, Nunc enim propior 
est. mostra salus ( Hom. 15. 11) ; et rursus, Dominus 
prope est (Philipp. 4. 5). Hic vero quidpiam amplius 
facit. Neque enim hinc tantum eos ad salutem im- 
pellit, quod breve atque exiguum sit id temporis 
quod restat, sed hinc etiam, quod solum hoc tempus 
ad eam adipiscendam appositum sit. Ecce enim. munc 
tempus acceptabile , ecce dies salutis. Ne igitur occa- 
sionem nobis perire sinamus, sed dignum accepta 
gratia studium exhibeamus. Nam ideo et ipsi festina- 
mus, quod et brevitatem et opportunitatem tem- 
poris perspectam habeamus : unde etiam dicebat, 
Adjuvantes autem. exhortamur. Adjuvantes, vos scili- 
eet: vos enim potius, quam Deum pro quo lega- 
tionis munus obimus, adjuvamus. lpse enim nulla 
re indiget, verum salus omuis ad vos permeat. At- 
que ut etiam Dei adjutorem se esse dicat, ne hoc 
quidem ille repudiat : nam et alio loco dicit , Dei ad- 
jutores sumus (4. Cor. 5. 9). Atque hac ratione ho- 
mnines rursum salutem impertire ait : Et exhortamur. 

Mie quippe cum exhortatur, non simpliciter exhor- 

tatur , sed has justilicationes affert ; quod justum il- 

lum Filium, qui ne peccatum quidem nosset , dona- 

verit, et pro nobis peccatoribus ipsum peccatum 
fecerit, ut nos justi efficiamur : quie quidem cum 
habeat , ac Deus sit, ne rogare quidem eum oportet, 
homines przsertiin, et a quibus offensus fuerat, verum 
singulis diebus rogari; nihilo secius tamen rogat : 
at nos, eum rogamus, nullum omnino jus , nullum 
beneficium proferre possumus ; verum unum hoc, 
quod Dei, qui tanta bona dederit , nomine vos ob- 
secramus, Obsecramus porro, ut oblatum beneficium 
accipiatis , nec munus repudietis. Morem itaque no- 
his gerite , ac videte ne in vacuum gratiam accipia- 


tis. Etenim ne illi in hoc uno reconciliationem posi- 
lam esse existimarent , ut vocanti fidem adhiberent ; 
ideo hzc verba adjungit, quibus studium in vil: 
ratione efflagitat. Nam qui, posteaquam peccatis li- 
beratus atque in amicitiam receptus est, in prioribus 
flagitiis rursus volutatur, is ad inimicitias redit; ae 
frustra, quantum ad vitam attinet , gratiam Dei ac- 
cepit. 

Gratia non multum juvat ad salutem , si impure ti- 
vanus. — Neque enim magnum quidpiam ad salutem 
nobis affert gratia, si impure vivamus : quin potius 
detrimentum in nos accersit, vehementius in pecca- 
tis gravatos, ut qui post ejusmodi cognitionem ae 
beneficium ad priora vitia nos Ipsos referamus. At 
nondum hoc ponit, ne molestam atque asperam ora- 
tionem reddat : hoc solum dicit, nullam binc ad nos 
utilitatem redire. Deinde prophetiz quoque memo- 
riam refricat, quo eorum animos ad capessendum 
salutis studium impellat et urgeat. Ait enim : Tem- 
pore accepto exaudivi te , et in die salutis. auxiliaims 
sum tibi. Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies 
salutis. Tempus acceptabile : quodnam istud ? Tem- 
pus videlicet beneficii et gratie , in quo de peccatis 
admissis rationes non exposcunlur nec poma pen- 
duntur, in quo una cum reconciliatione innumeris 
quoque bonis fruimur, justitia nimirum , sanctifica- 
tione , aliisque omnibus. Quantos enim labores sus- 
cipere par erat, ut hanc occasionem nancisceremur ? 
at ecce , nullo a nobis suscepto labore, adest, om- 
nium ante admissorum veniam afferens. Ac proinde 
acceptabile hoc tempus vocat , quoniam eos quoque, 
qui innumeris sceleribus sese obstrinxerant , admit- 
tebat, nec tantum admittebat, sed ad summum 
etiam honoris gradum subvehebat : non secus atque 
adveniente rege judicii tempus non est , sed gratie 
ac salutis. Ob eam cusam acceptabile Ίου tem- 
pus vocat, quamdiu adhuc in scammate versamur , 
quamdiu adhuc in excolenda vinea operam navamus , 
quamdiu undecima hora superest. . 

2. Accedamus, ac vitam nostram recte instituamus : 
id enim facile est. Nam qui eo tempore certat, quo 
tantum beneficium ac tanta gratia effusa est, pal- 
mam facili negotio consequetur. Etenim apud terre- 
nos quoque imperatores , cum festi eorum dies agi- 
lantur, atque in consulari habitu cernuntur, is etiam 
qui exiguum munus offert, magnis donis afficitur ; 
lis autem diebus, queis judicis munus exercent, ma- 
gua diligentia magnoque examine opus est. Sie nos 
etiam hujus beneficii tempore deecertemus : dies 
grati: est , divinze inquam gratize, unde etiam facile 
coronas adipiscemur. Nam si , cum tot vitiis scate- 
remus , et admisit nos et iis liberavit; ominibus so- 
lutos, caque qux nostri inuneris snnt praestantes , 
annon multo magis admissurus est? Postea id quod 
perpetuo facit, ut seipsum in medium proponat, at- 
que hinc exemplum sumere jubeat, bic quoque facit : 


485 
uude etiam subjungit, 3. Nemini dantes ullam offen- 
sionem, ut non. vituperelur ministerium nostrum. Non 
modo a tempore, sed etiam ab iis, qui preclare se 
gesserunt, eos perinovere studet. Ac vide quam sine 
fastu atque arrogantia : non enim dixit , Intuemini 
in nos, quia tales sumus ; verum prius quz ad se 
epectant enarrat , ut omnem reprelieusionis causam 
subinoveat. Ac duo eximia immaculatz vita argu- 
menta ponit, dum ait, Nemini dantes ullam : nec 
dixit accusationem , sed, quod longe minus erat, 
Offensionem ; ac si diceret, reprelensionis et queri- 
moni:e locum nulli dantes. Ut non vituperetur mini- 
sterium nostrum. Hoc est, ne quis illud carpat. Nec 
rursus dixit, Ut non accusetur, sed, Ut ne levissima 
quidem in eo culpa hzreat, nec quispiam sit qui ulla 
in re illud insectari queat. 4. Sed in. omnibus ezhi- 
bentes nosmetipsos sicut Dei ministros. Hoc multo 
majus est. Neque enim in pari laude ponendum est, 
reprehensione vacare, atque ita se comparare , ut 
undique perspicuum sit, eos Dei ministros esse : non 
enim paris laudis est, a reprehensione liberum esse, 
et laudum ornamentis abundare. Nec dixit, Appa- 
rentes, sed ÉExhibentes, hoc est, demonstrantes. 
Deinde unde tales effecti sint exponit. Undenam igitur? 
]n mulia. patientia , inquit. Quibus verbis bonorum 
omnium fundamentum posuit. Ideo non simpliciter 
patientiam dixit, sed multam addit, αἱ illius ma- 
gnitudinem declararet. Unam aut alteram tulisse 
tentationem non magnum esset ; sed ille tentationem 
ceu imbrem inducit, dicens, In tribulationibus, in 
necessitatibus. Hoc afflictionum augmentum est , cum 
mala vitari nequeunt, ac velut necessitas quedam 
acerbitatum incumbit, ex qua vix te expedire queas. 
Jn angustiis. Famis scilicet aliarumque rerum neces- 
sariarum , vel simpliciter tentationum. 5. In plagis, 
in carceribus , in seditionibus. Atqui quodlibet horum 
vel solum intolerabile erat , et flagris cedi solum , et 
vinciri solum, et pulsum nusquam corsistere posse : 
loc enim. siguificat , In. seditionibus. At cum et hzec 
omnia et simul ingruunt, cogita quam firmum ani- 
mum requirant. Deinceps una cum externis sua re- 
censet : In laboribus, in vigiliis, in. jejuniis , 6. in 
castilate. His verbis zerumnas eas innuit, quas huc 
atque illuc cursondo ac victum sibi manibus quxerendo 
exantlabat , noctesque quas in docendo vel etiam la- 
borando conterebat. Ad haec etiam nec jejunium 
omittebat, tametsi illa mille jejuniorum instar es- 
sent. Per castitatem rursus hoc loco vel pudicitiam 
intelligit, vel in omnibus rebus puritatem , vel quod 
muneribus abjectis gratis evangelium praedicaret. 
In scientia. Quid est , In scientia? In sapientia a Deo 
concessa, qua vera scientia est : non ut illi, qui 
sapientes videntur, ae de externa scieutia gloriantur, 
liac vero destituti sunt. In longanimitate, in suavitate. 
lixc quoque perquam generosi animi sunt, nempe, 
cum undique provoceris ac pungaris, :quo animo 
ferre omnia. Tum autem ostendens , unde talià effe- 
ctus sit, subjunxit, In Spiritu sancto. In ipso enim 
omnia hzc conscquimur. At vide quandonam Spiri. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


484 


tus sancli auxilium posuit : postquam nempe sua og- 
tenderat. Quamquam mihi aliud quoque his verbis 
indicare videtur. Quidnam hoc? Nempe quod copio- 
$0 Spiritu repletus esset, atque hinc quoque missio- 
nis suz:* argumentum pr:eberet, quia. spiritualibus 
gratiis donatus fuisset. Nam eisi id quoque gratia 
erat; at ipse quoque causa item erat, ut qui per sua 
recte facia et sudores gratiam attraxisset. Quod si 
quis insuper id quoque ab Apostolo indicari conten - 
dat, quod in spirituali etiam illa. gratia nullam 
offensionis ansam dederit, ab ipsius sententia non 
aberrarit. Etenim illi, qui apad eos linguarum 
donum acceperant, ideoque arrogantiam concepe- 
rant , vituperati sunt : fieri enim potest, ut qui spi- 
ritualem gratiam acceperit, ea non ut par est utatur. 
At nos non ita; verum in spiritu etiam , hoc est , iu 
spiritualibus gratiis, inculpati fuimus. In caritate non 
ficta. 

9. Hxc bonorum omnium causa erat; hzc talem 
ipsum efficiebat ; hzec id przestabat, ut Spiritus, cujos 
ope omnia recie efficiebat, apud ipsum maneret. 
7. In verbo veritatis. Hoc est, quod plerumque ait, 
non dolo tractantes nec adulterantes verbum Dei per- 
stitimus. In virtute Dei. Quod nusquam hon facit , ut 
nihil sibi, sed Deo accepta omnia referat, eaque que 
cum laude gesserit adscribat, hoc etiam hic fccit. 
Quoniain enim magna qu:edam loquutus fuerat, dixe. 
ratque se vitam semper a reprehensione alienam , 46 
summam philosophiam exhibuisse, Spiritui ac Deo 
hzc attribuit. Neque enim vulgaria eraut quz dixe- 
rat. Nam si quietam vitam agenti virtutem assequi et 
irreprehensibilem esse difficile est , illud tecum re- 
puta, quam egregii animi sit , tot tentationibus vexa- 
tum semper effulsisse. Atqui non hzc sola sustinuit , 
sed multo his plura, qux deinceps enumerat. In 
quo illud admirandum est, non quod tot tantisque 
fluctibus irreprehensibilis fuerit, nec quod omnia 
forii animo pertulerit, sed quod etiam cum voluptate 
omnia : qu:e deinde his verbis declarat. Per arma 
justitie, a dextris et a sinistris. Videsne animi przsen- 
tiam firmosque sensus? Afflictiones enim arma esse 
ostendit, quz non modo non dejiciant , sed etiam 
inuniant ac firmiores efliciant. Sinistra autem ea 
vocat, qux» molestix speciem habent : nam ejusmodi 
sunt ea, que mercedem habent. Cur igitur hoc iis 
nomen imponit? Vel secundum vulgi opinionem, 
vel quia jussit nos Deus orare, ne in tentationem 
intremus. 8. Per gloriam et ignominiam, per infamiam 
et bonam famam. Quid ais? magnumne ad laudem 
tibi esse censes gloria frui? Maxime, inquit. Quid 
ita? nam ignominiam quidem ferre magnum est; in 
gloria autem versari , annon strenuum animum re- 
quirit? Strenuum plane ac perquam ingentem , ut ne 
is qui ea fruitur obruatur, Quo fit, ut in eo quoque 
Paulus glorietur, ut et in illo : quoniam in utraque 
re perzeque elucehat. Quomodo arma justitize ? Quo- 
niam multos ad pietatis studium incitat, cum magi- 
stros in honore esse conspiciunt : atque bonorum 
operum hoc argumentum est, et hinc Dei gloria ce- 


485 
Προσέχετε εἰς ἡμᾶς ὅτι τοιοῦτοί ἔσμεν' ἀλλά τέως 
br! ἀναιρέσει χατηγορίας τὰ καθ) ἑαυτὸν διηχεῖται. 
Καὶ δύο τίθησιν ὑπερθολὰς ἁμώμουν βίου, Μηδεμίαν 
ἐν μηδενὶ, λέγων. Καὶ οὐχ εἶπε κατηγορίαν, ἀλλ᾽ ὃ 
πολλῷ ἕἔλαττον ἣν, Προσκοπήν' τουτέστι, µέμφιν. 
χατάγνωσιν μηδενὶ παρέχοντες χαθ᾽ ἡμῶν. "Iva. μὴ 
µωμηθῇ ἡ διακογίω ἡμῶν. Τουτέστιν, ἵνα μὴ τις 
αὑτῆς ἐπιλάδηται. Καὶ οὐχ εἶπε πάλιν, "Iva. yh χατ- 
ηγορηθῇ, ἁλλ᾽, "Iva μηδὲ τὴν τυχοῦσαν αἰτίαν ἔχῃ, 
µή τις αὐτῇ el; ὁτιοῦν ἐπισχῆψαι δυνηθῇ. 'AJA' ἐν 
παντὶ συνιστῶντες ἑαυτοὺς, ὡς Θεοῦ διἀχογοι. 
Τοῦτο πολλῷ μεῖζον. Οὐ γάρ ἐστιν [cov κατηγορίας 
ἐλεύθερον εἶναι, xal τοιαῦτα ἐπιδείχνυσθαι, ὡς 
πἆντοθεν φαίΐνεσθαι διαχόνους ὄντας Θεοῦ. οὐ γάρ 
ἐστιν (cov ἀπηλλάχθαι κατηγορίας, καὶ ἑγχωμίοις 
βρύειν. Καὶ οὐκ εἶπε, Φαινόμενοι, ἀλλὰ, Συγιστῶν» 
τες, τουτέστιν, ἁποδειχνύντες. Εἶτα λέγει χαὶ πόθεν 
τοιοῦτοι ἐγένοντο. Πόθεν οὖν ἐγένοντο; Ἐν ὑπομογῇῃ 
ποιλῇ, φησί τὸν θεµέλιον τῶν ἀγαθῶν τιθεές. Διό- 
περ οὐδὲ ἁπλῶς ὑπομονὴν εἶπεν, ἀλλὰ πολλὴν, xal 
δείχνυσιν αὐτῆς καὶ τὸ μέγεθος. Τὸ yàp Év τι xa 
δεύτερον ἐνεγχεῖν, οὐδὲν μέγα" ἁλλ᾽ Emáyet xal τὰς 
νιφάδας τῶν πειρασμῶν, λέγων, Ἐν θ.1ίψεσι», ày 
ἀνάγκαις. Τοῦτο ἐπίτασις θλίψεως, ὅταν ἄφυχτα 7) 
τὰ xaxà, xal ὥσπερ ἀνάγχη τις ἐπιχέηται τῶν δει- 
νῶν δυσδιεξόδευτο-. Ἑν στεγοχωρίαις. τοι ταῖς 
τοῦ λιμοῦ φησι, xat ταῖς τῶν ἄλλων ἀναγχαίων' f) 
χαὶ ἁπλῶς ταῖς τῶν πειρασμῶν. Ἐν π.]ηγαῖς, év 
gvAaxaic, ἐν ἁκαταστασίαις. Καΐτοι τούτων χαθ᾽ 
ἑαυτὸ ἔχαστον ἀφόρητον ἣν, xat τὸ µαστίζεσθαι µόνον, 
xai τὸ δεδέσθαι µόνον, χαὶ τὸ μηδαμοῦ δύνασθαι 
στῆναι ἐλαυνόμενον τοῦτο γάρ ἔατιν, "Ev ἀκατα- 
στασίαις' ὅταν δὲ xaX πάντα, [5235] καὶ ὁμοῦ πάντα 
brin, ἐννόησον ἠλίκης δεῖται ψυχῆς. Elsa. μετὰ τῶν 
ἔξωθεν xal τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ τίθησιν. Ἐν αόποις, ἐν 
ἁγρυπνίαις, ἐν νγηστδίαις, àv ἀγνότητι. Διὰ τού- 
των τοὺς χαµάτους αἰνίττεται, οὓς ἔχαμε περιιὼν 
καὶ ἐργαζόμενος, τὰς νύχτας ἐν alc ἐδίδασχεν, ἢ ὅτι 
χαὶ ἓν αὐταῖς εἰργάζετο. Καὶ μετὰ τούτων ἁπάντων 
οὐδὲ ταῦ νηστεύειν ἡμέλει, καίτοι γε ταῦτα ἀντὶ µυ- 
ρίων Ίρχει νηστειῶν. ᾽Αγνότητα δὲ ὀνταῦθα T] σω- 
φροσύνην πάλιν, J| τὴν ἐν ἅπασι καθαρότητα, f| τὸ 
ἀδωροδόχητον, f] χα) τὸ δωρεὰν τὸ εὐαγγέλιον χηρύτ- 
τειν. Ἐν γνώσει. Τί ἐστιν, Εν γνώσει; Ἐν σοφρίᾳ 
τῇ παρὰ τοῦ θεοῦ δεδοµένῃ, τῇ ὕντως Ὑνώσεε οὐ 
χαθάπερ ἐχεῖνοι οἱ δοχοῦντες εἶναι σοφοὶ, xai τῇ 
ἔξωθεν παιδεύσει χομπάζοντες, ταύτῃ δὲ ἑλαττούμε- 
vo. Ἐν µακροθυµίᾳ, ἐν χρηστότηει. Πολὺ γὰρ 
xa ταῦτα γενναίας ἣν ψυχῆς, τὸ πάντοθεν παροξν- 
νόμενον xal χεντούμενον, μαχροθύμως ἅπαντα φέρειν. 
Elta δεικνὺς πόθεν τοιοῦτος ὙΥέγονεν, ἀπήγαχεν Εν 
Πγεύματι dpi. Ἐν αὐτῷ γὰρ πάντα ταῦτα χατορ- 
θοῦμεν, φησίν. Αλλ ὅρα πότε τὴν παρὰ τοῦ Πνεύ- 
pato; ἔθηχε τοῦ ἁγίου βο/θειαν’ ὅτε τὰ παρ) ἑαυτοῦ 
ἐπιδείξατο. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ xai ἕτερον λέγειν διὰ 
τούτου. Ποῖον 6h τοῦτο; "Οτι xat Πνεύματος πολλοῦ 
πεπληρώµεθα, xal ἀποδείχνυμεν xal ἐντεῦθεν τὴν 
ἀποστολὴν, ἀπὸ τοῦ χαρισµάτων ἠξιῶσθαι πνευµατ:- 
xiv. El γὰρ καὶ χάρις τοῦτο, ἀλλά xal αὐτὸς αἴτιος 


IN EPIST. il AD COR. HOMIL. XII. 


48t 
ὁ διὰ τῶν κατορθωµάτων xal τῶν ἱδρώτων τὴν χάριν 
ἐπισπασάμενος. El δέ τις εἴποι, μετὰ τῶν εἰρημένων 
αὐτὸν ἐμφαίνειν τὸ ὅτι χαὶ ἐν τῇ χάριτι τῇ πνευµα- 
τιχῇ οὐδεμίαν ἔδωκε προσκοπὴν, οὐκ ἂν ἁμάρτοιτῆς 
ὀἐννοίας. Καὶ γὰρ οἰτὰς γλώσσας λαδόντες παρ) ab- 
τοῖς, xal ἐπαρθέντες, ἐμωμήθησαν' ἔστι yàp xal 
χάρισμα λαθόντα πνευματιχὸν, οὐκ εἰς δέον αὐτῷ 
χρήσασθαι. Αλλ’ οὐχ ἡμεῖς, φησὶν, ἀλλὰ xat Ev πνεύ- 
ματι, τουτέστιν, καὶ ἓν τοῖς χαρίαµασιν ἀμώμητοι 
ἐγενόμεθα. Ἐν ἁγάπῃ ἀνυποκρίτῳ. 

Υ. Τοῦτο πάντων αἴτιον τῶν ἀγαθῶν, τοῦτο τοιοῦτον 
αὐτὸν εἰργάξετο, τοῦτο xal τὸ Πνεῦμα µένειν ἐποίει 
παρ) αὐτῷ, δι’ οὗ xal πάντα αὐτῷ κατωρθοῦτο. Ἐν» 
Aóro ἀ.ηθείας. *O πολλαχοῦ λέχει, ὅτι O0 δολοῦντες 
τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, οὐδὲ νοθεύοντες διετελέσαµεν. "Ev 
δυνάμει θεοῦ. Ὅπερ ἀεὶ motel, οὐδὲν ἑαυτῷ, ἀλλὰ 
τῷ θεῷ τὸ πᾶν ἀνατιθεὶς, καὶ αὐτῷ λογιζόμενος τὰ 
αὑτοῦ κατορθώματα, τοῦτο xal ἐνταῦθα πεποίηκεν. 
Ἐπειδὴ γὰρ μεγάλα ἐφθέγξατο, xat ἔφησεν ἄληπτον 
παρεσχῆσθαι βίον διὰ πάντων, καὶ φιλοσοφίαν ἄχραν, 
τῷ Πνεύματι xal τῷ θεῷ ταῦτα ἀνατιησιν. 0ὐδὲ 
γὰρ τὰ τυχόντα ἣν τὰ εἰρημένα. El γὰρ χαὶ ἐν ἠσν- 
χίᾳ ζῶντα δύσχολον χατορθοῦν καὶ ἄληπτον εἶναι, τὸν 
ὑπὸ τοσούτων ἐνοχλούμενον πειρασμῶν, xal διὰ πάν- 
των λάµφαντα, ἐννόησον ἡλίχης εἶναι (oye. Καίΐτοι 
οὐδὲ ταῦτα ὑπέμενε µόνον , ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλείονα 
τούτων, ἅπερ ἑξῆς τίθησι. Καὶ τὸ δὴ θαυμαστὸν, οὐχ 
ὅτι ἄληπτος ἣν Ev τοσούτοις χύμασι πλέων, οὐδ' ὅτι 
πάντα ὑπέμεινε γενναίως, | 524] ἀλλ ὅτι καὶ μεθ) ᾖδο- 
νῆς πάντα, ἅπερ διὰ τῶν ἑξῆς ἡ μῖν πάντα ποιεῖ φανερὰ 
λέγων οὕτω" Διὰ τῶν ὅπ.Ίων τῆς δικαιοσύνης τῶν 


δεξιῶν καὶ ἀριστερὼν. Εἶδες φυχῆς παράστηµα. 


xaX φρόνημα εὔτονον ; Δείχκνυσι γὰρ ὅτι ὅπλα εἰσὶν ai 
θλίψεις, οὐ µόνον οὐ καταθάλλοντα, ἀλλὰ καὶ τειχί» 
ζοντα xal ἱἰσχυροτέρους ποιοῦντα. ᾿Αριστερὰ δὲ xa- 
Aet τὰ δοχοῦντα εἶναι λυκτρά” χαὶ γὰρ τοιαῦτά ἐστι. 
τὰ τὸν μισθὸν ἔχοντα. Τίνας οὖν ἕνεχεν οὕτω. αὐτὰ 
καλεῖ; Ἡ κατὰ τὴν ὑπόληψιν τῶν πολλῶν, 7) ἐπειδὴ 
ἐχέλευσεν ὁ θεὸς εὔχεσθαι μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρα- 
σµόν. Διὰ δόξης καὶ ἀτιμίας, διὰ δυσφηµίας xal 
εὐφημίας. Τί λέχεις; ὅτι δόξης ἀπολαύεις, μέγα 
τοῦτο τίθης εἶναι» Nat, φησί. Τί δήποτε; τὸ μὲν γὰρ 
ἀτιμίαν ἐνεγκεῖν, μέγα. τὸ δὲ δόξης μετασχεῖν, οὗ 
νεανιχῆς δεἶται duy; Νεανιχῆς μὲν οὖν xa σρόδρα 
Μεγάλης, ὥστε αὐτῆς ἁπολαύοντα μὴ ἐχτραχηλισθή- 
ναι. Διὸ xal ἐπὶ τούτῳ φρονεῖ, ὡς ἐπὶ ἐχείνῳ ^ o 
γὰρ tv ἀμφοτέροις ὁμοίως ἔλαμπε. Hox; δὲ ὅπλον 
γίνεται δικαιοσύνης; "Ότι ἑνάγει πολλοὺς εἰς εὔσόθ- 
6ειαν τὸ ἓν cipi] εἶναι τοὺς διδασκάλους' καὶ ἔργων 
δὲ ἀγαθῶν τοῦτο δεῖγµά ἐστι, xat ον θεὸν τοῦτο 
δοξάζει. Καὶ τοῦτο δὲ τῆς τοῦ θεοῦ εὐμηχανίας, τὸ 
διὰ τῶν ἑναντίων εἰσάγειν τὸ χήρυγµα. Σκχόπει δέ” 
ἑδέδετο ὁ Παῦλος; Καὶ τοῦτο ἦν ὑπὲρ τοῦ εὐαγγελίου. 
Τὰ γὰρ κατ ἐμὲ, φησὶν, aic προκοπἡν τοῦ εὐαγγε- 
Alov ἐ.1ή.1νθεν, ὥστε τοὺς zAslovac τῶν dósApor 
πεποιθότας τοῖς δεσμοῖς µου, περισσοτέρως toA- 
μᾷν ἁφόδως εὺν «Ἰόγον «ἲα.Δεῖν. Δόξης πάλιν ἁπῆ- 
λαυε; Καὶ τοῦτο πάλιν ἑχείνους προθυµοτέρους εἶρ- 
γάζετο. Διὰ δυσφηµίας καὶ εὐφημίας. OO γὰρ 


435 
µόνον ἐχεῖνα γενναίως ἔφερε τὰ ἐν τῷ σώματι, τὰς 
θλίψεις, xa ὅσα ἀπηριθμήσατο, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς 
Φνχῆς µόνης καθαπτόμενα, οὐδὲ Υὰρ xal ταῦτα 
ἁπλῶς θορυδεῖν εἴωθεν. Ὁ γοῦν Ἱερεμίας πολλοὺς 
ἐνεγχὼν πειρασμοὺς, πρὸς ταῦτα ἀπηγόρενε, xal 
ἐπειδὴ ὠνειδίζετο, ἔλεγεν' Ob μὴ προφητεύσω, οὗ- 
δὲ μὴ ὀνομάσω τὸ ὄνομα Κυρίου. Καὶ ὁ Δαυὶδ δὲ 
πολλαχοῦ τὸν ὀνειδισμὸν ἀποδύρεται. Καὶ ὁ Ἡσα]ας 
μετὰ πολλὰ ὑπὲρ τούτου παρακαλεῖ, λέγων’ Ὄγειδ:- 
σμὸν τῶν ἀνθρώπων μὴ φοδεῖσθε, καὶ τῷ φαυ.ἲι- 
σμῷ αὐτῶν μὴ ἠττᾶσθε. Καὶ ὁ Χριστὸς δὲ πάλιν τοῖς 
μαθηταῖς, Οταν εἴπωσι πᾶν πογηρὸν. ῥῆμα καθ' 
ὑμῶν ψευδόµεγνοι, χαίρετε καὶ ἀγα.] 1ιᾶσθε, qnot, 
ὅτιό μισθὸς ὑμῶν πο-ὺς ἐν τοῖς οὐὗρανοῖς. Άλλα- 
χοῦ δέ φησι, Kal σκιρτήσατε. Οὖκ ἂν δὲ τοσοῦτον 
ἔθηχε τὸν μισθὸν, εἰ μὴ πολὺς $y ὁ ἁγών. "Ev μὶν 
γὰρ ταῖς βασάνοις χαὶ τὸ σῶμα μερίζεται μετὰ τῆς 
φυχῆς τὰς ἀλγηδόνας * xat γὰρ τοῦ σώματος xal τῆς 
ψυχῆς ὁ πόνος ἑστίν' ἑἐχεῖ δὲ τῆς φυχΏς µόνης. Πολλοὶ 
γοῦν ἀπὸ τούτων µόνον ἔπεσον, χαὶ τὴν φυχὴν τὴν 
ἑαντῶν ἀπώλεσαν. Καὶ τῷ Ἰὼδ δὲ τῶν σχωλήχων 
xai τῶν τραυμάτων φορτικώτερα ἑφάνη τὰ παρὰ τῶν 
φίλων ὀνείδη. Ob γάρ ἔστιν, οὐκ ἔστιν οὐδὲν άφορη- 
τότερον τοῖς ὀδυνωμένοις λόγου δυναµένου δαχεῖν 
ψυχἠν [595]. Διὸ μετὰ τῶν χινδύνων xal τῶν ἱδρώτων 
xai ταῦτα τίθησι, λέγων Διὰ δόξης καὶ ἀτιμίας. 
Πολλοὶ γοῦν xa τῶν Ἰουδαίων διὰ τὴν δόξαν τὴν τῶν 
πολλῶν οὐχ ἠθέλησαν πιστεῦσαι. Ἑφοθοῦντο γὰρ οὐχ 
ἵνα μὴ χολασθῶσαιν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἁποσυνάγωγοι γέ- 
νωνται’ διὸ λέχει, Πῶς δύνασθε πιστεύει», δόξαν 
παρ ἁ λήλων «αμδάνοντες; Καὶ πολλοὺς ἂν 
ἴδοιμεν, οἳ πάντων μὲν χατεφρόνησαν τῶν δεινῶν, 
ὑπὸ δὲ δόξης ἠττήθησαν. Ὡς π.ὶάνοι, καὶ ἀ.ηθεῖς. 
Τοῦτό ἐστι, Διὰ δυσφηµίας καὶ εὐφημίας. Ὡς ἀγ- 
νοούμενοι καὶ ἐπιγιωσκόμενοι. Τοῦτό ἐστι, Διὰ 
δόξης καὶ ἀτιμίας. Τοῖς μὲν γὰρ σαν γνώριµοι, xal 
περισπούδαστοι, οἱ δὲ οὐδὲ «εἰδέναι αὐτοὺς ἡξίουν. 
Ὡς ἀποθνήσκοντες, καὶ ἰδοὺ ζῶμεν. Ὡς ἐπιθανά- 
τιοι xal χατάδιχοι ὅπερ καὶ αὐτὸ ἀτιμίας fv. 


ὃ. Τοῦτο δὲ ἔλεγε, δειχνὺς xal τὴν τοῦ θεοῦ δύναμιν 
τὴν ἄφατον, xal τὴν αὐτῶν ὑπομονήν. Τὸ μὲν γὰρ 
τῶν ἐπιδουλενόντων µέρος, ἀπεθάνομεν, xa τοῦτο 
πάντες νοµίζουσι’ διὰ δὲ τὸν θεὸν διεφύγομεν τοὺς 
κινδύνους. Elsa δηλῶν xal τίνος ἕνεκεν ταῦτα συγχω- 
ρεῖ ὁ θεὸς, ἐπήγαγεν, Ὡς παιδευόµενοι, καὶ μὴ 
θανατούμενοι' μέγα ἀπὸ τῶν πειρασμῶν xal πρὸ 
τῶν μισθῶν δειχνὺς τὸ χέρδος αὐτοῖς ἐγγινόμενον, 
xai τοὺς ἐχθροὺς ἄκοντας αὐτοὺς ὠφελοῦντας. Ὡς 
Ἰυπούμενοι, dsl δὲ χαίροντες. Παρὰ μὲν γὰρ τοῖς 
ἔξωθεν ὑποπτευόμεθα, ὡς ἐν ἀθυμίᾳ εἶναι. ἡμεῖς δὲ 
οὐχ ἐχείνοις προσέχοµεν, άλλα τὴν ἡδονὴν ἀχμάζου- 
σαν ἔχομεν. Καὶ οὐκ εἶπε, Χωίροντες, µόνον, ἀλλὰ 
Φροσέθηχε xal τὸ διηνεχές. "Ael γὰρ χαίροντες, φη- 


6. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


156 


σί. Τί τοίνυν ταύτης ἴσον γένηιτ᾽ ἂν τῆς ζωῆς, Ev fj 
τοσούτων ἑἐπιόντων δεινῶν, µείζων f) χαρὰ Ὑίνεται; 
Ὡς απτωχοὶ, πολ.Λοὺς δὲ π.ἰουτίζοντες. Τινὲς μέν 
φασι πλοῦτον ἐνταῦθα λέγεσθαι τὸν πνευµατικόν ἐγὼ 
δὲ εἴποιμ) ἂν xal τὸν capxixóv: xai γὰρ xa τοῦτον 
ἐπλούτουν, Χαινῷ τινι τρόπῳ τὰς ἁπάντων ἔχοντες 
οἰκίας ἀνεψγμένας αὐτοῖς. Καὶ τοῦτο ἑδήλωσε διὰ 
τῶν ἑξῆς, εἰπών' Ὡς μηδὲἐν ἔχοντες, καὶ πάντα 
κατέχοντες. Καὶ πῶς ἔνι τοῦτο; Πῶς μὲν οὖν τὸ 
ἑναντίον Évt ; 'O γὰρ πολλὰ γατέχων, οὐδὲν ἔχει' ὁ δὲ 
μηδὲν ἔχων, τὰ πάντα χέχτηται. Καὶ οὐχ ἐνταῦθα 
µόνον, ἁλλὰ χαὶ ἓν τοῖς ἄλλοις ὑπὸ τῶν ἑναντίων tà 
ἑναντία ἑγίνετο. El δὲ θαυμάζεις πῶς ἔστι τὸν μηδὲν 
ἔχοντα τὰ πάντα ἔχειν, αὑτὸν τοῦτον εἰς µέσον ἀγά- 
γωμεν, ὃς τῇ οἰκουμένηῃ ἑπέταττε, xal οὐχὶ τῶν χρη- 
µάτων αὐτῶν, ἀλλὰ xat αὐτῶν τῶν ὀφθαλμῶν χύριος 
fv. El δυνατὸν γὰρ, φησὶ τοὺς ὀφθα.ἰιιοὺς ὑμῶν 
ἐξορύξαντες ἂν ἑδώκατέ uo. Ταῦτα δὲ λέχει, παι- 
δεύων μὴ ταράττεσθαι πρὸς τὰς τῶν πολλῶν δόξας, 
χἈν πλάνους λέγωσι, χᾶν ἁγνοῶσια, χᾶν χαταδίχους 
νοµίζωσι, χᾶν ἐπιθανατίους, x&v λυπεΐσθαι, x&v ἓν 
πτωχείᾳ εἶναι, xàv. μηδὲν ἔχειν, xàv τοὺς ἐν εὐθυμίᾳ 
ἀθυμεῖν' ὅτι οὐδὲ τοῖς τυφλοῖς 6 fto; χαταφανὴς, 
οὐδὲ τοῖς παραπαίουσιν ἡ τῶν σωφρονούντων ἡδονὴ 
δήλη. Μόνοι γὰρ οἱ πιστοὶ ὀρθοὶ χριταὶ τῶν πραγµά- 
των εἰἶσὶ, χαὶ οὐχ [526] ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς χαίρουσι xal 
ἀλγοῦσι τοῖς ἄλλοις. Καὶ γὰρ εἴ τις ἄπειρος ἀγώνων 
πυχτεύοντα θεάσαιτο τραύματα ἔχοντα χαὶ στέφανον 
περικείµενον, ἡγήσαιτο αὐτὸν ἀλχεῖν διὰ τὰ τραύ. 
pata, οὐχ tib, τὴν ἡδονὴν τὴν ἀπὸ τοῦ στεφάνου. 
Καὶ οὗτοι τοίνυν ἐπειδὴ ἃ πάσχοµεν ἴσασιν, ὑπὲρ δὲ 
Qv πάσχοµεν ἀγνοοῦσιν, εἰχότως ταῦτα μόνα ὑπ- 
οπτεύουσι, τὰ παλαίσµατα μὲν xal τοὺς χινδύνους 
ὁρῶντες, τὰ δὲ ἔπαθλα xal τοὺς στεφάνους xoi τὴν 
τῶν ἀγώνων ὑπόθεσιν οὐχέτι. Τί οὖν fjv πάντα ἅπερ 
Παῦλος κατεῖχε, λέγων, Ὡς μηδὲν ἔχοντες, καὶ 
πάντα καξέχοντες; Τὰ βιωτικὰ, τὰ πνευματικά. 
Ὃν γὰρ ὡς ἄγγελον αἱ πόλεις ἐδέχοντο, ὑπὲρ οὗ τοὺς 
ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἑξορύξαντες ἂν ἔδωχαν, ὑπὲρ ob 
τὸν ἑαυτῶν τράχηλον ὑπέθεντο, πῶς οὗτος οὐ mávta 
εἶχε τὰ ἐχείνων; El δὲ βούλει καὶ τὰ πνευματικὰ 
ἰδεῖν, ὄψει καὶ àv τούτοις μάλιστα πλουτοῦντα, Ὁ 
γὰρ οὕτω τῷ βασιλεῖ τῶν πάντων φίλος, ὡς xal 
ἀποῤῥήτων χοινωνεῖν τῷ Δεσπότῃ τῶν ἀγγέλων, πῶς 
οὐ πάντων εὐπορώτερος ἦν, xal πάντα εἶχεν ; Οὐκ ἂν 
οὕτως ὑπέχειντο δαίμονες, οὐχ ἂν οὕτως ἑδραπέτευ- 
σε πάθη xal νοσήµατα. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, ὅταν τι πά- 
σχωµεν δι τὸν Χριστὸν, uh µόνον γενναίως φέρωμεν, 
ἀλλὰ χαὶ χαίρωμεν' χἂν νηστεύωμµεν, ὡς τρυφῶντες 
σχιρτῶμεν' xàv ὑδριζώμεθα, ὡς ἑἐγχωμιαζόμενοι 
χορεύωμεν) xiv ἀναλίσχωμενε, ὡς κχερδαίνοντες 
* Legendum 'conjicit Dunsus καταχνοῶσι. 


b Lege, ἠγήσαιτο ἄν. - 
* Savil. in marg., κἂν ἀναλίσκοντες. 


485 


lebratur. Quin illud quoque divini artiflcii erat, nimi- 
rum evangelii przedicationi aditum per contraria ape- 
rire. Sic enim cogita : Vinctus erat Paulus? Id 
quoque ad evangelii commodum cedebat. Que circa 
me suni, inquit, magis ad profectum evangelii venerunt : 
ita ut plures e fratribus confidentes in vinculis meis , 
abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui (Phi- 
lipp. 1. 19. 14). Rursum in gloria versabatur? lloc 
quoque rursum promp'itudinem illis majorem afferc- 
rebat. Per infamiam et bonam famam. Non enim ea 
solum qu: corpore excipiebat, forti animo perferebat, 
afflictiones, eaque omnia quz recensuit, sed ea etiam, 
qua animum solum perstringebant : neque enim hzc 
tumultus excitare consueverunt. lpse quippe Jere- 
mias, cum multas tentationes tulisset, ad has fati- 
$cebat, et cum conviciis incesseretur, dicebat : Non 
prophetabo , nec loquar ultra in. nomine Domini (Jer. 
99. 9). David etiam szpe in probro se esse deplorat. 
Atque 1sa2ias post alia multa pro liac re sic cohorta- 
tur : Nolite timere opprobrium hominum, εἰ despectum 
eorum. ne metualis (Isai. 51. 7). Ac rursum Christus 
discipulis, Cun dixerint, inquit , omne malum adver- 
sunm vos, mentientes, gaudete el exsultate quoniam mer- 
ces vestra copiosa est in calis (Mauh. 5. 14. 12); ct 
alio luco dicit, Et exsultate (Luc. 6. 25). Atqui non 
tantam mercedem couslituisset, nisi ingens esset cer- 
tamen. luo cruciatibus enim corpus cuin animo dolo- 
res partitur ; hoc quippe habet dolor, ut et corpus 
et aninium α[ῆοίαί : αἱ in probris animus. solus 
vexalur. Mulii certe his solis prostrati sunt, anima- 
que su:ze jacturam fecerunt. Atque ipsi Jobo vermi- 
bus et ulceribus graviora ea probra fuere, quibus ab 
amicis oneratus fuit. Nihil enim est, nihi!, inquam, 
est iis qui doloribus premuntur intolerabilius, quam 
oratio qu:e illos inordcat. Quocirca cum periculis ac 
sudoribus hzc collocat, dicens, Per gloriam εἰ 
ignominiam. Multi quippe, etiam ex Judivis, ne ea 
gloria in qua apud. vulgus erant laberentur, fidem 
amplecti noluerunt. Timebant enim , non ne suppli- 
eio afficerentur, sed ue ex synagoga proscriberentur 
(Joan. 12. 42) : unde etiam dicebat Christus, Quo- 
modo potestis credere , qui gloriam ab invicem accipitis 
(Joan. 5. 4. 4)? Ac multos cernere est, qui cum 
acerba omnia contempsissent, a gloria superati sunt. 
Ut seductores et veraces. idem est cum illo , Per infa- 
miam et bonam [amum. Sicut qui ignoti et cogniti. Hoc 
idipsum est quod, Per gloriam et ignominiam. Quibus- 
dam enim noti erant, ab iisque colebantur; quidam 
ne cognoscere quidem eos dignabantur. 9. Quasi 
suorientes, et ecce vivimus. Ut morti obnoxii ac dain- 
pati : quod ipsum quoque ignominia erat. 

4. lloc porro dicebat, tum ut inenarrabilem Dei 
poteitiam, tum patientiam suam declararet. Nam , 
quantum pencs insidialores est, mortui sumus, atque 
ita omnes existimant ; at divina potentia facLum est, 
ut ex periculis erepti simus. Postea cur h:»c Deus 
permittat explanans, subjungit, Ut castigati , et non 
mortificati. Quibus indicat, ex tentationibus ingen- 
tem etiam ante ipsa premia fructum ipsis exoriri, 


ParROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. li. AD COR. HOMIL. Xil. 


486 


hostesque vel invitos sibi utiles essc.10. Quasi tristes, 
semper autem. qaudenies. Exteri suspicantur nos in 
morore esse; at nos, quid ipsi existiment, haud 
attendimus , verum florentissima vcluptate fruimur. 
Nec vero gaudentes solum dixit, sed addidit, Semper. 
Semper enim gaudentes, inquit. Ecquid igitur huic 
vite par esse queat, in qua, tot calamitatibus incur- 
Santibus, auctior voluptas efficitur? Sicut egentes , 
multos autem locupletantes. Quidam aiunt hoc loco de 
spiritualibus opibus verba haberi ; ego autem de iis 
quoque, quie ad carnem attinent : nam et his novo 
quodam modo prediti erant, ut quibus omnium 
vdes paterent. Atque hoc perspicuum fecit ex eo 
quod deinceps ait , Tamquam nihil habentes, et omnia 
possidentes. Et qui fieri hoc potest? inquies. Imo qui 
contrarium fieri potest? Nam qui multa possidet , 
nihil habet ; qui autem nihil habet , omnia possidet. 
Neque hic solum hoc usu venil, sed et in aliis rebus 
e contrariis contraria exsistunt. Quod si miraris 
quonam modo fiat, ut qui rebus omnibus caret, cun- 
cta habeat, hunc ipsum Paulum in medium adduca- 
mus , qui orbi terrarum imperabat , nec pecuniarum 
tantum, sed et oculorum omnium dominus erat : nam, 
Si fieri. potuisset , inquit , oculos vestros eruissetie , εί 
mihi dedissetis (Gul. &. 15). Hac porro dicit, ut nos 
doceat ut ne ob vulgi opiniones turbemur , etiamsi 
nos impostores appellent, etiamsi nos ignorent , da- 
mnatos existiment, etiamsi in morore atque egestate 
versari putent οἱ inopia premi, etiamsi, cum liti 
simus, maesto animo esse dicant : quandoquidem nec 
c:cis perspicuus est solis splendor, ncc insanis sa- 
pientium voluptas. Soli enim pii viri recti sunt 
rerum judices , nec de iisdem quibus alii rebus vel 
gaudent vel anguntur. Nam si quis palestrz:e rudis 
pugilem vulneribus affectum spectet ac corona redi- 
mituin, eum ob vulnera discruciari judicarit, quod 
quantam ei corona voluptatem pariat ignoret. Eodem 
modo isti, quia qus patimur norunt , ea autem ob 
qux patimur nesciunt, non mirum si hzec sola suspe- 
cla habeant, ut qui certamina quidem et pericula 
perspiciant, przmia autem et coronas οἱ certaminum 
causam non item. Qu;enam ergo ea omnia erant, 
qux» Paulus possidebat, cum diceret, Tamquam nihil 
habentes et omnia possidentes ? Mundana et spiritualia. 
Ille enim quem urbes velut angelum exciperent, ac 
pro quo eífossos oculos tradere, pro quo cervices 
suas exponere parati multi essent, annon. ille omnia 
eorum bona possidebat? Quod si spiritualia quoque 
perspicere libet, videbis eum in iis maxime locuple- 
tem. Nam qui in tanta omnium Regis amicitia versa- 
batur, ut angelorum Dominus arcana sua ipsi imper - 
tiret : qui fieri poterat, quin omnes opibus anteiret, 
atque omnia possideret? Non enini alioqui ἆφπιοιιςς 
ita ei cessissent ; non ita dolores ac morbi fugam 
corripuissent. Proinde nos quoque, cum propter 
Christum malo afficimur, non modo fortem, sed 
eliam lztuin animum przbeamus ; si jejunamus, pe- 
rinde cxsultemus ac si in voluptate essemus; si 
contumelias accipimus , ac si laudaremur choreas 


31 


AS 
agamus , si sumptus facimus , iia affecli simus, ac si 
quaestus faciamus ; si panperibus largimur , nosipsos 
accipere arbitremur : nam qui non 60 animo dat, 
nec facile dabit. Quare cum vis spargere, non id 
solum specta quod expendis, sed hoc etiam quod 
plura lucraris ; et hoc prius quam illud. Nec vero in 
eleemosyna solum, sed in omni quoque virlute, non 
laborum acrimoniam, sed priemiorum suavitatem, 
atque ante omnia Christum, qui certaminum causa 
est, tbi propone. Sie flet, ut certamina impigre 
adeas, atque omnem vite cursum cum voluptate 
conficias. Neque enim quidquam est, quod tantam 
voluptatem afferat, ut animus sibi bene conscius. 
Propterea Paulus quidem, cum singulis diebus vexa- 
retur, gaudebat et. exsullabat : nunc. autem homines 
ne per somnium quidem horum aliquid perpetien- 
tes, dolent ac moesti sunt, nullam aliam ob causam, 
quam quod philosophico animo przditi non sint. 
Alioqui enim exponas mihi velim quid sit quam- 
obrom lugeas? an quia pauper es, ac rerum neces- 
sariarum inopia premeris ? Ergo ideo potius lugendus 
es, non quia ploras nec quia eges , sed quia abjecto 
es aninio ; non quia nummis cares, sed quia nummos 
tanti zstimas. In singulos dies morte fungebatur 
Paulus , nec tamen plorabat , imo etiam lzetabatur : 
cum perpetua fame luctabatur, nec dolebat, imo 
etiam gloriabatur. 

5. At tu, quia totius anni proventus reconditos 
non habes, apngerie teque affligis? Νου mirum, in- 
quis : ille enim de se tantum erat sollicitus ; me vero 
et servi et liberi et uxor sollicitum tenent. 1mo vero 
ille non rerum suarum tantum. sollicitudinem gere- 
bat, sed universi terrarum orbis : ac tu. quidem pro 
unica domo sollicitudine afficeris; ille autem pro tot 
Jerosolymitanis pauperibus, pro Macedonicis, pro 
oninibus denique egenis qui ubique erant, nec minus 
pro iis qui ipsis largiehantur, quam pro iis qui aeci- 
piebant. Duplex enim ipsum in terrarum orbem cura 
tangebat, nempe ut ue rebus ad vitam necessariis in- 
digerent, et ut spiritualibus opibus abundareut. Νεο 
vero tantum moeroris tibi afferunt (ilii fame laboran- 
tes, quantum ipsi fldelium omnium negotia. Quid dico 
fidelium ? nam neque ab infidelium cura vacabat, ve- 
rum ea ita conficiebatur, ut eorum loco anatliema 
quoque fleri optaret ; tu vero, ne si millies quidem 
fames invalesceret, pro ullo tamen homine mori 
velles. Αο tu quidein pro unica uxore in cura es ; ille 
autem pro omnibus totius orbis Ecclesiis : Sollicitudo 
euim mea, inquit, omnium Ecclesiarum (2. Gor. 11. 
28). Quousque ergo ludes, o liomo, teipsum cum 
P'aulo conferens? non tu hac tanta animi imbecillitate 
laborare desines? Collacrymandum enim est, non 
cum in paupertate sumus, sed eum peccamus : hoc 
quippe est, quod lacrymas meretur; nam alia risu 
digna sunt. At ion. hoc dumtaxat mihi meerori est, 
inquis, sed illud quoque, quod hic potentia przditus 
est, ego autem jaceo. Quid tum? ipse quoque Paulus 
ignobilis atque abjectus plerisque videbatur. Verum 
l'aulus ille erat, inquis. Ergo non rerum natura, sed 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ADRCIHEP. CONSTANTINOP. 


- - 


animi inibecillitas hane tibi moaestitiam affert. Quo- 
circa paupertatem noli deflere, verum te ipsum, qui 
ita affectus sis : iino. vero teipsum ne defle, scd 
potius corrige, nec opes qu:ere, sed quod majorem 
quam iufinit:e opes lxtitiam parit, consectare , nem- 
pe philosophiam ac virtutem. H:ec enim si adsit, 
nihil nocet paupertas ; si desit, nihil prosunt opes. 
Quid enim, oro te, utilitatis capiunt, qui opibus qui- 
dem affluuut, verum pauperes animos habent? Νου 
tutam miserum te ipsum censes, quam dives ille se- 
ipsum, quia non omnium opes habet. Quod si non 
perinde ut tu lamentatur, ipsius conscientiam explica, 
et lamentationes atque singultus videbis. 

Opes quanam vere. sint. Pauperes divitibus felicie- 
res. — Vis tuas tibi opes ostendam, ut beatos eos 
existimare desinas, qui sunt locupletes ? Vides hoc 
celum, quam preclarum, quam ingens , quam subli- 
mi loco situm ? Hac ille pulchritudine nihilo amplius 
fruitur quam tu, nec te ille propellere, totumque sui 
juris efficese queat : ut enim propter illum est crea- 
tum, ita etiam propter te. Quid sol, splendidum hoe 
Sidus ac rutilans, atque oculos nostros oblectans? 
annon communis hie quoque omnibus mortalibus 
patet, atque omnes zque, tam divites quam egentes, 
eo fruuntur ? quid stellarum corona, quid lun: orbis? 
annon omuibus aeque concessa sunt ? Imo vero, quod 
dictu mirabile est, nos, qui pauperes sumus, ubcrius 
iis fruimur quam illi. Etenim illi, mero ut plurimum 
obruti, atque in comessationibus altissimoque somuo 
vitam degentes , ne hzc quidem sentiunt, ut qui sub 
tecto se teneant atque in vinbra alantur : pauperes 
contra ea conditione sunt, ut nulli mortalium parem 
ex elementis voluptatem capiant. Quiu si acrem ip- 
suin, qui ubique fusus est, exploraveris, puriore uti- 
que eo atque uberiore pauperem frui perspicies. Nan 
et viatores et agricole lxtius eo afficiuntur, quam 
qui in urbibus degunt; etsi hos quoque spectes, 
Ixtius artifices , quam qui toto die perbacchantur. 
Nam quid de terra dicam ? annon cunctis zque pa- 
tet ? Minime, inquies. Quid ita? Quoniam is, qui 
dives est et in urbe multa terr: jugera adeptus, longa - 
pomoeria exstruit , et in agris multas partes desecat. 
Quid ergo? an quia desecat , solus proinde iis frui- 
tur ? Haud sane, quamlibet adnitatur : fructus etenim 
in omnes distribucre cogitur , ac triticum, vinum et 
oleum tibi elaborat, ac nusquam non tibi inservit. 
Amplorum etiam septorum ac domiciliorum post in- 
credibiles sumptus et labores atque :erumnas usure 
tibi comparat, exiguis a te pro hujusmodi ministerio 
nummis acceptis. Atque hoc et in balneis et in aliis 
Omnibus rebus usu venire comperias, ut qui divites 
sunt, sumptibus, curis et laboribus conficiantur ; qoi 
autem opibus carent, paucis obolis hoc assequuntur , 
ut his omnibus cum summa securitate fruantur. Nec 
vero plus fructus e terra ad divitem redit ; neque 
enim ille decem ventres implet, cum tu unum dum- 
taxat. At exquisitioribus cibis ille vescitur ? Sane 
quidem istud haud magna przstantia est : tamen hic 
quoque pauperem plus habere comperiemus. Nam 


431 
διαχεώµεθα’ χἂν πένησι παρέχωµεν, Aapbávety vo- 
µίζωμεν' à γὰρ μὴ οὕτω διδοὺς, οὐδὲ δώσει ῥᾳᾷδίως. 
"Όταν τοίνυν θέλῃς σχορπίσαι, μὴ τοῦτο ἵδῃς µόνον, 
ὅτι ἀναλίσχεις, ἀλλ) ὅτι xaX πλείονα κερδαίνεις, xal 
τοῦτο πρὸ ἐχείνου. Καὶ μὴ µόνον ἐπὶ ἑλεημοσύνης, 
ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάσης ἀρετῆς μὴ τὸ δριμὺ τῶν πόνων, 
ἀλλὰ xa τὸ γλυχὺ τῶν ἐπάθλων λογίζου. xal πρὸ 
πάντων τὴν ὑπόθεσιν τῶν παλαισµάτων τὸν Κύριον 
ἡμῶν Ἰησοῦν' καὶ ῥᾳδίως ἐπιδήσῃ τῶν ἀγώνων, xat 
ἐν ἡδονῃ τὸν ἅπαντα βιώσῃ χρόνον. Οὐδὲν γὰρ οὕτω 
ποιεῖν ἡδονὴν εἴωθεν, ὡς συνειδὺς ἀγαθόν. Διὰ touto 
Παῦλος μὲν xa0' ἑχάστην χοπτόµενος τὴν ἡμέραν, 
ἔχαιρε καὶ ἠγάλλετο' οἱ δὲ νῦν, οὐδὲ ὄναρ ὑπομένον- 
ές τι τούτων, ἀλγοῦσι xal θρηνοῦσιν, οὐδαμόθεν ἅλ- 
λοθεν, ἀλλ f) &x τοῦ μὴ φιλόσοφον ἔχειν γνώµην. 
"Exe τίνος Évexev, εἰπέ pot, ὁ θρῆνος ; ὅτι πένης et, 
xai τῶν ἀναγχαίων ἀπορεῖς; Οὐχοῦν διὰ τοῦτό σε 
μᾶλλον θρηνεῖν δεῖ, οὐχ ὅτι χλαίεις, οὐχ ὅτι πένης 
et, ἁλλ᾽ ὅτι µιχρόφυχος' οὐχ ὅτι χρήµατα οὐκ ἔχεις, 
ἀλλ ὅτι τοσούτου τὰ χρήματα τιμᾷς. Καθ᾽ ἑχάστην 
ἡμέραν ἀπέθνησχε Παῦλος, xai οὐκ ἔχλαιεν, ἀλλὰ xa 
ἔχαιρε' λιμῷ ἐμάχετο διηνεχεῖ, xal οὐχ Άλχει, ἀλλὰ 
xai ἐχαλλωπίζετο. 

ε’. Σὺ δὲ ὅτε μὴ πάντα ἔχεις τὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ κείµενα, 
ἀλγεῖς καὶ χόπτεις ἑαυτόν; Nat, qnoiv* ἐχεῖνος γὰρ 
τὰ ἑαυτοῦ µόνον ἑμερίμνα, ἐγὼ δὲ xal ὑπὲρ οἰκετῶν, 
χαὶ παίδων xal γυναιχός. Ἐχεῖνος μὲν οὖν [527] pó- 
νος τὰ ἑαυτοῦ οὐκ ἐμερίμνα, ἀλλὰ τὰ τῆς οἰχουμένης 
ἁπάσης' χα) σὺ μὲν ὑπὲρ οἰχίας μιᾶς, ἐχεῖνος δὲ 
ὑπὲρ τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις πενῄήτων τοσούτων ὄντων, 
ὑπὲρ τῶν tv Μακεδονίᾳ, ὑπὲρ τῶν πανταχοῦ πτω- 
χευόντων, ὑπὲρ τῶν διδόντων ἐχείνοις οὐχ ἧττον, fj 
τῶν λαμθανόντων. Καὶ γὰρ διπλή fjv αὐτῷ ἡ φροντὶς 
ὑπὲρ τῆς οἰχουμένης, xal ὅπως τῶν ἀναγχαίων μὴ 
ἀποροῖεν, χαὶ ὅπως £v τοῖς πνευματιχοῖς πλουτοῖεν. 
Καὶ οὐχ οὕτω σε λυπεῖ α τὰ παιδία πεινῶντα, ὡς 
ἐχεῖνον τὰ τῶν πιστῶν πράγματα πάντα. Τί λέγω τὰ 
τῶν πιστῶν ; οὐδὲ γὰρ τῆς ὑπὲρ τῶν ἀπίστων φρον- 
τίδος ἐλεύθερος fiv, ἀλλ᾽ οὕτως ὑπὸ ταύτης ἐτήχετο, 
ὡς εὔχεσθαι χαὶ ἀνάθεμα γίνεσθαι ὑπὲρ αὑτῶν' σὺ δὲ, 
xàv µυριάκις ἐπιχρατήση λιμὸς, οὐχ ἂν ἕλοιό ποτε 
ἀπυθανεῖν ὑπὲρ ὁτουοῦν. Καὶ σὺ μὲν ὑπὲρ γυναιχὸς 
μιᾶς μεριμνᾷς, ἐχεῖνος δὲ ὑπὲρ πασῶν τῶν χατὰ τὴν 
οἰχουμένην Ἐκκλησιῶν Ἡ γὰρ µέριμνά pov, qnot, 
πασῶν τῶν 'ExxAncuov. Μέχρι τίνος οὖν παίζεις, 
ἄνθρωπε, Παύλῳ σαυτὸν παραθάλλων, χαὶ οὐ παύση 
τῆς πολλῆς ταύτης µιχροψυχίας ; Δαχρύειν γὰρ, οὐχ 
ὅταν ἓν πενίᾳ ὤμεν, ἀλλ ὅταν ἁμαρτάνωμεν, δεῖ. 
τοῦτο γὰρ θρήνων ἄξιον ὡς τά ve ἄλλα χα) γέλωτος. 
Αλλ᾽ οὗ τοῦτό µε λυπεῖ, φησὶ, µόνον, ἀλλ) ὅτι χαὶ ὁ 
δεῖνα ἐν δυναστείᾳ, ἐγὼ δὲ ἄτιμος χαὶ ἀπεῤῥιμμένος, 
Καὶ τί τοῦτο; χαὶ γὰρ ὁ µαχάριος Παῦλος ἄτιμος 
xal ἀπεῤῥιμμένος εἶναι ἐδόχει τοῖς πολλοῖς. 'AXX' 
ἐχεῖνος Παῦλος Av, φησίν. Οὐχοῦν οὐχ ἡ τῶν πρχ. 
γµάτων φύσις, ἁλλ ἡ τῆς γνώμης ἁσθένεια ποιει 
σοι τὴν ἀθυμίαν. Mh τοίνυν τὴν πενίαν Opfivet, ἀλλὰ 
σαντὸν τὸν οὕτω διαχείµενον μᾶλλον δὲ μὴ σαυτὺν 


5 Legebatur οὕτως ἐλύπει. 


IN EPIST. 11 AD COR. HOMIL. XII. 


488 


θρήνει, ἀλλὰ διόρθου, μηδὲ χρήματα ζήτει, ἀλλ ὅ 
μυρίων χρημάτων φαιδροτέρους ποιεῖ, τοῦτο δίωχε. 
φιλοσοφίαν κα) ἀρετήν. Ταύτης μὲν γὰρ οὔσης, οὐδὲν 
πενίας βλάθος' ταύτης δὲ οὐκ οὔσης, οὐδὲν χρηµά- 
των ὄφελος. Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ µοι, τῶν πλουτούν-΄ 
των μὲν, πενιχρὰς δὲ ἐχόντων φυχάς; Οὐχ/οῦτω σὺ 
σαυτὸν ταλανίζεις, ὡς ἐχεῖνος ὁ πλούσιος ἑαυτὸν, ὅτι 
μὴ τὰ πάντων ἔχει, El δὲ μὴ χλαίει, καθἀάπερ σὺ, 
ἀνάπτυξον αὐτοῦ τὸ συνειδὸς, xaX ὄψει τοὺς θρήνους 
χαὶ τοὺς χωχυτούς. 

θέλεις σοι δείξω τὸν πλοῦτον τὸν σὀν, ἵνα παύσῃ 
µακαρίξων τοὺς ἐν χρήµασι πλουτοῦντας; ἹὩΏρᾶς 
τουτονὶ τὸν οὐρανὸν, πῶς μὲν χαλὸς, πῶς δὲ µέγας, 
πῶς δὲ ἐφ᾽ ὑφηλοῦ χεῖται;, Τούτου τοῦ χάλλους οὐχ) 
πλέον μὲν ἀπολαύει ἐχεῖνος, οὐδ' ἂν δυνηθείη σε 
παρώσασθαι, xal αὐτοῦ ποιῆσαι τὸ πᾶν ὥσπερ γὰρ 
δι ἐχεῖνον Υέγονεν, οὕτω xal διὰ a£. T! δὲ ὁ os, 
τὸ φαιδρὸν τοῦτο ἄστρον χαὶ τηλαυχὲς, xal τὰς ὄψεις 
ἡμῶν εὑφραῖνον, οὐχὶ κοινὸς ἅπασι xa οὗτος πρό- 
χειῖαι, χαὶ πάντες ἀπολαύουσιν ἐξ ἴσης αὐτοῦ, xal 
πλούσιοι xal πένητες ; ἁλλ᾽ ὁ τῶν ἄστρων στἐφανος, 
καὶ ὁ τῆς σελήνης χύχλος, οὐχ ὁμοίως πᾶσιν ἀνεῖται ; 
Μᾶλλον δὲ, εἰ δεῖ τι θαυμαστὸν εἰπεῖν, πλέον ἡμεῖς 
οἱ πένητες ἀπολαύομεν, f] ἐχεῖνοι. "Exeivot μὲν γὰρ 
τὰ πολλὰ [548] µέθῃ βαπτιζόµενοι, xal ἐν χώµοις δι- 
άγοντες xal Όπνῳ βαθεῖ, οὐδὲ ἐπαισθάνονται τού- 
των, ὑπωρόφιοι ὄντες xal σχιατραφούμενοι; οἱ δὲ πέ- 
νητες μάλιστα πάντων εἰσὶν οἱ τοῖς στοιχείοις ἑντρυ- 
φῶντες τούτοις. Κἄν τὸν ἀέρα δὲ ἑξετάσῃς τὸν παν- 
ταχοῦ χεχυµένον, τὸν πένητα χαθαρωτέρου xai 
πλείονος ἁπολαύοντα b pei. Καὶ γὰρ ὁδοιπόροι χαὶ 
γεωργοὶ τῶν kv ἄστει μᾶλλον ἐντρυρῶσι τούτοις, xal 
αὐτῶν πάλιν τῶν ἐν ἄστει τούτων πλέον οἱ χειροτέ- 
χναι τῶν δι’ ὅλης µεθυόντων τῆς ἡμέρας. Τί δὲ ἡ v, 
οὐχὶ xov πᾶσιν ἀνεῖται; Οὐχὶ, φησί. Πῶς τοῦτο λέ- 
χεις; εἰπέ pot. Ὅτι ὁ πλουτῶν xat ἐν ἄστει πλέθρα 
ἀπολαδὼν πλείονα, μακροὺς ἁνίστησι περιδόλους, 
καὶ ἐν ἀγροῖς πολλὰ ἀποτέμνεται µέρη. Τί οὖν, 
ἐπειδὴ] ἀποτέμνεται αὗτὸς, αὐτῶν ἁπολαύει όνος; 
Οὐδαμῶς, xàv µυρία φιλονειχήσῃ΄ xal γὰρ τοὺς χαρ- 
ποὺς εἰς ἅπαντας ἀναγχάξεται διανέµειν, καὶ σἶτον 
καὶ οἶνον χαὶ ἔλαιον σοὶ γεωργεῖ, xaX διαχονεῖται σοὶ 
πανταχοῦ. Καὶ τῶν περιθόλων τῶν μακρῶν xal τῶν 
οἰχημάτων, μετὰ τὴν ἄφατον δαπάνην χαὶ τοὺς πὀό- 
νους χαὶ τὰς ταλαιπωρίας, σοὶ παρασχευάζει τὴν 
χρῆσιν, ὀλίγον παρὰ σοῦ τῆς τοσαύτης διαχονίας ἀρ- 
γύριον λαθών. Καὶ ἓν βαλανείοις xat πανταχοῦ τὸ 
αὐτὸ συμθαῖνον ἴδοι τις ἄν' τοὺς μὲν πλουτοῦντας xat 
χρέµασι xai φροντίσι xat πόνοις δαπανωµένους, 
τοὺς δὲ πένητας ὀλίγων ὁδολῶν μετὰ ἁδείας ἅπαντα 
χαρπουµένους ταῦτα. Καὶ π)έον οὐδὲν ἁπολαύει σου 
τῆς γῆς' οὐ γὰρ δὴ ἐχεῖνος μὲν δέχα γαστέρας, σὺ δὲ 
µίαν πληροϊῖ,. ᾽Αλλὰ πολυτελεστέρων αὐτὸς μετέχει 
σιτίων; Μάλιστα μὲν οὐ πολλὴ τοῦτο πλεονεξία’ πλην 
χἀνταῦθά σε τὸν πλέον ἔχοντα εὑρῆσομεν. Ἡ γὰρ 
πολυτέλεια αὕτη διὰ τοῦτό σοι ζηλωτὴ εἶναι δοχεῖ, 
ἐπειδὴ πλείονα ἔχει τὴν ἡδονήν, ἁλλ᾽ αὕτη παρὰ τῷ 


b Legebatur εἰ vág, et. infra πλεονεκτῆ, pro πλεονεκτιζ. 


489 ΄ 
πένητι πλείων, οὐχ ἑδονὴ δὲ µόνον, ἀλλὰ καὶ ὑγεία" 
x&v τούτῳ πλεονεκτεῖ µόνον ὁ πλούσιος, τῷ τὸ 
σῶμα ἁσθενέστερον χατασχευάζειν, χαὶ πλείονας 
συνάγειν τὰς πηγὰς τῶν ἁῤῥωστημάτων. Τὰ μὲν 
γὰρ τοῦ πένητος χατὰ φύσιν οἰχονομεῖται πάντα, τὰ 
δὲ Exslvou διὰ τὴν ἀμετρίαν εἰς φθορὰν τελευτᾷ xat 
ἀῤόωστίαν. 

c'* El δὲ βούλεσθε, xai ἐπὶ ὑποδείγματος αὑτὸ τοῦτο 
χατίδωµεν. El γὰρ δέἑοι κάµινον ἀνάψαι, εἶτα ὁ μὲν 
σηριχὰ ἱμάτια καὶ ὀθόνας λεπτὰς χαταθάἀλλοι πολλὰς 
xai ἀπείρους, xai οὕτως αὐτὴν ἀνακαίοι, ὁ δὲ ξύλα 
δρυὸς καὶ πεύχης" cl πλέον ἔσχεν οὗτος ἐχείνου; Οὐ - 
δὲν’ ἀλλὰ xal ἔλαττον. Τί δέ; (οὐδὲν γὰρ χωλύει xal 
ἑτέρως τὸ αὐτὸ περιτρέφαι ὑπόδειγμα) εἰ ὁ μὲν ξύλα 
βάλλοι, ὁ δὲ σώματα ὑποχαίοι, xolg ἂν ἡδέως παρ- 
έστης xaplvo, τῇ τῶν ξύλων, 7) τῇ τῶν σωμάτων; 
Εὔδηλον ὅτι τῇ τῶν ξύλων; ἐχείνη μὲν γὰρ χατὰ φύ- 
σιν xalexa:, χαὶ ἡδὺ θέαµα τοῖς ὁρῶσίν ἔστιν' αὕτη 
δὲ τῇ κνίσσῃ xa τῷ ἰχῶρι χαὶ τῷ καπνῷ καὶ τῇ τῶν 
ὁστέων δυσωδίᾳ πάντας ἂν ἀπελάσειεν. Ἔφριξας 
ἀχούσας, xai ἑθδελύξω τὴν χάμινον; Τοιαῦται αἱ 
1529] τῶν πλουσίων γαστέρες εἰσί. Πλείονα γὰρ ἐν 
τούτοις σηπεδόνα, ἡ Ev τῇ καμίνῳ Exsivr) εὗροι τις 
ἂν, xai πνεύματα δυσώδη xal ῥεύματα ἀκάθαρτα, 
τῷ πανταχοῦ xol àv ἑχάστῳ µορίῳ πολλὴν εἶναι τὴν 
ἀπεφίαν διὰ τὴν πλησµονήν. Too γὰρ χατὰ φύσιν 
θερμοῦ οὐχ ἀρχοῦντος ἅπαντα χατεργάσασθαι, ἀλλὰ 
καταχωννυµένου, ἐπίχειται ἐχεῖνα ἄνωθεν καπνιζό- 
μενα, χαὶ πολλὴν ποιοῦντα τὴν ἀηδίαν. Τίνι οὖν ἄν 
«t; παραθάλοι τὰς ἑκείνων Υαστέρας ; ἀλλὰ μὴ δυσ- 
χεράνητε πρὸς τὸν λόγον, ἀλλ εἰ μὴ ἀληθῆ λέγω, δι- 
ελέγξατε’ τίνι οὖν ἄν τις αὐτὰς παραδάλοι; οὐδὲ γὰρ 
ὀρχεῖ τὰ εἰρημένα δεῖξαι αὐτῶν τὴν ἀθλιότητα. Εὖρον 
xoi ἑτέραν εἰκόνα. Τίνα δᾗ ταύτην; Καθάπερ ἐπὶ 
τῶν ἁμαρῶν ἕνθα πολλοὶ οἱ φορυτοὶ χόπρου, χόρτου, 


S. JOANNIS ΟΗΙΤΡΟΡΤΟΝΜΙ ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


490 
χαλάμης, λίθων, πηλοῦ, συνεχεῖς ἑμφράξεις γίνονται, 
xal ὑπερεχχεῖται * λοιπὸν ἄνωθεν fj τοῦ βορδόρου 
Bop: οὕτω xal ἐπὶ τῖς τούτων χοιλίας συµθαίνει” 
φραττοµένης γὰρ αὐτῆς χάτωθεν, ἄνωθεν ἀναθλύζει 
τὰ πλείονα τῶν πονηρῶν τούτων ῥευμάτων. Ἁλλ' 
00x ἐπὶ τῶν πενήτων οὕτως! ἀλλ᾽ ὥσπερ αἱ τὰ καθαρὰ 
προχέουσαι ῥεῖθρα πηγαὶ, xal χήπους ἄρδουσαι xai 
παραδείσους, οὕτω xal αἱ τούτων Υαστέρες clot xa- 
θαραὶ τῶν τοιούτων περιττευµάτων. "AX! οὐχ αἱ τῶν 
πλουτούντων, μᾶλλον δὲ τρυφώντων, τοιαῦται, ἀλλὰ 
χυμῶν, φλεγμάτων, χολῆς, αἵματος διεφθορότος, ῥεύ- 
µατος σεσηπότος, χαὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων εἰοὶ 
πεπληρωµέναι. Διόπερ οὐδεὶς χἂν πρὸς βραχὺν ἀρχέ- 
cet χρόνον διαπαντὸς ἐν «ρυφῇ ζῶν, ἀλλ ἓν ἀῤῥω- 
στίαις βιώσεται διηνεχέσι. Διὸ xat ἡδέως ἂν ἠρόμην 
αὐτοὺς, τίνος ἕνεχεν τὰ σιτία δέδοται ' ἵνα φθειρώμε- 
θα, fj ἵνα τρεφώµεθα ; ἵνα νοσῶμεν, ἢ ἵνα ὑγιαίνω- 
μεν; ἵνα ἀσθενῶμεν, f| ἵνα ἰσχύωμεν; Εὔδηλον ὅτι 
διὰ τροφὴν xai ὑγείαν xat ἰσχύν. Τίνος οὖν Evexsv εἰς 
τοὐναντίον αὐτοῖς ἁἀποχέχρησθε, νόσον xal ἀσθένειαν 
διὰ τούτων δημιουργοῦντες τῷ σώματι; Αλλ' οὐχ ὁ 
πένης, ἀλλ᾽ ὑγείαν καὶ εὑρωστίαν xal ἰσχὺν διὰ τῆς 
Avere ὠνεῖται τροφῆς. ΜΗ 6h χλαῖε διὰ πενίαν τὴν 
ὑγείας μητέρα, ἀλλὰ xal ἀγάλλου: xal, εἰ βούλει ' 
πλουτεῖν, χαταφρόνει πλούτου. O0 γὰρ τὸ χρήματα 
ἔχειν, ἀλλὰ τὸ μὴ δεῖσθαι τοῦ ἔχειν, τοῦτο μάλιστα 
εὐπορία. Ἂν τοῦτο χατορθώσωμεν, xal ἐνταῦθα τῶν 
πλουτούντων πάντων εὐπορώτεροι ἑσόμεθα, xal ἐχεῖ 
τῶν µελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν' ὧν γένοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ 
ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal 
ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 


* Legebatur ὑπερεγχεῖται. 





[5501 OMIAIA ΙΓ’. 


Σὸ στόμα ἡμῶν ἀγέφγε πρὸς ὑμᾶς, Νορίνθιοι, ἡ 
καρδία ἡμῶν πεπ.ἰάτυνται. Οὐ στενοχωρεῖσθε 
ἓν ἡμῖν, στενοχώρεῖσθε δὲ ἐν τοῖς σπ.]άγχνοις 
ὑμῶγ. 


&'. Διηγησάμενος περὶ τῶν ἑαυτοῦ πειρασμῶν xal 
θλίψεων΄ "Ev ὁπομονῇ γὰρ, qnot, ἐν θ.141γεσιν, 
ἐν ἀνάγκαις . ἓν στεγοχωρίαις , ἐν π.1ηγαῖς, ér 
φυ.λακαῖς, ὁὀν ἁκαταστασίαις, ὃν κόποις , ἐν 
ἀγρυσπνίαις ' xaX δείξας ὅτι µέγα ἀγαθὸν τὸ πρᾶ- 
μα ^ Ὡς «υπούμεγοι γὰρ, φησὶν, dsl δὲ χαί- 
povtsc * ὡς ἄτωχοὶ, πο. λοὺς δὲ π.ἰουτίζογτες * 
ὡς μηδὲν ἔχοντες, καὶ πάντα κατέχοντες * καὶ 
ὅπλα αὐτὰ εἰπών' Ὡς παιδευόµεγοι γὰρ, qnot, xal 
μὴ θανατούμενοι * καὶ τοῦ θεοῦ τὴν πολλὴν χηδε- 
µονίαν διὰ τούτων ἐμφήνας καὶ τὴν δύναμιν ' "Ira 
Υὰρ ἡ ὑπερδοὶὴ τῆς δυγάµεως ᾗ τοῦ Θεοῦ, qnot, 
καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν ' xai τοὺς ἄθλους αὐτοῦ χαταλέ- 
fa; * Πάντοτε γὰρ τὴν γέχρωσιν αὐτοῦ, quoi, περι- 


"Ira γὰρ xal ἡζωὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ φανερωθῇ ἐν τῇ 0vn- 
τῇ σαρκὶ ἡμῶν, φησί * χαὶ ὧν γέγονε χοινωνὸς, xal 
τίνα ἐπιστεύθη - 'Υπὲρ Χριστοῦ γὰρ πρεσέεύο- 
ΜΕΝ, φησὶν, ὡς τοῦ Θεοῦ παρακα.ἰοῦντος δι ἡμῶν" 
xai τίνων ἑστὶ διάκονος, ὅτι οὐ γράμματος, ἀλλὰ 
πνεύματος * καὶ ὅτι οὐ τούτῳ µόνον αἰδέσιμος, ἀλλὰ 
καὶ ποῖς πειρασμοῖς' TQ θΘεῷ γὰρ, qnot, χάρις τῷ 
πάντοτε ἡμᾶς θριαμθεύοντι’ μέλλει λοιπὸν αὐτοῖς 
καὶ ἐπιτιμᾷν, ὡς οὗ σφόδρα περὶ αὐτὸν διακειµένοις. 
'AXA& µέλλων , οὐκ εὐθέως ἐπὶ τοῦτο ἔρχετα:, ἀλλὰ 
πρότερον τὰ περὶ τῆς ἀγάπης εἰπὼν, fjv περὶ 
αὐτοὺς ἐπεδείχνυτο , τότε ἐμδαίνει xal εἰς τὸν περὶ 
τούτων λόγον. El γὰρ xal ἀπὸ τῶν οἰχείων χατορ- 
θωμµάτων αἰδέσιμος ὁ ἐπιτιμῶν εἴη, ἀλλ᾽ ὅμως ὅταν 
xai τὴν φιλίαν, fiv ἔχει πρὸς τοὺς ἐγχαλουμένους, 
ἐπιδείξηται, ἀνεπαχθέστερον ποιεῖ τὸν λόγον. Διὰ 
τουτο καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν χαὶ τῶν ἱδρώ- 
των τῶν ἑαυτοῦ καὶ τῶν ἀγώνων ἐχδὰς, εἰς τὸν περὶ 


gépopav* καὶ ὅτι ἀναστάσεως τοῦτο ἀπόδειξις σαφής' τῆς ἀγάπης µεταδαίνει λόγον, καὶ οὕτως αὐτῶν καθ- 


429 
profusa illa et exquisita vitze ratio ideo tibi beata et 
expetenda esse videtur , quod majore voluptate per- 
fusa sit; sed amplior voluptas penes pauperem est, 
nec solum voluptas, sed etiam sanitas ; atque in lioc 
solo superior est dives, quod imbecillius sibi corpus 
efficiat, ac plures morborum fontes colligat. Quidquid 
enim pauper edit, modo rationi consentaneo adini- 
nistratur; quidquid autem dives , quia modum exce- 
dit, in corruptionem desinit οἱ inorbum. 

6. Quod si placet, exemplo istud ipsum perspicia- 
mus. Si rogus accendendus sit, atque ille quidem se- 
ricas vestes ct permulta tenui filo contexta lintea 
injiciat, atque ita eum accendat, hic contra quercca 
et picea ligna, quid amplius ille habet quam hic? 
Nihil sanc ; imo inferius etiam quidpiam. Quid vero? 
(nibil enim prohibet quominus idem exemplum alio 
modo invertamus) si aller ligna, alter corpora exu- 
renda in rogum injecerit , utri tandem rogo lubeutius 
affueris, huicne qui lignis, an ei qui corporibus in- 
flammatus sit ? Liquet profecto quod ei qui lignis iu- 
census sil : illeenim, ut natur? cousentaneum est, 
ardet, ac jucundum spectaculuin. przsbet ; hic. contra 
ejusmodi est, qui nidore et sanie ac fumo et ossium 
faetore omnes procul abigat. Cohorruisti ad h»c verba, 
atque rogum hunc exsecraris? Tales utique sunt di- 
vituin ventres ;: majorem in illis , quam in illo rogo 
putredinem quis reperiat ; ut foetidos halitus et im- 
puras defluxiones, quod toto corpore atque in sin- 
gulis partibus ingens ob saturitatem cruditas exsistat. 
Nam cum naturalis calor conficiendis omnibus cibis. 
haud par sit, verum is obruatur , urgent illi, fumum 
rursum excitantes, atque ingentem molestiam affe- 
rentes. Cuinam igitur rei eorum ventres conferre 
quis possit? ac velim ne vos offendat quod dicturus 
suin ; verum si falsa loquar, orationem meam refu- 
tate : cuinam, inquam, rei ejusmodi ventres conferre 
quispiam possit? neque enim qux diximus, ad de- 
clarandam corum miseriam sufficiunt. Alteram rur- 





IN EPIST. l1. AD COR. HOMIL. ΧΙ. 


49) 


sum imaginem reperi. Quam tandem ? Quemadmodum 
in cloacis, in quibus magna est stercoris , faeni, sti- 
pul», lapidum ac luti colluvies, crebra: obstructiones 
oriuntur, ex quibus fit tandem ut ceenum ad supc- 
riores partes sese diffundat : ita. etiam in horum 
ventre usu venit : eo quippe ab inferiori parte 
obstructo, mal ille defluxiones magna ex parte ad 
superiores partes regnrgitant. At apud pauperes secus 
res habet. Ut enim fontes , qui puros latices fundunt, 
aique hortos et prata irrigant, ita horum quoquo 
ventres ab his excrementis puri sunt : cum contra 
divitum , vel potius deliciis studentium ventres hu- 
moribus noxiis, pituita, bile, corrupto sanguine, pu- 
trique defluxione aliisque hujusmodi rebus pleni 
sint. Ex quo (it, ut ne ad breve quidem tempus inco- 
lumis quis perstare possit, qui semper iu deliciis 
vivat, verum in perpetuis morbis versetur. Quocirca 
lubens ex istis scisciter , quam ob causam cibi nobis 
concessi sint : ut intereamus , an ut alamur ? ut ad- 
versa valetudine laboremus , au ut sani simus? ut 
lnbecilles siinus, an ut firmi ac robusti ? Perspicuum 
est quod alimonis , sanitatis, viriumque tuendarum 
causa dati sint. Cur ergo iis in contrarium abutimini, 
morbos atque imbecillitatem per eos corpori procu- 
rantes? Contra pauper frugali ac tenui cibo valetudi- 
nem, corporisque firmitatem ac robur sibi comparat. 
Proinde ob paupertatem, saniiatis parentem , ne 
lacrywmare, sed potius exsulta ; et si tibi divitize cordi 
sunt, divitias contemne. In hoc enim potissimum 
opes posite sunt, non ut quis divitias habeat, sed ut 
ne habere quidem curet. ld quod si adepti fuerimus, 
et hie divitibus omnibus copiosiores erimus, et illic 
futura bona consequemur : qu;e utinam consequamur, 
per gratiam ac beniguitatem Domini nostri Jesu. 
Christi, cui cum Patre et Spiritu sancto gloria , im- 
perium, honor, nunc et semper , et in ssecula sxcu- 
lorum. Amen. 


HOMILIA XIII. 


Ca». 6. v. A4. Os nostrum patet ad. vos , o Corinthii, 
cor nosirum dilatatum esl. 13. Non angustiamini in 
nobis, angustiamini autem in visceribus vestris. 

1. Postquam tentationes suas et afflictiones expo- 
suit; In patientia enim, inquit, in aerumnis , in neces- 
sitatibus , in angustiis, iu plagis, incarceribus, inincertis 
sedibus, in laboribus, in vigiliis; atque ingens id bo- 
num esse ostendil ; Sicul tristes enim , inquit, semper 
autem gaudentes ; sicut egentes , multos autem locuple- 
antes ; (tamquam nihil habentes, el omnia possidentes : 
tum etiam arma ea esse dixit; Ut casiigati enim, ait, 
εί ton woorlificati : atque. insuper magnam Dei erga 
nos curam ac potentiam per ea declaravit ; UI enim, 
inquit, sublimitas virtutis sit. Dei, et non. ex nobis : ac 
przeterea certamina quoque sua enumeravit ; Semper 
enim, inquit, ipsius mortificationem circumferimus : 
illudque item addidit, ea perspicuum resurrectionis 
argumentum. essc ; Ul. enim et vita Jesu, inquit, ma- 
fifestelur in. carne nostra morlali : ad hec. quarum 


rerum particeps exsüterit , quzque ipsius fidei com- 
missa fuerint ; Pro-Christo enim legatione fungimur, 
inquit, tamquam Deo per nos exhortante : atque insuper 
quarum rerum minister sit, nimirum non liter: , sed 
spiritus : ac denique quod non eo lantum nomiue 
venerandus sit, sed etiam ob tentationes ; Deo enim, 
inquit, gratia, qui nos semper triumphat : jam ad eos 
objurgandos se accingit , ut parum sui studiosos. Nec 
ad hoc statim orationem confert, verum id prius agit, 
ut suam erga eos dilectionem ostendat, atque ita de- 
mum in hujusmodi sermonem ingreditur. Nam etsi a 
rebus prz:clare gestis venerabilis est is qui increpat , 
attamen cum amicitiam exhibet erga eos quos corri- 
pit, tolerabiliorem sermonem reddit. ldeo ipse quoqu: 
Paulus e tentationibus suis ac sudoribus et certami- 
nibus egressus, ad sermonem de caritate transit, et 
sic illos objurgat. Qusnam ergo sux eos caritatis 
argumenta affert? Os nostrum patet ad vos, o Corin- 
thii. Et quodnam caritatis argumentum hoc cst? aut 


ιοί S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP, CONSTANTINOP. 


quid omnino bzec sibi verba volunt? Non sustinemus, 
inquit, silentio ad vos uti, sed continenter vos alloqui 
atque orationem ad vos liabere gestimus : qui aman- 
lium mos est. Nam quod in corpore sunt manuum 
complexus, hoc in animo est sermonis commercium. 
Ad hoc etiam alind subindicatur. Quid illud? Apud 
vos, inquit, quos carissimos habenius, cuncta libere 
loquimur , nihil dissimulantes aut reservantes. Quo- 
niain enim jam objurgaturus est, idcirco veniaui petit ; 
illud ipsum, quod e«s libere objurget, ingentis sui 
erga cos amoris documentum esse statuens. Jam ipsa 
quoque nominis adjectio magnz amiciti:e ac ferventis 
affectus specimen habet : nam et eorum quos amamus 
nuda nomina nobis identidem in ore versari solent. 
Cor nostrum dilatatum est. Quemadmodum enim id, 
quod calorem affert, dilatare solet : ita etiam carita- 
tis munus est. dilatare : calida quippe ac fervens est 
virtus. H::c os quoque Pauli aperiebat, et cor dilata- 
bat. Neque enim ore tantum amo, inquit ; verum etiam 
cor ipsum in amore consonat : ideo cum fiducia lo- 
quor, toto ore, ac tota merte. 

Pauli amor erga omnes quantus, — Non enim Pauli 
corde quidquam latius erat, quod pios omnes, perinde 
aique amasius quispiam , adco arcto amore comple- 
ctebatur, non sese scindente ipsius amicitia et imbe- 
cillitatem contraheute, sed integra in unoque manente. 
Et quid mirum talem ipsius in pies viros animum 
fuissc, cum eliam in infidelibus cor ipsius universum 
terrarum orbem amplecteretur ? ideo non dixit, Amo 
vos, sed, quod majorem emphasim habet, Os nostrum 
patet, cor nosirum dilatatum est; omnes intus habe- 
mus : ac ne jd quidem uteumque , sed cum ingenti 
amplitudine. Nam qui amatur, in intimo amantis corde 
sine ullo metu obambulat : idcirco ait, Non angustia- 
mini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris. 
Ubjurgationem vide non parva indulgentia tempera- 
tam : id quod magnopere amantium est. Non dixit, 
Vos me non amatis, sed, Non pari inodo : neque 
enim vult asperius eos insectari. Ac passim cernere 
est quomodo incredibili quodam fidelium amore fla- 
gret, si quis ex singulis epistolis testimonia seligat. Ad 
lvomanos enim scribens ait, Cupio videre vos; et, Sepe 
proposui veuire ad vos ; et, Si quo modo tandem ali- 
quando prosperum iter habeam. ad vos. (Rom. 1. 114. 
15. 40) Ad Galatas autem. hiec dicit, Filioli mei, 
uuos iterum parturio ( Gal. 4. 19) ; ad Ephesios rur- 
Sus , Hujus rei gratia flecio genua mea pro vobis 
( Ephes. 5. 14) ;ad Philippenses (a) autem, Que enim 
cst apes mea aut gaudium. aut. glorie corona? annon 
vos ( 4. Thess. 2, 19) * Quin se et in corde et in vin- 
culis eos cireumferre dicebat ( Philipp. 4. 7). Porro 


cum ad Colossenses scribit, Cupio, iuquit, videre vos - 


quantum ceriamen habeam pro vobis, et quicumque [α- 
ciem meam nom viderunt in. carne : ut. consolationem 
habeant corda vestra (Coloss. 2. 4) ; et ad Thessalo- 
nicenses , Quemadmodum si nutrix foveat filios suos , 
ita desiderantes vos cupiebamus vobis dare , non solum 


(a) Hic error esse videlur : verha enim sequcnua noa 
Philippensibus, sed Thessalonicensibus scripta sunt. 


491 


evangelium , sed etiam. animas nostras ( 1. Thiess. 9. 
1. 8); tum etiam ad Timotlieum, Memor lacrymarum 
tuarum, ut gaudio implear ( 2. Tim. 4. 4). Et cam 
ad Titum scribit , Dilecto filio (ΤΗ. 1. 4); et item 
ad Philemonem similiter ( Philem. 4. 4 ). 

3. Ad lizc in Epistola ad Hebrzos multa alia ejusmodí 
scribit, nec cessat consolari ac dicere : Adhuc modi- 
cum aliquantulum , et qui venturus est, veniet et nom 
tlardabit ( Hebr. 10. 57) : perinde vide'icet ac si mia- 


, Ver filios tedio ac moerore. laborantes alloquatur. Sie 


et illis, Non. angustiamini in nobis, inquit. Nec vero: 
se dumtaxat eos amare ait, sed ab ipsis etiam amari, 
quo nimirum hinc quoque corum animos alliciat. At» 
que de liis quidem hoc testificans, ait, Titus venit, 
referens nobis vestrum desiderium , vestrum fletum , 
vestram iemulationem (9. Cor. 1. 1); et de Galatis, 
dicens , Si fieri possct , oculos vestros eruissetis, et de- 
dissetis mihi ( Gal. &. 45); et de Thessalonicensibus, 
Qualem introitum habuerimus ad vos (4. Thess. 1. 9); 
εἰ rursus de Timotlieo, Memor lacrymecum tuarum, 
μί gaudio implear (2. Tim. 1. 4). Ac denique passim 
in epistolis hoc videas, ipsum discipulis testificantem, 
quod et eos amet et vicissim ab iis ametur : non ta- 
men similiter. Hic quoque dicit, Licet abundantius 
v0s diligens, minus diligar (2. Cor. 19. 45). Verum 
hoc quidem ad epistol;: calcem ait, interim autem 
scrius, Non angustiamini, inquit, in nobis, angustiamini 
autem ín cordibus vestris. Vos, inquit, unum capitis ; 
ego urbem universam ac plebem tantam. Nec dixit, 
Non nos capitis, sed, Angustiamini ; idem nimirum 
subindicans, sed molliori verbo utens, ne acrius eos 
perstringeret. 15. Eamdem autem habentes remunera- 
lionem, tamquam filiis dico, dilatamiui et vos. Atqui 
minime par est, prius amari, deinde amare. Quamvis 
enim parem amoris mensuram quis afferat, hoc ta- 
men nomine viucitur, quod posterior ad amandum 
venerit. Verum hxc non accurate requiro, inquit ; 
milii satis fnerit, si vel meo amore provocati, mutua 
erga me benevolenti:e significationem pr:ebeatis, di- 
ligo et amplector. Postea, ut eos ad hoc obstringi 
ostendat, atque ea quz dicit ab omni assentationis 
suspicione vindicet, Tamquam filiis dico, inquit. Quid 
est, Tamquam filiis ? Nil magni postulo, si, cum pater 
vester sim, a vobis amari velim. 

Pauli prudentia et modestia. — Ac vide ipsius pru- 
dentiam et modestiam. Non hic pericula pro ipsis su- 
scepta, non labores ac mortes ponit, quamvis multa 
ejusmodi commemorare queat; adeo ab umni fastu 
alienus est; verum unum hoc, quod eos amet, 46 
proinde amari quoque velit : Quia pater vester sum, 
inquit , quia acerrimo vestri amore incendor. Etenim 
illud $zpe eum qui amatur offendit, cum quis collata 
in eum beneficia profert; exprobrare enim videtur. 
Quocirca hoc minime facit Paulus, verum, Ut &ilii 
parentem diligite, inquit : quod quidem naturz potius 
est, ac tale ut patri hoc suo quisque przestare debeat. 
Postea, ne quis existimet eum sua causa li;ec dicere, 
demonstrat sc commodis eorum consulere, cum eo- 
:um benevolentiam ad sc. attrahit : unde ctiam sub- 


101 


ἆπτεται. Τίνα οὖν Eat: τὰ τῆς ἀγάπης ἑνδειχτικά ; 
T6 στόµα ἡμῶν ἀνέφγε πρὸς ὑμᾶς, Κορίνθιοι. Καὶ 
ποῖον τοῦτο σημεῖον ἀγάπης ; τί δὲ καὶ ἔστιν ὅλως 
«b εἰρημένον ; Οὐκ ἀνεχόμεθα, φησὶ, σιγᾷν πρὸς 
ὑμᾶς, ἁλλ᾽ ἀεὶ βουλόµεθα καὶ ἐπιθυμοῦμεν φθέγ- 
γεσθαι καὶ διαλέγεσθαι ὑμῖν ' ὅπερ ἔθος τῶν ἀγα- 
φώντων ἑἐστί. Καὶ yàp ὅπερ εἰσὶν ἐπὶ σώματος περι- 
πλοχαὶ χειρῶν, τοῦτο imi φυχῆς συνουσία λόγλυ 
Μετὰ δὲ τούτου καὶ ἕτερον αἰνίττεται. Ποῖον δὴ 
τοῦτο; "Οτι πάντα μετὰ παῤῥησίας ὑμῖν διαλε- 
γόμεθα, ὡς ἀγαπητοῖς, xal οὐδὲν ὑποστελλόμενοι 
οὐδὲ ταμιευόµενοι. Ἐπειδὴ γὰρ λοιπὸν μέλλει ἔπιτι- 
μᾶν, συγγνώµην αἱτεῖ, αὐτὸ τὸ ἐπιτιμᾷν μετὰ παῤ- 
ῥησίας ἁπόδειξιν ποιούμενος τοῦ σφόδρα αὐτοὺς 
φιλεῖν. Καὶ ἡ προσθίχη δὲ τοῦ ὀνόματος φιλίας 
πολλῆς xai διαθέσεως xat θερµότητος ' xal yàp 
[551] εἰώθαμεν τῶν ἀγαπωμένων συνεχῶς γυμνά τὰ 
ὀνόματα περιστρέφειν. Ἡ χαρδία ἡμῶν πεπ.ἰάτυγ- 
ται. Καθάπερ γὰρ τὸ θερμαῖνον εὑρύνειν εἴωθεν - 
οὕτω xai τῆς ἀγάπης ἔργον τὸ πλατύνειν ἐστι. 
Θερμὴ γάρ ἐστιν ἡ ἀρετὴ καὶ ζέουσα. Αὕτη xat τὸ 
στόµα ἀνεπέτασε Παύλου , xaX thv χαρδίαν ἑπλάτυ- 
νεν. 0Οὐδὲ γὰρ τῷ στόµατι µόνον φιλῶ, φησὶν , ἀλλὰ 
χαὶ τὴν καρδίαν συνάδουσαν ἔχω. Διὰ τοῦτο μετὰ 
παῤῥησίας φθέγγοµαι, ὅλῳ τῷ στόµατι, 0X τῇ δια- 
νοίᾳ. 
Οὐδὲν γὰρ τῆς Παύλου χαρδίας πλατύτερον , fj 
τοὺς πιστοὺς ἅπαντας, καθάπερ ἄν τις ἐρώμενον, 
οὕτω σφοδρῶς ἠγάπα, οὗ σχιζοµένης αὐτοῦ τῆς φι- 
λίας xai ἀσθενεστέρας γινομένης,ἀλλ᾽ ὁλοχλήρου ἐν 
ἑχάστῳ μενούσης. Καὶ τἰ θαυμαστὸν ἐπὶ πιστῶν, 
ὅπου Ye χαὶ ἐπὶ τῶν ἀπίστων τὴν οἰχουμένην πᾶσαν 
ἐδέχετο ἡ χαρδία Παύλου ; Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπε, Φιλῶ 
ὑμᾶς, ἀλλ᾽ ἐμφαντικώτερον, Τὸ στόμα ἡμῶν ἀνέφ- 
ΥΕ, ἡ καρδία ἡμῶν πεπ«άτυγται ' πάντας Evboy 
ἔχομεν * xaX οὐδὲ τοῦτο ἁπλῶς, ἀλλὰ μετ’ εὖρυχω- 
plac πολλῆς. 'O γὰρ φιλούμενος, μετὰ πολλῆς ἔνδον 
àv τῇ χαρδίᾳ τοῦ φιλοῦντος βαδίζει τῆς ἀδείας * διό 
φησιν, OD στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν, στεγοχωρεῖ- 
σθε δὲ ἐν τοῖς σπ.Ἰάγχνοις ὑμῶν. Καὶ τὴν ἐπιτί- 
µησιν ὅρα μετὰ φειδοῦς Υινοµένην * ὃ τῶν σφόδρα 
φιλούντων ἐστίν . Oóx εἶπεν, Οὐ φιλεῖτε ἡμᾶς, ἀλλ», 
Ub μετὰ τοῦ αὐτοῦ μέτρου * οὐ γὰρ βούλεται αὐτῶν 
σφόδρα χαθάψασθαι. Καὶ πανταχοῦ΄ δὲ ἴδοι τις ἂν 
πῶς ἐχχαίεται τῶν πιστῶν, ἐχλέγων ἑχάστης ἔπι- 
στολῆς αὐτοῦ τὰ ῥήματα. Ῥωμαίοις μὲν Yáp φησιν, 
Ἐπιποθ δὲ ἰδεῖν ὑμᾶς' καὶ, IloAAdxic προεθέ- 
µην ἐ.1θεῖν πρὸς ὑμᾶς ᾿ xai, EU πως ἤδη ποτὲ 
εὐοδωθήσομαι ἐθεῖν πρὸς ὑμᾶς. Γαλάτσις δέ φησι, 
Τεχγία µου, οὓς záAu ὠδίνω" Ἐφεσίοις πάλιν, 
Τούτου χάρυ κάµπτω τὰ γόνατά µου ὑπὲρ ὑμῶν. 
Φιλιππησίοις δὲ, Τίς γάρ pol ἐστιν ἑλπὶς f) χαρὰ 
4 στέφανος καυχήσεως; ἢ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς; καὶ 
ἐν τῇ xapblg καὶ ἐν τοῖς δεσμοῖς αὑτοὺς περιφέρειν 
ἔλεγε * Κολασσαεῦσι δὲ, Θέ.Ίω δὲ ὑμᾶς εἰδέναι AU 
xov ἀγῶνα ἔχω ὑπὲρ ὑμῶν , xal ὅσοι οὐχ ἑωρά- 
κασί µε ἐν σαρκὶ , ἵνα παρακ.1ηθῶσιν αἱ καρδίαι 
ὑμῶν * θεσσαλονιχεῦσι δὲ, Ὡς ἂν τροφὸς 06420 
τὰ ἑαυτῆς τέκνα, οὕτως ἱμειρόμεγοι ὑμῶν εὖδο- 


IN EPIST. 1j AD COR. HOMIL. ΧΙΙ. 


492 
χκοῦμεν ὑμῖν μεταδοῦναι ob µόνον τὸ Εὐαγγέ- 
11ο», ἁ.1.1ὰ καὶ τὰς ἑαυτῶν /υχάς ' Τιµοθέῳ δὲ, 
Μεμνηµέγος σου τῶν 6axpóur, ἵνα χαρᾶς z.tm- 
ρωθῶ' Τίτῳ δὲ, To ἀγαπητῷ τέκνῳ ' xaX Φιλήμονι 
ὁμοίως. 

β’. Καὶ Ἑθραίοις δὲ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα γράφει, 
χαὶ οὗ παύεται παρακαλῶν, xai λέγων, "Etc μικρὺν 
ὅσον, ὁ ἐρχόμεγος ἢξει, xal οὐ χρονιεῖ. καθάπερ 
παῖδας δυσχεραΐνοντας μήττρ. ὑῦτω χαὶ αὐτοῖς. OD 
στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν, φησίν. Οὐ λέγει δὲ µόνον 
ὅτι φιλεῖ, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ φιλεῖται map! αὑτῶν, ἵνα xat 
ταύτῃ μᾶλλον αὐτοὺς ἐπισπάσηται. Καίΐτοι τοῖς μὲν 
τοῦτο μαρτυρῶν φησιν, ὅτι Ἡ θε Τίτος ἁπαγγέ1- 
Aor ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἐπιπόθησι», τὸν ὑμῶν ὁδυρ- 
pór, τὸν ὑμῶν ζη.ῖον. καὶ Γαλάταις, El δυνατὸν, 
τοὺς ὀρθα.μοὺς ὑμῶν [552] ἑξορύξαντες ἂν ἑδώ- 
χατέ noi. χαὶ θεσσαλονιχκεῦσιν, Ὁποίαν εἴσυδον 
ἔσχομεν πρὸς ὑμᾶς' xax Τιμοθέῳ δὲ, Μεινημένος 
σου τῶν δακρύω», tva χαρᾶς π.ληρωθῶ. Καὶ παν- 
ταχοῦ δὲ τῶν Ἐπιστολῶν εὕροι τις ἂν αὐτὸν τοῦτο 
μαρτυροῦντα τοῖς μαθηταῖς, καὶ ὅτι ἐφίλησε xa ὅτι 
φιλεῖται ' οὗ μὴν ὁμοίως. Καὶ ἑνταυθά φησιν, Εἰ 
xal περισσοτέρως ὑμᾶς ἀγαπῶν, ἧττον ἀγαπῶ- 
μαι. ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν πρὺς τῷ τέλει, τέως δὲ σῳο- 
ὁρότερον, Ob στεγοχωρεῖσθε àv. ἡμῖν, στενοχω- 
ρεῖσθε δὲ ἓν τοῖς σπ.λάγχνοις ὑμῶν. Ὑμεὶς ἕνα 
δέχεσθε, φησὶν, ἐγὼ δὲ πόλιν ὁλόχληρον, xal δημων. 
τοσοῦτον. Καὶ οὐχ εἶπεν, Οὐ δέχεσθε ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ὅτι 
Στενοχωρεῖσθε᾽ τὸ αὐτὸ μὲν αἰνιττόμενος, μετὰ 
φειδοῦς δὲ, χαὶ τοῦ μὴ σφόδρα χαθάφασθαι. Thy δὲ 
αὐτὴν ἀγτιμισθίαν, ὡς τἐκγοις Aóvo, x λατύνθητε 
καὶ ὑμεῖς. Καΐτοι οὐχ ἔστιν ἴσον, πρότερον ἀγαπῃη- 
θῆναι, εἶτα ἀγαπῆσαι. Κἂν γὰρ τὸ [aov τις εἰσενέγχῃ 
µέτρον, ἠλάττωται τῷ δεύτερος ἐπανελθεῖν. ᾽Αλλ᾽ 
ὅμως οὐδὲν ἀκριδολογοῦμαι, φησὶ, xv παρ) ἐμοῦ 
λαδόντες τὰς ἀρχὰς *b αὐτὸ µέτρον ἐπιδείξησθε, 
ἀγαπῶ xal στἐργω. Εἶτα ἵνα δείξῃη, ὅτι xal ὀφειλὴ 
τὸ πρᾶγμα Tjv, καὶ ὅτι χολαχείας ἐκτὸς τὰ εἰρημένα, 
'Qc τέκνοις «Ἰέγω, φησί. Τί ἔστιν, Ὡς τέχνοις; 
0ὐδὲν µέγα αἰτῶ, εἰ xazhp ὢν βούλομαι φιλεῖσθαι 
map ὑμῶν. 

Καὶ ὅρα σύνεσιν χαὶ μετριοφροσύνην. OO τίθησιν 
ἐνταῦθα τοὺς χινδύνους τοὺς ὑπὲρ αὐτῶν χαὶ τοὺς 
πόνους xai τοὺς θανάτους, καΐτοι πολλά ἔχων εἰπεῖν" 
οὕτως ἑἐστὶν ἄτυφος' ἀλλά τὸ φιλεῖν ΄ xai διὰ τοῦτο 
ἀξιοῖ φιλεῖσθαι, Ὅτι πατὴρ ὑμῶν ἐγενόμην, φησὶν, 
ὅτι σφόδρα ὑμῶν περιχἀίοµαι’ ὃ μάλιστα προσίστα- 
ται 8 τῷ φιλουμένῳ πολλάγις, ὅταν τις αὐτῷ τὰς 
εὐεργεσίας προσφέρῃ  δοχεῖ γὰρ ὀνειδίδειν. Διὸ οὐ 
motel τοῦτο Παῦλος, ἀλλ᾽, Ὡς τέχνα πατέρα ἀγαπή- 
σατε, φησίν’ ὃ τῆς φύσεως μᾶλλόν ἔστι, xat ὀφειλό- 
µενον ἑκάστῳ πατρί. Εἶτα ἵνα μὴ δόξῃ δι’ ἑαντὸν 
ταῦτα λέγειν, δείχνυσιν ὅτι διὰ τὸ ἐχείνων χέρδος 
καὶ τὴν παρ᾽ αὐτῶν ἐπισπᾶται φιλίαν * διὸ καὶ ἑπ- 
Ίγαγε, Mi) γίνεσθε ἑτεροζυγοῦντες ἀπίστοις. Καὶ 


α Sic omnino legendum ut suspicatus est. Savilius οἱ 
interpres Latinus legit, qui vertit offendit, quo sensu hoc 
verbum apud Chrysostomum passim usurpatur. Ediu, 
male, προΐσταται. 


495 S. JOANNIS CIHRYSOSTOM1 


οὐχ εἶπε, Μὶ ἀναμίγννσθε ἀπίστοις, ἀλλὰ μᾶλλον 
αὐτῶν χαθαπτόµενος ἅτε ἁδιχούντων τὸ δίχαιον, Mf 
ἐχχλίνητε ἑαυτοὺς, φησί. Τίς γὰρ μετοχὴ δικαιο- 
σύνῃ καὶ ἁνομίᾳ; ἉἘνταῦθα λοιπὸν σύγχρισιν 
ποιεῖται οὐχὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀγάπης, καὶ τῆς ἑχείνων 
τῶν διαφθειρόντων αὐτοὺς. ἀλλά τῆς αὐτῶν εὐγενείας, 
xai τῆς ἐχείνων ἀτιμίας' οὕτω γὰρ xal σεµνότερος 
ὁ λόγος γέγονε, χαὶ αὐτῷ πρεπωδέστερος, xal μᾶλ- 
àoy αὐτοὺς ἐπεσπᾶτο. Ὡς ἂν εἴ τις πα!δὶ τῶν Ysyev- 
νηχότων ὑπερορῶντι χαὶ μιαροῖς ἑαυτὸν ἑκδιδόντι 
λέγοι, Tl ποιεῖς, ὦ παιδίον; [25] τοῦ μὲν πατρὸς 
χαταφρονεῖ:, προτιμᾷς δὲ τοὺς μιαροὺς ἄνδρας, χαὶ 
µυρίας Ὑέμοντας xaxla;; οὖχ οἶσθα πόσον αὐτῶν 
βελτίων εἶ xaY σεµνότερος ; Οὕτω Υὰρ μᾶλλον αὐτὸν 
ὀφίστησι τΏς ἐχείνων συνουσίας, ἣ εἰ τὸν πατέρα 
θαυμάτοι. Ἂν μὲν γὰρ λένη, Οὐκ οἴσθα πόσον ἐστὶν 
6 πατἠρ σου βελτίων ἑχείνων ; οὐδὲν τοσοῦτον ἑργά- 
σεται' ἂν δὲ τὸν πατέρα ἀφεὶς, αὐτὸν αὐτῶν προ- 
χρίνῃ, λέγων, Οὐκ οἶσθα τίς μὲν σὺ, τίνες δὲ ἐχεῖ- 
νοι; οὐκ ἐννοεῖς σου τὴν εὐγένειαν xal τὴν ἔλευθε- 
ρίαν, καὶ τὴν ἀτιμίαν τὴν ἐχείνων ; τίς γὰρ χοινω- 
vla σοι χἀχείνοις τοῖς χλέπταις, τοῖς μοιχοῖς, τοῖς 
γόησι ; ταχέως αὐτὸν τοῖς ἐγχωμίοις τοῖς αὐτοῦ πτε- 
posae, ἀποῤῥαγῆναι ἑκείνων παρασχενάσει. Τὸν μὲν 
γὰρ πρότερον οὐ σφόδρα δέξεται λόγον, ὅτι κατηγορία 
αὐτοῦ ἐστιν d προτίµησις τοῦ πατβρὺς, ὅταν μὴ µό- 
voy πατέρα φαίΐνηται λυπῶν, ἀλλὰ xal πατέρα τοιοῦ- 
τον. ἐνταῦθα δὲ οὐχέτι οὐδὲν τοιοῦτον πείσεται. 
Οὐδεὶς γὰρ ἂν ἕλοιτο μὴ ἐγχωμιάζεσθαι xal GU αὖ- 
τοῦ δὴ, μετὰ τῶν ἐἑπαίνων τοῦ ἀχούοντος, ὁ ἔλεγχος 
γίνεται εὑπαράδεχτος. Χαλᾶται γὰρ ὁ ἀχροατὴς, xal 
φρονήµατος πληροῦται μεγάλου, καὶ διαπτύει τὴν 
ἐχείνων συνουσίαν. Οὐ τοῦτο δὲ µόνον αὑτοῦ ἐστι τὸ 
θαυμαστὸν, ὅτι οὕτω προήγαγε τὴν σύγχρισιν, ἀλλ᾽ 
ὅτι χαὶ ἕτερόν τι μεῖζον ἐπενόησε, xal ἐχπληχτικώ- 
τερον * πρῶτον μὲν xaz' ἐρώτησιν προαγαγὼν * τὸν 
λόγον, ὅπερ τῶν σαφῶν xat ὁμολογουμένων ἑἐστίν * 
ἔπειτα δὲ πλατύνων τῇ πυχνότητι καὶ τῷ πλήθει τῶν 
ὀνομάτων. Οὐ γὰρ Bv καὶ δύο xal τρία, ἀλλὰ πλείονα 
πρὸς τούτοις ἀντὶ τῶν προσώπων τὰ ὀνόματα τῶν 
πραγμάτων τίθησι, καὶ ἄχραν ἐνταῦθα ἀρετὴν, xal 
ἑσχάτην ἐκεῖ χαχίαν ὑπογράφει' καὶ πολὺ τὸ µέσον 
xai ἄπειρον δείχνυσιν, ὡς μηδὲ δεηθῆναι χατα- 
σχευῆς. Τίς γὰρ, φησὶ, μετοχἡὴ δικαιοσύνῃ καὶ 
ἀνομίᾳ; τίς δὲ xowwrla φωτὶ πρὸς σκότος, clc 
δὲ συμφώνησις Χριστῷ πρὸς BsAlap; T) clc ge- 
plc πιστῷ μετὰ ἀπίστου;, ἢ τίς συγκατάθεσις 
rap θεοῦ μετὰ εἰδώλων ; 

Υ’. Εἶδες πῶς γυμνὰ τὰ ὀνόματα τίθησ:, xat ἀρκοῦντα 
αὐτῷ πρὸς ἀποτροπήν; Οὐδὲ γὰρ εἶπε, Παρανομίᾳ, 
ὃ πλέον fv b, οὑδὲ εἶπε, Toi, τοῦ φωτὸς, xai τοῖς 
εοῦ σκότους * ἀλλ᾽ αὐτὰ τὰ ἑναντία τίθησι, τὰ ἁπαρά- 
δεχτα τῶν ἑναντίων, φῶς xaX σχότος. 0ὐδὲ εἶπε, 
Tot; τοῦ Χριστοῦ xa τοῖς τοῦ διαδόλου, ἀλλ᾽ ὃ πολλῷ 


πλέον ἀφειστήκει, Χριστῷ καὶ BsAlap: τῇ Ἑδραϊχῇ 


* Legebatur προσαγαγών. 
S? Corrigendum videtar, παρανοµίφ, ἆλλ᾽, ὃ πλέον ἦν, 
op *. 


ΛΗ(ΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 494 


φωνῇ τὸν ἁποστάτην χαλέσας οὕτως. 'H τίς μερὶς 
πιστῷ μετὰ ἀπίστου, Ἐνταῦθα λοιπὸν, ἵνα μὴ 
δόδῃ xaxlaq ἁπλῶς χατηχορίαν, xa ἀρετῆς ἐγχώ- 
μιον διεξιέναι, µέμνηται xal προσώπων ἁδιορίστως. 
Καὶ οὐχ εἶπε χοινωνίαν, ἀλλὰ τὰ ἕπαθλα τέθειχε,͵ 
μερίδα εἰπών. Τίς συγκατάθεσις vao 8500. μετὰ 
δἰδώλων,; ὑμεῖς γὰρ raóc θεοῦ ἐστε ζωντος. ὸ 
δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν' Οὔτε ὁ βασιλεὺ; ὑμῶν ἔχει τι 
Χηινὸν πρὸς αὐτόν ' (Τίς γὰρ συμφωνία Χριστῷ 
πρὸς [554] ΒεΛίαρ;) οὔτε τὰ πράγµατα Τίς γὰρ 
χοιγωγία φωτὶ πρὸς σκότος; Οὐκοῦν οὐδὲ ὑμᾶς 
δεῖ. Καὶ πρῶτον τίθησι τὸν βασιλέα, καὶ δεύτερον 
αὐτοὺς, τούτῳ µάλιστα αὐτοὺς ἀποσχίζων. Εἶτα 
εἰπὼν, Naq θεοῦ μετὰ εἰδώλων, xol ἀποφηνάμενος, 
ὅτι ᾿Υμεῖς γὰρ vaóc Θεοῦ ζῶντος. ἀναγχαίως xat τὴν 
μαρτυρίαν ἐπάγχει., δεικνὺς ὅτι οὗ χολαχεία τὸ πρᾶ- 
γµά ἐστιν. Ὁ γὰρ ἐγχωμιάζων, ἂν μὴ χαὶ ἀπίδειξιν 
παρέχηται, δοχεῖ χολαχεύειν. Τίς οὖν ἡ µαρτνρία; 
Ἐνοικήσω γὰρ ἓν αὐτοῖς, φησὶ, xal ἑμπεριπα- 
τήσω. Ἐνοικήσω £v ναοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω ' τν 
πλείονα πρὸς αὐτοὺς σγέσιν δηλῶν. Kal ἔσονταί 
μοι εἰς «ἰαὸν, xal ἐγὼ ἔσομαι αὐτοῖς elc scr. 
T£, φησί, θεὸν φέρεις &v σεαυτῷ, xaX πρὸς ἐχείνους 
τρέχεις; θεὸν τὸν οὐδὲν ἔχοντα χοινὸν πρὸς αὐτοὺς; 
xai ποῦ ταύτα ἄξια συγγνώµης; ἐννόησον τίς ἔμπε- 
ρ.πατεῖ σοι, τίς ἑνοιχεῖ. Διὸ ἑξέἛθετε ἑκ µέσου 
αὐτῶν, καὶ ἀφορίσθητε, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἄπτε- 
σθε’ xàyà εἰσδέξομαι ὑμᾶς, Aépec Κύριος. Καὶ 
οὐχ εἶπε, Μὴ πράττετε ἀχάθαρτα "' ἀλλὰ πλείονα 
ἀχρίδειαν ζητῶν, Μηδὲ ἅπτεαθε, φησὶ, μτδὲ ἐγχὺς 
γίνεσθε. Τί δὲ ἔστι μολυσμὸς σαρχός;,  Motytía, 
πορνεία, ἀσέλγεια πᾶσα. Τί δὲ φυχΏς; ᾿Ακάθαρτοι 
λογισμοὶ ὡς τὸ ἐμθλέψφαι ἀχολάστοις ὀφθαλμοῖς, µνη- 
σιχαχίαι, δόλοι, xal ὅσα τοιαῦτα. Βούλεται τοίνυν 
ἑχατέρωθεν εἶναι χαθαρούς. Εἶδες τὸ ἔπαθλον ὅσον ; 
T^ ἁπαλλαγῆναι τῶν πονηρῶν, τὸ ἐνωθῆναι Θεῷ. 
"Axous xai τῶν ἑξῆς' Καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, 
καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ µοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, 
Aérec Κύριος. Εϊδες ἄνωθεν τὴν παροῦσαν εὐγένειαν 
τὸν προφήτην προαναφωνοῦντα, τὴν διὰ τῆς χάριτος 
ἀναγέννησιν; Ταύτας οὖν ἔχοντες tác ἐπαγγε- 
Aíac, ἁγαπητοί. Ποίας;, Τὸ ναοὺς Θεοῦ εἶναι, τὸ 
vlobg xai θυγατέρας, τὸ ἔνοιχον αὐτὸν ἔχειν xol 
ἐμπεριπατοῦντα, τὸ λαὸν αὐτοῦ γίνεσθαι, τὸ τὸν Θεὸν 
αὐτὸν xai πατέρα χεχτῆσθαι. Καθαρίσωµεν éav- 
τοὺς ἀπὸ παγτὸς μο.υσμοῦ, σαρκὸς xal πνεύµα- 
τος. Μήτε ἀχαθάρτων ἁπτώμεθα: τοῦτο γὰρ σαρχὸς 
µολυσµός  µήτε τῶν τὴν φυχὴν µολυνόντων’ οὗτος 
γὰρ πνεύματος. Καὶ οὐχ ἀρχεῖται τούτῳ µόνον, ἀλλὸ 
καὶ ἐπάχει, ᾿Επιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόδῳ 
θεοῦ. Οὐ γὰρ τὸ ph ἀχαθάρτου ἅπτέσθαι ποιεῖ 
καθαρὺν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρου τινὸς ἡμῖν δεῖ ὥστε γενέ- 
σθαι ἡμᾶς ἁγίους, σπουδῆς, προσοχῆς, εὐλαδείας. 
Καὶ καλῶς εἶπε, Ἑν φόδῳ θεοῦ. Ἔστι γὰρ ἔπιτε- 
λεῖν σωφροσύνην, οὐχ ἐν φόδῳ θεοῦ, ἀλλὰ διὰ χενο- 
δοξίαν. Μετὰ δὲ τούτου χαὶ ἕτερον αἰνίττεται εἰπὼν, 
Ἔν φόδῳ 8500, τὸν τρόπον, xa0' ὃν ἂν ἀνυσθείῃ 
fj ἁγιωσύνη. El γὰρ xaX τυραννικὸν fj ἐπιθυμία, ἀλλ, 
ἂν ἐπιτειχίσῃς τὸν τοῦ Θεοῦ φόδον, κατέλυσας τὴν 


£93 
jungit, 14. Nolite jugum. ducere cum infidelibus. Non 
dixit, Nolite commisceri cum infidelibus, sed vehe- 
mentius cos perstringens, utpote jus violantes, Ne 
deflectatis vosipsos, inquit. (Jum enim participatio 
justiti cum iniquitate? Hic jam. non sui amorie, et 
eorum qui Corinthios corrumpebant, comparationem 
affert, sed Corinthiorum nobilitatem cum illorum 
ignominia comparat : sic enim et plus gravitatis ora- 
tio contrahebat, et ipsius person: magis conveniebat, 
ac denique Corinthios conjunctiores ipsi reddebat. 
Quemadmodum si quis filio parentes aspernanti ac 
sceleratis totum se tradenti dicat, Quid facis, o pue- 
rule ? patrem contemnis, eique scelestos homines at- 
que innumeris vitiis coopertos anteponis ? an te fugit, 
quantum illos probitate ac nobilitate superes? Hac 
namque ratione ipsum magis ab eorum societate abs- 
trahet, quam si paternas laudes praedicaret. Etenim 
si ita loquatur, An nescis quanto illis melior sit pater 
tuus? non tantum efíicicL: sin autem omisso patre 
ipsum illis preferat, dicens : Απ ignoras quis tu sis, 
et quinam illi? non in mentem venit tua nobilitas 
atque ingenuitas , et illorum ignominia ? ecquid enim 
tibi commercii est cum furibus illis, cum adulteris , 
cum przstigiatoribus ? confestim eum ejusmodi laude, 
tamquam pennis erectum eo adducet, ut ab illorum 
societate se abducat. Nam priorem orationem non ita 
libenter excipiet, quia hoc ipso, quod pater illi ante- 
fertur, reprehenditur ipse, ut qui non modo patri 
marvori sit, sed etiam ejusmodi patri : hic autem nil 
tale ipsi accidet. Neque enim ullus est qui laudari 
nolit : quin etiam illi una cum laude audienti acce- 
ptior est reprehensio ; cedit enim ille monenti, ani- 
mosque magnos concipit, penitusque eorum societa- 
tem respuit. Enimvero non hoc solum mirandum est, 
quod Paulus talem comparationem invexeri!, sed quod 
majus etiam aliquid excogitarit, atque ad incutien- 
dum terrorem accommodoatius. Primum videlicet , 
quia per interrogationem sermonem inducit, id quod 
in perspicuis et certissimis rebus fleri consuevit : 
deinde quia per nominum multitudinem eum dilatat 
atque amplificat. Non enim unum aut duo aut tria, 
sed plura ponit personarum loco rerum nomina, atque 
line summam virtutem , illic extremum vitium de- 
scribit; ac multum, imo infinitum inter utrumque 
discrimen esse ostendit, ut nec. probatione res indi- 
geat. Que enim, inquit, participatio est justiti cum ini- 
quiiale? au qua societas [uci ad tenebras? 15. que au- 
tem conventio Christi ad Belial? aut qua pars fideli 
cum infideli? 46. qui autem consensus templo Dei cum 
idolis? 

9. Vides quo pacto nuda nomina ponit, qua satis 
sint ad eos ab hujusmodi rebus avertendos? Non 
enim dixit, Prxvaricationi, quod plus erat quam ini- 
quitas; nec dixit, lis qui sunt lucis, et iis qui sunt 
tenebrarum , sed res ipsas inter 8e contrarias pouit , 
talesque , ut quz? sibi contraria sunt nullo modo ad- 
mitere queant, nempe lucem ac tenebras. Νου dixit, 
lis qui sunt Christi, et iis qui sunt diabo* , verum, 
quod multo remotius erat, Christo et Belial Hebraica 


IN EPIST. I1. AD COR. HOMIL. XIil. 


ul 


voce apostatam illum ita appellans. As! qw pars fideli 
cum infideli? llic jam , ne vitii tantum insectationem 
ac virtulis commendationem prosequi videatur, per- 
sonarum quoque indefinite meminit. Nec dixit, Quz 
societas? sed, Que pars? Hoc est, premium ac mer- 
ces. Quis consensus templo Dei cum idolis? vos enim 
estis templum Dei vivi. florum verborum hic sensus 
est : Quemadmodum Rex vester nihil cum diabolo 
commune habet ; ( Que enim concordia Christo cum 
Belial? ) ita nec res ips: inter se commercium ullum 
liabent : uc enim communicatio luci cum tenebris ? 
Proinde nec vobis ullum cum istis commercium esse 
debet. Ac. priore loco Regem ponit, secundo ipsos ; 
hac ratione magis illos abscindens. Tum autem, post- 
quam dixit, Templo Dei cum idolis, aue eos Dei vivi 
templum esse pronuntiavit , necessario jam testimo- 
nium quoque subjuugit, ostendens se assentatione 
minime uti. Nam qui aliquem laudat, nisi probatio- 
nem quoque afferat , adulari videtur. Quodnam ergo 
est hoe testimonium ? Quoniam inhabitabo in illis el 
inambulabo. Inhabitabo in templis οἱ spatiabur ; ube- 
riorem videlicet erga eos affectum indieans. Et erunt 
mihi jn populum, et ero illorum Deus. Quid ais? inquit; 
Deum in teipso gestas, et ad illos curris? Deuin, in- 
quam, cni cum illis nihil commune est? hxccine venia 
digna sunt? animadverte quis in te inambulet , quis 
inhabitetL. 17. Prepter quod exite de medio eorum et 
separamini, et immundum nc tetigeritis : 48. et egore- 
οἰρίαπι vos, dicit Dominus. Nen dixit, Immunda ne 
faciatis, sed accurationem majorem requirens, Ne at- 
tingatis, inquit, nec appropinquetis. Quid autem est 
carnis immunditia ? Adulterium , stuprum, impudici- 
tia? Quid autem animx? Ímpur:e cogitationes, libidi- 
nosus aspectus, injuriarum memoria, fraudes et ο- 
tera hujusmodi. Vult itaque nos utrimque puros esse. 
Videsne quantum hinc przmii exsistat? Nimirum ab 
improbis separari, ac cum Deo conjungi. Audi qua 
sequuutur : Et ego ero vobis in patrem , et vos eritis 
mihi in filios el filias, dicit Dominus. Videsne ut pro- 
pheta prz:sentem * nobilitatem, hoc est regeneratio- 
nem per gratiam, longe ante przdieat. (Cap. 7.) 1. 
Has ergo promissiones habentes, carissimi. Quas? Quod 
templa, quod Dei filii ac filis simus, quod hospitem 
ipsum et in nobis deambulantem habeamus, quod 
populus ipsius efficiamur, quod Deum ipsuin ac pa- 
trem possideamus. Émundemus nos ab omni inquina 

mento curnis el spiritus. Ne impura contrectemus ; 
hoc enim carnis inquinamentum est; nec ea qus» 
animam contaminant ; li:ec quippe est spiritus impu- 
ritas. At ae hoc quidem contentus, subjungit, Per- 
fictentes sanctificationem in timore Dei. Non enim puri 
eflicimur, si nihil impuri auingamus ; sed ad boc ut 


Sancti simus, aliud preterea requiritur, nempe δια» 
dium, attentio, pietas. Pulchre addidit, Jn timore 


Dei. Fieri enim potest , ut quis pudicitiam praestet , 
non tamen id Dei metu faciat, sed ex inanis gloris 
studio. lostea aliud per hec verba , [n timore Dei, 
subindicat , modum videlicet , quo sanctitas perficia- 
tur. Nam etsi cupiditatis magna vis tyrannis est , (4: 


495 ' 
men, si Dei timore animum obseptum habeas, ipsius 
furorem infringes. Per sanctificationem hoc loco non 
pudicitiam dumtaxat intelligit, sed ab omni peccato 
liberationem : sanctus euim est , qui puritate przdi- 
tus est. Purus autem tum demum effici quispiam po- 
lerit, si non solum scortatione vacet , sed etiam ava- 


yitia, livore, arrogantia, inani gloria : ac potissimum. 


hac postrema, que in omnibus rebus fugienda , 
maximeque in eleeinosyna ; nam 9leemosyna non 
fuerit, si hoc morbo laboret, sed ostentatio et. cru- 
delitas. 

Eleemosyna ostentatione careat oporlet. — Nam cum 
ad largiendum non miseratione, sed beneficii evul- 
gindi studio duceris, non modo id eleemosyna non 
est, sed etiam contumelia : fratrem quippe traduxisti. 
Proinde non pecunias tantummodo dare eleemosyua 
est, sed ex commiseratione dare. Quandoquidem ii , 
qui in tlieatris spectant , tum cinzdis largiuntur tum 
aliis qui in scena versantur, nec tamen ea res elee- 
mosyna est; et qui cum scortis congrediuntur, dant 
quidem item, nec tamen humanitas id dici potest , 
sed contumelia. lluic porro non dissimilis est qui 
glori» cupiditate laborat. Sicut enim ille, cum mere- 
trici stuprum intulit, contumeli:e mercedem ipsi per- 
solvit : ita tu quoque ab eo exigis , qui contumeliam 
accepit, tibique simul atque illi sinistre famze notam 
inuris ac praterea majori, quam dici queat , detri- 
mento teipsum afficis. Ut enim bellua qux&dam, aut 
canis rabidus iusiliens : ita flagitiosus hic morbus at- 
que heec iubumanitas bona nostra nobis eripit : in- 
humanitas quippe ac sztvitia est h»c res; imo etiam 
&celus ea gravius. Nam qui crudelis est, egenti qui- 
dem nihil impertit; at tu pejus eo facis : iis enim 
qui dare volunt impedimento es. Nam cum munus 
tuum jactas atque in vulgus effers, simul et accipien- 
tis famam deles, et cum qui dare parat, si ignavi 
animi fuerit, reprimis. Neque enim jam ei daturus est, 
ut qui jam acceperit nec perinde egeat, sed illum 
ssepe insectabitur, si postquam acceperit accedat, et 
impudentem habebit. 

4. Contra eleemosynam ex ostentatione factam. Pau- 
peres [eliciores sunt divitibus in rebus ad salutem per- 
linentibus.—Ecqua ergo eleemosyna hxc est, cum et 
Leipsum et eum qui accipit dedecore afficis, et duplici 
quoque nomine eum , qui boc edixit : quia eo elee- 
mosynz tuz spectatore non contentus , oculos quo- 
que conservorum prater eum requiris, et quia legem 
ab eo instituCam, qua id prohibetur, violas? Volebam 
alia quoque persequi, velut jejunium et precationem, 
ac quantam illic quoque inanis glorix studium per- 
niciem afferat, demonstrare; verum in mentem mihi 
venit, me sermonem quemdam necessarium superiore 
disputatione non absolvisse. Et quis tandem hic sermo 
erat? Dicebam scilicet, quod pauperes etiam in rebus 
temporariis meliori conditione sint, quam divites, 
cum de sanitate ac letitia verba facerem : atque id 
aperte demonsirabatur, Age itaque hodie hoc planum 
faciamus, eos non in szcularibus modo, scd in £ubli- 
mioribus quoque rebus superiores partes ferrc. Utra 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. . 


49€. 
enim ad cxlorum regnum inducit, opulentia an pau- 
pertas? Ab ipso celorum Domino audiamus : de illis 
enim ait, facilius esse camcluim introire per foramen 
acus, quam divitem in regnum czxlorum ; de paupe- 
ribus autem contra omnino : Si enim vis, inquit, 
per[ectus esse, vende qua habes , et da pauperibus , et 
veni, sequere me, el habebis thesaurum in celis (Matth. 
19. 24. 21). Quod si placet, alia quoque ratione id, 
quod a nobis dictum est, consideremus. Arcta, inquit, 
et angusta est via , que duci ad vitam ( Math. 1. 44). 
Uter ergo per arctam viam iter facit, isne qui in de- 
licis, an qui in egestate degit? isne qui solus cst, at 
qui infinitas sarcinas gestat ? qui mollis est ac disso- 
lutus, an qui curis ac sollicitudinibus afficitur? Ve- 
rum quid verbis opus est, cum ad personas ipsas ve- 
nire liceat? Pauper crat. Lazarus, et valde pauper ; 
dives contra is , qui in foribus jaceutem przteribat : 
uler in regnum c:xlorum ingressus est, atque Abrahae 
sinu deliciatur? uter rursus in flammis excruciatur, 
3c ne stillain quidem aqux consequi potest ? At etiam 
pauperes plerique periluri sunt, inquis : ac contra 
divites multi arcanis illis bonis fruentur. Imo contra 
cernere est, paucos quidem divites , pauperes autcm 
multo plures ad salutem pervenire. Ac velim diligea- 
ter consideres hinc opum impedimenta, hinc pauper- 
tatis vitia. Quamquam nec opum nec paupertatis hiec 
vitia sunt, sed utrumque eorum, qui his praditi sunt: 
sed tamen utrum e duobus telum firmius muniat, vi- 
deamus. Quodnam vitium paupertas babere videtur? 
Mendacium. Quodnam rursus diviti? Superbiam, 
malorum omnium matrem, quas etiam diabolum ut 
diabolus esset, cum prius talis minime esset, effecit. 
Rursus malorum omnium radix est avaritia (1. Tim. 
6. 10) : uter itaque huic radici vicinior est, divesne 
an pauper ? Dives proculdubio : quo enim quis pluri- 
bus opibus undique cinctus est, eo plures expetit. Ad 
hxc inanis glorix: studium sexcentas virtutes labefa- 
celat : 5t non procul item ab hac sedes habet dives. 
Quid autem , inquit, pauperis incommoda non affers , 
afflictionem videlicet atque angustiam? At hzc illi 
cum divite sunt communia ; imo etiam majore ex 
parte hujus sunt, quam illius. lta fit, ut qu: pauper- 
tatis inala esse videntur, utriusque communia sint ; 
qu» autem divitiarum , ea divitem solum vexent. 
Quid vero, inquies, cum pauper ob rerum necessaria- 
rum penuriam multa scelera perpetrat * At nullus 
pauper tot scelera ob egestatem admittit, quot divites 
ob amplas et uberes opes admittunt, et ne qux: domi 
congesta babent amittant. Neque enim pauper neces- 
saria perinde expetit, ut. dives supervacanea; nec 
rursus tantam ad improbitatem exercendam viam ac 
facultatem habet, quantam ille. Proinde si et vult 
magis et plus potest, liquet profecto quod plura quo- - 


que designabit. Neque enim pauper famem ita refor. 


midat, ut dives metu contremiscit ac pene exanima- 
tur, ne bona ci sua pereant, et discruciatur se nondum 
omnia omnium bona accepisse. Proinde cum et inani 
glorix et superbiz et avariti:e, quxe malorum eotnnium 
radix est, propinquior sit; quam tandem salutis sper. 


495 
αὐτῆς μανίαν. ᾽Αγιωσόνην δὲ ἑντανθα οὐχὶ cuxppo- 
σύνην µόνον λέγει, ἀλλὰ τὴν πάσης ἁμαρτίας ἁπαλ- 
jayfjv: ἅγιος Ύάρ ἐστιν ὁ χαθαρός. Καθαρὺὸς δὲ ἄν 
τις Υένοιτο, οὐχὶ εἰ πορνείας ἁπαλλαγείη µόνον, ἀλλὰ 
xai πλεονεξίας xaX βασχανίας χαὶ &vovolac xaX χενο- 
δοξίας. xai μάλιστα κχενοδοξίας, ἣν πανταχοῦ μὲν 
φυγεῖν δεῖ, πολλῷ δὲ πλέον [535] ἐπὶ Den uoc ve" ἐπεὶ 
οὐδ' ἂν εἴη ἑλεημοσύνη, εἰ τοῦτο ἔχει τὸ νόσημα, 
ἁλλ᾽ ἐπίδειξις χαὶ ὡὠμότης. 

Ὅταν γὰρ μὴ ἐλεῶν, ἀλλ ἐχπομπεύων ποιῇς, οὗ 
µόνον οὐχ ἔστιν ἐλεημοσύνη τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ xa 
ῦδρις' παρεδειγµάτισας γὰρ τὸν ἁδελφόν. Οὐκ ἄρα 
τὸ διδόναι χρήματα, ἀλλὰ «b ἑλεοῦντα διδόναι, ἔλεη- 
μοσύνη. Ἐπεὶ καὶ οἱ £v τοῖς θεάτροις διδόασι xaX παιαὶ 
πεπορνευµένοις, xal ἑτέροις τοῖς ἐπὶ τῆς σχηνῆς, ἀλλ᾽ 
οὐκ ἑλεημοσύνη τὸ τοιοῦτον' καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ὑδρίζον- 
τες εἰς τὸ σῶμα τῶν πορνευοµένων γυναικῶν διδόα- 
ctv, ἀλλ οὗ φιλανθρωπία τοῦτο, ἀλλὰ παροινία. 
Τούτῳ xal ὁ χενόδοξος ἔοιχε. Καθάπερ γὰρ ἐχεῖνος 
ὑερίζων εἰς τὸ σῶμα τῆς πόρνης, μισθὸν αὐτῇ δίδωσι 
τῆς ὕθρεως' οὕτω xal σὺ μισθὸν ἀπαιτεῖς τὸν λαμ- 
6άνοντα τὴν ὕδριν, xal τὸ πονηρᾷ δόξῃ περιθαλεῖν 
xai cautbv χἀχεῖνον. Καὶ μετὰ τούτων fj ζημία 
ἄφατος. Καθάπερ yàp θηρίον, xai χύων µαινόµενος 
ἐπιπηδῶν, οὕτως ἡμῶν ἁρπάζει τὰ ἀγαθὰ τὸ πονη- 
ρὸν τοῦτο νόσηµα, χαὶ ἡ ἀἁπανθρωπία αὕτη' χαὶ γὰρ 
ἀπανθρωπία xat ὠμότης τὸ τοιοῦτόν ἐστι" μᾶλλον δὲ 
καὶ τούτου χαλεπώτερον. Ὁ μὲν γὰρ ὠμὸς οὐχ ἂν 
δοίη τῷ ὃξομένῳ * σὺ δὲ τούτου πλέον ποιεῖς' τοὺς 
βουλοµένους δοῦναι χωλύεις. "Όταν γὰρ ἑκπόμπεύῃς 
την δόσιν, xal τὴν δόξαν χαθελεῖς τοῦ λαθόντος, xal 
τὸν μέλλοντα παρέχειν ἀνεχαίτισας, ἂν ῥάθυμος 5. 
0ὐδὲ γὰρ δώσει λοιπὸν, ὡς εἰληφότι καὶ οὐχ οὕτω 
δεοµένῳ, ἀλλὰ xal χαταγνώσεται πολλάκις, ἂν προσ- 
ελθὼν αἰτῆσῃ μετὰ τὸ λαθεῖν, καὶ ἀναίσχυντον 
ἡγήσεται. 

ὃ. Ποία οὖν ἐλεημοσύνη τοῦτο, ὅταν xal σαυτὸν 
χαταισχύνῃς, xal τὸν εἱληφότα, xai τὸν ἐπιτάξαντα 
διπλῆ, ὅτι τε αὐτὸν θεατὴν ἔχων τῆς ἑλεημοσύνης, 
ἐπιζητεῖς τοὺς τῶν συνδούλων ὀφθαλμοὺς μετ ἐχεῖ- 
voy, xai ὅτι τὸν νόµον τὸν ταῦτα ἁπαγορεύοντα, χεί- 
pevoy ὑπ αὐτοῦ, παραδαἰνεις; Ἐθουλόμην xal τοῖς 
ἄλλοις ἐπεξελθεῖν, xal νηστείᾳ καὶ εὐχῆ, xaX δεῖξαι 
ὅσα xa ἐχεῖ λυµαίνεται * ἡ χενοδοξία, ἀλλ᾽ ἀνεμνή- 
σθην, ὅτι λόγον τινὰ οὐκ Ίνυσα ἀναγχαῖον, Ev τῇ πρὸ 
ταύτης διαλέξει. Τίς δὲ ὁ λόγος fv ; Ἔλεγον ὅτι οἱ 
πένητες τῶν πλουτούντων πλεονεχτοῦσιν ἓν τοῖς βιω- 
τιχοῖς, ὅτι περὶ ὑγείας xa ἡδονῆς διελεγόµην’ xal 
σαφῶς τοῦτο ἑδείχνυτο, Φέρε οὖν σήμερον αὐτὸ δεί- 
ξωμµεν, ὅτι οὐχ ἐν τοῖς βιωτιχοῖς µόνον, ἀλλὰ xal 
ἐν τοῖς ἀνωτέρω παρὰ τούτοις τὸ πλέον bal. Ti γὰρ 
tig βασιλείαν εἰσάγει, πλοῦτος f] ανία; ᾽Ακούσωμεν 
αὐτοῦ τοῦ τῶν οὐρανῶν Δεσπότου λέγοντος, περὶ 
μὲν ἐχείνων, ὅτι Εὐκοπώτερον χάμηλον εἰσελθεῖν δ'ἁ 
τρυπήµατος ῥαφίδος, fj πλούσιον εἰς τὴν βασιλεία» 
τῶν οὐρανῶν' περὶ δὲ πενῄτων τοὐναντίον. El γὰρ 


* Savil. in marg., μαίνεται, quie lectio etiam forte qua- 
drare posset. 


IN EPIST. ii AD COR. HOMIL. Xil. , 


496 


0&Asic τέΊειυς εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα. 
καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ δεῦρο, ἁκο.ούθει µοι, x«l 
ἕξεις θησαυρὺν ἐν οὐβανοῖς. El δὲ βούλεσθε, ἔχα- 
τέρωθεν ἴδωμεν τὸ εἰρημένον [5596]. Στεγ}, καὶ τε- 
θλιμμένη ἡ ὁδὸς, qua, ἡ ázdyovca slc τὴν 
ζωήν. Τίς οὖν βαδίζει τὴν στενὴν, ὁ ἐν τρυφῇ, 6 
ἐν πτωχεία; ὁ μόνος, ἡ ὁ µυρία βαστάζων φορτία; 
ὁ χαῦνος καὶ διαλελυµένος, ἡ ὁ φροντίζων χαὶ µεμε- 
ριμνηµένος; Αλλά τίς χρεία τῶν λογισμῶν, δέον 
ἐπ᾽ αὐτὰ τὰ πρόσωπα ἑλθεῖν; Πένης 6 Λάζαρος ἣν, 
xaY σφόδρα πένης' πλούσιος δὲ ὁ παρατρέχων Ev τῷ 
πυλῶνι κείµενον τοῦτον τίς οὖν αἰσηλθεν εἰς τὴν 
βασιλείαν, xa τοῖς χόλποις ἑνετρύφα τοῦ ᾿Αθραάμ, 
τίς δὲ ἀπετηγανίζετο, xal οὐδὲ σταγόνος ἣν χύριος ; 
Αλλὰ xal πένητες ἀπολοῦνται πολλοὶ, φηαὶ, xal 
πλούσιοι τῶν ἀποῤῥήτων ἑχείνων ἀπολαύσονται ἀγα- 
θῶν. Τοὐναντίον μὲν οὖν ἔστιν ἰδεῖν, πλουσίους μὲν 
ὀλίγους, τῶν δὲ πενῄτων πολλῷ πλείους σωξζομένους. 
Σχόπει δὲ ἀκριθῶς ἐξετάζων τὰ τοῦ πλούτου χωλύ- 
pata, χαὶ τὰ τῆς πενίας ἑλαττώματα' μᾶλλον δὲ 
οὔτε τοῦ πλούτου οὔτε τῆς πενἰας, ἀλλ’ ἑχάτερα τῶν 
χεχτηµένων ἐστί: πλὴν ἀλλὰ ποῖον εὐχολώτερον ὅπλον 
ἴδωμεν. Τί οὖν ἡ πενία ἑλάττωμα ἔχειν δοχεῖ; Vev- 
δος. Τί δὲ ὁ πλοῦτος; 'Ὑπερηφανίαν, τὴν μητέρα 
τῶν κακῶν, fj xai τὸν διάδολον ἐποίησεν εἶναι διά- 
6ολον, o)x ὄντα τοιοῦτον ἔμπροσθεν. Πάλιν, ῥίζα 
πάντων τῶν xaxov ἡ φιλαργυρία" τίς οὖν ἕστηχε 
της ῥίζης ταύτης πλησίον, ὁ πλούσιος, fj ὁ πένης; 
οὐχ εὔδηλον ὅτι ὁ πλούσιος; "Ucw γὰρ ἅρ τις πλείονα 
περιδαλῆται, τοσούτῳ πλειόνων ἐρᾷ. Κενοδοξία πά- 
(ty τὰ µυρία λυµαίνεται κατορθώματα” ἀλλά xal 
ταύτης πάλιν ἐγγὺς ὁ πλουτῶν ἑσχήνωται. Τὰ δὲ 
τοῦ πένητος, Φησὶν, οὗ τιθεῖς, τὴν θλΐψιν, τὴν 
στενοχωρίαν; ᾽Αλλὰ τοῦτο xal τοῦ πλουτοῦντος Χοι» 
νὸν, καὶ τούτου μᾶλλον f| τοῦ πένητος” ὥστε ἃ μὲν 
τῆς πενίας δοχεῖ εἶναι χαχὰ, χοινὰ ἑκατέρων ἑἐστὶν , 
& δὲ τοῦ πλούτου, µόνα ixelvou. Τί δὲ, φησὶν, ὅταν 
διὰ τὴν τῶν ἀναγχαίων ἀπορίαν πολλὰ δεινὰ ὁ πένης 
ἐργάζηται; Αλλ’ οὐδεὶς πένης, οὐδεὶς τοσαῦτα ἑρ- 
γάζεται δεινὰ δι ἔνδειαν, ὅσα οἱ πλουτοῦντες διὰ τὸ 
πλείονα περιδάλλεσθαι, xa τὰ ἔνδον μὴ ἀπολλύναι. 
υὐ γὰρ οὕτω πένης ἐφίεται τῶν ἀναγχαίων, ὡ; τῶν 
περιττῶν ὁ πλουτῶν ' οὐδ ab τοσαύτην ἰσχὺν ἔχει 
πρὸς τὸ χρήσασθαι τῇ πονηρίᾳ, ὅσην δύναμιν οὗτος. 
El τοίνυν xai βούλεται μᾶλλον xat δύναται, εὔδηλον 
ὅτι μᾶλλον xal πλείονά ἐργάσεται. Οὐδὲ yàp οὕτω 
δέδοιχεν -ὁ πένης ὑπὲρ λιμοῦ, ὡς ὁ πλούσιος ὑπὲρ 
τῆς ἁπωλείας τῶν ὄντων τρέµει xal ἄγχεται, xat 
ὑπὲρ τοῦ µηδέπω τὰ πάντων λαθεῖν. Ὅταν οὖν 
χαὶ χενοδοξἰίας ἑστήχῃ πλησίον xai ὑπερηφανίας xat 
Φιλαρχυρίας τῆς ῥίζης τῶν xaxov ἁπάντων ᾽ ποίαν 
ἕξει σωτηρίας ἐλπίδα, ἂν uh πολλὴν ἐπιδείξηται 
φιλοσοφίαν, πῶς δὲ βαδιεῖται τὴν στενἣν ὁδόν; Mh 
τοίνυν τὰς τῶν πολλῶν δόξας περιφέρωμεν, ἀλλὰ τὰ 
πράγµατα ἐξετάζωμεν. Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον ὑπὲρ 
μὲν χρημάτων μὴ ἑτέροις πιστεύειν, ἀλλ ἀριθμῷ 
καὶ ψήφῳ τοῦτο ἐπιτρέπειν. ὑπὲρ δὲ πραγμάτων 
Φηφιζοµένους, ἁπλῶς ταῖς ἑτέρων παρασύρεσθαι 
δόξαε;, [927] καὶ ταῦτα ἀχριδῆ ζυγὸν ἁπάντων ἔχον- 


?1 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


τας χαὶ γνώμονα xai χανόνα, τῶν θείων νόµων τὴν 
ἀπόφασιν; Διὸ παραχαλῶ καὶ δέοµωι πάντων ὑμῶν, 
ἀφέντες τί τῷ δεῖνι καὶ τῷ δεῖν. δοχεῖ περὶ τούτων, 
παρὰ τῶν Γραφῶν ταῦτα ἅπαντα πυνθάνεσθε, χαὶ 
τὸ, ἀληθῃ πλοῦτον µαθόντες, τοῦτον διώκωµεν, ἵνα 





428 


xai τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν' ὧν γἐνοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμὴ, vov καὶ ἀεὶ, 
x3 εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 


OMIAIA ΙΑ’, 


Χωρήσατε ἡμᾶς ᾽ οὐδέγα ἠδικήσαμεν, οὐδένα 
ἐφθείραμεν, οὐδένα ἐπ.λεογεκτήσαμµεν. Ob πρὸς 
κατἀκρισιν Aéro προείρηκα γὰρ, ὡς xal zpo- 
εἰπο», ὅτι ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἐστε εἰς τὸ 
συναποθαγνεἴν xal συζῃ». 


α’. Πάλιν τὸν περὶ ἀγάπης χινεῖ λόγον, συστέλλων 
1) τραχὺ τῆς ἐπιτιμήσεως. Ἐπειδὴ γὰρ Ίλεγξε xal 
ἐπέπληξεν, ὡς φιλουµμένοις μὲν, οὐχ ὁμοίως δὲ φι- 
λοῦσιν, ἁλλ᾽ ἀποῤῥηγνυμένοις τῆς ἀγάπης τῆς αὐτοῦ 
καὶ ἑτέροις φθόροις ἀναμιγνυμένοις, πάλιν λεαίνει τὸ 
σφοδρὸν τῆς ἐπιτιμήσεως λέγων, Χωρήσατε ἡμᾶς, 
τουτέστι, Φιλήσατε ἡμᾶς, xal χάριν αἱτεῖ λαθεῖν 
ἀνεπαχθῆ, xaX τοῖς παρέχουσι πρὸς τῶν λαμθανόν- 
των λυσιτελῆ. Καὶ οὐκ εἶπε, Φιλῆσατε, ἀλλ' ἔλεει- 
νότερον, Χωρήσατε. Τίς ἡμᾶς ἀπήλασε, φησί; τίς 
ἐξέδαλε τῆς διανοίας τῆς ὑύμετέρας; πὀθεν στενοχω- 
ρούμεθα iv ὑμῖν; Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν ἀνωτέρω, 
Στενοχωρεῖσθα ἐν τοῖς σπ.άγχγοι; ὑμῶν. ἓν- 
ταῦθα αὐτὸ σαφέστερον δηλῶν ἔλεχε, Χωρήσατε 
ἡμᾶς, xaX ταύτῃ πάλιν αὐτοὺς ἐφελχόμενος. 0ὐδὲν 
γὰρ οὕτω ποιεῖ φιλίαν, ὡς τὸ μαθεῖν τὸν φιλούμενον 
ὅτι σφόδρα αὐτοῦ ἑφίεται τῆς ἁἀγάπης ὁ φιλῶν. Οὐ- 
δέγα ἠδικήσαμεν. "Opa πῶς πάλιν οὗ τίθησι τὰς 
εὐεργεσίας, ἀλλὰ χαὶ ἀνεπαχθέστερον καὶ πληχτι- 
χώτερον ἑτέρως τὸν λόγον ποιεῖ. "Apa δὶ καὶ αἰνίτ- 
τεται τοὺς φευδαποστόλους, Οὐδένα ἠδιχήσαμεν, 
λέγων, οὐδέγα ἐφθείραμε», οὐδέγα ἐπ.ἑεονεκτή- 
σαµεν. Τί ἐστιν, Εωθείραμεν; Τουτέστιν, οὐδένα 
Ἡπατήσαμεν' ὥσπερ χαὶ ἀλλαχοῦ λέγει, Μήποτε, 
ὡς ὁ ὄφις Εὔαν ἠπάτησεν, οὕτω φθαρῇ τὰ »οή- 
[rata ὑμῶν. Οὐδένα ἐπ.Ίθονεκτήσαμεν ' οὐχ ἡρπά- 
σαµεν, οὐκ ἑἐπενοήσαμεν. Καὶ οὐ λέγει τέως, Τὰ 
xai τὰ ὠφελήσαμεν, ἆλλ' ἐντρεπτιχώτερων ποιῶν 
τὸν λόγον, Οὐκ ἠδιχήσαμαν, φησί. μονονουχὶ λέ- 
ἵων, ὅτι El xai μηδὲν ἦμεν εὐεργετηχότες, οὐδὲ 
οὕτως ἡμᾶς ἀποστρέφεσθαι ἔδει ' οὐδὲ γὰρ οὗ μιχρὸν, 
οὐ μέγα ἴἔχετε ἡμῖν ἐγχαλεῖν. Εἶτα ἐπειδὴ ᾖσθετο 
τῆς βαρύτητος, ἐπιδιορθοῦται πάλιν. Καὶ οὔτε ἐσί- 
qnos χαθάπαξ' οὐ γὰρ [538] ἂν διανέστησεν * οὔτε 
ἁδιόρθωτον εἴασε τὸ τραχὺ τοῦ λόγου» fi γὰρ ἂν 
πλέον ἔπληξε. Καὶ τέ φησιν; Ob πρὸς κατάκρισιν 
Jéro. Πόθεν δῆλον; Προδίρηκα γὰρ, φησὶν, ὅτι àv 
εαῖς καρδίαις ἡμῶν ἐστε εἰς τὸ συαποθαγνεῖν καὶ 
συζῃν. Μεγίστη φιλία αὕτη, ὅταν καὶ χαταφρονού- 
µενος, καὶ συνσποθανεῖν αὐτοῖς xal συζἠν αἱρῆται, 
0ὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἐστε ἐν ταῖς χαρδίαις ἡμῶν, ἀλλ᾽ 


οὕτω, Φφησὶν, ὡς εἶπον. "Ev γὰρ xai φιλεῖν, χα" 
κινδύνους φεύγειν' ἁλλ᾽ οὐχ ἡμεῖς οὕτω. 


Καὶ ὅρα κἀνταῦθα σύνεσιν ἄφατον. Οὐ γὰρ τὰ 
γεγενηµένα ὑπὲρ αὐτῶν εἶπεν, ἵνα μὴ δόξῃ πάλιν 
ὀνειδίζειν, ἀλλ ὑπὲρ τῶν µελλόντων ἐπαγγέλλεται,. 
"Αν γὰρ συμθῇ, φησὶν, ἐπενεχθῆναι xivbuvov, πάντα 
ἔτοιμος ὑπὶρ ὑμῶν παθεῖν, xal οὔτε θάνατος, οὔτε 
ζωή gol τι καθ) ἑαυτὸ φαίνεται’ ἀλλ' ἔνθα ἂν fixa 
ὑμεῖς, τοῦτο ἐμοὶ προτιµότερον, καὶ θάνατος ζωῆς, 
xai ζωὴ θανάτου. ᾽Αλλὰ τὸ μὲν ἁἀποθανεῖν δῆλον ὅτι 
φιλίας, τὸ δὲ Civ τίς οὐχ ἂν ἕλοιτο xal τῶν μὴ φί- 
λων» Τίνος οὖν ἕνεχεν ὡς µέ-α αὑτὸ τίθησι; "Ot: 
xaX σφόδρα µέγα ἐστί. Πολλοὶ μὲν γὰρ χαχῶς πράτ- 
τουσι συναλγοῦσι τοῖς φέλοις, εὐδοχιμοῦσι δὲ οὐχέτι 
συνῄδονται, ἀλλὰ καὶ φθονοῦσιν» ἀλλ οὐχ ἡμεῖς, 
ἀλλ' ἄν τε Ev συμφοραῖς five, οὗ φοδούµεθα xotvovi- 
σαι τῆς δυσηµερίας ὑμῖν. ἄν τε χαλῶς πράττητε, 
οὐ βαλλόμεθα τῷ φθόνῳ. Εἶτα ἐπειδὴ συνεχῶς ταῦτα 
ἕστρεφε λέγων, Οὐ σεενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν, καὶ, 
Στενοχωρεῖσθε ἐν τοῖς σπ.Ἰάγχνοις ὑμῶν, καὶ, 
Χωρήσατε ἡμᾶς, καὶ, Πἀατύγθητε xal ὑμεῖς, καὶ, 
Οὐδένα ἠδικήσαμεν, καὶ ἐδόχεύ πάντα ταῦτα αὖ- 
τῶν εἶναι χατάγνωσις * Opa. πῶς καὶ ἑτέρως τὸ βαρὺ 
τοῦτο παραμυθεῖται λέγων, Που Ιή µοι παῤῥησία 
πρὸς ὑμᾶς. Διὰ τοῦτο τοιαῦτα τολμῶ, φησὶν, οὗ πρὸς 
χατάχρισιν λέγων, ἀλλὰ διὰ τὴν πολλὴν παῤῥησίαν ' 
ὃ καὶ ἀνωτέρω δηλῶν ἔλεγε, Πολλή por καύχησις 
ὑπὲρ ὑμῶν. Mà γὰρ bh νοµίσητε, φησὶν, ὅτι ἐπειδὴ 
ταῦτα λέγω, ὡς χατεγνωχὼς ὑμῶν καθάπαξ λέγω» 
σφόδρα γὰρ ἑφ ὑμῖν καλλωπίζοµαι xaY χαυχῶμαι; 
ἀλλὰ καὶ χηδόµενος, xai βουλόμενος ἐπιδοῦναι μειζό- 
νως ὑμᾶς πρὸς ἀρετὴν ' ὃ xal τοῖς Ἑδραίοις μετὰ 
πολλὴν ἐπιτίμησιν ἔλεγε ' Πεπείσµεθα δὲ περὶ ὑμῶν 
τὰ κρείττονα, xal ἑχόμενα σωτηρίας, εἰ καὶ οὕτω 
Λα.οῦμεν. ᾿Επιθυμοῦμεν δὲ ἕκαστον ὑμῶν τὴν 
αὐτὴν ἐνδείκνυσθαι σπουδὴν, slc τὴν π.ἔπρο- 
φορίαν τῆς ἑλπίδος ἄχρι téAovc. Οὕτω δὴ καὶ ἓν- 
ταῦθα, Πο. λή µοι καύχησις ὑπὲρ ὑμῶν. Πρὸς 
ἑτέρους χαυχώµεθα, φησὶν, ὑπὲρ ὑμῶν. Elbeq πῶς 
παρεµυθήσατο γνησίως; Καὶ οὐχ ἁπλῶς χαυχῶμαι, 
φησὶν, ἀλλὰ καὶ σφόδρα. Ἐπήγαγε γοῦν λέγων, ὅτι 
Πεπ.λήρωμαι cà παρακ.ήσει. Ποίᾳ παραχλήσει; 
TÀ παρ) ὑμῶν, ὅτι διορθωθέντες, διὰ τῶν ἔργων 
παρεχαλἑσατε µε. Τοῦτο φιλοῦντός bow, καὶ ἔγκα- 
λεῖν ὑπὲρ τοῦ μὴ φιλεῖσθαι xal δεδοιχέναι μὴ, πέρα 
τοῦ μέτρου ἑγχαλέσας, λυπήσῃ. Διὰ τοῦτό φησι, 


491 
babiturus est, nisi insignis cujusdam virtutis speci- 
men edat ? quonam modo per arctam viam gradietur? 
Qus cum ita sint, vulgi opiniones ne cireumferamus, 
sed res ipsas expendamus. Annon absurdum fuerit, 
hos, cum de pecuniis agitur, aliis fidem non habere, 
sed numero et calculo id committere ; cum autem de 
rebus judicandum est, in aliorum opiniones temere 
trahi; idque cum exaciam rerum omnium lancem ac 
normam et amussim habeamus, nempe divinarun 


IN EPIST. I|. AD COR. HOMIL. XIV. 


498 
legum sententiam ?* Quocirca vos omnes rogo sitque 
obsecro, ut, quid hic aut ille de his rebus sentia ni- 
bil morantes, Seripturas sacras de iis consulatis, ae 
qui verz sint opes cognoscaiis, cognitas omni stu- 
dio consectemini, ut xternis perfruamur bonis : qua 
utinam nos omnes consequamur per gratiam ac be- 
nignitatem Domini nostri Jesu Christi, cui cum Patre 
et Spiritu sancto gloria, honor, imperium , nunc et 
semper, et in s:ecula sxculorum. Amen. 


——ÁÓá———————— ——————MÓM οκ 
HOMILIA XIV. 


Car. 7. v. 2. Capite nos : neminem lesimus , nemi- 
nem corrupimus, neminem circumvenimus. 5. Non 
ad condemnationem vestram dico : praediximus enim, 
quod in cordibus nostris estis ad commoriendum et 
convivendum. 

4. Rursum de caritate sermonem movet, increpa- 
lionis asperitatem reprimens. Postquam enim eos 
coarguit , atque hoc nomine objurgavit , quod amati 
non perinde redamarent, sed ab ipsius amore sese 
abrumpentes, aliis pestiferis hominibus sese adjun- 
gereut, rursus objurgationis acerbitatem lenit dicens, 
Capite nos : hoc est, amate nos. Beneficium poscit 
minime grave, et quod majori iis qui dant, quam qui 
accipiunt, utilitati sit. Nec dixit, Amate, sed , quod 
miserationem redolebat, Capite. Quisnam nos, inquit, 
a vestris mentibus abegit ? quis ejecit ? quid causze 
est, quamobrem in vobis coarctemur ? Quoniam enim 
supra dixit, Angustiamini in visceribus vestris, hioc loco 
id apertius declarat dicens, Capite nos : atque hac 
rursus ratione ipsos ad se periralit, Neque eniin 
quidquam est, quod perinde ad amandum: alliciat, ut 
cum is qui amatur intelligit eum, qui amat, dile- 
.Ctionem suam summopere expetere. Neminem [ωεὶ- 
suus. Vide quo pacto rursus beneficia sua non recen- 
set, verum alio mado ita loquitur, ut et minus mole- 
sti: oratio babeat, et tamen acrius feriat. Simul 
etiam pseudapostolos notat, cum ait, Neminem ἰα- 
sinus, neminem corrupimus, neminem circumvenimus. 
Quid est, Corrupimus ? Hoc est, neminein in fraudem 
induximus : quemadmodum et alio loco ait, Ne forte 
ut serpens Evam decepit, ita corrumpantur sensus. ve. 
stri ($. Cor. 143. 5). Neminem circumvenimus; non 
r3puimus, non insidias struximus. Nondum dicit, 
Hec atque illa commoda vobis attulimus, sed, quo 
imajorem ad pudorem incuticndum vim oratio liabe- 
ret, Neminem lesimus, inquil ; ac si diceret : Etiamsi 
nullum in nos beneficium contulissemus, tamen ne 
sic quidem nos adversari debebatis : neque enim ali- 
quid aut parvum aut mognum habetis, quod mihi ob 
Jicere possitis. Postea autem dicti asperitatem sen- 
tiens, sermonem rursus temperavit. Nec prorsus 
tacuit; neque enim eorum animos excilasset ; nec 
rursum sermonis acerbitatem sine temperamento 
conditam reliquit : nam alioqui gravius ipsis vulnus 
inflixisset. Et quid ait ? Non ad condemnationem ve- 
stram dico. Unde id liquet? Pradixi enim, inquit, 
quod in cordibus nostris estis ad commoriendum et 
convivendum. Maxima vis amoris hxc est, cuin etiam 


Contemptus , una cum ipsis et mori et viverc vult. 
Neque enim utcumque estis in cordibus nostris, sed 
ita ut dixi. Fieri enim potest, ut et amet quis, et pe- 
ricula fugiat ; at nos non ita. 

Pauli prudentia quanta. — llic quoque miram Apo- 
stoli prudentiam perspice. Nou enim quibus eos be- 
neficiis jam affecisset narravit, ne ea rursus expro- 
brare videretur, sed de futuris pollicetur. Nam si 
pericula inferri contingat, inquit, quidvis pro vobis 
impigro animo patiar. Neque enim mihi vel mors 
per se, vel vita, ullius momenti esse censetur ; sed 
ubicumque vos fueritis, vel mihi mortem vita, vel 
vitam morte cariorem efficietis. At mortem pro ali. 
quo oppetere, amiciti: aperlum argumentum est! ; 
vivere autem quis nolit, etiam eorum, qui minime 
amici sunt? cur ergo id velut maguum posuit? Quia 
perquam magnum hoc est. Sunt enim multi, qui 
niale agentibus amicis condoleant, at non perinde de 
eorum gloria gaudeant, verum invidia tangantur : 
nos autem secus. Nam sive in calamitatibus sitis , 
adversarum rerum vestrarum participes esse non 
metuimus ; sive prospere agatis, livore minitne per- 
cutimur. Demum , quia hxc s:epe oratione versavit 
dicens, Non angustiamini in nobis; et, Angustiamini 
in. visceribus vestris ; el, Capite nos ; et, Dilatumini et 
tos ; et, Neminem lesimus; atque hxc omuia ad eorum 
reprehensionem spectare videbantur. Vide quomodo 
aliter quoque asperitatem his verbis mitiget, 4. Malta 
mihi fiducia est ad vos. 1460, inquit, talia andeo, non 
quod vos condemnem , sed quod ingenti fiducia ni. 
tar : id quod superius etiam dicebat, Multa est mihi 
gloriatio pro vobis. Cavete enim cxistimetis, inquit, 
a me lixc | idcirco dici, quod vos semel ac prorsus 
condemnem ; nam de vobis magnopere mihi placeo 
ac glorior ; sed quia vobis consultum volo, ac vos 
majora virtutis incrementa facere cupio : id quod 
Hebreis quoque post muitam objurgationem dice- 
bat, Confidimus autem de vobis meliora, et viciniera 
saluti, tametsi ita. loquimur. Cupimus autem. umum- 
quemque vestrum eamdem ostentare sollicitudinem ad 
expleticnem | spei usque sn finem (Heb. 6. 9. 14). Sic 
enim bec loco, Multa mhi gloriato est. pro vobis. 
Apud alios , inquit, de vobis gloriamur. Vides quam 
sinceram consolationem adhibuerit? Nee utcumque 
glorior, dixit, sed magnopere : ideoque subjungit , 
Repletus sum consolatione. Qua consolatione? Α vo- 
bis videlicel manante : quia ad meliorem frugem 
reversi, per opera me consolati estis. Amantis enim 


499 


boc est, tum de eo, quod nun ametur, expostulare, 
:um metuere ne modum in accusando excedens, 
moarorem afferat. Ideo dicit, Repletus sum consola- 
lione, superabundo gaudio. 

9. Atqui hxc cum prioribus pugnare videntur, in- 
quies. Minime vero pugnant, sed mirifice potius 
consentiunt. H:cc enim efficiunt, ut illa zequioribus 
animis excipiantur ; atque harum rerum laudatio 
utilitatem eam, quam reprehensiones ill:e afferebant, 
sinceriorem reddit, ut qu:e dolorem earum subducat. 
Ideo perquam apposite et amanter bis verbis usus 
est. Non enim dixit, Impletus sum gaudio : sed, 
Abundo, imo non abundo, sed Superabundo; hinc 
rursus ostendens, quanta cupiditate incensus sit , 
utpote qui, tametsi usque adeo ametur ut gaudeat 
et exsultet, nondum tamen, quantum amari debeat, 
tantum amari se existimet, nec lotum accepisse : 
usque adeo per ingentein. suum erga eos amorem in- 
explebili eupiditate tenebatur. Nam ab iis, quos quis 
amat, vel uteumque amari, non parvam voluptatein 
affert , quod ipse vehementer eos amet. Itaque hoc 
rursum caritatis ipsius argunientum erat. Ac de 
consolatione quidem dixit, Repletus sum; accepi quod 
mihi debebatur ; de gaudio autem, Superabundo. Qua- 
οἱ dicat : Magno contra vos moerore affectus sum ; 
verum abunde mihi satis fecistis, ac solatium attuli- 
stis : neque enim mihi solum meroris causam ade- 
mistis, sed etiam uberiore letitia me perfudistis. - 
Deinde ipsius magnitudinem declarans , non hinc so- 
lum hoc ostendit, quod dixerit, Superabundo gaudio, 
sed ex eo etiam, quod subdit, Jn omni tribulatione 
nostra. Tanta , inquit, erat ea voluptas, quz mihi a 
vobis allata est, ut ne tania quidein afflictione ob- 
Scurari potuerit, sed magnitudinis sux exuberantia 
molestias omnes, qu:e nos invaserant , fregerit, nec 
earum sensu nos affici permiserit. 5. Nam et cum 
venissemus in Macedoniam, nullam requiem habuit caro 
ποδίτα. Quoniam enim dixit , Tribulatione , idcirco 
quanta etiam ea tribulatio fuerit exp nit, eamque 
verbis exaggerat , ut ostendat magnam eam corsola: 
tionem ac l:titiam, qua ab ipsis affectus fuerit, exsti- 
tisse, quie Lintum dolorem propulsarit. Sed omnem 
tribulutionem passi sumus. Quomodo omnem? Foris 
pugna, ab infidelibus ; intus timores, ob eos, quorum 
fides imbecilla erat, ne in errorem pertraherentur. 
Neque enim apud Corinthios tantum, sed alibi etiam 
hxc contingebant. 6. Sed qui consolatur humiles, 
consolatus est nos in adventu Titi. Quoniam enim prz- 
clarum eis testimonium dixerat, ut assentalionis opi- 
nionem a se removeret, Titum fratrem testem addu- 
cit, qui post superiorem epistolam a Corinthiis ad 
Paulum reversus , de eorum emendatione certiorem 
eum fecerat. At tu mihi velim consideres, quomodo 
ubique Titi presentiam perma;ni aestimet. Nam et 
prius his verbis usus est, Cum autem venissem Troa- 
dem propter evangelium , non. habui requiem spiritui 
meo, eo quod non invenerim Titum fratrem. meum 
(2. Cor. 2. 11) ; et hic rursus, In adventu Titi conso- 
lationem accepimus, inquit. Vult quippe apud eos au- 


S JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


50 
ctoritatem ipsi conciliare, atque efficere, ut sam- 
mopere ab iis ametur. Ac vide quomodo utrunque 
adstruat. Ex eo enim quod ait, Non habui requiem 
spiritui meo , virtutis ipsius magnitudinem common- 
Blral: ex eo rursum quod ait, In tribtlatione nostra 
ex ipsius adventu consolationem accipiens ; 7. mec so- 
lum ex ipsius adventu, sed eiiam ex consolatione, qua 
consolatus est in vobis; Corinthiorum benevolentiam 
ipsi conciliat. Nihil enim perinde amicitias gignit at- 
que conglutinat, ut cum quis Ixetum aliquid ac sanum 
de quopiam commemorat : id quod de Tito affirmat, 
dicens, Reversus ille summa letitia animum nostrum 
erexit; tam fausta de vobis nuntiavit : ideo ipsius 
adventus magnz nobis voluptati fuit. Non enim so- 
lum ipsius adventus nos letitia affecit; sed etiam ea 
consolatio, quam ipse a vobis accepit. Quonam au- 
tem modo consolationem accepit? Per virtutem ve- 
stram, ac recle facta : unde etiam subjungit, Astur 
tians nobis vestrum desiderium, vestrum fletum, vestram 
emulationem pro me. Hcc. sunt quie ipsum oblecta- 
runt, inquit; hzc sunt, qui ipsi solatio fuerunt. 
Vides quo pacto ipsum quoque magno eorum ainore 
flagrare ostendat, ut qui eorum probitatem atque 
gloriam consolationem suam esse ducat, ac velut ob 
boua sua reversus ad Paulum glorietur? Ac videquam 
ferventi affectu ea exponat : Vestrum desiderium , ve- 
strum fletum, vestram emulationem. Verisimile enim 
est eos in luctu ac dolore fuisse, quidnam es— 
set quod beatus Paulus tantopere stomacharetur, ac 
tamdiu ab ipsis abesset. Quocirca non simpliciter 
dixit, Lacrymas, sed Fletum; nec Cupiditatem, sed 
Acre desiderium ; nec. Iram, sed zelum, et quidem 
zelum pro ipso, id est, quo in fornicatorem atque 
in Pauli accusatores exarserant. Vos, inquit, acce- 
ptis meis literis inflammati atque incensi estis. 
Ob eam causam gaudio abundat, ob eam causam 
consolatione repletus est, quod ipsos perstrinxis- 
set. Mihi porro ista non tantum ad eorum, qua 
precesserant, consolationem dicta esse videntur, 
sed etiam ad eorum, qui bxe prostiterant, cohorta. 
tionem. Quamvis enim nonnulli , ut quidem existi- 
mo, prioribus criminibus obnoxii, atque his laudibus 
indigui essent, non tamen eos discernit ; verum com- 
munes ponit et laudes el reprehensiones : hoc videlicet 
auditorum conscientia tribuens, ut singuli qu:e ad se 
pertinerent seligereut. lta enim et reprehensiones non 
moleste eraut, et laudes ingentem zelum excitabant. 

5. Eodem nunc quoque modo ii, qui accusaatur, 
allici debent, hoc est, ut lugeant ac lamententur, et 
inagistrorum suorum desiderio flagrent, avidiusque 
eos quam ipsos parentes requirant. Ab his quippe 
vivere, ab illis bene vivere habent. Sic paternas 
objurgationes ferre convenit; sic una cum anti- 
sLitibus, ob eos qui peccant, dolore affici. Non enim 
in ipsis totum positum est, sed partim etiam in no- 
bis. Etenim si is, qui flagitium admisit , se quidem a 
patre. reprehendi, a fratribus autem deliniri videat, 
segnior efficitur. Proinde cum pater objurgat, tu 
quoque cum eo irascaris, tum ut fratris. curam 


«09 


Πεπ.Ίήρωμαι τῇ παρακλήσει, ὑπερπερισσεύομαι 
τῇ xapd. 


[509] β’. ᾽Αλλὰ ταῦτα δογεῖ, φησὶν, ἑναντία εἶναι 
τοῖς πρώτοις. Αλλ' οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ καὶ σφόδρα συµ.- 
θαΐνοντα. Ταῦτα γὰρ ἐχεῖνα εὐπαράδεχτα πτοιεῖ, χαὶ ὁ 
δ.ὰ τούτων ἔπαινος τὴν ἀπὸ τῶν ἐλέγχων ἐχείνων 
ὠφέλειαν Υγνησιωτέραν ἐργάζεται, ὑποχλέπτων αὐτῶν 
τὸ ὁδυνηρόν. Διὸ xaX σφόδρα γνησίως χέχρτται τοῖς 
ῥήῆμασι τούτοις, xaX Φφιλοτίμως. Οὐδὲ γὰρ εἶπε, Πε- 
πλήρωμαι τῇ χαρᾷ, ἀλλά, Περισσεύομαι ' μᾶλλον 
δὲ, οὐδὲ περισσεύοµαι, ἀλλὰ, Ὑπερπερισσεύομαι, 
κἀντεῦθεν πάλιν δειχνὺς τὸν πόθον, ὅτι κἂν οὕτω 
φιλῆται, ὡς xalosty xal ἀγάλλεσθαι, οὐδέπω ἡγείται 
φιλεῖσθαι, ὡς φιλεῖσθαι χρὴ, οὐδὲ τὸ xdv εἰληφέναι ' 
οὕτως ἀχόρεστος τῷ σφόδρα φιλεῖν αὐτοὺς ἣν. Τὸ 
γὰρ παρὰ τῶν ἐρωμένων ὁπωσοῦν φιλεῖσθαι, πολλὴν 
φέρε, τὴν χαρὰν διὰ τὸ σφόδρα αὐτοὺς φιλεῖν. Ὥστε 
τοῦτο πάλιν τῆς αὐτοῦ ἀγάπης σημεῖον ἣν. Καὶ ἐπὶ 
μὲν τῆς παραχλήσεώς φησι, Πεπ.λήρωμαι' ἀπέλα- 
60v ὅπερ ὠφεί[λετό pot: ἐπὶ δὲ τῆς χαρᾶς, '"Yzep- 
περισσεύοµαι’ τουτέστιν, ἨἩθύμησα πρὸς ὑμᾶς, 
ἁλλ᾽ ἀπελογήσασθε ἀρχούντως, xal παρεµυθήἠσασθε; 
οὐδὲ γὰρ µόνον ἀνείλετέ µοι τὴν ὑπόθεσιν τῆς λύ- 
mne, ἀλλὰ xal χαρὰν ἐποιῄσατε πλείονα. Ἐἶτα δηλῶν 
αὐτῆς τὺ μέγεθος, οὐ τούτῳ µόνον δείχνυσιν αὐτὸ, 
τῷ εἰπεῖν, ὅτι 'Υπερπερισσεύοµαι τῇ χαρᾷ, ἀλλὰ 
xai τῷ ἐπαγαχεῖν, ᾿Επὶ πάσῃ τῇ θ1ἱψει ἡμῶν. 
Τοσαύτη γὰρ ἦν fj δι ὑμᾶς ἡμῖν ἡδονὴ γενοµένη, ὡς 
μηδὲ τοσαύτῃ ἁμαυρωθῆναι θλίψει, ἀλλὰ τῇ περιου- 
σίᾳ τοῦ οἰκείου μεγέθους περιγενέσθαι τῶν χαταλα- 
θόντων ἡμᾶς λυπηρῶν, καὶ μὴ ἀφεῖναι αἴσθησιν ἡμᾶς 
αὐτῶν λαθεῖν. Καὶ γὰρ ἐ.θόγτων ἡμῶν εἰς Μακε- 
δογίαν, οὐδεμίαν ἔσχηκεν ἄγεσιν ἡ σὰρξ ἡμῶν. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, Tq θ6.1ΐψει, λέγει xal ποταπῇ 
θλίψει, xal ἑπαίρει ταύτην τῷ λόγῳ, ἵνα δείξη µε- 
Υάλην οὖσαν τὴν ἓκ τούτων παραμυθίαν xat χαρὰν, 
εἴ ye τοσαύτην ἀπεχρούσατο ὀδύνην. "AJA' ἐν' παν εὶ 
θ.1ιθόμενοι. Ilo; ἓν παντἰ; "Εξωθεν μάχαι, παρὰ 
τῶν ἁἀπίστων  "Εσωθεγ φόδοι, διὰ τοὺς ἀσθενεῖς 
τῶν πιστῶν, ph παρασυρῶσιν. ὐὐδὲ γὰρ παρὰ Ko- 
ρινθίοις µόνην τοιαῦτα συνέδαινεν͵, ἀλλά καὶ ἀλλαχοῦ. 
AAJ' ὁ παραχαλῶν τοὺς ταπεινοὺς, aapsxáAse- 
σεν ἡμᾶς ἐπὶ τῇ παρονσἰᾳ Τίτου. Ἐπειδὴ γὰρ 
μεγάλα αὑτοῖς ἑμαρτύρησεν εἰπὼν, ἵνα μὴ δόξῃ 
χολαχεύειν, μάρτυρα παράγει Τίτον τὸν ἁδελφὸν, ὃς 
map αὐτῶν ἀφίχετο πρὸς τὸν Παῦλον μετὰ «hv προ- 
τέραν ἐπιστολὴν διηγούµενος αὐτῷ τὰ τῆς αὐτῶν 
διορθώσεως. Σὺ 66 µοι σχόπει πῶς πανταχοῦ μέγα 
σίθεται τὴν παρουσίαν Τίτου. Καὶ γὰρ ἔμπροσθέν 
φησιν, 'EA00v δὲ εἰς τὴν Τρωάδα εἰς τὸ εὐαγγέ- 
Jor, οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιω τῷ πγεύματί µου, τῷ 
μὴ εὑρεῖν µε Τίτον τὸν ἀδε.φόν µου ᾽ καὶ ἓν- 
ταῦθα πάλιν, 'Ex| cq παρουσίᾳ Τίτου παρεκ.λή- 
Θηµεν, φησί. Καὶ γὰρ βούλεται ἀξιόπιστον αὐτοῖς 
χαταστῆσαι τὸν ἄνδρα, xai φίλον σφόδρα ποιῆσαι. 
Καὶ ὅὃρα πῶς ἀμφότερα [540] χατασχευάζει. Τῷ μὲν 
ἵὰρ εἰπεῖν, Obx ἔσχηκα ἄνεσιν τῷ πνεύμκατί µου, 
. τὸ μέγεθος αὐτοῦ δείχνυσι τῆς ἀρετῆς ^ τῷ δὲ εἰπεῖν, 


IN EPIST. I| AD COR. HOMIL. XIV. 


500 
ὅτι Ετὶ τῇ θ.1ἱψει ἡμῶν ἡ παρουσία αὐτοῦ fip- 
χεσεν εἷς παραµυθίαν, οὗ µόνον δὲ ἐν τῇ παρ- 
ουσίᾳ avtov, ἀ..ὰ καὶ τῇ παρακήσει, ᾗ παρ- 
δχλήθη ἐφ᾽ ὑμῖν, οἰχειοῖ τοῖς Κορινθίοις τὸν ἄνδρα. 
Οὐδὲν γὰρ οὕτω φιλίας ποὶεῖ xai συγχροτεῖ, ὡς τὸ 
δεξιόν τι χαὶ ὑγιὲς περὶ τινος εἰπεῖν: ὃ καὶ Τίτῳ 
μαρτυρεῖ λέγων, ὅτι Παραγενόµενος ἑπτέρωσεν ἡμᾶς 
ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ' τοιαῦτα περὶ ὑμῶν ἀπήγγειλε. Auk 
τοῦτο ἡ παρουσία αὐτοῦ ηὂφρανεν ἡμᾶς. O0 γὰρ 
µόνον ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἤσθημεν, ἀλλὰ xaX ἐπὶ 
τῇ παραχλήσει, f| παρεχλήθη ἐφ᾽ ὑμῖν. Καὶ πῶς 


, παρεχλήθη; Διὰ τῆς ἀρετῆς ὑμῶν, διὰ τῶν χατορ- 


θωμᾶτων ’ διὸ xal ἐπάγει, Ἀναγγέλλων ἡμῖν τὴν 
ὑμῶν ἐπιπόθησιν, cór ὑμῶν ὀδυρμὸν, τὸν ὑμῶν 
ζή.1ο» ὑπὲρ ἐμοῦ. Ταῦτα αὐτὸν ηὔφρανε, qnot, 
ταῦτα παρεχάλεσεν. Εϊΐδες πῶς χαὶ αὐτὸν δείχνυσιν 
αὐτῶν σφοδρὸν ἑραστὴν, eU γε τὴν ἑχείνων εὐδοχί- 
µησιν οἰχείαν παράχλησιν εἶναι ἡγεῖται, χαὶ ὡς ἐπ᾽ 
οἰχείοις ἀγαθοῖς ἑλθὼν ἐχαυχᾶτο παρὰ Παύλῳ; Καὶ 
ὅρα πῶς αὑτὰ θερμῶς ἀπαγγέλλει: Τὴν ὑμῶν ἐπι- 
πόθησιν, τὸν ὑμῶν ὁδυρμὸν, τὸν ὑμῶν lor. 
Εἰχὸς γὰρ αὐτοὺς πενθεῖν καὶ ἀλγεῖν, τί οὕτως ἑδυσ- 
χέρανεν ὁ µαχάριος Παῦλος, τί τοσοῦτον ἀπέστη 
χρόνον. Διὸ οὐδὲ ἁπλῶς εἶπε δάχρυα, ἀλλ ᾿Οδυρμὸν, 
οὐδὲ ἐπιθυμίαν, ἀλλ᾽ ἸΕπιπόθησιν, οὐδὲ ὁὀργλν, 
ἁλλὰ Ζή.ἱον, xai δῆλον πάλιν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ, τὸν 
ἐχ τοῦ πεπορνευχότος, τὸν ἐχ τῶν χατηγορούντων. 
Ἐπυρώθητεα γὰρ, φησὶ, καὶ ἐξεχάητε δεξἁμενοί 
μου τὰ γράμματα. Διὰ ταῦτα περισσεύει τῇ χαρᾶ, 
διὰ ταῦτα πεπλήρωται τῇ παρακλήσει, ὅτι αὐτῶν 
καθήφατο. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ ταῦτα οὐ πρὸς παραμνυθίαν 
τῶν ἔμπροσθεν εἱἰρῆσθαι µόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς προ- 
τροπὴν τῶν χατωρθωχότων αὐτά. Καὶ γὰρ εἰ xol 
τοῖς ἔμπροσθεν ἐγχλήμασιν elvat τινας ὑπευθύνους 
ἡγοῦμαι, χαὶ τῶν ἐπαίνων τούτων ἀναξίους, ἀλλ 
ὅμως αὑτοὺς οὐ διαιρεῖ, ἀλλὰ χοινὰ τίθησι χαὶ τὰ 
ἐγχώμια xal τὰ ἐγχλήματα, διδοὺς τῷ συνειδότι τῶν 
ἀχουόντων ἑἐπιλέξασθαι τὰ οἰχεῖα. Οὕτω γὰρ χἀχεῖνα " 
ἀνεπαχθῃ ἐγίνετο, xaX ταῦτα εἰς ζηλον γε πολύν. 
Υ. Οὕτω χαὶ νῦν yph τοὺς ἐγχαλουμένους διακεῖ- 
σθαι, θρηνεῖν xat ὀδύρεσθαι, οὕτω τοὺς διδασχάλους 
ποθεῖν, οὕτω μᾶλλον πατέρων ἐπιζητεῖν. Δι ἐχείνων 
μὲν γὰρ τὸ ζην, διὰ δὲ τούτων τὸ xaX; ζην γίνε- 
ται. Οὕτω χρῆ φἑρειν ἐπιτιμήσεις πατέρων, οὕτω 
τοῖς προηγουµένοις χρεὼν συναλγεῖν ἐπὶ τοὺς ἆμαρ- 
τάνοντας. Οὐ γὰρ ἐν αὐτοῖς χεῖται τὸ πᾶν, ἀλλὰ xal 
ἐν ὑμῖν. Kàv γὰρ [05 ὁ ἡμαρτηχὼς , ὅτι ἐπετιμήθη 
μὲν παρὰ τοῦ πατρὸς, ἐχολαχεύθη δὲ παρὰ τῶν ἁδελ- 
φῶν, ῥᾳθυμότερος γίνεται. Αλλ᾽ ὅταν ὁ πατὴρ ἐπι- 
τιµήσῃ, συνοργίσθητι καὶ ao, εἴτε ὡς ἀδελφοῦ χηδό- 
μενος, εἴτε ὡς πατρὶ συναγανακτῶν * µόνον [541] ἐπί- 
δειξαι πολλὴν τὴν σπουδὴν, xal πένθησον, μὴ ὅτι 
ἐπετιμήθη, ἀλλ᾽ ὅτι ημαρτεν. "Av δὲ οἰκοδομήσω μὲν 
ἐγὼ, καταλύσῃς δὲ σὺ, τί ὠφελήσαμεν πλέον ἣ xó- 
πους; Μᾶλλον δὲ οὐ µέχρι τούτου σοι τὰ τῆς ζημίας, 
ἀλλὰ xaX χκόλασιν ἄχεις ἐπὶ σαυτὀν. 'O γὰρ χωλύων 
τὸ τραῦμα θεραπευθῆναι, τοῦ πεποιηκότος αὐτὸ οὑχ 
ἑλάττονα ἔχει χόλασιν, ἀλλὰ καὶ μείζονα. Οὐ yáp 
ἐστιν ἴσον πλῆδαι, καὶ τὸ πληγὲν χωλῦσαι θεραπευθῆ- 


ὸ0ἱ 


vat* εοῦτο μὲν γὰρ θάνατον εἶχτει πάντως, ἐχεῖνο 
δὲ οὐ πάντως. Ταῦτα δέ µοι εἴρηται πρὸς ὑμᾶς, ἵνα 
σννοργίζησθε τοῖς ἄρχουσιν, ἐφ᾽ οἷς δικαίως ἀγανα- 
χτοῦσιν, ἵν, ὅταν [δητέ τινα ἐπιτιμώμενον, πάντες 
ἁἀποστρέφισθε µειζόνως 7 ὁ διδάσχαλος. 'Ὑμᾶς φο- 
βείσθω μᾶλλον, ἢ τοὺς ἄρχοντας ὁ πεπλημμεληχώς. 
"Av μὲν γὰρ τὸν δ.δάσχαλον φοδηθῇ µόνον, ταχέως 
ἁμαρτήσεται ' ἂν δὲ τοσούτους ὀφθαλμοὺς περιστέλ- 
ληται, τοσαῦτα στόµατα, ἓν πλείονι ἔσται ἀσφαλείᾳ. 
ὝὭσπερ γὰρ, εἰ μὴ ταῦτα ποιοῦμεν, τὴν ἑσγάτην 
ὁώσομεν δίχην ' οὕτως, εἰ ταῦτα ἑργακόμεθα, τοῦ 
κέρδους τοῦ ἐπὶ τῇ διορθώσει χοινωνῄήσοµεν. 


Οὕτω τοίνυν ποιῶμεν * χᾶν εἴποι τις, ὅτι Φιλαν- 
Ὀρώπευσαι τὸν ἁδελφὸν, τοῦτο πρέπει Χριστιανοῖς * 
µανθανέτω, ὅτι ὁ ὀργιξόμενος φιλανθρωπεύεται͵ οὐχ 
ἐχεῖνος ὁ πρὸ τοῦ χαιροῦ χαλῶνα αὐτὸν, xal urbt 
ἀφιεὶς αἴσθησιν λαθεῖν τοῦ πλημμελήματος. Τίς γὰρ, 
εἰπέ µοι, τὸν πυρεταίνοντα xat φρενίτιδι χατεχόµε- 
voy ἐλεεῖ, ὁ χαταχλίνων ἐπὶ τῆς εὐνῆς, χαὶ δεσμῶν, 
xai σίτων xai ποτῶν τῶν οὗ προσηχόντων ἁπάχων, 
ἡ ὁ διδοὺς ἀχράτου ἐμφορηθῆναι, xal ἓν ἐξουσίᾳ χε- 
λεύων εἶναι, xal πάντα ποιεῖν ἅπερ τὸν ὑγιαίνοντα 
δεῖ; οὐχὶ οὗτος μὲν xal ἐπιτρίδει τὸ νόσηµα, ὁ δο- 
κῶν φιλανθρωπεύεσθαι, ἐχεῖνος δὲ διορθοῦται; Οὕτω 
Oh καὶ ἐνταῦθα φηφιξόμεθα *. Καὶ γὰρ φιλανθρωπίας 
ἑστὶ τὸ μὴ πανταχοῦ χαρίζεσθαι τοῖς χάµνουσι, µη- 
δὲ χολαχεύειν τὰς ἁτόπους αὐτῶν ἐπιθυμίας. Οὐδεὶς 
οὕτως ἑφίλει τὸν πορνεύσαντα παρὰ Κορινθίοις, ὡς 
Παῦλος, ὁ χελεύων αὐτὸν, παραδοῦναι τῷ Σατανᾶ» 
οὐδεὶς οὕτως αὐτὸν ἑμίσει, ὡς οἱ συγχροτοῦντες xat 
θεραπεύοντες * xal τὸ πέρας ἔδειξεν. Ἐχεῖνοι μὲν 
γὰρ αὐτὸν xal ἐφύσησαν, xal τὴν φλεγμονὴν μείζονα 
εἰργάσαντο * οὗτος δὲ xal κατέστελλε, xal οὐχ ἁπ- 


^ Hic videtur aliquid vitii subesse ; καλών hic non pla- 
Cet. Alii παρακαλῶν, alii κολακεύων pro 

b Savilius legendum putat ψηφιζώμεθα. Utraque lectio 
quadrat. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


έστη, ἕως πρὸς χαθαρὰν ὑγίειαν Ίγαγε, xal οἱ μὲν 
τῷ ὄντι χαχῷ προσετίθεσαν. οὗτος ὃΣ καὶ τὺ ἐξ ἁρ- 
χῆς Υενόµενον ἀνέσπασε. Τούτους xal ἡμεῖς µάθω- 
μεν τῆς φιλανθρωπίας τοὺς νόµους. Καὶ γὰρ ἵππον 
ἂν Unc κατὰ χρημνῶν φερόµενον, χαλινὸν ἑμδάλλεις, 
xai ἀναχαιτίζεις μετὰ σφοδρότητος, xal µαστίζεις 
πολλάχις * xaíto: γε τοῦτο χόλασίς ἔστιν, à2)' f) xó- 
λασις αὕτη σωτηρίας µήτηρ ἑστίν. Οὕτω xat ἐπὶ 
τῶν ἁμαρτανόντων ποίησον * δῆσον τὸν πλημμελή- 
σαντα, ἕως ἂν ἐξιλεώση τὸν Θεόν * μὴ ἀφῆς λελυµέ- 
vov, ἵνα μὴ πλέον δεθῇῃ τῇ τοῦ θὲοῦ ὁργῇ. Ἂν ἐγὼ 
δήσω [542], 6 θεὸς οὐχέτι δεσμεῖ ἂν δὲ ἐγω μὴ 
δήσω, τὰ ἄῤῥηχτα αὐτὸν μένει δεσμά. El γὰρ éav- 
τοὺς ἐκρίνομεν», οὐκ ἂν ἐκρίνομεθα. ΜΗ δη ὠὡμό- 
τητος εἶναι νόµιξε τὸ τοιοῦτον xal ἀπανθρωπίας, 
ἀλλὰ τῆς ἄχρας ἡμερότητος, χαὶ τῆς ἀρίστης ἰα- 
τρείας, xal πολλῆς τῆς χηδεµονίας. 'AXÀ' ἰχανὸν 
ἔδοσαν χρόνον τιµωρίαν, φησί. Πόσον; εἰπέ μοι" 
ἐνιαυτὸν, xai ἔτη δύο χαὶ τρία; Αλλ' οὗ τοῦτο ζητῶ 
χρόνου πλῆθος, ἀλλὰ ψφυχἠς διόρθωσιν. Τοῦτο τοίνυν 
ἐπίδειξον , εἰ κατενύγησαν, εἰ µετεδάλοντο, καὶ τὸ 
πᾶν (ἐγονεν" ὡς, ἂν μὴ τοῦτο fj, οὐδὲν ὄφελος τοῦ 
χρόνου. Οὐδὲ γὰρ εἰ πολλάχις ἐπεδέθη τὸ τραῦμα ζη- 
τοῦμεν, ἀλλ εἰ ὤνησέ τι ὁ δεσμός. El μὲν οὖν ὠφέ- 
λησε χαὶ Ev χρόνῳ βραχεῖ, µηχέτι προσκείσθω * εἰ 
δὲ μηδὲν ὤνησε, χαὶ μετὰ δέχα ἐνιαυτοὺς ἔτι προσ- 
κείσθω * χαὶ ὄρος οὗτος ἕστω λύσεως, τοῦ δεδεµένου 
τὸ χέρδος. Αν οὕτω xal ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῶν λοιπῶν 
ἐπιμελώμεθα, xal uy πρὸς ἀνθρώπων βλέπωμεν δό- 
ξαν χαὶ αἰσχύνην, ἀλλὰ τὴν ἐχεῖ χόλασιν καὶ τὸ ὄνει- 
δος ἑννοοῦντες, xal πρὸ πάντων τὸ τὸν 8cbv παο- 
οξύνεσθαι, σφόδρα τῆς µετανοίας ἐπιτιθῶμεν τὰ φάἀρ- 
paxa* χαὶ ἐπὶ τὴν καθαρὰν ἤξομεν ὑγίειαν ταχέως, 
xal τῶν µελλόντων ἐπιτευξήμεθα ἀγαθῶν * Gv γένοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, tub, νῦν xai ἀεὶ, 
χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. 





ΟΜΙΛΙΑ ΙΕ’. 


"Doce εἰ καὶ ἐλύπησα ὑμᾶς ἐν τῇ ἐπιστοῖῇ, οὐ 
μεζαμέομαι, 8l xal µετεμε.Ίόμην. 

α’. Απολογεῖται λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἐπιστολῆς, ὅτε 
ἀχίνδυνον ἦν αὐτοὺς θεραπεύειν, τῆς ἁμαρτίας διορ- 
θωθείσης, xal δείχνυσι τοῦ πράγµατος τὴν ὠφέλειαν, 
Ἐποίησε μὲν γὰρ αὐτὸ χαὶ ἔμπροσθεν, εἰπὼν, Ἐκ 
γὰρ ποΛῆς 0A soc καὶ συνοχῆς καρδίας ἔγρα- 
γα Suiv, οὐχ ἵνα «Ἰυπηθῆτε, ἀλλὰ τὴν ἀγάπην 
ἵνα γγῶτε, fv Exo περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς. Ποιεῖ 
δὲ αὐτὸ xol νῦν, διὰ πλειόνων οὕτως αὐτὸ χατα- 
σχευάζων. Καὶ οὐχ εἶπε, Πρότερον μὲν µετεμελόμην, 
vuv δὲ οὐ µεταμέλοµαι * ἀλλὰ πῶς; Ob μεταμέ.ο- 
μαι νῦν, αἱ καὶ µετεμελἰόμην. El χαὶ τοιαῦτα fjv, 
φπαὶ, τὰ γεγραμ μένα map! ἐμοῦ, ὡς ὑπερδαίνειν τὸ 
µέτριον τῆς ἐπιτιμήσεως, xal ποιῆσαί µε µεταµελη- 


θῆναι * ἀλλὰ τὸ πολὺ χέρδος τὸ ἐξ αὐτῶν οὐκ id µε 
μεταμεληθῆναι. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, οὐχ ὡς ἀἁμέτρως 
ἐπιτιμήσας, ἀλλὰ τὰ ἐγχώμια αὑτῶν αὔξων. Τοσαύ- 
την γὰρ ἐπεδείξασθε τὴν διόρθωσιν, qnolv, ὥς, εἰ 
καὶ ἔτυχον σφοδρότερον πλῄήξας οὕτως, ὡς xal χατα- 
γνῶναι ἐμαυτοῦ, ἐπαινεῖν µε νῦν ἐμαυτὸν ἀπὸ τοῦ 
τέλους. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ [565] τῶν παιδίων, ὅταν 
δέξηται θεραπείαν λυποῦσαν, olovel τομὴν, 3) χαῦσιν, 
4 πικρὸν φάρµαχον, ἁδεῶς αὐτὰ λοιπὺν χολαχεύο- 
μεν ' οὕτω xai ὁ Παῦλος ποιεῖ. Β.ἱέπω πὸρ, ὅτι ἡ 
ἐπιστοὴ ἐκείνη, εἱ xal πρὸς ὥραν , ἐλύπτησεν 
ὑμᾶς. Δῦν χαίρω, οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε, ἀ 33) ὅει 
&lvxijünte εἰς µετάνοιαν. Εἰπὼν, ὅτι 00 µεταμέ- 
ἆομαι, λέγει xaX τὴν αἰτίαν, τὸ χρήσιμον τιθεὶς € 
ἀπὸ τῶν γραμμάτων, xal συνετῶς ἀπολογούμενος, 


L] 


το! 


gerens, tum ut cum patre indignatus : magnum stu- 
ditm exhibe et laerymare , non quia objurgatus est, 
sed quia peccavit. Alioqui si exstruam quidem ego, 
tu vero destruas, quid aliud assequimur, quam ut 
Jabore -nos ipsos conficiamus? Imo non modo tibi 
damnum infers, verum ponam quoque tibi accersis. 
Nam qui obstat quominus vulnu$ curetur, non 
minori quam qui inflixit, imo etiam graviori suppli- 
cio afficitur. Neque enim par crimen est, aliquem 
ferire, et impedire ne remedium afferatur : hoe enim 
omnino mortem gignit, illud autem non omnino. 
B:»c autem vobis a me dicta sunt, ut cum autistites 
justis de causis irascuntur, vos quoque cum ipsis 
irascamini : ut cum quempiam objurgatum videritis, 
ipsi eum magis etiam averscmini quam magister ipse. 
Qui deliquit, vos magis quam magistros pertimescat. 
Etenim si magistri solius timor iu ipsius animo ver- 
ser, cito peccabit : sin autem tot oculos ac tot ora 
pertimuerit, cautius vitam instituct. Quemadmodum 
enim nisi hzc faciamus, extremas poenas daturi 
sumus : ita si hzc prxstemus, questum quem pec- 
cantum correctio parit, una consequemur. | 
Erga peccantes (fratres quomodo agendum. — Quam- 
obrem ita faciamus : et si quis Christianis convenire 
dixerit, humanitatem erga peccantem fratrem adhi- 
bere, discat ille, humanitate eum uti qui irascitur, 
non eum a quo premature, qui peccat, advocatur, 
nec peccati sui sensu affici sinitur. Uter enim, 
quiso, febre ac phreuesi laborantem misericordia 
prosequitur ? isne qui in lecto eum sternit ac vinculis 
astringit atque a noxiis cibis et potionibus arcet, 
an qui ei mero se ingurgitandi facultatem praebet , ac 
sui juris et arbitrii eum esse jubet omniaque facere 
sinit, quz ab homine sano fieri debent ? annon mor- 
bum quoque hic auget, qui humanitatis officio fungi 
sibi videtur, cum coutra ille morbum pellat? Eodem 
modo hic quoque judicamus. IHlumauitatis enim cst, 
zegrotis non ubique indulgere, nec przposteris ipso- 
rum cupiditalibus adblandiri. Nemo eum , qui apud 
Corinthios fornicatus erat, tam amabat quam Paulus, 
qui eum satauz tradi jubebat (1. Cor. 5); nemo rur- 
sns iam eum oderat, quam ii qui peccanti applaude- 
- bant et obsequebantur. Atque hoc exitus rei compro- 
bavit. llli enim ipsius etiam animum ijnflarunt, ac 


IN EPIST. If. AD COR. BUMIL. XV. 


tumorem majorem effecerunt; hic autem ttmorem 
compressit, nec ante abstitit, quam cum integrz va- 
letudini reddidisset : atque illi quidem malum, quod 
jam erat, auxerunt ; hic vero id, quod primum con- 
tractum faerat, evulsit. Quocirca nos ctiam has hu- 
manitatis leges addiscamus. Nam et tu, si equum 
videris qui in przecipitia feratur, frenum injicis, acri- 
terque inhibes ac s:zepe flagellas : quamquam crucia- 
tus hoc est ; verum hujusmodi cruciatus salutem ei 
affert. Eamdem igitur erga eus qui peccant rationem 
tene : vinculis eum, qui scelus admi-it, coerce, 
usque dum ipse Deum sibi propitium reddiderit : so- 
lutom eum ne linquas, ne arctioribus divin: irze 
vinculis constringatur. Si vincula ipse injecero, Deus 
non jam vinciet ; sin autem in vinculis eum non to- 
Duero, ejusmodi eum vincula manent, qua frangi 
non queant. Si enim nosipsos judicaremus, non utique 
judicaremur (1. Cor. 11. 51). Nc hanc rem crudelita- 
tis ac s:eviti:e esse arbitreris, sed summ: benignita - 
tis przstantissimteque medendi rationis nec vulgaris 
sollicitudinis. Verum satis diu poenas expenderunt, 
inquis. Quamdiu,quaso ? annum unum ct alterum ac 
tres ? Atqui temporis moram non quaro, sed animae 
correctionem. Hoc itaque fac demonsires, sintne 
compuncti, sintne in melius immutati; et res tota 
confeeta erit. Quod nisi ita sit, nihil profecto tem- 
poris diuturnitas emolumenti attulerit. Neque. enim 
sxpiusne obligatum vulnus fuerit, quxriinus, sed an 
ligamen illud profuerit : ac si etiam ad exiguum 
tempus adhibitum profuit, non amplius adhibeatur ; 
$i autem nihil juvit, etiam post decem annos adhi- 
beatur. Πίο solvendi vincti terminus esto, utilitas. Si 
ad hunc modum et nostri et czeterorum curam gcra- 
mus, ac non hominum gloriam aut ignominiam spe- 
ctemus, verum futurze vite. cruciatum ac probrum, 
atque ante omnia Dei offensionem nobis ob oculos 
ponentes, peenitenti:e pharmaca non leviter impona- 
mus; tum ad integram sanitatem quamprimuin 
veniemus, tum futura bona consequemur : quz uti- 
nam omnes consequamur, per gratiam ac benignita- 
tem Domini nostri Jesu Cliristi, cui eum Patre οἱ 
Spiritu sancto gloria, honor, imperium, nunc οἱ 
semper, et in secula seculorum. Amen. 





HOMILIA XV. 


Cap. 7. v. B. Quare etsi contristavi vos per. epistolam, 
non me penilet, eliamsi penituerit. 

1. Jam de epistola $e excusat, cum correcto pec- 
cato sine periculo blandius eos alloqui poterat, 
osteuditque quanta ex ea re uliliias parta sit. At- 
que hoc quidem etiam jam ante fecerat, dicens : 


Ex multa enim tribulatione et angustia cordis scri-- 


psi vobis , mon wt coniristemini, sed ut caritatem 
cognoscalis, quam abundantius habeo erga vos (2. Gor. 
9. 4) : hoc autem etiam nunc facit , ac pluribus ver- 
bis adstruit. Nec dizit, Prius quidem me paenitébat , 
hunc autem non me paonuitet ; scd quomodo? Non 
me pamitel nunc, etiamsi me penituerit ; quasi diceret : 


PaTROL. GR. LXI. 


Etiamsi ejusmodi essent ea qux scripseram , ut ip- 
crepationis modum excederent, ac me penitudine 
sfficerent ; tamen magnum illud commodum , quod 
ex iis literis exstitit, non jam me penitudiae tangi 
sinit. Hzc porro non eo dicebat, quod immodità in 
eos objurgatione usus esset, sed ut eorum laudes 
amplificaret. Tantam enim, inquit, emendationem 
pre vobis tulistis, ut etiamsi mihi acriorem vobis 
plagam intulisse contigisset , ut mo ideo condemna- 
rem, nunc tamen perspecto rei exitu faetum .meum 
Jaudarem. Ut in pueris usu venit , ut cum grave ali- 
quod ipsis ct acerbum medicamenti genus adbibitum 
est, sectio puta, vel ustio , vel amara potio quedan, 
32 


1:005 
:tuto jam iis blandiamur : ita hic quoque Paulus facit. 
Video enim quod epistola illa, etsi ad horam , vos con- 
ristavit. 9. Nunc gaudeo, non. quia contristali estis, 
sed quia contristati estis ad. penitentiam. Postquam 
dixit, Non me paenitet , causam hujus rei affert, fru- 
ctum qui ex literis illis ortus est ponens, ac pruden- 
ter se purgans his verbis, Εἰεί ad horam. Brevis 
enim, inquit , ea molestia fuit; at utilitas perpetua. 
Ac tenor quidem orationis postulabat ut ita diceret , 
Etsi ad horam vos contristavit ; at perpetue vobis 
lxtiti: atque utilitati postea fuit: verum his verbis 
non utitur, sed priusquam utilitatem eam exponat , 
ad eorum laudes rursus transit, ostenditque qua sol- 
licitudine ipsis prospiciat, dicens : Nunc gaudeo , 
non quia contristati estis ; quid enim ex eo, quod mc- 
rore affecti sitis, ad me lucri redit ? sed quia contri- 
stati estis ad penitentiam ; quia fructum aliquem habuit 
hic moeror. Ut pater , qui cum filium secari conspi- 
€it, non eo gaudet quod excrucietur, sed quod mor- 
bus propulsetur: ita quoque Paulus. Ac vide quo- 
modo a rebus ad eos prosperum omnem successum 
transferat, οἱ molestiam literis suis adscribat, cum 
ait, Etsi ad horam vos contristavil , utilitatem autem 
ex literis allatam eorum virtuti tribuat. Non enim 
dixit, Quia vos epistola correxit, etiamsi ita se res 
habeat, sed , Quia contristati estis ad. panitentiam. 
Contristati enim estis secundum Deum , ut in nulla re 
detrimentum. patiamini. Vides prudentiam: ineffabi - 
Jem ? Nisi enim hoc fecissemus , iuquit , magnum a 
Aobis damnum accepissetis. Ac bonum inde partum 
ipsis adscribit, damnum vero se allaturum fuisse ait, 
οἱ tacuisset. Nam si ex correctione emendatio sequu- 
tura erat ; nisi increpassem , vobis damnum iutulis- 
sem, quod et mihi et vobis commune fuisset. Quem- 
adinodum enim qui mercatori ea, quz ad navigandum 
necessaria sunt, non suppeditat, ipse est qui'damnum 
inferi; eodem modo, nisi penitentie occasionem 
vobis prxbuissemus, vos damno affecissemus. Vides 
quo pacto peccantes non increpare, tum magistro 
tum discipulo detrimentum afferat? 10. Que enim 
secundum Deum tristitia est , penitentiam in. salutem 
stabilem operatur. Propterea, inquit, etsi me poenituit, 
priusquam fructum et lucrum perspexissem , nunc 
tamen haud me paenitet. Talis enim est moestitia , 
qui secundum Deum suscipitur : de qua jam verba 
facit, ostendens tristitiam non semper gravem esse, 
sed cum secundum mundum concipitur. Quid autem 
est, Secundum mundum ? Si ob amissas opes, si ob 
gloriam, οἱ ob alicujus mortem in moerore verseris, 
hxc omnia secundum mundum sunt, ideo mortem 
ctiam secersunt. Nam qui gloriz causa moerore affi- 
citür , is etiam invidet, ac plerumque interire eogi- 


ur : cujusmodi scilicet meerore Cain et Esaü Tabo- 


rarunt. itaque per szculi tristitiam eam intelligit , 
«jus mosrentibus detrimentum affert. Nam moror ad 
peccata dumtaxat utilis est: jd quod hinc liquido 
perspici potest. Qui ob amissas opes in maerore est, 
damnum minime sorcit ; qui mortem alicujus m«erore 
prosequitur , jacentem non excitat ; qui ob morbum 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


discruciatur, i3 eum adeo non depellit , ut etiam aw- 
geal. At i8 cui peccata moerori sunt , solus e moeroee 
fructum capit ; peccata enim absumit ac delet. Quia 
enim medicamentum istud ad hoc tantum eompara- 
tum est, ideirco hic etiam dumtaxat vim babet utili- 
tatemque suam exserit, in aliis vero rebus Ισ). 

. 2. At, dicet aliquis, Cain ideo in moerore jacebat, 
quod apud Deum laudem non consequeretur. imo 
hon eam ob causam , sed quia splendentem íratrem 
cernebat. Nam si ob illud doluisset , fratrie virtutem 
imitari eique gratulari debebat : nunc autem dolens , 
ostendebat se moestitia huic mundo consentanea te- 
neri. Αί non ita David, non Petrus, non czeteri justi, 
qui omni laude florebant, quod aut propter sua aut 
propter aliena peccata dolerent. Quamquam quid 
morore gravius ? Sed tamen , cum secundum Deum 
suscipitur, letitia mundana presiabilior est. Hac 
enim in nihilum desinit ; ille poenitentiam in salu- 
tem, cujus nos numquam poeniteat, gignit. Hoc enim 
ille mirum habet , quod qui sic doluerit, eo nomine 
numquam penitentia ducetur : id quod maxime tri- 
sütie mundane proprium. Quid enim legitimo filio 
carius ? quid rursus hujusmodi morte acerbius fngi 
potest ? Et tamen parentes, qui in ipsa doloris vi 
nullius consolationem admittere sustinent seque ipsos 
excruciant , iidem postea ob immodicum luctum pe- 
nitudine afficiuntur, ut qui non modo nihil inde cein- 
modi ceperint, sed gravius etiam seipsos vexarint. 
At non talis est meror secundum Deum susceptus : 
quin potius duplex emolumentum habet, et quod 
dolor ille non improbetur , et quod in salutem desi- 
nat; quo utroque lucro mundanus dolor privatur. 
Nam qui ita dolent, et in perniciem suam doleut , et 
postquam doluerint , seipsos improbant : quod si- 
gnum maximum est, ipsos in perniciem suam do- 
luisse. Contra vero in moerore illo qui secundum 
Deum est : ideoque dicebat Paulus , Ponitentiam in 
salutem non. penitendam operatur. Nemo euim sese 
improbabit , quod ob peccata sese merore luctuque 
afflixerit atque obtriverit. Quod cum dixisset Paulus, 
non aliundc exemplum proferre, eosque quorum moe- 
rores priscze historie monumentis proditi sunl , in 
medium adducere necesse habuit ; verum Corinthios 
ipsos producit, atque ab iis quze fecerunt verbis suis 
fidem adsiruit, ut una cum laudibus ipsos etiam eru- 
diat, arctiusque sibi devinciat. 14. Ecce enim, inquit, 
hoc ipsum , quod secundum Deum contrisiati estis , 
quantam in vobis operalum est. sollicitudinem ? Vos 
enim; inquit, non modo eo uon injeeit hzxe moestitia, 
ut vosmetipsos condemnaretis , ut qui frustra hoc 
fecissetis ; verum contra diligentiores reddidit. Sub- 
jungit deinde sollicitudinis eorum argumenta. Sed 
defensionem : hoc ost, purgatiouein. apad me. Sed 
indignationem, contra illum qui peccaverat. Sed timo- 
rem. Etenim valde metuentium erai tantum stadium 
ac cclerrima illa correctio. Ac , ne seipsum efferre 
videatur, vide quam propere id leniat dicens, Sed desi- 
derium, erga me; sed aemulationem, pro Deo ; sed ein- 
dictam : nam violate diving legis vindiccs exstitistis. 


505 
καὶ λέγων, El καὶ πρὺς ὥραν. Τὸ μὲν γὰρ λυπηρὸν 
βραχὺ, τὸ δὲ ὠφέλιμον δ.ηνεχές. Καὶ τὸ μὲν ἀχόλου- 
θον ἂν εἰπεῖν, El καὶ πρὸς ὥοιν ἑλύπησεν ὑμᾶς, ἀλλὰ 
διὰ παντὸς πὔφρανεν ὑμᾶς, xat ὠφέλησεν. Αλλ) οὗ 
λέγει 30610 * ἀλλὰ πρὶν f| τὸ χέρδος εἰπεῖν, µεταθαἰ- 
vet πάλιν ἐπὶ τὰ ἐγχώμια αὐτῶν , xal τὴν ἀπόδειξιν 
ςῆς ἑαυτοῦ χηδεµονίας λέγων, Nov. χαίρω, οὐχ ὅτι 
ἀλυπήθητε τί γάρ pot χέρδος ἀπὺ τοῦ λυπηθῆναι 
ὑμᾶς ; àJA4' ὅτι Aux Once elc µετάνοιαν * ὅτι ἔσχε 
«t χέρδος ἡ λύπη. Ἐπεὶ καὶ πατὶρ ὅταν ἴδῃ malba 
τεµνόµενον, οὐχ ὅτι ὁδυνᾶται χαἰρει, ἀλλ ὅτι διορ- 
θοῦται ' οὕτω καὶ οὗτος. "Opa δὲ πῶς ἀπὸ τῶν πρα- 
γµάτων ἐπ᾽ αὐτοὺς μεταφέρει τὸ 8v χατόρθωμα, 
xai τὸ λυπηρὺν τῇ ἐπιστολῇ λογίζεται, "Οτι πρὺς 
ὥραν ἐλύπησεν ὑμᾶς, λέγων, τὸ δὲ ἐξ αὐτῆς χρή- 
σιµον εἶναι αὐτῶν χατόρθωµά φησιν. Οὐ γὰρ εἶπεν, 
"Ὅτι διώρθωσεν ὑμᾶς ἡ ἀπιστολὴ, εἰ xal οὕτως εἶχεν, 
ἁλλ᾽ "Οει ἐλυπήθητε εἰς μετάνοια». ᾿Ευπήθητε 
γὰρ κατὰ θεὸν, ἵνα àv μηδενὶ ἐξ ἡμῶν ζημιωθητε. 
Εἶἴδες σύνεσιν ἄφατον. El γὰρ μὴ τοῦτο ἐποιῆσα- 
μεν, φησὶν, ἐδημιώσαμεν ἂν ὑμᾶς. Καὶ τὸ μὲν κατ- 
όρθωμα αὐτῶν φησιν εἶναι, τὴν 6b ῥημίαν αὐτοῦ, 
εἴπερ ἑχιώπησεν. El γὰρ µέλλουσιν ἐξ ἐπιπλήξεως 
διορθοῦσθαι, εἰ μὴ ἐπεπλήξαμεν, ἑζημιώσαμεν ἂν 
ὑμᾶς * χαὶ οὐχὶ παρ᾽ ὑμᾶς µόνον, ἀλλὰ χαὶ παρ ἡμᾶς 
ἂν fj βλάδη γέχονε. Καθάπερ γὰρ ὁ μὴ διδοὺς τῷ 
ἁμπόρῳ τὰ πρὸς τὴν ναυτιλίαν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν 
ἑημίαν ποιῶν' οὕτω καὶ ἡμεῖς, el μὴ παρέσχομεν 
ὑμῖν τὰς ἀφορμὰς τῆς µετανοίας, ἑξημιώσαμεν ἂν 
ὑμᾶς. 'Upd; ὅτι τὸ μὴ ἐπιτιμᾷν τοῖς ἁμαρτάνουσι, 
ζημία ἐστὶ xa τῷ διδασχάλῳ καὶ τῷ µαθητῇ;, Ἡ 
γὰρ xarà θεὺν ἀύπη μετάνοια» εἷς σωτηρίαν 
ἁμεταμέ.ηεον κατεργάζεται. Διὰ τοῦτο, φποὶν, εἰ 
xal µετεμελόμην, πρὶν f τὸν χαρπὺν ἰδεῖν xal τὸ 
χέρδος ὅσον, οὗ µεταμµέλομαι vov. Τοιοῦτον γὰρ f 
κατὰ θεὸν λύπη. Καὶ λοιπὸν περὶ αὐτῆς φιλοσοφεῖ, 
δειχνὺς ὅτι οὐ πανταχοῦ χα)λεπὸν ᾿λύπη, ἁλλ᾽ ὅταν 
χατὰ χόσµον γίνηται. TL δὲ ἐστι, χατὰ χόσµον; Ἐὰν 
λνπηθῇς διὰ χρήματα, διὰ δόξαν, διὰ τὸν ἀπελθόντα, 
πάντα ἐχεῖνα χατὰ χόσμον. Διὸ καὶ θάνατον motel. 
Ὅ γὰρ διὰ δόξαν λυπούµενος, φθονεῖ, καὶ ἀναγχάζε- 
ται πολλάχις ἀπολέσθαι ' οἷαν xal ὁ Κάῑν ἑλυπήθη 
λύπην, olav ὁ Ἡσαῦ. Τὴν οὖν χατὰ χόσμον λύπην 
λέχει ἑαύτην τὴν [544] ἐπὶ βλάδῃ τῶν λυπουµένων. 
Καὶ γὰρ εἰς ἁμαρτίας µόνον ἡ λύπη χρήσιµον * xal 
τοῦτο ὅηλον ἐντεῦθεν. Ὁ λυπούµενος ὑπὲρ χρημάτων 
ἁπωλείας, τὴν ῥηµίαν οὐ Aust: ὁ λυπούμενος ὑπὲρ 
τετελευτηκότος, τὸν χείµενον οὐχ ἁνίστησιν ὁ λυ- 
πούμµενος ἐπὶ νόσῳ, οὐ µόνον οὗ διορθοῦται, ἀλλὰ xal 
ἱπιτρίδει τὸ νόσηµα ΄ ὁ λυπούμενος ἐφ᾽ ἁμαρτίαις, 
οὗτος μόνος ἀνύει τί πλέον ἀπὸ τῆς λύπης ^ δἀπανᾷ 
γὰρ xaX ἀφανίζει τὰς ἁμαρτίας. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸς 
τοῦτο χατεσκεύασται τὸ φάρµαχον, ἐνταῦθα ἰσχύει 
μόνον χαὶ τὴν ὠφέλειαν ἐπιδείχνυται, ἐπὶ δὲ τῶν 
ἄλλων χαὶ βλάπτει. 


B. Καὶ μὴν ὁ Κάῑν, qat, διὰ τὸ μὴ παρὰ τῷ θιῷ 
εὐδσχιμεῖν, ἑλυπεῖτο. OU διὰ τοῦτο, ἁλλ᾽ ἐπειδὴ τὸν 
ἁδελφὸν εἶδε λάμποντα. ἐπεὶ, εἰ διὰ τοῦτο fre, 


IN EPIST. i1 AD COR. HOMIL. XV. 


504 


ζηλοῦν ἔδει, xaX αυγχαἰρειν ἐχείνῳ  νυνὶ δὲ ἀλγῶνε 
ἑδείχνυ κατὰ χόσμον λυπούµενος. ᾽Αλλ' οὐχ ὁ Δαυὶὸ 
οὕτως, οὐδὲ ὁ Πέτρος, οὐδὲ τῶν δικαίων ἕχαστος. Ao 
ηὐδοχίμουν, f| ὑπὲρ οἰχείων, ἡ ὑπὲρ ἀἁλλοτρίων ἆλ- 
γοῦντες ἁμαρτημάτων. Καΐτοι τί λύπης φορτικώ» 
t&pov; "AX" ὅταν κατὰ θεὸν Υίνηται, τῆς ἓν τῷ χό- 
σµῳ χαρᾶς βελτίων ἑἐστίν. Αὕτη μὲν γὰρ εἰς ϱὐδὲν 
τελευτᾷ, ἐχείνη δὲ µετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέ- 
λητον ἐργάζεται. Καὶ γὰρ τὸ θαυμαστὸν αὑτῆς τοῦτό 
ἐστιν, ὅτι οὐδ' ὃν µετανοῄσειέ τις ἀλγήσας οὕτως * 
ὃ μάλιστα τῆς χοσμιχῆς λύπης ἴδιόν ἐστι. Τί γὰρ 
παιδὸς ποθεινότερον γνησίου; τί δὲ ἀλγεινότερον τῆς 
τοιαύτης τελευτΏς; Αλλ' ὅμως οἱ £v ἀχμῇ τοῦ πἐν- 
θους μηδενὸς ἀνεχόμενοι πατέρες, χαὶ χατακόπτοντες 
ἑαυτοὺς , οὗτοι μετὰ χρόνον μετανοοῦσιν, ἐπειδὴ 
ἀμέτρως Ίλγησαν, ὡς οὐδὲν ὀνήσαντες ἑντεῦθεν, 
ἀλλὰ xai µειζόνως ἑαυτοὺς ἐπιτρίφαντες. ᾽Άλλά 
οὐχ ἡ κατὰ θεὺν λύπη τοιαύτη * ἀλλ᾽ ἔχει δύο πλεον- 
εχτήµατα, τὸ ph καταγινώσχεσθαι ἐφ᾽ ofc ἀλγεῖ 
εις, xal τὸ τὴν λύπην ταύτην εἰς σωτηρίαν τελευ- 
τᾷν ὧν ἑχατέρων ἐκείνη ἑστέρηται. Καὶ yàp. «iq 
βλάδην ἀλγοῦσι, xal μετὰ τὸ ἀλγῆσαι σφόδρα, xata- 
γινώσχουσιν ἑαυτῶν, µέγιστον τοῦτο σημεῖον ἐχφέ- 
ροντες τοῦ ἐπὶ βλάδῃ τοῦτο ποιῆσαι. Ἡ δὲ κατὰ 
θεὸν τοὐναντίον * διὸ χαὶ Έλεγε, Μετάνοιαν εἷς 
σωτηρίαν ἁμεταμέλητο» κατεργάζεται. Οὗδεὶς 
γὰρ ἑαυτοῦ χαταγνώσεται, ἐὰν λυπηθῇ ἐφ᾽ ἁμαρτίᾳ, 
ἐὰν πενθἠσῃ, xal ἑαυτὸν σνντρίφῃ. Ὅπερ χαὶ ὁ µα- 
χάριος Παῦλος εἰπὼν , ob δεῖται ἑτέρωθεν τὸ ὑπό- 
δειγµα παραγαγεῖν ὧν εἶπεν, οὐδὲ τοὺς ἐν ταῖς πα- 
λαιαῖςᾳ ἱστορίαις λυπηθέντας παρενεγχεῖν εἰς μέσον, 
ἀλλ αὐτοὺς Κὁρινθίους παράχε., καὶ ἀφ᾽ ὧν ἑποίησαν, 
ἀπὸ τούτων τὴν ἀπόδειξιν παρέχεται, ἵνα χαὶ μετ᾽ 
ἑγχωμίων αὐτοὺς παιδεύσῃ, xal μᾶλλον αὐτοὺς ἐἔπι- 
σπάσηται,. Ιδοὺ γὰρ, φησὶν, αὐτὸ τὸ κατὰ θεὸν 
υπηθῆναι ὑμᾶς, πόση» κατειργάσατο ἐν ὑμῖν 
σπουδήν; Οὐ µόνον γὰρ, φησὶν, οὐχ ἐνέθαλεν ὑμᾶς 
εἰς τὸ χαταγνῶναι ἑαυτῶν ἡ ἀθυμία, ὡς εἰκῆ τοῦτο 
πεποιηχότων, ἀλλὰ xat σπουδαιοτέρους [545] ἐποίησεν. 
Εἶτα λέγει τῆς σπουδῆς τὰ τεχµήρια. 'A.Ltà ἆπο- 
Joylav* πρὸς ipi. 'AJ4à ἀγανάατησιν * πρὸς 
ἐχεῖνον τὸν ἡμαρτηχότα. ᾽Α.λὰ φόδον' xoi γὰρ 
αφόδρα δεδοιχότων ἦν dj τοσαύτη σπουδὴ xal d) τα- 
χίστη διόρθωσις. Καὶ ἵνα μὴ δόξῃ ἑπαίρειν ἑαυτὸν, 
ὅρα πῶς ταχέως αὐτὸ παρεµμυθήσατο εἰπὼν, ᾿Α.. 
ἐπιπόθησιν ^ τὴν εἰς ἐμέ * ἀ.1.1ὰ (Aor ' τὸν ὑπὲρ 
τοῦ Θεοῦ * dA. ἐκδίκησι * χαὶ γὰρ ἑξηδιχῆσατε 
τοὺς τοῦ Θεοῦ νόµους ὑθρισθέντας. Ἐν παντὶ συγ- 
εστήσατε ἑαυτοὺς dyrovc εἶναι ἐν τῷ πρἀγµατι. 
Οὐχὶ τῷ μὴ εολμῆσαι µόνον * τοῦτο yàp πρόδηλον 
0 : ἀλλὰ καὶ τῷ μὴ συνῄδεσθαι. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ 
προτέρᾳ Ἐπιστολῇ ἔλεγε, Hal ὑμεῖς πεφυσιωμένοι 
ἐστξ, ἐνταῦθά φησι, Καὶ ταύτης ἑαυτοὺς ἁπηλλά - 
ξατοτῆς ὑποψίας, οὐχὶ τῷ μὴ ἑπαινέσαι µόνον, ἀλλὰ 
καὶ τῷ ἐπιτιμῆσαι xai ἀγανακτῆσαι. "Apa εἰ καὶ 
ἔχρανα ὑμῖν, οὐχ ἔνεχεν τοῦ ἁδικήσαντος, οὐζἃ 


^ Savilius habet ἁπαλλάξατε, sed in margiae legendusa 
indicat, ἁπηλλάξατε 


505 
ἕἔνεκεν τοῦ ἁδικηθέντος. Ἵνα γὰρ ph λέγωσι, TI 
οὖν ἡμῖν ἐπιτιμᾶς, εἰ ἀγνοὶ ημεν ἐπὶ τῷ πράγματι; 
πρὸς τοῦτο ἱστάμενος xal ἀνωτέρω, xal προδιοιχού- 
µενος αὐτὸ, ἔλεγεν ἅπερ ἔλεγεν, olov, OO. µεταμά- 
Ίομαι, εἰ καὶ µετεμε.όμην. Τοσοῦτον γὰρ ἀπέχω 
τοῦ μετανοεῖν νῦν ἐφ᾽ ol; ἔγραψα τότε, φησὶν, ὅτι 
τότε μᾶλλον µετενόησα fj νῦν, ὅτε ἑαυτοὺς συνεστή- 
σατε. Εἶδες πάλιν αὑτοῦ τὸ βίαιον χαὶ φιλόνεικον, 
πῶς εἰς τοὐναντίον τὸν λόγον περιέτρεφεν; "EG ὧν 
γὰρ ἑνόμιζον αὐτὸν διατετράφθαι, ὡς «lx, ἐπιτιμὴ- 
cava, διὰ τὴν προχοπὴν αὐτῶν, ἀπὸ τούτων δεί- 
χνυσιν ὅτι παῤῥησιάζεσθαι αὐτὸν δίκαιον. 0ὐδὲ γὰρ 
παραιτεῖται λοιπὸν χαρίζεσθαι ἁδεῶς, ὅταν ἑξῇ τοῦτο 
ποιεῖν. 'O γὰρ τοιαῦτα λέγων ἀνωτέρω, ὅτι 'Ο xoA- 
«Ἰώμενος τῇ πόρνῃ, ἓν σῶμά ἐστι ' xaX, ΠαΓάδοτε 
τὸν τοιοῦτεν τῷ Σατανᾷ εἰς 6As0pov τῆς σαρκός * 
καὶ, Πᾶν ἁμάρζτημα, ὃ ἑὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος, 
éxtóc τοῦ σώματός ἐστι ' xal ὅσα τοιαῦτα, πῶς 
ἐνταῦθά φησι, Οὐχ ἔνεχεν τοῦ ἀδικήσαντος, 
0008 ἔνεχεν τοῦ ἀἁδικηθέντος ; Οὐχ ἑναντιούμενος 
«ἑαυτῷ, ἀλλὰ καὶ σφόδρα ἀχολουθῶν. Πῶς ἑαυτῷ àxo- 
λουθῶν; "Ort περισπούδαστον ἣν αὐτῷ, δεῖξαι τὸ 
φίλτρον ὃ περὶ αὐτοὺς εἶχεν. Οὐ τοίνυν ἀναιρεῖ τὸ 
χῄδεσθαι ἐχείνου, ἁλλ' ἑνδείχνυται xat τὴν ἀγάπην 
thv περὶ αὐτοὺς, ὅπερ ἔφην, xal ὅτι µείζων αὐτὸν 
Χατέσεισε φόδος περὶ πάσης τῆς Ἐκχχλησίας. Ἔδε- 
δοίχει γὰρ μὴ ἐπὶ πλέον νεμηθῇ τὸ xaxbv, xat ὁδῷ 
βαδίζον , ὅλην καταλάδῃ τὴν Ἐκκλησίαν. Διὸ xal 
ἔλεγε, ΦΜικρὰ ζύμη ὅ.λον τὸ φύραμα ζυµοῖ. ᾽Αλλὰ 
τοῦτο μὲν τότε" νῦν δὲ, ἐπειδὴ χατώρθωσαν, οὐχέτι 
αὐτὸ οὕτω τίθησιν, ἀλλ' ἑτέρως * καὶ τὸ αὐτὸ μὲν 
αἰνίττεται, γλυχύτερον δὲ µεταχειρίζει τὸν λόγον, 
λέγων , Ἔγεκεν τοῦ φαγερωθῆναι τὴν σπουδὴν 
ἡμῶν τὴν ὑπὲρ ὑμῶν πρὸς ὁμᾶς, τουτέστιν, "Iva 
εἰδῆτε [5460] πῶς ὑμᾶς φιλῶ. Τοῦτο δὲ τὸ αὐτὸ μὲν ἔστι 
τῷ προτέρῳ, ἑτέρως δὲ ἑρμηνενθὲν, ἑτέραν ἔδοξεν 
ἔμφασιν παρέχειν. Ἐπεὶ ὅτι τὸ αὑὐτό ἐστιν, ἀνάπτν- 
ξον αὐτοῦ τὴν ἕννοιαν, καὶ οὐδὲν ὄψει τὸ µέσον. 
Ἐπειδὴ γὰρ σφόδρα φιλῶ ὑμᾶς, φησὶν, ἑδεδοίχειν 
μή τι πάθητε ἐκχεῖθεν ἀηδὲς, uh αὐτοὶ δἐξησθε τὴν 
λύπην. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ, Mi) τῶν βοῶν née. 
τῷ θεῷ; οὐ τοῦτο λέγει, ὅτι οὐ µέλει * οὐδὲ γὰρ ἔνι 
τι συστῄηναι τῶν ὄντων τῆς προνοίας Ἀποστερηθὲν 
τοῦ θεοῦ * ἀλλ᾽ ὅτι οὐ προηγουμένως διὰ τοὺς βόας 
ἑνομοθέτει * οὕτω χαὶ ἐνταῦθα, Πρῶτον μὲν δι’ ὑμᾶς 
ἔγραφον, δεύτερον δὲ χαὶ 6i. ἐχεῖνον, Kat εἶχον μὲν τὴν 
ἀγάπην kv ἑαυτῷ, χαὶ χωρὶς τῆς ἐπιστολῆς, φησίν. 
Ἐδουλόμην δὲ αὐτὴν xal ὑμῖν δεῖξχι καὶ πᾶσιν ἁπλῶς 
διὰ τῶν γραμμάτων ἑχείνων. Aid τοῦτο παρακεκ.ξἡ- 
µεθα * ἐπειδὴ καὶ τὴν σπουδὴν ἑδείξαμεν τὴν περὶ 
ὑμᾶς, καὶ τὸ πᾶν ἡμῖν κατώρθωται. Καθάπερ xal 
ἀλλαχοῦ Deve, Nor ζῶμεν, ἐὰν ὑμεῖς στήκητε ἐν 
Κυρίῳ * xaX πάλιν Τίς γὰρ ἡμῶν &Axlc, ἢ χαρὰ, 
3 στέφανος καυχήσεως; ἢ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς; Τοῦτο 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


506 
yàp ζωὴ, τοῦτο παράκλησις, τοῦτο παραμυθία 
διδασχάλῳ νοῦν ἔχοντι, dj ἐπίδοσις τῶν µαθητευο- 
μένων. 


Υ’. θὐδὲν γὰρ οὕτω δείχνυαι τὸν τὴν ἀρχὴν ἔχοντα, 
ὡς ἡ φιλοστοργία ἡ περὶ τοὺς ἀρχομένους. Καὶ γὰρ 
πατέρα οὐ τὸ γεννῆσαι µόνον ποιεῖ, ἀλλά χαὶ τὸ φι- 
λεῖν μετὰ τὸ γεννῆσαι. El δὲ ἔνθα φύσις, τοσαύτη 
χρεία ἀγάπης, πολλῷ μᾶλλον ἔνθα Ἡ χάρις. θὕτως 
ol παλαιοὶ πάντες ἔλαμφαν. "Ocot γοῦν τῶν map" 
Ἑέραίοις εὐδοχίμησαν, ἐντεῦθεν ἐφάνησαν. 00:0 
ZayuovnÀ μέγας ἐδείχθη λέγων, Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο 
ἁμαρτεῖν τῷ θεῷ τοῦ διαλιπεῖν προσευχόµενον 
ὑπὲρ ὑμῶν * οὕτως ὁ Δανὶδ, οὕτως ὁ Αθραὰμ, οὔ- 
τως ὁ Ἠλίας, οὕτως ἕχαστος τῶν δικαίων, τῶν Ev 
τῇ Καινῆ, τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ. Καὶ γὰρ Μωῦσῆς διὰ 
τοὺς ἀρχομένους πλοῦτον τοσοῦτον καὶ θησαυροὺς 
ἀφάτους κατέλιπεν, ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι «ip 
λαῷ τοῦ Θεοῦ * xal mph τῆς χειροτονίας δηµαγωγὸς 
fv διὰ τῶν ἔργων. Aib xal αφόδρα ἀνοήτως ἔλεγε 
πρὸς αὐτὺν ὁ "E6paloc ἐχεῖνος, Τίς σε κατέστησεν 
ἄρχοντα καὶ δικαστὴν ἐφ᾽ ἡμᾶς; Τί λέχεις; τὰ 
ἔργα ὁρᾷς, xal περὶ τῆς προσηγορίας ἀμφιδάλλεις; 
Ὥσπερ ἂν εἴ τις ἰδὼν τέµνοντα Ιατρὸν ἄριστα, 
καὶ τῷ πεπονηχότι µέλει τοῦ σώματος βοηθοῦντα, 
λέγοι, Τίς as κατέστησεν ἰατρὸν, xai τέµνειν ἐχέ- 
λευσεν; Ἡ τέχνη, ὦ βέλτιστε, xal ἡ νόσος ἡ σ΄ οὕτω 
καὶ τοῦτον ἡ ἐπιστήμη τοιοῦτον ἐποίησε. Καὶ Υὰρ 
τέχνη τὸ ἄρχειν ἐστὶν, οὐκ ἀξίωμα µόνον, xal τέχνη 
τεχνῶν ἁπασῶν ἀνωτέρα. El γὰρ fj τῶν ἔξωθεν ἀρχὴ, 
τέχνη xal ἐπιστήμη πασῶν βελτίων ἐστὶ, πολλῷ 
μᾶλλον αὕτη. Καὶ yàp τοσούτῳ ἀμείνων ἐχείνης 
αὕτη ἡ ἀρχὴ, ὅσῳ τῶν ἄλλων δὲ ἐκείνη᾽ μᾶλλον δὲ καὶ 
πολλῷ πλέον. Καὶ, εἰ βούλεσθε, τὸν λόγον τοῦτον 
ἀκριδέστερον ἐξετάσωμεν. "Ἔατι τέχνη γεωργιχὴ, 
ἔστιν ὑφαντιχὴ, οἰκοδομική | al xài ἀναγχαῖαι 
σφόδρα εἰσὶ, xaX μάλιστα συνέχουσιν [547] ἡμῶν τὸν 
βίον. AL γὰρ δὴ ἄλλαι διάχονοι τούτων εἰσὶν, Ἡ χαλχευ- 
τιχὴ, ἡ τεχτονιχή, ἡ ποιμαντική. Αλλὰ xai τούτων 
αὐτῶν τῶν τεχνῶν ἀναγχαιοτέρα πασῶν fj γεοργικὴ, tiv 
καὶ πρώτην εἰσήγαγεν ὁ θεὸς, τὸν ἄνθρωπον πλάσας. 
Ὑποδημάτων μὲν γὰρ ἄνευ xol ἱματίων δυνατὸν 
ζᾖν, Υεωργικῆς δὲ χωρὶς, ἀμήχανον. 

Τοιούτους τοὺς ἁμαξοδίους εἶναι φασι , τοὺς 
παρὰ Σκύθαις νοµάδας, τοὺς γυμνοσοφιστὰς τοὺς 
τῶν Ἰνδῶν. Οὗτοι γὰρ χαὶ οἰχοδομιχὴν xai ὑφαντι" 
χην καὶ τὴν τῶν ὑποδημάτων εἴασαν τέχνην, µόνης 
δὲ τῆς γεωργικῆς δέονται. Λἰσχύνθητε οἱ τῶν περιτ- 
τῶν χρῄζοντες τεχνῶν, καὶ µαγείρων xai πλαχουν- 
τοποιῶν xa ποικιλτῶν καὶ µυρίων ἑτέρων τοιούτων, 
ἵνα ζῆτε * αἰσχύνθητε οἱ τὰς ματαιοτεχνἰίας εἰσαγα- 
γόντες τῷ βίῳ * αἰσχύνθητε ἐχείνους τοὺς βαρζθάρους 
ὑμεῖ; οἱ πιστοὶ, τοὺς μὴ δεοµένους τέχνης. Καὶ vào 
σφόδρα αὐτάρχη τὴν φύσιν ἐξ ὀλίχων ἐποίησεν d 


508 


ln omnibus exhibuistis vosipsos incontaminalos esse in 
negotio. Non modo quia nullum facinus aggressi es- 
sent (perspicuum enim boc eral) , sed eliam quia id 
perpetranti minime faverent. Quia enim in priore 
epistola dicebat , Et vos inflati estis (1. Cor. 5. 3); 
bie ait, llac quoque suspicione vosipsos liberastis , 
dum non modo facinus istud non laudastis , verum 
etiam ei, a quo admissum fucrat , succensuietis. 19. 
Jgitur etsi scripsi vobis , non propter eum qui fecit in- 
juriam , nec propter eum qui passus est. Nam ne dice- 
rent, Ecquid igitur nos objurgas, si huic facinori 
alfines non eramus ? huic ohjectioni superius etiam 
occurrens, atque ad id sibi viam premuniens, ea di- 
cebat qu» dicebat, nempe : Non me ponitet , etianisi 
penituerat. Tautuin enim abest, inquit, ut de iis, 
qux tum scripsi, me peniteat, ut Lum magis me p«e- 
nituerit, quam nunc, cum vos puros exhibuistis. 
Videsne rursus, quanta dicendi vi atque contentione 
Paulus utatur, et quomodo sermonem in contrariuin 
retorserit ? Ex eo enim ipso, unde eum pudore affe- 
ctum fuisse existimabant, ut qui frustra eos objurgas- 
set, quod in melius profecissent, ex eo ipso demon- 
strat se justam liberius eos alloquendi eausam habuisse. 
Neque cnim ipsis jam ad gratiam loqui recusat , cum 
jd se facere posse videt. Etenim cum superius dixe- 
rit, Qui adharet meretrici , unum corpus efficitur (1. 
Cor. 6. 16) ; et, Tradite hujusmodi hominem satanc in 
interitum. carnis (1. Cor. 5. 5): et, ÜOmne peccatum 
quodcumque [ecerit homo , extra corpus est (1. Cor. 6. 
48) ; et c:etera omnia ejusdem generis : qui fit ut hic 
dicat, Non propter eum qui fecit injuriam, nec propter 
eum qui passus est ? Non secum ipse pugnat, cun ita 
loquitur, imo pulchre concordat. Quomodo secuin 
concordat? Quoniam summo ei studio erat, vim sui 
erga eos ainoris declarare. Quocirca non boc ampu- 
tat, quod fornicatoris illius saluti consultum velit; 
verum simul , ut jam dixi, suam erga cos caritatem 
Ostendit, seque longe magis hoc metu perculsum 
fuisse, quod vereretur ne Ecclesia tota detrimentum 
ex eo flagitio acciperet, malumque latius serperet , 
ac sensim grassans, totam Ecclesiam occuparet. ldeo 
dicebat, Modicum fermenti totam massam corrumpit 
(4. Cor. 5. 6). Verum id quidem tune dicebat : nunc 
autem , quoniam ad meliorem frugem se receperant, 
non jam ita loquitur, verum alio modo; atque id- 
ipsum quidem subindicat, sed suavius orationem tra- 
etat, dicens, Ad manifestandam sollicitudinem nosiram, 
quam habemus pro vobis ad vos. Hoc est, ut explora- 
tum ljabeatis,quantopere vos amem. Iloc autem ipsum 
prius dixit; sed aliis verbis explicatum , speciem 
aliam przbere videtur. Nam quod idem sit, mentem 
Pauli excute, nec quidquam discriminis esse compe- 
ries. Quoniam enim, inquit , valde vos amo, verebar 
ne quid inde molestize caperetis , atque ipsi meerore 
afficeremini. Sicut cum ait, Num de bobus cura est 
Deo (1. Cor. 9. 9)? non hoc dicit, ei boum curam 
miuime esse; neque enim res ulla Dei providentia 
destituta couservari potest ; sed his verbis hoc vult , 
Deum, cuin legem illam sanciret, non pr:eecipuam 


IN EPIST. li. AD COR. HOMIL. XV. 


5C0 
boum curam habuisse : sic et hoc loco, Propter vos 
inquit, potissimum seripsi ; deinde etiam illins causa. 
Atque infixum quidem in animo vestri amorem ha- 
bebam, etiamsi uihil ad vos literarum dedissem ; czte- 
rum eum vobis per literas illas atque omnibus in 
universum declarare cupiebam. Ideo consolati sumus : 
quoniam et nostrum erga vos studium ostendimus, ct 
officio plene perfuncti sumus. Sic alio quoque loco 
dicebat , Nunc vivimus, si vos statis in Domino (1. 
Thess. 5. 8) ; el rursus, Que cst ergo spes nostra, aut 
gaudium , aut corona glorie (1. Thess. 2. 19) ?* noun 
vos ? Discipulorum enim inerementum mente pr:edito 
magistro ct vita et cohortatio et consolatio est 

9. Nihil enim eum , qui imperium gerit , eque iu- 
dicat, ut amor atque indulgeutia erga eos quibus 
praeest. Nam patrem non modo sobolis procreatio 
facit, sed etiam post procreationem amor. Quod si 
ubi natura est, tantus amor requiritur : quanto magis 
ubi grata? lta. veteres omnes splenduerunt. Hinc 
quippe omnes, qui apud Hebrzos in gloria fuerunt , 
nominis splendorem assequuti sunt. Sic Samuel ma- 
gnum se prabuit , eum dioeret : Absit a me hoc pec- 
calum in. Domino , ut cessem orare pro vobis (4. Reg. 
12. 25). Sic David, sic Abraham, sic Elias , sic justi 
omnes , tam in Veteri quam in Novo Testamento. 
Etenim Moyses subditorum. amore ductus , ingentes 
opes ac thesauros omui sermone sablimiores reliquit, 
potius habens affligi cum populo Dei. Quin prius 
etiam , quam dux creatus fuisset , reipsa populi mo- 
derator erat. Quare perquam stolide ad eum Hebraeus 
Ille dicebat, Quis te constituit principem ac judicem super 
nos (Exod. 2. 14)? Quid ais? opera cernis, et de no- 
mine dubitas? Perinde ac si quis medicum peritissime 
Secantem, atque zegrze corporis parli opem afferentem, 
conspiciens dicat, Quis te medicum constituit, ac seca- 
re jussit? ars nimirum ipsa, vir optime, ac morbus 
tuus : eodem modo hunc quoque artis scientia ad ta- 
lem dignitatem evexit. Neque enim imperium tenere , 
dignitas tantuin est, sed ars etiam, οἱ quidem artium 
omnium przstautissima. Nam si zeternum imperium 
ars est, et scientia omnium preclarissima : multo 
profecto magis hoc nostrum. Tanto quippe lioc impe- 
rium illo przestantius est , quanto illud reliquis ante- 
cellit ; imo vero longe etiam magis. Ac si placet, hunc 
sermonem accuratius expendamus. Ars est agricultu- 
Ta, ar$ est textrina , ars est zdificatio : que etiam 
ipse perquam necessarie sunt, ac vitam nostram 
maxime tuentur. Nam ezeter:z , ut ferraria., fabrilis , 
eaque qua in ovibus armentisque pascendis sita est , 
his dumtaxat ancillantur. Sed harum artiam maxime 
necessaria cst agricultura, quain etiam Deus primam 
luvexit, cum hominem creavit, Etenim sine calceis 
ac vestimentis vita duci potest, sine agricultura autem 
nullo modo potest. 

Hamazebii , Nomades et Gymnosophiste. — Tales 
Illamaxobios esse ferunt; tales Nomadas qui. apud 
Scythas in pascuis degunt; tales apud Indos gymno- 
sophistas (a). Hi enim οἱ zedificandi et texendi et con- 


(α) De Hamaxobiis Scythiz et Sarmatiz populis, qui in 


507 
ficiendarum vestium artem reliquerunt, solaque agri- 
cultura opus habent. Pudcat vos , qui supervacancis 
artibus indigelis , e coquis et placentarum cupedia- 
rumque artificibus aliisque ejusdem generis permultis, 
ut vitam iransigatis : pudeat vos qui vanas artes in 
vitam humanam induxistis. Vobis , qui in Cliristum 
creditis , barbari illi pudorem incutiant , quibus arte 
opus non est. Etenim Deus naturam ita fecit, ut pau- 
cis admodum contenta sit. Quamquam nec vos cogo, 
nec legem impono ut ita vivatis, verum ut Jacob po- 
stulavit. Quid autem ille postulavit? Si mihi dederit 
Deus panem ad vescendum , et vestimentum ad induen- 
dum ( Gen. 28. 30). Sic etiam Paulus imperabat , 
dicens : Habentes autem alimenta , et quibus tegaimur , 
his contenti simus ( 1. Tim. 6. 8 ). Prima itaque est 
agricultura , secunda textoria ars , tertia 64, qu:e iu 
exstruendis sedibus sita est ; quze autem in calceamen- 
tis versatur, omuium postrema est. Αρι nos quippe 
et famuli complures et agricole sunt, qui sine calcea- 
mentis vitam transigant : proinde utiles ac necessariae 
artes hz» sunt, Age igitur, ipsas cum imperandi arte 
conferamus. Hzc enim mibi causa fuit, cur eas artes, 
qua magis usui sunt, in medium adduxerim, ut cum 
hanc illis przestantiorem esse demonstratum fuerit , 
sine controversia de aliis quoque ipsa palmam ferat. 
Unde igitur banc omnibus aliis magis necessariam 
esse probabimus ? Quia hac sublata nihil ill: prosunt. 
Ac, si lubet, omissis aliis, agriculturam, qux οιηπὶ- 
bus prestat magisque necessaria est, im medium 
proferamus. Ecquid igitur ex agricolarum labore 
emolumenti afferetur, si homines inter se bellum 
gerant, aliique aliorum bona diripiant? Nune enim 
principis metus eos reprimit , conservatque ea , quie 
ab illis elaborantur : quem tu metum si semel sustu- 
leris, frustra labor ille susceptus fuerit. Quod si quis 
aceurate rem expendat , alterum quoque imperium , 
quod lioc gigaat ac tueatur , inveniet. Quodnam hoe 
tandem ? lllud seilicet, per quod cuique hoc agendum 
esi, ut sibi ipse pr:sit ac dominetur , atque ita se 
comparet, ut illiberales animi motus coerceat , et 
tursus virtutis surculos alat atque omni studio augeat. 
Duplex enim imperii genus est : alterum cujus opera 
homines et populis et urbibus imperant, ac civilem 
hanc vitam moderantur : id quod Paulus indicabat , 
eum diceret : Omnis anima potestalibus sublimioribus 
subdita sil ; non est enim potestas nisi a Deo. (Rem. 13. 
4 ). Ac postea , quantum hinc commodi comparetur 
ostendens, hxc verba subjunxit, Magistratus Dei mi- 
nister est in bonum (Ibid. v. 4); ac rursus, Dei minister 
est, vindex 1n iram ei, qui malum egit. Alterum est, per 


plaustris quasi domibus habitabant, plurimi scriptores ege- 
Tunt. Erant eUam in Africa Hamaxobii, de quibus Silius 


Nulla domus, plaustris habitant, migrare per arva 
Mos, atque errantes circumvecture penates. 

DeN is etiam qui in pascendis gregibus vitam age- 
bant, vide Strabonem multis in locis; eorumque frequens 
mentio est apud scriptores multos. Dicitur autem hinc Nu- 
midarum in África nomen manavisse. —— 

De Gymnosophistis Indorum philosophis innumeri pene 
erunt. Sic autem vocabantur, quod ru», nudi, incede- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP 


508 
quod imperium in se gerit quisquis mente ae pruden- 
tia przditus est : quod ipsum quoque Paulus his verbis 
declaravit , Quod si vis non timere potestatem , boum 
fac ( Rom. 15 5) : de eo loquens, qui sibiipsi imperat. 

&. Ecclesie imperium quodnam.—At vero hic aliud 
quoque imperii genus est, ac civili quidem imperio 
sublimius. Quodnam igitur lioc est? Quod in Eccle- 
sia viget : cujus etiam ipsius mentionem Paulus facit, 
eum ait : Obedite prepositis vestris , et subjacete eis : 
ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus 
vestris reddituri (Hebr. 15. 17). Hoc enim imperium 
tanto civili excellentius est, quanto c:zelum terra; 
imo etiam multo prxstantius. Primum namque non 
hoc pracipue curat, ut perpetrata scelera vindicet , 
sed ut ne omnino quidem perpetrentur : deinde si 
perpetrata sint , non ut :zegrotantem de medio tollat, 
sed ut ipsa deleantur. Ad hzc rerum quidem hujus 
vit: parvam omnino rationem habet; verum pro 
czelestibus omnia agit : Nostra quippe conrersatio in 
celis est (Philipp. 5. 20) , nostra quoque vita illic. 
Abscondita est. enim, inquit, cum Christo tn Deo (Ce- 
less. 5. 5). Praemia etiam illic sunt, ac pro coronis 
illic reconditis hie curritur. Neque enim hzc vita 
post mortem deletur , imo tum demum clarius luect. 
Quocirea non modo majorem , quam provinciarum 
profeeti, sed etiam quam illi ipsi, qui diademate 
cincti sunt, honorem acceperunt qui hoc imperium 
gerunt, ut qui in majoribus rebus et ob majora com- 
moda homines flngant. At vero nec qui civile, nec 
qui spirituale imperium expetunt, id rite ac przcclare 
administrare poteruut, nisi sibiipsis prius, ut par est, 
imperent, atque utriusque politi: leges summo stu- 
dio servent. Ut enim duplex quodammodo est impe- 
rium populare : sic. illud etiam quod in se quisque 
habet. Atque hic quoque rursus spirituale imperium 
civili prestat , ut a nobis est demonstratum. Porro 
artes etiam quasdam perspicere est, que imperii 
speciem imitentur, ae potissimum  agriculturam. 
Est enim plantarum velut przfectus quidam agricola : 
quippe qui partim eas anmputet ac cohibeat, partim 
augeat et excolat : non secus ac preclarissimi qui- 
que principes flagitiosos homines, ac pluribus labem 
et perniciem afferentes suppliciis afficiunt atque ex- 
scindunt, bonos contra et modestus viros ad majus 
quidpiam provehuut. Quo fit ut Scriptura vinitoribas 
antistites comparet.Quid enim, si planta? vocem nul- 
lam mittunt, ut in urbibus ii solent quibus injuria fit? 
attamen per ipsum tamen aspectum injuriam 1008. 
ptàm ostendunt, ut qux a noxiis herbis in arctum 
eoacte marescant. Atque ut improbitas legibus coer- 
cetur : ila hic quoque artis hujus adjumento et terre 
vitium et plante ignobilitas ac feritas corrigitur. Et- 
enim ea omnia quie in humanis moribus exsistunt, 
lic quoque reperiemus, asperitatem nimirum, rmol- 
litiem, timiditatem, temeritatem , inconstantiam ; ac 
ramos quidem alios opibus intempestive atque in 
vicinorum perniciem florentes , alios rursus egentes 
injuriaque affectos , velut cum sepes quxdam in vi- 
cinarum plantarum exitium assurgunt, atque item 


δυ7 
βεός. Πλὴν οὐκ ἀναγκάζω, οὐδὲ νομοθετῶ οὕτω ζην" 
ἀλλ ὡς ὁ Ἰαχὼδ fos. Τί δὲ ᾖτησεν ἑχεῖνος; Εὰν 
δῷ poc Κύριος ἄρτον φαγεῖν, καὶ ἱμάτιον περιδα- 
Jfe0di. Οὕτω xaX Παῦλος ἐχέλευσε λέγων ' "Eyor- 
τας δὲ εροφὴν καὶ σκεπάσµατα, τούτοις ápxs- 
σθησόµεθα. Πρώτη μὲν οὖν ἡ γεωργικὴ, δεντἑρα δὲ 
ἡ ὑφαντιχὴ, xal τρίτη μετ ἐχείνην fj οἰκοδομιχή * ἡ 
δὲ τῶν ὑποδημάτων πασῶν ἑσχάτη. Παρὰ γοῦν ἡμῖν 
εἰσι πολλοὶ xal οἰκέται καὶ γεωργοὶ χωρὶς ὑποδημά- 
των ζῶντες. Οὐχοῦν αἱ χρῆσιμοι xal ἀναγκαῖαι 
αὗται. Φέρε οὖν, παραθάλωµεν αὐτὰς τῇ ἀρχιχῇ. 
Διὰ Υὰρ τοῦτο τὰς πασῶν κχυριωτέρας παρήγα- 
Τον, iv ὅταν φανῇ αὕτη βελτίων ἐχείνων, ἀναµ- 
φισθήτητος ἡ κατὰ τῶν ἄλλων αὐτῇ vixn f. 
Ἠόθεν οὖν αὐτὴ» δείξοµεν ἀναγχαιοτέραν οὖσαν 
πασῶνι "Ott ταύτης ἄνευ οὐδὲν ἐχείνων ὄφελος. 
Καὶ, εἰ δοχεῖ, τὰς ἄλλας ἀφέντες, thv πασῶν 
ἀνωτέρω xal χυριωτέραν εἰς μέσον ἀγάγωμεν, τὴν 
γεωργιχήν. Tov ἔστα: πλέον τῆς τῶν γεωργῶν πολυ” 
χειρίας, ὅταν ἀλλήλοις πολεμῶσι, xal τὰ ἀλλήλων 
ἁρπάζωσι; Nov μὲν γὰρ ὁ τοῦ ἄρχοντος φόθος κατ- 
έχει, χαὶ τὰ ὑπ' ἐχείνων γινόμενα φυλάττει ᾿ ἐὰν δὲ 
ταύτην ἀνέλῃς, περιττὸς ὁ πόνος ἐχεῖνος. El δέ τις 
ἀχριδῶς ἑξετάσειε, xal ἑτέραν ἀρχὴν εὑρήσει μητέρα 
ταύτης xai σύνδεσμον obca. Ποίαν δὴ ταύτην; Καθ᾽ 
ἣν ἕχαστον αὐτόν τινα ἑαυτοῦ κρατεῖν xaX ἄρχειν Ost, 
τὰ μὲν ἀνελεύθερα κολάζοντα πάθη, πάντα δὲ τὰ τῆς 
ἀρετῆς βλαστήµατα ἑχτρέφοντά τε xal αὕξοντα μετὰ 
ἀπριδείας ἁπάσης. Ἔστι γὰρ ἀρχῆς εἴδη, ἓν μὲν, 
καθ ὃ δήμων xa πόλεων ἄρχουσιν ἄνθρωποι, τὸν[ὅ48]| 
πολιτικὸν τοῦτον διορθοῦντες βίον’ ὅπερ ὁ Παῦλος 
δηλῶν ἔλεγε Πᾶσα ψυχἠ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις 
ὑποεασσέσθω" οὐ γὰρ ἐσευ' ἐξουσία, εἰ μὴ ὑπὸ 
Θεοῦ. Εἶτα δειχνὺς αὐτῆς τὸ κέρδος. ἐπήγαγε λέ- 
quw, ὅτι Ὁ ἄρχων Θεοῦ διἀκογός ἐστιν elc τὸ 
ἀγαθόν' καὶ πἀλιν, θεοῦ διάκονός ἐστιν, ἔκδικος 
slc ὀργὴν τῷ τὸ xaxóv πράσσοντι. ἝἜτερον δὲ, 
χαθ) ὃ ἑαυτοῦ τις ἕχαστος ὁ νοῦν ἔχων ἄρχει ' ὃ xal 
αὐτὸ παρεδήλωσεν εἰπὼν, El δὲ θέλεις μὴ «φοδεῖ- 
σθαι τὴν ἐξουσίαν , τὸ ἀγαθὸν ποίει ' τὸν ἑαυτοῦ 
ἄρχοντα λέγων. 


U. Ἐνταῖζθα δέ ἐστι xaX ἑτέρα ἀρχὴ τῆς πολιτικῆς 
ἀρχῆς ἀνωτέρα. Τίς οὖν ἐστιν αὕτη; Ἡ ἐν τῇ Ἐκ- 
χλησίᾳ ' fc καὶ αὐτῆς ὁ Παῦλος µέμνηται λέγων, 
Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν, καὶ ὑπείκετε, 
δει αὐτοὶ ἀγρυπνοῦσω' ὑπὲρ τῶν γυχῶν ὑμῶν, 
ὡς «ἐόγον ἁποδώσοντες. Att, γὰρ fj ἀρχὴ τοσοῦ- 
τον τῆς πολιτιχῆς ἀμείνων, ὅσον τῆς γῆς ὁ οὐρανός' 
μᾶλλον δὲ xai πολλῷ πλέον. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐχ 
ὅπως Υενόµενα χολάσειεν ἁμαρτήματα σκοπεῖ προ- 


IN: EPIST. t AD COR. HOMIL. XV. 


$08 
qYoupévosc, ἀλλ᾽ ὅπως μὴ γένοιτο τὴν ἀρχήν' ἔπειτα 
γενόµενα, οὐχ ὅπως ἀπενέγχοι τὸν χάμνοντα, ἀλλ᾽ 
ὅπως ἀφανισθείη. Καὶ βιωτικῶν μὲν οὗ πολὺς αὐτῇ 
λόγος, πάντα δὲ ὑπὲρ τῶν ἐν οὐρανοῖς πραγμάτων 
χρηματίζει’ Ἡμών γὰρ τὸ πο.ίτευµα &r οὐρανοῖς' 
ὑπάρχει, xaX ἡ ζωὴ ἡμῶν ἐχεῖ. Κέκρυπται γὰρ, 
φησὶ, σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ θεῷ. Καὶ τὰ ἔπαθλα 
ἐχεῖ, xal οἱ δρόμοι περὶ τῶν Exst στεφάνων. 0Οὐδὲ γὰρ 
καταλύεται μετὰ τὴν τελευτὴν aUe ἡ ζωὴ, ἀλλὰ τότε 
διαλάµπει µειζόνως. Διὰ δῇ τοῦτο, οὐχ ὑπάρχων 
µόνον, ἀλλὰ xai αὐτῶν τῶν τὰ διαδήµατα περικει- 
µένων µείζονά εἰσιν ἐγχεχειρισμένοι τιμὴν οἱ ταύτην 
ἔχοντες τὴν ἀρχὴν, ἅτε ἐν µείζοσι καὶ ἐπὶ µείζοσι 
πλάττοντες τοὺς ἀνθρώπους. 'AXAX' οὔτε ὁ τὴν πολι- 
τικὴν ἀρχὴν μετιὼν, οὔτε à τὴν πνευματικὴν, 6ovfj- 
σονται χαλῶς ταύτας µεταχειρίζειν, εἰ μὴ πρότερον 
ἑαυτῶν ἄρξαιεν, ὡς χρὴ, xat τοὺς ἑχατέρους νόμους 
τῆς πολιτείας φυλάξαιεν μετὰ ἀκριδείας ἁπάσης. 
ὝΏὭσπερ γὰρ fj τῶν πολλῶν ἀρχὴ διπλη τίς tasto 
οὕτω xat fjv ἑαυτοῦ τις ἕχαστος ἄρχει. Καὶ πάλιν 
κἀνταῦθα ἀμείνων τῆς πολιτικῆς fj πνευματιχὴ, 
ὥσπερ ὁ λόγος ἀπέδειξεν. Ἴδοι ὃ) ἄν τις χαὶ τῶν 
τεχνῶν ἑνίας ἀρχὴν µιμουµένας, xoi μάλιστα τν 
γεωργιχἠν. Καθάπερ Υὰρ ἄρχων τίς ἐστι τῶν φυτῶν 
ὀγηπόνος, τὰ μὲν περικόπτων καὶ κωλύων [κολούων]. 
τὰ δὲ αὔξων χαλθεραπεύων" καθἀπερχαὶ οἱ τῶν ἀρχόν- 
των ἄριστοι τοὺς μὲν πονηροὺς, xal τοῖς πλείοσι λυ- 
µαινοµένους, τιμωροῦνται xal ἑχχόπτουσι, τοὺς δὲ 
χρηστοὺς xal ἐπιεικεῖς ἐπὶ μεῖζον ἄγουσι. Διὰ τοῦτο 
καὶ ἡ Γραφὴ τοὺς ἄρχοντας ἀμπελουργοῖς ἀπεικάζει. 
Τί γὰρ, εἰ μὴ φωνὴν ἀφιᾶσι τὰ φυτὰ, καθάπερ ἐπὶ 
τῶν πόλεων οἱ χαχῶς πάσχοντες; ἀλλ ὅμως διὰ τῆς 
ὄψεως δειχνύουσι τὴν ἁδιχίαν, µαραινόµενα, στενο» 
χωρούµενα ὑπὸ τῶν πονηρῶν βοτανῶν. Καὶ καθάπερ 
νόµοις κολάζεται dj πονηρία, οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα 
[549] τῇ τέχνῃ ταύτῃ καὶ γῆς χαχία. xai φυτοῦ 
δυσγἑνεια xal ἁγριότης διορθοῦται. Καὶ yàp ὅσα tv 
τοῖς Ἠθεσίν ἐστι τοῖς ἀνθρωπίνοις, εὑρήσομεν xa? 
ἐχεῖ, τεραχύτητα, µαλακότήτα, δειλίαν, προπέτειαν, 
ἀστάθειαν, xal τὰ μὲν αὐτῶν πλούτῳ χομῶντα ἄχαί- 
ρως xal ἐπὶ χαχῷ τῶν πλησίον, τὰ δὲ πενόµενα xat 
ἀδιχούμενα" οἷον ὅταν ol φραγμοὶ χομῶντες ἐπὶ xavi ᾿ 
τῶν ἐγιὺς φυτῶν αἴρωνται, ὅταν ἕτερα δένδρα ἄχαρ" 
πα χα» ἀνήμερα εἰς ὕψος ἀναδραμόντα τὴν αὔξησιν ᾿ 
τῶν ὑποχειμένων χωλύῃ. Καὶ χαθάπερ oi ἄρχοντες 
xai οἱ βασιλεῖς ἔχουσι τοὺς λυµαινοµένους αὐτῶν τῇ 
ἀρχὴ xai πολεμοῦντας' οὕτω xal ὁ γηπόνος θηρίων ᾿ 
ἔφοδον, ἀνωμαλίαν ἀέρων, χάλαζαν, ἑρυσίδην, ἑπομ.. 
6ρίας, αὐχμοὺς, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ταῦτα δὲ γίνεται, 
ἵνα πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ διηνεχῶς ἑλπίδα βλέπῃς. At 
μὲν γὰρ ἄλλαι τἐχναι καὶ ἀπὸ τῆς τῶν ἀνθρώπων 


009 
συνίστανται σπουδῆς' αὕτη δὲ «b πλέον ἐν τῇ τοῦ 
Θεοῦ ῥοπῇ ἔχει, χαὶ ὅλη διόλου σχεδὸν ἐχεῖθεν ἤρτη- 
ται’ xal δεῖ μὲν τῶν ἄνωθεν ὑετῶν, δεῖ δὲ τῆς ὡρῶν 
Χράσεως, xal πρὸ πάντων τῆς αὐτοῦ προνοίας. Οὔτα 
γὰρ d φυτεύων, οὔτε ὁ ποτίζων τί ἐστιν, d. ὁ 
αὐξάνων θεός. "Ἔστι xot θάνατος ἐνταῦθα xai ζωὴ, 
xa ὠδῖνες xal τόχοι, χαθάπερ bm ἀνθρώπων. Ἔστι 
γὰρ xal ἀποτμηθῆναι, xal χαρπὸν ἐνεγχεῖν, καὶ ἆ πο- 
θανεῖν, χαὶ γενέσθαι τὸ τεθνηκὸς αὐτὸ πάλιν ἄνωθεν' 
ἕνθα καὶ ποιχίλως ἡμῖν xal σαφῶς διαλέγχεται περὶ 
ἀναστάσεως tj ΥΛ. "Όταν γὰρ ἡ ῥίζα ἑνέγχῃ καρπὸν, 
ὅταν τὸ σπέρµα φυῇ, 00x ἀνάστασις τὸ πρᾶγμά ἐστι; 
Καὶ πολλὴν ἄν τις ἴδοι τῇ ἀρχῇ ταύτῃ τὴν παρὰ s 
τοῦ θεοῦ πρόνοιαν ἐγχειμένην καὶ σοφίαν, εἰ xab' 
ἕχαστον ἐπεξίοι. ᾽Αλλ’ ὅπερ ἐθουλόμην εἰπεῖν, ὅτι 
αὕτη μὲν περὶ γῆν ἔστι xal φυτὰ, ἡ δὲ ἡμετέρα περὶ 
ψυχῶν θεραπείαν. "Όσον δὲ φυτῶν καὶ ψυχῶν τὸ µέ- 
σον, τασοῦτον αὕτη βελτίων ἐκείνης. Οἱ δὲ τοῦ βίου 
τοῦ παρόντος ἄρχοντες, τοσαῦτον αὐτῆς ἑλάττους πά- 
Mw, ὅσον τὸ ἐχόντος τοῦ ἄχοντος χρατεῖν βέλτιον. 
Λὕτη γάρ ἐστι καὶ ἡ φύσει ἀρχή. Ἐχεῖ μὲν γὰρ τὸ 
«y τῷ φόδῳ γίνεται καὶ τῇ ἀνάγχῃ' ἐνταῦθα δὲ τῆς 
προαιρέσεως xal τῆς γνώμης ἐστὶ κατόρθωμα. Καὶ οὐ 
ταύτῃ µόνον αὕτη βαλτίων ἐχείνης, ἀλλ’ ὅτι οὐχ ἀρχὴ 
µόνον ἑστὶν, ἀλλὰ xal πατρότης, ὡς ἄν τις εἴποι' xat 
γὰρ πατρὸς ἔχει τὸ ἤμερον, χαὶ μείζονα ἐπιτάττουσα 
πείθει. Ὁ μὲν γὰρ ἔξωθεν ἄρχων qralv, Ἐὰν μοιχεύ- 
σῃς, ἀπέθανες: οὗτος δὲ κἂν ἀχολάστοις ὁρθαλμοῖς 
ἴδῃς, τὰ µἐγιστα ἀπειλεῖ, Καὶ γὰρ σεμνὸν τοῦτο τὸ 
διχαστήριον, καὶ φυχῆς, οὐχὶ σώματος µόνον δ.ορθω- 
τικόγ. 

ε’. "Όσον οὖν ψυχῆς καὶ σώματος τὸ μέσον, τοσοῦτον 
πάλιν αὕτη διέστηχεν ἐχείνης ἡ ἀρχή. K&xelvog μὲν 
τῶν φανερῶν χάθηται χριτής' μᾶλλον δὲ οὐδὲ τούτων 
[550] ἁπάντων, ἀλλὰ τῶν ἑλεγχομένων' πολλάχις δὲ 
καὶ τούτων προδότης vivevat: τὸ δὲ χριτήριον τοῦτο 
καιδεύει τοὺς εἰσιόντας, ὅτι ὁ παρ᾽ ἡμῖν διχάζων, πάν- 
τα γυμνὰ χαὶ τετραχηλιαµένα εἰς µέσον ἄξει ἐπὶ τοῦ 
κοινου τῆς οἰκουμένης θεάτρου, xaX λαθεῖν ἀμήχανον. 
"Mess πολλῷ μᾶλλον τῶν ἔξωθεν νόµων ὁ χριστιανι- 
σμὸς τὸν ἡμέτερον συνέχει βίον. El γὰρ xai τὸ περὶ 
τῶν χεχρυµµένων τρέµειν τοῦ περὶ τῶν φανερῶν µό- 
νον δεδοιχέναι ἀσφαλέστερον ποιεῖ τὸν ἄνθρωπον, καὶ 
τοῦ τὰ µείζω χολάξειν τὸ xal τῶν ἑλαττόνων ἆπαι- 
τεῖν εὐθύνας μᾶλλον αὐτὸν διανίστησι πρὸς ἀρετήν, 
εὔδηλον ὅτι πάντων μάλιστα αὕτη ἡ ἀρχὴ τὴν ἡμε- 
τέραν συγκροτεῖ ζωήν. Ei δὲ βούλει, x2 τὰς χειρο- 
τονίας τῶν ἀρχόντων ἴδωμεν' καὶ γὰρ ἐνταῦθα πολὺ 
τὸ µέσον ὄψει. 00 γὰρ χρήµατα δόντας ἔστι λαδεῖν 
τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἀλλὰ τρόπον ἐπιδειξάμενον b. ἄρι- 


3 ato S silias "Dui 
D notis Savilianis UDsUS vult legi ἐπιδειξαμένους. 
ῥάμενον etiam bene habet. "6 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


519 
στον’ οὐδὲ ὡς ἐπὶ δόξαν ἀνθρωπίνην καὶ ἄνεσιν ol- 
χείαν, ἁλλ ὡς εἰς πόνους χαὶ ἱδρῶτας xal τὸ τῶν 
πολλῶν συμφέρον, οὕτως ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἄγεται ταύ- 
την 6 χειροτονηθείς. Au xal πολλῆς ἀπολαύει τῆς 
ἄνωθεν βοηθείας παρὰ τοῦ Πνεύματος. Κάχεῖ μὲν µέ- 
χρι τοῦ διαγορεῦσαι τὰ πραχτέα µόνον ἕστηχεν 4 
ἀρχή' ἐνταῦθα δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τῶν εὐχῶν, xal τὴν 
ἀπὸ τῆς χάριτος προστίθησι συμμαχίαν. Μᾶλλον δὲ 
ἐχεῖ μὲν οὐδὲ λόγος ὑπὲρ φιλοσοφίας οὐδεὶς, οὐδὲ xá- 
θηταί τις διδάσχων τί duy, xaX τί ποτε χόσµος, xai 
τὶ μέλλομεν εἶναι μετὰ ταῦτα, καὶ ἐπὶ τίσιν ἁπ- 
ελευσόµεθα ἐντεῦθεν, xal πῶς ἀρετῆς περιεσόµεθα, 
ἀλλὰ περὶ μὲν συναλλαγµάτων xal συµθολαίων xax 
χρημάτων πολὺς 6 λόγος, τούτων δὲ οὐδεμία φροντίς 
ἐν δὲ τῇ Ἐχχλησίᾳ πάντας ὑπὲρ τούτων τοὺς λόγους 
ἴδοι τις ἂν γινοµένους, διὸ xat δικαίως πάντα ἄν τις 
αὐτὴν χαλέσειε, xaX διχαστήριον, καὶ lavpstov, xal 
φιλοσοφίας διδασχαλεῖον, xai ψυχῆς παιδευτ/ριον, 
καὶ γυµνάσιον δρόμων τῶν εἰς οὐρανοὺς φερόντων. 
"Ότι δὲ καὶ ἡμερωτάτη πασῶν ἡ ἀρχὴ, καΐτοι µεί- 
ζονα ἀχρίδειαν ἀπαιτοῦσα, δῆλον ἐντεῦθεν. 'O μὲν 
γὰρ ἔξωθεν ἄρχων, ἂν λάδῃη μοιχὸν, εὐθέως ἑκόλασε. 
Καΐτοι τί τὸ χέρᾶος; τοῦτο γὰρ οὐχὶ τὸ πάθος ἑἐστὶν 
ἀνελεῖν, ἀλλά τὸ τραῦμα ἔχουσαν ἀποπέμφαι τὴν 
Ψνχήν. Ὁ δὲ ἐνταῦθα ἄρχων εὑρὼν, οὐχ ὅπως τιµω- 
ρήσηται, ἀλλ ὅπως ἑξέλῃ τὸ πάθος, σπεύδει. Σὺ μὲν 
γὰρ ταὐτὸν ποιεῖς, ὥσπερ ἄν, περὶ τὴν χεφαλῆν 
νοσήµατος Υενομένου, μὴ τὸ νόσηµα παύσης, ἁλιὰ 
τὴν χεφαλὴν ἀποτέμοις' ἐγὼ δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ τὸ 
νόσηµα ἀποτέμνω) καὶ εἴργω μὲν αὐτὸν μυστηρίων 
χαὶ ἱερῶν περιδόλων, ἁναστησάμενος δὲ αὐτὸν, xai 
ἁπιλλαγέντα τῆς χαχίας, xal ἁμείνω τῇ µετανοίᾳ 
γενόµενον ἀναλαμθάνω πάλιν. Καὶ πῶς ἔστιν ἐξελεῖν 
µοιχείαν; φησίν. "στι, xal αφόδρα ἔστιν ὑπὸ τοῖς 
[551] νόµοις γενόµενον τούτοις. Βαλανεῖον γάρ ἐστιν 
ἡ Ἐκχλησία πνευματικὸν, οὗ ῥύπον σώματος, ἀλλὰ 
Ψυχῆς ἀποσμῆχον κηλίδα τοῖς πολλοῖς τῆς µετανοίας 
πρόποις.Σὺ μὲν γὰρ ἄν τε ἀφῆς ἀτιμώρητυν, χείρονα 
εἰργάσω' ἄν τε γολάσῃς, ἀνίατον εἶασας' ἐγὼ δὲ οὔτε 
ἀφίημι ἀτιμώρητον, οὔτε χολάζω, ὡς σὺ, ἀλλά xal 
δίχην ἁπαιτῶ τὴν ἐμοὶ πρέπουσαν, xa διορθοῦμαι τὸ 
γεγενηµένον. Βούλει xai ἑτέρως μαθεῖν, πῶς σὺ μὲν 
ξίφη γυμνῶν, χαὶ φλόγα δειχνὺς τοῖς ἁμαρτάνουσιν, 
οὐ πολλὴν ἐργάζῃ τὴν ἰατρείαν, ἐγὼ δὲ τούτων χωρὶς 
πρὸς καθαρὰν ἐχειραγώγησα τὴν ὑγίειαν; Ob δεῖ δέ 
μοι λόγων οὐδὲ ῥημάτων, ἀλλὰ γῆν χαὶ θάλατταν εἰς 
μέσον ἄγω, xat αὑτὴν τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν. Καὶ 
ἐξέτασον, πρὶν Ά τὸ δικαστἠριον τοῦτο χαθίσαι, πῶς 
τὰ ἀνθρώπινα διέχειτο πράγµατα, πῶς οὐδὲν τῶν 
νῦν κατορθωθέντων οὐδὲ μέχρις ὀνόματος ἣν ἀχοῦσαί 
ποτε, Tí; γὰρ θανάτου κατετόλµησε; τίς χρημάτων 
χατεφρόνησε; τὶς δόξης ὑπερεῖδε; τίς τοὺς ἐν joy 


509 


infrugiferz alie arbores et agrestes in altum elatze 
subjectarum arborum incrementum impediunt. Et 
sicut pr:efecti ac reges habent qui imperium suum 
labefactent atque. oppugnent : ita etiam agricola fe- 
rarum incursus, aeris intemperiem, grandinem, ru- 
biginem , imbrem, siccitatem aliaque ejusdem geueris. 
Qux quidem eo fiunt, ut. perpetuo spes tua in Deo 
sita sit. Nam czterz quideni artes hominuin quoque 
studio ac prosid;o sese. tuentur ; h:c vero ubertatis 
spem magna ex parte in Dei ope atque auxilio posi- 
tam habet, totaque peue omnino hinc pendet:at 
tametsi pluvias etiam, partiumque anni temperiem 
desideret, potissimum tamen Dei providentiam requi- 
rit. Neque euim qui plantat , aul qui rigat est aliquid , 
sed qui incrementum dat , Dcus ( 4. Cor. 5. 7). Quin 
hie quoque et mors et vita est, et parturigines et 
partus, ut in ominibus. Nam et exscindi contingit , 
οἱ fructum ferre , et mori , et quod mortuum fuerit, 
rursus ad vitam redire : in quo etiam nobis varie ac 
per. picue terra de resurrectione sermocinatur. Nam 
cum radix fructum fert ac semen edit , annon id re- 
surrectio est? Ac multam utique Dei providentiam 
et sapientiam imperio huic adjunctam cernere quis 
possit, si singula persequi velit. Verum , ut ad insti- 
tutam orationem veniam, imperium illud circa terrain 
ac stirpes versatur ; nostrum autem circa curam ani- 
marum. Quanto itaque inter stirpes et animas in- 
terest, tanto hoc imperium illo przstabilius censeri 
debet. Rursus qui presentis vit:e imperio potiuntur, 
tanto iis , penes quos ecclesiasticum imperium est, 
inferiores sunt, quanto minus przxeclarum est invitis, 
quam volentibus, imperare. Nam hoc etiam naturze 
consentaneum imperium est. Etenim illic quidem 
omnia metu ac necessitate perficiuntur ; hic voluntas 
liberaque animi sententia omnia exsequitur. Neque 
hac tantum ratione hoc imperium illi przstat , sed 
etiam quia non imperium modo, verum et paternitas, 
ut ita dicam, est : nam pauis mansuetudinem habet, 
cumque majora pr:cipiat , ea tamen persuadet. Ex- 
ternus enim princeps dicit, Si adulterium admiseris, 
actum de te erit : at hic gravissimas poenas minatur, 
si impudicis oculis inulierem conspexeris. Etenim 
grave ac venerandum est hoc tribunal; πες corpus 
solum, sed animam etiam corrigit. 

5. Quantum ergo inter corpus et animum discri- 
minis est, tantum item hoc imperium ab illo distat. 
Ad hzc qui imperio illo fungitur, perspicuoruni 
dumiaxat criminum judex sedet, imo ne horum qui- 
dem omnium , verum eorum tantum, quz comperia 
sunt : quin plerumque etiam accidit, ut prodito jure 
ea dissimulet. At contra tribunal nostrum omnes 
qui ingrediantur hoc docet , quod qui apud nos ju- 
dicis partes tenet, nudà omnia et aperia in communi 
totius terrarum orbis theatro proferet : nec cuiquam 
sese o€cultandi facultas erit. Ae proinde Christiana 
lex multo magis vitam nostram tuetur et continet, 
quam externz. Nam si de tectis atque occultis pec- 
catis contrermiscere, cautiorem hominem reddit, quam 
de perspicuis tantum in metu csse , atque i$ , qui de 


IN EPIST. I1. AD COR. HOMIL. XV, 


$10 


levibus etiam noxis peenas expetit, ad virtutis stu- 
dium magis excitat, quam qui gravissima dumtaxat 
punit : non est profecto dubium quin vita nostra hoc 
imperio maxime fulciotur et conservetur. Quod si 
placet, utriusque etiam principis ordinationem con. 
sideremus : hic quippe multum diserimen perspicies. 
Non enim numerata pecunia hoc imperium accipere 
licet , sed edito probatissim:e vitz: documento ; nec 
vero ad hoc imperium ita provelitur is qui ordinatus 
est, quasi ad humanam gloriam et privatam requiem, 
sed velut ad labores et sudores ac publicam utilita- 
tem. Unde etiam haud parvum a Spiritu sancto auxi- 
lium consequitur. Atque illic quidem non ultra pro- 
greditur is qui imperat, quam ut quz facienda sint 
edicat ; hie vero precum etiam et grati& subsidium 
adjungit. Quin potius illic ne verbum quidem ullum 
de pliilosophia habetur, nec sedet quisquam qui do- 
ceat, quid sit anima, quid mundus , quid ipsi postea 
futuri , οἱ ad quz hiuc migraturi sumus , quaque ra- 
üone virtutem adipisci queamus ; verum de pactis 
quidem et contractibus ac pecuniis multa verba fun- 
duntur, harum autem rerum nulla prorsus cura est. 
At iu Ecclesia sermones omnes hisce de rebus insti- 
tui conspicias. Ob eamque causam quidvis eam me- 
rito nuncuparis , tribunal, medicinz et philosophi:e 
scholam, et anima luduin literarium, et gymnasium 
cursuum in exlum ferentium. Jam vero , quod hoc 
imperium omnium imperiorum leuissimum sit, etiam- 
si alioqui plus diligenti: requiras , hinc liquet. N:un 
qui externum imperium gerit, si adulterum arripue- 
rit, protinus in eum animadverlit, Ecquid porro 
hinc commodi exsistit? hoc enim non vitium est de 
medio tollere, sed sauciam animam abigere. At qui 
hic imperat, non hoc curat ut de nocente supplicium 
sumat, sed ut vitium evellat. Nam tu quidem perinde 
facis , ac si morbo aliquo in capite enato, non mor- 
bum comprimas , sed caput amputes :.ego vero non 
ita, sed morbum trunco; atque eum quidem a myste- 
riis sacrisque seplis arceo , sed eumdem postea ex- 
citatum , ac vitio liberatum melioremque per poeni- 
tentiain effectum, rursus assuino. Et qui fieri potest, 
inquis , ut adulterium eximatur ? Potest, inquam , et 
quidem facile:si quis his legibus sese submittat. 
Balneum enim spirituale est. Ecclesia, non corporis 
spurcitiem , sed anim:e labes variis poenitentie mo- 
dis abstergens. Nam tu quidem , si eum impunitum 
dimiseris, pejorem reddis; si supplicio affeceris, 
incurabilem reliquisti : ego autem nec impunitum 
abire sino, nec tuo more plecto; verum simul et 
ponam , quam debeo, ab eo expeto , et quod com- 
missum est corrigo. Visne etiam aliter ex me discere 
quo pacio tu gladium stringens, ac flammam pecca- 
toribus ostendens, haud magnam iis medicinam affe- 
ra$; ego aulem his etiam remotis ad integram eos 
sanitatem ducam ? Nec vero mihi oratione ac verbis 
opus est, sed terram ac mare, atque adeo ipsam ho- 
minum naturam in medium adduco. Ac mihi velim 
expendas, priusquam tribunal Ίου fixum csset, qui- 
nàm rerum humanarum status crat ; quomodo nihil 


σι 
eorum, que nunc przstantur, ne nomine quidem 
tenus olim audiri poterat. Ecquis enim adversus 
mortem intrepidum animum prebuit? ecquis opes 
contempsit? quis gloriam pro nihilo duzit? quis fuga 
relictis mundi tuniultibus montes et solitudinem , 
philosoplix:: matrem , complexus est? ubinam virgi- 
nitatis nomeu olim erat? Hac quippe omnia, atque 
his plura , tribunalis hujus beneficio nobis contige- 
runt: hzc nobis hoc imperium effecit. Cum igitur 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


512 
liec perspecta labeatis, atquc omnem hujus vitz 
utilitatem, orbisque universi correctionem hinc fluere 
intelligatis, date operam, ut ad divinorum sermonum 
auditionem atque ad hos conventus et precationes 
crebro venialis. Nam si ad hunc modum vos compo- 
natis, vitamque ac mores czlis dignos exhibeatis, 
promissa bona consequi poteritis, per gratiam et be- 
nignitatem, ctc. 





HOMILIA XVI. 


Cap. 7. v. 13. 1deo consolati sumus in. consolatione 
vestra ; abundantius autem magis gavisi sumus super 
gaudio T iti, quia refectus est syiritus ejus ab omnibus 
vobis. 

4. En rursus quomodo laudes eorum attollat, eo- 
rumque cariatem oetendat. Posteaquam enim ma- 
gnam se voluptatem cepisse asseruit, quod tantunt 
ipsius epistola przstitisset, quodque tantum inde 
emolumenti ad Corinthios rediisset ; Gaudeo enim, 
inquit, non quia contristati estis, sed quia contristati 
estis ad penitentiam ; suamque erga eos caritatem his 
verbis declarasset : Etiamsi scripsi vobis, non propter 
eum qui fecit injuriam, nec propter eum qui passus 
est, sed αά manifestandam sollicitudinem nostram , 
quam habenis. pro vobis ad vos ; rursus aliud eoruni 
benevolenti$ argumentum commemorat, quod ma- 
gnam ipsis laudem conciliat, ostenditque quam sin- 
ccra caritate przediti siut : In consolatione enim vestra, 
inquit, abundantius gavisi sumus super gaudio Titi. 
Atqui non est hoc bominis magno amore flagrantis, 
ob eum majori Lxtitia affici, quam ob illos. Imo vero, 
inquit Paulus, magui amoris hoc argumentum est : 
uon enim tam illius, quam vestra causa sum dele- 
ctatus : unde etiam mox subdit, Quia viscera ejus 
refecia sunt a. vobis omnibus. Non dixit, Ipse, sed, 
Viscera ipsina; hoc est, caritas ea, quà vos comple- 
ctitur. Quonam autem modo refecta sunt ? Ab omni- 
bus : nati id quoque ainplissimze laudi ducendum est. 
44. Ei siquid apud illum de vobis gloriatus sum. Ma- 
gna hzc laus habenda est, cum preceptor gloriatur : 
ait enim, Non sum confusus. Ob id gavisus sum, quod 
meliores exstiiistis, ac rebus ipsis verba mea com- 
probastis. Ex quo mihi duplex ornamentum compa- 
ratum est, tum quia vestra virtus altius provecta est, 
tum quia minime a veritate aberrasse visus sum. Sed 
sicut. omnia vobis in veritate loquuti sumtus, ita εἰ glo- 
riatie nostra, que fuit ad Titum, veritas facia est. Hoc 
luco aliud quoque subindicat, Quemadmodum, inquit, 
apud vos omnia de Tito vere loquuti sumus (verisi- 
mile enim est, eum multas apud illos Titi laudes pro- 
tulisse) : sie vicissim ea, qux de vestris laudibus a 
me ad Titum dicta sunt, vera comperta sunt. 45. Ei 
viscera ipsius abundantius im vobis sunt. His verbis jam 
eum commendat, ut magno amore inflammatum atque 
ipsis deviactum. Non enim dixit, Caritas ipsius, sed 
Viscera ipsius. Deinde ne assentari. videatur, ubique 
4Duciti:e causas affert, tum ne, uti jam dixi, in adu- 


lationis suspicionem incidat, tum ut eos ad virtutem 
acrius incitet, laudem ad eos referens, atque osten- 
dens eos esse, qui tantze benevolentiz initium atque 
argumentum Tito injecerint. Nam cum dixisset, Vi- 
scera. ejus abundantius sunt. ad vos, subjungit, ftemi- 
niscentis omnium vestrum obedientiam. 

Titi [aus. — Hoc autem Titi quoque gratum ani- 
mum erga homines de se bene meritos ostendit, vi 
qui eos omnes animo complexus rediisset, perpetua- 
que memoria circumferret, atque et ore et mente 
versaret. Corinthios etiam majorem in modum ornat, 
quod ipsum ita sibi devinctum dimisissent. Mox obe- 
dientiam etiam ipsorum exponit, ut eorum studio stí- 
mulos addat : uude et subnectit hzc verba, Quomodo 
cum timore et tremore suscepistis eum. Non modo cum 
caritate, sed etiam cum summo honore. Viden' quo- 
modo duplicis virtutis testimonium ipsis tribuat : 
quod οἱ ut patrem eum amarent, et ut antistitem 
metuerent, nec metu eorum benevolentiam obscu- 
rante, nec benevolentia metum solvente? Atque id 
est quod superius dicebat : Quod secundum Deum 
contristati estis, quantam in vobis operatum δεί sollici- 
tudinem, sed timorem, sed desiderium (2. Cor. 7. 11)? 
16. Gaudeo igitur quoniam iun omnibus confido in vobis. 
Viden' quomodo ob ipsos magis gaudeat ?* Quoniam, 
iquit, preceptori vestro dedecori minime fuistis, 
nec testimonio mco indignos vos reddidistis. Preinde 
non tam ob Titum l:etabatur, quod tantum honorem 
accepisset, quam ob eos, quod tantum grati animi 
specimen edidissent. Nam ne illius potius amicitia 
ductus, in lxtitia versari videatur, vide quomode 
hic quoque causam afferat. Ut enim superius dixit, 
Quod si quid de vobis gloriatus sum, non sum confu- 
ές: sic eliam hoc loco, Quoniam in. omnibus confido 
in vobis. Sive objurgatio adhibenda sit, non timeo, 
ne vos a Inc. separemini ; sive gloriandum sit, non 
vereor ne redarguar ; sive vos, ut morigeros, sive ut 
caritate aut etiam zelo prz ditos, laudandos habeam, 
confido de vobis. Edixi ut exscinderetis, et exseidi- 
stis ; edixi ut reciperctis, et recepistis ; dixi coram 
Tito vos magnos quosdam et admirandos viros esse, 
magistrosque vereri nosse : hxc rebus ipsis vera esse 
demonsirastis. Nec perinde ille hxc ex me didicit, ut 
ex vobis. Quocirca ingenti vestri amore incensus ad 
me reversus est : quod plura exhibueritis, quam verba 
mea ferrent. (Cap. 8.)4. Notam autem vobis facio, fra- 
ires, gratiam Dei, qui data est in Ecclesiis Μαεεάολία.. 


θορύόους φυγὼν, ὄρη * χαὶ ἐρημίαν, τὴν μητὲρατῖς 
φιλοσοφίας, ἠσπάσατο: ποῦ παρθενίας ὄνομά ποτε 
fv; Ταῦτα γὰρ πάντα, καὶ τὰ τούτων πλείονα, τού- 
του τοῦ δικαστηρἰου κατόρθωμα γέγονε, ταύτης τῆς 
ἀρχῆς ἔργα. Ταῦτ οὖν εἰδότες καὶ χαταµαθόντες, ὡς 


8 Αὐεταί ὄρη. 


IN EPIST. i11 AD COR. HOMIL. XVI. 


512 
ἐντεῦθεν πᾶσα ὠφέλεια τοῦ βίου, χαὶ fj τῆς οἱ- 
χουµένης διόρθωσις, θαμινὰ βαδίζετε παρὰ τὴν τῶν 
θείων λόγων ἀχρόασιν, καὶ τὰς συνόδους τὰς ἐνταῦθα, 
καὶ τὰς εὐχάς. "Av γὰρ οὕτως ἑαυτοὺς ῥνθμίζητε, 
δυνήῄσεσθε τῶν οὐρανῶν ἀξίαν ἐπιδειξάμενοι πολιτείαν͵ 
τυχεῖν τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι xat φι- 
λανθρωπίᾳ, xai τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA 16". 


Διὰ τοῦτο παραχεκλ1ἡμεῦα ἐπὶ τῇ παρακ.ήσει 
ὑμῶν) περισσοτέρως δὲ naAAor ἐχάρημεν ἐπὶ 
τῃ χαρᾳ Τίτου, ὅτι ἀγαπέπαυνται τὸ πγεῦμα 
αὐτοῦ ἀπὸ πἀἆντων ὑμῶν». 


α’. "Opa πάλιν πῶς ἐἑπαίρει αὐτῶν τὰ ἐγχώμια, 
καὶ δείχνυσι τὴν ἀγάπην. Εἰπὼν γὰρ, ὅτι Ὥσθην ὅτι 
τοσοῦτον ἡ ἐπιστολὴ ἤνυσε, καὶ ὅτι Τοσοῦτον Exepbá- 
νετε’ Xaípo γὰρ, qrolv, οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε, ἀ 11 
ὅτι ὀλυπήθητε εἰς µετάνοιαν" xai δείξας αὐτοῦ τὴν 
ἀγάπην' φησὶ γὰρ, ὅτι El καὶ ἔγραγφα ὑμῖν, οὐχ 
ἔνεχεν τοῦ ἁδιχήσαντος, οὐδὲ ἔνεχεν τοῦ ἀδικη- 
θέντος, ἀἆ.1. ἔγεχεν τοῦ φαγερωθῆναι τὴν σπον- 
Ov ἡμῶν τὴν ὑπὲρ ὑμῶν αρὸς ὑμᾶς λέγει πάλιν 
ἆλλο σημεῖον τῆς αὐτῶν εὐνοίας, ὃ πολὺν αὐτοῖς φέ- 
ptc τὸν ἔπαινον, xaX δείχνυσι τῆς ἀγάπης αὐτῶν τὸ 
γνήὴσ.ον Ἐπὶ γὰρ τῇ παρακ-ήσει ὑμῶν περισσο- 
εέρως uA or ἑχάρημεν ἐπὶ εῇ χαρᾷ Τίτου, φησἰ. 
ἹΚαίτοι γε touto o0x ἔστι φιλοῦντος σφοδρῶς, τὸ Ev 
ἐχείνῳ μᾶλλον χαρῆναι, ?) ἐπ αὐτοῖς. Na*, φησίν' 
[552] οὐδὲ γὰρ δι) ἐχεῖνον τοσοῦτον, ὅσον ὃ: ὑμᾶς 
ὕσθην. Διὰ τοῦτο χαὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγει λέγων, "Οτι 
τὰ czÀdryra avtov ἀναπέπαυται ἀπὸ πάντων 
ὑμῶν. Οὐχ εἶπεν, Αὐτὸς, ἀλλά, Τὰ σπ.ἰάγχνα ab- 
τοῦ" τουτέστιν, ἡ ἀγάπη αὐτοῦ dj περὶ ὑμᾶς. Καὶ 
πῶς ἀναπέπανται; Απὸ πάντων. Καὶ γὰρ xal τοῦτο 
µέχιστον ἐγχώμιον. "Οτι εἴ τι αὐτῷ xexabxynpai 
ὑπὲρ ὑμῶν. Μέγας ὁ ἔπαινος, ὅταν ὁ διδάσκαλος 
χαυχᾶται' qnot γὰρ, ὅτι Οὐ κατῃσχύνθην. Διὰ τοῦτο 
ἑχάρην, ὅτι βελτίοὺς ἑφάνητε, χαὶ διὰ τῶν ἔργων 
ἐδείξατέ µου τὰ ῥήματα. Ὥστε διπλοῦς ὁ χόσμος 
ἐμοὶ, χαὶ ὅτι ὑμεῖς ἐπεδώκατε, xal ὅτι ἐγὼ o2x ἐφά- 
vr» τῆς ἀληθείας διαπἰπτων. "AAA ὡς πάντοτε ἐν 
ἀηθείᾳ ἑλα.ἰήσαμεν ὑμῖν, οὕτω καὶ ἡ καύχησις 
ἡμῶν ἡ ἐπὶ Τίτου, ἀ.ήθεια γέγονεν. Ἐνταῦθα xol 
ἄλλη τι αἰνίττεται" ὅτι ὥσπερ παρ᾽ ὑμῖν μετὰ ἆλη- 
θείας πάντα ἐφθεγξάμεθα΄ εἰχὺς γὰρ αὐτὸν xal περὶ 
κούτου πολλὰ αὐτοῖς εἰπεῖν ἐγχώμια. οὕτω καὶ τὰ 
περὶ ὑμῶν ἡμῖν Τίτῳ εἰρημένα, ἀληθῃ ἑφάνη. Kal 
τὰ σπ.]ἀγχγα αὐτοῦ περισσοτέρως ἑστὶν εἰς 
ὑμᾶς. Τοῦτο λοιπὸν ἐχεῖνον συνιστῶντός ἐστιν, ὡς 
. σφόδρα ἐχχαιόμενον, χαὶ συνδεδεµένον αὐτοῖς. Καὶ 
οὐχ εἶπεν, Ἡ ἀγάπη αὐτοῦ, ἀλλὰ, Τὰ σπ.1άγχνα ab- 
τοῦ. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ χολαχεύειν, πανταχοῦ τίθησι 
τῆς Φιλίας τὰς αἰτίας, (v', ὅπερ εἶπον, xai thy 
πολαχείαν διαφύγῃ, xaX ἐχείνους μᾶλλον προτρέφῃ, 


τὸ ἐγχώμιον εἰς αὑτοὺς περιιστὰς, xal δειχνὺς τὴν 
ἀρχὴν xai τὴν ὑπόθεσιν τῆς τοσαύτης ἀγάπης ixsi- 
νους ἐμθαλόντας αὐτῷ. Εἰπὼν γὰρ, ὅτι Τὰ σα.1άγ- 
yra avtov περισσοτέρως ἑστεὶν εἰς ὑμᾶς, ἑἐπ- 
ἠγαγεν' ᾿᾽Αγαμιμνησκομένου τὴν ἁπάντων ὑμῶν 
ὑπαχοήν. 

Τοῦτο δὲ καὶ τὸν Τίτον εὐγνώμονα δείχννσι περὶ 
τοὺς εὐεργέτας, εἴ γε λαθὼν αὐτοὺς tv τῇ duy] En- 
ανῆλθεν ἅπαντας, xaX διηνεκῶς αὐτῶν µέμνηται, xal 
ἐχείνους ἐπὶ στόµατος ἔχει χάὶ ἐπὶ διανοίας. Καὶ Κο- 
ῥρινθίους πάλιν χοσμεῖ µειζόνως, ὅτι αὐτὸν οὕτω 
χειρωσάµενοι ἐξέπεμψαν. Εἶτα καὶ τὴν ὑπαχοὴν αὖὑ- 
τῶν λέγει, ἐπιτείνων αὐτῶν τὴν σπουδἠν’ διὸ xal En- 
ἀγει ταῦτα, Ὡς μετὰ φόδου xal τρόµου ἐδέξασθε 
αὐτόν. Οὐ μετὰ ἀγάπης µόνον, ἀλλὰ xal μετὰ τιμῆς 
ἐπιτεταμένης. ΒΕἶδες πῶς διπλῆν αὐτοῖς ἀρετὴν µαρ- 
τυρεῖ, χαὶ ὅτι ὡς πατέρα ἑφίλουν, χαὶ ὡς ἄρχοντα 
ἐδεδοίχεσαν, οὔτε διὰ τὺν φόδον ἁμαυροῦντες τὴν 
ἀγάπην, οὔτε διὰ τὴν ἁγάπτην ἐχλύοντος τὸν φόδον; 
Τοῦτο χαὶ ἀνωτέρω ἔλεγεν, ὅτι Τὸ κατὰ θεὸν Avxn- 
θῆναι ὑμᾶς, πόσην κατειργάσατο ἐν ὑμῖν σπου: 
δὴν, ἆ..λὰ φόδον, àAAà ἐπιπόθησυ"; Χαίρω οὗ», 
ὅτι ἐν παντὶ θαῤῥώ ἐν ὑμῖν. "Opi; ὅτι δι αὐ- 
τοὺς μᾶλλον χαίρει; "Οτι οὐδαμοῦ τὸν διδάσχαλον 
χατῃσχύνατε, φησὶν, οὐδὲ ἀνάξιοι φαίνεσθε τῆς 
ἐμῆς μαρτυρίας. "ace οὐχ οὕτω διὰ Τίτον ἔχαιρεν, 
ὅτι τιμῆς ἀπήλαυσε τοσαύτης, ὡς δι’ αὐτοὺς, ὅτι 
ποσαύτην ἐπεδείξαντο εὐγνωμοσύνην. "Iva γὰρ μὴ 
νομισθῇ δι΄ ἐχεῖνον χαίρειν μᾶλλον, ὅρα πῶς xa ἓν- 
ταῦθα τὴν αἰτίαν τίθησιν. Ὥσπερ οὖν [553] ἀνωτέρω 
εἶπεν, "Οτι εἴ τι αὑτῷ κεχαύχηµαι ὑπὲρ ὑμῶν», οὐ 
κατῃσχύνθη» οὕτω καὶ ἐνταῦθα, Ὅτι ἐν παντὶ 
θαῤῥώ ἐν ὑμῖν. Κῑν ἐπιπλῆξαι δέοι, οὐ δέδοιχα ph 
ἀποῤῥαγῆτε, xiy χανχήσασθαι, οὗ φοδοῦμαι, ὡς 
ἑλεγχόμενος, χἂν ὡς πειθηνίους ἑπαινέσαι, xiv ὡς 
ἀγαπητιχοὺς, χἂν ὡς ζήλον ἔχοντας, θαῤῥῶ tv ὑμῖν. 
Εἰπον ἐχχόφαι, χαὶ ἐξεχόφατε εἶπον δέξασθαι͵ xal 
ἑδέξασθε' εἶπον ὅτι μεγάλοι τινές ἔστε xal θαυμαστοὶ 
ἐπὶ Τίτου xai διδασχάλους εἰδότες αἰδεῖσθαι. ἀληθὴ 
διὰ τῶν ἔργων ταῦτα ἑδείξατε. Καὶ οὐχ οὕτως ἔμαθε 
ταῦτα παρ᾽ ἐμοῦ, ὡς παρ) ὑμῶν. Ἐπανῆλθε γοῦν σφο» 
δρὸς ἑραστῆς ὑμῶν Ὑενόµενος, πλείονα τῶν λόγων 
ἐπιδειξαμένων ὑμῶν. Γγωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀἁδελφοὶ, 
tiv χάριν τοῦ Θεοῦ tiv δεδοµένην ἐν ταῖς Ἐκ, 
χ.ἰησίαις τῆς Μακεδονίας. 


513 


B. Ἑπάρας αὐτοὺς τοῖς ἑγκωμίοις, παραϊνεσιν má- 
λιν καθίησι, Διὰ γὰρ τοῦτο τῇ ἐπιπλήξει παρέἐμιξετοὺς 
ἑπαίνους, ἵνα μὴ ἀπὸ ἐπιπλήξεως εἰς παραίνεσιν κατ- 
ελθὼν δυσπαράδεχτον Tortor τὸν λόγον, ἀλλὰ λεάνας 
αὐτῶν τὴν ἀχοὴν, οὕτω προοδοποιῄσῃ τῇ παραινέσει. 
Βούλεται γὰρ περὶ ἑλεημοσύνης διαλεχθηναι’ διὸ καὶ 
προλαθὼν εἶπε, Χαίρω ὅτι ἐν παν τὶ θαῤῥώ ἐν ὑμῖν" 
ἀπὸ τῶν Ίδη χατωρθωµένων χαὶ εἰς τοῦτο προθυµο- 
τέρους ποιῶν. Καὶ οὐκ εἶπεν εὐθέως, Δότε οὖν ἔλεη- 
μοσύνην’ ἀλλ ὅρα τὴν σύνεσιν, πῶς πόῤῥωθεν xol 
&q' ὑφηλοῦ προχατασκευάξει τὸν λόγον Γνωρίζω 
γὰρ ὑμῖν, quoi, τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δεδοµέ- 
νην ἐν ναῖς Ἑκκάησίαις τῆς Μακεδονίας. "Iva 
γὰρ μὴ ἑπαᾳίρωνται, χάριν τὸ πρᾶγμα χαλεῖ, xat τὰ 
ἑτέρων διηγούµενος, τοῖς ἑτέρων ἐγχωμίοις σπου- 
δαιοτέρους τούτους ἑργάξεται. Καὶ δύο συντίθησιν 
ἐἑπαίνους Μαχεδόσε, μᾶλλον δὲ xaX τρεῖς' χαλ ὅτι πει- 
ῥρασμοὺς γενναίως φέρουσι, xal ὅτι ἐλεεῖν ἴσασι, xal 
ὅτι πένητες ὄντες, δαψίλειαν ἐνεδείχνυντο Ev ἐλεημο- 
συνῃ' xai γὰρ ἠρπάγησαν αὐτῶν αἱ οὐσίαι, Καὶ 
τοῦτο δηλῶν ἔλεγεν, ἠνίχα αὐτοῖς ἐπέστελλεν. Ὑμεῖς 
γὰρ μιμηταὶ ἐγένεσθθ, φησὶ, τῶν ᾿Εκκ.1ησιῶν τοῦ 
θεοῦ τῶν ἐν τῇ Ἱουδαίᾳ, ὑτιτὰ αὐτὰ ἐπάθετε xal 
ὑμεῖς ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυ.ἒετῶν, καθάπερ xàxst- 
νοι ὑπὸ τῶν Ιουδαίων. "Άχουσον τί μετὰ ταῦτα 
Ἑδραίοις ἐπιστέλλων Deve: Καὶ γὰρ τὴν ἁρπαγὴν 
τῶν ὑπαρχόνγτων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς προσεδέξασθε, 
Χάριν δὶ τὸ πρᾶγμα χαλεῖ, οὐχὶ χαταστέλλων αὐτοὺς 
µόνον, ἀλλὰ καὶ ἐχχαλούμενος, καὶ ἀνεπίφθονον τὸν 
λόγον ἐἑργαζόμενος. Διὸ xal τὸ τῶν ἁδελφῶν ὄνομα 
προσέθηκεν, ὥστε πᾶσαν ὑποτεμέσθαι βασχανἰαν' 
καὶ γὰρ μέλλει μεθ) ὑπερθολῆς ἐγχωμιάζειν αὐτούς. 
"ÀAxoucoy γοῦὺν τῶν ἑπαίνων. Εἰπὼν γὰρ, Γνωρίζω 
ὑμῖν τὴν χάριν τοῦ θεοῦ, o0x εἶπε, Τὴν δεδοµένην 
ἐν τῇδε xoi τῆδε τῇ πόλει, ἀλλ ὁλόκληρον ἐπαινεῖ 
τὸ ἔθνος λέγων, Ἐν ταῖς Εκκ.λησίαις τῆς Μακε- 
δονίας. Εἶτα xal αὐτὴν | 554] διηγεῖται τὴν χάριν. 
Ὅτι ἐν ποῦῇ δοκιµῇ θ.1ἰγεως ἡ περισσεία τῆς 
χαρᾶς αὐτῶν. Εἶδες σύνεσιν; Πρῶτον γὰρ ἐχεῖνο λέ- 
ει, οὐχ ὃ βούλεται, ἀλλ᾽ ἕτερον πρὸ αὐτοῦ, ἵνα μὴ 
Oen ἐπίτηδες τοῦτο ποιεῖν, ἀλλὰ ἀπὸ ἀχολουθίας 
ἑτέρας ἐπ᾽ αὐτὸ ἔρχεσθαι' "Ev z0AAm δοχιµῇ θ.11- 
εως. Ὁ xaX αὐτοῖς Μαχεδόσι ἐπιστέλλων ἔλεχεν, 
ὅτι Μιμηταὶ ἐγενγήθητε τοῦ Κυρίου, δεξάµεγνοι τὸν 
«λόγον àv θ.ΐψει πολ1ῃ, μετὰ χαρᾶς Πνεύματος 
dyiov: xal πάλιν, Αφ’ ὑμῶν ἐξήχηται ὁ «Ἰόγος 
τοῦ Κυρίου, οὗ µόνον ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ ἐν τῇ 
'Axaíg, d.A1à καὶ ἐν παγτὶ τόπῳ ἡ πίστις ὑμῶν 
ἡ αρὸς τὸν θεὸν ἐξε.ή.νθε. Tl δὲ ἔστιν, Ἐν 
zol4g δοκιµῃ θ.ἱψεως ἡ περισσεία τῆς χαρᾶς 
αὐτῶν ; ᾽Αμϕότερα μεθ) ὑπερδολῆς Υέγονεν αὐτοῖς, 
φησὶ, xal ἡ θλῖψις καὶ ἡ yapá. Au xa πολὺ τὸ 
παράδοξο» ἣν, ὅτι τοσαύτη ἡδονῆς περιουσία ἀπὸ 
θλίφεως αὐτοῖς ἑθλάστησεν. Οὐ γὰρ 65 µόνον λύπην 
οὐκ ἔτεχεν, ἀλλά xaX ἀφορμὴ Υέγονεν αὐτοῖς εὔφρο- 
σύνης fj θλίψις, xal ταῦτα πολλὴ οὖσα. Τοῦτο δὲ ἕἔλε- 
εν, ἀλείφων αὐτοὺς àv τοῖς πειρασμοῖς Υενναίους 
εἶναι καὶ ἀπεριτρέπτους. 0ὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἐθλίδησαν, 
ἀλλ) υῦτως ὡς xal δόχιµοι γενέσθαι δ.ὰ τῆς ὑπομο- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


σι 
vie" μᾶλλον δὲ οὗ λέγει, διὰ τῆς ὑπομονῆς, ἀλλ, ὃ 
πλέον ἣν τῆς ὑπομονῆς, χαράν ". Καὶ οὐδὲ χαρὰν 
ἁπλῶς λέχει, ἀλλά, περισσείαν χαρᾶς' χαὶ γὰρ πολλὴ 
καὶ ἄφατος ἐθλάστησεν iv αὐτοῖς. Καὶ ἡ κατὰ Bá- 
θους ατωχεία αὐτῶν ἑπερίσσευσεν εἰς τὸν xJAov- 
τον τῆς ἁπ.Ἱότητος αὐτῶν. Πάλιν ἀμφότερα ταῦτα 
μεθ) ὑπερθολῆς. Ὥσπερ γὰρ ἡ πολλὴ θλῖψις πολλὴν 
χαρὰν ἔτεχε, xai περισσείαν χαρᾶς' οὕτως f) πολλὴ 
πενία πολὺν πλοῦτον ἔτεχεν ἑλεημοσύνης. Τοῦτο γὰρ 
ἑδύλωσεν εἰπὼν, Επερίσσευσεν εἰς τὸν xJovcor 
τῆς ἁπ.Ίότητος αὐτῶν. Οὐ γὰρ τῷ µέτρῳ τῶν διδο- 
µένων, ἀλλά τῇ γνώμῃ τῶν παρεχόντων fj φιλοτιµία 
κρίνεται. Διὸ οὐδαμοῦ λέγει πλοῦτον τῶν δοθέντων, 
ἀλλὰ, Π.λοῦτον τῆς ἁπ.ἰότητος αὐτῶν. Ὅ δὲ λέχει, 
τοιοῦτόν ἐστιν’ Οὐ µόνον οὐχ ἑνεπόδισεν αὐτοῖς πρὸς 
δαφιλείαν ἡ πτωχεία, ἀλλὰ xal ἀφορμὴῆ Ὑέγονε τοῦ 
περισσεῦσαι, ὥσπερ dj θλῖψις τοῦ ἠσθῆναι. Ὅσῳ γὰρ 
σαν πένητες τοσούτῳ μᾶλλον ἐφιλοτιμοῦντο, xal 
προθυµότερον παρεῖχον. Au καὶ σφόδρα αὐτοὺς θαυ- 
µάζει, ὅτι Ex τοσαύτης πενίας τοσαύτην ἔπεδείξαντο 
φιλοτιμίαν. 'H γὰρ κατὰ βάθους πτωχεία αὐτῶν, 
τουτέστιν, dj πολλὴ xal ἄγατος, ἔδειξον αὐτῶν τὴν 
ἁπλότητα. Ἁλλ᾽ οὐχ εἶπεν, Ἔδειξεν, ἀλλὰ, Ἔπε- 
ρίσσευσε' xal οὐχ εἶπεν, ᾿Απλότητα, ἀλλὰ, IAcv- 
τον ἁπ.]ότητος, τουτέστιν,ἀντίῤῥοπον τοῦ μεγέθους 
τῆς πτωχείας' μᾶλλον δὲ, xal πολλῷ μείζονα τὸν 
ὄγχον ἐπεδείξαντο τῆς δαφιλείας. Εἶτα αὐτὸ xai ἑρ- 
μηνεύει σαφέστερον, λέγων "Οτι κατὰ δύναμυ' 
μαρτυρῶ (ἀξιόπιστος ὁ μάρτυς) καὶ ὑπὲρ δύναμιν’ 
πουτέστιν, Ἐπερίσσευσεν εἰς τὸν πλοῦτον τῆς ἁπλό- 
τητος αὑτῶν' Μᾶλλον δὲ οὐ διὰ τούτου µόνον, ἀλλὰ 
xaX διὰ τῶν ἑξῆς ἁπάντων αὐτὸ δηλοῖ' Αὐὐαίρετοι 
γὰρ, φησίν. [555] Ἰδοῦ καὶ ἑτέρα ὑπερθολή. Μετὰ 
zoAAÀnc παρακ.ήσεως. 'lóoo καὶ τρίτη xai τετἀρ- 
τη. Δεόμεγοι ἡμῶν. Ἰδοὺ καὶ πέμπτη. Καὶ ἐν θλί- 
Ψει ὄντες, xaX ἐν πενίᾳ. Αὕτη Extr. Καὶ ἑθδόμη, xal 
μεθ) ὑπερθολῆς ἔδωχαν. 

Υ’. Εἶτα ἐπειδὴ τοῦτο μάλιστα βούλεται χατασχευά- 
σαι παρὰ Κορινθίοις, τὸ μετὰ προαιρέσεως δοῦναι, 
αὐτῷ μάλιστα ἑνδιατρίδει, λέγων , Μετὰ πολης 
παρακ.λήσεως, xat, Δεόμεγοι ἡμῶν. Οὐχ ἡμεῖς αὐτῶν 
ἐδεήθημεν , ἁλλ᾽ αὐτοὶ ἡμῶν. Τί δεόµενοι ἡμῶν, 
Τὴν χἁρι», xal τὴν χοιγωνίαν τῆς διακονίας τῆς 
εἰς τοὺς ἁγίους. Elbez πῶς πάλιν ἑπαίρει τὸ πρᾶ- 
γµα, σεμνοῖς ὀνόμασιν αὐτὸ χαλῶν ; Καὶ γὰρ ἑτειδὴ 
ζηλωταὶ σαν πνευμάτων , χάριν αὐτὸ ὀνομάζει, ἵνα 
ἐπιδράμωσι ’ xay κοινωνίαν πάλιν, ἵνα µᾶθωσιν ἅτι 
λαμθάνουσιν, οὗ διδόασι µόνον. Τοῦτο οὖν ἡμᾶς παρ- 
εχάλουν , φησὶν, ὥστε ἡμᾶς ἀναδέξασθαι τὴν τοιαύ- 
την διἀκονίαν. Kal ob καθὼς ἡ.Ἱπίσαμαγ. Τοῦτο xal 
πρὸς τὴν ποσότητά φησι, χαὶ πρὸς τὰς θλίψεις. O0 
γὰρ ἂν ἠλπίσαμεν, Φφησὶν, ὅτι ἓν τοσαύτῃ θλίψει 
ὄντες xal πενία, xal χατίπειξαν ἂν ἡμᾶς, xol 
τοσαῦτα παρεχἀάλεσαν. Καὶ τὴν τοῦ λοιποῦ δὲ βίου 
ἐπιμέλειαν αὐτῶν ἑδήλωσεν εἰπών  ᾽Α.ἱἳ ἑαντοὺς 
ἔδωκαν πρῶτον τῷ Kvpio, xal ἡμῖν διὰ θελήμα- 
τος 8507. Ἐν πᾶσι γὰρ ὑπήχουσαν πλέον , προσ” 


.* Χαρά in margine Savilius: vel fortasse melius xa- 
ρᾶς, ut supra in Scriptura versu. 


διὸ 

9. Postquam eos laudibus extulit, admonitionem 
rursus adhibet. ideo enim objurgationi laudes ad- 
miscuit, ne ab objurgatione ad monendum delapsus, 
minus acceptam orationem redderet, verum lenitis 
prius ipsorum auribus, ita sibi viam ad monendum 
pararet. Vult enim de eleemosyna verba facere : unde 
etiam prius dixit, Gaudeo quod in omnibus confido in 
vobis. Nimirum ab lis, quae jam egregie przstiterant, 
ad hoc promptiores reddens. Nec vero protinus dixit, 
Eleemosynam igitur date; scd animadverte sagax ip- 
sius consilium, quomodo eminus atque ab alto ora- 
tionem premuniat : Nolam enim, inquit, vobis facio 
gratiam Dei, que data est in Ecclesiis Macedonia. Gra- 
tiam id vocat, ne animis efferantur : ac res aliorum 
narrans id agit, ut dum alios laudat, diligentiores 
hos efficiat. Ac duas, imo tres Macedonibus laudes 
tribuit; quod tentationes strenuo animo perferrent ; 
quod egentibus opem ferre nossent; quod quamvis 
ipsi inopia laborarent, munificentiam tamen in elee- 
mosynis exhiberent : nam illis suzt quoque facultates 
ereptze fuerant. Idque significabat cum in cpistola, 
quam ad ipsos scribebat, diceret, Vos enim imitatores 
facti estis Ecclesiarum Dei, qua sunt in ο μάνα, quoniam 
eadem passi eatis a contribulibus vestris, qua illia Ju- 
deis (4. Thess. 3. 14). Audi jam quibus postea verbis 
utatur, cum ad Ilebrzos scribit, Nam et rapinam ve- 
strorum bonorum cum | gaudio suscepistis (Hebr. 10. 
94 ). Gratiam porro hanc rem vocat, non solum ut 
cos in modestia contineat, sed etjam ut illos excitet, 
nec invidiosam orationem reddat. Quocirca fratrum 
quoque nomen adjunxit, ut livorem omnem succidat : 
eximiis enim laudibus Macedones ornare parat. Audi 
quippe quid de iis prz:dicet. Nam cum dixisset, No- 
tam vobis facio gratiam Dei, non dixit, Qua data 
est in hae vel in illa civitate; verum universam gen- 
tem laudibus ornat dicens : 1n Ecclesiis Macedonia. 
Mox ipsam quoque gratiam declarat. 2. Quoniam 
in. multo experimento tribulationis abundantia gaudii 
ipsorum [wit. Viden' Pauli sagacitatem ? Priore enim 
loco istud non dicit quod volebat, sed alterum ante- 
ponit, ne consulto hoc facere videatur , sed ex altera 
verborum serie ad hoc venire : 1n mulio experimento 
tribulationis. ld quod ad ipsos quoque Macedones, 
cum ad eos scriberet , dicebat : Imitatores. facti. estis 
Domini, excipientes verbum in tribulatione multa , cum 
gaudie Spiritus sancti ( 4. Thess. 1. 6 ); et rursus, A 
vobis eliam diffamatus est sermo Domini , non solum in 
Macedonia et in Achaia, sed etiam in omni loco vestra 
fides, qua est ad Deum, profecta est (Ib. v. 8). Quid- 
nam autem his verbis sibi vult, In mullo experimento 
tribulationis abundantia gaudii eorum fuit? Utrumque 
inquit, mirum in modum ipsis contigit, et tribulatio 
et l»tilia. Ex quo incredibile quidpiam nascebatur , 
quod tanta voluptatis ubertas et copia ex afflictione 
Mpsis oriretur. Neque enim modo mesrorem illis nul- 
Ium tribulatio pepererat, sed letiti: quoque ipsis 
causam przebuerat , etsi multa erat. His porro verbis 
utebatur, ut eos ad certamen ungeret ac strenuos 
eonstantesque redderet, Non enim leviter vexati fue- 


IN EPIST. l1. AD COR. ΠΟΜΙ.. XVI. 


τι 
ται, sed ita , ut per patientiam virtus eorum explo. 
raia fuerit : imo vero non, Per p«tientiam, dixit, sed 
quod plus erat quam patientia , gaudium. Nec gau- 
dium simpliciter dicit, sed gaudii abundantiam : in- 
gens enim et qux' verbis explicari nequeal letitia in 
ipsis nata est. Et altissima pauperias eorum abundavit 
in divitias. simplicitatis eorum. Utrumque rursus hoc 
cum exsuperantia. Quemadmodum euim multa tri- 
bulatio multiplex gaudium et gaudii abundantiam 
peperit : ita ex magna paupertate ingentes eleenio- 
8ynz opes orte suut. Hoc. enim his verbis significa- 
vit, Abundavit in divitias simplicitatis eorum. Neque 
enim ex donorum mensura, sed ex donaniium animo 
liberalitas zestiinatur. Quamobrem nusquam donorum 
copiam dicit, sed, Divitias simplicitatis eorum. ld au- 
tem perinde est ac si diceret : Non modo ipsis ad 
liberalitatem nihil impedimenti paupertas attulit ; 
verum occasio ipsis fuit uberius largieudi, non secus 
ac tribulatio amplius gaudendi. Quo enim egentiores 
erant, hoc majori animi promptitudine largiebantur. 
Unde etiam magnopere. eos laudat ac suspicit , quod 
in tanta egestate tanta liberalitatis specimen dede- 
rint. Altissima enim. eorum paupertas , id est , ingens 
atque ineffabilis, simplicitatem eorum demonstravit. 
At vero non dixil, Demonstravit, sed, Abundavit : nec 
item , Simplicitatem , sed , Divitias sinplicitatis , hoc 
est qu: pauperlatis magnitudini responderet : quin 
potius multo majorem liberalitatem praestiterunt. Tum 
hoc apertius etiam exponit, dicens : 5. Quia secundum 
virtutem. testificor , flde dignus testis , οἱ supra virtu- 
tem : hoc est, Exuberavit in divitias simplicitatis 
eorum. Imo non per boc tantum, sed et per ea qua 
sequuntur id indicat : Voluntarii enim fuerunt, inquit. 
En alteram etiam amplificationem. &. Cum multa εχ- 
hortatione. En terliam ac. quartam. Obsecrantes. nos. 
En quintam. Et quidem cum afflictione ac paupertate 
premerentur, Sexta hac est. Septima, quod copiosis- 
sime dederint. 

5. Postea, quia hoc potissimum apud Corinthios 
efücere studebat, ut libenter largireutur, in ea re 
presertim immoratur , dicens, Cum multa exhorta- 
lione ; et, Obsecrantes nos. Non eos, inquit , rogavi- 
mus, sed ipsi nos. Quid autem ohsecrantes nos? 
Gratiam. et. communicationem | ministerii, quod ft in 
sanctos. Yidesne rursus quo pacto rem amplificet, in- 
signibus nominibus eam nuncupans ? Quia enim illi 
spirituum studiosi erant , gratiam id appellat, ut ad 
eam accurrerent : 40 rursus communieationem , οἱ 
intelligerent se non tantum dare, sed etiam accipere. 
Iloc itaque, inquit, a nobis precibus contendebant, ut 
hujusmodi ministerium susciperemus. 5. Et non sicut 
speravimus. licec verba tum ad largitionis amplituai - 
nem , tum ad calamitates refert. Numquam fore 
Speravissemus , inquit, ut, cum in tanta calamitate 
ac paupertate versarentur, nos etiam urgerent ae 
tantopere obsecrarent. Ad haec , qua sollicitudine ib 
reliqua vita excolenda uterentur, his verbis declara- 
vit : Sed seipsos primum dederunt Domino, deinde nobis 
ger voluntatem Dei. In omnibus enim eorum obedien- 


515 
tia cxspeetationem nostram superavit. Nec enim, quia 
egentibus dabant, idcirco aliarum virtutum curam ab- 
jiciebaut, sed scipsos Domino primum obtulerunt.Quid 
autem est, Domino semetipsos dederunt? Hoc cst, con- 
secrarunt ; probati in fideexstiterunt ; animi magnitu- 
dinem in tentationibus adhibuerunt , moderationein , 
facilitatem, caritatem, studiumque in aliis omnibus 
virtutibus atque alacritatem prz se tulerunt. Quid bis 
verbis sibi vult, E! nobis? Hoc est, obedientes se 
nobis praebuerunt; dilexeruut, paruerunt, ut et 
Dei leges implerent, et caritatis vinculo nobiscum 
astringerentur. Ac perpende, quomodo hic quoque 
corum intenlissimum studium ostendat, dicens : 
Semetipsos dederunt Domino. Non, inquit, partim Deo, 
partim mundo obedierunt, sed omnia Deo, atque etiam 
seipsos totos ei dederunt. Neque enim ob piam lar- 
gitionem arrogantia elati sunt, verum cum ingentem 
prius humilitatem , ingentem obedientiam et hono- 
rem, magnam philosophiam exhibuissent, ita demum 
eleemosynam elargiti sunt. Quid porro his verbis 
significatur, Per voluntatem Dei ? Quoniam dixerat , 
Semet ipsos nobis dederunt, non, inquit, humano affe- 
ctu, sed secundum Dei voluntatem hoc fecere. 6. ία 
ut rogaremus Titum , ut quemadmodum cepit, ita. et 
perficiat in vobis gratiam. istam. Et quxnam est hzc 
verborum series ? Egregia sane ac cum iis qux prz- 
cesserunt pulchre cobhzrens. Quoniam enim, inquit, 
eos in omnibus , hoc est in tentationibus, in eleemo- 
synis, in nostri amore, ac reliqua vitz puritate, acres 
ac ferventes esse comperimus : ul vos quoqne ipsos 
rum virtutem ad:equetis, Titum misimus. Id enim his 
verbis indicavit, etsi non ita sit loquutus. Ac consi- 
deres velim amoris magnitudinem. Ab illis, inquit, 
cum rogaremur et obsecraremur , de vobis solliciti 
eramus, nimirum ne ab illis vinceremini. Qux etiam 
nobis mittendi Titi causa fuit, ut binc quoque excitati 
et commoncfacti , Macedonas zemularemini. Etenim 
illic erat Titus, cum h:ec epistola scriberetur. Osten- 
dit autem euin jam ante Pauli cohortationem hoc 
facere copisse , cum ait : Ut quemadmodum ante 
cepit. Unde etiam mirificis laudibus eum afücit, tum 
in exordio , sic loquens : Eo quod non invenerim Ti- 
tum fratrem, non. habui requiem spiritui meo ( 2. Cor. 
2. 15); tum lioc loco per omnia hac verba αι de 
eo habuit, ac denique per hoc ipsum. Neque enim 
exigua laus est incipere , quippe qu:e ferventem ani- 
mur indicet. Ideoque illum misit, ex Titi presentia 
magnum illis ad largitjonis studium calcar addens. 
Ac propterea laudibus eum extollit, ut cum Corin- 
duis vehementius conciliet. Nam et istud magnum 
ad persuademduim pondus babet, cum is qui monet 
benevolo animo est. Pulchre autem semel οἱ iterum 
ac tertio eleemosynz: mentionem faciens, gratiam 
eam vocat. Nunc enim ait, Notam autem vobis facio , 
fratres, gratiam Dei, qua data est in Ecclesiis Macedo - 
nte; nunc , Voluntarii. fuerunt , cum mulia. oratione 
obsccranies nos gratiam et communicationem ; ac rur- 
sus, Ut quemadmodum prius. carpit , ita et perficiat in 
tobis gratiam istam. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΒΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


516 

4. Eleemosynam erogare majus est, quam. mortuos 
ad vilam revocare. — Etenim ingens bonum ac Dei 
donum hoc est, quod si przstetur, Deo ipsi nes, 
quantum fleri potest similes efficiat. Hoc enim potis- 
sinum homo est. Unde etiam hominis indicium qui- 
dam dicens, hoc posuit: Magna res est, inquit, homo, 
ac magni pretii vir eleemosyna studiosus (Prov. 90. 6). 
Major hzc gratia est , quain mortuos ad vitam revo- 
care. Christum enim fame laborantem alere muito 
przstantius est, quam in nomine Jesu a morte ad 
vitam homiaes excitare : illic enim Christo beneficium 
das, hic ille tibi. Purro non iis, qui beneficium acci- 
p;unt, sed iis qui dant, merces est constituta. Etenim 
in miraculorum editione debitorem te Deus babet, in 
eleemosyna autem tu. Deum tibi obsirictum habes. 
Eleemosyna vero tum demum est, cum tu alacri 
aniio, cum large et copiose tribuis, cum lecipsum nom 
dare, sed accipere existimas , cum ut beneficium ac- 
cipiens et quzstum faciens, ac non tamquam perdens 
largiris : nam hoc ne beneficium quidem censendum 
fuerit. Qui enim inopiam alterius sublevat, is lzte 
animo esse nec moleste ferre debet. Annon absurdum 
fuerit, si cum alterius meerorem discutias , mareas 
ipse ? neque enim ipsi jam eleemosyazx nomen reli- 
quum facis. Nam si idcirco mores, quod alterius 
ΠΙΦΓΟΓΘΠΙ depuleris , extrem: cujusdam crudelitatis 
2€ feritatis argumentum edis : przestat enirn non de- 
pellere, quam ita depellere. Quid autem omnino est, 
o homo, quod mares? an nc aurum tuum minuatur? 
Si hoc auimo es, prorsus ne des quidem : nisi tibi in 
czlis aurum tuum multis partibus augeri confidis, ne 
tribuas. At hic vicem tibi rependi postulas ? Quid ita? 
Sine eleemosynam cleemosynam esse , non negotia- 
tionem. Sane multi in hac quoque vita receperunt , 
verum non ita receperunt, quasi superiores iis futuri, 
qui hic nihil acceperunt : quin potius nonnulli ex 
illis, ut imbecilliores, quia futuris bonis non admodum 
alliciebantur , hic receperunt. Et sicut helluones et 
imperii homines ventrisque mancipia, ad regiam 
mensam acciti , congruum tempus puerorum more 
minime exspectantes , voluptatem suam labefactant , 
antevertentes ipsi, vilioribus epulis sese ingurgitant : 
ita hi quoque, qui in hac vita bona quaxrunt et acci- 
piunt, futurzc mercedem minuunt. Itane vero tu, cum 
pecuniam foenori das , sortem tuam longo post teni 
pore recipere cupis , ac fortasse ne recipere quidem, 
ut ex mora fonus tibi augeatur; bic contra. statim 
exigis, idque cum non hic, sed illic perpetuo futurus 
sis; non hic judicium subiturus, sed illic causam 
dicturus? Et quidem si tibi quispiam zedes illic appa- 
raret , ubi commoraturus minime esses , contumelis 
id duceres ; nunc autem bic dives esse studes , unde 
ante vesperam quoque fortasse migrandum tibi est ? 
An te fugit nos in aliena regione tamquam hospites 
et advenas versari? an uescis advenas 64 esse coudi- 
tione, ut tum ejiciantur, cum minime id exspectant et 
opinantur ? id quod nobis usu venit. Propterea qoid- 
quid exstruxeriuus , hic relinquimus, Neque cnim 
sinit nos Dominus ea nobiscum hinc efferrc , sive 


515 


εδοχήσαµεν * οὐδὰ, ἐπειδὴ] ἠλέουν, τῶν ἄλλων ἡμό- 
λουν ἀρετῶν , ἀλλὰ πρῶτον ἑαντοὺς ἔδωκαν τῷ Kv- 
ρίψ. Τ ἐστιν, Ἔδωκαν ἑαυτοὺς τῷ Κυρίῳ; 'Av- 
έθηκχαν, δόχιµοι περὶ τὴν πίστιν ἐφάνησαν, πολλὴν 
«ἣν ἀνδρείαν ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἐπεδείξαντο, τὴν 
χοσµιότητα , τὴν ἐπιείχειαν, τὴν ἀγάπην, τὴν ἐν 
sol; ἄλλοις ἅπασι»ν ἀγαθοῖς προθυµἰαν τε xai σπου- 
$t». Τί ἐστι, Καὶ ἡμῖν; Πειθήνιοι γεγόνασιν ἡμῖν, 
ἠγάπησαν, ὑπήχουσαν χαὶ τοὺς τοῦ θεοῦ νόµους πλη 
ροῦντες, xal ἡμῖν διὰ τῆς ἀγάπης συνδεδεμένοι. Zxó- 
πει δὲ πῶς χαὶ ἐνταῦθα τὴν ἑπίτασιν δείχνυσι, λέγων’ 
Ἔδωκαν ἑαυτοὺς τῷ Κυρίφ. Οὐχὶ τὰ μὲν τῷ θεῷ 
ὠπήχουσαν, τὰ δὲ τῷ χόσµῳ, ἀλλὰ πάντα αὐτῷ, xal 
ὅλους ἑαυτοὺς ἔδωχαν τῷ θεῷ. Οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ 
Ἀλέουν, ἀπενοήθησαν * ἀλλὰ πολλὴν ἐπιδειξάμενοι 
ταπεινοφροσύνην , πολλὴν ὑπαχοὴν, πολλὴν τιμὴν, 
πολλὴν φιλοσοφίαν, οὕτω xal τὴν ἑλεημοσύνην εἰρ- 
Ὑάσαντο. Τί δέ ἐστι, Διὰ θελήµατος θεοῦ; Ἐπει- 
δη εἶπεν, Ἡμίν ἔδωκαν ἑαυτοὺς, οὐδὲ ἡμῖν àv- 
Φρωπίνως, ἀλλὰ xal τοῦτο χατὰ τὴν τοῦ θεοῦ γνώ- 
Μην ἑποίουν. "Qoce ἡμᾶς παρακα.έσαι Τίτον, ἵνα 
καθὼς προεγήρξατο ἐν ὑμῖν, οὕτως ἐπιτε.λέσῃ xal 
τὴν χάρυ ταύτην». Καὶ mola ἀχολουθία abt»; 
Πολλὴ xai σφόδρα τῶν ἔμπροσθεν ἑχομένη. Ἐπειδὴ 
γὰρ εἴδομεν * αὐτοὺς σφοδροὺς, φησὶν, xat θερμοὺς 
ἓν ἅπασιν, by πειρασμοῖς, ἐν ἑλεημοσύνῃ, ἐν τῇ πρὸς 
ἡμᾶς ἁγάπη, ἐν τῇ λοιπῇ τοῦ βίου καθαρότητι * ἵνα 
856] xai ὑμεῖς αὐτοῖς ἐξισωθῆτε, ἐπέμψαμεν Τίτον, 
Αλλ' οὕτω μὲν οὐκ εἴπε, τοῦτο δὲ ἑδήλωσε . Σχόπει 
Φιλίας ὑπερθολήν. Παρ᾽ ἐχείνων γὰρ παραχαλούµε- 
νοι, «not, xai ἀξιούμενοι, τὰ ὑμέτερα ἐμεριμνῶμεν, 
p πως αὑτῶν ἑλαττωθῆτε. Διὸ xal ἀπεστείλαμεν 
Χίπον, ἵνα χἀντεῦθεν διεγερθέντες xal ὑπομνησθέντες, 
ζηλώσητε Μαχεδόνας. Καὶ γὰρ ἐτύγχανεν ἐχεῖ ὧν ὁ 
Τίτος, ὅτε fj ἐπιστολὴ αὕτη ἐγράφετο. Δείχνυσι δὲ 
αὐτὸν xai χατάρξαντα τούτου mb τῆς Παύλου προ- 
«porc: "Ira καθὼς προεγήρξατο , qnoi. Au xal 
Φεγάλα αὐτοῦ λέγει ἐγχώμια , ἓν ἀρχῇ μὲν, ὅτι To 
μὴ εὑρεῖν µε Τίτον τὸν dósAgór µου, οὐκ ἔσχον 
ἂνεσιν τῷ πγεὐματί µου * ἐντεῦθεν δὲ ταῦτα ἅπερ 
εἴρηχεν ἅπαντα, xal τοῦτο δὲ αὐτό. Οὐ μικρὸν γὰρ 
xa τοῦτο ἑγχώμιον, τὸ xal προενάρξασθαι * θερμῆς 
γὰρ τοῦτο χαὶ ζεούσης φυχῆς. Διὸ καὶ ἔπεμψφεν αὐτὸν, 
µεχίστην αὐτοῖς ἐντιθεὶς χἀντεῦθεν προτροπὴν τοῦ 
δοῦναι, *hv παρουσίαν Τίτον, Διά τοῦτο xal ἑπαί- 
gu τοῖς ἑπαίνοις αὐτὸν, οἰχειῶσαι βουλόμενος σφο- 
δρότερον τοῖς Κορινθίοις τὸν ἄνθρωπον. Καὶ γὰρ xal 
φοῦτο πρὸς τὸ πεῖσαι µέγα , τὸ οἰχείως διαχεῖσθαι 
τὸν συμθουλεύοντα. Καλῶς δὲ χαὶ ἅπαξ xai δὶς xat 
ερὶς μνημονεύσας τῆς ἑλεημοσύνης, χάριν τὸ πρᾶγμα 
καλεῖ, νῦν μὲν λέγων, Γ}ωρίζω δὲ ὑμῖν, ἁδε.λφοὲὶ, 
thv χἀρι τοῦ θεοῦ τὴν δεδοµέγηγ ἐν ταῖς Ἐκ- 
α.Ἰησίαις τῆς Μακεδονίας * νῦν δὲ, Αὐθαίρετοι, 
μετὰ xoAAüc παρακ.1ἠσεως δεόµενοι ἡμῶν τὴν 
χάριν καὶ τὴν κοινωνίαν' xaX τἀλιν, "Ira καθὼς 
προενήρξατο, οὕτω καὶ ἐπιτελέσῃ εἰς ὑμᾶς xal 
ef) χάριν ταύτη». 
δ'. Καὶ γὰρ μέγα ἐστὶν ἀγαθὸν χαὶ θεοῦ δῶρον τοῦτο, 


8 Savil. in marg., οἴδαμεν, forte melius. 


IN EPIST. li AD COR. HOMIL. XVI. 


Μο 
xai αὐτῷ τῷ θεῷ χατὰ δύναμιν ἡμᾶς ἑξομοιοῖ αι: 
ορθούμενον * τοῦτο γὰρ μάλιστα ἄνθρωπος. Λέγων 
γοῦν τις δεῖγμα ἀνθρώπου, τοῦτο τέθεικε’ Μέγα γὰρ, 
φησὶν, ἄνθρωπος, xal τίµιον ἂν ρ ἑλεήμων. Αὕτη 
μείζων ἡ χάρις, f| νεκροὺς ἀνιστᾷν. Τοῦ yàp àv τῷ 
ἐνόματι Ἰησοῦ τοὺς ἀποθανόντας ἑγείρειν πολλῷ 
μεῖζον τὸ πεινῶντα ερέφειν τὸν Χριστόν * ἐνταῦθα 
μὲν γὰρ σὺ τὸν Χριστὸν εὐεργετεῖς, ἐχεῖ δὲ αὐτός σε. 
Καὶ ὁ μισθὸς δὲ ἐν τῷ ποιεῖν «2, 00x kv τῷ πάσχειν 
εὖ. Ενταῦθα μὲν γὰρ, ἐπὶ τῶν σηµείων λέγω, αὐτὸς 
ὀφείλεις τῷ cip * ἐπὶ δὲ τῆς ἑλεημοσύνης, τὸν θεὺν 
ὀφειλέτην ἔχεις. Ἐλεημοσύνη δέ ἐστιν, ὅταν μετὰ 
προθυµίας γίνηται, ὅταν μετὰ δαψιλείας, ὅταν μὴ 
νοµίσῃς διδόναι, ἀλλὰ λαμθάνειν, ὅταν ὡς εὕεργε- 
τούμενος, ὅταν ὡς χερδαίνων xal μὴ ἀπολλύς * ἐπεὶ 
τοῦτο οὐδὲ χάρις. Τὸν γὰρ ἕτερον ἑλεοῦντα, χαίΐρειν, 
οὗ δυσχεραίνειν δεῖ. Πῶς yàp οὐχ ἄτοπον, el τὴν 
ἱτέρου λύων ἀθυμίαν, αὐτὸς ἀθυμοίης; οὐχέτι γὰρ 
ἑᾷς αὐτὴν ἑλεημοσύνην εἶναι. EL γὰρ ἀθυμεῖς, ὅτι 
ἵτερον ἀπήλλαξας ἀθυμίας, ἑσχάτης ὠμότητος xal 
[557] ἀπανθρωπίας δεῖγμα ἐχφέβεις * βέλτιον γὰρ μὴ 
ἁπαλλάττειν, fj οὕτως ἁπαλλάττειν. Τί δὲ ὅλως xal 
ἀθνμεῖς, ἄνθρωπε; μὴ ἔλαττόν σοι γένηται τὸ χρυ- 
alov ; Ὅλως, εἰ τοιαύτην ἔχεις προαἰρεσιν, μηδὲ 
δῷς * εἰ μὴ θαῤῥεῖς ὅτι πολυπλασαιάζεταἰσοι Lv οὖρα- 
νοῖς, μὴ παράσχῃς. ᾽Αλλ' ἐνταῦθα ζητεῖς τὴν ἀντί- 
δοσιν. Διὰ τί; "Αφες τὴν ἑλεημοσύνην ἑλεημοσύνην 
εἶναι xaX μὴ ἐμπορίαν. Πολλοὶ μὲν οὖν καὶ ἐνταῦθα 
ἀπέλαδον, ἁλλ᾽ οὐχ οὕτως ἔλαδον, ὡς ταύτῃ πλέον 
ἕξοντες τῶν οὐ λαθόντων ἐνταῦθα, ἀλλ᾽ ἔνιοι τούτων 
ὡς ἀσθενέστεροι, ἐπειδὴ τοῖς ἐχεῖ οὐ σφόδρα ἐφείλ. 
χοντο. Καὶ ὥσπερ οἱ λίχνοι xat ἀπειρόχαλοι xal γα- 
στρὸς δοῦλοι ἐπὶ βασιλιχὴν χληθέντες τράπεξαν, καὶ 
τὸν ακροσήχοντα χαιρὸν οὐχ ἀναμένοντες, χατὰ τὰ 
παιδία τὰ μιχρὰ, λυµαίνονται αὐτῶν τὴν εὐφροσύ- 
νην, προλαµδάνοντες, xaX χορεννύντες ἑαυτοὺς αιτίοις 
χαταδεεστέροις * οὕτω δὴ xal οὗτοι οἱ ἐνταῦθα ἔπι- 
ζητοῦντες xal λαμθάνοντες, τὸν μισθὸν ἑλαττοῦσε 
«by ἐχεῖ. Elsa. δανείζων μὲν, μετὰ πλείονα χρόνον 
ἐπιθυμεῖς ἀπολαδεῖν τὸ χεφάλαιον, τάχα δὲ οὐδὲ 
ἀπολαθεῖν, ἵνα τῇ µελλήσει πλείονα τὸν τόχον ἑργά- 
gp: ἐνταῦθα δὲ εὐθέως ἀπαιτεῖς, xal ταῦτα οὗ μέλ- 
λων ἐνταῦθα εἶναι, ἁλλ' ἑἐχεῖ διηνεχκῶς, οὐ µέλλων 
ἐνταῦθα διχάζεσθαι, ἁλλ᾽ ἐχεῖ τὰ» εὐθύνας ὑφέξων; 
Καὶ εἰ μέν τίς σοι χατεσχεύαζεν οἰχίας, ἔνθα μὴ 
ἔμελλες µένειν, ζημίαν τὸ πρᾶγμα ἑνόμισας ἄν' νῦν 
δὲ ἐνταῦθα βούλει πλουτεῖν, ὅθεν χαὶ «pb τῆς ἑοπέ- 
pac βέλλεις πολλάχις ἀποδημεῖν ; Οὐκ οἶδας, ὅτι Ex 
ἀλλοτρίας διατρίδοµεν, καθάπερ ξένοι xal πάροικοι; 
οὐχ οἶδας, ὅτι παροίχων ἐστὶν ἐχδάλλεσθαι, ὅτε μὴ 
προσδοχῶσι, μηδὲ ἑλπίζουσιν; ὅπερ χαὶ ἡμεῖς πά- 
σχοµεν. Διὰ δὴ τοῦτο, ὅσα ἂν κατασχευάσωµεν, ἓν- 
ταῦθα ἀφίεμεν. Οὐ γὰρ συγχωρεῖ ὁ Δεσπότης λαμθά- 
νοντας αὐτὰ ἀπελθεῖν, ἄν τε οἰχίας οἱχοδομήσωμεν, 
ἂν τε ἀγροὺς ἀγοράσωμεν, ἄν τε ἀνδράποδα, ἂν τε 
σκεύη, ἄν τε ἕτερόν τι τοιοῦτον. Οὐ µόνον δὲ o)x 
ἀφίησιν ἐντεῦθεν λαθόντας ἀπελθεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λογί- 
ζεταί aot τὸν µισθόν΄ προεῖπε Ύάρ σοι, ὅτι μὴ olxo- 
δοµήσῃς, μηδὲ δαπανήσῃς τὰ ἀλλότρια, ἀλλὰ τὰ ei. 


57 
Tl τοίνυν τὰ σὰ ἀφεὶς, &v τοῖς ἀλλοτρίοις kpyátr xol 
δαπανᾷς, ἵνα ἀπολέσῃς xal τὸν πόνον xal τὸν μιαθὸν, 
καὶ χόλασιν τὴν ἑσχάτην ὑπομείνῃς: Mi, παραχαλῶ' 
ἀλλ ἐπειδὴ τῇ φύσει ἐσμὲν πάροικοι, γενώµεθα xal 
προαιρέσει, ἵνα μὴ ἐχεῖ γενώμµεθα πάροιχοι xal ἅτι- 
μοι καὶ ἀπεῤῥιμμένοι. Ἂν γὰρ ἐνταῦθα βουληθῶμεν 
γενέσθαι πολῖται, οὔτε ἐνταῦθα ἑσόμεθα, οὔτε Exel- 
ἂν δὲ πάἀροιχοι µείνωμεν ὄντες, xaX διαγάγωµεν 
οὕτως, ὡς παροίχους διατρίθειν εἰχὸς, πολιτῶν xal 
ἐνταῦθα χαὶ ἐχεῖ ληφόμεθα παῤῥησίαν. 'O yàp δί- 
καιος, xai μηδὲν ἔχων, xat ἐνταῦθα ἐν τοῖς ἁπάν- 


S, JOANNIS CHRYSOSTON! ARCHIEP. CONSTANTINOD, 


LÀ 


518 
των ὡς ἓν τοῖς ἑαυτοῦ διατρίψει, χαὶ πρὸς τὸν oópa- 
νὸν ἀπελθὼν, Όψεται τὰς αἱωνίους αὐτοῦ σχηνάς * 
καὶ οὔτε ἐνταῦθα πείσεταί τι τῶν ἀηδῶν' οὔτε γὰρ 
ξένον αὐτόν τις ποιῆσαι δυνῄσεται τὸν πᾶσαν γῆν 
ἔχοντα Πόλιν» xai τὴν αὐτοῦ πατρίδα ἀπολαδὼν, 
ἐπιδέξεται [558] τὸν ἀληθῇ πλοῦτον. "Iv' οὖν ἀμφό- 
τερα κερδάνωµεν, χαὶ τὰ ἐνταῦθα xal τὰ ἐχεῖ, εἰς 
δέον τοῖς οὖσι χρησώμεθα. Οὕτω γὰρ ἑσόμεθα τῶν 
οὐρανῶν πολῖται, xal πολλῆς ἀπολαυσόμεθα παῤῥρη- 
σίας. Ἶς Υένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xai 
φιλανθρωπία, xai τὰ ἑξης. 





no ------- ος reputilli 


OMIAIA IZ. 


'AJAJ' ὡς ἐν παντὶ περισσεύητε, πίστει καὶ Aóqw 
καὶ γγώσει καὶ πἀσῃ σπουδῄῃ. 


a'. "Opa πάλιν μετ ἐγχωμίων τὴν προτροπὴν Υινο- 
µένην ἐγχωμίων µειζόνων. Καὶ οὐχ εἶπεν, "Iva δῶτε, 
ἁλλ', "Ira περισσεύητε πίστει τῇ τῶν χαρισµάτων, 
καὶ .όγῳ τῷ τῆς σοφίας, καὶ γνώσει τῇ τῶν δογμά- 
«wv, xal πάσῃ σπουδῇ πρὸς τὴν ἄλλην peri, 
καὶ τῇ ἐξ ὑμῶν ἁγάπῃ' ταύτῃ T] προεῖπον, ἧς xal 
τὴν ἀπύδειξιν ἐποιησάμην. "Iva καὶ ἐν ταύτῃ ττ 
χάριτι περισσεύητε. Εἶδες ὅτι διὰ τοῦτο ἐχεῖθεν 
ἤρξατο ἀπὸ τῶν Enalvov ἐχείνων, ἵνα ὁδῷ προδα(- 
νων, εἰς τὴν αὐτὴν αὐτοὺς xai ἓν τούτοις ἑλχύσῃ 
επουδήν. Ob κατ ἐπιταγὴν Aéro. "Opa πῶς συν- 
εχῶς αὐτοῖς χαρίζεται, πῶς ἀνεπαχθὴς γίνεται, καὶ 
οὐ βίαις οὐδὲ ἀναγκαστιχός' μᾶλλον δὲ ἀμφότερα ὁ 
λόγος ἔχει, καὶ τὸ ἀνεπαχθὲς, xol τὸ áxasaváyxa- 
στον. Ἐπειδὴ yàp συνεχῶς παρῄνεσε, καὶ σφόδρα 
Maxsbóvag ἐνεκωμίασεν, ἵνα μὴ δόξῃ τοῦτο ἀνάγχη 
εἶναι, φησὶν, Οὐ κατ ἐπιταγὴν Aéro, ἀλλὰ διὰ 
τῆς ἑτέρων σπουδῆς, καὶ τὸ τῆς ὑμετέρας ἁγά- 
πης νήσιον δοκιµάζων. Οὐχ ὡς ἀμφισθητῶν * οὐ 
γὰρ τοῦτο ἐνταῦθα δηλοῖ ἀλλά δόχιµον αὐτὸ ποιῶν, 
xai ἀποφαίνων, καὶ ἰσχυρότερον χατασχευάζων. 
Διὰ γὰρ τοῦτο ταῦτά φηµι, ἵνα ὑμᾶς παροξύνω πρὸς 
τὴν αὐτὴν mpoüuplav: xal µέμνηται τῆς ἑχείνων 
σπουδῆς, λαμπρύνων, Φφαιδρύνων, ἐρεθίζων τὴν 
ὑμετέραν διάθεσιν. Εἶτα ἀπὸ τούτου εἰς ἕτερον μεῖζον 
κατήντησε ΄ xai γὰρ οὐδένα παρίησι τρόπον συµδου- 
λῆς, ἀλλὰ πάντα α χινεῖ καὶ µεταχειρίζει τὸν λόγον’ 
xai γὰρ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων ἑγχωμίων προέτρεψε 
λέγων, Γινώσκετε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δε- 
δοµένην àv ταῖς ᾿Εκκ.ησίαις τῆς Μακεδονίας * 
xai ἀπὸ τῶν οἰχείων, 'AAA" ὡς ἐν παντὶ πθρισ- 
σεύη:ε, «ἐόγῳ, καὶ roce. Μειζόνως Yàp δύναται 
τοῦτο δαχεῖν, ὅταν ὑφ ἑαυτοῦ τις ἠττᾶται, 11 ὅταν 
ὑφ᾽ ἑτέρων. Εἶτα λοιπὸν ἐπὶ τὸ χεφάλαιον καὶ τὴν 
κορωνίδα τῆς συμβουλῆς ἵεται' Γιώσκετε γὰρτην 
χάριν τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ὅτι δὲ ἡμᾶς ἑπτώχευσε, 
π.Ίυύσιος ὢν, iva ἡμεῖς τῇ éxsivov ατωχείᾳ 
π.Ιουτήσωμεν. Ἐννοήσατε γὰρ, «noi, ἐνθυμήθητε 
xai λογίσασθε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ, xai μὴ ἁπλῶς 
αὐτὴν παραδράµητε, ἀλλὰ στοχάσασθε αὐτῆς τὸ µέ- 


3 Vel leg. ἀλλὰ πάντη, vel ἀλλὰ πάντα κ v. V- λόγον. 
Donsus. 


Ύεθος, 52x ἐστὶ χαὶ ἠλίχη, καὶ οὐδενὸς φείσεσθε τῶν 
ὑμετέρων.Ὀ Ἐκεῖνος ὄδξαν ἑχένωσεν, οὑχ ἵνα ὑμεῖς 
τῷ πλούτῳ αὐτοῦ, ἀλλὰ τῇ πτωχείᾳ πλουτήσητε. El 
μη πιστεύεις, ὅτι ἡ πτωχεία πλούτου bati ποιητικἡ, 
[559] &vvónaóv cuu τὸν Δεσπότην, xal οὐχέτι ἀμφι- 
θάλης. El μὴ γὰρ ἐχεῖνος ἐγένετο πτωχὸς, οὐχ ἂν 
ἐγένου ab πλούσιος. Τὸ γὰρ θαυμαστὸν τοῦτο ὅτι 
πτωχεία Σπλούτησε πλοῦτον. Πλοῦτον δὲ ἐνταῦθά φησι 
τὴν Ὑνῶσιν τῆς εὐσεθδείας, τὸν τῶν ἁμαρτημάτων 
χαθαριαμὸν, τὴν δ,χαιοσύνην, τὸν ἁγιασμὸν, τὰ µυ- 
pla ἅπερ παρέσχεν ἡμῖν ἀγαθὰ, xa μέλλει παρέχειν. 
Καὶ ταῦτα ἅπαντα διὰ τῆς πτωχείας γέγονεν ἡμῖν. 
Ποίας πτωχείας; Διὰ τοῦ σάρχα ἀναλαδεῖν xai γε» 
νέσθαι ἄνθρωπον, xaX παθεῖν ἅπερ ἔπαθε. Καΐτοι γε 
ἐχεῖνος ταῦτα οὐχ ὤφειλε, σὺ δὲ ὀφείλεις αὐτῷ. Kal 
γγώμην ὑμῖν ἐν τούτῳ δίδωμι πρὸς τὸ συμφέ- 
pov. "Opa. πῶς πάλιν τοῦ ἀνεπαχθῆς εἶναι φροντίζει, 
καὶ δύο τούτοις παραμυθεῖται τὸν λόγον, καὶ τῷ 
εἰπεῖν, 1 "νώμην δίδωµι, καὶ, Πρὸς τὸ ὑμῶν συµ- 
φέρον. Οὔτε γὰρ καταναγχάζω καὶ βιάζοµαι, qnot, 
καὶ παρὰ ἀχκόντων ἀπαιτῷ * οὔτε «b τῶν λαμδανόν- 
των ὡς τὸ ὑμῖν λυσιτελὲς σχοπῶν, ταῦτα λέγω. Εἶτα 
χαὶ τὸ παράδειγµα λοιπὸν ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ οὐκ ἐξ 
ἑτέρων. Οἵτιγες οὗ µόνον τὸ ποιῆσαι, ἀ 1 λὰ καὶ 
τὸ θ6.1ειν προεγήρξασθε ἀπὸ πέρυσι. "Opa πῶς 
δείχνυσι xal αὑτοὺς ἑχόντας καὶ χωρὶς προτροπῆς 
ἐπὶ τοῦτο ἑλθόντας. Ἐπειδὴ γὰρ τοῦτο ἐμαρτύρησε 
Θεσσαλωνικεῦσιν, ὅτι αὐθαίρετοι μετὰ πολλῆς παρα- 
Χλήσεως fijavto τῆς ἑλεημοσύνης, βούλεται xal τού- 
των δεῖξαι τὸ χατόρθωµα τοῦτο Dv. Διὸ εἶπεν OO 
µόνον τὸ ποιῆσαι, ἆ-λὰ καὶ τὸ 0£Asu- καὶ 
οὐχὶ, Ἑνήρξασθε, ἀλλὰ, Προεγ ἠρξασθε ἀπὸ πέρυσι. 
Ἐπὶ ταῦτα οὖν ὑμᾶς παρακαλῶ, ἓφ᾽ ἃ ἑαυτοὺς φθά- 
σαντες διηγείρατε μετὰ προθυµίας ἁπάσης. Νυνὶ δὲ 
xal τὸ ποιῆσαι ἐπετεέσατε. Οὐκ εἶπεν, Ἐποιὴ»- 
cate, ἀλλ’, ἐπεθήχατε τέλος. Ὅπως καθάπερ s 
προθυμία ἐκ τοῦ θέ.ειν, οὕτω xal τὸ ποιῆσα: 
ἐκ τοῦ ἔχειν. "Iva μὴ µέχρι προθυµίας azfj cb χαλὸν 
τοῦτο κατόρθωμα, ἀλλὰ xal τὸν ἀπὸ τῶν ἔργων λάδ6ῃ 
µισθόν " εἰ γὰρ ἡ προθυμία πρόχειται, καθ à ἂν 
ἔχῃ τις, εὐπρόσδελχτος, οὗ καθ ὃ οὐκ ἔχει. 

"Opa σοφίαν ἄφατον. Αείξας τοὺς ὑπὲρ δύναμιν 


b Savil. in marg., φείσφ τῶν au. 


51] IN EPIST. l1. AD 


domos condiderimus , sive predia emoerimus, sive 
mancipia, sive vasa, sive aliud quidpiam ejusdem 
generis. Nec vero te dumtaxat minime sinil e2 tecum 
efferre, sed ne mercedem quidem tibi assignat : prze- 
dixit enim tibi 3ο denuntiavit, ne zdifices atque con. 
sumas aliena, sed tua. Quid igitur causa esL, cur 
relictis tuis, in alienis operam naves et sumptus fa- 
cias, ut sic et laborem et mercedem perdas, et extre- 
mas po»nas subeas? Ne,quzso, hoc committamus ; 
verum quia natura adven: sumus, animo quoque ac 
voluniate simus, ne alioqui illic advenas simus, atque 
contempti et abjecti. Nam si cives hic effici in ani- 
mum induxerimus, nec hic cives erimus , nec illic : 
sin autein hic advenz esse perseveraverimus, atque 





COR. HOMIL. XVil. 818 - 


ita, ut advenas decet , vitam degamus, civium liber- 
tatem ac fiduciam, et in hac οἱ in futura vita conge- 
quemur. Vir quippe justus, etiamsi nullas opes habeat, 
tamen et hic in omnium bonis tamquam in suis ver - 
sabitur , et ad cxlum profectus , aterna tabernacula 
sua conspiciet : ac neque hic injucundi quidquam 
perpetietur ; nec enim quisquam eum, qui terram 
universam pro civitate sua liabeat, peregrinum facere 
poterit ; et patrize sua restitutus, veras opes accipiet. 
Ut igitur, et hujas et illius vitze bona lucremur, fa- 
cultatibus nostris, ut par est, utatur. Sic enim fiet , 
ut cxlorum cives simus, et multa libertate ac fiducia 
períruamur : qua utinam nobis omuibus frui contin- 
gat, per gratiam et benignitatem, etc. 


—————————— MÀ 


HOMILIA XVII. 


Ca». 8. v. 7. Sed ut in omnibus abundetis fide et ser- 
mone, οἱ scientia et omni sollicitudine. 

4. Vide quomodo rursus ad laudes cohortationem 
adjungat, ut eorum animos ad majores laudes exci- 
tet. Nec dixit, Ut detis, sed, Ut abundetis in fide do- 
norum spiritualium, et sermone sapientiz, εἰ scientia 
dogmatum fidei, et omni sollicitudine, hoc est studio 
exterarum virtutum, insuper εἰ caritate vestra in nos ; 
de qua prius loquutus sum, et cujus demonstratio- 
nem feci. Ut et in hac gratia abundetis. Vides eum 
ideo ab illis laudibus exorsum esse, ut via progre- 
diens , eos in his quoque ad idem studium pertrabc- 
ret. 8. Non quasi imperans dico. Vide quomodo 
assidue illis indulgeat, quoinodo minime gravem ac 
violentum et imperiosum se pr:ebeat : ino vero utrum- 
que his verbis compleclitur ; et minime molestus est, 
et necessitatem non inducit. Quoniam enim frequenter 
admonuit, ac Macedonas suinmis laudibus extulit; ne 
hoc cosctionis speciom babere videatur, ait, Non 
quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem 
vestra caritatis sinceritatem comprobans. Non ut duli 
tans ; neque enim istud hoc loco significat ; sed pro- 
bam eam efficiens 40 declarans, et firmiorem red- 
dens. Ob id enim his verbis utor, ut vcs ad eamdem 
animi promptitudinem exstimulem : ideo studium 
eorum comniemoro, ut animi vestri propensionem 
illustrem atque excitem. Deinde hiuc ad aliud quid- 
dam majus delabitur : neque enim ullum admonitio- 
nis modum pr:itermittit, verum oinnia inovet, ac 
quovis modo orationem tractat. Nam et per aliorum 
laudes eos cohortatus est, dicens : Notam autem vobis 
facimus gratiam Dei, que data est in Ecclesiis Mace- 
donie ; e eos etiam ipsos laudando, cum ait, Sed ut 
in omnibus abundetis, in sermone, in scientia. lloc 
euim acrius hominem mordet, cum quis a seipso vin- 
citur, quam cum ab aliis. Postea denique ad id, quod 
admonitionis caput et coronis erat, se confert : 9. Sci- 
tis enim graliam Domini nostri , quonium propter nos 
egenus (actus est, cum dives essel , ul illius inopia nos 
divites essemus. Cogitate, inquit, ac cum animis vestris 
reputate gratiam Dei, nec temere eam praterite, 
verum qua et quanta sit. illius magnitudo conjicite : 


ParnRoL. Gg. XLI. 


ita fiet, ut nullis vestris rebus pareatis. llle g'oriam 
suam exinanivit , ut vos , non illius opibus, scd cgc- 
state ditemini. Si adduci nequis, ut egestatem divi- 
tiarum efficientem esse credas, Dominum tuum co- 
gita, et de ea re ambigere desines. Nisi cnim ille 
pauper factus fuisset , tu dives miuime exstitissce., 
In quo illud mirandum est, quod paupertas opibus 
circumfluxit. Divitias porre hoc loco appellat pietatis 
cogniljionem , peccatorum purgationem , justitiam , 
sauctificationem, ac mille alia bona, qua» uobis largi- 
tus est , ac largietur. Atque li»c omnia paupertatis 
bencficio nobis contigerunt. Cujus paupertatis? Quod 
carnem susceperit atque homo factus sit, eaque per- 
tilerit. Quamquam lizc ille minime debebat , cum tu 
conira ipsi debeas. 10. Et consilium in hoc do : hoc 
enim vobis wiile est. Vide rursus quantam curam ad- 
hibeat, ne gravis ac molestus sit, atque his duabus 
rebus sermonem mitiget, dum ait : Consilium do; et, 
Quod vobis utile est. Neque enim cogo ac vim infero, 
inquit, neque ab invitis extorqueo, sed in his verbis 
non tam eorum qui accipiunt, quam vestram utilita - 
tem mihi propono. Deinde exemplum ab ipsis sumit, 
non ab aliis. (Jui non solum facere, scd et velle priu. 
cpistis ab anno superiore. Vide quomodo ostendat 
eos ultro, ac citra cujusquam cohortationem eo vc- 
nisse. Quoniam enim hoc de Thiessalonicensibus asse- 
ruerat, quod ultro et cum magna cxhortatione ad 
eleemosynam se contulerant, vult jam ostendere hos 
idem quoque przstitisse. Ac proinde dixit, Non so- 
lum fecere, sed et velle ; e& non, Coopistis, sed, Prius 
ce pistis ab anno superiori. Ad eadem ergo vos hortor, 
inquit, ad quz anteliac eum omni alacritate vosipsos 
excitastis. 14. Nunc vero et facto perfecistis. Non di- 
xit, Fecistis, sed, Finem imposuistis. Ut quemadmo - 
dum promptus est animus voluntatis, ita et sit perficien- 
di ex eo quod habetis. Ut przclara hzc virtus non 
intra a3tmi promptitudinem consistat, sed etiam 
mefceédem, quam opera afferunt, consequatur. 19. Si 
enim volunias prompta est, secundum id quod quis ha- 
bet, accepta est, non secundum id quod non habet. - 
Pauli sapientia. — Vide sapientiam ineffabilem 
Cum quosdam ostendisset, qui facultates suas In lar- 
33 


519 
giendo excederent , Thessolonicenses nimirum, eos- 
dem hoc nomine collaudasset. dixissetque, Testimo- 
nium reddo cis, quod ctiam supra virtutem ; quia 
gecundum facultates jam hortatur, sinens exemplum 
partes suas agere ; norat enim admonitionem ad 
earumdem rerum imitationem non perinde animum 
excitare, ac zelum ; ideirco ait : Si enim voluntas 
propria est, secundum id quod habet accepta. est, non 
secundum id quod non habet. Ne timeas, inquit, quia 
illa dixi : etenim mirificam illorum liberalitatem 
preedicabam ; at Deus ca tantum expetit, quie nostra- 
rum virium sunt, secundum id quod quis habet, non 
seeundum id quod non habet. Vox enim εὐπρόσδεκτος 
lioc loco idein indicat, quod ἀπαιτεῖται, id. est, postu- 
latur. Atque his verbis valde ipsos delinit , exemplo 
illo fretus, eoque magis illos alliciens , quod pote- 
statem illis daret : unde etiam subjunxit. 15. Non 
enim ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio. 

2, Atqui Christus contrarium in vidua illa lauda- 
vit, quod videlicet victum totum suum profudissel, 
atque ex penuria sua tribuisset (Marc. 12. 44). Sed 
quia Corinthios alluquebatur, ubi esurire malebat ; 
Melius est enim mihi mori, inquit, quam ul gloriam 
meam quis. evacuet. (Y. Cor. 9. 15) ; ob eam causam 
adinonitionem suam temperat ; illos quidem, qui su- 
pra vires largiuntur, laudans ; hos tamen, ut idem 
faciant, haud adigens; non quod nollet, sed quia im- 
becilliores eraut. Alioqui cur illos hoc nomine lau. 
dibus effert, quod in multo experimento tribulationis 
abundantia gaudii eorum fuerit, et altissima pauper- 
tas eorum superabundaverit in divitias simplicitatis 
corum, ei quod supra vires tribuerint ? annon per- 
spicuum est, eum hos quoque ad carumdem virtutum 
studium incitare? Quocirca, eljamsi minora ipsis 
concedere videatur, hoe tamen eo consilio facit , ut 
ipsos per illa ad hxc subvehat. Considera quippe 
quomodo per ea cliam quse sequuntur id occulte ad- 
struat. Postquam enim his verbis usus est , subdidit, 
44. Vesira abundantia illorum inopiaw suppleat. Non 
enim superioribus tantum, sed etiam his verbis effi- 
cere studel , ut prxcceptum hoc leve ipsis esse videa- 
tur. Ας ne hiuc quidem dumtaxat , sed eliam a mer- 
cede rursus illud facilius reddit, ac magnificentius, 
quam pro eorum dignitate, loquitur, dicens : Ut fiat 
equalilas in. presenti tempore, et illorum abundantia 
vestram inopiam. suppleat ( Ibidem ). Quid autem 
est quod ait? Vos opibus floretis ; illi vitz integritate 
et libertate ac fiducia erga Deum. Proinde de opibus 
quae vobis redundant, ipsis autem desunt, eis imper- 
tite, ut de ea fiducia, qua ipsi abundant , vos autem 


indigelis , vicissim accipiatis. Vide quomodo occulte . 
loc adsiruxerit, ipsos supra vires atque ος pengria , 


dare deberc. Si enim, inquit, de redundantia acci- 


pere vis, de redundantia quoque tribue : si autem t0- . 


tum attrahere cupis, de penuria quoque ac supra 
vires przbe. At hoc quidem minime dixit, verum 
auditoribus cogitandum rclinquit : ipse autem id, 
quod sibi proponebat, ac temperatam admonitionem 
ipteriin. cfficit, secundum id quod apparebat subjun- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


530 


Kcns ac dicens : Ut fiat aequalitas ín presenti tempore. 
Quomodo zqualitas? Vobis atque illis mutuo quee 
utrisque redundant tribuentibus, ac quz desunt sup 

plentibus. At enim que est ista :qualitas pro carna- 
libus spiritualia rependere? multo enim prxstantiora 
hxc sunt, quam illa : quo pacto igitur :equalitatem 
vocat? Nimirum vel quantum ad redundautiam et 
inopiam, vel quantum ad przsentem dumtaxat vitam 
attinet, hanc. zqualitatem fieri dicit. Ob id enim 
cum dixisset, A qualitas, suhjunxit : In presenti tem- 
pore. Hec autem dicebat, tum ut divitum arrogzn- 
tiam coniprimeret, tum ut ostenderet post discessum 
ex hae vita spirituales homincs przstantiore condi- 
tione fore. Etenim. in hac vita xqualitate magna 
omnes fruimur; at tum magna distinctio erit, ac 
summa przcellentia, justis solem splendore superan- 
tibus. Postquam eos non tantum dare, sed etiam ma- 
jora vicissim accipere demonstravit, alia quoque 
ratione alacres eos ad dandum efficere molitur, illud 
ostendens, quod ne si sua quidem aliis non imperti- 
verint, quidquam tawen amplius habituri sint, etiamsi 
omnia domi congesta habuerint. Ac veterem bisto- 
riam profert, ad hunc moduin loquens : 45. Sicul 
scriptum est : Qui multum, non abundavit; οἱ qui mo- 
dicum, non minoravit. Hoc autem. in manna contigit. 
Nam et qui amplius et qui minus collegerant, eam- 
dem mensuram babere comperiebantur : Deo hae 
ratione inexplebilem aviditatem coercente. lloc porro 
dicebat Paulus, tum ut ob ea, qux tum contigerunt, 
Coriuthiis metum injiceret ; tum ut eos dehortaretur, 
ne plus habendi cupiditate usquam tenerentur, nec 
quod minus liaberent angerentur. Hoc nunc queque 
videre est iu rebus humanis, neque in manna tantum. 
Nam cum omnes unum tantum ventrem cxpleamus , 
unum vite cursum conficiamus, et uno tautum cor- 
pore cooperiamur ; nihil profecto nec amplius diviti 
ex opum affluentia, nee minus pauperi ex egestate 
futurum est. Cur ergo paupertatem formides, cur 
opes expelas ? Timco, inquies, ne cogar ad aliorum 
ostia venirc, et stipem petere. Multos etiam assidue 
sic precantes ac dicentes audio: Ne me eo redigi sinas, 
ut hominum auxilio opus habeam. Haec audiens in- 
gentem risum edo ; puerilis siquidem est hie metus. 
Nullus enim dies, nulla, ut ita dicam, res est, in qua 
alii aliis που indigeamus. ltaque inconsiderati atque 
arrogantia tumentis animi hzec verba sunt, nec rerum 
naturam perspicue agnoseentis. Annon cernis nos 
omnes aliorum ope carere non posse? Nam et artifice 
miles opus habet, et artifex mercatore, et mercator 
agricola, servus libero, et herus servo, et pauper di- 
vite, οἱ dives paupere, et qui nil operis facit, eo qui 
eleemosynam praebet, et qui praebet, eo qui accipit. 
Etenim is, qui eleemosynam accipit, rem necessariam 
et omnium przstantissimam explet. Nisi enim pau- 
peres essent, salus nostra magna ex parte eversa 
essel, ut qui ubi pecunias screre possemus non habe- 
remus. Ex quo fit, ut pauper, qui omnium minime 
utilis esse videtur, omnium maxime sit utilis. Quod 
si alterius ope indigere turpe est, nihil aliud reliquum 


ποιοῦντας, τοὺς θεσσαλονιχέας λέγω, xa ἐπαινέσας 
αὐτοὺς ἐπὶ τούτῳ, xal εἰπὼν, ὅτι Μαρτυρῶ αὐτοῖςα, 
ὅτι καὶ ὑπὲρ δύναμιν ἐπειδῃ κατὰ δύναμιν παρα- 
χαλεῖ µόνον, ἀφεὶς τὸ ὑπόδειγμα ἑἐργάσασθαι τὸ 
ἑαυτοῦ΄ ᾖδει γὰρ, ὅτι οὐχ οὕτω παραΐνεσις, ὡς ζῆλος 
ἐγείρει πρὸς τὴν τῶν ὁμοίων µίμησιν διό φησιν’ 
El γὰρ ἡ προθυμία πρόχειται, καθ b ἐὰν ἔχῃ 
εὐπρόσδεχτος, οὗ καθ’ b οὐκ ἔχει. Mt) φοδηθῆς, 


φησὶν., ἐπειδὴ ἐχεῖνα εἴρηχα τῆς γὰρ ἑκείνων φιλο-. 


τιµίας ἐγχώμιον τὸ εἰρημένον' ὁ δὲ θεὸς τὰ χατὰ 
δύναμιν ἁἀπαιτεῖ, xal χαθ᾽ ὃ ἔχει τις, οὐ καθ ὃ' οὐκ 
ἔχει. Τὸ γὰρ. Εὐπρόσδεχτος, ἐνταῦθα τὸ, ᾽Απαιτεῖ- 
ται, δηλοῖ b. Καὶ σφόδρα λιπαίνει, τούτῳ θαῤῥῶν ttp 
ὑποδείγματι, καὶ τῷ δοῦναι ἐξουσίαν μᾶλλον ἐφελκό - 
µενος' διὸ [560] xai ἐπήγαγεν, Oo γὰρ ἵνα ἅ 1.οιο 
ἄνεσις, ὑμῖν δὲ 0Atvc. 


β’. Καΐτοιγε ὁ Χριστὺς τοὐναντίον &efjveosv. ἐπὶ 
τῆς χἠρας, ὅτι τὸν βίον ὅλον ἑχένωσε, xal kx τοῦ ὑστε- 
ρήματος ἔδωχεν. ᾽Αλλ' ἐπειδῇ Κορινθίοις διδλέγετο, 
ἔνθα ἠρεῖτο λιµώττειν’ Κα.ἰὸν γάρ µοι ua AAor. τὸ 
ἁποθανεἴῖν, ) τὸ καύχημά µου ἵνα τις xevocq* 
διὰ τοῦτο συμμεμετρημένη χρῆηται τῇ παραινέσει, 
ἐπαινῶν μὲν τοὺς ὑπὲρ δύναμιν, οὐκ ἀναγχάζων δὲ 
τούτους ποιῆσαι τοῦτο, οὐχ ἐπειδὴ οὐκ ἐθούλετο, 
à) ἐπειδὴ ἀσθενέστεροι σαν. Ἐπεὶ τίνος ἕνεχεν 
ἐχείνους ἐγχωμιάζει, ὅτι ἓν πολλῇ δοχιμῇ θλίψεως 
ἡ περισσεία τῆς χαρᾶς αὐτῶν xai fj χατὰ βάθους 
[αὐτῶν] πτωχεία ἑπερίσσευσεν εἰς τὸν πλοῦτον τῆς 
ἁπλότητος αὐτῶν, xal ὅτι ὑπὲρ δύναμιν ἔδωχαν ; 
οὖκ εὔδηλον, ὅτι xat τούτους εἰς ταῦτα ἑνάγων;, Ὠσ- 
τε εἰ χαὶ δοχεῖ τὰ ἑλάττονα συγχωρεῖν * ἵνα 0v Exal- 
νων ἐπὶ ταῦτα ἀναθιθάσῃ, τοῦτο motel. Σχόπει γηῦν 
καὶ διὰ τῶν ἑξῆς πῶς λανθανόντως αὐτὸ χατασχευύ- 
ζε;. Εἰπὼν γὰρ ταῦτα, ἐπίγαγε᾽ Τὸ ὑμῶν περίσ- 
σευµα εἰς τὸ ἐχείνων ὑστέρημα. O9 γὰρ τοῖς ci- 
βηµένοις µόνυν, ἀλλὰ xal τούτοις χούφην ποιῆσαι 
βούλεται τὴν ἐντολήν. Καὶ οὐχ ὀντεῦθεν µόνον, ἀλλὰ 
xai ἀπὸ τῆς ἀντιδόσεως πάλιν εὐκολωτέραν αὐτὴν 
χαθίστησι, xai μείζονα φθέγγεται τῆς ἀξίας αὐτῶν, 
λέγων’ "Ira γένηται Ισότης ἐν τῷ vov xuipo, xal 
τὸ ἐκείνωγ περίσσευµα εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα. 
T0 δέ ἐστιν ὅ φῆσι; Κομᾶτε χρήµασιν ὑμεῖς ' κομῶ- 
σιν ἐχεῖνοι βίῳ χαὶ πχῤῥησίᾳ τῇ πρὸς τὸν θεόν. Δότε 
τοίνυν αὐτοῖς ἀφ᾽ ὧν περισσεύετε χρημάτων, ἐχεῖνοι 
δὲ οὐχ ἔχουσιν, ἵνα λάθητε ἀπὸ τῆς παῤῥησίας χαθ) 
ἣν πλουτοῦσιν ἑἐχεῖνοι, ὑστερεῖσθε δὲ ὑμεῖν. "Opa 
πῶς τὸ ὑπὲρ δύναμιν, χαὶ τὸ Ex τοῦ ὑστερήματος 
διδόναι χατεσκεύασα λανθανόντως. El γὰρ βούλει, 
φησὶν, ἐχ τοῦ περισσεύµατος λαθεῖν, Ex τοῦ περισ- 
σεύµατος δός' cl δὲ ὁλόκλτρον ἀπισπάσασθαι, Ex τοῦ 
ὑστερήματος παρέξεις, xal ὑπὲρ δύναμιν. Αλλά 
τοῦτο μὲν οὐ λέγει, χαταλείπει δὲ αὐτὸ τῷ λογισμῷ 
τῶν ἀκροατῶν ' αὐτὸς δὲ τὸ προχείµενον, χαὶ τὴν 
σύμμετρον παραϊνεσιν τέως ἐργάζεται, χατὰ τὸ φαι- 
νόμενον ἑπάγων xat λέγων "Oxoc γένηται ἱσότης 

* Fditi αὐτούς male. 

b 1 est. voluntas seu προθυμία illa accepta est, quia 
illud quod ἀπαιτεῖται seu requiritur et postulatur. implet 


IN EPIST. ij AD COR. IIOMIT.. XVil. 


5230 
ἐν τῷ vor χαιρῷ. Do; ioó:ng ; Τὰ περιοσεύµατα 
ἀντιδιδόντων ὑμῶν κἀχείνων, xal τὰ ὑστερήματα 
πληρούντων. Kal vola ἀὕτη laótnc, σαρχιχῶν πνεν- 
ματιχὰ ἀντιδιδόναι: πολλὴ Υὰρ ἔνταῦθα ὑπεροχή - 
πῶς οὖν ἰσότητα καλεῖ; "H χατὰ τὸ περισσεύειν καὶ 
ὑστερεῖσθαι, Ἡ κατὰ τὺν παρόντα βίου τοῦτο qrol 
γενέσθαι µόνον. Διὰ γὰρ τοῦτο εἰπὼν, Ἱσότης, Ez- 
ἠγαγεν, Ἐν τῷ vor χαιρφ. Ταῦτα δὲ ἔλεγε, χαὶ 
τῶν πλουτούντων χαταστέλλων τὰ φρονήματα, xal 
δειχνὺς, ὅτι μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν, ἓν πλείονι 
οἱ πνευματιχοὶ ὑπεροχῃ. Ἐντεῦθεν μὲν γὰρ πολλῆς 
ἅπαντες ἀπολαύομεν [561] ἱσοτιμίας" τότε δὲ πολλὴ 
διάκρισις, καὶ μεγίστη ὑπεροχὴ, ὑπὲρ τὸν Ίλιον λαµ- 
πόντων τῶν δικαίων. Εἶτα ἐπειδὴ ἔδειξεν αὐτοὺς οὗ 
διδόντας µόνον, ἀλλὰ καὶ ἀντ'λαμθάνοντας µείσονα, 
xai ἑτέρωθεν βούλεται χατασχευάσαι τὴν προθυµίαν 
αὐτῶν, δειχνὺς ὅτι οὐδ ci pd] μεταδοῖεν ἑτέροις, 
ἔξουσί τι πλέον, πάντα ἕνδον συνάγοντες. Καὶ παρ- 
άγει παλαιὰν ἱστορίαν, οὕτω λέγων, Καθὼς γέγρα- 
ἅται, Ο τὸ ποὺ, οὐκ ἐπἼλεόνασε' καὶ ὁ τὸ ὁ.λ(- 
Tor, οὐκ ἠαττόνησε. Τοῦτο δὲ ἐπὶ τοῦ μάννα γέ- 
γονεν. Οἵ τε γὰρ πλεῖον συναγαγόντες, οἵ τε ἕλαττον 
τὸ αὑτὸ µέτρον εὑρίσχοντο ἔχοντες, τὴν ἁπληστίαν 
τοῦ θεοῦ ταύτῃ xolá,ovvoc. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὁμοῦ 
xaX φοθῶν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν τότε γενοµένω», xo µη- 
δαμοῦ τοῦ πλείονος ἐφίεσθαι πείθων, μηδὲ ἀλγεῖν 
ἐπὶ τῷ ἔλαττον ἔχειν. Τοῦτο δὲ xal vuv γινόµενον 
ἔστιν ἰδεῖν ἐπὶ τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, οὐχ ἐπὶ 
τοῦ μάννα µόνον. Ei γὰρ ἅπαντες µίαν γαστέρα πλη- 
ροῦμεν, χαὶ τὸν αὐτὸν ypóvoy ζῶμεν, xal Ev σῶμα 
περιδαλλόμεθα" οὐδὲν οὔτε τῷ πλουτοῦντι πλέον 
ἁ πὸ τῆς περιουσίας ἔσται, οὔτε τῷ πένητι ἀπὸ τῆς 
πτωχείας ἔλαττον. Τί τοίνυν τρέµεις πενίαν» τί δὲ 
διώχεις πλοῦτον; Δέδοιχα, qnot, μὴ ἀναγχασθῶ ἐπὶ 
τὰς ἑτέρων θύρας ἐλθεῖν, xal δεηθῆναι τοῦ πλησίον. 
Πολλῶν δὲ χαὶ εὐχομένων τοῦτο ἀχούω συνεχῶς, χαὶ 
λεγόντων, Mf, µε ἀφῆς tv χρεἰᾳ ἀνθρώπων χαταστῇῃ-- 
ναί ποτε. Καὶ σφόδρα γελῶ ταῦτα ἀχούων ' xol γὰρ 
παιδιχὸς ὁ φόδος. Καθ) ἑχάστην γὰρ ἡμέραν, xal ἐν 
ἅπασιν, ὡς εἰπεῖν, ἓν χρεἰᾳ ἀλλήλων χαθεστήχαμµεν. 
Ὥστε ἀπερισχέπτου ψυχῆς xai πεφυσιωµένης ταυτὶ 
τὰ ῥῆματα, xaX οὗ διαγινωσκούσης σαφῶς τὴν τῶν - 
πραγμάτων φύσιν. Οὐχ ὁρᾷς, ὅτι πάντες ἀλλήλων 
χρῄζοµεν; ὁ στρατιώτης τοῦ χειροτέχνου, & yetpo- 
τέχνης τοῦ ἑμπόρον, ὁ ἔμπορος τοῦ γεωργοῦ, ὁ δοῦ- 
Ào; τοῦ ἐλευθέρου, ὁ δεσπότης τοῦ δούλου, ὁ πένης 
τοῦ πλουσίου, ὁ πλούσιος τοῦ πένητος, ὁ μηδὲν Epva- 
ζόμενος τοῦ διδόντος ἑλεημοσύνην, ὁ παρέχων τοῦ 
λαμδάνοντος) xat γὰρ ὁ λαµθάνων ἑλεημοσύνην, µε- 
γίστην χρείαν πληροϊ, xaX πάντων μείζονα. El γὰρ 
ph πένητες σαν, τὸ πλέον ἂν ἀνετράπη τῆς ἡμετέ- 
pae σωτηρίας, οὐχ ἑχόντων ποῦ χκαταδαλεῖν τὰ χρί- 
µατα. "ote xaX ὁ δοχῶν ἁπάντων ἀχρηστότερος εἷ- 
ναι πένης, οὗτος ἁπάντων ἑἐστὶ χρησιμώτερος. El δὲ 
τὸ ἑτέρου δεῖσθαι, αἰσχρὸν, ἁποθανεῖν λείπεται: οὗ 
γὰρ Ev ζησαι τοῦτο δεδοιχότα. ᾽Αλλ’ οὗ δύναμαι, 
φησὺν, ἑνεγχεῖν ὀφρῦν ἀνεσπασμένην. Τί ἄλλον δια- 
θάλλων ἐπ᾽ ἁλαζονείᾳ, σαυτὸν χαταισχύνεις τῇ xaz- 
πγορίᾳ ταύτῃ; καὶ yàp ἁλαζονιχὸν τὸ μὴ φέρειν 


521 
ὁπερηφάνου ψυχῆς φύσημα *. Τί δὲ τὰ μιγδενὸς 
ὄντα λόγου ἄξια ταῦτα δέδοιχας, ταῦτα τρέµεις, xal 
διὰ ταῦτα τὴν πενίαν φρίττεις; Κὰν γὰρ πλούσιος 
ᾗς, &v πλειόνων χαταστήσῃ χρείᾳ, xai πλειόνων xal 
εὐτελεστέρων. "Oct γὰρ ἂν πλουτῆς, τοσοῦτον τῇ ἀρᾷ 
ταύτῃ σαντὸν ὑποθάλλεις. 


Y'. [562] Οὕτως ἀγνοεῖς ὅπερ εὔχῃ, χρήµατα μὲν 
αἰτῶν ὑπὲρ τοῦ μηδενὸς δεῖσθαι' ὥσπερ ἂν sU τις εἰς 
πέλαγος ἐλθών, ἔνθα xal ναυτῶν καὶ πλοίου xat µυ- 
plac χρεία χατασχενῆς, εὔχοιτο μηδενὺς ὅλως Ev χρείᾳ 
γενέσθαι. El γὰρ βούλει μηδενὸς σφόδρα δεῖσθαι, ε-- 
χου πενίαν' πένης μὲν γὰρ ὧν, κἄν τινος δεηθῆς, 
ὑπὲρ ἄρτου δεἠσῃ µόνον 7) ἱματίου" πλουτῶν δὲ, xal 
ὑπὲρ ἀγρῶν, καὶ ὑπὲρ οἰκιῶν, καὶ ὑπὲρ τελεσµάτων, 


xai ὑπὲρ µισθωµάτων, xal ὑπὲρ ἀξιώματος, xol: 


ὑπὲρ ἀσφαλείας, καὶ ὑπὲρ δόξης, χαὶ ὑπὲρ ἀρχόντων 
χρείαν ἕξεις' οὗ τούτων δὲ µόνον, ἀλλά καὶ τῶν ὑπο- 
τεταγµένων ἑκχείνοις, καὶ τῶν kv πόλει, xal τῶν ἓν 
ἀγροῖς, καὶ ἑμπόρων χαὶ χαπήλων, Ὁρᾶτε ὅτι ἀνοίας 
ἑσχάτης ταυτὶ τὰ ῥήματα; "Ολως γὰρ εἰ φρικτὸν εἷ- 
ναί σοι δοχεῖ τὸ χρῄζειν τινός χαθόλου μὲν οὐ δυνα. 
τὸν ἁπαλλαγῆναι τούτου᾽ εἰ δὲ θέλεις τὸν ὄχλον φυ- 
γεῖν, ἔξεστι γὰρ, ἐπὶ τὸν ἀχήμαντον τῆς πενίας χατα- 
φυγὼν λιμένα. τὸν πολὺν τῶν πραγμάτων ὄχλον περί- 
xojov, xal μηδὲν αἰσχρὸν τοῦτο νόμιζε τὸ δεῖσθαι 
ἑτέρον' τῆς Υὰρ ἀφάτου σοφίας τοῦ θεοῦ τοῦτο γέ- 
Υονεν ἔργον. Ei γὰρ ἀλλήλων χρῄξομεν, xa οὐδὲ fj 
τῆς χρείας ἀνάγχη σννάχει εἰς φιλίαν ἡμᾶς εἰ αὖτ- 
άρχεις Άμεν, οὐχ μεν ἂν θηρία ἀτίθασσα; Bla οὖν 
χαὶ ἀνάγχῃ ἡμᾶς ὑπέταξεν ἀλλήλοις ὁ θεὸς, καὶ 
χαθ᾽ ἑχάστην συγχρονόµεθα ἀλλῄλοις ἡμέραν. Καὶ εἰ 
τοῦτον περιεῖλε τὸν χαλινὸν, τίς ἂν ταχέως ἠράσθη 
τῆς τοῦ πλησίον φιλίας; Μηδὲ τοῦτο οὖν νοµίζωμεν 
εἶναι αἰσχρὸν, μηδὲ ἀπευχώμεθα καὶ λέγωμεν, Mi 
δῷς ἡμᾶς ἐν χρείᾳ τινὸς χαταστῆναι’ ἁλλ᾽ εὐχώμεθα 
λέγοντες Mh ἀφῆς, ἐν χρείᾳ χαταστάντων ἡμῶν, 
ἀνανεῦσαι τοὺς δυναµένους ἡμᾶς ὠφελεῖν. Οὐ τὸ ἐν 
χρείᾳ ἑτέρων χαταστῆναι, ἀλλὰ τὸ ἀρπάξειν τὰ ἑτέ- 
pov, φορτιχόν. Nov δὲ ὑπὲρ μὲν ἑχείνων οὐδέποτε 
εὐξάμεθα, οὐδὲ εἴπομεν' Mi δῷς poc ἐπιθυμῆσαι τῶν 
ἁλλοτρίων τὸ δὲ kv χρείᾳ χαταστῆναι, τοῦτο δοχεῖ 
ἀπευκταῖον εἶναι. Καΐτοι Παῦλος ἓν χρείᾳ χατέστη 
πολλάκις, xat οὐκ Ἰσχύνετο, ἁλλὰ xal ἐκαλλωπίξετο 
καὶ ἑνεκωμίαξε τοὺς διαχονησαµένους, λέγων’ "Οτι 
xal áxat xal δὶς àv ταῖς χρείαις µου ἐπέμγψατε' 
χα) πάλιν "A4Jac Εκκλησίας ἑσύ.ησα, «᾽αδὼν' 
ὀψώνιον' πρὸς τὴν» ὑμῶν διακογίαν. OO τοίνυν 
ἐλευθερίας ἐἑστὶ τὸ ταῦτα αἰσχύνεσθαι, ἀλλὰ µαλα- 
χίας χαὶ βαναύσου φυχῆς xal ἀνοήτου. Καὶ γὰρ τῷ 
θεῷ δοχεῖ χρείαν ἡμᾶς ἀλλήλων ἔχειν. Mh τοίνυν 
φιλοσόφει πέρα τοῦ µἐτρον. ᾽Αλλ' οὐ δύναµαι, qn- 
ον, ἐνεγχεῖν ἄνθρωπον παραχαλούμενον πολλάκις, 
καὶ οὐχ εἴχοντα. Καὶ πῶς σε οἶσει ὁ θεὺς παρακα- 
λούμενον ὑπ αὐτοῦ, xat οὐ πειθόµενον, xoi παραχα- 
λούμενον ὑπὲρ τῶν σοι συµφερόντων; "Yxép γὰρ Χρι- 


9 Savil. ín marg., νόσημα. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


599 


στοῦ πρθσθεύοµεν, φησὶν, oc τοῦ Θεοῦ παρακα- 
λοῦνεος δι) ἡκῶν' καταλΛάγητε τῷ θεφ. Καὶ µέν- 
τοι δοῦλθς αὐτοῦ, φησὶν, εἰμί. Καὶ τί τοῦτο; "Όταν 
γὰρ su μὲν μεθύῃς ὁ δοῦλος, ἐχεῖνος δὲ πεινᾷ ὁ δε- 
σπότης, καὶ μηδὲ τῖς ἀναγχαίας ἁπολαύῃ τροφῆς, 
[565] «εἰ σου τὸ τῆς δθυλείας ὄνομα προστήσεται» 
Τοῦτο μὲν οὖν αὐτό cs χαὶ βαρήσει µειζόνως, ὅταν 
μὲν σὺ ἐν τριωφόροις µένῃς, ἐχεῖνες δὲ μηδὲ χρη- 
στῆς µετέχῃ στέγης) ὅταν σὺ μὲν Ev ἁπαλαξς στριυ- 
μναῖς, ἐχεῖνος δὲ μηδὲ προσχεφάλαιον Εχῃ. 'AXY 
ἔδωκα, φησίν. Αλλ' οὗ χρὴ διαλιµπάνειν ταῦτα 
ποιοῦντα. Τότε γὰρ µόνον ἀπολογήσῃ, ὅταν μὴ ἔχῃς, 
ὅταν μηδὲν κεχτηµένος ἧς' ἕως δ᾽ ἂν Eyre, χἂν µ»- 
plot; ἧς δεδωχὼς, ὧσι δὲ ἕτεροι πεινῶντες, σὐδεμία 
σοι ἀπολοχία. "ὐταν δὲ χαὶ ἀποχλείῃς atcov, χαὶ τὴν 
τιμὴν ἐπιτείνῃς, xat ἑτέρας χαπηλείας ξένας ἑδοὺς 
ἐπινοῆς, ποίαν ἕξδεις σωτηρίας ἑλπίδα λοιπόν; Δωρεὰν 
ἐχελεύσθης διδόναι τῷ πεινῶντι, σὺ δὲ οὐδὲ μετὰ 
συµµέτρου δίδως τιμῆς' αὑτὸς διὰ σὲ τὴν τοσαύτην 
δύξαν ἐχένωσε, σὺ δὲ αὐτὸν οὐδὲ ἄρτου ἀξιοῖς" ἀλλ' ἆ 
μὲν χύων ἐμπέπλησται, ὁ δὲ Χριστὸς λιμῷ τήχεται' 
καὶ ὁ μὲν οἰκέτης διαῤῥηγνυται ὑπὸ πλησμονῆς, 5 δὲ 
ob; χἀχείνου Δεσπότης ἀναγχαίας ἀπορεῖ τροφῆς. 
Καὶ ποῦ ταῦτα φἴλων τὰ πράγµατα; Καταλλάγττε 
τῷ θεῷφ' ταῦτα γὰρ Σχθρῶν ἐστι xal ἐχπεπολεμωμέ- 
νων. Αἰσχυνθῶμεν τοίνυν ὅσα εὐεργετίθημεν, ὅσα 
εὐεργετείσθαι µέλλομεν- xÀXv προσέλθῃ πἑνης ξεόµε- 
νος, μετὰ πολλης αὐτὸν δεχώµεθα τῆς εὐνοίας, παρα- 
καλοῦντες, ἀνιστῶντες τῷ λόγῳ, ἵνα χαὶ αὐτοὶ τῶν 
αὐτῶν τύχωμµεν xal παρὰ τοῦ θεοῦ, xal παρὰ τῶν 
ἀνθρώπων. 

Ὅσα γὰρ ἑὰν θέ1ητε ἵνα ποµσωσιν ὑμῖν, xal 
ὑμεῖς ποιεῖτε αὐὗτοῖς. Οὐδὲν φορτιχὸν, οὐδὲν ἑπ- 
αχθὲς οὗτος ὁ νόµος ἔχει. "A θέλεις πάσχειν, ταῦτα 
olet, φησίν’ ἴση ἡ ἀντίδοσις. Καὶ οὐκ εἶπεν "A. μὴ 
θέλετε πάσχειν, μηδὲ ποιεῖτε' ἀλλὰ τὸ πλέον. "Exzivo 
μὲν γὰρ ἀποχὴ χαχῶν, τοῦτο δὲ ἐργασία χαλῶν, xà- 
χείνῳ τοῦτο συμπεριείληπται. Καὶ ox εἶπε' Ταῦτα 
χαὶ ὑμεῖς θέλετε, ἀλλὰ, Ποιεῖτε αὐτοῖς. Καὶ τί τὸ 
κέρδος; Οὗτός ἐστι Ó νόμος xal ol προφῆται. 


:"Ἐλεεῖσθαι βούλει; οὐχοῦν ἑλέει. Συγγνώµης θέλεις 


τυχεῖν; οὐχοῦν μεταδίδουν, Πούλει μὴ ἀχούειν xa- 
κῶς; οὐχοῦν μηδὲ χαχῶς λέγε. Ἐπιθυμεῖς ἐπαινεῖ- 
σθαι, οὐχοῦν ἐἑγχωμίαζε. θέλεις μὴ πλεονεχτεῖσθαι ; 
οὐχοῦν μὴ ἅρπαξε. Εἶδες πῶς ἔδξιξε φνσικὸν ὃν τὸ 
χαλὸὺν, χαὶ οὐ δεοµένους νόµων τῶν ἔξωθεν ἡμᾶς, 
οὐδὲ διδασχάλων; Ἑν οἷς γὰρ θέλοµεν παθεῖν, 3) ph 
παθεῖν παρὰ τῶν πλησίον, νομοθετοῦμεν ἡμῖν» ἑαυ- 
τοῖς. Ὥστε ἂν ἐθέλῃς μὲν μὴ παθεῖν, ποιῇς δὲ, f θέ- 
λῃς b μὲν παθεῖν, μὴ ποιῇς δὲ, αὐτοχατάχριτος γέ- 
γονας, xal οὐδεμιᾶς λοιπὸν ἀπολαύεις ἀπολογίας ὡς 
ἀγνοῶν xaY οὐχ εἰδὼς τὰ πραχτἑα. Διὸ, παραχαλὼ, 
τοῦτον ἓν ἑαυτοῖς δι ἑαυτοὺς ἀναστῄσαντες τὸν νόµον, 
xai ταῦτα ἀναγινώσχοντες τὰ γράµµατα τὰ σαφη 
xai σύντομα, τοιοῦτοι περὶ τοὺς πλησίον γινώµεθα, 
οἵους περὶ ἡμᾶς αὐτοὺς εἶναι βουλόμεθα, ἵνα xa τῆς 


b Lec-batur 9 et θέλει-, 


621 
. est, quiin ul intereagaus ; ncque enim fieri potost, ut 
vivat, qui hoc timet. At, inquis, elatum supereilium 
ferre nequec. Ecquid alium arrogantiz insimulans, 
* teipsum per hauc accusationem probro afficis? arro- 
| gantis enim cst hominis, superbi animi fastum ferre 
non posse. Ecquid vero bac, quie nihil zestimanda 
eunt, metuis ? ad hxc contremiscis ? ob hzc pauper- 
4xtem. reformidas ? Nam si. dives fueris, eo pluribus 
et vilioribus indigebis. Quo enim ad majores opes 
gerveneris, eo magis te huic maledicto subjicies. 

5. Ita quid preceris, nescis, dum opes eo petis , ut 
1uHius opem desideres : ac si quis mare ingressus , 
οὐἱ οἱ nautis et nave et amplissimo apparatu opus 
«st, vota faciat, ut nullius omnino hominis opera in- 
digeat. Nam si vis nullo valde opus habere , pauper- 
tatem opta : ita fict , ut si cujuspiam ope indigeas , 
pro pzne tantuni aut veste indigeas. Quod si dives 
fueris , οἱ pro agris , et pro xdibus , et pro peusioni- 
«vas, et pro mercedibus, et pro diguitate, et pro vil:e 
praesidio , et pro gloria , et pro iis qui imperium ge- 
runt, opus his habebis ; neque his tantum , sed οἱ iis 
qui illis subsunt, et iis qui iu urbibus , et iis qui ruri 
«legunt , οἱ mercatoribus et cauponibus. Jamne per- 
spicitis quam extremz amenti:e liec verba sint? Hor- 
rendum omnino esse censes , cujusquam ope indi- 
yere ? Fieri omnino nequit , ut in hac re liber sis. 
Oxterum si tumultum fugere cupis ; id enim licet ; in 
tranquillum paupertatis portum confugiens , multi- 
qricem negotiorum tumultum amputa, nec turpe e:se 
statue altero opus habere ; hoc enim ineffabili Dei 
sapientia ita comparatum est. Nam si alii aliis opus 
Gabcamus, neque necessitas illa parit mutuam anici- 
tiam; si nobisipsis sufficeremus, annon imuianes fer:e 


essemus ? Quocirca Deus vi ac necessitate nos invi- - 


cen subjecit; et tamen quotidie mutuis offensionibus 
inter nos collidimur. Quod si hoc frenum abscidisset, 
quis proximi amicitiam prompto animo appetiisset ? 
Proinde nec turpe hoc esse ducamus, nec deprecemur 
ac dicamus : Ne sinas nos alicujus auxilio opus liabere; 
verum ita precemur : Ne sinas,cun iu necessitate cons- 
tituti sumus, preces nostras abiis repudiari, a quibus 
juvari possumus. Non enim aliorum ope indigere grave 
est , scd aliorum facultates eripere. AL nuuc pro hac 
quidem re numquam preccs fudimus, necdiximus : Ne 
me sinas alienis bonis cupiditatis oculos adjicere; penu- 
ria autem premi, id nobis aversaudum esse videtur. At- 
qui Paulus perszpe eguit, nec tamen id dedecori, sed 
ornamento ducebat, eosque quorum opera usus fuerat, 
faudibus efferebat dicens : Quia semel et bis in usum mi. 
sistis (Philipp. 4. 16); et rursus, Alias Ecclesias exspo- 
[iavi,stipendiumaccipiensad ministerium vestrum (1. Cor. 
11. 8). Quocirca non ingenui, sed mollis ac degeneris 
el stulti animi est hoc nomine pudore affici. Nam ita 
Deo placet , ut alii aliis indigeamus. Proinde ultra 
modum philosophari ne stude. At , inquis, hominem 
eun ferre nequeo , qui cerebro rogatus, precibus 
mcis miuime cedat. Et quomodo tc Deus feret , a quo 
siepe. rogaris ncc flecteris : et quidem ogaris de iis 
rcb:.5, quie tua intersunt ? Pro Christo enim , inquit , 


IN EPIST. H AD COR.«OMIL. XVII. 


523 
legatione fungimur, tamquam Deo obsecrante per nos : 
reconci'iamini Deo (2. Cor. 5. 20.) Et tamen ipsius 
Dei servus sum , inquis. Quid tum? €um enim tu 
qui servus es , mero te ingurgites ; ille autem , qui 
berus est, fame laboret, ac ne necessario quidem ali- 
mento fruatur, quidnam tibi pr:vsidii servitutis no- 
men allaturum est? [mo verohoc te gravius onerabit, 
cum tu in xdibus, qus triplex tabulatum habent , 
commoreris , ille ne commodum quidem tectum ha- 
beat ; cum tu in mollibus stragulis conquiescas , illi 
ne cervical quidem praesto sit. At dedi , iuquis. Sed 
non est intermittendum hoc facere. Nam tum dum - 
taxat tibi erit excusatio, cum quod des non babueris, 
ac rebus emnibus carueris : quamdiu autem habue- 
ris , eliamsi sexcentis dederis , sint autem alii qui 
fame laborent, nulla tibi excusatio suppetet. At vero, 
cum et frumentum claudis, et pretium anges, ct inu- 
silatas cauponandi rationes comminisceris , eequa 
jam tibi salutis spes futura est ! Esurienti gratis dure 
jussus es; at tu ne cum :equo quidem pretio das : 
ipse tua causa tanta se gloria spoliavit ; tu eum ncc 
dignuin ducis, cui panem impertias ; verum cum ca- 
nis tuus cibis distentus sit , Christus contra fame 
cundicitur ; cum famulus tuus ciborum copia disrum- 
pitur, tuus coutra illiusque Desminus necessario 
viclu caret. lli;vccine tandem amicorum sunt? Deo rc- 
conciliemini : hz:ec enim inimicorum sunt infestorum- 
que hostium. Quocirca. pudorem uobis ea omnia be- 
Melicia inculiant , quie accepimus atque. accepturi 
Suus : ac si quis pauper accedat, opemque nostram 
imploret, magna cun auimi benevolentia eum excipia - 
mus, consolantes ipsum ac verbis erigentes, ut eadem 
ipsi tum 9 Deo , tum ab hominibus consequamur. 

Erga proximum agendi regula.—Omnia enim , que 
vuliis ut faciant vobis homines, et vos facite illis (Matth. 
7. 12). Nihil grave , nihil molestum haze lex habet : 
Quae tibi fieri vis, inquit, hic ipse facito : eque sunt 
vices. Nec vero dixit : Quis. non vultis vobis fieri , 
li:c ne quidem ipsi facite; sed quod majus est. Illic 
enim a malis tantum abstinctur ; hic vero bona quo - 
que efficiuntur, atque lioc illo continetur. Nee dixit : 
Hac vos quoque velitis; sed, Facite illis. Quidnam 
autem hinc lucri ? In hoc lez sita est et prophete. Mi- 
sericordiam tibi adhiberi vis ? adhibe ipse. Veniam 
vis impetrare ? ignosce ipse. Non vis male audire ? 
male «e dixeris. Laudari expetis? lauda ipse. Non vis 
iua libi per injuriam extorqueri ? aliena ne eripe. 
Viden' quomodo virtutem naturale quoddam bonum 
esse ostenderit, nosque externis legibus ac magistris 
minime opus habere? In iis enim, qu:e nobis a proxi- 
inis nostris vel accidere , vel non accidere volumus , 
nobismet ipsilegem imponimus. Quamobrem si, quod 
tibi fieri nolis, alteri facias , aut si quid tibi fleri vo- 
lis, quod ipse minime facias , twomet ipse te calculo 
condemnas , nec jags quidquam babes , quo excusari 
possis, velut , quz faeienda sint ignorans. Ideo ope- 
ram, quzso, demus, ut lianc per nosipsos ia animis 
nostris legem statuentes , ac perspicuas hasce et 
compendiosas literas pervelventes, tales nos erga 


525 


proximos nosiros prz:beamus , quales eos erga.tos 
v$Sc volumus z ut et przesenti tranquillitate fruamur , 
οἱ futura bona consequamur, per gratiam et benigni- 


— 


$. JOANNIS CHRYSSGTONI ARCIIIEP. .CONSTANTINOP. 


δεί 
tatem Domini nostri Jesu Christi , cui cum Patre et 
Spiritu.sancto gloria, imperium, honor, nune et sem- 


per, et in szeula szeculorum. Amen. 


HOMILIA XVII. 


Car. 8. v. 16. Gratias autem. Deo. qui dedit eamdem 
sollicitudinem pro vobis in corde Titi. 


|. Rarsus Titum laudat. Quoniam enim de elee- 
moeyna sermonem habuerat, jam de iis.quoque'verba 
ficit, qui pecunias ab ipsis accepturi ac deportaturi 
erant. Hoc enim ad hujusmodi collectionem, et ad 
augendam eorum qui erogabant alacritatem adju- 
mentum afferebat. Nam qui eorum, qui legendis ac 
suscipiendis peeuniie operam mavant, integritati con- 
fidit, nec quid sinistri de accipientibus suspicatur, 
wberius copiosiusque «erogare solet. Quod quidem, 
wt tune. quoque fieret, andi quomodo eos commen- 
dat, qui ad hoc munus obeundim perrexerant : inter 
quos prineipem locum Titus-tenebat ; ideoque dicit, 
Gratias autem. Deo, qui dedit eamdem sollicitudinem in 
corde Titi. Quid est, Eamdem ?-Quam pro Thessalo- 
nicensibus quoque lhribebat : vel eamdem quam ego. 
Ac prudentiam Pauli animadrerte : Dei beneficium 
hoc esse ostendit, proindeque ejus auctori gratiae 
agit, ut hae queque ratione animos eorum moveat 
atque incitet, Nam cum Deus illum excitarit el ad 
vos miserit, ipse proculdubio per illum petit. Cavete 
igitur existimetis humanitus hoc eontigisse. Àt unde 
liquet quod Deus ipsum cohortatus sit? 47. Quonam 
exhortationem quidem. suscepit , sed cum | sollicitior 
esset, sua voluntate profectus est. Vide quomodo eum 
ostendat, ad hoc, ut pantes suas obiret, nullius: co- 
hortatione opus liabuisse. Et postquam Dei gratiam 
dixit, non sivit id totum Deo adscribi, ut sic eos ad 
majorem Titi amorem pertrahat, cum ait eum sua 
quoque sponte excitatum fuisse. Cum enim sollicitier 
esset, inquit, sua voluntate profectus est ; hoc est, pro- 
vinciam hanc praripuit ; in thesaurum insiliit ; 
suismet commodis consulere judicavit, operam vobis 
navando : tantaque in eo vis amoris erga vos fuit, ut 
pe cohoriatione quidem nostra eguerit ; quamquam 
fuit illa quidem a nobis adhibita, scd haudquaquam 
hinc ille, sed a seipso et a Dei gratia excitatus est. 
48. Misimus autem etiam. cum illo fratrem, cujus laus 
esi in evangelia per omnes Ecclesias. 

Quis sit frater cujus laus est iu evangelio. — FA quis- 
nam est hic frater ? Nonnulli his verbis Lucam signi- 
ficari putant, atque hoc dicunt propter eam historiam, 
quam literis mandavit : alii Barnabam : nam przedi- 
cationem quoque non scriptam evangelium nuncupat. 
Cur eorum nomina non scribit, sed Titum quidem 
nominatim declarat, et ab evangelice functionis so- 
cielate appellat (quippe cujus opera tanto usti esset, 
wt ob ipsius absentiam mon mágaum quid cflicere 
Paulus. potuerit : £o onim, inquit, quod Titum fra- 
irem meum uon inwenerim, non habui requiem spiritui 
mec ! 2. Cor. 2. 15] ), et ab ipsius erga cos amore 


(Visceru enim ipsius, inquit, abundantius sunt ad 000 
[2. Cor. 1. 15]), et a diligentia, qua in hoc munus 
incubuit (Sua enim voluntate, inquit, profectus es!) ; 


hos autem nec perinde commendat, ncc nominatim 


citat? quid igitur dici potest ? Fortasse ipsi Corin- 
thíis iguoti erant, ac proinde in przedicandis eorum 


laudibus quorum virtutis periculum nondum fecerant, 


non multum immoratur ; verum hactenus de iis verba 
facit, quatenus ipsis ad commendationem vitandam- 
que sinistram suspicionem satis erat. Czterum | vi- 


'deamus, unde huic laudem texat. Unde igitur laudis 


argumentum petit? Primum a pr:edicatiune ipsum 
laudat, quod non solum przdicaret, sed etiam ut par 
erat, et eo quo conveniebat studie. Neque enim dixit, 
quod evangelium przdiearet; sed Cujus laus est in 
evangelio. Ac ne in assentationis suspicionein veniat, 
non unum aut alterum aut (res, sed universas Eccle- 
sias testes ipsi citat, dicens : Per omnes Ecclesias. 
Deinde ab eorum quoque calculo, a quibus ordimatus 
fuerat, venerationem ipsi conciliat : qux non parva 
res est. ldeo postquam dixit ; Cujus laus est in evan- 
gelio per omnes Ecclesias, subjunxit : 19. Non solum 
autem. Quid sibi hec volunt, Non solum autem ? Non, 
inquit, ideo tantum veneralionem meretur, quod 
pridicationis laude floreat, atque ab omnibus com- 
mendetur, sed etiam, quod ab Ecclesiis nobiscum 
ordinatus sit. Ex quo mibi Barnabam significare vi- 
detur. Ac magnam ipsius dignitatem indicat : osten- 
dit enim qua de causa ordinatus sit : Comes enim, 


inquit, peregrinationis nostr& in hamc gratiam, quc 


ministratur a nobis. Vides quot ipsum laudibus affi - 
ciat ? Iu evangelii przedicatione emicuit, deque ea re 
Ecclesias omnes testes habuit ; ordiuatus €:t a nobis 
ad eadem qux Paulus prsstanda, et ubique socius 
ipsi tam in tentationibus, quam in periculis exstitit : 
hoc enim peregrinatio subindicat. Quinam autem ho- 
rum verborum sensus est, Js hanc gratiam, que mi- 
nisiratur a nobis ? lloc est, In hoc, ut verbum an- 
nuntiet, evangeliumque przdicet; vel, ut in ratione 
pecuniaria operam navet : imo utrumque his verbis 
mihi intelligi videtur. Subjicit postea, Ad Domini 
gloriam et alacritatem vestram. Quz verba bunc sen- 
sum habent : Postulavimus, inquit, ut ipse nobiscum 
eligeretur, atque ad hoc munus designarelur, ut sa-. . 
erarum pecuniarum promuscondus ac minister esset 
(neque enim parva hzc dignitas erat ; Considerate 
enim, inquiebat Petrus, viros ex vobis boni lestimonii 
septem [Act. 6. 5]) ; atque ab Ecclesiis, consentien- 
tibus totius populi calculis, creatus cst. Quid autem 
hic verba significant, Ad gloriam Domini εἰ vestram 
alacritatem. Voc est, ut et Dei gloria celebretur, et 
vos promptioribus animis sitis, cum probos eos esse 


,perspexeritis, qui pecunias suscipiunt, ncc quemquam 


535 
παρούσης ἀπολαύσωμεν [564] ἀδείας, καὶ τῶν μελ- 
Λόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρω: 
mía τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ 


IN EPIST. ΑΡ COR. HOMIL. ΧΥ.Π. 


5328 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, 
νῦν xai ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἱῶνας τῶν αἰώνων. 


Αμήν. 





ΟΜΙΛΙΑ 1Η’. 


χάρις δὲ τῷ θεῷ τῷ δώ;τι τὴν αὐτὴν σπουδὴν 
ὑπὲρ ὑμῶν à» τῇ χαρδίᾳ Τίτου 

. a'. Πάλιν ἐπαινεῖ τὸν Τίτον. Ἐπειδὴ Υὰρ περὶ ἔλεη- 
μοσύνης διελέχθη, διαλέγεται λοιπὸν καὶ περὶ τῶν 
µελλόντων ὑποδέχεσθα, παρ αὐτῶν τὰ χρήματα, xal 
ἀποχομίζειν αὐτά. Τοῦτο γὰρ συνεβάλλετο πρὸς τὴν 
συλλογὴν ταύτην, xal πρὸς τὸ µείζω ποιῆσαι τὴν 
προθυμίαν τῶν εἰσφερόντων. ὍὉ yàp θαῤῥῶων ὑπὲρ 
τοῦ διαχονουµένον, xat μὴ ὑποπτεύων τοὺς ὑποδεχο- 
µένους, μετὰ πλείονος τῆς δαψιλείας ἐπιδίδωσιν. Ὅπερ 
ἵνα xai τότε γένηται, ἄχουσον πῶς συνίστησι τοὺς 
ἐπὶ εοῦὔτο ἀφιχομένους, ὧν ἣν πρῶτος Τίτος. Au xal 
φησι, Χάρις δὲ τῷ θεῷ τῷ δόντι τὴν αὑτὴν σπου- 
δὴ» ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου. Τί ἐστι, Την αὐτήν; "Hv- 
περ xai ὑπὲρ Θεσσαλονιχέων εἴχεν, 3 τὴν αὐτὴν 
ἐμοί. Καὶ σχόπει σύνεσιν' τοῦ coU δειχνὺς ἔργον 
τοῦτο ὃν, xai εὐχαριστεῖ τῷ δεδωχότι, ὥστε xal ταύ- 
τῃ προτρέψαι. Ei γὰρ ὁ θεὺς αὐτὸν διήγχειρε, xax ἁπ- 
έστειλε πρὸς ὑμᾶς, αὑτὸς αἰτεῖ δι ἐκείνου. Mh xoí- 
νυν νοµίσητε ἀνθρώπινον εἶναι τὸ γεγενηµένον. Καὶ 
πόθεν δῆλον ὅτι ὁ θεὸς αὑτὸν προέτρεφεν; "Ort τὴν 
μὲν παράκ.Ίησιν ἑδέξατο, σπουδαιότερος δὲ ὑα- 
άρχων, αὐθαίρετος &EnA0Ev. "Opa πῶς καὶ αὐτὸν 
δείχνυσι τὰ αὑτοῦ πληροῦντα, ἑτέρων ih δεηθέντα. 
Καὶ εἰπὼν τοῦ θεοῦ τὴν χάριν, οὐχ ἀφίησι τοῦ θεοῦ 
τὸ niv εἶναι, πάλιν ἵνα xal ταύτῃ εἰς πλείονα ἔπι- 
σπάσητιι αὑτοὺς ἀγάπην, εἰπὼν ὅτι καὶ οἴχοθεν 
ἐγήγερται. Σπουδαιότερος γὰρ ὑπάρχων, αὐθαίρε- 
τος ἐξῆ-θεν, ρπασε τὸ πρᾶγμα, ἐπεπήδησε τῷ θη- 
σαυρῷ, οἰχείαν ἑνόμισεν ὠφέλειαν τὴν ὑμετέραν δια- 
xovlav: xai τῷ σφόδρα ὑμᾶς φιλεῖν, οὐδὲ ἑδεήθη τῆς 
παρ᾽ ἐμοῦ παρακλήσεως, ἀλλὰ παρεχλήθη μὲν 
xai ὑπ᾿ ἐμοῦ, οὐ μέντοι ἐντεῦθεν διηγέρθη, ἀλλ᾽ οἵχο- 
θ:ν xal ἀπὸ τῆς τοῦ θεοῦ χάριτος. Συνεπέμψαμεν 
δὲ μετ) αὑτοῦ τὸν ἀδε.1φὸν, οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ 
EvarreAlq διὰ πασῶν τῶν ᾿Εκκησιών. 

Καὶ τίς οὗτός ἐστιν ὁ ἀδελφός ; Τινὲς μὲν τὸν Λου- 
κἄν' xal φασι, διὰ τὴν ἱστορίαν Ίνπερ ἔγραφε' τινὲς 
δὲ τὸν Βαρνάδαν' xai γὰρ τὸ ἄγραφον χήρυγµα εὐὖ- 
αγγἐλιον καλεῖ, Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐ τίθησιν αὐτῶν 
τὰ ὀνόματα, ἀλλὰ τὸν μὲν Τΐτον xai ὀνομαστὶ γνωρί- 
ζει, καὶ ἀπὺ τῆς εἰς τὸ Εὐαγγέλιον συνεργίας χαλεῖ 
(cU Ye τοσοῦτον ἦν χρήσιμος, ὡς διὰ τὴν ἀπουσίαν 
αὑτοῦ μηδὲ δυνηθῆναι [565] µέγα τι xal γενναῖον 
ποιῆσαι τὸν Παῦλον' T γὰρ μὴ εὑρεῖν Τίτον τὸν 
dósAyór µου, οὐχ ἔσχηκα ἄνεσι' τῷ πνεύματί 
µου). xai ἀπὺ τῆς ἀγάπης τῆς εἰς αὑτοὺς (Τὰ γὰρ 
σπ.Ιάγχγα αὐτοῦ περισσοτέρως ἐσεὶ, φησί, πρὺς 
Pj), καὶ ἀπὸ της περὶ τὸ πρᾶγμα σπουδῖς (Αὐύ- 
αίρετος YXp, φησὶν, ἑξῆ.Τθε)' τούτους δὲ οὔτε ὁμηίως 


συνἰστησιν, οὔτε ὀνομαστὶ τίθησι; τέ οὖν ἔστιν 
εἰπεῖν, Ἴσως ἀγνοοῦντες σαν αὐτούς' διόπερ οὐκ 
ἐμφιλοχωρεῖ τοῖς ἔγχωμίοις, ἐπειδὴ µηδέπω πεῖραν 
αὐτῶν εἱλήφεισαν, ἀλλὰ τοποῦτον λέγει, ὅσον εἰς 
σύστασιν αὐτοῖς Ίρχει μόνον καὶ τὸ φυγεῖν τὴν πονη- 
ρὰν ὑποφίαν. Πλην ἀλλ᾽ ἴδωμεν πόθεν xai αὐτὺν 
τοῦτον ἐγχωμιάξει. Πόθεν οὖν ἐγχωμιάξει; Πρῶτον 
ἀπὸ τοῦ χηρύγματος ἐπαινῶν, οὐχ ὅτι ἐχήρυττε uó- 
vov, ἀλλ' ὅτι καὶ ὡς ἐχρῆν, xat μετὰ τῆς προσηχού- 
σης σπουδῆς. 0ὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι χηρύττει xal εὖαγ- 
χελίξεται, ἀλλ) ὅτι, OD ὁ ἔπαινος ἐν τῷ εὐαγγειίῳ. 
Καὶ ἵνα μὴ δόξῃ χολακεύειν αὐτὸν, οὐχ ἕνα καὶ δύο 
xaX τρεῖς ἀνθρώπους, ἁλλ᾽ ὁλοχλήρους Ἐχκλησίας 
ἄγει μαρτυρούσας αὐτῷ, λέγων Διὰ πασών τῶν 
'ExxAnciów. Εἶτα καὶ ἀπὸ τῆς χρίσεως τῶν χειρα- 
τονησάντων αἰδέσιμον αὐτὸν ποιεῖ' οὗ μικρὸν δὲ xal 
τοῦτο. Διά τοι τοῦτο εἰπὼν, OD ὁ ἕἔπαινος ἐν τῷ 
Εὐαγγείφ διὰ πασών ccv ᾿Εκκλησιῶν, ἐπήγα- 
γεν Οὐ µόνον 066. Τί ἐστιν, Ob µόνον δέ; O2 µό- 
vov ἀπὸ τούτου. φησὶν, ἐστὶν ἀἰδέσιμος, ὅτι χηρύττων 
εὐδοχιμεῖ, καὶ ἐπαινεῖται παρὰ πάντων, ἀλλὰ xa 
χειροτονηθεὶς ὑπὸ τῶν Ἐνχλησιῶν σὺν ἡμῖν. Ὅθεν 
pov δοχεῖ τὸν Βαρνάδαν αἰνέττεσθαι. Καὶ πολὺ τὸ 
ἀξίωμα αὑτοῦ σηµαίνει δείχνυσι γὰρ xaX ἐπὶ τίνι 
κεχειροτόνητο. Συνέκδηµος γὰρ ἡμῶν, qno, σὺν 
tjj χάριτει ταύτῃ τῇ διαχονουμένῃ ὑφ ἡμῶν, Εἶδες 
ὅσα αὐτοῦ τὰ ἐγχώμια; Εὐαγγελιξόμενος ἔλαμψε, 
καὶ τὰς Ἐκχλησίας ἔσχεν ἐπὶ τούτῳ μαρτυρούσας 
πάσας' ἐχειροτονήθη ὑφ) ἡμῶν, καὶ ἐφ᾽ οἷς Παῦλος, 
xai πανταχοῦ χοινωνὸς αὐτῷ véyove, χα) χατὰ τοὺς 
πειρααμοὺς χαὶ χατὰ τοὺς κινδύνους τὸ γὰρ ὄνομα 
τῆς ἑχδημίας τοῦτο αἰνίττεται. Τί δέ ἐστι, Σὺν τῇ 
χάριτι ταύτῃ τῇ διακονουµέγῃ ὑφ) ἡμῶν; "Doce 
τὸν λόγον χαταγγέλλειν, φησὶ, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον 
χηρύττειν 1) ὥστε xal πρὸς τὰ χρήµατα ὑπηρετήσα- 
σθαι μᾶλλον δὲ, πρὸς ἀμφότερά µοι δοχεῖ λέγειν. 
Εἶτα ἐπάγει' Πρὸς τὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου δόξαν 
καὶ προθυµίαν ὑμῶν. Ὁ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν 
Ἠξιώσαμεν, qnot, χειροτονηθῆναι αὐτὸν μεθ) ἡμῶν, 
xaX εἰς τὸ ἔργον τοῦτο προχειρισθῆναι, ὥστε olxovó- 
pov γενέσθαι τῶν ἱερῶν χρημάτων xai διάχονον (οὐ - 
δὲ γὰρ τοῦτο μικρὸν Tfjv. ᾿Επισχέψασθε γὰρ, or- 
ot, ἄνδρας ἐξ ὑμῶν μαρτυρουµένους ἑπτά)' xol 
ἐχειροτονήθη ὑπὸ τῶν Ἐχχλησιῶν, xa Φηρος τοῦ 
δήµου παντὸς ἐγένετο. Τί ἐστιν, Elc τὴν αὐτοῦ τοῦ 
Κυρίου δόξα» καὶ προθυµίαν ὑμῶν; "Iva. χαὶ θεὸς 
δοξάζηται, xat ὑμεῖς προθυμµότεροι γίνησθε, τῶν ὑπο- 
δεχοµένων τὰ χρήµατα ταῦτα δοχίµων ὄντων, xa 
οὐδενὸς φενδῆ τινα ὑπογίαν κατ αὐτῶν τεχεῖν ὄννα- 
μένου. 


$35 

β’. Διὰ τοῦτο τοιούτους ἐπεξητήσαμεν, xal οὐ χὶ [566] 
£A. µόνῳ τὸ πᾶν ἐπετρέφαμεν, ἵνα καὶ ταύτην φύγῃ 
«iv ὑποψίαν, ἀλλὰ καὶ Τίτον ἐπέμψαμεν, καὶ μετὰ τοῦ- 
του ἕτερον. Εἶτα ἑρμηνεύων αὐτὸ τοῦτο τὸ, Πρὸς τὴν 
δόξα» τοῦ Κυρίου καὶ προθυµίαν ὑμῶν, ἐπήγα- 
γε: ΣτεΆ.Ἰόμενοι τοῦτο, μή τις ἡμας μωμήσηται 
ἐν τῇ ἁδρότητι ταύτῃ τῇ διακονουµένῃ 07" ἡμῶν. 
Τί ποτέ ἐστι τὸ λεγόμενον ; "Άξιον τῆς ἀρετῆς Παύ- 
Aou, xaX τὴν πολλὴν αὐτοῦ χηδεµονίαν ἐμφαῖνον xat 
τὴν συγχατάδασιν. Ἵνα yàp µή τις ἡμᾶς ὑποπτεύ- 
en, φησὶ, μηδὲ τὸν τυχόντα μῶμον xa0' ἡμῶν σχῇ, 
ὡς νοσφιζοµένων kx. τῶν ἐγχειριζομένων ἡμῖν xpn- 
µάτων, διὰ τοῦτο τοιούτους ἐἑπέμψαμεν, xal οὐχ ἕνα 
µόνον, ἀλλὰ χαὶ δύο xal τρεῖς. Εἶδες πῶς ἁπαλλάτ- 
τει πἆσης ὑποψίας αὐτούς ; οὐκ ἀπὺ τοῦ εὐαγγελίου, 
οὐδὲ ἀπὸ τοῦ χειροτονηθῆναι µόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ 
τοῦ δοχίµους, xal δι) αὐτὸ τοῦτο χειροτονηθῆναι, ἵνα 
μὴ ὁποπτεύωνται. Καὶ οὐχ εἶπε, Mi ὑμεῖς µωμήση- 
σθε, ἀλλὰ, Μή τις ἄλλος. Καΐτοι ys δι αὐτοὺς τοῦτο 
ἐποίησε , καὶ ἠνίξατο εἰπὼν, Elc τὴν αὐτοῦ τοῦ 
Κυρίου δόξα» xal προθυµίαν ὑμῶν ἀλλ ὅμως 
οὗ βούλεται αὐτοὺς πλῆξαι, d) ἑτέρως qno, 
Στε.Ίόμεγοι τοῦτο ποιῆσαι " χαὶ οὐδὲ τούτῳ 
ἀρχεῖται, ἀλλὰ χαὶ τῇ ἐπαγωγῇ θεραπεύει πᾶλιν 
λέγων, Ἐν τῇ «ἀδρότητι ταύτῃ τῇ διακονουµένῃ 
$g' ἡμῶν ' καὶ μετ ἐγχωμίου τὸ βαρὺ τιθείς. Ἵνα 
γὰρ ph ἀλγήσωσι, μηδὲ εἴπωσιν, Ἡμᾶς οὖν ὀφορᾶ- 
σθαι ἔχεις, χαὶ οὕτως ἐσμὲν ἅθλιοι, ὡς ὑποπτεῦσθαί 
ποτε ἐπὶ τούτοις ; ἐπιδιορθούμενος αὐτούς qat, 
πολλὰ τὰ χρήματα τὰ Oc" ὑμῶν ἐστι πεµπόμενα, xal 
αὕτη fj ἁδρύτης, τουτέστι, τὸ πληθος τῶν χρημάτων, 
. ἱκανὸν τοῖς πονηροῖς παρασχεῖν ὑποψίαν, εἰ μὴ ἑπ- 
εδειξάµεθα à τὴν ἀσφάλειαν. Προγ οοῦμεν γὰρ κα.ὰ, 
οὗ µόνον ἑνώπιον Κυρίου, ἁλλὰ xal ἐγώπιον 
ἀνθρώπωγ. 


T( (cov Παύλου γένοιτ ἄν ; 0208 γὰρ εἶπεν, Απολ- 
λύσθω xal οἰμωζέτω ὁ βονλόμενος τοιοῦτόν τι ὑπο- 
πτεύειν * ἕως ἂν μὴ χαταγινώσχῃ µου τὸ συνειδὺς, 
οὐδείς µοιλόγος τῶν ὑποπτενόντων * ἁλλ᾽ ὅσῳ ἀσθς- 
νέστεροι ἦσαν, τοσούτῳ συγχατέθαινξ μᾶλλον. TO 
γὰρ χάµνοντι οὖκ ἀγανακτεῖν, ἀλλὰ βοηθεῖν yof. 
Καΐτοι γε τίνος ἁμαρτὴήματός ἕσμεν πόῤῥῥω, ὡς 
ἐκεῖνος τῆς τοιαύτης ὑποψίας ; Οὐδὲ γὰρ, εἰ δαίµων 
τις ἣν, ὑπώπτευσεν ἂν τὸν µαχάριον ἐχεῖνον εἰς 
τὴν διαχονίαν b ταύτην. 'AXX ὅμως χαὶ τοσοῦτον ἁπ- 
έχων τῆς ὑπονοίας τῆς πονηρᾶς, πάντα moti καὶ 
πραγματεύεται, ὥστε μηδὲ σχιάν τινα χαταλιπεῖν 
τοῖς xÀv ὁπωσοῦν ὑπονοῆσαί τι πονηρὸν βουλομένοις' 
xai οὐ µόνον χατηγορίας φεύγει, ἀλλὰ xal µώμους 
καὶ τὴν τυχανσαν χατάγνωσιν xaX div ὑπόνοιαν. 
Συνεπέμναμεν» δὲ αὐτοῖς τὸν ἁδε.φὸν ἡμῶν. 
Ἰδου πάλιν καὶ ἕτερον προστίθησι , xal τοῦτον μετ᾽ 
ἐγχωμίου χαὶ τῆς αὐτοῦ φήφου xai πολλῶν ἑτέρων 
μαρτύρων. "Or ἑδοκιμάσαμεν, φησὶν, ἐν πο..λοῖι 
πο.]- άχις σπουδαϊῖον ὄντα, vvvl δὲ πο.ὺ σπου- 


* Savil. in marg.. ἐπιδειξόμεθα. 
b Savil. in marg , áz:acíav, 


$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHIEP. CONSTANTINOP. 


δαιότερο». Ἐγχωμιάσας [567] αὑτὸν ànb τῶν οἰχείων 
χατορθωμάτων, xal ἀπὸ τῆς πρὸς ἐχείνους ἀγάπης 
ἑπαίρει ' χαὶ ὃ περὶ Τίτου ἔλεγεν, ὅτι Σπουδαιότε- 
£oc ὑπάρχων αὐθαίρετος ἐξη.1θε, τοῦτο καὶ περὶ 
τούτου, εἰπὼν, Nov δὲ πο.ὶὺ σπουδαιότερο» * σπἑρ- 
µατα αὐτοῖς προαποτιθέµενος τῆς πρὸς Κορινθίους 
ἀγάπης. Kai λοιπὺν, ἐπειδὴ ἐπέδειξεν αὐτῶν τὴν 
ἀρετὴν, παραχαλεῖ xal αὐτοὺς ὑπὲρ αὐτῶν, λέγων ; 
Εἴτε ὑπὲρ Τίτου, κοινωνὸς ἑἐμὸς, καὶ εἰςὑμᾶς συγ- 
δργές. T: ἐστιν, Εἶτε ὑπὲρ Τίτου ; El δεῖ τι εἰπεῖν, 
φησὶν, ὑπὲρ Τίτου, ταῦτα ἔχω λέγειν ὅτι χοινωνὸς 
ἐμὸς, χαὶ εἰς ὑμᾶς cuvepyó;. Ἡ γὰρ τοῦτό pna, 
ἡ, EU τι ὑπὲρ Τίτου ποιῄῇσετε ^, ὅτι οὐχ sig «bv 
τυχόντα ποιῄσετε΄' κοινωγὸς γὰρ ἑἐμός ἐστι. Καὶ 
δοχῶν ἐγχωμιάζειν τοῦτον, ἐχείνους ἑπαίρει , δειχνὺς 


"οὕτω περὶ αὐτὸν διακειµένους, ὡς ἀρχεῖν εἰς τιμῆς 


ὑπόθεσιν παρ) αὗτοῖς τὸ χοινωνὸν αὐτοῦ τινα φαίνε- 
σθαι. Αλλ’ ὅμως οὐκ ἠρχέσθη τούτῳ, ἀλλὰ χαὶ ἕτερον 
ἐπήγαγε λέγων’ Εἰς ὑμᾶς συνεργός. Οὐχ ἁπλῶς 
συνεργὸς, ἀλλ Ev τοῖς πρὸς ὑμᾶς, Ev τῇ προχοπῇ τῇ 
ὑμετέρᾳ d, tv τῇ ἐπιδόσει, ἓν τῇ φιλίᾳ, Ev τῇ σπουδῇ 
τῇ περὶ ὑμᾶς ' ὅπερ μάλιστα οἰχειῶσαι αὐτοῖς αὐτὸν 
Ἠδύνατο . Εἴτε dóeAgol ἡμῶν. Εἴτε ὑπὲρ τῶν ἄλλων, 
φησὶν, ἀχοῦσαί τι βούλεσθε, χαὶ οὗτοι μέγιστα ἔχου- 
σι δικαιώµατα συστάσεως τῆς πρὸς ὑμᾶς. Καὶ γὰρ 
xai αὑτοὶ, φησὶν, ᾿Αδε.φοὶ ἡμῶν *, καὶ ἁπόστο- 
Jot ᾿Εκκλησιῶν * τουτέστιν, ὑπὸ Ἐχχλησιῶν πεµ- 
Φθέντες. Ἑΐτα τὸ μείζον ἁπάντων, Δόξα Χριστοῦ. 
El; ixsivoy γὰρ ἀναφέρεται ἅπερ ἂν εἰς τούτους 
γένηται. Εἴτε οὖν ὡς ἀἁδελφοὺς βούλεσθε δέξα- 
σθαι, εἴτε ὡς ἁποστόλους τῶν Ἐκχλησιῶν, εἴτε ὡς 
εἰς δόξαν Χριστοῦ ποιοῦντες, πολλὰς ἔχετε ἀφορμὰς 
τῆς περὶ αὐτοὺς εὐνοίας. Ὑπὲρ μὲν γὰρ Τίτου ἔχω 
λέγειν, ὅτι xal &pb, χοινωνὸς xai ὑμῶν ἑραστὴς, 
ὑπὲρ δὲ τούτων, ὅτι ἀδελφοὶ, ὅτι ἁπόστολοι Ἑχκλη- 
σιῶν, ὅτι δόξα Χριστοῦ. 

Υ. "Opis ὅτι χἀντεῦθεν δῆλον , ὅτι τῶν ἀγνώστων 
σαν αὑτοῖς; 'H γὰρ ἂν αὐτοὺς xal árb τούτων ἐχό- 
σµησεν, ἀφ᾽ ὧν xal Τέτον, λέγω 5h τῆς περὶ αὐτοὺς 
ἀγάπης. 'AXMM ἐπειδὴ οὐδέπω γνώριµοι σαν, "fi; 
ἁδελφοὺς δέξασθε, φησὶν, ὡς ἁποστόλους τῶν Ἐκ- 
χλησιῶν, ὡς εἰς δόξαν Χριστοῦ ποιοῦντες' διὸ ἐπάχει' 
Τὴν οὖν ἔνδειξι τῆς ἁγάπης ὑμῶν καὶ ἡμῶν 
καυχήσεως ὑπὲρ ὑμῶν, εἰς αὐτοὺς ἐνδείξασθε, 
&lc πρόσωπον τῶν 'ExxAncuor. Nvv δείξατε, qvo, 
πῶς μὲν ἡμᾶς ἀγαπᾶτε, πῶς δὲ ἡμεῖς οὐχ ἁπλῶς 
οὐδὲ εἰχῆ κανχώµεθα Ev ὑμῖν" δείξετε δὲ τοῦτο, ἐὰν 
εἰς αὐτοὺς ἀγάπην ἑνδείξησθε. Εἶτα καὶ φριχωδέατε- 
pov ποιεῖ τὸν λόγον λέγων, Elc πρόσωπον τῶν 
Ἐκκαλησιῶν. Eig δόξαν, φησὶ, τῶν Ἐκχλησιῶν, εἰς 
τιμήν. Αν γὰρ τούτους τιµήσητε, τὰς ἁποστειλάσας 
Ἐκχλησίας ἑτιμήσατε. Οὐ γὰρ εἰς αὐτοὺς διαθαῖνει 
µόνον ἡ τιμὴ, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἑχπέμφαντας, ot 
ἐχειροτόνησαν αὑὗτοὺς, χαὶ πρὸ ἑχείνων, elc τὴν τοῦ 
θευοῦ δόξαν. [568] Ὅταν γὰρ τοὺς ἐχείνῳ διακονου- 

* Savil. in marg., ἡ ὅτι ὑπὲρ Τίτου τι ποιήσετε. 


d Legebatur τῇ ἡμετέρα. 
ο Legebatur ὑμὼν. 


525 
esse, qui ullam de ipsis, ue falsam quidem suspicio- 
nem conflare possit. 

9. Ideo tales viros conquisivimus : nec uni dum- 
taxat id muneris commisimus, verum una cum eo, ut 
hane quoque suspicionem fugiat, Titum etiam misi- 
mus, et cum illo alium. Postea autem h:zec ipsa verba 
exponens, Ád gloriam Domini el alacritatem vestram, 
subdidit : 20. Devitantes hoc, ne quis nos vituperet in 
hac plenitudine, qu& ministratur a nobis. Quam tan- 
dem sententiam hic sermo habet ? Diguam profecto 
Pauli virtute, οἱ quae ipsius curam et sollicitudinem 
atque indulgentiam declarat. Ne quis enim, inquit, 
sinistri aliquid de nobis suspicetur, ac vel levissi- 
mam reprehensionis ausam adversum nos habeat, 
velut de commissa nobis pecunia aliquid interverten- 
ibus, idcirco tales viros misimus, non unum dum- 
taxat, sed et duos et tres. Vides quo pacto ipsos ab 
omni suspicione vindicet, non solum quod evange- 
lium przdicent, aut quod ordinati fuerint, sed etiam 
quod probitate przstent, ob idque ipsum ordinati 
sint, ne locus ullus suspicioni detur? Nec dixit, Ne 
vos viluperetis; sed, Ne quis alius. Atqui eorum 
causa hoc fecerat: idque his verbis indicavit, Ad 
gloriam Domini et alacritatem vestram ; ceterum eos 
perstringere non vult, sed alio modo ait, Devitantes 
hoc facere. Ac ne hoc quidem contentus , rursus 
ipsos per ea qux» sequuntur delinit his verbis, Iu hac 
plenitudine, qua ministratur a nobis ; atque ita id, 
quod grave erat, cuin laudibus ponens. Ne dolerent 
ac dic: rent : Habesne quod de nobis suspiceris ? at- 
que ita miseri sumus, ut de his rebus apud te in 
suspicionem veniamus ? hiuc objectioni medetur, in- 
quiens : Multe. pecunie a vobis mittuntur; atque 
haec plenitudo, hoc est, pecuniarum copia, satis ma- 
gnam vim liabet ad sinistram suspicionem in impro. 
borum animis ciendam, nisi cautionem adhibeamus. 
21. Providemus enim bona non solum coram Domino, 
scd etiam coram liominibus. 

Pauli laus. — Ecquid Pauli par esse queat? Non 
euim dixit : Pereal atque ejulet qui hujusmodi quid- 
piam suspicari in animum induxerit ; donec me con- 
scientia mea condemnet, liujusmodi suspiciones nihil 
moror : sed quo iibecilliores ipsi erant, eo magis 
ad eos sese demittebat, /Egrotauti quippe non suc- 
ceusere, sed opeim afferre oportet. Et quidem a quo 
peccato tain longe reinoti sumus, quam ille ab ejus- 
modi suspicione ? Nain ne si demon quidem fuissel, 
lioc beati illius viri ministerium suspectum habuis- 
set. Et tamen ille, quamlibet ab hac pr:epostera su- 
spicione procul dissitus, nihil non agit ac molitur, ut 
ne umbram quidem ullam iis relinquat, qui quequo 
niodo suspicari aliquid mali velint, ac non modo ae- 
cusationes fugit, sed etiam leves repreheusiones ac 
nudas suspiciones. 29. Misimus autem cum illis et 
fratrem nostrum. En rursus alium quoque adjungit, 
eumque non siue laude, calculoque tum suo tum alio- 
rum multorum. Quem probavimus in multis sape sol- 
licitum esse, nunc autem mulio sollicitiorem. lostea- 
quam eum ab his quibus proditus erat virtutibus 


IN EPIST. ΙΙ AD COR. IIOVIL. XV3t«. , 526 


laudavit, ab ea quoque qua illos complectebatur be- 
nevolentia eum laudibus evehit ; quodque de Tito di- 
xerat, Cum sollicitior essct, sua voluntate profectus est, 
hoc de eo quoque przedicat dicens, Nunc autem multo 
sollicitiorem ; studii erga Corinthios atque amoris se - 
mina prius in ipsorum animis insereus. Ac demum, 
eorum virtute declarata, Corinthios jam pro ipsis sie 
liortatur : 25. Sive proTiito, qui est socius meus, οἱ in vo- 
bis adjutor. Quid est, Sive pro Tito ? Si quid dicere ne- 
cesse est, inquit, hoc dicere habeo, quod socius meus ΄ 
est, etin vobis adjutor.Hoc enim est quod ait. Vel certe 
hoc vult : Si pro Tito aliquid feceritis, non vulgari cui- 
piam homini feceritis ; socius quippe meus est. Qui- 
bus verbis cum eum laudare videatur, eos ipsos effert, 
ita affectos eos esse demonstrans, ut ad honorem alicui 
habendum satis ampla apud eos materia sit, ipsius 
socium esse. AL lioc minime contentus, alterum quo- 
que adjecit dicens : In vobis adjutor. Non utcum- 
que adjutor, sed in jis rebus, qux vestra intersunt, 
jin vestro profectu atque incremento, in amicitia, ia 
studio erga vos : id quod ad eorum benevolentiam 
ipsi conciliandam maximam vim habebat. Sive fratres 
nostri. Sive de aliis, inquit, quidpiam audire vultis, 
hi quoque maximas apud vos zquissimasque com- 
mendationis causas habent. Nam et ipsi Fratres nostri 
sunt, inquit, et apostoli Ecclesiarum ; hoc est, ab 
Ecclesiis legati sunt. Deinde quod omnibus przstat, 
Gloria Christi. Ad eum enim omnia ea referuntur, 
αυ in ipsos facta fuerint. Quocirca, si ipsos ut fra- 
tres excipere vultis, sive ut Ecclesiarum legatos, sive 
ut Christi glorigm vobis proponentes, multas erga 
eos benevolenti& occasiones habetis. Nam pro Tito 
quidem hoc dicere habeo, quod socius quoque nieus 
sit, vestrique amans ; pro iis autem, quod fratres, 
quod Ecclesiarum legati, quod gloria Christi. 

9. Videsne perspicuum hinc quoque esse, illos 
Corinthiis tum ignotos fuisse ? Alioqui enim a quibus 
rcbus Titum, ab iisdem etiam ipsos oruasset, nempe 
a benevolentia quam crga eos haberent. Sed quia 
nondum ipsis noti erant, Ut fratres, inquit, eos sus- 
cipite, ut Ecclesiarum apostolos, denique ut ad Christi 
gloriam hoc facientes : unde subjungit : 24. Ostensies: 
nem ergo, qug est caritatis vestra el nostre glorie pre 
tobis, in illos ostendite in facie Ecclesiarum. Nunc, in- 
quit, planum facile quam me ipsi ametis, quamque 
cgo rursus in vobis non frustra ac temere gloricr : 
loc porro ita demum planum facietis, si ipsis cari- 
tatem praestiteritis. Postea terrorem quoque sermoui 
suo adjicit dicens : In faciem Ecclesiarum ; hoc est , 
ad Ecclesiarum gloriam et honorem. Nam si ipsis ho- 
norem habueritis, Ecclesiis profecto, a quibus missi 
suut, bonor a vobis habitus erit. Neque ctim ad cos 
dumtaxat honor permanat, sed ad illos etiam, a qui- 
bus missi atque ordinati sunt ; οἱ prz omnibus id ad 
Dei gloriam tendit. Nam cum eos, qui illi ministrant, 
honore aflicimus, ad illum utique laus ea pervadit., 
In communi Ecclesiarum ; hoc est , in publico Excle- 
siarum coetu, Quod quidem non leve ducendum esi : 
magna quippe saeri conventus, lioc est Ecclesiarum, 


527 


vis ac potentia est. Animadverte quanta sit vis coetus 
Ecclesie : oratio Petrum e vinculis exemit, Pauli os 
aperuit ( Act. 12. 5 ) : horum suffragium eos, qui ad 
spirituales dignitates veniunt, liaud leviter exornat. 
Ac propterea is, qui ordinaturus est, illorum preces 
tim poscit, atque ipsi calculum suum addunt, accla- 
mantque ea qux norunt qui mysteriis initiali sunt : 
meque enim fas est coram profanis cuncta detegere. 
Interdum autem nihil inter sacerdotem interest, et eos 
quibus praeest, velut cum tremenda mysteria perci: 
pienda sunt : :eque enim omnes ad ea admittimur : 
non sicut in Veteri Testamento alia subditus edebat, 
nec plebi fas erat iis vesci, quibus sacerdos vesceba- 
tur. Nunc autem sccus se res habet, omnibus siqti- 
dem Suum corpns, unam poculum proponitur. In 
precatiouibus quoque populum videris multum con: 
ferre. Etenim pro energumeuis, el pre iis qui is poe- 
nitentia &unt, communcs el a sacerdote et ab ipsis 
preces fiunt ; atque omnes unam eandemque precem 
concipiunt, precem, inquam, misericordia plenam. 
Rursus cum eos, quí sacrosancte. mens?e. participes 
esse nequeunt, a sacris septis arceemus, imeunda est 
altera oratio, in qua omnes «φις humi jacemus , 
omnes tque consurgimus. Λά liec cum. pax danda 
vicissimque accipienda est, emnes mutuo nos exos- 
culamur. Jam in tremendis quoque mysteriis, ut sa- 
cerdos pro plebe, ita plebs prosacerdote vota facit : 
μας enim verba, et eum spiritu tuo, nihil aliud quam 
hoc significant. Rursus ea oratio , qua Deo gratise 
aguntur, utriusque commanis est: neque enim ipse 
solus gratias agit, sed ctiam plebs universa. Nam 
eum prius illorum vocem sumpsit, atque illi assense- 
runt id digne ac juste fleri, tum demum gratiarum 
actionem auspicatur. Quid autem miraris, si cum 
sacerdote plebs interdum loquatur, cum etiam cum 
ipsis Cherubim ac supernis Virtutibus sacrosanctos 
illos hymnos communiter in clum mittat ? Heec por- 
FO Cuncta eo a me dicuntur, ut unasquisque, etiam 
ex iis qui subsunt, adviyilet ; illudque intelligamus, 
nos omnes unum corpus esse, tantumque dumtaxat 
inter nos differre, quantum menibra a membris dif- 
ferent : ac proinde ne omnia ad sacerdotes rejicia- 
mus ; quin potius nos Ecclesi» totius, perinde ac 
communis corporis, cura afliciamur. Hoc enim et 
majorem securitatem affert, et majus virtutis incre- 
mentum nobis comparat. Áudi quippe quomodo apo- 
stolorum tempore ipsi perssepe eos, quibus przxerant, 
consilii socios adhibebant. Nam cum septem diaconos 
crearent, ad plebem prius retulerunt ; et cum Petrus 
Matthiam, de ea fe cum omnibus qui tum aderant , 
iam υἱτῖ quam mulieribus, agitavit] Neque enim 
hic qui przesunt fastum prz se ferre debent , nec qui 
subsunt, servi habendi sunt ; verum spirituale impe- 
rium est, hoc presertim nomine superiores partes 
obtinens, quod pro vcstrze salutis cura plures labores 
»uscipiat, non autem. quod pltres honores requirat. 
Etenim omnes, et domum unam, sic Ecclesiam habi- 
Are; ut unum corpus, ita affectos essc convenit : 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


quemadmodum et baptisma unum est, et mensa una, 
et fons unus, etcreatio una, sic et Pater unus. Cur 
ergo disjüncli et dissecti sumus, cum tot summ: 
conjunctionis vincula habemus ? Rursum enim eadem 
deplorare cogimur, qu:» sz:penumero luctu prose- 
quuti sumus: loctu quippe dignus est hic rerum status, 
in quo alii ab aliis usque adeo abrupti summns, cum 
contra corporis unius compagem imitari nos oporteat. 
Sic enim a minore quoque is, qui major est, lucri 
aliquid facere queat. Nam si Moses quidpiam, quod 
in rem esset, ex socero didicerit, quod ipse non ani- 
madvericbat : quanto magis in Ecclesia boc usu ve- 
nire possit ? Quid autem causa est, cur quod profa- 
nus homo perspiciebat, hoc spiritualem fageret 7 Ut 
omnes qui tune erant hominem eum esse intelligerent, 
et in secando mari et in effringenda petra Dei auxilio 
Wmdigere, miraculaque ea, non humame natura, sed 
divine potentie. adscribi debere. Nunc quoque, si 
quispiam parum utilem sententiam dixeri!, surgat al- 
ter ac loquatur. 

Moses cur Jethro soceri consilium admiserit, — Quod 
si quamvis inferior sit, aliquid tamen quod ex usu 
sit dicat, sententiam illios comproba, nec eum quam- 
libet abjectuim asperneris. Neque enim quisquam lio- 
rum tam a proximo suo distat, quam socer ille a ge- 
nero Mose, qui tamen sermonem ipsius minime 
fastidivit ; verum et consilium excepit eique paruit , 
et literis quoque mandavit , nec ejusmodi rem histo- 
rie prodere erubuit, ut multorum hominum fastum 
dejiceret : ob idque hiec tamquam in cippo insculpta 
reliquit, quod multis hanc historiam utilitati fore 
perspectum haberet. Ne ergo cos qui optima dat 
consilia, etiamsi ex subditorum numero sint et ab- 
jecte sortis, cuntemnaimus, nec quse | ipsi censueri- 
mus, ea prorsus obtinere velimus ; verum ut ea, qux 
utilia visa feerint, omnium calculis comprobentur. 
Plerique enim cxcutientium multa elarius perspexc- 
runt, quam qui acute cernebant, quod contentionem 
majorem ac studium adhibuissent. Nec vero dicas, 
Ecquid me in consilium vocas, si verbis meis non ob- 
temperas ? non enim consultoris, sed tyranni hz ac- 
cusationes sunt. Nam qui consultor est, hoc solum in 
arbitrio suo habet, ot quid censeat dicat : quod si 
sententia alia conducibilior appareat, et ipse suam 
sequi velit, non jam consultorem, ut jam dixi, sed 
tyrannum agit. Ne igitur sic faciamus, sed animum ab 
omni fastu atque arrogantia eximentes , id specte- 
mus, noi ut ea solum quse ipsi decreverimus stent , 
sed ut ea sententia qus condaecibilior fuerit valeat , 
etiamsi a nobis minime allata sit. Neque enim parum 
lucri hinc colligemus , etiamsi ipsi qux in rem sint 
non reperiamus, si eaqus ab aliis utiliusanimadversa 
fuerint amplectamur; et magnam a Deo mercedem 
accipiemus, inde maxime gloriam consequemur. Ut 
cnim is qui utilem sententiam dixit, sapiens : ita 
nos, qui eam complexi sumus , prudentix candoris- 
que laudem feremus. Ad hunc modum et domus et 
civitates, et ad hun modum Ecclesia gubernata , 


$27 


µένους τιμήσωμεν, εἰς αὐτὸν διαθαίνει τὰ τῆς εὐφη- 
plac. Elg τὸ xotwby τῶν Ἐκκλησιῶν. Οὐ μικρὸν δὲ 
καὶ τοῦτο" χαὶ γὰρ µεγάλη dj δύναμις τῆς αννόδου, 
Ίγουν τῶν Ἐκκλησιῶν. Σκόπει πῶς µεγάλη ἣν ἡ 
δύναμις τῆς συνόδου. Ἡ τῆς Ἐκχλησίας εὐχὴῆ τὸν 
Ἱέτρον ἀπὸ τῶν δεσμῶν ἕλυσε, τοῦ Παύλου τὸ στόµα 
Ἠνέφξεν * ἡ τούτων φῆφος, οὐχ ὡς ἔτυχε, xat τοὺς 
ἐπὶ τὰς πνευματιχὰς ἀρχὰς ἑρχομένους χαταχοσμεῖ. 
Διά τοι τοῦτο xai ὁ μέλλων χειροτονεῖν xal τὰς ἑχεί- 
νων εὐχὰς καλεῖ τότε, καὶ αὐτοὶ ἐπιψηφίζονται, xal 
ἐπιδοῶσιν ἅπερ ἴσασιν οἱ μεμυημένοι' οὗ γὰρ Oh 
fiuc ἐπὶ τῶν ἁμυήτων ἐχχαλύπτειν ἅπαντα. Ἔστι 
δὲ ὅπου οὐδὲ διέστηκεν ὁ ἱερεὺς τοῦ ἀρχομένου" otov, 
ὅταν ἀπολαύειν δέῃ τῶν φρικτῶν μυστηρίων’ ὁμοίως 
γὰρ πάντες ἀξιούμεθα τῶν αὐτῶν ΄ οὗ καθάπερ ἐπὶ 
τῆς Παλαιᾶς, τὰ μὲν ὁ Ἱερεὺς σθιε, τὰ δὲ ὁ ἀρχόμε- 
voc, xai θέµις οὐχ ἣν τῷ λαῷ µετέχειν ὧν μετεῖχεν 
ὁ ἱερεύς. 'AXX οὗ vov: ἀλλὰ πᾶσιν Ev σῶμα πρό- 
χειται͵ xal ποτήριον Ev. Καὶ ἐν ταῖς εὐχαῖς δὲ πολὺ 
τὸν λαὺν ἴδοι τις ἂν συνεισφέροντα. Καὶ γὰρ ὑπὲρ 
τῶν ἑνεργουμένων , ὑπὲρ τῶν ἓν µετανοίᾳ, χοιναὶ 
καὶ παρὰ τοῦ ἱερέως, xat rap! αὐτῶν γίνονται αἰ εὐχαὶ, 
xal πᾶντες plav λέγουσιν εὐχὴν , εὐχὴν τὴν ἑλέου 
γέµουσαν. Πάλ.ν ἐπειδὰν εἴρξωμεν τῶν ἱερῶν περι- 
ϐθόλων τοὺς οὐ δυναµένους τῆς ἱερᾶς μετασχεῖν τρα- 
πέζης, ἑτέραν δεῖ γενέσθαι εὐχῆν, xal πάντες 
ópolog ἐπ᾽ ἑδάφους χείµεθα., καὶ πάντες ὁμοίως 
ἀνιατάμεθα. "Όταν εἱρῆνης πάλιν µεταλαμδάνειν 
xai µεταδιδόναι δἐῃ, πάντες ὁμοίως ἁἀσπαζόμεθα. 
Ἐπ) αὐτῶν πάλιν τῶν φριχωδεστάτων μυστηρίων 
ἐπεύχεται ὁ ἱερεὺς τῷ λαῷ, ἐπεύχεται xal ὁ λαὸς τῷ 
ἱερεῖ' τὸ γὰρ, Μετὰ τοῦ πνεύματός σου, οὐδὲν ἄλλο 
ἐστιν, Ἡ τοῦτο. Τὰ τῆς εὐχαριστίας πάλιν χοινά’ 
οὐδὲ γὰρ ἐχεῖνος εὐχαριστεῖ μόνος, ἀλλὰ χαὶ ὁ abe 
ἅπας, Πρότερον γὰρ αὐτῶν λαδὼν φωνὴν, εἶτα συν- 
τιθεµένων ὅτι ἀξίως καὶ διχαίως τοῦτο γίνεται, τότε 
ἄρχεται τῆς εὐχαριστίας. Καὶ τί θαυμάξζεις, εἴ που 
μετὰ τοῦ ἱερέως ὁ 3ab; φθέγγεται, ὅπου ye xa μετ) 
αὐτῶν τῶν Χερουδὶμ χαὶ τῶν ἄνω δυνάµεων, xowi 
τοὺς ἱεροὺς ἐχείνους ὕμνους ἀναπέμπει; Tauca δὲ 
μοι πάντα Exelva εἴρηται, ἵνα Exaatog χαὶ τῶν &p- 
χοµένων νἠφῃ, ἵνα µάθωμεν ὃτι σῶμά ἐσμεν ἅπαντες 
ἓν, τοσσύτην ἔχοντες πρὸς ἀλλήλους διαφορὰν, ὅσην 
µέλη πρὸς µέλη χαὶ μὴ τὸ πᾶν ἐπὶ τοὺς ἱερέας ῥίπτω- 
μεν, ἀλλὰ xal αὐτοὶ, ὥσπερ χοινοῦ σώματος, τῆς Ἐκ» 
χλησίας ἁπάσης οὕτω φροντίζωµεν. Τοῦτο γὰρ xal 
ἀσφάλειαν πλείονα, xal ἡμῖν ἐπίδοσιν μείζονα xaza- 
σχευάζει ^ πρὸς ἀρετῆν., ΄Αχουσον γοῦν ἐπὶ τῶν 
ἁποστόλων, πῶς ἀλλαχοῦ τοὺς ἀρχομένους κοινωνοὺς 
τῆς γνώμης ἐλάμδανον. Kal γὰρ ὅτε τοὺς ἑπτά 
ἐχειροτόνουν, τῷ δἠμῳ πρότερον ἑἐκοινώσαντο' xal 
ὅτε τὸν Ματθίαν ὁ Πέτρος, τοῖς παροῦσιν ἅπασι τότε, 
xai ἀνδράσι xai γυναιξίν.]|ὁ09] Οὐ γὰρ ἀρχόντων 
τθφός ἐστι τὰ ἐνταῦθα, οὐδὲ ἀρχομένων δουλοπρέ- 
πεια, ἀλλά ἀρχὴ πνευματικὴ, τούτῳ μάλιστα πλεον- 
εχτοῦσα, τῷ τὸ πλέον τῶν πόνων xal τῆς ὑπὲρ ὑμῶν b 


* Legebatur xai ὑμῖν ἐπιδίδωσι.., κατασκευάζειν. 
b Legebatur πόνων ὑπὲρ τῆς ὑμῶν. 


IN EPIST. M AD COR. HOMIL. XVIII. .. 


528 
ἀναδέχεσθαι φροντίδος, o) τῷ ttpdg πλείους ἔπιση- 
τεῖν. Καὶ γὰρ ὡς µίαν οἰχίαν δεῖ τὴν Ἐκχκλησίαν oi- 
χεῖν, ὡς σῶμα &v, οὕτω διαχεῖσθαι πάντας ὥσπερ 
οὖν καὶ βάπτισμα ἓν ἐστι, xol τράπεζα µία, χαὶ 


- ty µία, xax χτίσις µία, χαὶ Πατὲρ efc. Τί τοίνυν 


διηρήµεθα, τοσούτων συναγόντων ἡμᾶς ; τί διεσπἀσ- 
pe9a ; ᾽Αναγχαζόμεθα γὰρ πάλιν τὰ αὐτὰ ὀδύρασθαι, 
ἃ πολλάκις ἑθρήνησα ' πένθους ἄξια τὰ παρόντα 
οΌτω σφόδρα ἁπ᾿ ἀλλήλων ἑσμὲν ἀπεῤῥηΓμένοι, δέον 
ἑνὸὺς σώματος μιμεῖσθαι σνυνάφειαν. Οὕτω γὰρ χαὶ 
παρὰ τοῦ ἑλάττονος ὁ μείζων χερδᾶναι δυνῄσεται. 
E! γὰρ Μωῦσῆς παρὰ τοῦ χηδεστοῦ τι τῶν συμφερόν- 
των ἔμαθεν ὅπερ αὐτὸς οὗ συνεῖδε, πολλῷ μᾶλλον ἐν 
τῇ Ἐκχλησίᾳ τοῦτο ἂν Ὑένοιτο. Καὶ τί δή ποτε, ὃ 
συνεῖδεν ὁ ἄπιστος, οὗ συνεῖδεν ὁ πνευµατ:χός; "Iva 
µάθωσιν ἅπαντες οἱ τότε, ὅτι ἄνθρωπος fjv, xiv 
θάλατταν σχίζη, κἂν πέτραν ῥηγνύῃ, τῆς τοῦ Θελῦ 
ῥοπῆς δεῖται' xal ὅτι ἐχεῖνα οὐχ ἀνθρωπίνης φύσεως 
ἣν, ἀλλὰ Θεοῦ δυνάμεως. Καὶ νῦν, εἰ οὗ λέχει τὰ 
συμφέροντα 9 ὁ δεῖνα, ἕτερος ἀναστὰς εἰπάτω. 


Κάὰν ἑλάττων fj, λέγῃ δέ τι τῶν συµφερόντων», 
Χύρωσον τὴν γνώµην * χἂν τῶν σφόδρα εὐτελεστάτων 
ᾗ, μὴ ἀτιμάσῃς. Οὐδεὶς γὰρ τούτων ἀφέστηχα τῶν 
πλησίον, ὅσον à χηδεστῆς τοῦ Μιοῦσέως' ἀλλ οὐχ 
ἀπηξίωσεν ἀχοῦσαι, ἀλλὰ xal ἑδέξατο τὴν γνώµην, 
καὶ ἐπείσθη, xal ἀνάγραπτον ἐποίησε, xoi οὖκ 
ἠσχύνθη ταῦτα ἱστορίᾳ παραδοῦναι, tbv τῶν πολλῶν 
τῶφον χαθαιρῶν. Διὸ xal ὡς ἓν στήλῃ τῷ Bl ταῦτα 
γράψας κατέλιπεν. Ίδει γὰρ πολλοῖς χρήσιμον 
ἑσομένην τὴν ἱστορίαν. Mh δὴ παρορῶμεν τοὺς τὰ 
δέρντα συµθουλεύοντας, xàv τῶν ἀρχομένων τις 7, 
xàv τῶν εὐτελῶν, μηδὲ ἅπερ ὃν ἡμεῖς εἰσηγησώ- 
μεθα 3, ταῦτα πάντως xpately ἀξιῶμεν' ἀλλ᾽ ἅπερ ἂν 
συμφέροντα φανῇ , ταῦτα παρὰ πάντων χυρούσθω, 
Πολλοὶ γὰρ τῶν ἀμθλνωττόντων πολλὰ συνεῖΐδον μᾶλ- 
λον ὑπὲρ τοὺς ὁξὺ βλέποντας, διὰ τὸ σπουδάζειν xol 
συντετάαθαι. Μηδὲ λέγε, Τί µε χαλεῖς εἰς συμθουλὴν, 
εἰ μὴ ἀχούεις ὃ λέγω ; οὐκ ἔστι συμθούλου ταυτὶ τὰ 
ἐγχλήματα, ἀλλὰ τυράννου. Ὁ γὰρ σύμθουλος ci- 
πεῖν «à παρ) αὐτοῦ χὺριός ἐστι µόνον’ ἂν δὲ χαὶ 
ἕτερον λνσιτελέστερον cav], ὁ δὲ τὰ παρ) αὐτοῦ 
πρᾶἆττειν ο ἐθέλῃ, οὐχέτι αὐμθουλός ἐστιν, ἀλλὰ 
τύρανναρι ὥσπερ ἔφην. Mh δὴ οὕτω ποιῶμεν, ἀλλὰ 
τύφου παντὸς xai ἀπονθίας ἁπαλλάξαντες τὴν φυχὴν. 
σχοπῶμεν οὗχ ὅπως µόνον τὰ ἡμέτερα σταϊΐη, ἀλλ 
ὅπως ἡ συμφέρουσα γνώμη χρατήσειε, χἂν μὴ παρ' 


ἡμῶν εἰσφέρηται. 0ὐδὲ γὰρ [570] μικρὸν κερδανοῦ- 


pev, x&v ph τὰ δέοντα εὕρωμεν, αὐτοὶ τὰ παρ) 
ἑτέρών φανέντα δεχόµενοι, xat παρὰ τοῦ θεοῦ πολὺν 
ληφόμεθα τὸν μισθὸν, xal δόξης δὲ οὕτω μάλιστα 
ἀπολαύσομεν. Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖνος ὁ τὰ συμφέροντα 
εἰπὼν, σοφός οὕτως ἡμεῖς καταδεξάμενοι, xal αὐτοὶ 
συνέσεως xal εὐγνωμοσύνης χαρπωσόµεθα ἔπαινονι 
Οὕτω xai οἰχίαι καὶ πόλεις, οὕτω xo Ἐχχλησία 
οἰχονομουμένη, μείζονα λήψεται προσθήχην ' οὕτω 


€ Savil. ih marg., δέοντα, et paulo post. σνντελούντων, 
ΡΟ συµφερόντων. 

d Legebalur εἰσηγητόμεθα. 

e Savil. suscipatur legendum κρατεῖν. 


8:9 
ναὶ fjust; τὸν παρόντα βίον ἄριστα οἰχονομήσαντες, 
τῶν μµελλόντων ἐπιτευξήμεθα ἀγαθῶν» ὧν vévoiro 





5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


530 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xat φιλανθρωπίᾳ, 
xai τὰ ἑξῆς. 





OMIAIA [θ'. 


Περὶ μὲν γὰρ τῆς διακογίας τῆς elc τοὺς ἁγίους 
περιττό nol ἐστι τὸ γράφει ὑμῖν. 

α’. Τοσχῦτα περὶ αὐτῆς εἰπὼν, ἐνταῦθά φησι, Πε- 
ριττὀν poi ἐστι τὸ γράφει pir. Καὶ οὐ τοῦτο µό- 
voy ἐστὶν αὐτοῦ τὸ συνςτὸν, ὅτι τοσαῦτα εἰπὼν, λέγει, 
Περιττὀν [ιοί ἐστι τὸ γράφει ὑμῖν, ἁλλ' ὅτι xal 
πάλιν λέγει περὶ αὐτῆς. Ταῦτα μὲν γὰρ ἃ μιχρὸν 
ἔμπροσθεν εἴρτχε , περὶ τῶν τὰ χρήματα ὑποδεξα- 
µένων εἶπεν, ὥστε τιμής ἀπολαῦσαι πολλῆς * τὰ δὲ 
πρὸ ἑχείνων, ἃ περὶ Μαχεδόνων διελέγετο, ὅτι ἡ χατὰ 
βάθους πτωχεία αὐτῶν ἑπερίσσευσεν εἰς τὸν πλοῦτον 
τῆς ἁπλότητος αὐτῶν, χαὶ τὰ ἄλλα πάντα, περὶ φιλ- 
ανθρωπίας xal ἑλεημοαύνης. Αλλ᾽ ὅμως, xal ἔμ- 
προσθεν τοσαῦτα εἰπὼν, καὶ πάλιν µέλλων ἐρεῖν, 
Περιττόν nol ἐστι, φησ], τὸ γράφειν ὑμῖν. Ποιεῖ 
δὲ τοῦτο, ὥστε μᾶλλον * αὐτοὺς ἐπισπάσασθαι. Αἱ- 
σχύνεται γὰρ ἄνθρωπος δόξαν τοιαύτην ἔχων, ὡς 
μηδὲ δεῖσθαι συµθουλῆς, ἑλάττων φανῆναι τῆς ὑπο- 
λήψεως xai ὑστερεῖσθαι. Οὕτω xa ἐπὶ τῆς χατηγο- 
plac ποιεῖ πολλάχις, χατὰ παράλειψιν λέγων ' xal 
γὰρ μεγάλην ἔχει τὴν ἰσχὺν. 'O γὰρ διχαστὴς ὁρῶν 
τὴν µεγαλοφυχίαν τοῦ χατηγόρου, οὐδὲ ὑποπτεύει 
λοιπόν. Λογίζεται γὰρ, ὅτι ὁ πολλὰ ἐξὸν εἰπεῖν οὐχ 
εἰπὼν, πῶ; ἂν τὰ οὐχ ὄντα πλάσειε ; χαὶ δίδωσι xal 
μεῖζον ὑποπτεύειν, f] εἰπεῖν b, xal ἤθους χρηστοῦ 
ὑπόνοιαν περιτίθησιν ἑαυτῷ. Τοῦτο xal ἐπὶ τῆς συµ- 
θαυλῆς χαὶ ἐπὶ τῶν ἑγκωμίων ποιεῖ. Εἰπὼν γὰρ, 
Περιττόν ἐστι εὸ γράφει», ὃρα πῶς συµδουλεύει » 
Οἶδα γὰρ τὴν προθυµίαν ὑμῶν, ἣν ὑπὲρ ὑμῶν 
2αυχῶμαι Μακεδόσι. Μέγα μὲν οὖν xal xb. αὐτὺν 
εἰδέναι ' πολλῷ δὲ πλέον xat τὸ εἰς ἑτέρους ἔξενεγ- 
χεῖν μείζονα γὰρ ἔχει τὴν ἰσχὺν * οὗ γὰρ ἂν ἠθέ- 
λησαν ἐπὶ τοσοῦτον χαταισχυνθῆναι. Εἶδες σύνεσιν 
προαιρέσεωςο; ᾿Απὸ ἄλλων, τῶν Μακεδόνων, προ- 
έτρεψε. Γνωρίζω Y&p ὑμῖν, qnot, τὴν χάριν τοῦ 
Θεοῦ tv δεδοµένην év ταῖς ᾿Εκκλησίαις τῆς 
Μακεδονίας. Ἡροέτρεφεν ἀπ᾿ αὐτῶν  Οἵτινες γὰρ, 
φησὶν, οὐ µόνον τὸ ποιῆσαι, ἀλλὰ xal τὸ θέλειν προ- 
ενήρξασθε ἀπὸ πέρυσι. Ἡροέτρεψεν ἀπὸ [571] τοῦ 
Κυρίου” Γιγώσχετε γὰρ, qnot, τὴ» χάριν τοῦ Κυ- 
piov ἡμῶν, ὅτι δι ἡμᾶς ἑπτώχευσε, π.λούσιος 
6m. Πάλιν ἐπὶ τὸ ἰσχυρὸν χεφάλαιον χαταφεύχει, τὸ 
à» ἑτέρων. Ζηλότυπον γὰρ τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος. 
Καὶ ἔδει μὲν τὸ τοῦ Κυρίου ὑπόδειγμα μᾶλλον αὐ- 
τοὺς ἐφελχύσασθαι, xal pev. ἐκεῖνο, τὸ τῆς ἀντιδό- 
σεως * ἀλλ᾽ ἐπειδὶ ἀσθενέστεροι Ίσαν, τούτῳ μᾶλλον 
ἐφέλχεται. Οὐδὲν γὰρ τοσοῦτον, ὅσον ὁ ζῆλος ποιεῖ. 
Σκόπει δὲ πῶς αὐτὸ xai καινοτέρως εἰσάγει. Οὐ γὰρ 
siue, Τούσῥε µιµήσασθε" ἀλλὰ τί; Ὁ ἐξ ὑμῶν ζῆος 

8 Savil. in marg., ὡς µέλλων, 


» Danzus recie conjicit Ὦ εἶπεν. 
5 Παραιγέσεως 


ἠρέθισε τοὺς zJAslovac. Τί λέχεις; πρὸ μικροῦ 
ἔλεγες, ὅτι αὑτεπάγγελτοι, μετὰ πολλῆς τῆς παρα- 
χλήσεως ὃ-όμενοι ἡμῶν πῶς οὖν 'O ἑξ ὑμῶν Cnoc; 
Ναὶ, φησίν' οὗ συνεθουλεύσαµεν, οὐ παρεχαλέσαµεν, 
ἁλλ᾽ ἐπηνέσαμεν µόνον ὑμᾶς, ἐχαυχησάµεθα µόνον, 
xai τοῦτο Ίρχεσεν αὐτοῖς εἰς προτροπἠν. Κίδες 
πῶς δι’ ἀλλήλων αὐτοὺς διεγείρει, τούτους μὲν Oc 
ἐχείνων, ἐχείνους δὲ διὰ τούτων, xal τῷ ζήλῳ xal 
ἐγχώμιον ἀνέμιξε µέγιστον; Εἶτα ἵνα μὴ αὐτοὺς 
ἑπαίρῃ. χεχολααµένως μεθοδεύει, λέγων' '0 ἐξ ὑμῶν 
OjAoc ἠρέθισε τοὺς π.λείογας. Ἐννόησον τοίνυν 
ὅσον ἐστὶν ἑτέροις d. γενοµένους αἰτίους τῆς φιλοτιµίας 
ταύτης, αὐτοὺς ὑστερεῖσθαι κατὰ τὴν εἰσφορὰν ταύ- 
την. Διά τοῦτο οὐκ εἶπε, Μιμήσασθε ἐχείνους * οὗ 
γὰρ τοσοῦτον εἶχε τὸν ζῆλον’ ἀλλὰ πῶς; Ἐκχεῖνοι 
ὑμᾶς ἐμιμήσαντο ΄ μηδὲ φανῆτε τῶν μαθητῶν ἑλάτ- 
τους οἱ διδάσχαλοι. Καὶ ὅρα πῶς διεγείρων αὐτοὺς 
xa ἀνάπτων µειζόνως, ὑποχρίνεται μετ αὐτῶν 
ἑστάναι, χαθάπερ ἓν φιλονειχίᾳ τινὶ χαὶ ἀμίλλῃ τὸ 
µέρος αὐτῶν ἐπιλεγόμενος. Καθάπερ γὰρ ἀνωτέρω 
ἔλεχεν, ὅτι Αὐθαίρετοι μετὰ ποὶῖης παρακλή- 
σεως προσῆλθον ἡμῖν, εἰς τὸ zapaxaAécat ἡμας 
Τίτον, ἵνα xa0üc προεγήρξατο, οὕτως bxireAé- 
σηται τὴν χάρι ταύτη»' οὕτω xa ἐνταῦυθά φη- 
etw, ὅτι Διὰ τοῦτο ἔπεμψα τοὺς dósApobc, tro μὴ 
κεγωθῇ τὸ καύχηµα ἡμῶν. Εἶδες αὐτὸν ἀγωνιῶντα 
χαὶ τρέµοντα, ἵνα μὴ 666r, προτροπῆς ἕνεχεν elpn- 
Χέναι µόνον & εἶπεν, ἀλλὰ, Tip οὕτως ἔχειν, φηοὶν, 
ἔπεμφα τοὺς ἀδελφούς τοσαύτην ὑπὲρ ὑμῶν ποι- 
οὔμαι σπουδὴν, ἵνα μὴ χενωθῇ τὸ χαύχημα ἡμῶν. 
Καὶ δοχεῖ τοῦ µέρους ἑαυτὸν ποιεῖν τῶν Κορινθίων 
διὰ πάντων, xalzot πάντων ὁμοίως χηδόµενος. "0 δὲ 
λέγει, τοῦτό ἐστι. Πάνυ σεμνύνομαι ἐφ' ὑμῖν, χαλ- 
λωπίζομαι παρὰ πᾶσιν, ἑκαυχησάμην καὶ παρ Exel- 
νοις ὥστε, ἂν ὑστερήσητε, χοινὰ τὰ τῆς αἰσχύνης. 
Καὶ τοῦτο δὲ µεμετρηµένως) προσέθηχε γὰρ, 'Er 
τούτῳ τῷ μέρει’ οὐ πανταχοῦ' ἴνα, χκαθὼς EAs- 
qov, παρεσκευασµέγοι "ce. Οὐδὲ γὰρ εἶπον, ὅτι 
µέλλουσιν, ἁλλ᾽ ὅτι πάντα ηὑτρέπισται, χαὶ οὐδὲν 
αὐτοῖς ἐνδεῖ λοιπόν. 1οῦτο οὖν βούλομαι διὰ τῶν ἕρ- 
γων δειχθῆναι, φησίν. Εἶτα xal αὖξει τὴν ἀγωνίαν, 
λέγων Μή πως, ἑὰν ἐθωσι σὺν ἐμοὶ Μακεδόνες, 
καταισχυνθῶμεν ἡμεῖς (Iva μὴ Aéroper, ὑμεῖς), 
[572] ἐν ταύτῃ τῇ ἁποστάσει τῆς χαυχήσεως. 
β’. Μείζων ἡ ἐντροπὴ, ὅταν πολλοὺς ἐπιστήσῃ τοὺς 
θεατὰς, αὐτοὺς τοὺς ἀχηχοότας. Καὶ οὐκ εἶπε, Φέρω 
γὰρ Μαχεδόνας μετ ἐμοῦ, ἔρχονται γὰρ Μαχεδόνες 
μετ ἐμοῦ, ἵνα μὴ δόξῃ ἐπίτηδες αὐτὸ ποιεῖν. ἀλλὰ 
πῶς; Μή πως, ἐὰν ἔθωσι σὺν ἐμοὶ Μακεδόνες. 


4 Sic Savil. conjicit, et ita legit interpres Latinus, In 
editis ἑτέρους. 


599 
majoribus inerementis augebitur : nos quoque pra. 
senti vila optime instituta, futuris bonis potiemur : 


IN EPIST. Il AD COR. IIONIL. XIX. 


550 
quibus utinam omncs potiamur per gratiam et beni- 
gnitatem, etc. 


. HOMILIA XIX. 


Cap. 9. v. 14. Nam de ministerio quod fit in. sanctos, 
superfluum est mihi scribere ad vos. 

4. Postcaquaim tot verba de ea re liabuit, ait : Su- 
perfluum est mihi scribere ad vos. Nec vero in hoc tan- 
tum ipsius prudentia enitet, quod, tam longa oratione 
habita, supervacaneum esse ait ad eos scribere, sed 
in hoc etiam, «qguod de eadeni re rursus verba facit. 
Nam ea quidem qux paulo ante dixit, de iis dixit 
qui pecunias susceperant, hoc videlicet agens, ut ipsi 
magno in honore haberentur : ea vero, qux» de Ma- 
cedonibus antea disserebat , nempe quod altissima 
corum paupertas in divitias simplicitatis eorum 
abundaret, cxteraque omnia, ad  beneficentiam elee- 
mosynamque spectabant. Et tamen, quamvis tam 
multa et prius dixisset et rursus dicturus esset, ὃκ- 
perfluum mihi est, inquit, scribere ad vos. Hoc porro 
co facit, ut eorum animos alliciat. Pudet quippe ho- 
minem, qui ea existimatione est, ut ne consilio qui- 
dem egere vidcatur, mortalium de se opinioni impa- 
rem reperiri. Plerumque etiam, cum accusatione 
utendum est, ita facit, quzedam przetermittens : hoc 
enim non parvam vim habet. Judex siquidem, accu- 
satoris magnanimitatem perspiciens , nihil deinceps 
suspicionis habet. ld enim secun reputat, nullo modo 
fleri posse, ut qui, cum inulta dicere jn promptu ha- 
beret, tamen dicere supersederit, is falsa crimina 
confingat. Sic etiam plura suspicari suadet, quam ip- 
se dixerit ; sibique ipsi probitatis existimationem con- 
ciliat. Atque hoc tum in consiliis, tum in laudibus 
facit. Postquam enim dixit, Super/luum est mihi scri- 
bere, vide quo pacto eos moneat : 2. Scio enim prom- 
puun animum vestrum , pro quo de vobis glorior apud 
Macedones. Magnum est. quod ipse norit, multo ma-- 
jus quod ad alius efferat : majoris quippe hoc ponde- 
ris est ; non enim in tanta hominum multitudine de- 
decore aflici voluissent. Videsne quam in monendo 
prudentiam adhibeat ? Ab aliis, nempe a Maccdoni- 
bus, cos cohortatus est : Notam enim, iuquit, facio 
vobis gratiam Dei, qua data est in Ecclesiis Mace- 
doni (2. Cor. 8. 1). Ab ipsis hortatus est, his verbis 
utens : Qui non solum facere, sed et velle coepistis 
ab anno superiori. Tum α Domino quoque hortatus 
esl , dicens : Nostis enim gratiam Domini nostri , 
quoniam propter vos egenus (actus. est, cum dives essel 
(Ibid. v. 9). Rursus ad firmum caput confugit, ab aliis 
exemplum petens. Zelotypum enim est mortalium 
genus. Et quidem par erat ut illi Domini potius ex- 
emplo, ac deiude promiorum spe moverentur; sed 
quia imbecilliores erant, hac potius ratione ipsos 
pertrabit. Neque enim quidquam est, quod tanjum 
efficiat, quantum zelus. Ac velim animadvertas quain 
novo modo hoc invchat. Non euim. dixit, Hos imite- 
mini, sed quid? Vesira ainulatio provocavit. plurimos. 
Quid ais ? aliquanto ante dicebas, quod voluntarie et 


cum multa deprecatione obsecrantes nos : quomodo 
ergo Vestra aemulatio? ita est, inquit : non suasimus, 
non cohortati sumus ; vos laudibus tantum extulimus, 
de vobis gloriati sumus ; idque ad excitandos illos 
abunde foit. Vides quomodo hos per illos, ac vicissim 
illos per hos excitet, atque zelotypie maximam lau- 
dem adjungat? Moz, neanimos illis attollat, orationem 
arle. quadam castigantis more temperat, inquieus : 
Vestra aemulatio provocavit plurimos. Perpende itaque 
quam turpe sit, eos ipsos, qui hujusce liberalitatis 
auctores aliis exstiterunt, in hoc largitionis genere 
posteriores partes ferre. Ideo non dixit, Illos imite- 
mini; neque enim tanto illos zelo inflammasset ; sed 
quomodo? Vestrum illi exemplum sequuti sunt : ne 
magistri discipulis inferiores videamini. AÀc perspice 
quomodo, ut eos veliementius excitet atque incendat, 
cum iis se stare simulet, non secus atque iu certanine 
quodam et contentione ad eorum partes se conferens. 
Ut enim supcrius dicebat , Voluntarii et cum multe 
exhortatione nos deprecantes, ad nos venerunt , ila wt 
Titum rogaremus, &t quemadmodum cepit, iia et perfi- 
ciat gratiam istam : ita hic quoque ait : 5. Idcirco misi 
[ratres, ut ne quod gloriemur, evacuetur in hac parte. 
Videsne quam anxio ac trepido animo sit, ne ea qu: 
dixit, coliortationis tantum causa dixisse vidcatur; 
Verum quia res ita se habeat, fratres, inquit, misi : 
tante videlicet mihi propter vos curz est, ne gloria- 
tio nostra evacuetur. In quo ita se gerit Paulus, ut 
prorsus ad Corinthiorum partes sese adjungere vi- 
deatur, tametsi revera omnibus aque consulit. Ho- 
rum porro verborum hic sensus est : Magnopere pro- 
pter vos glorior : apud omnes me effero , apud illos 
etiam me jactavi : quocirca si procrastinelis, commu- 
ne mihi vobiscum hoc dedecus erit. Atque hic quoque 
sermonem temperavit : adjecit enim, In hac. parte, 
non omnibus in rebus, ut quemadmodum dizi, parati 
sitis. Nequeenim dixeram eos paratos fore, sed omnia 
jam prompta ac parata esse , nec quidquam jam in- 
sis deesse. Hoc igitur, inquit, reipsa comprobari volo. 
Postea animi anxietatem bis verbis amplificat : 4. 
Ne, si venerint. Macedones mecum, et imparatos vos 
invenerint , confundamur 305 (wt non dicamus, vos) 
in hac. substantia gloriationis. 

9, Major incutitur pudor, cum quis magno numero 
spectatores adhibet, et eos qui audierunt. Nec vero 
dixit, Macedones mecum duco; mecum enim illi ad 
vos se conferunt ; ne hoc dedita opera facere videa- 
tur : quonam autem modo? Ne ferte, si venerint Macc- 
dones. Fieri siquidem potest ut veniant. Hoc quippe 
modo suspicionem omnem a se removet : si alio mo- 
do dixisset, contentiosiores illos redditurus erat. Vide 
quomodo non tantum spiritualibus, sed humans 
etiam rationibus eos impellat. Nam etsi me, in- 
quit, haud magni ducitis, ac fidenti animo estis, ut a 


551 
me viam impetraturi, ac certe Macedonas vobis animo 
proponite, Ne forte, si veniant, vos o[fendant; non dixit, 
nolentes, sed imparatos , nondumque munere vestro 
plene perfunctos. Quod si non confestim largiri, Qur- 
pe est, niliil prorsus, aut certe minus, quam par sit, 
largiri, cujus tandem dedecoris sit, cogites licet. Po- 
stea leniter simul atque ad feriendum accommodate id 
quod hinc eventurum est, exponit his verbis : Confun- 
damur nos, ut non dicamus , vos. Rursus orationem 
reprimit, dicens : In hac substantia gloriationis ; non 
ut ipsos segniores efficiat, sed wt ostendat eos, qui 
Aliis virtutibus floreant, curare debere ut in hac quo- 
que magna cum animi fiducia versentur. 5. Neressa- 
rium ergo existimavi rogare fratres, ut prius perveniant 
ad vos, et preparent. repromissam benedictionem hanc 
paratam esse, sic quasi benedictionem, non tamquam ava- 
ritiam. Rursus istud alio modo repetit : ac ne temere 
his verbis uti videatur , nullam aliam hujus itineris 
suscipiendi causam esse ait, quam ne ipsi pudore 
suffundantur. Videsne jam, quomodo illa verba, Se- 
perffuum est mihi scribere ad vos, admonitionis exor- 
dium fuerint? Perspicis quippe quot de hujusmodi 
ministerio verba fundat? Ad hiec illud quoque dicere 
licet, quod, nesceum ipse pagnare videatur, qui cum 
dixisset , Superfluum , tamen de ca re verba | faciat, 
pritemquam quod de celeritate πο munificentia prom- 
ptitudiueque animi disserit, per h:ec illud etian effi- 
cit. [ας enim iria exigit : atque hiec. quidem capita 
etiam in initio epi-tol:t movit : nam cum dicerct, 
In multo experimento tribulationis abundantia. gaudii 
ipsorum fuit, et altissima paupertas abundavit in divitias 
simplicitatis eorum (2. Cor. 8. 9), nil aliud his verbis 
significabat, quam quod multum eonlulissent, et euin 
gatdio ac celeritate ; ac munerum amplitudo non mo- 
do illos mcerore minime affecisset, sed ne illud qui- 
dem, quod in tentationibus versarentur, quod tamen 
gravius erat, quam facultates stas impertire. Atque 
etiam in his verbis, Seipsos nobis dederunt, eorum ani- 
mi promptitudinem magnamque fidem ostendit. Rur- 
sum autem eadem liic quoque tractat. Quoniam enim 
liberalitas et hilaritas fere inter se pugnant, aique is 
quidem, qui multum tribuit, sz» pe moerore afficitur : 
hice contra, ne doleat, parcius tribuit, vide quonam 
pacto et eum ea qux ipsum decebot prudentia utrius- 
que curam gerat. Non. enim dixit, Pauca lubenti 
animo dare przstat, quam multa invito ; quandequi- 
dem utramque volebat , ut et multum οἱ libenter 
tribuerent : sed quomodo ? Ut preparent vestram be- 
nedictionem paratam esse sicut. benedictionem, et non 
tamquam avaritiam. Prius ab eo, quod jucundius ac le- 
vius erat, auspicatur, ut nc inviti larziantur : bene- 
dictio enim est, inquit. En quo pacto inter coliortan- 
dum enascentem statim fructum ostendat, eosque qui 
tribuunt , benedictione refertos cesse. Dicti quoque 
suavitate eos illexit : nemo enim moeste animo bene- 
dictionem impertit. Ac ne hoc quidem contentus , 
addidit : Non tamquam aturitiam. Ne existimetis, in- 
quit, nos eam nt avaros accipere, scd ut benedictio- 
nis auctores vobis simus. Avaritia enim eorum est, 


S. JOANNIS CHR'YSOSTOMI: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


κουλ 
qui inviti tribuunt; ac proinde qui eleemosynam 
invitus confert, avaritiam dat, non benedictionem. 
Postea ab hoc rursus ad illud transit, nimirum ad 
hoc, ut prolixeac munifice tribuant. 6. Hoc autem dice, 
Hoc est, cum hoc illud quoque dico, quale illud : Qui 
parce seminat, parce et metet ; et qui seminat. in benc- 
dictionibus , de benedictionibus et metet. Non dixit, 
Modice, sed mitiore vocabulo utens, Parce. Quin sc- 
men quoque hanc rem appellavit, ut statim tibi ob 
oculos sese merces oljiciat, ac messem cogitans, 
plura te accipere quam dare intelligas. Proinde non 
dixit, Qui dat, sed, Qui seminat : neque, Si vos se- 
minaveritis; verum in genere hoc extulit : non deni- 
que, Largiter, sed,quod multo majus, 7n benedictioni- 
bus. Tum rursusad prius illud , quod suavitatem ba- 
bebat, se recipit dicens : 7. Unusquisque prout desti- 
navit in corde suo. Magis enim liberam quis facultatem 
nactus, aliquid facit, quam necessitate adactus. Un- 
de etiam in hoc. immoratur : postquam enim dizit, 
Sicut destinavit, subjecit, Non ex tristitia aut ex neces- 
sitate. Λο ne id quidem ipsi satis fuit, verum a Scri- 
ptur3 quoque testimonium affert , dicens : lJilerem 
enim datorem diligit Deus. Vides quam assidue hoc 
ponat? Non ut imperans dico οἱ, Consilium hic do ; et, 
Ut benedictionem, ac non tamquam avaritiam ; ac rur- 
sus, Non ex tristitia, neque ex necessitate ; hilarem 
euim datorem diligit Deus. In quibus verbis per hila- 
rem, munificum mihi significare videtur ; tametsi huc 
consilio vocem hanc assumpsit, ut ad prompto aniio 
tribuendum impellat. Quia enim Macedonum exem- 
plum, aliaque omnia ad inducendam largiendi am- 
plitudiuem suffieiebant , idcirco de ea haud multa 
verba facit, verum hortatur ut ne inviti tribuant. Nim 
Si virtutis opus est, quidquid autem necessitate fit 
mercedem aufert, jure id insinuat. Nec tantum monet, 
sed ctiam, quod perpetuo facit, vota adhibet, dicens : 
8. Potens autem est Deus omnem gratiam abundare [α- 
cere in vobis. 

9. Per hujusmodi precem cogitationem eam aumo- 
litur, qux bujusmodi muniflcenti:: occurrere. solet, 
ac nunc quoque plerisque impedimento essc. Complu- 
rcs enim eleemosynam dare pertimescunt, diccutes : 
Ne forte in paupertatem incidam,ne forte aliorum awi- 
lio opus habeam. Ut igitur hunc metum solvat, votum 
adjungit dicens : Potens est Deus omnem gratiam abun- 
dare facere in vobis. Non simpliciter dixit, Implere, sed, 
Abundare facere. Quid autem est, Gratiam abundare 
facere? Hoc est, tot tantisque opibus vos cuinulare, 
ut munificentia copiosissime uti possitis. Ut in omui- 
bus omnem sufficientiam habentes, abundetis in. omue 
opus bonum. Vide quomodo ipsius precationi magua 
insit philosophia. Non opes ac redendantes facultates 
illis optat, verum Onnem sufficientiam. Neque hoc 
tantum mirabile in illo est, sed quod, ut superfluum 
non apprecatur, ita nec premit nec cogit illos, ipso- 
rum infirmitati se attemperaus, ut ex paucis residuis 
pecuniis largiantur ; sed precatur ut. quantum saiis 
sit, habeant, simulque illud ostendit, beneficiis divi- 
nitus acceptig non abutendum esse. Ut abundetis, 


531 
Συµδαίνει Υὰρ τοῦτο, 99V, γενέσθαι, τῶν ἐγχωρούν- 
των ἔἐστίν. Οὕτω γὰρ xal ἀνύποπτον ἐποίει tbv 
λόγον εἰ δὲ ἑχείνως εἶπε, xai Φφιλονειχοτέρους 
ἐποίησεν ἄν. "Opa πῶς οὐχ ἀπὸ τῶν πνευματιχῶν 
μόνον αὐτοὺς ἑνάγει, ἀλλὰ xaY ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνών. 
El γὰρ xai ἐμὲ οὐδὲν μέγα τίθεσθε, φησὶ, θαῤῥεῖτε 
δὲ ὡς συγγινώσκοντι, ἀλλ᾽ ἐννοεῖτε Μαχεδόνας, Μή 
χως, ἑὰν ἔλθωσι, καὶ εὕρωσιν ὑμᾶς' καὶ οὐχ 
εἶπε, μὴ βουλοµένους, ἁλλὰ, ἁπαρασκευάστους, 
µηδέπω τὸ xdv πεπληρωχότας. El δὲ τοῦτο αἰσχύνη, 
τὸ μὴ ταχέως ἐνεγχεῖν ΄ τὸ μηδὲ ὅλως εἰσενεγχεῖν, 
1| ἔλαττον τοῦ δέοντος, ἐννόησον ἠλίχον. Elta πράως 
τὸ ἐξ αὐτοῦ συμθησόµενον, xal πληκτιχκῶς τίθησιν, 
οὕτως εἰπών' Καταισχυνθῶμεν ἡμεῖς, ἵνα μὴ 
«Ἰάγωμεν», ὑμεῖς. Καὶ χολάζει πάλιν λέγων. Ἐν 
ταύτῃ tj ὑποσιάσει τῆς καυχήσεως' οὗ ῥᾳθδυ- 
µοτέρους ποιῶν, ἀλλά δειχνὺς, ὅτι τοὺς Ev τοῖς ἅλ- 
λοις εὐδοχιμοῦντας, xaX ἓν ταύτῃ πολλὴν ἔχειν δεῖ 
την παῤῥησίαν. Ἀναγκαῖον οὖν ἡγησάμην xpo- 
πέμναι τοὺς dós.lgobc, ἵνα προχαταρτίσωσι ταύ- 
την τὴν εὐλογίαν ὑμῶν ἑτοίμην εἶναι οὕτως ὡς 
εὐ.]ογίαν, καὶ μὴ ὡς π.Τεονεξίαν. Ιάλιν αὐτὸ ἂν - 
έλαθεν ἑτέρως' χαὶ ἵνα ph δόξη ἁπλῶς ταῦτα λέ- 
γειν, καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ὁδοῦ οὐχ ἄλλην εἶναί φησιν, 
ἁλλ' ὥστε μὴ χαταισχυνθῆναι αὐτούς. ᾿Ορᾷς ὅτι τὸ, 
Περιττόν iol ἐστι τὸ γράφειν ὑμῖν, ἀρχὴ συµθου- 
λῆς ἣν; Ὁρᾷς γοῦν ὅσα περὶ ταύτης διαλέγεται τῆς 
διαχονίας», Μετὰ δὲ τούτου χἀκχεῖνο ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι 
ἵνα μὴ δόξῃ ἑναντιολογεῖσθαι εἰπὼν περιττὸν, καὶ 
περὶ αὐτοῦ διαλεγόµενος, πρὸς τῷ περὶ τάχους δια- 
λέγεσθαι χαὶ δαψιλείας xaX προθυµίας, διὰ τούτων 
χάἀχεῖνο χατασχευάζει. Τὰ γὰρ τρία ταῦτα ἀπαιτεῖ, 
xaX ἐχίνησε μὲν ταυτὶ τὰ χεφάλαια χαὶ ἐν ἀρχῇ' ὅταν 
γἀρλέγῃ, Ἐν πο.Λῇ δοχιµῇ θ.1{ψεως ἡ περισσεία 
τῆς χαρᾶς αὐτῶν, xal ἡ κατὰ βάθους ατωχείω 
ἑκερίσσευσε» εἰς τὸν π.Ἰοῦτο»' τῆς ἁπ.1όζητος αὐ- 
«τῶν, οὐδὲν ἄλλο Met, ἡ ὅτι xal πολὺ εἰσήνεγχαν, καὶ 
μετὰ χαρᾶς, χαὶ μετὰ τάχους, xat οὗ µάνον τὸ δοῦναι 
οὗ 4 πολὺ ἐλύπησεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ Ev πειρασμοῖς εἶναι" 
ὅπερ τοῦ δοῦναι φορτιχώτερον. Καὶ τὸ, Ἠμῖν ἔδωκαν 
ξαυτοὺς, xai «oso χαὶ τὴν προθυµίαν αὐτῶν δεί- 
xvuct, xal τὸ σφόδρα αὐτοὺς πιστεύειν. Πάλιν δὲ 
καὶ ἐνταῦθα αὐτὰ µεταχειρίζει. Ἐπειδὴ γὰρ ταῦτα 
ἑναντία ἐστὶ, φιλοτιμία xai προθυμία, xai ὁ piv 
πολὺ δοὺς πολλάκις ἀθυμεῖ, ὁ δὲ ὑπὲρ [515] τοῦ μὴ 
ἀλγεῖν ἔλαττον δίδωσιν, ὅρα πῶς ἑχατέραυς b ἐπιμε- 
A&ltat, xal μετὰ τῆς προστκούσης αὐτῷ συνέσεως. 
Οὐ γὰρ εἶπεν, ᾿Ολίγον βέλτιον δοῦναι xal μετὰ 
προαιρέσεως, f| πολὺ μετὰ ἀνάγχης' ἐπειδὴ καὶ 
πολὺ, χαὶ μετὰ προαιρέσεως ἠθούλετο αὐτοὺς εἰσενε- 
γχεῖν' ἀλλὰ πῶς; Ἵνα προχαταρτίσωσι ci) εὐ.Ίο- 
píar ὑμῶν ἑτοίμην εἶναι ὡς εὐ.ογίαν, μὴ ὡς 
zAsovsClav. Ἡρότερον ἀπὺ τοῦ ἡδίστου χαὶ χουφοτέ- 
ρου ἄρχεται, τοῦ ph μετὰ ἀνάγκης ' Εὐλογία γὰρ, 
. €nolv, ἐστίν. "Opa πῶς Ev τάξει παραινέσεως τὸν 


*Sie legit interpres, atque ita legendum conjicit Du- 
nseus.In editis deest. 
* Legendum videtur cum Savilio ἑκατέρον, et sic legit 
interpres. 


IN EPIST. IJ] AD COR. UOMIL. XIX. 


. 532 
χαρπὺν εὐθέως δείχνυσι βλαστάνοντα, χαὶ εὑλογίας 
πεπληρωµένους τοὺς παρέχοντας. Καὶ τῇ προσηγο- 
pla αὐτοὺς ἑπεσπάσατο ' οὐδεὶς γὰρ εὐλογίαν δίδωσι 
μετὰ λύπης. Καὶ οὐδὲ τούτῳ ἠρχέσθη, ἀλλ᾽ ἐπήγαγε" 
Mh ὡς sJsovstiav. Mt νοµίσητε, φησὶν, ὅτι ὡς 
πλεονεκτοῦντες αὐτὴν λαμθάνοµεν, ἁλλ᾽ ὥστε αἴτιοι 
γενέσθαι ὑμῖν εὐλογίας. Ἡ γὰρ πλεονεξία ἀχόντων 
ἐἑστίν ' ὥστε ὁ διδοὺς ἑλεημοσύνην ἅχων, πλεονεξίαν 
δίδωσιν. Εἶτα ἀπὸ τούτου 'πάλιν ἐπ ἐχεῖνο µετέθτ, 
τὸ φιλοτίμως διδόναι. Tovro δὲ .Ίέ]ω. Τουτέστιν, 
ὅτι μετὰ τούτυυ xàxsivó φημι. Ποῖον; ὅτι 'O σπεί- 
pur φειδοµένως, φειδοµένως xal θερίσει' καὶ ὁ 
σπείρων ἐπ᾽ εὐ.]ογίαις, ἐπ᾽ εὐ.ογίαις xal θερἰσει. 
Καὶ οὐχ εἶπε, Μιχρολόγως, ἀλλ’ εὐφημότερον, τὸ τοῦ 
φειδωλοῦ θεὶς ὄνομα. Καὶ σπόρον τὸ πρᾶγμα ἑχάλε- 
σεν, ἵνα εὐθέως πρὸς τὴν ἀντίδοσιν ἴδῃς, xal τὸν 
ἁμητὸν ἐννοῄσας, µάθῃς ὅτι πλείονα λαμβάνεις f δί- 
δὅως. Διὸ οὖχ εἶπεν, 'O διδοὺς, ἁλλ᾽, 0 σπείρων * xal 
οὐκ εἶπεν,  μεῖς £Xv σπείρητε, ἀλλὰ χαθολικὸν τὸν 
λόγον ποιεῖζ. Ο0ὐδὲ εἶπε, Δαφιλῶς, ἀλλ, Ἐπ᾽ εὐ.Ίο- 
qíaic* ὃ πολυ τούτου μεῖζον ἦν. Καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ 
πρότερον τὸ ἡδὺ καταφεύγει, λέγων * "Exacroc 
χαθὼς προαιρεῖται τῇ καρδίᾳ. Μᾶλλον γὰρ ἑςουσίαν 
τις λαθὼν, f) ἀναγχαζόμενος πονεῖ. Διὸ xal τούτῳ 
ἑνδιατρίθει’ εἰπὼν γὰρ, Καθὼς προαιρεῖται, ἑπί- 
γαγε' M?) ἐκ Avance, μηδὲ ἐξ ἀνάγκης. Καὶ οὐδὲ 
τούτῳ ἠρχέσθη, ἀλλὰ xal ἀπὸ Γραφῆς μαρτυρίαν 
ἑπάχει, λέγων "IAapóv γὰρ δότην ἁγαπᾳ ὁ θεός. 
KU; πῶς συνεχῶς τοῦτο τίθησιν; OD κατ ἐπιταγὴν' 
έχω, xal Γνώμη» ἐν τούὐτφ δίδωµι, καὶ, Ὡς 
εὐογίαν, καὶ μὴ ὡς zAsors£iar * χαὶ πάλιν, Mi) 
ix «2ὐπης, μηδὲ ἐξ ἀνάγχης' {1αρὸν γὰρ δότην 
dyazg ὁ θεός. Ἐνταῦθα ouai τὸ {.1αρὸν δαφιλῆ 
λέγεσθαι’ πλὴν αὐτὸς εἰς τὸ μετὰ προθυµ/ας διδόναι 
αὐτὸ παρέλαθεν. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ παράδειγµα Maxs- 
ὄήνων, xal τὰ ἄλλα ἅπαντα ἱχανὰ ἣν ἐργάσασθαι τὴν 
πολυτέλειαν’ οὗ πολλά περὶ αὐτῆς φθέγγεται,͵ ἀλλὰ περὶ 
τοῦ μὴ ἄχοντας διδόναι. El γὰρ ἔργον ἐστὶν ἀρετῆς, 
πᾶν δὲ τὸ ἐξ ἀνάγχης ὑποτέμνεται τὸν µισθὸν, εἰχό- 
τως τοῦτο ἑργάτεται. Καὶ οὗ συμβουλεύει µόνον, ἀλλὰ 
xai ἐπεύχεται, ὅπερ si motel, λέγων ' Avraróc δὲ 
ὁ θεός πᾶσαν χάριν π.ἱηρῶσαι εἰς ὑμᾶς. 

[574] Y'. Διὰ τῆς εὐχῆς λογιαμὸν ὑφορμοῦντα τῇ 
φιλοτιµίᾳ ταύτῃ ἀναιρεῖ, τὸν xal νῦν πολλαῖς ἐμπο- 
δίζοντα, Καὶ γὰρ πο.1.1οἱ δεδοίκασι» ἑλεημοσύνην 
δοῦναι, Ἰέχοντες, Mf, πως πένης γένωµαι, µή πως 
ἑτέρων δεηθῶ, Ταῦτον οὖν χαταλύων τὸν φόδαν, 
προστίθησι τὴν εὐχὴν, λέγων Πᾶσαν χάρυ περισ- 
σεῦσαι εἰς ὑμᾶς. 00y ἁπλῶς πληρῶσαι, ἀλλὰ, Πε- 
ριοσεῦσαι. Τί δέ ἐστι, Χάριν περισσεῦσαι; Ἐμ- 
πλῆσαι, φησὶν, ὑμᾶς τοσούτων, ὡς δύνασθαι περιτ- 
τεύειν ἐν τῇ φιλοτιµίᾳ ταύτῃ. "Ira ἐν πανγτὶ zár- 
tore πᾶσαν αὐτάρχειαν ἔχοντες, περισσεύητε slc 
πᾶν ἔργον ἀγαθόν. "Opa xai iw τῇ πρασευχῇ αὐτοῦ 
πολλὴν τὴν φιλοσοφίαν. Οὐ πλοῦτον εὔχεται οὐδὲ πε- 
ρισσεἰαν, ἀλλὰ πᾶσαν αὐτάρκειαγ. Καὶ οὗ τοῦτο 
µόνον ἐστὶν αὑτοῦ τὸ θαυμαστὸν, ἀλλ᾽ ὅτι ὥσπερ τὸ 
περιττὸν οὐχ ἑηύξατα, οὕτως οὗ θλίδει αὐτοὺς, οὐδὲ- 
ἀναγχάζει ἀπὸ τοῦ ὑστερήματος δοῦναι, συγχα-αδαί- 


533 . 
νων αὐτῶν τῇ ἀσθενείᾳ, ἁλλ᾽ αὑτάρχειαν abel, καὶ 
δείχνυσιν ἅμα ὅτι τοῖς παρὰ τοῦ θεοῦ δώροις οὗ κατα» 
κεχρῆσθαι δεῖ. "Iva περισσεύητε, φησὶν, sic πῶν 
ipTor ἀγαθόν. Διὰ τοῦτο, φησὶ, ταῦτα αἰτῶ, ἵνα 
καὶ ἑτέροις παρέχητε. Καὶ οὐκ εἶπε, Παρέχητε, ἀλλὰ, 
Περισσεύητε. Ἐν μὲν γὰρ τοῖς σαρχικοῖς αὑτάρ- 
χειαν αὐτοῖς αἰτεῖ, ἓν δὲ τοῖς πνευματιχοῖς xol πε- 
ρισσείαν, οὐκ ἓν ἑλεημοσύνῃ µόνον, ἀλλὰ xaX Ev τοῖς 
ἄλλοις ἅπασι τοῦτο Υάρ ἐστι τὸ. Elc πᾶν ἔργον 
ὀγαθόν. Εἶτα τὸν προφήτην αὐτοῖς ἐπάγει σύμθου- 
λον, µαρτυοίαν ζητήσας τὴν εἰς δαφίλειαν αὐτοὺς 
ἐχχαλουμένην, xal φησι’ Καθὼς γέγραπται, 'Eoxóp- 
πισεν, ἔδωχε τοῖς πέγησιν' ἡ δικαιοσύνη αὑτοῦ 
μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Τοῦτό ἐστι, Περισσεύητε. Τὸ 
Υὰρ, Εσκόρπισθ», οὐδενὸς ἄλλου δηγλωτικόν ἔστιν, 
ἣ τοῦ μετὰ δαψιλείας διδόναι, El γὰρ χαὶ αὐτὰ οὐ 
μένει, ἀλλὰ τὰ ἐξ αὐτῶν μένει. Καὶ γὰρ τὸ θαυμαστὸν 
τοῦτό ἐστιν, ὅτι φυλαττόµενα μὲν ἀπόλλνυται, σχορπι- 
ζόμενα δὲ μένει, χαὶ μένει διαπαντός. Διχαιοσύνην 
δὲ ἐνταῦθα τὴν φιλανθρωπίαν ἐχάλεσε * καὶ γὰρ δι- 
χχίους ποιεῖ, τὰ ἁμαρτήματα ὥσπερ πῦρ ἀναλίσκχου- 
σα, ὅταν μετὰ δαφιλείας ἐχχέηται. Mh τοίνυν &xpt- 
θολογώµεθα, ἀλλὰ ἀθρόᾳ τῇ χειρὶ σπείρωµεν. Οὐχ 
ὁρᾷς µίμοις πόσα διδόαπιν ἕτεροι, xax γννα:ξὶ πόρ- 
ναις; Κἂἄν τὰ ἡμίση τῷ Χριστῷ bbc, ὧν τοῖς ὀρχου- 
µένοις ἐχεῖνοι διδόασιν' ὅσα πρὸς φιλοτιμίαν ἐχεῖνοι 
τοῖς ἐπὶ σχηνῆς, τοσαῦτα GU xüy πεινῶντι δός. 
Ἐχεῖνοι μὲν γὰρ τὸ σῶμα τῶν ἑταιριζομένων καὶ 
χρυσίῳ περιθάλλουσιν ἀφάτῳ' σὺ δὲ οὐδὲ ἱματίῳ ψι- 
λῷ τὴν σάρχα τοῦ Χριστοῦ, χαὶ ταῦτα γυμνὴν ὁρῶν. 
Ποίας τοῦτο συγγνώµης ἄξιον, πόσης δὲ οὐ χολάσεως, 
ὅταν ἐχεῖνος μὲν τῇ ἀπολλνυούσῃ αὐτὸν yai χαταισχυ- 
νούσῃ τοσαῦτα παρέχῃ, σὺ δὲ μηδὲ τὸ ἑλάχιστον τῷ 
σύτοντί σε xal ποιοῦντι λαμπρότερον; Αλλά εἰς γα- 
στέρα μὲν καὶ µέθην xal ἁσωτίαν ἀναλίσχων, οὖδα- 
μοῦ πενἰας µέμνησαι’ ἂν δὲ πενίαν διορθῶσαι δέῃ, 
πάντων Υίνῃ πτωχότερος [575] xa παρασίτους μὲν 
τρέρων xat χόλαχας, ὡς ἀπὸ πηγῶν δαπανῶν, οὕτω 
χαίρεις' εἶ δέ που πτωχὸν ἴδοις, τότε σοι ὁ τῆς πιε- 
νίας ἐπιτίθεται φόθος. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ παρ ἡμῶν 
αὐτῶν xal παρ) ἑτέρων χαταχριθησόµεθα τότε, xol 
τῶν χατωρθωχότων xai τῶν διαµαρτόντων. Ἐρεῖ γάρ 
σοι, Διὰ τί οὐ γέχονας οὕτω µεγαλόφυχος iv τοῖς 
προσήχουσιν; Αλλ' οὗτος μὲν πόρνῃ διδοὺς, οὐδὲν 
τούτων ὑπελογίζετο' σὺ δὲ τῷ Δεσπότῃ παρέχων τῷ 
εἰρηχότι ph μεριμνᾷν, φόδου γέμεις xa τρόμου ; 
xa τίνος ἂν εἴης συγγώµης ἄξιος; El γὰρ ἄνθρωπος 
οὐ περιόψεται λαθὼν, ἁλλ' ἀποδώσει τὴν χάριν, 
πολλῷ μᾶλλον ὁ Χριστός. Ὁ γὰρ xai χωρὶς τοῦ λα- 
θεῖν διδοὺς, πῶς μετὰ τὸ λαθεῖν οὐ δώσει; Τί οὖν, 
φησὶν, ὅταν πολλὰ ἀναλώσαντές τινες, πρὸς τῷ μὴ 
λαθεῖν xaX ἑτέρων δέωνται» Περὶ τῶν τὰ πάντα δα- 
πανησάντων λέχεις, αὐτὸς οὐδὲ ὁδολὸν διδούς. Ὑπό- 
σχου τὰ πάντα χενώσειν, xal τότε [καὶ] περὶ ἐχείνων 
ἐρύτα' ἕως δ ἂν φειδωλὸς De, καὶ ὀλίγα Ex τῶν by- 
Ίων παρέχῃς, τί µοι προθάλλῃ σχήψεις xat προφά- 
σεις; 0ὐδὲ γὰρ ἐπὶ τὴν ἄχραν τῆς ἀχτημοσύνης σε 
ἄγομεν χορυφὴν, ἀλλὰ τέως σε τὰ περιττὰ περιχό- 
πτειν ἀξιοῦμεν, xal τῆς. αὑταρχείας µόνης ἑἐρᾶν. 


S. JOANNIS ο 3S0STOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


5M 


Λὐτάρχεια δὲ τῇ pela τούτων ὀρίζεται, ὧν ἄνευ ζᾖν 
οὐκ Evi. Οὐδείς σε τούτων ἀφέλχει, οὐδὲ χωλύει τὴν 
καθημερινἣν τροφήν’ τροφὴν, οὗ τρυφἣν λέγω’ σχε- 
πάσµατα, οὗ χαλλωπίσµατα. Μᾶλλον δὲ, et τις ἀχρι- 
θῶς ἑἐξετάσειε, τοὺτό ἐστι «pugh μάλιστα. Σχόπει 
6i τίνα ἂν εἴποιμεν τρυφᾷν μᾶλλον, τὸν λαχάνοις 
τρεφόμενον, xal ὑγιαίνοντα xal οὐδὲν πάσχοντα 
ἀηδὲς, ἢ τὸν συδαριτικἣν ἔχοντα τράπεζαν, xat µυ- 
ρίων γέµοντα νοσημάτων ; Εὔδηλον ὅτι τοῦτον. θὐχ- 
οῦν μηδὲν πλέον τούτου ζητῶμεν, εἰ xal τρυφᾷν 
βουλόμεθα xaX μετὰ ὑγείας ζᾖν' xat τούτῳ τὴν αὑτ- 
άρχειαν ὁριζώμεθα. Καὶ ὁ μὲν ὁσπρίοις δυνάµενος 
ἀρχεῖσθαι, χαὶ ὑγιαίνειν, μηδὲν πρὸς τούτοις ζητεί- 
τω’ ὁ δὲ ἀσθενέστερος, χαὶ τῆς διὰ τῶν λαχάνων δεό- 
µενος θεραπείας, ph χωλυέσθω. El δὲ xoi τούτου 
τις ἀσθενέστερος εἴη, χαὶ τῆς συµµέτρου τῆς ἀπὸ 
χρεῶν βοηθείας δέοιτο, οὐδὲ τούτου αὐτὸν ἀπείρξο- 
μεν, 0ὐδὲ γὰρ ἵνα ἀνέλωμεν τοὺς ἀνθρώπους xol 
διαφθείρωµεν, ταῦτα συμθουλεύομεν, ἀλλ᾽ ἵνα τὰ 
περιττὰ περικόψωμεν, περιττὺν δέ ἐστιν, ὃ τῆς 
χρξίας πλέον ἑστίν. "Οταν γὰρ xat χωρὶς τούτου δυ- 
νάµεθα διάγειν ὑγιῶς xal εὐσχημόνως, περιττὸν 
πάντως ἐχεῖνό ἐστι προστεθέἑν. 


6'. Τοῦτο xaX ἐπὶ ἱματίων λογιζώµεθα, καὶ ἐπὶ τρα- 
πέζης, καὶ ἐπὶ οἰχίας, χαὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων' 
xaX τὴν χρείαν ζητῶμεν πανταχοῦ. Τὸ γὰρ περιττν 
xaX ἀνόνητον. Ὅταν τὴν αὐτάρχειαν µελετῄστς, τότε 
[576] σε βουλόμενον τῆς χήρας Ὑενέσθαι ζηλωτὴν, 
εἰς τὰ µείζω τούτων ἑνάξομεν. Οὐδέπω γὰρ ἔφθασας 
πρὸς τὴν τῆς γυναιχὸς φιλοσοφίαν, ἕως ἂν αὐταρχείας 
φροντίζῃς. Ἐκείνη γὰρ xai ταύτης ἀνωτέρα γέγονεν’ 
ἃ γὰρ ἔμελλεν αὐτὴν διαθρέψειν, ταῦτα χατέθαλς 
πάντα. "Ett οὖν διαπορῄσεις περὶ τῶν ἀναγχαίων, 
xai οὐκ αἰσχύνῃ γυναικὺς ἠττώμενος, xat οὗ µόνον 
αὐτὴν οὐ ζηλῶν, ἀλλὰ xal σφόδρα αὑτῆς ἀπολιμπα- 
νόµενος; Ἐχείνη γὰρ οὐκ εἶπε ταῦτα τὰ παρ) ὑμῶν 
λεγόμενα, Τί δὲ, ἂν πάντα ἀναλώσασα ἀναγχααθὼ 
δεηθῆναι ἑτέρου; ἀλλὰ φιλοτίµως ἀπεδύσατο τὰ 
ὄντα. Τί ἄν τις εἴποι περὶ τῆς Ey τῇ Παλαιᾷ τῆς ἐπὶ 
τοῦ προφήτου Ἡλίου;, Ἐκείνῃ γὰρ οὐχέτι “περὶ 
πενίας, ἀλλὰ xal περὶ θανάτου xal τελευτῆς ὁ 
χίνδυνος ἣν, οὗ τῆς οἰχείας µόνον, ἀλλὰ xa τῇ. 
τῶν παίδων. 0ὐδὲ γὰρ mag! ἑτέρων προσεδ/΄χα λήψε- 
σθαι, ἀλλὰ ἀποθανεῖσθαι εὐθέως. ᾽Αλλὰ τὸν πρ;- 
φήτην εἶδε, φησὶ, xai ἐντεῦθεν φιλότιμος vévovev. 
Ὑμεῖς δὲ οὐχ ὁρᾶτε µνρἰους ἁγίους: xaX τί λέγω 
ἁγίους;» τὸν τῶν προφητῶν ὁρᾶτε προσαιτοῦν-α 
Δεσπότην, xal οὐδὲ οὕτω φιλάνθρυποι γίνεσθε’ ἀλλὰ 
ταμιεῖα ἔχοντες ἐρευγόμενα ix τούτου εἰς τοῦτο, 
οὐδὲ ix τοῦ περισσεύµατος µεταδίδοτε. Ti λέγεις; 
προφ/της ἣν ὁ παρὼν, xal τοῦτο αὑτὴν ἔπεισε µεγα- 
λοψυχῆσαι τοσοῦτον» Αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο πολλοῦ 
θαύματος ἄξιον, ὅτι ἐπείσθη µέγαν αὑτὸν εἶναι καὶ 
θαυμαστόν. Πῶς γὰρ οὐκ εἶπεν, ofa εἰχὸς ἣν βάρθα- 
pov γυναΐχα χαὶ ἀλλόφυλον λογίσασθαι, ὅτι El προ- 
φήτης ἣν, οὐκ ἂν ἐμοῦ ἐδεῆθη; εἰ Θεοῦ φίλος ἣν, 
οὐκ ἂν αὐτὸν περιεῖδεν; ἕστω, Ἰουδαῖοι διὰ ἅμαρ- 
τήµατα ταύτην τίνουσι τὴν δίχην' οὗτος δὲ πόθεν, 
καὶ διὰ τί; Αλλ οὐδὲν τούτων ἐνενόησεν, ἀλλ᾽ ἀνέφ- 


553 
inquit, i» omne opus bonum. 1deo, inquit, ο peto, 
ut aliis quoque tribuatis. Nec dixit, Tribuatis, sed, 
Abundetis. Nam in carnalibus quidem, quantum sat sit, 
jpsis petit ; at in spiritualibus, ut etiam abundent po- 
stulat, non in eleemosyna tantum, sed etiam in omni- 
bus aliis rebus : hoc enim significat, 7n omne opus 
bonum. Posteà consultorem ipsis prophetam adhibet, 
quzesito ejusmodi testimonio, quo ad munificentiam 
excitentur : aitque, 9. Sicut. scriptum est, Dispersit, 
dedit pauperibus ; justitia. ejus manet in seculum sa- 
culi. Hoc est id quod aiebat, Ut abundetis. Hoc enim 
verbum, dispergere, nil aliud indicat, quam copiose 
largiri. Etsi enim ipsa non manent ; ea tamen, qu 
ex ipsis oriuntur, manent. loc nanque mirabile est, 
quod quie asservata pereunt, eadem cum dispergun- 
tur, manent, et quidem in perpetuura. Per justitize 
porro vocabulum hoc loco benignitatem intelligit : 
justos quippe homines eflicit, peccata ignis in modum 
absumens et conficiens, cum largissime profunditur. 
Quocirca ne parce nos geramus, sed plena conferta- 
que manu seramus. Annon perspicis quanta histrio- 
nibus ac scortis alii largiantur? Dimidium saltem 
eorun Christo tribue, qu:e illi saltatoribus tribuunt : 
tantum saltem laboranti prebe, quantum illi, ambi- 
tione ducti, scenicis impertiunt. Illi etenim scortorum 
corpus infinito etiam auro convestiunt ; at tu ne 
tenui quidem veste Christi carnem obvolvis, idque 
cum nudam eam cernas. Quanam hoc venia dignum 
esse queat? quod non supplicii genus hoc meretur, 
cum ille in eam, quz ipsi exitio atque infami: est, 
tot munera conferat ; tu contra ne minimum quidem 
ei, qui te servat clarioremque efficit? Verum in 
ventrem quidem ac temulentiam et luxuriam sum- 
ptus faciens. nusquam paupertatis meministi ; ac si 
sublevanda cujuspiam paupertas est, quovis egentior 
cxsistis : atque ita affectus es, ut parasitos et asseu- 
tatores alens, perinde oblecteris, ac si e fontibus 
suinptus haurires ; cum autem pauperem uspiam cer- 
nis, tum tibi paupertatis metus ingruit. Ideo eta nobis- 
ipsis et ab aliis tandem condemnabimur, necnon ab iis 
qui virtute floruerunt et a peccatoribus. Dicturus est 
enim tibi : Quare in rebus honestis non perinde η)» 
niticus exstitisti ? Verum ille quidem, cum meretrici 
daret, nihil horum secum reputabat; tu vero Domino 
tribuens, qui te sollicito animo esse vetuit, metu ac 
tremore totus concuteris? et qua tandem venia di- 
guus esse queas? Nam si homo acceptum bene- 
ficium non negligit, sed gratiam rependit : multo 
utique magis Christus gratiam relaturus cst. Εἰ- 
enim qui ne beneficio quidem ullo accepte lurgi- 
tur, aunon idem, cum acceperit , vicem relaturus 
est ? Quid ergo, inquies, cum nonnulli multis impen- 
8i& factis, aliorum ope atque auxilio opus habeant? 
Tu mihi eos commemoras, qui facultates omnes suas 
expenderunt, cum tu ne obolum quidem impertias. 
Pollicere prius te bona omnia tua expensurum, et 
tunc de illis percontare : dum vero tu temax es, 
atque e tuis facultatibus paucissima tribuis, quid tu 
imini istas excusationes prxtendis? Neque enim te ad 
Ῥλτκοι.. Gh. LXI. 


IN EPIST. 11. AD COR. HOMIL. XIX. 


554 
summum paupertatis verticem subvehimus; verum 
ut redundantia circumcidas, idque dumtaxat quod 
salis sil expelas, postulamus. ld porro in eo situm 
est, ut ea tibi suppelant, sine quibus duei vita no- 
quit. Ab his nemo te evellit, nec quotidiauum victum 
prohibet; victum dico, non delicias; indumenta, 
non ornamenta, Quanquam etiam, si quis rem accu- 
rate expendat, hoc maxime voluptas est. Sic enim 
considera : utrum horum potius in delieiis versari 
dixerimus, eumne qui oleribus vescitur, commodaque 
valetudine est, nec quidquam wolestizs paütur ; an 
eum, qui Sybaritica mensa (a) utitur, ac sexcentis 
morbis scatet? Liquet profecto, quod illum. Itaque 
ne quid amplius requiramus, si in deliciis versari ct 
incolumi valetudine esse volumus ; 3tque ea re suffi- 
cientiam definiamus : et qui sclis leguminibus vivere, 
ac sanitatem tueri potest, nihil pr:eterea. requirat ; 
qui autem imbecilliore valetudine est, atque olerum 
medicina opus habet, ab ea ne arceatur. ()uod si quis 
adhuc infirmior fuerit, ac modico earnium adjumento 
opus habeat, ne eo quidem ipsi interdicemus. Neque 
enim bzc eo suademus, ut homines opprimamus, ac 
de medio tollamus, sed ut superflua circeumcidamus: 
superfluum porro est, quod necessarium ueum exce- 
dit. Nam cum, hoc quoque remoto, sane atque ho- 
Πεδία vitam transigere possumus, superflue procul« 
dubio adjungitur. 

4. Iloc et in vestibus et in mensa et in domo et 
in omnibus aliis consideremus, ac necessarium usum 
ubique quxramus. Nam quod superfluum est, id 
quoque inutile est. Cum tu operam dederis, ut me- 
diocritate contentus sis , tum demum te, si viduam 
illam imitari volueris, ad ea qux his majora sunt 
subvehemus? Neque enim ad mulieris illius philo- 
sophiam adhuc pervenisti, quamdiu id tibi curz est, 
ut quantum satis sit habeas: illa enim superius 
assumens, alimenta etiam sua deposuit. Num tu 
igitur de necessariis adhue hisitabis? annon te pu- 
det, a mulierceula viuci, ac non modo illam 
imitando non assequi, sed ab ea magno intervallo 
superari? Nec cnim illa his quibus vos verbis usa 
est : Quid de me futurum est , si insumptis omnibus 
facultatibus eo redigar, ut aliorum auxilio opus ha- 
beam ? verum libenter ac magnifice bona sua exuit. 
Nam quid de ea Veteris Testamenti vidua dicam, quie 
Eli» tempestate fuit (5. Reg. 17) * llla etenim non in 
paupertatis tantum , sed etiam in mortis periculum 
venerat , nec sui dumtaxat, sed et filiorum. Neque 
enim fore exspectabat , ut. ab aliis acciperet, sed ut 
quamprimum interiret. Verum prophetam vidit , in- 
quies, atque hinc adducta est, ut liberalitate uteretur. 
Annon innumeros sanctos cernitis? et quid sanctos 
dico? imo ipsum prophetarum Dominum stipem pe- 
tertem videtis; ac ne sic quidem benefieentiam indui- 
tis, verum promptuaria habentes eructantia ex hoc in 


. (a) De Sybacitis et de Sybaritica mensa multa Athenzus 
libro 12. Frequens ejus est mentio apud scriptores. Volu- 
platibus et deliciis mensa illa diffluebat, ita ut in prover- 

venerit. 
3 


o3 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOD. 


539 
illud, ne ex eo quidem , quod superfluit , imperlitis. 
Quid ais? prassens erat propheta, idque eam impulit 
ul tantum liberalitatis specimen ederet? ld enim ma- 
gna admiratione dignum est, quod magnum atque 
exinium virum eum esse credidit, Quomodo enim 
pon dixit, quz barbaram et alienigenam mulierem 
cogitare consentaneum erat : Si propheta hic esset, 
pon opem meam desiderasset ; si Dei amicus esset , 
haud eum ille neglexisset ? sit ita sane, quod Judi 
has scelerum paenas luant ; hic autem qua de causa? 
At nihil horum cogitavit, verum zdes suas ipsi, et 
ante x: des animum patefecit, suasque omnes facultates 
in medio posuit, missaque natura contemptisque liberis, 
hospitem omnibus rebus anuteiulit. Perpende itaque 
quod nobis supplicium constituetur, cum muliere vi- 
dua, cgente, alienigena, barbara, liberorum parente, 
horum quz nobis nota sunt nihil cognitum habente, 
inferiores imbevillioresque fuerimus. Neque enim si 
robustum corpus habeamus , fortes proinde sumus. 
Etenim is demum hac virtute prazditus est, jaceat 
.licet in lecto, qui internis viribus pollet: quibus 
demptis, etiamsi tanto corporis robore praeditus sit, 
ut vel montem avellere queat, haud tamen illum 
puella vel misera auu valentiorem esse dixerimus. Nam 
jile quidem cum incorporeis vitiis confligit ; hic contra 
ne contueri quidem ea audet. Atque ut hanc fortitu- 
dinis normam esse intelligas, ab hoc ipso exemplo 
id colligas licet. Quid enim hac muliere fortius (fingi 
possit, quae ei adversus naturz tyrannidem , ct ad- 
versus vim famis ac mortis minas strenuo animo 
stetit, atque bac emuia superavit ? Audi quippe quo- 
modo Christus eam commendet, Multe enim, inquit, 
erant vidue in dicbus Elie : et ad nullam harum mis- 
$us est propheta , preterquam αά illam ( Luc. 4. 25). 
Dicam aliquid magnum ac stupendum ? Ad hospita- 


530 


litatis loudem illa plus attulit, quat pater noster 
Abraham. Non enim ad gregem accurrit, ut ille, verum 
a pugillo omnes, qui hospitalitatis nomine clari ex- 
stiterunt , superavit. Ille enim idcirco vincebat, quia 
hoc munus sibi ipse assumpsit ; at hxc hospitis cansa 
ne filiis quidem pepercit, idque cum futura bona noa 
exspeciaret. Nos contra, cum nobis regnum ostenda- 
tur, cum gebennx mins intendantur, cum, quod 
omnibus majus est, Deus tot ac tanta pro nobis pa- 
trarit, atque his rebus gaudeat, torpore cadimus. 
Ne,obsecro ; verum dispergamus, ac demus pauperi- 
bus, ut dare par est. Multum enim et paucum Deus, 
non munerum mensura, sed dantis facultate metitur, 
Ex quo fit, ut plerumque co, qui obolum dumtaxat 
pependit, minus tu pependeris , qui centum aureos 
stateres pependisti ; ex superfluo enim jecisti. Sed 
tamen ita saltem fac ; et statim ad uberiorem muni- 
ficentiam venies. Sparge pecunias, ut justitiam colli- 
gas. Neque cnim ea cum pecuniis adesse vult, verum 
per eas quidem, sed non cum iis nobis adest. Noa 
enim ficri potest, ut ct pecuniarum cupiditas et justitia 
simul habitent; distinctas quippe sedes habent. Ne 
ea jungere stude, qu: jungi nullo modo possunt: 
verum pecunie amorem velut tyrannum quemdam 
abige , si vis reginam accipere. Πο enim regina est, 
bomines ex servitute in libertatem vindicans , cum 
contra omnino illa faciat. Qu: cum ita sint, omni 
studio illam fugiamus, hanc amplectaimur, ut et hu- 
jusce vitz libertate fruamur, et regnum calorum 
consequamur : quod nos omnes nancisci contingat, 
per gratiam el benignitatem Domini nostri Jesu 
Christi, cui cum Patre et Spiritu sancto gloria, im- 
perium, honor, nuuc et semper, et in secula szculo- 
rum. Amen. 





HOMILIA XX. 


ar. 9. v. 10. Qui autem administrat «emen seminanti, 
el. panem ad. vescendum suppeditet , εἰ multiplicet 
semen vesirum, et augeat fetus frugum justitie ve- 
stre. 


4. Pauli prudentiam hinc maxime quispiam admi- 
rari possit, quod , quemadmodum et a spiritualibus 
el a carnalibus cohortationem duxit, ita etiam in 
mercede rursus idem facit, utrasque vices consti- 
tuens. lllud siquidem, Dispersit, dedit pauperibus , 
justitia ejus manet in seculum, ad spiritualem merce- 
dem spectat : hoc autem, Multiplicet semen vestrum, 
ad carnalem remunerationem. Nec tamen hic con- 
sistit, verum rursum adhuc ad spiritualia transit, 
frequenter ea inter 8e componens : illud enim, Au- 
geat fetus justitie vestre, spirituale est. Hoc autem 
variand:e orationis causa facit, tum ut ignavas eorum 
et inertes cogitationes radicitus evellat , tum ut pau- 
pertatis metum plurimis rationibus eximat, ac pra- 


senti etiam lioc exemplo. Nam cum iis qui terram 
conserunt, det Deus, cum iis qui corpus alunt, uber- 
tatem pr:ebeat; multo utique magis iis, qui calum 
excolunt, atque animi curam gerunt ; quandoquidem 
in eam impensiorem curam conferri vult. At vero id 
quidem argumentationis modo minime ponit, ut dixi, 
verum per precationis speciem : ul simul et argu- 
mentationem perspicuam faciat, et magis eos in speir 
inducat, non ab iis tantum quie fiunt, sed etiam 
ab hujusmodi precatione : Suppeditet enim, inquit, el 
multiplicet semen vesirum , el augeat [atus justiiie 
πείς. ln quibus verbis rursum liberalitatem sine ulla 
suspicione significat; hoc enim iudicant haec verba, 
Suppeditel et multiplicet ; simulque non sinit nos prz- 
ter ea, qux ad vitam tuendam necessaria sunt, quid- 
quam exquirere, cum ait, Panem ad vescendum. Nam 
id quoque cum primis in Paulo adamirari licet, quod 
prius etiam jam adstruxit, nempe quod in rebus ne- 
cessariis nihil ultra quam opus sit nos exquirere sani, 


5355 
- &ev αὐτῷ τὴν οἰκίαν, xa πρὸ τῆς οἰκίας «ἣν γνώµην, 
xai πάντα τὰ ὄντα εἰς μέσον τέθειχε, xal τὴν φύσιν 
ἀφεῖσα, xal τῶν παίδων χαταφρονῄσασα, τὸν ξένον 
προετίµησε πάντων. Ἐννόησον οὖν ὅση χόλασις χεί- 
σεται, ὅταν γυναιχὸς χήρας, πτωχῆς, ἀλλοφύλου, 
βαρθάρου, παΐδων μητρὸς, τούτων οὐδὲν εἱδυίας ὧν 
ἡμεῖς ἴσμεν, ἔλαττον φέρωμεν, καὶ ἀσθενέστεροιώμεν. 
Οὐ γὰρ, ἂν τὸ σῶμα ἔχωμεν ἰσχυρὸν, ἀνδρεῖοί τινὲς 
ἐσμεν. Καὶ γὰρ ἐχεῖνος µόνος ταύτην ἔχει τὴν ἀρττὺν, 
κἂν ἐπὶ χλίνης fj βεθλημένος, ὁ τὴν ἰσχὺν οἴκοθεν 
ἔχων * ὡς ταύτης ἄνευ, xàv ὄρος τις ἀνασπᾷ τῇ τοῦ 
σώματος ῥώμῃ, οὐδὲν αὐτὸν χορασίου xal γραῖδίου 
ταλαιπώρου φαίην ἂν ἰσχυρότερον εἶναι. Ὁ μὲν γὰρ 
ἀσωμάτοις παλαίξι χαχοῖς, οὗτος δὲ οὐδὲ ἀντιθλέψαι 
τολμᾷ. Καὶ ἵνα µάθῃς, ὅτι οὗτος ἀνδρείας ὄρος, &n' 
αὐτοῦ τούτου τοῦ παραδείγματος αὐτὸ συνάγαχε. Τί 
γὰρ αὐτῆς ἀνδρε:ότερον γἐνοιτ᾽ ἂν τῆς γυναιχὸς, f| 
xai πρὸς φύσεως "ωραννίδα, xal πρὸς λιμοῦ βίαν, 
xai πρὸς τελευτῆς zt hv ἔστη γενναίως, xal πάν- 
των Υέγονεν ἰσχυροτέρα; "Ακουσον γοῦν πῶς ὁ 
Κριστὺς αὐτὴν ἀνακηρύττει. Πο.].Ίαὶ γὰρ, φησὶν, 
σαν χῆραι &v ταῖς ἡμέραις HAla , καὶ πρὸς οὗ- 
δεµίαν ὁ προφήτης ἀπεστέ..ετο, dA. d) απρὺς 
ἐκείνη». Εἴπω τι μέγα xai [577] παράδοξον; Αὕτη 
τοῦ πατρὸς ἡμῶν 'A6paàp πλέον εἰς φιλοξενίαν 
εἰσήνεγχεν. Οὐ γὰρ εἰς ἀγέλην ἕδραμε, χαθάπερ 
ἐχεῖνος, ἀλλ ἀπὸ τῆς δνραχὸς ἑχείνης παρήλαυνεν 
ἅπαντας τοὺς ἐπὶ φιλοξενίᾳ βεθοηµένους. 'Exci- 
voc μὲν γὰρ ἑνίχα, ὅτι εἰς τοῦτο ἑαυτὸν ἔταξεν ' αὕτη 
δὲ, ὅτι οὐδὲ τῶν παίδων ἐφείσατο διὰ τὸν ζένον, xal 





IN EPIST. Il AD COR. IOMIL. XX. 


556 
οὐδὲ προσδοχῶσα τὰ μέλλοντα. Ἡμεῖς δὲ, βασιλειας 
οὔσης, γεέννης ἀπειλουμένης, ὃ πάντων μεῖζον, τοῦ 
Θεοῦ τοσαῦτα ὑπὲρ ἡμῶν ἑργασαμένου, xal τούτοις 
εὑφραινομένου xat χαίροντος , ἀναπεπτώχαμεν. ΜΗ, 
παραχαλῶ ' ἀλλὰ σκορπίσωµεν , δῶμεν πένησιν ὡς — 
δοῦναι δεῖ. Τὸ γὰρ πολὺ καὶ τὸ ὀλίγον οὐ τῷ µέτρῳ 
τῶν διδοµένων ὁ θεὸς ὁὀρίσει, ἀλλὰ τῇ δυνάμει της 
οὐσίας τοῦ διδόντος. Πολλάχις γοῦν τοῦ µόνον ἕνα χα- 
ταθέντος ὁθολὸν ἕἔλαττον σὺ χατέθηχας, ὁ στατῖηρας 
χρυαοῦ καταθαλὼν Exatóv * ἀπὸ γὰρ τοῦ περισσεὺµα- 
τος ἔθαλες. Πλὴν χἂν οὕτω roict, καὶ ἥξεις ταχέως 
καὶ ἐπὶ τὸ δαφιλέστερον. Σχόρπισον χρήματα, ἵνα 
συναγάγηῃς δικαιοσύνην. Οὐδὲ γὰρ θέλει μετὰ τῶν 
χρημάτων αὐτὴ παραγίνεσθαι, ἀλλὰ δι αὐτῶν μὲν, 
οὗ μετ’ αὐτῶν δὲ ἡμῖν παρέστη. Οὐ γὰρ ἔστιν ὁμοῦ 
καὶ γογτµάτων ἑἐπ,θυμίαν , χαὶ δικαιοσύνην οἰχεῖν : 
χεχωρισµένας γὰρ ἔχουσ, τὰς σχηνάς Mh δὴ quo- 
νείχει τὰ ἅμιχτα συνάχειν, ἀλλὰ ἀπέλασον τὴν τύ- 
pavvov φιλαργυρίαν, ei βούλει τὴν βασιλίδα λαθεῖν. 
Αὕτη γάρ ἐστιν fj βασίλισσα, καὶ ἑλευθέρους Ex δού- 
λων ποιοῦσα * o0 τοὐναντίον ἐκείνη. Ai) μετὰ πάσης 
σπουδῆς vhv μὲν φύγωμεν, τὴν δὲ ἀσπαζώμεθα, ἵνα 
χαὶ τῆς ἐνταῦθα τύχωμεν ἐλευθερίας, xol τῆς βα- 
αιλείας ἐπιτύχωμεν τῶν οὐρανῶν * T; δῇ χαὶ γὲ- 
νοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλαν- 
θρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ οὗ τῷ 
Ἡατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τι- 
μὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, xài εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Αμίν. 


OMIAIA K'. 


Ὅ δὲ ἐπιχορηγῶν σπέρμα τῷ σπε/ροντι, καὶ 
ἄρτον εἰς βρὠσιν χορηγήσαι, καὶ π.ληθύγαι τὸν 
σπόρον ὑμῶν , καὶ αὐξήσαι τὰ γεννήματα τῆς 
δικαιοσύνης ὑμῶν. 

α’. Μάλιστα ἄν τις Ex τούτου θαυμάσειε τὴν Παύλου 
σύνεσιν, ὅτι προτρέφας àzb τῶν πνευματικῶν, ἀπὸ 
τῶν σαρχικῶν, xol ἐν τῇ ἀντιδόσει πάλιν τὸ αὐτὸ τοῦτο 
ποιξῖ, ἑχατέρας τιθεὶς τὰς ἁμοιθάς. Τὸ μὲν οὖν, Ἐσ- 
χόρπισεν, ἔδωχε τοῖς πἐνησιν, ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ 
μένει εἲς τὸν αἰῶνα, πνευματιχῆς ἐστιν ἁμοιθῆς . 
τὸ δὲ, Π.ηθύγαιτόὲν σπόρον ὑμῶν, σαρχιχῆς ἀντιδό- 
σεως. ᾽Αλλ᾽ ὅμως οὐχ ἵσταται ἐνταῦθα, ἀλλὰ xal πά- 
Ἆιν ἐπὶ τὰ πνευματικὰ µεταθαίνει, συνεχῶς παράλληλα 
αὑτὰ τιθείές * xal γὰρ τὸ, Αὐξήσαι τὰ yevrijuaca 
τῆς δικαιοσύνης ὑμῶν, πνευµατιχόν.α Ταῦτα δὲ rout 
[578] χαὶ ποιχίλλει τὸν λόγον, τὸν ἄνανδρον éxsl- 

8 Commoel. ταῦτα δὲ xal ποιεῖ ποικίλον, i. e. ποιχί)- 


λων, ut hibetur in marg. Savil. et legisse videtur inter- 
pres. T'rostat hoc vulgato. 


νων xal βλαχώδη λογισμὸν πρόῤῥιζον ἀνασπῶὼν, xol 
τῆς πενίας τὸν φόδον ἑχλύων πολλαχόθεν, χαὶ ἀπὸ τοῦ 
παραδείγματος τούτου τοῦ νῦν. El γὰρ χαὶ τοῖς thv 
γῆν απείρουσι δίδωσιν 6 sb; . εἰ τοῖς τὸ σῶμα τρέ- 
φουσι παρέχει τὴν ἀφθονίαν, πολλῷ μᾶλλον τοῖς τὸν 
οὐρανὸν γεωργοῦσι, τοῖς τῆς φυχΏς ἐπιμελουμέ- 
νοις * xai γὰρ ταῦτα βούλεται μᾶλλον προνοίας 
ἀπολαύειν. 'AXAX συλλογιστικῶς μὲν αὑτὸ οὗ τίθησιν, 
οὐδὲ οὕτως, ὥσπερ ἔφην, Ev δὲ εὐχῆς μέρει , ὁμοῦ χαὶ 
τὸν συλλογισμὸν φανερὺν ποιῶν, xa μᾶλλον αὐτοὺς εἰς 
ἑλπίδα ἄγων, οὐκ ἀπὸ τῶν γινοµένων µόνον, ἀλλὰ xal | 
ἁπδτῆς εὐχῆς ταύτης Χορηγήσαι b γὰρ, φησὶν, xal 
αἰηθύναι τὸν σπόρον ὑμῶρ, xal αὐξήσαι τὰ Tev- 
νήματα τῆς δικαιοσύνης ὑμῶν. Πάλιν χάνταυθα 
τὴν δαφίλειαν αἰνίττεται ἀνυπόπτως" τὸ γὰρ, ILin- 
θύναι καὶ αὐξήσαι, τοῦτὸ ἐστιν ἑνδειχνυμένου" 
ὁμοῦ Bk καὶ τῶν ἀναγχαίων πλέον οὐδὲν ἀφίησιν 


b T αὐτοῦ χορ. Α. οἱ marg. Savil. 


551 


ἐπιζητεῖν, "Aptov , εἰπὼν, εἰς 8pocir. Καὶ 4àp xaX 
τοῦτο αὐτοῦ µάλιστα ἔστι θαυμάσαι, ὃ xol ἔμπρο- 
σθεν χατεσκεύασεν, Ott £v μὲν τοῖς ἀναγχαίοις οὐδὲν 
πλέον τῆς χρείας ἀφίησιν ἐπιξητεῖν, bv δὲ τοῖς 
πνευματιχοῖς πολλὴν τὴν περιουσίἰαν συµμδουλεύει 
ποιεῖσθᾳι. 


Διὸ χαὶ ἀνωτέρω ἔλεγεν, "Iva αὐτάρκειαν Éyov- 
τες, περισσεύητε εἰς πᾶν ἔργον ἁγαθόν' χαὶ ἓν- 
ταῦθα, Ὁ ἐπιχορηγῶν ἄρτον εἰς βρῶώσιν. π.1ηθύὐ: 
γαι τὸν σπόρον ὑμῶν τουτέστι, τὸν πνευματιχόν. 
0ὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἑλεημοσύνην αἱτεῖ, ἀλλά τὴν μετὰ 
δαψ.λείας. Διὸ xal σπόρον αὑτὸ συνεχῶς xat. 
Καθάπερ γὰρ ὁ αἵτος χαταθαλλόμενος χομῶντα τὰ 
Mjia δείχνυσι' οὕτω xa ἡ ἑλεημοσύνη πολλά τὰ δρά- 
γµατα τῆς διχαιοσύνης ἑργάξεται, χαὶ δείχνυσιν 
ἄφατα τὰ γεννήηµατα. Ἐπενξάμενος δὲ αὐτοῖς εὖθη- 
νίαν τοσαύτην, δείχνυσι πάλιν ποῦ ταύτην δαπανᾷν 
χρῆ, λέγων. "Ira ἐν παντὶ π.λουτιζόμενοι εἰς πᾶ- 
σαν ἁπ.ἰότητα, ήτις κατεργάζεται δι ἡμῶν εὖχα- 
ριστίαν τῷ Θεῷ. O3y ἵνα εἰς τὰ μὴ δέοντα àv- 
αλίσχητε, ἀλλ᾽ εἰς ἐχεῖνα, ἃ πολλὴν φἑρει τῷ θεῷ 
τὴν εὐχαριστίαν. Καὶ γὰρ μεγάλων ἡμᾶς χνρίους 
ἐποίησεν ὁ θεός’ χαὶ τὰ ἑλάττονα ἑαντῷ ἀφεὶς, ἡμῖν 
τῶν µειζόνων παρεχώρησε. Τῆς μὲν γὰρ αἰσθητῆς 
τροφῆς αὐτὸς χύριος, τὴν δὲ νοητὴν ἡμῖν ἐπέτρεφε' 
καὶ γὰρ ἡμεῖς χύριοι τὰ Afia ἡμῶν δεῖξαι χομῶντα. 
0)δὲ γὰρ ὑετῶν δεῖται χαὶ ὡρῶν χρᾶσεως, xal προ- 
αιρέσεως µόνης, xal πρὸς αὐτὸν τρέχει τὸν οὑρανόν. 
Ἁπλότητα δὲ ἐνταῦθα τὴν δαψίλειαν καλεῖ, ftu 
χατεργάζεται δι ἡμῶν εὐχαριστίαν τῷ Geo. 0ὐδὲ 
γὰρ ἑλεημοσύνη µόνον ἐστι τὸ γινόµενον, ἁλλὰ xol 
εὐχαριστίας πολλῖς ὑπόθεσις ' μᾶλλον δὲ οὖκ εὐχαρι- 
στίας µόνον, ἀλλὰ xaY ἑτέρων πλειόνων. Καὶ τίθησιν 
αὐτὰ προϊὼν, ἵνα δείξας πολλὰ ὄντα τὰ χατορθούμενα, 
ἐντεῦθεν προθυµοτέρους ἐργάσηται. Τίνα οὖν ἐστι 
τὰ πολλά; "Axoucov αὐτοῦ λέγοντος "Ori ἡ διαχο- 
vía τῆς «ειτουργίας ταύτης οὗ μόνο» ἑστὶ προσ- 
avazAnpovca τὰ ὑστερήματα τῶν ἁγίων, dAJó 
xal περισσεύουσα διὰ zoAAov εὐχαριστιῶν τῷ 
1579] Θεῷ' διὰ τῆς δοχιμῆς τῆς διακονγίας ταύτης 
δοξάζοντες τὸν Θεὸν ἐπὶ τῇ ὑποταγῇ τῆς ὁμο.ο- 
γίας ὑμῶν εἰς τὸ Εὐαγγέ.ιον, καὶ ἁπ.Ίόεητι τῆς 
κοινωνίας τῆς elc αὐτοὺς, xal εἰς πάντας, καὶ αὐ- 
τῶν δεήσει ὑπὲρ ὑμῶν, ἐπιποθούγτων ὑμᾶς διὰ 
τὴν ὑπερόδά1Λουσαν ydpir τοῦ θεοῦ ég' ὑμῖν. Ὅ 
δὲ λέγει, τοῦτό ἐστι Πρῶτον τὰ ὑστερήματα τῶν 
ἁγίων οὐ µόνον πληροῦτε, ἀλλὰ xal περισσεύετε, 
τουτέστι, xal πλἐον τῆς χρείας αὐτοῖς παρέχετε’ 
εἶτα δι αὐτῶν εὐφημίαν ἀναπέμπετε τῷ θεῷ' δοξά- 
ζουσι γὰρ αὐτὸν ἐπὶ τῇ ὑποταγῇ τῆς ὁμολογίας ὑμῶν. 
"fva γὰρ μὴ δείξη αὐτοὺς διὰ τοῦτο εὐχαριστοῦντας 
µόνον, διὰ τὸ λαθεῖν λέγω, ὅρα πῶς ὑψηλοὺς αὐτοὺς 
ποιεῖ' ὅπερ αὑτός φησι πρὸς Φιλιππησίους, ὅτι Οὐκ 
ἐπιζητῶ τὰ δόµατα, καὶ τούτοις μαρτυρῶ τὸ αὑτό. 
Χαΐρουσι μὲν γὰρ, ὅτι τὰ ὑστερήματα αὑτῶν ἀνα- 
πληροῦτε, xal τὴν πτωχείαν αὐτῶν παραμυθεῖσθε: 
πολλῷ δὲ πλέον, ὅτι οὕτως ὑποτεταγμένοι ἑστὲ τῷ 
Εὐαγγελίῳ’ οὗ σημεῖον τοῦτό ἐστι, τὸ οὕτω δαψιλως 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


538 


εἰσφέρειν. Τοῦτο yàp τὸ Εὐαγγέλιον ἐπιτάττει. Kal 
ἁπ.ότητι τῆς κοινωνίας τῆς εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς 
πάντας. Καὶ διὰ τοῦτο δοξάζουσι, qnot, τὸν Osbv, 

ὅτι οὕτως Esth φιλότιµοι, οὑκ εἰς ἑχείνους µόνον, 

ἀλλὰ χαὶ εἰς πάντας. Τοῦτο δὲ πάλιν ἑγχώμιον Σχεί- 

νων γίνεται, τὸ xal ὑπὲρ τῶν ἑτέροις διδοµένων ε«ὖ- 

χαριστεῖν. Οὐ γὰρ τὰ ἑαυτῶν κοσμοῦσι µόνον, φησὶν, 

ἀλλὰ χαὶ τὰ ἑτέρων, χαίΐτοι γε ἐν ἑσχάτη ὄντες me-- 
vig: ὃ πολλῆς αὐτῶν ἀρετῆς ἐστι σημεῖον. Οὐδὲν γὰρ 

οὕτω ζηλότυπον, ὡς τὸ τῶν πτωχευοµένων Ὑένος. 

Αλλ) ἐχεῖνοι χαθαροὶ τούτου τοῦ πάθους εἰσὶ, τοσοῦ- 

τον ἀπέχοντες ἀλγεῖν ἐφ᾽ οἷς ἑτέροις µεταδίδοτε, ὅτι 

καὶ χαἰρουσιν οὐχ ἆττον, f| ἐφ᾽ οἷς αὐτοὶ λαμθάνουσι. 

Καὶ αὑτῶν δεήσει ὑπὲρ ὑμῶν. Ὑπὲρ μὲν γὰρ τού- 

των εὐχαριστοῦσι, φησὶ, τῷ θεῷ' ὑπὲρ δὲ τῆς ὑμετέ- 

pag ἀγάπτς xal τῆς συντυχἰίας παραχαλοῦσιν αὐτὸν, 

ἵνα χαταξιωθῶσιν ὑμᾶς ἰδεῖν. Ἐπιποθοῦσι γὰρ τοῦτο 

οὐ διὰ τὰ χρήματα, ἀλλ ὥστε θεαταὶ γενέσθαι τῆς 

δεδομένης ὑμῖν χάριτος. 

β’. Εἶδες Παύλου σύνεσιν, πῶς ἑπάρας αὐτοὺς, τὸ 
πᾶν ἀνέθηχε τῷ Os, χάριν τὸ πρᾶγμα Χαλέσας: 
Ἐπειδὴ γὰρ μεγάλα περὶ αὐτῶν ἐφθέγξατο, λειτουρ- 
γοὺς αὐτοὺς εἰπὼν, xai ἑπάρας εἰς ὄψος" eU γε αὐτοὶ e 
μὲν ἐλειτούργουν, αὐτὸς δὲ διηκονεῖτο. xal δοχίµους 
ὀνομάσας, δείχνυσιν ὅτι πάντων τούτων ὁ θεὸς αἴ- 
τιος' καὶ αὐτὸς pev! ἑχείνων πάλιν εὐχαριστίαν àva- 
φέρει λἐγων' Χάρις δὲ τῷ θεῷ ἐπὶ τῇ ἀν εχδιηγήτῳ 
αὐτοῦ δωρεᾷ. Δωρεὰν δὲ ἐνταῦθα λέγει xal τὰ τοσαῦ- 
τα b ἀγαθὰ τὰ διὰ τῖς ἑλεημοσύνης γινόμενα xa 
τοῖς λαμθάνουσι xai τοῖς παρέχουσιν’ f] τὰ ἀπόῤῥη- 
τα ἀγαθὰ τὰ διὰ τῆς παρουσίας αὑτοῦ τῇ οἰχουμένῃ 
πάσῃ μετὰ πολλῆς δωρτθέντα τῆς φιλοτιμίας' ὃ xal 
μάλιστα ἔστιν ὑποπτεῦσαι. Ἵνα γὰρ xal χαταστεῖλῃ, 
χαὶ δαφιλεστέρους ἐργάσηται, ὧν ἔτυχον παρὰ τοῦ 
θεοῦ, τούτων αὐτοὺς 9 ἀναμιμνήσχει. Καὶ [280] γὰρ 
µέγιστον τοῦτο elg προτροπὴν ἀρετῃς ἁπάσης' διὸ 
xai ἐνταῦθα τὸν λόγον χατέχλεισεν. El δὲ dj δωρεὰ 
ἀνεχδ.ἠγητος, τί τῆς µανίας ἴσον γένοιτ ἂν τῶν τὴν 
οὐσίαν αὐτοῦ περιεργαζοµένων; Οὐχ ἡ δωρεὰ δὲ a5- 
τοῦ µόνον ἀνεχδιήγητος, ἀλλὰ xaX 1d) εἰρήνη πάντα 
νοῦν ὑπερέχει, δι ἧς τὰ ἄνω τοῖς χάτω χατήλλαξε. 
Ὑπουδάσωμεν τοίνυν τοσαύτης ἀπολαύοντες χάριτος, 
ἀξίαν ἐπιδείχνυσθαι τοῦ βίου τὴν ἀρετῆν, xal πυλὺν 
τῆς ἐλεη μοσύνης ποιεῖσθαι λόγον’ ποιησόµεθα δὲ, ἂν 
τὴν ἀμετρίαν φύγωμεν, ἂν τὴν µέθην, ἂν τὴν ἁδη- 
φαγίαν. Καὶ γὰρ χαὶ οἶτα xal ποτὰ δέδωχεν ὁ θεὸς, 
οὐχ εἰς ἀμετρίὰν, ἀλλὰ εἰς τροφἠν. Οὐδὲ γὰρ ὁ olvo; 
ποιεῖ τὴν µέθην᾽ ἐπεὶ εἰ τοῦτο ἣν, πάντας ἔδει 
µεθύειν. ἸΑλλ' οὐκ ἐχρῆν, φησὶν, οὐδὲ τὸ πολὺ βλά- 
πτειν. Μεθυόντων ταυτὶ τὰ ῥήματα. El γὰρ τὸ πολὺ 
βλάπτει, xal οὐδὲ οὕτως ἀφίστασαι τῆς πλεονεξίας᾽ 
εἰ οὕτως αἰσχρὸν xal ἐπιθλαθὲς τοῦτο, xai οὐδὲ οὕτω 
λήχεις τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας: εἰ ἑξην xal πολὺ πί- 
νειν, χα) μηδὲν παραθλάπτεσθαι, ποῦ ἂν ἕστης τῆς 

5 Hzc referuntur ad il!a superius allata Pauli verba,"Ox 


ἡ διακονία τῆς λειτουργίας ταύτης, Quoniam ministerium 
hujus officii. Hic nempe Paulus λειτονργούς appellat eos 
qui pecunias colligebant, seque διάκονον. seu.ministrum, 
qui illas distribuebat. . . 

b [Legendum videtur com Savilio, ?) τὰ τοσαῦτα. 

ο Legebatur αὑτός. 


557 


in spiritualibus auten: nos admonet, ut ingentes opes 
nobis comparemus. 

Eleemosyna copiosa sit. — Ac proinde superius 
dicebat, Ut sufficientiam habentes. abundetis in omne 
epus bonum ; et hic, Qui ministrat panem αά vescen- 
dum , multiplicel semen vestrum; hoc est, spirituale. 
Neque enim eleemosynam dumtaxat exigit, sed 
copiosam et affluentem. Quo fit, ut eam semen 
quoque assidue appellet. Ut enim triticum consitum 
florentes segetes reddit : ita etiam eleemosyna mul- 
tos justiti:e manipulos efficit, atque ineffabilem sege- 
tem edit. Postquam autem tantam ipsis ubertatem 
exoptavit, ostendit rursus ubinam ea impendi debeat, 
his verbis utens : 41. Ut in omnibus locuplelati abun- 
detis in. omnem simplicitatem , qua operatur per nos 
gratiarum actionem Deo. Non ut in ea, in quze minime 
decet , opes vestras insumatis, sed in ea , ex quibus 
plurima gratiarum actio ad Deum redit. Magnas 
quippe res Deus arbitrii nostri effecit ; 4ο minora 
sibiipsi relinquens, majora nobis concessit. Alimenti 
enim illius, quo corpus alitur, arbiter ipse esse 
voluit; spiritualis autem curam nobis commisit : 
hoc quippe in arbitrio nostro situm est , ut segetem 
nostram virentem exbibeamus. Neque enim ea im- 
bres desiderat, partiumque anni temperiem ; sed 
voluntas modo adsit, etiam ad ipsum usqne c:zelum 
curret. Per simplicitatem porro hoc loco munificen- 
tiam intelligit, quze quidem per nos efficit, ut gratize 


Deo habeantur. Neque enim hinc solum eleemosyna , 


exsistit, sed etiam permulta gratiarum actionis ma- 
teria; nec solum gratiarum actionis, sed etiam 
multarum aliarum rerum, quas etiam ipsas ora- 
tionis progressu ponit : ut cum illud demonstrarit , 
multa hinc emolumenta exoriri, promptiores atque 
alacriores ipsos reddat. Qus:nam igitur sunt multa 
hacc commoda ? Audi ipsum loquentem : 12. Quoniam 
ministerium hujus officii non solum supplet ea qua 
desunt sanctis, sed etiam abundat per multas gratiarum 
actiones Deo, 315. per probationem ministerii hujus 
glorificantes Deum ἵπ obedientia confessionis vestre 
in evangelium Christi , ef simplicitate communicationis 
vestra in illos et in. omnes , 14. et in illorum obsecra- 
tione pro vobis , desiderantium vos propter eminentem 
gratiam Dei in vobis. H:ec autem verba hunc sensum 
habent : Primum sanctorum egestatem ac penuriam 
non modo expletis , sed etiam exundatis , hoc est , 
plus etiam quam necesse sit ipsis impertitis : deinde 
per eos laudem ad Deum mittitis ; ipsius enim glo- 
riam ob confessionis vestrz: obedientiam przdicant. 
Ne enim eos ostendat Ώου dumtaxat nomine , quod 
beneficiis affecti sint , gratias agere, vide quam su- 
bliines eos reddit : quod in Epistola ad Philippenses 
ait : Non quia requiro. datum (Philipp. &. 11) : his 
quoque hoc testificor. Nam gaudent illi quidem , 
quod res eas , quarum inopia premuntur , ipsis sub- 
ministretis, ac paupertatem eorum sublevelis ; multo 
magis autem, quod evangelio ita subditi sitis. Cui 
rei hoc argumento est, quod tam muniflce tribuatis ; 
id enim evangelium przscribit. Et. simplicitate com- 


IN EPIST. I1. AD COR. HOMIL. XX. 


538 
municationis vestre in illos el in. onmes. Atque ideo, 
inquit, Deum laudibus efferunt, quod non erga eos 
dumtaxat, sed etiam erga omnes tam liberales sitis . 
Hoc rursus ad corum laudem spectat , nempe quod 
pro iis quoque gratias agant, quz in alios conferun- 
tur. Neque enim que sua sunt dumtaxat ornant , 
sed aliorum quoque commodis consulunt, idque cum 
in extrema paupertate versentur: quod magn:? co- 
rum virtutis indicium est. Nihil enira perinde invidia 
vstuat, ut id hominum genus, quod egestate laborat. 
At illi hoc vitio vacant ; tantumque abest, ut ob 
vestra in alios beneficia discrucientur, ut ex illis 
non minus gaudeant, quam ex iis qux ipsi accipiunt, 
Et ipsorum obsecratione pro vobis. Nam pro illis 
quidem, inquit, gratias Deo agunt ; pro vestra autem 
caritate atque congressu eum rogant, ut vestro con- 
spectu sibi frui liceat. Hoc enim non ob vestras opes 
expetunt, sed ut gratie vobis datz spectatores siut. 

2. Videsne Pauli prudentiam ?* quomodo eorum 
virtutem efferens, laudem omnem Deo adscripserit, 
id gratiam vocans. Postquam enim magna de ipsis 
loquutus est, ministros nuncupans , atque ipsos in 
ccelum evexit ; siquidem ipsi ministrabant (a) , ipse 
subminister erat ; et probatos illes appellans , osten- 
dit Deum harum omnium rerum auclorem esse 5 
atque ipse "una cum illis Deo in hxc verba gratias 
agit, 15. Gratia autem. Deo. super. inenarrabili dono 
ejus. Per donum hoc loco tot ac tanta illa bona in- 
telligit, quie tam iis qui accipiunt, quam qui dant, 
per eleemosynam comparantur : vel arcana illa 
bona, 1 per ipsius presentiam orbi terrarum uni- 
verso amplissime tributa sunt : id quod etiam magis 
conjicere licet. Ut enim illos coerceret ac largiores 
redderet, qux a Deo acceperant ipsis commemorat. 
Hoc euim maximum est ad virtutem omnem incita- 
mentum ; ideoque hic sermonem claudit. Quod si 
Dei beneficium inenarrabile est, ecquid tandem eorum 
furori par esse queat, qui in pervestiganda ipsius 
essentia curiose versantur? Nec vero ipsius dumta- 
xat beneficium sermonem omnem excedit, sed etiam 
pax ea, per quam supera cum inferis reconciliavit , 
omnem cogitationem superat. Quamobrem operam 
demus ut, cum tanta gratia fruamur, parem vitae 
probitatem prx:stemus magnamque eleemosyna cu- 
ram geramus : geremus autem, si id quod modum 
excedit fugiamus, si temulentiam, si iugluviem. Nam 
et esca et potus nobis a Deo idcirco data sunt , non 
ut iis ingurgitemur, sed ut alamur. Neque enim vi- 
num est, quod temulentiam gignit; si enim ita se 
res haberet , omnes temulentos esse necesse essel. 
At, inquis, oporteret ipsum nec largius haustum 
nocere. Ebriorum hzc verba sunt. Nam cum largius 
adhibitum noceat, ac ne sic quidem ab immodico 
potu abstineas; cum hoc adeo feodum et noxium 
sil, ac ne sic quidem improbe cupiditati finem im- 
ponas: si liceret et multo mero uti, et nullo hinc 
detrimento afflci, quomodo bibendi aviditatem coin- 


(a) Hsec. referuntur ad illa superius allata Pauli verba: 
Qubniam ministerium hujus officii. 


559 
pressisses? annon flumina quoque in vinum verti 
cupiisses ? annon omnibus rebus pestem atque exi- 
tium attulisses ? Si alimenti certa mensura est, quam 
cum excedimus, valetudinem ledimus, ac ne sic 
quidem tamen frenum pati potes, verum eo per. 
rupto omnes omnium facultates accipis, ut improb: 
gulz» tyrannidi administram operam przstes ; quid 
non fecisses, si modus hic a natura constitutus siu- 
llatus esset * annon. universum vitz:e tempus iu hoc 
impendisses? Num igitur oportebat cupiditatem 
adeo absurdam confirmare, atque perniciem ex im- 
moderatione nascentem minime coercere? et quot 
tandem hinc alia inconimoda non orta fuissent? Ve- 
rum, o vecordes homines! qui cum in crapula reli- 
quisque luxuri: generibus tamquam in ϱΦΠΟ volu- 
tentur, si paulum resipuerint , nihil aliud sedentes 
faciunt, quam ut his verbis utantur ; Cur. hoé in 
hanc rem insumitur ? cui contra peccata ipsi sua 
accusare debeant. Nam pro eo quod ais ; Quare 
Deus certos fines constituit ? quare non oninia 
temere feruntur? ita loquere : Quare ebrietati stu- 
dere non desinimus ? quare non satiamur? quare 
animantes rationis expertes stoliditate superamus ? 
liec eniin eos inter se quzrere conveniebat, atque 
apostolorum vocem audire, perspectumque habere 
quotnam his viris bona ex eleemosyna oriri testetur , 
atque hunc thesaurum  pr:eripere. Hoc enim , nempe 
pecunias aspernari, probos, ut ab eo dictum est, 
liomines reddit, et ut Dei gloria celebretur, efficit, 
οἱ caritatem inflammat, et magnitudinem animi 
gignit, et sacerdotes constituit sacerdotio fungentes, 
quod iugentem mercedem afferat. Nam qui eleemo- 
3yn;e Studiosus est, non ille quidem talari veste in- 
dutus est, nec tinünnabula cireumfert , nec. corona 
redimitus est ; verum beneficenti:e stola, qu:e sacram 
illam vestem sanctitate superat, vestitus est, oleoque 
delibutus, non ex materia qux in sensum cadat, sed 
a Spiritu effecto; coronam a comimiseratione con- 
textam. liabet; ait enim Scriptura : Qui coronat te 
in misericordia et miserationibus (Psal. 102. 4) : ac 
pro lamina Dei nomen gestat, imo Dei similitudinem 
assequitur. Quomodo? Similes, inquit , eritis Patri 
vestro qui in celis est (Matth. 5. 45). 

9. Visne cliam ipsius altare intueri? Non illud 
Beseleel, non ullus artifex aliu$ exstruxit, sed Deus 
ipse, non ex lapidibus, sed ex materia exlo illu- 
striore, hoc est, ex animis ratione przditis. At dices : 
Jn sancta sanctorum ingreditur sacerdos. Licet tibi , 
hoc sacrificii munus obeunti, in. adyta magis tre- 
menda ingredi, in quibus nemo adest, nisi Pater 
tuus, qui te in abscondito videt (Id. 6. 6), in 
quibus nemo alius cernit. Quomodo , inquies, fieri 
po:est, ut nemo videat, cum palam sit altare? lloc 
enim est, quod admirationem inovet : quia tunc 
quidem port» undique et vela solitudinem effi- 
ciebant ; nunc vero palam rem sacram facienti , 
ut in sanclis sanctorum, majoreque cum auimi 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


510 


horrore hoc facere licet. Nam cum non humanas 
ostentationis causa hoc facis, viderit licet universus 
orbis , nullus vidit, quando ita fecisti. Neque enim 
tantum dixit Christus , Ne faciatis coram hominibus ; 
sed adjecit, Ut videamini ab eis (Matth. 61). Hxc ara 
ex ipsis Cbristi membris constat, ac Domini corpus 
altare tibi efficitur. Hoc ipsum verere : in. carne vi- 
ctimam Domini immolas. Hocaltare pr:senti quoque 
altari terribilius est, nedum veteri illo. Verum ne 
turbemini : hoc enim admirandum quidem est ob 
victimam, qux in ipso imponitur ; illud autem ; hoc 
est, hominis imisericordix studiosi , non hoc dumta- 
xat nomine, sed etiam quia ex ipsa quoque victima, 
qui hoc efficit, constructum est. Rursum hoc al- 
taré admirandum est, quia natura quidem lapis 
est, sanctum autem efficitur, postquam Christi 
corpus excipit; illud vero quia Christi corpus est. 
ltaque hoc horribilius est quam illud, cui tu lai- 
cus adstas. Ecquid jam tibi Aaron videtur, si cum 
bis rebus conferatur? quid corona? quid tintin- 
nabula ? quid sancta sanctorum ? Nam quid jam vetus 
illud altare ad comparationem afferre necesse est, 
cum etiam cum hoc nostro collatum, adeo splendi- 
dum apparuerit? At tu altare quidem hoc in honore 
habes, quia Christi corpus capit; eum autem, qui 
ipsummet Christi corpus est , contumelia afficis ae 
pereuntem despicis. Hoc altare ubique et in vicis et 
in foro situm videre poteris , singulisque horis in eo 
rem sacram facere : nam hic quoque sacrificium 
obitur. Et sicut stat sacerdos , Spiritui accersens : 
ita tu quoque Spiritum accersis, non voce, sed rebus 
ipsis. Neque enim quidquam est, quod perinde Spi- 
ritus ignem retineat atque accendat, ut oleum istud 
largiter effusum. Quod si etiam scire expelis, quid 
fiant qu: abs te deponuntur, accede, et ea tibi com- 
inonstrabo. Quisnam igitur hujus arz fumus esi? 
qua fragrantia? Gloria, et gratiarum actio. Quonam 
usque progreditur? ad celum usque? Imo vero 
ipsum c:eluin transcendit, et celum cali, atque regio 
ipsi solio adstat : Preces enim tue, inquit, et eleemo- 
sync ascenderunt in. conspectum. Dei (Act. 10. 4). 
Atque ca odoris suavitas, quze in sensum cadit, ne 
maguam quidem aeris portionem jintersecal ; harc 
autem ipsos etiam cxlorum fornices reserat. Ac tu 
quidem taces , res autem ipsa clamat ; fitque sacrifi- 
cium laudis , non vitula jugulata, nec pelle cremata, 
sed spirituali anima , qux? sua sunt afferente. Omni 
enim humanitatis genere sacrificium istud est prx- | 
stantius. Cum ergo pauperem fide przditum cernis, : 
existima te altare videre : eum hujusmodi pauperem 
conspicis , non modo eum contumelia ne affice , sed 
eiiam verere. Quod si alterum contumeliam ipsi in- 
ferentem videas, prolibe atque injuriom propulsa, 
Sie enim poteris et ipse propitium Deuin habere, ac 
promissa bona consequi : qua utinam nobis omnibus 
consequi detur, per gratiam et benignitatem Domini 
nostri Jesu Christi, etc. . 


$59 
αλεονεξίας; ἄρα οὐκ ἂν ἐπεθύμησας, xal τοὺς ποτα- 
μοὺς γενέσθαι οἵνον; οὐκ ἄν πάντα ἀπώλεσας χαὶ δι- 
έφθειρας; El µέτρον £o! τροφῆς, καὶ τοῦτο ύπερ- 
θάντες βλαπτόμεθα. χαὶ οὐδὲ οὕτως ἀνέχῃ τοῦ χαλι- 
νοῦ, ἀλλὰ διαῤῥήξας αὐτὸν τὰ πάντων λαμόάνεις, ἵνα 
λειτουργήσῃς τῇ πονηρᾶ τῆς Υαστριµαργίας τυραν- 
lot: τί οὖκ ἂν ἑποίησας, ci τοῦτο ἀνῃρέθη τὸ µέτρον 
τῆς φύσεως; Οὐὑχ ἂν πάντα τὸν χρόνον εἰς τοῦτο 
ἀνάλωσας; "Ἔδει οὖν οὕτως ἐπιθυμίαν ἄτοπον ἰσχυ- 
ρὰν ποιΏσαι, xat τὴν ῥλάθην y χωλῦσα, τὴν Ex τῆς 
ἁμετρίας; xal πόσαι οὑχ ἂν ἑτέχθησαν ἐντεῦθεν ἔτε- 
pa. βλάδαι; Αλλ’ ὦ τῶν ἀνοήτων! οἳ, χαθάπερ βορ- 
θόρῳ χυλινδούμενοι τῇ µέθῃ xal ταῖς λοιπαῖς ἆσω- 
τίαις, ὅταν μικρὸν ἀνανήψωσιν, οὐδὲν ἄλλο τι χάθην- 
ται ποιοῦντες, T] ταυτὶ φθεγγόµενοι, Διὰ τί τοῦτο εἰς 
τοῦτο ἀναλίσχεται, δέον τοῖς ἑαυτῶν κρίνειν πληµμµε- 
λήµασιν; "Av0* οὗ γὰρ λέχεις, Ak «t ὅπους τέθειχε; 
διὰ «E μὴ πάντα ἀτάχτως φέρεται; ein, Διὰ τί μὴ 
παυόµεθα µεβύοντες; διὰ τί μὴ λαμθάνοµεν χόρον; 
διὰ τὶ τῶν ἁλόγων ἐσμὲν ἀνοητότεροι; Ταῦτα γὰρ 
ἔδει ζητεῖν πρὸς ἀλλήλους, καὶ τῆς ἁποστολικῆς 
ἀχούειν φωνῆς, xal εἰδέναι πόσα τούτοις μαρτυρεῖ 
τὰ ἀγαθὰ ix τῆς ἐλεημοσύνης, καὶ ἁρπάζειν τοῦτον 
τὸν θησαυρόν. Καὶ γὰρ δοχίµους τοῦτο ποιεῖ, χαθά- 
περ αὐτὸς ἔφτσε, τὸ χρημάτων ὑπερορᾶν, χαὶ τὸν 
Θεὸν δοξἀξεσ΄αι παρασκευάτει, xal ἀγάπην θερµαί- 
νε: xal µεγαλοφύχους ἐργάζετα., καὶ ἱερέας καθ- 
ἔστησι xai ἱερωσύνην πολὺν φέρουσαν τὸν µισθόν. 
Ὅ γὰρ ἑλεήμων οὐ ποδῄρη ἑνδέδυται, οὐδὲ κώδωνας 
περιφέρει, οὐδὲ στέφανον ἀναδεῖται, ἀλλὰ ἀναθέθλη- 
ται 981] μὲν τῆς φιλανθρωπίας στολ]ν, τῆς ἱερᾶς 
ἐσθητος ἁγιωτέραν οὗσαν, χέχρισται δὲ ἐλαίῳ, οὐχ 
ἐξ ὕλης αἰσθητῆς συγχειµένῳ, ἀλλ' ὑπὸ Πνεύματος 
Ὑξεωργουμένῳ, ἔχει δὲ στέφανον ἀπὸ τῶν οἰχτιρμῶν: 
Jév στερανοῦντά σε Yàp, φησὶν, ἐν ἑἐλέει καὶ 
οἰκζιρμοις) ἀντὶ δὲ τοῦ πέταλον φἐρειν ὄνομα ἔχον 
Θεοῦ, αὐτὸς ἴσὃς γίνεται τῷ 8cip. Πῶς γάρ; Γενή- 
σεσθε, φτσὶν, ὅμοιοι τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς. 


Y'. Boost χαὶ τὸ θυσιαστήριον αὐτοῦ ἰδεῖν; Oo Β:- 
σελεῆλ αὑτὸ ᾠκεοδόμησεν, οὔτε ἄλλος τις, ἀλλ᾽ αὑτὸς ὁ 
θεὺς, οὐ διὰ λίθων, ἀλλὰ δι’ Όλης τοῦ οὐρανοῦ λαμ.- 
προτέρας, διὰ φυχῶν λογιχκῶν. ᾽Αλλὰ εἰς τὰ Άγια τῶν 
ἁγίων εἰσέρχετα: ὁ ἱερεύς. "Εξεστί σοι εἰς τὰ φριχω- 
δέστερα εἰσελθεῖν θύοντι την θυσίαν ταύτην, ἕνθα 
μηδεὶς πάρεστιν, ἀλλ ὁ Πατήρ σου, ὁ βλέπων σε ἐν 
τῷ χρυπτῷ, ἔνθα μηδεὶς ἄλλος ὁρᾷ. Καὶ πῶς, φησὶν, 
ἔστι μὴ ὁρᾶν, δηµοσίᾳ ἑστῶτος τοῦ θυσιαστηρίου ; 
Τὸ γὰρ θαυ μαστὸν τοῦτό ἐστιν, ὅτι τότε μὲν ἀμφίθυρα 
xai παραπετάσµατα τὴν ἑρημίαν ἐποίει. νῦν δὲ 
ἔξεστι δηµοσίᾳ θύοντι, ὡς ἐν τοῖς Ἁγίοις τῶν ἁγίων, 
καὶ πολλῷ φρ'.χωβέστερον τοῦτο ποιεῖν. Ὅταν γὰρ 
μὴ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνθρώπων ποιῆς, χἂν f; οἰκουμένη 


IN EPIST. II AD COR. HOMIL. XX. - 


540 
εἶδεν, οὐδεὶς εἶδεν, ἐπειδῆ σὺ οὕτως ἑποίησας. (0 
γὰρ εἶπε, Mi] ποιεῖτε , ἁπλῶς, ἔμπρουθεν τῶν àv- 
θρώπων, ἁλλὰ προσέθηχε, Πρὸς có θεαθῆναι αὐ- 
τοῖς. Τοῦτο τὸ θυσιαστίριον ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Χρι- 
στοῦ σύγχειται μελῶν, xal τὸ σῶμα τοῦ Δεσπότου θυ- 
σιαστἠριόν σοι γίνεται. Αἰδέσθητι τοῦτο αὖὐτό - Ey τῇ 
σαρχὶ θύεις τοῦ Δεσπότου τὸ ἱερεῖον. Τοῦτο τὸ θυ- 
σιαστήριον xaX τούτου τοῦ νῦν φριχωδέστερον, οὐχὶ 
τοῦ παλαιοῦ µόνον. ᾽Αλλὰ μὴ θορυθηθητε’ τοῦτο μὲν 
γὰρ θαυμαστὸν διὰ τὴν ἐπιτιθεμένην £v αὐτῷ θυσίαν' 
ἔχεῖνο δὲ τὸ τοῦ ἑλεήμονος οὗ διὰ τοῦτο µόνον, ἀλλὰ 
xai ὅτι xal ἐξ αὐτῆς σύγχειτα, τῆς θυσίας τῆς τοῦτο 
ποιούσης. θαυμαστὺν τοῦτο πάλιν, ὅτι λίθος μέν 
ἔστι τὴν φύσιν, ἅγιον δὰ Υένεται, ἐπειδὴ σῶμα δέχε- 
ται Ἀριστοῦ' ἐκεῖνα δὲ, ἐπειδῃ αὑτὸ σώμά ioc 
Χριστοῦ. "Docs τοῦτο φρικωδέστερον ἐχείνου, d 
có παρέστηχας ὁ λαϊκός. "Apá σοι uf τι ὁ "Aapüv 
φαίνεται πρὸς ταῦτα; μηδὲ ὁ στέφανος, μιδὲ οἱ 
χώδωνες, μηδὲ τὰ "Άγια τῶν ἁγίων; Τί γὰρ δεῖ πρὸς 
ἐχεῖνο λοιπὺν τὸ θυσιαστήριον ποιεῖσθαι τὴν σύγχρ!- 
σιν, ὅπου γε καὶ πρὸς τοῦτο συγχρινόµενον , οὕτω 
λαμπρὸν ἑφάνη; Σὺ δὲ τὸ μὲν θυσιαστήριον τοῦτο 
τιμᾷς, ὅτι δέχεται τοῦ Χριστοῦ σῶμα * τὸν δὲ αὐτὸ 
τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ὄντα χαθυθρίζεις, xai περιορᾶς 
ἀπολλύμενον. Τοῦτο τὸ θυσιαστήριον πανταχοῦ δν- 
νήση χείµενον ἰδεῖν, xal £v στενωποῖς χα" ἐν ἀγοραῖς, 
xai xa0' ἑχάστην Ev αὐτῷ θύειν τὴν ὥραν καὶ γὰρ 
xal ἐνταῦθα θυσία τελεἶτα,. Καὶ καθάπερ ὁ ἱερεὺς 
ἕστηχε τὸ Πνεῦμα χαλῶν, οὕτω xai σὺ τὸ Πνεῦμα 
χαλεῖς ἁλλ᾽ οὐ διὰ φωνῆς, ἀλλὰ Ov ἔργων. Ο)δὲν 


γὰρ οὕτω κατέχει xal ἀνάπτει τοῦ Πνεύματος τὸ 


πῦρ, ὡς τοῦτο τὸ ἔλαιον δαφιλὲς ἐχχεόμενον. El δὲ 
βούλει, xal τὰ χαταδαλλόµενα ἰδεῖν τί γἰνεται, δευρο. 
xal ταῦτά σοι δείξω. Τίς οὖν ὁ καπνός: [582] τίς ἡ 
εὐωδία τοῦ θυσιαστηρίου τούτου; Δόξα χα) εὐχαρι- 
στία. Καὶ µέχρι ποῦ προθαίΐνει; ρα µέχρι τοῦ οὐ- 
ρανοῦ; Οὐδαμῶς' ἀλλ᾽ αὐτὸν ὑπερθαίνει τὸν οὐρανὸν, 
xai τὸν οὐρανὸὺν τοῦ οὐρανοῦ , καὶ αὐτῷ παρίστατα" 
τῷ θρόνῳ τῷ βασιλιχῷ' AL εὖὐχαί σου γὰρ, qnot, καὶ 
αἱ ἐΊεημοσύναι σου ἀνέόθησαν ἐνώπιον cov θεοῦ. 
Καὶ ἡ μὲν αἰσθητὴ εὐωδία οὐδὲ τὸ πολὺ διατέµνε. 
τοῦ ἀέρος. αὕτη 0i αὐτὰς ἀνοίγει τῶν οὐρανῶν τὰς 
ἀγίδας. Καὶ σὺ μὲν σιγᾷς, τὸ δὲ ἔργον Bod- xai Υἱ- 
vexat θυσία αἱνέσεως, οὐ δαµάλεως σφαττωµένης, ο δὲ 
δέρματος χαιοµένου, ἀλλὰ ψυχῆς πνευματικῆς τὰ 
παρ) αὐτῆς εἰσφερούσης. Φιλανθρωπίας γὰρ πάσης 
ἡ τοιαύτη θυσία εὐδοχιμωτέρα. Ὅταν οὖν ἴδῃς πένητα 
πιστὸν, θυσιαστήριον ὁρᾷν νόμιζε’ ὅταν ἴδης πτωχὸν 
τοιοῦτον, μὴ µόνον ph. ὑθρίσῃς, ἀλλὰ χαὶ αἰδέσθητι" 
κἂν ἕτερον ἴδῃς ὑθρίσαντα, χώλυσον, ἄμυνον. Οὕτω 
γὰρ δυνήσῃ xai αὐτὸς τὸν Θεὸν ἴλεων ἔχειν, xal τῶν 
ἐπηγγελμένων ἐπιτυχεῖν ἀγαθῶν * ὧν γένοῖτο πάντας 
ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαὶ τὰ ἑξῆς. 


544 


8. JUANNIS CHROS0STOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 





OMIAIA ΚΑ’. 


Αὐτὸς δὲ ἐγὼ Παῦ.ος xapaxaAo ὑμᾶς διὰ τῆς 
πραότητος καὶ ἐπιειχείας τοῦ Χριστοῦ, ὃς κατὰ 
πρόσωπον μὲν ταπεινὸς ἐν ὑμῖν, ἁπὼν δὲ θαῤ- 
fo εἰς ὑμᾶς. Δέομαι δὲ τὸ μὴ παρὼν θαῤῥῆσαι 
τῇ πεποιθήσει, f «ἰογίζομαι τοᾶλμῆσα, ἐπίτινας 
τοὺς .λογιζομένους ἡμᾶς, ὡς κατὰ σάρκα περι- 
πατοῦγτας. 

a'. ᾽Απαρτίσας τὸν περὶ ἑλεημοσύνης λόγον, ὡς ἔδει, 
χαὶ δείξας ὅτι πλεῖον αὐτοὺς ἀγαπᾷ, Ἡ ἀγαπᾶται, 
xai τὰ περὶ τῆς ὑπομονῆς αὐτοῦ xal τῶν πειρασμῶν 
διηγησάµενος, εὐχαίρως λοιπὺν τῶν ἐπιτιμητιχω- 
τέρων ἅπτεται λόγων, τοὺς Φευδαποστόλους αἱνιττό- 
µενος, xal εἰς τὰ φορτικώτερα χαταχλείων τὸν λό- 
Ύον, καὶ ἑαυτὸν συνιστῶν. Τοῦτο γὰρ xal δι ὅλης 
ἐργάνεται τῆς ἐπιστολῆς. "Όθεν xal αἰσθανόμενος 
ἑαυτὸν πολλάκις διορθοῦται, αὑτὸ τοῦτο λέγων "Ap- 
xóps0a πἀ.ιν ἑαυτοὺς συνιστάνειν; χαὶ προϊών 
φῆσιν, Ob zá.lir ἑαυτοὺς συγιστἆνοµεν, ἀ.1.1ὰ 
dgopui» διδόντες ὑμῖν καυχήσεως χαὶ μετὰ 
ταῦτα, "Agpur γέγογα καυχώµεγος, ὑμεῖς µε 
ἠναγκάσατε. Καὶ πολλαὶς τοιαύταις χέχρηται διορ- 
θώσεσι. Καὶ οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι, τὴν ἐπιστολὴν ταύ- 
την ἐγχώμιον Παύλου προσειπών ' οὕτω xaX τὰ τῆς 
χάριτος μετὰ δαφιλείας τίθησι, χαὶ τὰ τῆς ὑπομονῆς 
τῆς αὐτοῦ. Ἐτειδὴ γὰρ ἡσάν τινες παρ᾽ αὐτοῖς µέγα 
φρονοῦντες, xal προτιθέντες ἑαυτοὺς τοῦ Αποστόλου, 
xai ὡς ἁλαζόνα διαθάλλοντες, xat ὡς οὐδὲν ὄντα, 
οὐδὲ ὑγιές τι διδάσχοντα (τοῦτο γὰρ αὐτὸ μάλιστα 
τῆς διαφθορᾶς αὐτῶν τεκµήριον ἣν)’ ὅρα πῶς ἄρχε- 
ται τῆς xat' αὐτῶν ἐπιτιμάσεως  Αὐτὸς δὲ ἐγὼ 
Παῦ.ος. Εΐδες πὀση fj βαρύτης , πὀσον τὸ ἀξίωμα; 
Ὅ γὰρ θέλει εἰπεῖν, τοῦτό ἐστι" Δέομαι [583] ὑμῶν, 
μή µε ἀναγχκάσητε, μηδὲ ἀφῆτε χρῄσασθαι τῇ δυ- 
νάµει µου κατά τῶν ἐξευτελιζόντων ἡμᾶς, χαὶ νοµι- 
ζόντων σαρχκικοὺς ἄνδρας εἶναι. Βαρύτερον τοῦτο ἐχεί- 
νων ὧν Ev τῇ προτέρᾳχ πρὸς αὐτοὺς ἀπειλῶν ἔλεγεν, 
Εν ῥάδδῳ ἔ.θω πρὸς ὑμᾶς, ἢ £r ἁγάπῃ πγεύματί 
τε zt paótntoc; νῦν δὲ, Ὡς μὴ ἐρχομέγου 66 µου πρὸς 
ὑμᾶς, ἑρυσιώθησάν τινες. Ἐ.Ίεύσομαι δὲ καὶ yvo- 
cogat, οὐ τὸν «λόγον τῶν πεφρυσιωµέγνων, ἀ.λ.1ὰ civ 
δύναμιν». Καὶ γὰρ ἐνταῦθα ἁμφότερα δείχνυσι, xal 
τὸ δυνατὸν, xai τὸ φιλόσοφον xal ἀνεξίχαχον * εἴ γε 
οὕτω παραχαλεῖ, xai μετὰ τοσαύτης σπουδῆς, ὥστε 
μὴ ἀναγχασθῆψιι εἰς ἐπίδειξιν ἑλθεῖν τῆς οἰχείας 
δυνάµεως τῆς τιμωρητιχῆς, xal πλῆξαι αὐτοὺς xal 
χολάσαι, xai τὴν ἐσχάτην ἀπαιτῆσαι δίχην. Τοῦτο 
γὰρ ἠνίξατο λέγων, Δέομαι δὲ τὸ μὴ παρὼν θαῤ- 
ῥῆσαι cà πεποιθήσει, fj «Ἰογίζομαι τοϊμῆσαι, ἐπί 
τύας τοὺς «Ἰογιζμένους ἡμᾶς, ὡς κατὰ σάρκα 
περιπατοῦντας. Τέως δὲ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τὸν λόγον 
ἀγάγωμεν. Αὐτὸς δὲ ἐγὼ Πυῦ.λος. Πολλὴ ἡ ἔμφα- 
σις, πολλὴ fj βαρύτης * ὥσπερ ἀλλαχοῦ φησιν, Ἴδε, 
ὀγὼ Παῦ.Ίος Aéyo ὑμῖν * xa πάλιν, Ὡς Παῦ.ος 
πρεσδύτης ^ xai ἀλλαχοῦ πάλιν, "Heic zoo 
zpoctdtic ἐγεγήθη, καὶ αὐτοῦ ἐμοῦ. Οὕτω καὶ 


ἐνταῦθα, Αὐτὸς δὲ ἐγὼ Παῦ.ῖος. Μέγα μὲν xol τοῦ- 
το, τὸ αὐτὸν παρακαλεῖν ’ τὸ δὲ ἕτερον μεῖζον, ὃ προσ- 
έθηχεν εἰπών ' Διὰ τῆς πραότητος xal ἐπιεικείας 
τοῦ Χριστοῦ. Καὶ γὰρ σφόδρα αὑτοὺυς ἑντρέψφαι 
βουλόμενος, προθάλλεται «tv πραότητα xai τὸν 
ἐπιείχειαν, ταύτῃ μείζονα ποιῶν τὴν ἱχετηρίαν ὡς 
ἂν εἰ ἔλεγεν, Αὐτὴν αἰδέσθητε τὴν ἐπιείχειαν τοῦ 
Χριστοῦ, δι f; ὑμᾶς παραχαλῶ. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, 
ὁμοῦ xa δεικνὺς ὅτι χᾶν μυρίαν ἀνάγχην ἑπάγωσιν, 
αὐτὸς πρὸς τοῦτο ἐπιῤῥεπέστερον ἔχει, διὰ τὸ πρᾶος 
εἶναι * οὐ διὰ τὸ ἀσθενὲς δὲ οὐκ ἐπεξέρχεται, ἐπεὶ καὶ 
ὁ Χριστὸς οὕτως ἐποίει. "Oc κατὰ πρόσωπο» μὲν 
ταπεινὸς ér ὑμῖν, ἀπὼν δὲ θαῤῥώ εἰς ὑμᾶς. Τί δὴ 
τοῦτό ἐστιν; "Hot χατ᾽ εἰρωνείαν φησὶ, τὰ ἐχείνων 
φθεγγόµενος. Ἐχεῖνοι γὰρ τοῦτο ἔλεγον, ὅτε ὅταν 
μὲν παρῇ, οὖὐδενός ἐστιν ἄξιος λόγου, ἀλλ' εὐτελῆς 
xai εὐχαταφρόνητος * ὅταν δὲ ἁπῇ, φυσᾶται xat χομ- 
πάζει xal χατεξανίσταται ἡμῶν xal ἀπειλεῖ. Touco 
γοῦν xaX ἑξης αἰνίττεται λέγων * "Οτι αἱ μὲν ἔπι- 
ctoJal, φησὶ, βαρεῖαι’ ἡ δὲ παρουσία τοῦ σώμα- 
τος ἀσθενὴς, xal ὁ .Ἰόγος ἐξουθεγηµένος. "H τοί- 
νυν κατ) εἰρωνείαν, φησὶ, πολλὴν ἐμφαίΐνων βαρύ- 
τητα, καὶ λέγων * Ἐγὼ ὁ ταπεινὸς, Ἐγὼ ὁ εὐτελῆς 
Ly τῷ παρεῖναι, χαθὼς ἐχεῖνοί φασι, xal ἁπὼν ὑψη- 
Ade * 3) ὅτι χᾶν μεγάλα φθέγγηται, οὑκ ἓξ ἀπονοίας, 
ἁλλ᾽ Ex τοῦ θαῤῥεϊῖν αὐτοῖς. Δέομαι δὲ τὸ μὴ παρὼν 
θαῤῥησαι τῇ πεποιθήσει, ᾗ «ἰογίζομαι το.μῆσαι, 
ἐπί tivac τοὺς «ἰογιζομένους ἡμᾶς, ὡς κατὰ σάἁρ- 
χα περιπατοῦντας Εἶδες πόση dj ἀγανάχτησις, xal 
πῶς σαφὴς ὁ ἔλεγχος τῶν εἰρημένων; Δέομαι Υὰρ 
ὑμῶν, qnot, µή µε ἀναγχάσητε δεῖξαι, ὅτι καὶ παρὼν 
ἰσχυρός εἰμι xal δύναμιν ἔχω. Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγον, 
ὅτι ἀπὼν πάνυ ὑμῶν χαταθαῤῥῶ xoi ἑπαίρομαι, 
αὐτοῖς χέχρηµαι τοῖς [584] ῥήμασι ' δέοµαι οὖν µή 
µε ἀναγχάσωσι χρήσασθαἰ µου τῇ δυνάµει. Τοῦτα 
γάρ ἐστι Τῇ πεποιθήσει. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἡ παρ- 
εσχεύασµαι, ἁλλ᾽, H .Ἰογίζομαι. Οὕπω μὲν γὰρ τοῦτο 
ἔχρινα, αὐτοὶ δέ uot τὴν αἰτίαν παρέχουσιν * ἁλλ᾽ οὐ- 
δὲ οὕτω βούλομαι. Καΐτοι οὐχ ἑαυτῷ ἀμύνων τοῦτ 
ἐποίει, ἀλλὰ τῷ εὐαγγελίῳ. El δὲ, ἔνθα τῷ χηρύ- 
γµατι ἀμύνειν ἐχρῆν, οὐχ ἔστιν αὐστηρὸς, ἁλλά ἀνα- 
δύεται καὶ μέλλει, xa παραχαλεῖ μὴ γενέσθαι τοσ- 
αύτην ἀνάγχην * πολλῷ μᾶλλον ὑπὲρ ἑαυτοῦ οὐχ ἂν 
οὐδέποτέ τι τοιοῦτον ἑποίησε. 
β’. Τοῦτο οὖν µοι χαρίσασθε, φησὶν, ὥστε μή µε &v- 
αγχάσαι δεῖξαι, ὅτι xal παρὼν δύναμαι χαταθαῤῥῆσαι 
xa0' ὧν ἂν δἐῃ * τουτέστι, χολάσαι αὐτοὺς χαὶ τιµω- 
ρῆσαι. Εἶδες πῶς o0x ἣν φιλότιµος, οὐδὲ πρὸς ἐπίδει- 
ξίν τι ἐποίει, ὅπου γε xai χρείας οὔσης, τόλµαν τὸ 
πρᾶγμα χαλεῖ; Δέομαι yàp, oro, τὸ μὴ παρὼγ 
θαῤῥῆσαι τῇ πεποιθήσει, f) «ογίζομαι τομῆσαι, 
ἐπίτινας. Τοῦτο γὰρ διδασχἀάλου μάλιστά ἔστι, τὸ 
ph ταχέως ἀμύνασθαι, ἀλλά διορθοῦσθαι, xai μέλ- 
λειν ἀδὶ xol βραδύνειν &v ταῖς τ'µωρίαις. Τίνας δὲ 


μή 


IN EPIST. Il AD COR. HOMIL. XXI. 


5 


HOMILIA XXI. 


Cap. 10. v. 4. Ipse autem ego Panlus obsecro vos per 
mansuetudinem el. modestiam Christi , qui in [acie 
quidem humilis sum inter vos , absens autem confido 
in vobis. 9. Rogo autem vos ne presens audeam per 
eam confidentiam , qua existimor audere, in quosdam 
qui arbitrantur nos, tamquam secundum carnem am- 
bulemus. 

4. Postquam institutum de eleemosyna sermonem, 
ut oportebat , absolvit, ostenditque plus eos a se 
amori, quam ab ipsis ametur, atque insuper de pa- 
Uentia sua et de tentationibus verba fecit ; tempestive 
jam ad objurgandum se confert, pseudoapostolos 
subindicans, et in iis qu» molestiora erant sermonem 
coneludens, ac seipsum commendans. Nam hoc quo- 
que in tola cpistola facit; idque eliam sentiens, ple- 
rumque se ipse corrigit, his verbis utens: Num iterum 
nosispsos commendamus (2. Cor. 5. 4) ? atque ulterius 
progrediens : Non rursus nosipsos commendamus, sed 
occasionem damus vobis gloriandi (2. Cor. 5. 12) ; et 
postea, Insipiens factus sum gloriando : vos me coegis- 
tis (3. Cor. 12. 11). Ac multas hujusmodi correctio- 
nes adhibuit. Nec vero quispiam aberrabit , qui hanc 
epistolam Pauli encomium appellarit : adeo copiose 
et qux gratix sunt, el quz ad ipsius patientiam atti- 
nent, largiter describit. Quoniam enim nonnulli erant, 
qui magnifice de se sentirent, ac seipsos Paulo ante- 
ferrent, eumque ut arrogantem , ut nullius pretii 
hominem , ut nihil sani docentem traducerent (nam 
hoc corrupti eorum animi vel maximum erat indi- 
cium) ; vide quomodo eos objurgare incipiat : !pse 
eutem ego Paulus. Viden' qua gravitate , qua auctori- 
tate loquatur ? Hoc enim perinde est ac si diceret : 
Obsecro vos , ne me cogatis , ac mea adversus eos, 
qui me parvipendunt et carnalem hominem esse exi- 
$timant, potentia uti sinatis. Hoc porro minis illis 
acerbius est, quas in priore ad eos epistola his verbis 
intentabat : In virga veniam ad vos , an in caritate et 
spiritu lenitatis? nuuc autem, (Quasi non. venturus sim 
ad vos, sic inflati sunt quidam. Veniam autem et cogno- 


can, non sermonem eorum qui inflati sunt, sed virtutem 


(1. Cor. 4. 21.18.19). Utrumque etenim hoc loco os- 
tendit, nimirum et potentiam, et lenitatem ac patien- 
tiam, ut qui tali modo tamque accurate roget atque 
Obsecret, ut ue ad ultricis sux polenti:e demonstra- 
lionem venire necesse habeat, atque ferire ac sup- 
plicio afficere poenasque ab iis extremas expetere. 
Hoc enim his verbis subindicavit, Rogo autem vos 
ne presens audeam per eam confidentiam , qua existi - 
suor audere, in quosdam qui arbüraniur nos, quasi se- 
cundum hominem ambulemus. luterim vero ad id, 
quod in initio positum est, sermonem conferamus : 
Jpse autem ego Paulus. Magna in his verbis emplia- 
sis, magna gravitas inest; ut alio loco ait : Ecce ego 
Paulus dico vobis (Gal. 5. 9); et rursus, Ut Paulus 
senez (Philem. 19) : et rursum alio loco, Jpsa enim 
adstitit multis, et mihi ipsi (Rom. 16. 2). Eodem modo 
bic quoque ait, 7pse autem ego Paulus. Atque illud 


quidem magnum est, quod ipse obsecret ; sed alte- 
run majus, quod adjunxit dicens : Per clementiam et 
benignitatem Christi. Nam quia magnum ipsis pudo- 
rem incutere studet, clementiam ac inansuetudinem 
pretendit; hac ratione obnixius supplicans, perinde 
ac si diceret : Ipsam Christi mansuetudinem , per 
quam vos rogo, vereamini. Hoc autem ideo dicebat, 
ut illud planum [aceret, 66 quantamvis illi necessita - 
tem afferrent, tamen ad lenitatem propensiorem esse, 
non quod viribus non valeret aspere ogere , quia sie 
etiam Christus faciebat. Qui in facie quidem humilis 
sum inter vos, absens autem confido in vobis. Quid boc 
est? Vel ironice loquitur, eorum verba usurpans. 
Hoc enim illi dicebant, quod cum przsens ipse esset, 
nullius omuino pretii , sed vilis ac despicabilis esset ; 
cum autem abesset, tum demum intumesceret ac 
magnifice loqueretur, ipsosque vexaret ac minis in- 
sectaretur, Hoc quippe per hzc verba, que sequun- 
tur, subindicat, Quoniam , inquit, epistola graves 
&unt , praesentia autem. corporis infirma el sermo con- 
temptibilis. Ergo vel per ironia, inquit, magnam 
asperitatem declarans, ac dicens : Ego ille, coram 
humilis, ego ille vilis, ut ipsi aiunt; cum autem 
absum , sublimis : vel certe hoc vult, se, quamvis 
magnifice loquatur, non ex arrogantia hoc facere, sed 
quod eorum fiducia niteretur. Hogo autem vos me 
presens audeam hac confidentia, qua existimor audere, 
in quosdam qui nos. secundum carnem ambulare. ar- 
bitrantur. Vides quanta sit Όσο indignatio, quamque 
his verbis eos perspicue arguat? Rogo enim τος, in- 
quit, ne in eam necessitatem me adducalis, ut osten- 
dere cogar, quod przseus quoque viribus ac potentia 
polleam. Quia enim dicebant me absentem magna 
adversum vos audacia uti atque efferri , his verbis 
usus sum : Idcirco obsecro ne mihi hauc necessitatein 
afferant, ut potentia mea utar. Hoc enim signilicat 
illud, Ea confidentia. Nec dixit, Qua paratus sum, sed, 
Qua existimor. Necdum enim hoc constitutum est , 
verum ipsi occasionem praebent : at. ego ne sic qui- 
dem lioc facere in animum induco. Atqui non ut se, 
sed ut evangelium ulcisceretur, hoc faciebat. Quod 
si, ubi prdicationis causa tuenda erat, minime acer- 
bum se prz:ebet, sed moras nectit, rogatque ne tanta 
sibi necessitas inferatur : mulio minus in suis injuriis 
propulsandis quid. uam hujusmodi fecisset. 

2. Hoc igitur, inquit, mihi indulgete , ut ne ne- 
cesse habeam ostendere, quod coram etiam adver- 
sus quos par sit fiducia uti queam , lioc est , eos pu- 
nire ac supplicio afficere. Videsne quam a gloriz 
studio alienus esset, nee ostenlationis causa quid- 
quam faceret, ut qui, cum necesse esset , audaciam 
tamen id appellaret? Rogo enim, inquit , ne presens 
audeam ea confidentia, qua existimor audere, in quosdam. 
Hoc enim magistri officium est, non confestiin poenas 
sumere, sed corrigere, atque in inferepndis suppliciis 
cunctantem ac tardum esse. (juosnam porro eos intel- 
ligit, quibus comminatur ? Eos videlicet, Qui de nobis 


LIT 


ita existimant, tamquam secundum carnem ambulemus. 
Nam eum illi ut hypocritam, ut improbum atque arro- 
gantem insimulabant. S. In carne enim ambulantes , 
son secundum carnem militamus. Hic jam eos figurata 
voce terret : carnem enim gerimus, inquit ; non id iu- 
ficior; verum carni non vivimus. Imo vero ne boc 
quidem dixit, sed aliquantisper reservavit, quod ad 
vite laudem pertineret : ac prius de praedicatione 
disserit, osteudens eam minime humanam esse, nec 
inferiore ope indigere. Quocirca non dixit, Non se- 
cundum carnem vivimus ; sed , Non secundum car- 
nem militamus ; hioc est, bellum quidem ac dimica- 
tionen suscepimus, at carnalibus armis minime de- 
certamus, nec humanis auxiliis nos tuemur. 4. Arma 
enim nostra non sunt. carnalia, Quxnam enim arma 
carualia sunt ? Opes, gloria, principatus, facundia, 
gravitas, concursationes, assentationes, simulationes, 
aliaque ejusmodi. At nostra armanon talia sunt. Qua- 
lia ergo? Potentia Deo. Nec dixit, Nos haud carnales 
sumus, sed, Arma nos(ra, Nam uti jam dixi, de prz- 
dicatione verba prius facit, potentiamque utiversam 
Deo adscribit. Nec dixit, Spiritualia, quamquam hoc 
vocabulum adhibendum essel, ut carnalibus oppone- 
retur, sed, Potentia ; per hoc illud quoque siguificaus 
atque ostendens, quod illorum arma infirma et imbe- 
cilla sint. Atque animadverte quam ipse fastus omnis 
sit expers. Non enim dixit, Nos potentes sumus, sed, 
Arma nostra Deo potentia sunt. Non nos ea talia pa- 
ravimus, sed Deus ipse. Quoniam enim ipsi fla- 
gris exdebantur et exagitabantur, atque innu- 
meris malis premebantur, qux» quidem imbecilli- 
tatis. argumentum erant, idcirco Dei potentiam 
ostendens ait, Sed Deo potentia. sunt. Nam hoe in 
primis ipsius vim indicat , quod per hzc arma victo- 
riam adipiscatur. Itaque tametsi nos h;ec' gestamus ; 
at ipse tamen est, qui per ea dimicat et operatur. 
Postea horum quoque armorum longum encomium 
texit. dicens : Ad destructionem munitionum. Λο ne 
munitionis audito nomine, quidquam sensibile cogi- 
tes, ait : Consilia destruentes ; per figurarum loquendi 
genus emphasim indicans, per id autein quod subjun- 
: xit, spirituale hoc bellum esse declarans. Munitiones 
enim iste non corpora , sed animos obsiden!. Quare 
illis firmiores sunt ; ob idque majoribus etiam armis 
opus habeut. Munitionum porro vocabulo Grecorum 
' fastum intelligit, et sophismatum atque argumenta- 
tionum vim. Et tamen omnia contra ipsos parata ar- 
ma superavit. Consilia destruentes , 5. atque omnem 
altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei. Per- 
sistil in metaphora, ut significantius sese exprimat. 
Quamvis enim munimenta sint, inquit, quamvis tur- 
res, atque aliud quidvis ; his tamen armis cedunt. Et 
captivanles omnem intellectum in. obsequium Christi. 
Atqui incommodam significationem habet captivitatis 
: vocabulum : est enim libertatis eversio. Cur ergo liac 
voce usus est? Secundum alteram significationem. 
Captivitatis enim nomen duplicem significatum habet; 
nempe οἱ vi eaptum esse, atque ita expugnatum , ut 
jam nulla resurgendi facultas sit. Itaque posterioris 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


δη 


hujus siguificationis ratione hoc vocabulum usurpa- 
vit. Ut επί, cum ait, Alias Ecclesias exspoliasi 
(1. Cor. 11. 8), his indicat se non furtim accepisse , | 
sed eas exspoliasse atque omnia accepisse : sie etiam. 
hoc loco cum ait, In captivitatem redigentes. Neque 

enim ex zequo pugnabat Paulus , sed facillime victo- 

riam obtiuebat. Non dixit, unum, aut duos, sed 

Ümnen : non dixit, Yincimus tantum ac superiores 

exsistimus, sed, In captivitatem redigimus : ut δυρε- 
rius etiam non dixit, Tormeuta propugnaculis admo - 

vemus, sed, Destruimus : armis quippe, inquit, longe 

eos antecellimus. Non enim verbis pugnamus, sed 

rebus adversus verba : non in carnali sapientia , sed 

in spiritu mansuetudinis ac potentize. Quomodo ergo 

gloriaturus eram, inquit, ac per sermonem jactatu- 

rus, et per epistolas comminaturus, ut illi eum cri- 

minabantur dicentes, Epistole quidem graves (3. Cor. 

10. 10) ; cum vis nostra in his minime sila esset ? 

9. Postquam autem dixit, In captivitatem redigea- 
les. omnem. intellectum. in. obsequium | Christi; quia 
captivitatis nomen durius erat, tropum hunc confe- 
stim dissolvit , his verbis utens : Jn obsequium Chri- 
sii, a servitute in libertatem, a morte ad vitam , ab 
exitio ad szlutem. Neque enim tantum adversarios 
Sternimus, sed eos ad veritatem transferimus.6. Ei 
in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam, cum 
impleta fuerit vestra obedientia. Hoc loco non illos 
tantum, sed et lios quoque metu concutit, Vos eniin, 
inquil, exspectamus, ut posteaquam nostris admo- 
nitionibus ac miuis correcti ac repurgati , atque ab 
eorum societate abducti fueritis, tum demum illis 
qui incurabili morbo laborant, solis relictis, suppli- 
cium inferamus, cum vos prorsus ab ipsis abscesseri- 
tis. Nam obeditis quidem nunc quoque, verum non 
integre. Atqui , inquies, si lioc nunc fecisses, majus 
lucrum cousequutus fuisses. Minime vero : si enim 
nunc hoc fecissem, vos quoque eodem supplicio in- 
volvissem. At dices, Eos quidem pcena afficere opor- 
tebat, nobis autem parcere. Verum si pepercissem, 
gratia ductus id facere visus fuissem : nunc vero id 
minime volo, sed prius vos corrigere, atque linc ad 
puniendos illos me conferre. Quid visceribus illis mi- 
ius ? quippe qui suos alienis permixtos cernens, pla- 
gam quidem inferre vult, czterum se cohibet atque 
indignationem reprimit, donec illi secesserint, ut lios 
solos feriat ; vel potius ut ne hos quidem. Ob id enim 
his minatur, aitque se illos tantum recuperare cu- 
pere, ut et isti timore correcti ad meliorem frugem 
migrent, nec in quemquam inam effundat.. Ut enim 
praestantissimus medicus et pater communis et patro- 
nus ac curator, ita omnia agebat, ita omnium commo- 
dis consulebat, impedimenta submovens, pestiferos 
homines coercens, undique cursitans. Neque enin 
pugnando negotia sic conficiebat, sed ut ad paratam 
promptamque victoriam pergens, trop:ea erigebat, dia- 
boli propugnacula, ddemonumque maebinas diruens, 


. demoliens, ac solo ::quans, atque pr::edam omnem ad 


Christi castra traducebat; ac ne tantillum quidem 
respirabat, ab his ad illos, ab illis rursus ad alios 


515 


τούτονς φησὶν, οἷς ἀπειλεῖ; Τοὺς «.Ἰογιζομέγους 
ἡμᾶς, ὡς κατὰ σάρκα περιπατοῦγτας. Ἐκεῖνοι γὰρ 
αὐτὸν διἐδαλλον ὡς ὑποχριτὴν, ὡς πονηρὸν, ὡς 
ἁλαζόνα. Ἐν» capxi γὰρ. πἐριπατοῦντες, οὐ κατὰ 
σάρκα στρατευόµεθα. Ἐνταῦθα λοιπὸν xol φοθεῖ 
τῇ τροπῇ ΄ σάρκα μὲν γὰρ περικχείµεθα, φησὶν, ópo- 
λογῶ, οὗ σαρχὶ δὲ ζὼμεν. Μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοῦτο εἷ- 
mtv, ἀλλὰ τέως αὐτὸ ταμιεύεταχ' βίου γάρ ἐστιν 
ἐγχώμιον * περὶ δὲ τοῦ χηρύγµατος διαλέγεται, δει- 
χνὺς ὅτι οὖκ ἔστιν ἀνθρώπινον, οὐδὲ τῆς κάτωθεν 
δεόµενον βοηθείας. Διόπερ οὐκ εἶπεν, 0$ χατὰ σάρχα 
ζῶμεν, ἁλλ᾽, OD κατὰ σάρκα στρατευόµεθα * τουτ- 
έστι, Πόλεμον ἀνεδεξάμεθα xal µάχην, ἀλλ οὐχὶ 
σαρχικοῖς πολεμοῦμεν ὅπλοις", οὗ διά τινος ἀνθρω- 
πίνης συμμαχίας. Τὰ γὰρ ÓxJa ἡμῶν οὐ 
σλρκικα. Ποῖα γὰρ ὅπλα capztxá; Πλοῦτος, δύξα, 
"δυναστεία, εὐγλωττία, δεινότης, περιδροµαλ, χολα- 
χεῖαι, ὑποχρίσεις, τὰ ἄλλα τὰ τούτοις ἐοιχότα. Αλλά 
τὰ ἡμέτερα, οὐ τοιαῦτα, ἀλλὰ ποταπά ; Δυνατὰ τῷ 
rp. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἡμεῖς οὗ σαρχιχοὶ, ἀλλὰ, 
1ὰ ὅπ.α ἡμῶν. Ὅπερ γὰρ ἔφην, τέως περὶ τοῦ 
κηρύγματος διαλέγεται, xal τὴν δύναμιν πᾶσαν τῷ 
Θεῷ ἀνατίθησι. Καὶ οὗ λέγει, Πνευματικὰ, καίτοι 
τοῦτο ἦν τὸ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ σαρχιχοῦ, ἀλλὰ 
Avrata, διὰ τούτου κἀχεῖνο αἱνιττόμενος, xal δει- 
χνὺς ὅτι τὰ ἐχείνων ἀσθενη καὶ ἀδύνατα. Καὶ σχό- 
πει αὐτοῦ τὸ ἄτυφον. Oo γὰρ εἶπεν, Ἡμεῖς δυνατοὶ, 
ἀλλὰ, Tà ὅπ.ία ἡμῶν δυνατὰ τῷ Θεῷ. Οὐχ ἡμεῖς 
αὐτὰ τοιαῦτα κατεσγχευάσαμὲν, ἁλλ᾽ αὐτὸς ὁ θεός. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἑμαστίςοντο, Πλαύνοντο xal µυρία ἕπα- 
σχον ἀνήκεστα, ἅπερ ἀσθενείας ἡν' δεικνὺς τοῦ θεοῦ 
τὴν ἰσχὺν , φησίν * ᾽Α. νὰ τῷ θεῷ δυνατά ἐστι. 
Τοῦτο γὰρ μάλιστα δείχνυσιν αὐτοῦ τὴν {ἐσχὺν, ὅτι 
διὰ τούτων περιγἰνξται. [585] Ὥστε εἰ καὶ ἡμεῖς αὐτὰ 
περιχείµεθα, ἀλλ αὐτός ἐστιν ὁ δι) αὐτῶν πολεμῶν 
xai ἑἐνεργῶν. Εἶτα xal ἐγκώμιον αὐτῶν διέξεισι 
μακρὸν λέγων ΄ Πρὸς κχαθαἰρεσι’ ὀχυρωμάτωγ. 
Καὶ ἵνα μὴ, ἀχούσας ὀγυρώματα, αἰἱσθητόν τι νοµί- 
αῃς, φησί * Λογισμοὺς χαθαιροῦντες * διὰ μὲν τῆς 
τροπῆς τὴν ἔμφασιν δεικνὺς, διὰ δὲ τῆς ἐπαγωγῆς 
τὸ νοητὸν τοῦ πολέμου παραδηλῶν. Ταῦτα γὰρ τὰ 
ὀχυρώματα φυχὰς πολιορχεῖ, ο) σώματα. Ὥστε Excl- 
νων ἰσχυρότερα * διὸ χαὶ µειζόνων δεῖται τῶν ἅπλων. 
Ὀχυρώματα δὲ λέγει τὸν τῦφον τὸν Ἑλληνικὸν, xal 
τῶν σοφισµάτων xa τῶν συλλογισμῶν τὴν ἰσχύν. Α)λ’ 
ὅμως ἅπαντα ἤλεγξς τὰ ὅτλα, φησὶν, ἱστάμενα κατ αὐ- 
τῶν. Λο]ισμοὺς γὰρ καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα 
ἐπαιρόμεγον κατὰ τῆς yvoctoc τοῦ θεοῦ. Ἐπέμει. 
(νε τῇ τροπῇ, ἵνα πλείονα ποιήσῃ τὴν ἔμφασιν. Κάῑν 
iv ὰρ ὀχυρώματα T, φτοὶ, xàv πυργώματα, κἂν ὁτιοῦν 
ἕτερον, εἴχει γαὶ παραχωρεῖ τοῖς ὅπλοις τούτοις. 
Kal αἰχμα.ωτίζοντες πᾶν γόηµα εἰς τὴν ὑπαχοὴν 
τοῦ Χριστοῦ. Καΐτοι χαχέµφατος Ἡ τῆς αἰχμαλω- 
σίας προσηχορία * τῆς ἐλευθερίας γάρ ἐστιν ἀναί- 
ρεσις. Tívog οὖν ἕνεχεν αὐτῇ χέχρηται; Καθ’ ἕτερον 
σηµαινόμενον. Τὸ γὰρ τῆς αἰχμαλωσίας ὄνομα δύο 
δηλοῖ, xal τὸ ἐχπεσεῖν ἐλευθερίας, xai 1b χατὰ xgá- 
τος ἁλῶναι, ὥστε μὴ ἀναστῆναι πάλιν. Katz τοῦτο 
οὖν τὸ δεύτερον αὐτὴν ἐξελάθετο. Ὥσπερ ὅταν λέγη, 


IN EPIST. II AD COR. HOMIL. XXI. 


54 
"AAJac "ExxAncíac ἐσύ.ησα, οὗ τὸ )όθρα Xa6si" 


«λέγει, ἀλλὰ τὸ γυμνῶσαι xal πάντα λαθεῖν * οὕτω 


xaX ἐνταῦθα λέγων, Αἰχμαωτίζοντες. Ob γὰρ Ex 
τοῦ [cou ἡ μάχη ἀλλὰ μετὰ πολλῆς εὐχκολίας. θὐκ 
εἶπεν ἓν xal δύο, ἀλλὰ πᾶν * οὐκ εἶπε δὲ, Νικῶμεν 
xal περιγινόµεθα, µόνον, ἀλλὰ καὶ, Αἰχμαλωτίζομεν * 
ὥσπερ οὖν xal ἀνωτέρω οὐκ εἶπε, Προσάγοµεν µη- 
xavfjuava τοῖς ὀχυρώμασιν, ἀλλὰ, Καθαιροῦμε» 
αὑτά * xa yàp πολλὴ τῶν ὅπλων fj περιουσία. Οὐ 
Y&p λόγοις πολεμοῦμεν, φησὶν, ἀλλ' ἔργοις πρὸς 
λόγους, οὐχ Ev cogla σαρχιχῇ, ἁλλ ἐν πνεύματι 
πραότητος καὶ δυνάµεως. Πῶς οὖν ἔμελλον φιλοτι- 
µεῖσθαι, grat, καὶ χομπάζειν διὰ λόγων, xal ἀπειλεῖν 
διὰ ἐπιστολῶν, καθάπερ ἐχεῖνοι διέθαλλον λέγοντες, 
ὅτι Αἱ ἐπιστολαὶ βαρεῖαι, ὅπου γε οὐκ ἐν τούτοις ἣν 
ἡμῖν ἰσχύς; 

Υ.. Εἰπὼν δὲ, Αἰχμανλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν 
ὑπακοὴν του Χριστοῦ, ἐπειδῆ τὸ τῆς αἰχμαλωσίας 
ὄνομα βαρὺ, ταχέως τὸν τρόπον ἐντεῦθεν κατέλυσεν 
εἰπὼν * Elc τὴν ὑπαχοὴν τοῦ Χριστοῦ * ἀπὸ δου- 
λείας εἰς ἐλευβερίαν, ἀπὸ θανάτου mpb; ζωὴν, ἐξ 
ἁπωλείας πρὸς σωτηρίαν. Οὐ γὰρ ἁπλῶς βαλεῖν ἤλθο- 
pev, ἀλλὰ μεταστῆσαι πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοὺς ἑναν- 
τιουµένους. Καὶ ἐν ἑτοίμῳ ἔχοντες ἑχδικῆσαι 


aücar παρακοἡν, ὄταν π.Ἱηρωθῇ ὑμῶν ἡ ὑπακοή. 


Ἔντανθα xai τούτους ἐφόθησεν, οὐκ ἐχείνους µό- 
vov. ᾿Υμᾶς γὰρ, φησὶν, ἀναμένομεν, ἵν, ὅταν ὑπὸ τῆς 
παραινέσεως xai τῆς ἀπειλῆς διορθώσωμεν ὑμᾶς 
xal ἐχχαθάρωμεν χαὶ ἁποστήσωμεν τῆς ἑκείνων 
χοινωνίας, τότε ἐκείνων ἀπολειφθέντων µόνων ἀνίατα 
νοσούντων ἑπαγάγωμεν τὴν τιµωρίαν, ὅταν γνησίως 
ἴδωμεν ὑμᾶς ἁποστάντας,. [586] Ὑπακούετε μὲν γὰρ 
χαὶ vuv, οὗ τελείως 62. Καΐτοι εἰ νῦν ἐποίησας, μεῖςζον 
ἂν εἰργάσω τὸ χέρδος, φησίν. ὐὐδαμῶς * εἰ γὰρ vuv 
ἑποίησα, καὶ ὑμᾶς ἂν περιέθαλον τῇ τιµωρίᾳ. ᾽Αλλ' 
ἔδει χολάσαι μὲν ἐχείνους, Υμῶν δὲ φείσασθαι. λλλ) 
εἰ ἐφεισάμην, χάριτι ἂν ἔδοξα τοῦτο ποιεῖν ' νῦν δὲ 
οὗ τοῦτο βούλομαι, ἀλλὰ πρῶτον χκατορθῶσαι ὑμᾶς, 
καὶ τότε ἐπ᾽ ἐχείνους ἐλθεῖν. Τί τῶν σπλάγχνων 
ἐχείνων ἡμερώτερον ; ὃς ἐπειδῆ τοὺς οἰκείους ἑώρα 
τοῖς ἀλλοτρίοις ἀναμεμιγμένους, βούλεται μὲν éz- 
αγαγεῖν τὴν πληγὴν, φείδεται δὲ, xal κατέχει τὴν 
ἀγανάχκτησιν, ἕως ἂν ἐχεῖνοι ἀναχωρήσωσιν, ἵνα 
τούτους πατάξηῃ µόνους * μᾶλλον δὲ, ἵνα μηδὲ 
τούτους. Διὰ γὰρ τοῦτο ἀπειλεῖ τούτοις, χαΐ cmo: 
μόνους βούλεσθαι ἐχείνους ἁπολαθεῖν , ἵνα καὶ 
ἐχεῖνοι τῷ φύθῳ διορθωθέντες μεταναστῶσι, χα) eig 
µηδένα ἀφῆ τὴν ὀργήν. Καθάπερ γὰρ ἱατρὸς ἄριστος 
χα) πατὶρ κοινὸς xal προστάτης xai χηδεμὼν, οὕτω 
πάντα ἔπραττεν, οὕτω πάντων ἐχήδετο, τὰ κωλύματα 
ἀναιρῶν, τοὺς λυµαινοµένους ἀναστέλλων, πανταχοῦ 
περιτρέχων. 0ὐδὲ γὰρ μαχόμενος οὕτω -ὰ πράγµατα 
ἤννεν, ἁλλ ὡς ἐπὶ ἑτοίμην χαὶ πρόχειρον ἐρχόμε- 
yog νίχην, τὰ τρόπαια Cor, χατασχάπτω», xaÜa:- 
pv», Χαταθάλλων τοῦ διαθόλου τὰ ὀχυρώματα xal 
τῶν δαιμόνων τὰ μηχανήματα, χαὶ τὴν λείαν µετ- 
Ώγεν ἅπασαν ἐπὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ στρατόπεδον’ xal 
οὐδὲ μικρὸν ἀνέπνει, ἀπὸ τούτων Ex ἐχείνους, xal 
πάλιν ἀπ᾿ ἐχείνων io! ἑτέρους μεταπτδῶν, χαθάτερ 


545 
τις στρατηγὸς ἄριστος καθ) ἑχάστην ἡμέραν ἰστῶν 
τρόπαια, μᾶλλον δὲ καθ) ἑχάστην ὥραν. 'Anb γὰρ 
χετωνίσχου μόνου εἰς τὴν παράταξιν εἰσελθὼν, αὐτ- 
άνδρους Ἶρει τῶν ἑναντίων τὰς πόλεις, xaX τόξα 
xai δόρατα xai βέλη χαὶ πάντα ἡ γλῶττα Παύλου. 
Καὶ γὰρ ἐφθέγγετο µόνον, χαὶ παντὺὸς πυρὸς σφοδρό- 
τερον τοῖς πολεμίοις αἱ ῥήσεις ἑνέπιπτον ' xal τοὺς 
μὲν δαίµονας Ἠλαυνε, τοὺς δὲ ὑπ' αὐτῶν χατεχοµέ- 
νους ἀνθρώπους πρὸς ἑαυτὸν ἑπανῆγεν. "Ovs γοῦν τὸν 
δαίμονα ἐχεῖνον τὸν πονηρὸν ἐξέδαλε, γοήτων ἀνδρῶν 
μυριάδες πέντε συνελθοῦσαι, τὰ βιδλία τῶν μαγειῶν 
χατέχαιον, xal πρὸς την ἀλήθειαν µεθίσταντο. Καὶ 
χαθάπερ iv πολέμῳ, πύργου πεσόντος f| τυράννου 
χατενεχθέντος, οἱ μετ᾽ ἐχείνου πάντες τὰ ὅπλα ῥίφαν- 
τες, τῷ στρατηγῷ προστρέχουσιν * οὕτω δὴ xal τότε 
ἐγένετο. Τοῦ γὰρ δαίµονος ἐχθληθέντος, πολιορχη- 
θέντες ἅπαντες, xaX τὰ βιθλία ῥίφαντες, μᾶλλον δὲ 
καταλύσαντες, τοῖς Παύλου ποσὶ προσέτρεχον͵ ὁ δὲ, 
καθάπερ Ew στρατοπέδῳ, τῇ οἰχουμένῃ παραταττό- 
µενος, οὐδαμοῦ ἵστατο, ἁλλ᾽ ὥσπερ τις ὑπόπτερος 
àv, πάντα ἑἐποίει' xal νῦν μὲν χωλὸν διώρθου, νῦν δὲ 
νεχρὸὺν Ίγειρε, vov δὲ ἕτερον ἐπήρου, τὸν µάγον 
λέγω * xal οὐδὲ ἐν δεσμωτηρίῳ καταχλειόµενος fjaó- 
χαζεν, ἀλλὰ χαὶ ἐχεῖ τὸν δεσμοφύλαχα µετῆγε πρὸς 
ἑαυτὸν, τὴν χαλῆν ταύτην αἰχμαλωσίαν ἐργαξό- 
μενος. 

[587] &. Τοῦτον οὖν xal ἡμεῖς μιμησώμεθα χατὰ 
δύναμιν. Καὶ τί λέγω, κατὰ δύναμιν; Ἔβεστι γὰρ 
xaX ἐγγὺς ἐχείνου γενέσθαι τῷ βουλοµένῳ, καὶ θεω- 
ρῆσαι τὴν ἀριστείαν, xa µιµήσασθαι τὴν ἀνδρείαν. 
"Ετι γὰρ xai τοῦτο ποιεῖ, λογισμοὺς χαθαιρῶν, xal 
dv ὕψωμα ἑπαιρόμενον χατὰ τῆς Υνώσεως τοῦ θεοῦ. 
Καΐτοι Υε πολλοὶ κατατέμνειν αὐτὸν ἐπεχείρησαν 
αἱρετιχοί ΄ ἀλλ' ὅμως χατὰ µέλος (uv πολλὴν ἐπιδεί- 
xvutat τὴν ἰσχύν. Κέχρηται μὲν γὰρ αὐτῷ xaX Μαρ- 
χίων xai Μανιχαῖος, ἀλλὰ κατατέµνοντες ἁλλ' ὅμως 
xai οὕτως ἑλέγχονται ἀπὸ τῶν μελῶν. Καὶ γὰρ xat 
χεὶρ µόνη τοῦ ἀριστέως τούτου παρ αὐτοῖς οὖσα, 
κατ ἄχρας αὑτοὺς ἑλαύνει' xal ποῦς µόνος παρ) 
ἑτέροις διώχει xaX χαταθάλλει, ἵνα µάθῃς δυνάµεως 
περιουσίαν, xal ὅτι καὶ περιχοπτόµενος ἀρχεῖ πάντας 
ἑλεῖν τοὺς ἐναντιουμένους. Καὶ μέντοι τοῦτο, φησὶ, 
διαστροφῆς, τὸ πάντας αὐτῷ χεχρῆσθαι τοὺς ἀλλή- 
λοις µαχομένους. Διαστροφῆς μὲν οὖν, τῆς Παύλου 
δὲ μὴ Ὑένοιτοο, ἀλλὰ τῆς τῶν χρωµένων. Οὐ γὰρ 
ποιχίλος τις ἣν, ἀλλὰ ἁπλοῦς xal σαφής: οὗτοι δὲ 
πρὸς τὰς οἰχείας διέστρεφαν τὰ ῥήματα ἑννοίας. Καὶ 


διὰ τί οὕτως ἑῤῥέθη, φησὶν, ὡς δοῦναι λαθὰς τοῖς . 


βουλοµένοις; Οὐχ αὐτὺς ἔδωχεν, ἀλλ᾽ἡ ἐχείνων µα- 
vía * οὐχ εἰς δέον γὰρ τούτοις ἐχρήσχντο. Ἐπεῖ χαὶ ὁ 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


516 


χόσμος οὗτος ὅλος xat θαυμαστὸς καὶ plas, χαὶ τῆς 
τοῦ θεοῦ σοφίας τεχµήριον, xat Οἱ οὐραν οἱ διηγοῦγ- 
ται δόξαν θεοῦ, καὶ ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ ὀἐρεύγεταε 
fria, καὶ νὺξ γυκτὶ ἀναγγέ ει γγῶσυ' ἀλλ ὅμως 
τούτῳ πολλοὶ προσέπταισαν, xal ἀπ᾿ ἑναντίας ἀλλή- 
λοις  χαὶ οἱ μὲν οὕτως αὐτὸν ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἐθαύ- 
µασαν ὡς αὐτὸν νοµίσαι εἶναι Θεόν ' οἱ δὲ οὕτως 
αὐτοῦ τὸ χάλλος ἠγνόησαν, ὡς ἀνάξιον εἶναι φανΏναι 
τῆς τοῦ Θεοῦ δημιουργίας, xa Όλῃ τινὶ πονηρᾷ τὸ 
πλέον αὐτοῦ ἀνάθεῖναι. Καΐτοι Ye ἀμφοτέρους ὁ 
Geb, ἠσφαλίσατο, χαλὸν μὲν ποιῄσας xal µέγαν, ἵνα 
ph ἁλλότριος αὐτοῦ τῆς σοφίας εἶναι νοµίξοιτο” 
ἐνδεῆ δὲ xal οὐχ αὑτάρχη ἑαυτῷ, ἵνα μὴ θεὺὸς ὑπο- 
πτεύηται. ᾽Αλλ) ὅμως οἱ πηρωθέντες ἐξ οἰκείων λο- 
γισμῶν, εἰς ἑναντίας ἐξέπεσον ἑννοίας, ἀλλήλους 
ἑλέγχοντες, χαὶ ἀλλήλων Ὑινόµενοι χατήγοροι, xal 
ὑπὲρ τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας ἁπολογούμενοι χαὶ αὑτῶνα 
ὧν ἐπλανήθησαν λογισμῶν. Καὶ τί λέγω τὸν Ἅλιον 
xai τὸν obpavóv; Πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν εἶδον θαύματα 


νοἱ Ἰουδαῖοι γινόμενα τοσαῦτα, xai µόσχον εὐθέως 


προσεχύνησαν. Πάλιν ἑώρων δαίμονας τὸν Χριστὸν 
ἀπελαύνοντα, xal δαιμονῶντα αὐτῶν ἐχάλουν. “Αλλ’ 
ob τοῦ ἐχδάλλοντος τοῦτο ἔγχλημα, ἀλλὰ τῆς τῶν 
πεπηρωµένων δ.ανοίας κατηγορία. Mh τοίνυν μηδὲ 
Παύλου καταγίνωσχε διὰ τὴν τῶν χαχῶς χρησαμέ- 
vov γνώµην, ἀλλά µάθε τὸν θησαυρὸν αὐτοῦ χαλῶς 
καὶ τὸν πλοῦτον ἀνάπτυξον, xal πρὸς πάντας στήσῃ 
γενναίως ἀπὺ τῶν ἐχείνου φραττόμενος ὅπλων * οὕτω 
[588] καὶ Ἕλληνας, xai Ἱουδαίους ἐπιστομίσαι 
δυνήσῃ. Καὶ πῶς, φησὶν, οὗ πιστεύοντας αὑτῷ; Απὸ 
τῶν γεγενηµένων δι αὑτοῦὃδ, ἀπὸ τῆς χατὰ τὴν 
οἰχουμένην διορθώσεως. Οὐ γὰρ ἣν ἀνθρωπίνης ὃν- 
νάµεως τοσαῦτα δυνηθῆναι, ἀλλ᾽ dj τοῦ σταυρωθέἑντὸς 
ἰσχὺυς ἐμπνέουσα αὑτῷ, τοιοῦτον αὐτὸν εἰργάσατο, 
χαὶ ῥητόρων xai φιλοσόφων xal τυράννων xat βασι- 
λέων καὶ πάντων δυνατώτερον ἀπέφηνεν. Οὗτος οὐχ 
ὁπλίσασθαι µόνον ἱχανὸς xaX βαλεῖν τοὺς ἑναντίους, 
ἀλλά χαὶ ἑτέρους χατασχευάσαι τοιούτους. "lv' οὖν 
χαὶ ἑαυτοῖς χαὶ ἑτέροις γινώμεθα χρήσιμοι, συνεχῶς 
αὐτὸν μεταχειριζώµεθα, ἀντὶ λειμῶνος xal παρα- 
δείσου τοῖς τούτου γράµµασιν ἐντρυφῶντες. Οὕτω 
γὰρ δυνησόµεθα χαὶ χαχίας ἁπαλλαγῖναι, xat ἀρετὴν 
ἑλέσθαι, xal τῶν ἐπηγγελμένων τυχεῖν ἀγαθῶν, 
χάριτι xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι 
δόξα, κράτος, τιμὴ, vov xal ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἱῶνας 
τῶν αἰώνων. Αμήν. 


5 Savil. suspicatur legendum δι αὐτῶν. 


b Savil. conjecit δι) αὐτοῦ, recte Ediu. 5: αὐτούς. 


^15 
transiliens : non secus atque przclarissimus quispiam 
imperator, quovis die vel , ut rectius loquar, quavis 
hora tropsza erigens. Cum uniea enim tunicula in 
aciem ingressus, hostium urbes una cum civibus 
capiebat : arcuumque, hastarum et telorum, ac deni- 
que omuium rerum instar erat Pauli lingua. Loque- 
batur enim ille tantum, et protinus ipsius verba igne 
vehementius in hostes labebantur; ac dz&mones qui- 
dein abigebat, homines autem ab ipsis detentos ad se 
reducebat. Etenim cum malum illum d:imonem eje- 
cit, prestigiatorum hominum quinquaginta millia 
confluxerunt, librisque magicis exustis, ad veritatem 
sese transtulerunt. Et quemadmodum in bello col- 
lapsa turri aut prostrato tyranno, omnes, qui cum 
ipso stabant, abjectis armis ad hostium imperatorem 
accurrunt : ad eumdem modum tunc quoque accidit : 
pulso enim dz:emone, omnes ii qui obsessi tenebantur, 
abjectis vel potius deletis libris suis , ad Pauli pedes 
confugerunt. At ille adversus orbem, quasi adversus 
exercitum unum, aciem instruens, nusquam consiste- 
bat, verum, perinde ac pennis quibusdam prieditus, 
omnia faciebat : ac nunc claudum erigebat, nunc 
mortuum ad vitam revocabat, nunc alterum, hoc est, 
magun illum oculorum caligine mulctabat ; ac ne in 
carcere quidem quiescebat, verum illic quoque car- 
ceris custodem ad suas partes pertrahebat, preclatum 
hoc captivitatis genus efficiens. 

4. Paulus imitandus ; Marcionis et Manichaei here- 
sis. — Hunc igitur nos quoque pro viribus imitemur. 
Quid autem dico, pro viribus? Licet enim cuivis ad 
eum propius accedere, ejusque dimicandi pr:stan- 
tiam intueri, ac fortitudinem imitari. Adhuc enim 
etiam lioc facit, consilia destruens, atque omnem 
altitudinem sese extollentem adversus scientiam Dei. 
Et quidem eum plerique lixretici conscindere ag- 
gressi sunt ; at ipse etiam in membra distractus , in- 
gentis roboris specimen edit. Siquidem et Marcion et 
Manichzus eo usi sunt, verum concise ac truncatim ; 
at sic tamen etiam a membris confutantur. Nam et 
manus sola fortissimi hujus viri, cum apud ipsos est, 
perfacile eos fundit ac fugat ; et pes solus, cum apud 
alios est, eos insectatur ac dejicit, ut ex eo tibi po- 
tentiz ipsius magnitudinem intelligere liceat, quippe 
qui etiam carne undique concisus, cunctos tamen ho- 
stes expugnare possil. Atqui perversitatis lioc argu- 
mentum est, inquies, si omnes co utantur, qui inter 
$c confligunt. Perversitatis quidem hoc sane, non 
tamen Pauli, absit, sed eorum qui eo abutuntur. Ne- 
que enim vorius erat, sed simplex et perspicuus ; at 
isti verba ipsius ad suam senteutiam detorserunt. 
Sed cur ita loquutus est, inquies, ut ansam volenti- 
bus daret? Non dedit ipse , sed eotum amentia , qui 
ipsius verbis non ut par erat usi sunt. Quandoquidem 
ei totus hic mundus ingeus quidem et pr:eclarus est, 


IN EPIST. ll. AD COR. HOMIL. XXI. 


516 
divinzque sapientie argumentum, et Celi gloriam 
Dei enarrant , ei dies diei eructat verbum » €i nox nocti 
indicat scientiam (Psal. 18. 9. $) : et tamen plerisque 
ad bunc offendere contigit, atque. illi inter se pu- 
gnant. Alii enim ita plus quam par erat ipsum adimi- 
rati sunt, ut deum esse putarent (a); alii ita ejus 
pulchritudinem ignorarunt, ut Dei creatione indignum 
haberent ac pernicios:e cuidam materize magnam ejus 
partem assignarent. Atqui Deus utrumque commu- 
niverat, pulchrum et magnum faciens, ne ab ipsius 
sapientia alienus esse Censeretur, et rursus aliena 
ope indigentem nec sibi suffleientem , ne eum quis- 
quam Deum esse suspicaretur. Et tamen ipsi a ratio- 
nibus suis ezecati, in contrarias opiniones inciderunt, 
seque mutuo confutantes et accusantes , divinamque 
sapientiam per eas ipsas rationes, quibus in errorem 
inducti sunt, ab omni reprehensione vindicantes. 
Quid autem solem, quid czelum commemoro? Judzi 
tot miracula prz? oculis patrari conspexerant ; et sta- 
tim vitulum adorarunt. Rursus Christum dazmones 
pellentem videbant; et diemoniacum eum vocabant. 
Atqui non, qui demones depellebat, sed ii, qui men- 
tis oculis capti erant, in crimen vocandi. Proinde ne 
tu quoque Paulum, ob eorum sententiam qui ipsius 
verbis abusi sunt,reprehende ; quin potius da ope- 
ram, ut ipsius thesaurum probe "intelligas opesque 
explices. |a flet, ut. ipsius armis munitus adversus 
omnes strenue dimices; ita fiet, ut et gentilibus et 
Jud:ris ora obstruere queas. Quomodo, inquies, cum 
fidem ipsi non habeant? Per ea, qux ipsius opera 
contigerunt ; per eam correctionem, quam toti terza- 
rum orbi adhibuit. Neque enim humana facultatis 
erat, tot tantaque perficere ; verum Crucifixi vis eum 
afflans talem effecit, atque oratoribus, philosophis , 
tyranuis , regibus et quibusvis aliis valentiorem red- 
didit. Hle enim non modo arma induere, et adversa- 
rios ferire poterat, sed alios quoque tales efficere. Ut 
ergo et nobisipsis et aliis usui esse possimus , ipsum 
in manibus semper habeamus,atque in ipsius scriptis, 
tamquam in amoeno prato atque horto, summa cum 
animi voluptate versemur. Sic enim et a vitio nos 
abstrahere, et virtutem amplecti, et promissa bona 
consequi poterimus : quz ut.nam consequamur , per 
gratiam ac benignitatem Domini nostri Jesu Christi, 
cui cum Patre et Spiritu sancto gloria, honor, impe- 


- rium, nuncet semper, et in secula seculorum. Amen. 


(a) Multi dicebant mundum esse Deum. Qua de re Bal- 
bus apud Ciceronem lib. 2 de Natura Deorum, ostendit mun- 
dum esse intelligentem, sapientem, deum denique si diis. 
placeat. Cicero autem ibidem ait : Quocirca sapientem esse 
mundum necesse est, natur eam, qua res omnes com- 
plexa teneut, perfectione rattonis. excellere, eoque deum 
esse mundum omnemque vini mundi divina natura conti- 
neris Hzc vero fusissime persequitur Dunzeus in Νο» Se- 
vilianis. 


b41 


p men 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 








HOMILIA XXII. 


Cap. 10. v. 7. Que secundum (aciem sunt, videtis. Si 
quis sibi confidit Christi se esse, hoc cogitet itcrum 
apud se, quia sicut ipse Chrisli est, ita et nos. 

4. Cum multis aliis hoc maxime in Paulo quis mi- 
retur, quod eum in maxiinam uecessitatem inciderit 
seipsum extollendi, uurumque assequitur, nempe ut et 
hoc faciat, et tainen ex suarum laudum przedicatione 
nulli sit molestus : id quod etiam in epistola ad Ga- 
latas maxime perspicere licet. Etenim illic quoque in 
ejusmodi argumentum delapsus, utrumque horum 
curat : id quod perdifficile sane est, magnamque pru- 
dentiam requirit : nam et modestiam lenet, et ma- 


gnum quiddam de se przedicat. Ac velim consideres, 


quonam pacto boc quoque loco magnifice id faciat. 
Que secundum faciem sunt, videtis. Perspice quanam 
hic etiam prudentia utatur. Postquam enim in eos, a 
quibus decepti fuerant, invectus est, non in illis ora- 
tionem terminavit, verum ab iis ad hos quoque trans- 
jlit : atque assidue hanc rationem tenet. Neque enim 
deceptores tantum, sed eos etiam, quibus fucus factus 
est, insectatur. Nain si eos a repreliensione immunes 
abire permisisset, non ita facile ex iis, qux in alios 
conjecta fuissent, ad meliorem mentem rediissent ; 
imo admodum sese, tamquam his criminibus non ob- 
noxii, animis extulissent. Ideo lios quoque perstrin- 
git. Nec vero hoc tantum nomine sese admiranduin 
P.ulus przbet , sed et hoc etiam, quod congruentem 
utrisque objurgationem adhibet. Audi quippe quid his 
dicat : Que secundum faciem sunt videtis. Non leve 
hoc crimen est, sed maximum. Quare? Quia homi- 
num genus facile decipi potest. Quasi diceret : Ab 
his, quz externe patent , homines probatis, a carna- 
libus, a corporeis. Quid est, Ab iis qux: externe pa- 
tent? Si quis opibus circumfluit, si quis intumescit , 
si quis adulatorum gregibus stipatus est, si quis ma- 
gna de se praedicat, si quis inanis glori: studio duci- 
tur, si quis virtutem qua caret ementitur : hoc enim 
ως verba significant, Qua secundum faciem sunt, vide- 
tis. Si quis confidit sibi se Christi esse , hoc cogitet ite- 
rum apud se, quod sicut ipse Christi est, ita et nos su- 
mus. Neque euim initio vehemeus esse vult, verum 
sensim orationem auget atque amplificat. Ac vide 
quantum asperitatis in his verbis subsit et xnigmatis. 
liec enim verba, Apud se, hxc declarant : Non ex- 
spectet dum a nobis id discat, boc est, ex nostra ad- 
versus eum objurgatione ; verum ex seipso id consi- 
deret, quod quemadmodum ipse Christi est, ita et 
nos : non quod ita esset Christi, ut ille, verum, Sicut 
ipse Christi est, ita et ego Christi. Atque hac ratione 
jnter nos est societas : nou enim ipse Christi est, ego 
alterius cujuspiam. Postquam autem hoc, quod xque 
uterque babebat, posuit, addit id quoque, quo alte- 
rum antecellebat, 8. Nam etsi amplius aliquid gloria- 
(us fuero de potestate nostra, quam dedit nobis Deus ad 
aedificationem, el non in destructionem, non erubescam. 
Quoniam enim magnum aliquid de se dicere parabat, 
vide quomodo id przemolliat. ; 


Laus propria quam odiosa. — Neque enim quid- 
quam multos auditores perinde offendit, ut cum quis 
seipsum laudat. Quocirca, ut invidiz occurrat, ait : 
Eisi amplius aliquid gloriatus fuero. Nec vero dixit, 
Si quis confidit sibi se Christi esse, hoc secum re- 
putet quod longo a nobis intervallo distat; ego enim 
magnain ab eo auctoritatem liabeo, ut quos voluero 
peeua af(iciam : sed quid? Nam etsi amplius quiddam. 
Atqui ineffabile est, quanta potentia polleret ; verum 
eam verbis contrahit. Nec dixit, Glorior, sed, Si 
gloriatus fuero, $i ita. voluntas tulerit: sic et mode- 
stia utens, et przsstantiam suam ostendens. Si igitur 
gloriatus [uero, inquit, de potestate, quam mihi dedit 
Dominus. Rursum totum ipsi adscribit, et commune 
facit donum. Ad edificationem, non ad destructionem. 
Vides quo paclo rursus invidiam eam, quam ipsi lau- 
des su:& conflare poterant, mitiget auditoremque sibi 
conciliet, usum eum commemorans, ob quem hane 
potentiam acceperit? Quonam igitur modo ait, Consi- 
lia destruentes? Quoniam hoc ipsum przsertim zedi- 
ficationis genus est, impedimenta de medio tollere, 
et αυ corrupta sunt refutare, ac vera com pingere. 
Ad edificalionem. Ergo ad hoc potentiam accepimus, 
ut :xdificemus. Quod si quis obluctetur ac dimicet, 
atque insanabilis sit, altera quoque facultate utemur, 
eum diruentes ac prosternentes. Unde etiam ait, Non 
erubescam ; hoc est, non mendax nec arrogans repe- 
riar. 9. Ut autem non. exisiiier tamquam terrere vos 
per epistolas ; 10. quoniam quidem epistola, inquiunt, 
graves sunt εἰ fortes, prasentia autem corporis infirma 
et sermo contempltibilis : 14. hoc cogitet qui talis est, 
quod quales sumus per epistolas absentes, tales et γτα- 
sentes in facto. (uod perinde est ac si diceret : Pote- 
ram quidem gloriari, vcrum ne rursus eadem mihi 
objiciant, quod per literas me jactem, cum coram de- 
spicabilis sim, nihil magnum dicam. Et quidem postea 
dixit; verum non de hac potentia, per quam terrori 
erat, sed de revelatiouibus, majoreque etiam ex parte 
de tentationibus. Itaque ne vos dumtaxat metu affi- 
cere videar, IHoc cogitet qui ejusmodi est, quod quales 
sumus per epistolas absentes, tales et presentes in facto. 
Quoniam enim dicebant, quod magna quidem per 
literas commemoraret, przxsens vero nullius pretii 
esset, idco his verbis utitur, iisque rursus parce ac 
modeste. Non enim dixit, Ut magna scribimus, ita 
magna quoque przxsentes gerimus; sed demissius 
loquutus est. Nam cum illos quidem alloqueretur, 
non sine acrimonia hoc posuit, inquiens, Aogo autem 
v0s, ne prasens audeam per eam con[identiam qua ετὶ- 
stimor audere, in quosdam; cum autem ad hos verha 
facit, submissius agit: ob idque ait, Quales sumus 
prasentes, tales et absentes; hoc est humiles, compo- 
siti, nusquam nosipsos jactantes. Idque liquet ex his 
que sequuntur: 12. Non enim audemus inserere aut 
comparare nos quibusdam, qui seipsos commendant. 

9. [Toc loco illos et arroganti:e morbo laborare, et 
magna de seipsis loqui ostendit ; eosque, ut seipsos 


547 





IN EPIST. !1 AD COR. HOMIL. XXII. 








OMIAIA KB, 


Τὰ χατὰ zpócozov β.έπετε. El τις πέἐποιθενγ 
ἑαυτῷ Χριστοῦ εἶναι, τοῦτο «Ἰογιζέσθω πάνὶιν 
dg' ἑαυτοῦ, ὅτι καθὼς αὐτὸς Χριστοῦ, οὕτω 
καὶ ἡμείς. 

a'. "O μάλιστα ἄν τις θαυμάσειε Παύλου μετὰ τῶν 
ἄλλων, τοῦτό ἐστιν, ὅτι εἰς ἀνάγχην ἐμπεσὼν µεγά- 
ὰην τοῦ ἑπᾶραι ἑαυτὸν, ἁμφότερα ἑργάζεται, τοῦτοτε 
αὐτὸ, xai τὸ μῆ δοχεῖν ἐπαχθὴς εἶναι τοῖς πολλοῖς 
διὰ τὴν περιαντολογίαν ταύτην * ὃ xaX ἐν τῇ πρὸς 
Γαλάτας μάλιστα ἴδοι τις ἄν. Καὶ γὰρ ἐχεῖ ἐμπεσὼν 
εἰς τοιαύτην ὐπόθεσιν, ἀμφοτέρων ἐπιμελεῖται τούτων’ 
ὅπερ τῶν σφόδρα ἑστὶ δυσχολωτάτων, καὶ πολλΏς δεο- 
µένων συνέσεως * xal µετριάδει, xal περὶ ἑαυτοῦ 
μέγα τι λέγει. Σχόπει δὲ πῶς xai ἐνταῦθα μέγα αὐτὸ 
ποιεῖται. Τὰ κατὰ πρόσωπον β.1έπετε. "Opa xàv- 
«aUa σύνεσιν. Ἐπιτιμήσας yàp volg ἁπατῶσιν αἎ- 
τοὺς, οὐ μέχρις ἐχείνων τὸν λόγον ἔστησεν , ἁλλ᾽ 
ἁπ᾿ ἐχείνων xal εἰς τούτους μεταπηδᾷ’ xal auve- 
χῶς τοῦτο οὕτω ποιεῖ. Οὐ γὰρ δη µόνον τῶν παρα- 
χρουοµένων, ἁλλὰ χαὶ τῶν ἡπατημένων χαθάπτεται. 
El γὰρ χαὶ αὐτοὺς ἀφῆχεν ἀνευθύνους, οὐκ ἂν οὔ- 
τως εὐχόλως Ex τῶν ἑτέροις εἰρημένων διωρθώθησαν. 
ἁλλά καὶ σφύδρα ἂν ἐπήρθησαν, 3 οὐκ ὄντες ἐγχλή- 
µασιν ὑπεύθυνοι. Διὰ τοῦτο χαὶ αὐτῶν καθάπτεται. 
Καὶ οὐ τοῦτο µόνον αὐτοῦ ἐστι τὸ θαυμαστὸν, ἀλλ᾽ 
ὅτι χαὶ χαταλλή)ως ἑκατέροις ἐπιτιμᾷ. "Αχονε γοῦν 
«L τούτοις φησί’ Τά κατὰ πρόσωπον β.έπετε. O0 
μιχρὸν τὸ ἔγχλημα, ἀλλὰ xoi σφόδρα μέγα. Πῶὼς; 
Ὅτι εὐεξαπάτητον τὸ τῶν ἀνθρώπων [589] γένος, 
Φησίν. Ὁ δὲ λέγει, τουτό ἐστιν ^. "Amb τῶν φαινομέ- 
νων δοχιµάζετε, ἀπὸ τῶν σαρχικῶν, ἀπὸ τῶν σωµα- 
τιχῶν. Τί ἐστιν, "Anxb τῶν φαινομένων; Et τις πλου- 
«el, £0 τις φυσᾶται, εἴ τις πυλλοὺς περιθέθληται 
Χόλαχας, εἴ τις μεγάλα περὶ ἑαυτοῦ λέγει, εἴ τις χε- 
νοδοξεῖ, eU τις ὑποκρίνεται ἀρετὴῆν, οὐχ ἔχων ἀρετήν, 
τοῦτο Yàp ἔστι, Τὰ κατὰ πρόσωπο» β.1έπετε. ET 
τις πέποιθε» ἑαυτῷ Χριστοῦ εἶναι, τοῦτο «Ίογι- 
ζέσθω πάω ἀκ ἑαυτοῦ , ὅτι καθὼς αὐτὸς 
Χριστοῦ, οὕτω καὶ ἡμεῖς. Oo γὰρ βούλεται Ex προοι- 
µίων σφοδρὸς Ὑίνεσθαι , ἁλλὰ χατὰ μικρὸν ab- 
ξεται xal κηρυφοῦται. Σχόπει ób ἐνταῦθα τὴν 


πολλὴν τρλχύτητα, xal πολὺ τὸ αἴνιγμα bv. Τὸ. 
γὰρ; 'Ap' ἑαυτοῦ, τοῦτό ἐστιν ἐμφαίνοντος' Μὴ 


γὰρ ἀναμενέτω, φησι, παρ) ἡμῶν μαθεῖν, τουτ- 
έστι͵ δ.ὰ ἐπιτιμήσεις τῆς χατ᾽ αὐτοῦ, ἁλλ᾽ ἄφ᾽ ἑαυτοῦ 
τοῦτο λογιζέσθω, ὅτι καθὼς αὑτὸς Χριστοῦ, οὕτω xat 
ἡμεῖς οὐχ ἐπειδῆ οὕτως ἣν τοῦ Χριστοῦ, ὡς Exci- 
νος, ἁλλ᾽ ὅτι "Ωσπερ ἐχεῖνος Χριστοῦ, οὕτω xal 
ἑγὼ Χριστοῦ. Κατὰ τοῦτο ἡ κοινωνία * o9 γὰρδὴ a5- 
τὸς μὲν Χριστοῦ , ἐγὼ δὲ ἑτέρου τινός. Καἱ θεὶς τοῦτο 
τὸ ἴσον, πποοστίθησι xal τὴν ὑπεροχὴν, λέγων ' Ἐὰν 
1 ὰρ καὶ περισσὀν καυχήσωμαι περὶ τῆς éCovcíac, 
qc ἔδωκέ pov ὁ Κύριος εἰς οἱχοδυμὶν' καὶ οὐκ εἰς 
χαθαίρεσι», obx αἱἰσχυγθήσομαι. Ἐπειδὴ γἁρμέγα 
τι λέγειν ἔμελλεν, ὅρα πῶς αὐτὸ παραμυθεῖται. 


* Supplendum videtur ὡς, ut vult Dunzus. 


0ῦδεν γὰρ οὕτω προσίσταται τοῖς πολλοῖς τῶν 
ἀχροατῶν, ὡς τὸ ἑαυτόν τινα ἐγχωμιάζειν. Διόπερ 
ὑποτεμνόμενος τὸ βαρὺ, τοῦτό φησιν’ ᾿Εὰν γὰρ καὶ 
Ἱδρισσόν τι καυχήσωμαι. Καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι Et 
τις πέποιθεν εἶναι Χριστοῦ, λογιζέσθω ὅτι πολὺ 
ἡμῶν ἀπέχει . ἐγὼ γὰρ ἐξουσίαν ἔχω παρ᾽ αὐτοῦ 
πολλὴν, ὥστε οὓς ἂν ἐθέλω, χολάξειν χαὶ ἀποχτιν- 
νύναι' ἁλλὰ τί; 'Eàr γὰρ καὶ περισσέν τι. Kal- 
τοι ἄφατον εἶχεν, ἀλλ᾽ ὅμως συστέλλει τῷ λόγῳ. Καὶ 
οὐχ εἶπεν, ὅτι Κανχῶμαι, ἁλλ', Εάν χαυχήσωµαι, 
ἐὰν βουληθῶ: ἅμα xa* µετριάζων, χαὶ τὴν ὑπεροχὴν 
δειχνύς. Ἐὰν οὖν καυχήσωµαι, φησὶ, περὶ τῆς ἑἐξ- 
ουσίας, ἧς ἔδωκέ µοι ὁ Κύριος. Πάλιν τὸ πᾶν 
αὑτῷ ἀνατίθησι, xal κοινὸν ποιεῖ τὸ δῶρον. Elc οἱ- 
κοδομὴν, xal οὐκ εἰς xaüaípecur. Elbec πῶς πά- 
λιν παραμυθεῖται τὸν φθόνον τὸν ἀπὸ τῶν ἐγχωμίων, 
χαὶ τὸν ἀχροατὴν ἐπισπᾶται, τὴν χρείαν εἰπὼν δι) 
ἣν ἔλαδε; Καὶ πῶς φησι, Λογισμοὺς καθαιροῦγ- 
τες; "Ότι αὐτὸ τοῦτο µάλιστα οἰχοδομῆς εἶδός ἐστι, 
τὸ τὰ χωλύµατα ἀναιρεῖν, καὶ τὰ σαθρὰ διελέγχειν, 
xa τὰ ἀληθη συντιθέναι. "Ev οἱχοδομῃ. Εὶς τοῦτο 
μὲν οὖν ἑλάθομεν, ἵνα οἰχοδομῶμεν. Ἐὰν δέ τις 
πυχτεύῃ xal πολεμῇ xai ἀνίατος fj, χαὶ τῇ ἑτέρᾳ 
χρησόµεθα ἑἐνερχείᾳ, χαθαιροῦντες αὐτὸν xal χατα- 
θάλλοντες. Διὸ χαὶ, Ovx αἰσχυνθήσομαι, φησί’ του- 
εέστιν, 0ὗ δειχθῄήσοµαι ψευδόµενος, οὐδὲ ἁλαζονευό- 
µενος. "Ira δὲ μὴ δέξω, ὡς ἂν éxgo6siv ὑμᾶς, ὅτι 
al μὲν éxiccoAal, φησὶ. βαρεῖαι καὶ [990] loxvpal, 
ἡ δὲ παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενὴῆς, καὶ à Aó- 
Ίος ἐξουθενγ ημένγος' τοῦτο «Ἰογιζέσθω ὁ τοιοῦτος, 
ὅτι οἷωί ἐσμεν δι ἐπιστοῶν ἀπόντες, τοιοῦτοι 
xal παρόντες τῷ ἔργῳ. ὸ δὲ λέχει, τοὺτό ἐστιν" 
Ἠδυνάμην μὲν χαυχῄσασθαι, ἵνα δὲ μὴ τὰ αὑτὰ πά- 
λιν λέγωσιν, ὅτι χομπάζω ἐπιστέλλων, χαὶ εὖχατα- 
Φρόνητός εἰμι παρὼν, οὐδὲν péya ἐρῶ. Καὶ μὴν 
ὕστερον ἐφθέγξατο, ἀλλ᾽ οὗ περὶ τῆς δυνάµεως ταύ- 
της 0v fic fv φοθερὸς, ἀλλὰ περὶ ἁποχαλύψεων, xat 
τὸ πλέον περὶ πειρασμῶν. "Iv' οὖν μὴ δόξω φοθεῖν 
ὑμᾶς, Τοῦτο «Ἰογιζέσθω ὁ τοιοῦτος, ὅτι οἷοί écuer 
δι ἐπιστοιῶν ἁπόντες, τοιοῦτοι xal παρόντες τῷ 
ἔργῳ. Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγον, ὅτι ἐπιστέλλει μεγάλα 
περὶ ἑαυτοῦ, παρὼν δὲ οὑδενὸς λόγου ἐστὶν ἄξιος * 
διὰ τοῦτο ταῦτά φησι, χαὶ αὐτὰ πάλιν συνεσταλµέ- 
νως. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ὡς μεγάλα ἐπιστέλλομεν, 
μεγάλα xal πράττομεν παρόντες. ἀλλ' ὑφειμένως 
μᾶλλον, "Ote μὲν vàp πρὸς ἐχείνους διελέγετο, μετὰ 
σφοδρότητος αὐτὸ τέθειχε λέγων, Δέομαι δὲ τὸ μὴ 
παρὼν θαῤῥησαι τῇ πεποιθήσει, T «Ἰογίζομαι 
το.]μῆσαι, ἐπί τινας ὅτε δὲ πρὸς τούτους, χαθ- 
υφῆχε. Aib χαὶ λέγει, 'Uxoiol ἐσμεν παρόντες, xal 
ἀπόνγτες ' τουτέστι, ταπεινοὶ, συνεσταλµένοι, οὖδα- 
μοῦ χομπάνοντες. Καὶ δῆλον ἐκ τῶν Eg; Ob yàp 
το. μῶμιεν ἐγκρίναι ἢἡ συγχριγαι ἑαυτούς τισι 
τῶν» ἑαυτοὺς συγισταν όντων. 

β’. Ἐνταῦθα xai ἁλαζόνας δείχνυσιν ὄντας ἐχείνους, 
χαὶ μεγάλα περὶ ἑαυτῶν φθεγγοµένους' xaX χωµῳ’ 


59 
δεῖ αὐτοὺς ὡς ἑαυτοὺς συνιστῶντας. Ἁλλ' ἡμεῖς οὐδὲν 
τοιοῦτον * ἀλλ εἴ τινα χαὶ μεγάλα εἰργασάμεθα, ἐπὶ 
τὸν θεὸν ἅπαντα ἀναφέρομεν, xal ἀλλήλοις ἑαυτοὺς 
παραθάλλομεν ΄ διὸ καὶ ἐπήγαχεν. Ἀ.ἱ3 αὐτοὶ ἐν 
ἑαντοῖς ἑαυτοὺς μετροῦντες, καὶ συγκρίγοντες 
ἑαυτοῖς ἑαυτοὺς ob συγιοῦσιχ. Ὁ δὲ λέχει, τοῦτό 
ἐστιν Οὐ πρὸς ἐχείνους ἑαυτοὺς παραθάλλοµεν, 
ἀλλὰ πρὸς ἀλλήλους. Καὶ γὰρ προϊὼν ἔλεγεν, Οὐδὲν 
ὑστέρησα τῶν ὑπὲρ Alavr ἁἀποστό.λων * καὶ bv τῇ 
προτέρᾳ Ἐπιστολῇ, Περισσότθρον αὐτῶν πάντων 
ἑχοπίασα ' χαὶ πάλιν, Τὰ μὲν σημεῖα τοῦ ἆπο- 
στόΊου κατειργάσθη àx ὑμῖν ἐν πάσῃ ὑπομογῃ. 
Ὥστε ἑαυτοῖς συγχρίνοµεν ἑαυτοὺς, οὐχ ἐχείνοις 
τοῖς οὐδὲν ἔχουσιν' dj γὰρ τοιαύτη ἀπόνοια ἀνοίας 
ἐστίν. "H περὶ ἑαντοῦ οὖν τουτό φησιν, f) περὶ ἑχεί- 
νων, ὅτι Οὐ τολμῶμεν συγχρῖναι ἑαυτοὺς ἐχείνοις 
τοῖς πρὸς ἀλλήλους ἁμιλλωμένοις xal μεγάλα χοµ- 
πάχουσι, χαὶ μῆ συνιοῦσι, τουτέστι, ut αἰσθανομέ- 
vote πῶς ciat χαταγέλαστοι τοιαῦτα ἁλαζονευόμενοι, 
xai μεταξὺ ἀλλήλων ἑαυτοὺς ἑπαίροντες. Ἡμεῖς δὲ 
οὐκ εἰς τὰ ἅμετρα χαυχησόµεθα, χαθάπερ οὗτοι. 
Καὶ γὰρ εἰχὸς ἣν αὐτοὺς, χομπάζοντας λέγειν, ὅτι 
τὴν οἰχουμένην ἐπεστρέφαμεν, πρὸς τὰ πέρατα τῆς 
γῆς ἀφιχήμεθα, xal πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα µεγαληγο- 
ρεῖν. Ἁλλ' ἡμεῖς οὐχ οὕτω, φησὶν, .11ὰ κατὰ τὸ 
µέτρον οὗ ἐμέρισεν ἡμῖν ὁ θεὸς µέτρου, ἑφικά- 
σθαι ἄχρις καὶ ὑμῶν. Ὥστε ἑκατέρωθεν f) ταπει- 
νοφροσύνη αὐτηῦ χατάδηλος, xat ὅτι οὐδὲν & πλεῖον fj 
εἰργάσατο, [591] εἶπε, xa ὅτι τοῦτο αὐτὸ τῷ θεῷ 
ἀνατίθησι. Κατὰ γὰρ τὸ uécpor, qol, τοῦ xavó- 
voc οὗ ἐμέρισεν ἡμῖν ὁ θεὸς uétpov, ἐφικέσθαι 
ἄχρις xal ὑμῶν. Καθάπερ γεωργοῖς ἄμπελον b 
διανέµων, οὕτως ἡμῖν ἀφώρισε. Μέχρις οὖν οὗ κατ- 
πξιώθημεν φθάσαι, µέχρι τούτου χαυχώµεθα. Οὐ 
γὰρ μὴ ὡς ἐφικόμεγοι εἰς ὑμᾶς, ὑπερεκτείνομεν 
ἑαυτούς᾽ µέχρι γὰρ καὶ ὑμῶν ἐφθάσαμεν ἐν τῷ 
εὔαγγε-ίφῳ τοῦ Χριστοῦ. Οὐχ ἁπλῶς παρεγενὀμεθα, 
ἁλλὰ χατηγγείλαµεν, ἐχηρύξαμεν, ἐπείσαμεν, χατ- 
ωρθώσαμεν. Εἰχὺς γὰρ ἐχείνους καὶ ἁπλῶς παρα- 
γινοµένους τοῖς τῶν ἁποστόλων μαθηταῖς, ἑαυτοῖς τὸ 
md» λογίζεσθαι, &x τῆς φιλῆς ἐπιδημίας. Ἁλλ' οὐχ 
ἡμεῖς οὕτως ΄ οὐδ' ἂν ἔχοι τις εἰπεῖν, ὅτι οὐ μέχρις 
ὑμῶν ἰσχύσαμεν ἐλθεῖν, χαὶ τῷ λόγῳ µόνον ἑχτείνο- 
pev τὴν μέχρις ἡμῶν χαὐχησιν' καὶ γὰρ καὶ ὑμῖν 
τὸν λόγον ἐχηρύξαμεν. Οὐκ εἰς τὰ ἄμετρα καυχώ- 
pevot, àdAA! ἐν ἀ.Ι.Ίοτρίοις  xóxow, &Azxióa δὲ 
ἔχοντες, αὐξανομένης τῆς πίστεως, ἐν ὑμῖν µε- 
-α.λυγθήγαι κατὰ τὸν κανόνα ἡμῶν εἰς περισ- 
σείαν, εἰς τὰ ὑπερέχεια ὑμῶν εὐαγγελίσασθδαι, 
οὐκ &r dAJAorplp κανόνι εἰς τὰ ἔτοιμα χαυχή- 
σασθαι. Πολλὴν δείχνυσι τὴν χατηγορίαν ἑχείνων 
ἐντεῦθεν, ὅτι χαὶ εἰς τὰ ἅμετρα ἐχαυχῶντο, xal 
ὅτι εἰς τὰ ἁλλότρια, xa ὅτι τῶν μὲν ἁποστόλων ὁ 
ἱδρὼς f» ἅπας, ἐχεῖνοι δὲ ἑχαλλωπίκοντο τοῖς ἐχεί- 
vov χόποις. Ἡμεῖς δὲ, qnot, διὰ τῶν ἔργων ταῦτα 
ἐπεδείξαμεν. Ωὐ τοίνυν ἑχείνους µιµησόµεθα, ἀλλ᾽ 


α Sic eum Savilio legendum, el sic legit interpres. In 
Editis 3) deest. 
b Bibl. Gr. ἀμπελῶνα. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


5e 
ἔνθα ἡμῖν μαρτυρεῖ τὰ ἔργα, ταῦτα ἑἐροῦμεν. Kal 
τί λέγω, φησὶν, ὑμᾶς; Ἐλπίδα γὰρ ἔχω, αὑξανομέ- 
νης τῆς πίστεως ὑμῶν * οὐ γὰρ ἀποφαίνεται ἁπλῶς, 
«b οἰχεῖον ἦθος' μιμούμενος, ἀλλ᾽, Ἑλπίζω, qnot, 
ὑμῶν ἐπιδιδόντων, ὅτι xal περαιτέρω ὁ χανὼν, ἡμῶν 
ἐπεχταθήσεται, εἰς τὰ ὑπερέχεινα εὐαγγελίσασθαι. 
Ἡροθησόμεθα γὰρ χαὶ περαιτέρω, φησὶν, ὥστε χη- 
ρῦξαι χαὶ χαμεῖν, οὐχ ὥστε λόγοις χομπάζειν ὑπὲρ 
Qv ἔχαμνον ἕτεροι. Καλῶς δὲ κανόνα ἑἐχάλεσε xal 
µέτρον, ὡς ἐπὶ χτῆσιν τῆς οἰχουμένης ἐλθὼν xal 
χληρονομίαν ἁρίστην, xai δειχνὺς τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ 
ὅλον. Ἔχοντες οὖν τοιαῦτα ἔργα, φησὶ, xai μείζονα 
προσδοκῶντες, οὗ χομπάζοµεν, ὡς ἐχεῖνοι μηδὲν 
ἔχοντες, οὐδὲ ἑαυτοῖς τι λογιζόμεθα, ἀλλὰ τῷ θεῷ 
κὸ πᾶν. Διὸ xal ἀπάχει, 'O χαυχώµενος. ἓν Konio 
χαυχἀάσθω. Καὶ τοῦτο, φησὶν, ἐκ τοῦ θεοῦ ἡμῖν 
προαγίνεται. 00. γὰρ ὁ ἑαυτὸν συγιστῶν, ἐκεῖνός 
ἐστι δὀχιµος. dAA ὃν ὁ Κύριος συνἰίστεησνο.. 
Οὐχ εἶπεν, Ἡμεῖς ἐσμεν, ἁλλ', "Or ὁ Κύριος συν- 
ἰστησιν. Elbeg πῶς συνεσταλµένως φθέγγεται; El 
δὲ προϊὼν ὑψηλότερα ἀνίστησι, μὴ θαυμάσῃης ' χαὶ 
γὰρ xaX τοῦτο τῆς τοῦ Παύλου συνέσεως. El γὰρ 
ἔμελλε πανταχοῦ ταπεινὰ φθέγγεσθαι, οὐχ ἂν αὐτοὺς 
ἔπληξεν οὕτως, οὐδ' ἂν τοὺς μαθητὰς τῆς πλάνης 
ἀπήλλαξεν. "στι γὰρ xal µετριάζοντα ἀχαίρως, 
βλάψαι, xat )ἐγοντά τι περὶ ἑαυτοῦ θαυμαστὸν εὖ- 
καἰρως, ὠφελῆσαι. Ὥσπερ οὖν καὶ αὐτὸς ἑκοίησε. 
Καὶ γὰρ χίνδυνος ἣν οὐ μιχρὸς, περὶ [592] Παύλου 
τι πεισθήναι φαῦλον τοὺς μαθητὰς, οὑχ ἐπειδὴ Παῦ- 
λος ἐζήτει τὴν παρ) ἀνθρώπων δόξαν. El γὰρ τοῦτο 
ἑνήτει, οὐχ ἂν τὰ μεγάλα Exelva χαὶ θαυμαστὰ τὰ 
πρὸ δεκατεσσάρων ἑτῶν ἂν ἑσίγησε χρόνον τοσοῦτον' 
οὐδ' ἂν, ἀνάγχης ἐπιχειμένης, οὕτως ἀνεδύετο xal 
ὤχνει εἰπεῖν. ΔΏλον δὲ, ὅτι οὐδ' ἂν τότε εἶπεν, εἰ μὴ 
σφόδρα κατηναγχάσθη. 


Οὐχοῦν οὐ «hv παρὰ ἀνθρώπων δόξαν ἐπιζητῶν, 
ταῦτα ἔλεγεν, ἀλλά τῶν μαθητῶν χηδόµενος. Ἐπειδὴ 
γὰρ διέδαλλον αὐτὸν ὡς ἁλαζόνά xaX λόγοις χομπά- 
ζοντα, ἔργοις δὲ οὐδὲν δυνάµενον ἐπιδεῖδξαι, ἀναγκά- 
ζεται λοιπὺν εἰς ἐχείνας τὰς ἀποχαλύψεις ἑλθεῖν. 
Καΐτοι ys δυνάµενος διὰ τῶν ἔργων αὑτοὺς πεῖσαι, 
ἠνίκα ταῦτα ἔλεγεν, ἀλλ ὅμως ἔτι τῇ διά τῶν M- 
ov χέχρηται ἀπειλῆ. κχενοδοξίας Υὰρ μάλιστα 
χαθαρὸς fiv: καὶ τοῦτο αὐτοῦ δείχνυσιν ἅπας ὁ Bloc, 
χαλ ὁ πρότερος χαὶ ὁ μετὰ ταῦτα. Διὰ τοῦτο γοὺν xal 
ἀθρόον µετέστη, χαὶ μεταστὰς συνἐχεεν Ἰουδαίους, 
xaX πᾶσαν ἐχείνην ἔῤῥιψε τὴν παρ) αὐτῶν τιμὴν, 
xalzo γε τὸ χεφάλαιον αὐτῶν, xal ὁ προστάτης ab- 
τὸς Tv. Αλλ) οὐδὲν ἐχείνων ἐνενόησεν, ἐπειδὴ τὴν 
ἀλήθειαν εὗρεν, ἀλλ’ ὕδρεις καὶ ἀτιμίας αὐτῶν ἀντ- 
Ὠλλάξατο καὶ yàp πρὸς τὴν σωτηρίαν ἑώρα τῶν 
πολλῶν, τοῦτο πάντα ἡγούμενος. 'O γὰρ µήτε γέεν- 
ναν, μήτε βασιλείαν ἡγούμενός τι εἶναι, μήτε 
χόσμους µυρἰους πρὸς τὸν τοῦ Χριστοῦ πόθον, πῶς 
ἂν τὴν παρὰ τῶν πολλῶν δόξαν ἐθήρενεν; Οὐδαμῶς' 
ἁλλὰ xal σφόδρα ταπεινός ἐστιν, ὅταν ἑξῇ, xat τὸν 
πρότερον αὐτοῦ στηλιτεύει βίον, ἅτε βλάσφηµον xal 
διώκττν xat ὑδριστὴν ἁποχαλῶν ἑαυτόν. Καὶ ὁ pa- 


bi9 
commendantes, traducit. At nos, inquit, nihil ejus- 
1:0di facinus; verum si quid etiam magni patramus, 
ad Deum otrnnia referimus, et nos mutuo compara- 
mus:ideo subjunxit, Sed ipsi in seipsis sese metien- 
(es, et sese sibiipsis comparantes, non intelligunt. Quod 
ait, hanc sententiain habet : Non cum illis nosipsos 
comparamus, sed nosmet inter nos, Nam et ulierius 
progressus dicebat, Nihil minus habui a magnis apo- 
stolis (2. Cor. 19. 11) ; et in priore epistola, Plus illis 
emnibus laboravi (1. Cor. 15. 10); et rursus, Signa 
apostolatus mei facta sunt inter vos in omni. patientia 
(2. Cor. 12. 12). Itaque nosipsos inter nos compara- 
zus, non cum illis, qui nil habent : hujusmodi quippe 
arrogantia ex amentia oritur. Ergo vel de seipso lioc 
dicit, vel de illis : quasi dicat, Non audemus nosipsos 
cum illis conferre, qui inter se contendunt ac magna 
de se jactant, nec intelligant, hoc est, non sentiunt 
quam sint ridiculi, cum ad hune modum gloriantur, 
seque ipsos inter se efferunt. 12. Nos autem non in 
immensum gloriabimur ; queniadmodum illi. Probabile 
enim erat, eos jactando eo usque progressos fuisse, 
ut se orbem terrarum convertisse, atque ad extre- 
mos usque terrz fines perrexisse dicerent, multaque 
alia ejusmodi de se magnifice przdicareut, At nos, 
inquit, non ita, Sed secundum mensuram reguli, qua 
mensus est nobis Deus, mensuram pertingendi usque ad 
tos. Itaque utrimque ipsius modestia elucet, tum quia 
haud plus quam effecerit dicit, tum quia hoc ipsum 
Deo acceptum refert. Secundum enim mensuram, in- 
- quit, regule qua mensus est nobis Deus, mensuram per- 
tingendí usque ad vos. Quemadmodum vineam quam- 
dam agricolis dispertiens, ita hobis metas nostras 
distinxit. Ac proinde non ultrx gloriamur, quam 
quousque nobis pervenire concessum. est. 14. Von 
enim quusi non perlingentes ad vos, supercxtendimus 
nos : usque ad vos enim pervenimus in evangelio Chri- 
sti, Non simpliciter ad vos accessimus, verum eliam 
annuntiavimus, concionati sumus, persuasimus, rem 
probe confecimus. Verisimile enim est illos, cum ad 
apostolorum discipulos se contulissent, ob simplicem 
hujusmodi adventum eo arroganti» prodiisse, ut 
omnem rci successum sibi adscriberent. At nos, in- 
quit, non sic nos gessimus; nec quisquam dicere pos- 
sit, quod ad vos usque proficisci nequiverimus, ver- 
bisque solis nostram ad vos usque gloriationem effe- 
ramus: nam vobis queque verbum prazdicaviius. 
45. Non immensum gloriantes, sed in alienis laboribus, 
spem autem habentes. crescentis fidei vestre, in vobis 
sagnificari secundum. regulam. nostram. in. abundan- 
tiam, 16. etiam in illa que ultra vos sunt evangelizare, 
son in aliena regula, in iis qu& preparata sunt gloriari. 
Magnam his vcrbis reprehensionis notam illis inurit, 
tum quod immodice gloriarentur, tum quod de alie- 
nis laboribus. Nam eum sudor omnis apostolorum 
esset, illi de ipsorum laboribus sese venditabant. At 
nos, inquit, per opera hzec demonstravimus. Quam- 
obrem non eos imitabimur, verum ea dicemus, qua 
rerum ipsarum testimonio nituntur. Quid autem vos 
dico? Spem enim habeo fore, ut crescente vestra fide : 


PATROL. Gn. LXI. 


IN EPIST. l1. AD COR. HOMIL. XXII 


ου 
non enim plane affirinat, morem videlicet suum re- 
linens; verum, Spero, inquit, fore ut vobis in fide 
progressum facientibus regula nostra latius sese ex- 
tendat, ut ulterius evangelium przdicemus. Longius 
enim progrediemur, inquit, ut concionemur ac labo- 
res suscipiamnus, non autem ut de alienis zerumnis 
nosipsos jactemus. Regul:e autem 40 mensurz voca- 
bulis commode usus est, velut ad orbis terrarum 
possessionem prasstantissimamque hereditatem pro- 
fectus, ostendens totum opus Dei esse. Ergo hujus- 
modi res habentes, inquit, 5c majores exspectantes, 
non perinde gloriamur, ut illi qui nihil habent, nec 
nobisipsis quidquam adscribimus, verum omnia Deo. 
Unde etiam subdit. 17. Qui gloriatur, in Domino glo- 
rietur. Et hoc, inquit, divinitus nobis contingit. 18. 
Non enim qui seipsum commendat, ille probatas est, 
sed quem Deus. commenda. Non dixit, Nos sumus, 
sed, Quem Deus commendat. Vides quam modeste lo- 
quatur? Quod si sermonis progressu altius loquitur, 
ne mirum tibi videatur: id enim Pauline prudenti; 
est. Nam si ubique demisse loquutus fuisset, tantam 
illis plagam minime inflixisset, nec discipulos errore 
liberasset. Siquidem accidit interdum, ut et intem- 
pestiva modestia quispiam utens, detrimentum affe- 
rat, ei contra, eximium aliquid de se opportune pra- 
dicans, prosit : quemadmodum ipse quoque fecit. 
Neque enim parvum periculum imminebat, ne disci- 
puli de Paulo sinistram aliquam opinionem imbibe- 
rent: non quod Paulus humanam gloriam captaret. 
Nam si eam appetiisset, non magna illa et admiranda, 
qu: ante quatuordecim annos ipsi contigerant, tanto 
tempore silentio compressisset; nec profecto, qui 
urgente etiam necessitate ita dicere cunctabatur, ea 
tum dixisset, nisi magna necessitate constrictus fuis- 
set. 

Paulus male audiebat apud quosdam. — Quocirca 
non human: glorix studio hzec dicebat, sed ut disci- 
palis consuleret. Quia enim eum, ut vanum hominem 
ac verbis quidem sese venditantem, et re ipsa nihil 
przestare valentem, traducebant; idcirco necesse jain 
habebat ad revelationes illas venire. Quamquam per 
res ipsas fidem illis facere poterat, cum hxc diceret, 
sed tamen verborum minis adhuc utendum censuit ; 
siquidem ab inanis glorix cupiditate maxime purus 
erat: id quod universa ipsius vita, tam ante quam 
post acta, declarat. 1460 etiam subito ad Christi fidem 
migravit, statimque ut migravit, Judzos perturbavit, 
omnemque illum quo apud eos florebat honorem ab- 
jecit, etsi caput eorum atque antistes erat. Verum 
inventa veritate nihil horum animo versavit, sed ea 
eum probris et ignominiis commutavit. Multorum 
quippe salutem sibi ob oculos proponebat, in hoc om- 
nia posita existimans. Et sane qui fleri potuisset, ut 
qui nec gehennam nec regnum nec inuumerabiles 
mundos prz Christi amore quidquam esse duceret, 
js vulgi gloriam venaretur? Minime profecto : imo 
contra perquam bumilis erat, cum liceret, priorem - 
que vitam proscindebat, cum blasphemum se ac per- 
sequutoremet contumeliosum appellaret. Atqueipsius 


35 


S5 
etiam discipulus Lucas de eo multa commemorat, quz 
nimirum ex ipso didicerat, cum priorem vitam suam 
ei non minus quam sequentem exponeret. 

5. liec autem dico, ut non tantum audiamus, 
sed etiam discamus. Nam cum ille peccata, quie 
ante baptismum admiserat, etsi prorsus exstin- 
età, in memoria tamen haberet : quam nos ve- 
niam consequi possimus, qui ea etiam, qui post ba - 
ptismum perpetravimus, oblivione delemus? Quid ais, 
homo? Deum offendisti , et oblivisceris? Altera jam 
cst hxc offensio, altera inimicitia. Α quibusnam ergo 
peccatis solvi petis? an ab iis, quie ne tibi quidem 
nota sunt? [ta sane. Νου enim laboras, anxioque ani- 
io es, quo pacto eorum rationem redditurus sis, qui 
ne memeria quidem ea tenere cures , sed ludas iu 
minime ludicria. Verum aderit illud tempus, cum non 


jam ulira nobis ludus hic procedet. Prorsus cteniin 


mori necesse est (co quippe plerique stupore sunt , 


ut de perspicuis quoque rebus loqui necesse sit), . 


prorsus resurgere, prorsus judicium suhire, ac poena 
alfici : quamquam ne hoc quoque, si quidein velimus. 
Nam illa quidem, hioc est, mors nostra ct reditus ad 
vitam et judicium, nostri arbitrii non sunt , verum 
Domini nostri ; at vero poenas vel subire vel non sub- 
ire, in arbitrio nostro situm est: hoc enim ex eorum 
genere est, quibus provideri potest. Quamquam si 
voluntas nostra ita tulerit, hoc ex eorum classe fa- 
ciemus , qu;e nullo modo fieri possint , ut Paulus et 
Petrus atque omnes sancti : illi enim supplicio affici 
nullo modo possunt. Proinde si voluerimus , eodem 
modo impossibile erit, ut aliquid mali perpetiamur. 
Nam etiamsi innumcris nosipsos sceleribus obstrinxe- 
rimus, salutem tamen recuperare possumus, quamdiu 
hic sumus. Quocirca demus operam, ul nosipsos 
recuperemus : atque is quidem, qui senili :etate est, 
cogitet se propediem hinc excessurum esse , ac satis 
din ztatem in voluptate duxisse : quamquam, qux ως 
voluptas est, in vitiis vitam exigere? verum ad ipsius 
opinionem oralionem interim accommodo ; animad- 
vertat. postea, licere ipsi omnes maculas exiguo tem- 
pore abstergere. Juvenis rursum secum reputet quam. 
hueertus vitx: flnis sit, quodque s&:x»pe contigit, ut 
multis senibus diutius hic manentibus, juvenes ante 
ipsos morte abrepti sint. Ideo enim noster e vita dis- 
cessus in incerto jacel, ne eum negotiemr (a). Unde 
etiam Sapieus quidam his verbis nos admonet : Non 
tardes converti ad Dominum , et ne di[feras de die in 
diem (Eccli. 5. 8) ; nescis enim quid paritura sit super- 
ventura dies (Prov. 97. 1). Ex dilatione quippe peri- 
.eulum ac metus nascitur : sin vero quis moram omnem 
fugiat , perspicua ei et ceria salus. Proinde virtutem 
complectere. Sic eniin, sive juvenis hinc abscedas , 
tuto abscedes ; sive ad senilem :etatem pervenias , 
eum amplissimis opibus excedes, duplicemque l:ti- 
tiam 2€ festivitatem per omnem vitam babebis , ni- 
mirum eta vitio abstinens , et virtutem amplexans. 

(a) Quid sibi velit Chrysostomus non statim percipitur, 
verum in sequentibus non obscure loquitur ; sed ex incer- 


to mortis tempore, ad non differendam conversionem et 
panitentiam concitat. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


5E59- 
Cave dixeris, Erit tempus cum ad meliorem frugem 
revertendum erit : hzc enim verba. Deum majorcm 
jn modum ad iracundiam concitant. Quid tandem? 
Quod cum ille infinita tibi szcula pollicitus sit, tu 
contra in przssenti hac vita, qu:e brevis ac fluxa est, 
nullum laborem suscipere velis ; vcrum ita dissolutus 
el ignavus sis, ut eliam hac ipsa breviorem requiras. 
Ànnon e: dem comessationes quotidie? annon e:edeim 
mensa: ? aunon eadem scorta? aunon eadem theatra? 
annon eazdem pecunias? Quousque ista tamquam vera 
et solida amabis ? quousque inexplebili vitii cupiditate 
teneberis? Memento quod quoties scortatus es, toties - 
teipsum condemnasti. Ilujusmodi quippe est pecca- 
tum : protinus ut perpetratum est, sententiam fert 
judex. Mero te obruisti, cibis te ingurgitasti , rapui- 
sti ? Consiste jam , teque in contrariam viam refer : 
Deo gratias age, quod te inter media peccata non ab- 
ripuit : ne alterum quoque tibi tempus ad flagitiose 
vivendum przfiniri postules. Multi, dum avaritix» stu- 
derent, hinc abrepti sunt , atque ad perspicuas cer- 
tasque paenas abscessernnt. Ne idem tibi inexcusabili 
accidat, time. At, inquis, multis Deus in extrema. 
quoque senectute peccata sua confitendi spatium con- 
cessit ? Quid tum ? an tibi quoque concedet ? Fortas- 
se, inquis. Quid ais, fortasse, et interdum , οἱ saepe ? 
in mentem tili veniat, te de anima tua consilium . 
inire : contrarium pone, tecumque ita reputa ac dic, 
Quid autem, si non concesserit? Tu contra, quid si 
concesserit? inquis . Concessit quidem ipse; verum- 
tamen hoc illo tutius et utilius. Etenim si jam probe 
vivere incipias, sive certum vit:e spatium acceperis 
sive non , omnia lucratus eris : si autem moras quo- 
tidie nectas, ideo persepe non accipies. Enimvero, 
cum ad bellum proficisceris, non dicis, Non necesse 
est testamentum condere ; fortasse revertar : nec, cum 
de ineundo matrimonio consultas, dicis, Uxorem 
egentem accipiam ; multi enim preter opinionem 
ad opes ita perveuerunt : nec, cum domum exstruere 
paras, Infirma fundamenta jaciam ; permult» enim 
vedes sic etiam constiterunt : at cum de anima consi- 
lium inis , imbecillioribus niteris , nimirum illo, for- 
tasse, szepe, interdum, incertisque eventibus teipsum 
committis. Non iucertis, inquis, eventibus, sed Dci 
benignitati : benignus enim est Deus. ld ipse quoque 
compertum haheo; sed tamen benignus hic illos 
etiam, quos dixi, de medio sustulit. Quid vero, si ac- 
ceplo longiori vit: spatio, idem ipse tuique similis 
maneas ? nam qui ejusmodi est , in senectute quoque 
ignavus erit. Non, inquies. Sed is qui hxc cogitat , 
etiam post octoginta annos , nonaginta requirit, οἱ 
post nonaginta, centum, et exactis centum annis se- 
gnior adliuc erit ; atque ita tota vita incassum absu- 
metur , tibique etiam id accidet, quod de Judzis di. 
ctum est, Defecerunt in vanitate dies eorum (Psal. 11. 
92). Atque utinam in vanitate dumtaxat, ac non etiam 
in perniciem. Cum enim illuc abierimus , gravem 
peccatorum sarcinam gestantes ( hoc quippe est in 
perniciem), alimentum igni, ingentemque vermi men- 
sam deferemus. Quamobrem rogo atque obsecro, 


bs! 
θητὴς δὲ αὐτοῦ Aovxd, πολλὰ περὶ αὐτοῦ φησι, 
δηλονότι παρ) αὐτοῦ μαθὼν, ἐχπομπεύοντος 


αὐτοῦ τῷ προτέρῳ Bip οὐχ ἧττον 1| τῷ μετὰ 
ταῦτα. 

Υ’. Ταῦτα δὲ λέγω, οὐχ ἵνα ἀχορύωμεν µόνον, ἀλλ ἵνα 
καὶ µανθάνωμεν. El γὰρ ἐχεῖνος τῶν πρὸ τοῦ λουτροῦ 
πλημμελημάτων ἐμέμνητο, xalvot πάντων ἀφανι- 
σθέντων, τίνα ἂν σχοίηµεν συγγνώμην οἱ τῶν μετὰ 
τὸ λουτβὸν ἀμνημονοῦντες ἡμεῖς; Τί λέγεις, ἄνθρω- 
«e ; προσέχρουσας τῷ θεῷ, καὶ ἐπιλανθάνῃ; Δευτέρα 
αὕτη πρόσχρουσις, δευτέρα ἀπέχθεια. Ποίων οὖν 
ἁμαρτημάτων αἱτεῖς λύσιν; ὧν οὐδὲ οἶδας αὐτός » 
flávu γε. Οὐ γὰο μεριμνᾷς καὶ φροντίδεις πῶς λόγον 
δώσεις, ὁ μηδὲ μεμνῆσθαι αὐτῶν σπουδάζων, ἀλλὰ 
ψαίζων ἐν οὗ παιχτοῖς. "AX ἔσται χαιρὸς, ὅτε οὐχέτι 
προχωρίσει τὰ τῆς παιδ.ᾶς ἡμῖν. Καὶ Υὰρ δεῖ ἡμᾶς 
πάντως ἀποθανεῖν (διὰ γὰρ τὴν πολλὴν ἀναισθησίαν 
πῶν πολλῶν xal ὑπὲρ τῶν φανερῶν δια)έγεσθαι δεῖ), 
xaX ἀναστῆνα, πάντως, καὶ xod vov πάντως, χα) 
κολασθῆναι’ μᾶλλον δὲ τοῦτο οὗ πάντως, ἐὰν θέλω- 
μεν. Ἐκείνων μὲν γὰρ οὐχ ἡμεῖς χύριοι, οὔτε τῖς 
τελευτῆς ἡμῶν, οὔτε τῆς ἀναστάσεως, οὔτε τῆς xpl- 
σεως, ἀλλ ὁ Δεσπότης ὁ ἡμέτερος' τοῦ μέντοι δ:- 
δόναι [505] δίχην, 3| μὴ, ἡμεῖς κύριοι" τοῦτο γὰρ 
πῶν ἑνδεχομένων ἑἐστίν. ᾽Αλλ' ἐὰν θέλωµεν, τὸν 
ἀδυνάτων αὐτὸ ποιήσομεν, ὡσπεροῦν Παῦλος, ὡς 
Πέτρος, ὡς oi. ἅγιοι πάντες * xal γὰρ ἑκείνους χολα- 
σθῆναι ἀδύνατον. "Àv τοίνυν ἐθέλωμεν, xal ἡμᾶς 
ὁμοίως ἀδύνατόν τι παθεῖν. K3v γὰρ µυρία πεπληµ- 
µεληχότες ὤμεν, δυνατὸν ἀναχτήσασθαι, ἕως ἂν Ev- 
ταῦθα ὦμεν. ᾽Ανακτησώμεθα τοίνυν ἑαυτούς * xal ὁ 
μὲν γέρων ἐννοείτω, ὅτι μιχρὸν ὕστερον ἀπελεύσεται, 
ὅτε ἱκανῶς ἐνετρύφησε τῇ ἡλιχίᾳ (χαΐτοι ve mola 
τοῦτο τρυφὴ τὸ iv καχίᾳ διάχειν; ἀλλὰ τέως πρὸς 
τὴν ἔχείνου δόξαν τοῦτό qrui): ἑννοείτω μετά τοῦτο, 
ὅτι ἔξεστιν αὐτῷ Ey βραχεῖ χρόνῳ τὸ πᾶν ἀπονίφασθαι. 
'O νέος πάλιν xai αὐτὸς τὸ ἄληλον λογιξέσθω τῆς 
τελευτῆς, xal ὅτι πολλῶν πολλάκις πρεσθυτέρων 
µενόντων ἐνταῦθα , οἱ νέοι πρὸ αὐτῶν ἀπηνέχθηταν. 
"Iva γὰρ μὴ πραγματευώµεθα τὴν τελευτὴν ἡμῶν, 
διὰ τοῦτο ἐν ἁδήλῳ χεῖται. Διὸ xal σοφός τις παρ- 
αινεῖ λέγων, Μἡ ἀνάμεγε ἐπιστρέψαι πρὸς Κύριον, 
καὶ μὴ áva6dAAov ἡμέραν ἐξ ἡμέρας' οὐ γὰρ οἵ- 
δας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα. "Ex μὲν γὰρ τοῦ ἆνα- 
θάλλεσθαι χίνδυνος καὶ φόθος, £x δὲ τοῦ μὴ ἀναθάλ- 
λεσθαι σωτηρία δήλη χαὶ ἀσφαλής. Ἔχου τοίνυν τῆς 
ἀρετῆς. Οὕτω γὰρ, κἂν νέος ἀπέλθῃς, ἀσφαλῶς ἁπ- 
ἆλλθες' xàv εἰς γῆρας ἕλθῃς, μετὰ πολλῆς ἀπῆλθες τῆς 
εὐπορίας' xa διπλῃ ἑορτὴν διὰ παντὸς ἕξεις τοῦ 
Βίου, Χαχίας τε ἀπεχόμενος, χαὶ ἀρετῆς ἐπειλημμέ- 
vos. Mh λέγε, Ἔσται χαιρὸς ὅταν ἐπιστρέφαι δέῃ᾽ 
ταῦτα γὰρ τὰ ῥήματα σφόδρα παροργίζει τὸν θεόν. 


8 Sic legit Interpres οἱ sic conjecerat Savilius. Ediii 
βραχντέρας, minus recte. 


IN EPIST. I1. AD COR. HOMIL. XXII. 


552 
Τί δήποτε; "Ott αὐτές σοι ἀπείρους alOvag ἑἐπ- 
ηγγείλατο, cà δὲ οὐδὲ τὴν παροῦσαν ζωὴἣν ἑθέλεις 
πονεῖν, τῶν βραχεῖαν ταύτην xal πρόσκαιρον, ἁλλ 
οὕτως ct χαῦνος xat ἄνανδρος, ὡς xal αὐτῆς ταύττς 
βραχυτἐραν α ἐπιξητεῖν. Οὐχ οἱ αὐτοὶ χῶμοι καθ) 
ἡμέραν ; οὐχ αἱ αὐταὶ τράπεζαι ; οὐχ αἱ αὐταὶ πόρνα:, 
οὐχὶ τὰ αὐτὰ θέατρα ; οὐχὶ τὰ αὐτὰ χρήματα ; Μέχρι 
τίνος ὡς ἑκείνων ὄντων ἐρᾷς; µέχρι τίνος τὴν ἀκχό- 
ῥεστον ἔχεις τῆς xaxlag ἐπιθυμίαν; Ἐννόησον ὅτι 
ὁσάχις ἑπόρνευσας, τοσαυτάκις κατέγνως σαυτοῦ. 
Καὶ γὰρ τοιοῦτον dj ἁμαρτία ἅμα vévove, καὶ τὶν 
ψηφον ἤνεγχεν ὁ δικαστής. Ἐμεθύσθης, ἑγαστρίσθης, 
ἅρπασας ; ΣτΏθι λοιπὸν, ὑπόστρεφον τὴν ἑναντίαν, 
ὁμολόγησον τῷ Oc χάριν, ὅτι σε οὐχ ἓν µέσοις 
ἀνήβρπασε τοῖς ἁμαρτήμασι ' μὴ xai ἑτέραν ζέτει 
προθεσµίαν εἰς τὸ χακῶς ἑργάζεσθαι. Πολλοὶ μεταξὺ 
πλδονεχτοῦντες ἀνηρπάγησαν, xal ἀπῆλθον ἐπὶ 
Φανερὰν δίχην. Φοθήθητι μὴ xal σὺ τοῦτο πάθῃς 
ἀναπολόγητος. ᾽Αλλὰ πολλοῖς ἔδωχε [594] προθεσµίαν 
6 Osb;, καὶ bv ἑσχάτῳ γήρα ἐξομολογήσασθαι. Τί 
οὖν; χαὶ σοὶ δώσει; Ἴσως δώσει, φησι. Τί Mya. 
ἴσως, χαὶ ἑνίοτε , xaY πολλάχις ; ἐννόησον ὅτι περὶ 
ΦυχΏς βουλεύῃ, χαὶ τίθει xat τὸ ἐναντίον, καὶ λογίζου 
xai λέγε, Τί δὲ, ἐὰν μὴ δῷ; Τί δὲ, bày δῷ, φησὶν; 
Ἔδωχε μὲν αὐτὸς, πλὴν τοῦτο ἐκείνου ἀσφαλέστερο, 
καὶ κερδαλεώτερον. Ἐὰν μὲν γὰρ ἤδη ἄρξῃ, τὸ πᾶν 
ἐχέρδανας, ἄν τε λάδῃς, ἄν τε μὴ λάδῃς προθεσµίαν: 
ἐὰν δὲ ἀεὶ µέλλῃς, δι αὐτὸ τοῦτο πολλάκις οὗ λέφτ. 
Σὺ δὲ εἰς μὲν πόλεµον ἐξιὼν , οὗ λέγεις, Obx ἀνάγχτ 
διαθέσθαι, ἴσως ἑπανῆξω" οὐδὲ περὶ γάμου βου- 
λευόμενος λέχεις, Λάδω γυναῖκα πενιχρὰν, πολλο' 
παρὰ δόξαν καὶ οὕτως ἐπλούτησαν οὐδὲ οἰχίαν olxo. 
δομούμενος, Καταθάλω θεµελίους σαθροὺς, πολλαὶ 
καὶ οὕτως ἔστησαν olxlat* ὑπὲρ δὲ φυχῆς βουλευόµε- 
vos, τοῖς σαθροτἑροις ἐγχειρεῖς, τὸ ἴσως xaX xoA— 
JAáxtc xaX ἐγίοτε τιθεὶς, xal τοῖς ἀδήλοις ἐπιτρέπεις 
σαυτόν; Οὐ τῷ ἁδήλῳ, φησὶν, ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ 
φιλανθρωπίᾳ’ φιλάνθρωπος Y&p 6 θεός. Οἶδα κἀγώ' 
ἁλλ᾽ ὁ φιλάνθρωπος οὗτος κχἀκείνους οὓς εἶπον ἀν- 
ἡρπασε. Τί δὲ, ἂν καὶ χρόνον λαθὼν ὅμοιος µένης:; ὁ 
γὰρ τοιοῦτος καὶ &v γἠρᾷ ῥάθυμος ἔσται. O0, φησίν : 
'O Υὰρ λογισμὸς οὗτος b καὶ μετὰ τὰ ὀγδοήχοντα 
ἔτη, ἑννενήχοντα ἐπιζητεῖ, χαὶ μετὰ τὰ ἑννενήχοντα, 
ἐχατὸν, χαὶ μετὰ τὰ ἐχατὺν, ἀργότερος ἔσται. Καὶ 
οὕτως ὁ βίος ἅπας ἀναλωθήσεται µάτην, xal συµ- 
6ήσεται τὰ περὶ τῶν Ἰουδαίων εἰρημένα xal ἐπὶ 
aol * ὅτι Εξέλιπον ἐν µαταιότητι αἱ ἡμέραι αὐτῶν. 
Καὶ εἴθε ἓν µαταιότητι µόνον, ἀλλὰ μὴ xal ài 
xaxip. "Όταν γὰρ ἀπέλθωμεν ἐχεῖ τὸ βσρὺ τῶν ἆμαρ- 
τηµάτων φορτίον φέροντες (τοῦτο γάρ ἐστιν, ἐπὶ 
xaxip }, τροφὴν ἀποίσομεν τῷ πυρὶ, καὶ πολλὴν τῷ 
σχώληκι τράπεζαν. Διὸ δέοµαι καὶ ἀντιθολῶ στῆναί 


* Legendum puto οὗ, ιΦηαίν, 


'AXX 6 λογισμὸς οἵ- 
τος, εἰς. | B 


553 
ποτε γενναίως, xal ἀποστῆναι xaxlac, ἵνα χαὶ τῶν 
ἐπηγγελμένων τύχωμεν ἀγαθῶν' ὧν γένοιτο πάντας 
ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


55b 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χρισταῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ Ἆμα τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, xai 
εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 'Aptv. 





OMIAIA KT". 


"OgeAor ἠνεἰχεσθέ µου μικρὸν τῇ ἀφροσύ 
pedor revela xal ἀνέχεσθέ µου. ἀφροσύνη, 
α. Μέλλων ἐμθαίνειν εἰς τοὺς οἰχείους ἑπαίνους, 

πολλῇ, χέχρηται τῇ προδιορθώσει. Καὶ οὐχ ἅπαξ, 

οὐδὲ δεύτερον τοῦτο mowl: καΐτοι γε ἱχανῆ fv ἡ 

ἀνάγχη τῆς ὑποθέσεως ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, 

xai τὰ πολλάχις εἰρημένα αὐτῷ. Ὁ γὰρ ἁμαρτημά- 
ttv µεμνημένος, [595] ὧν ὁ θεὸς οὐχ ἐμέμνητο, xal 
διὰ τοῦτο λέγων ἀνάξιος εἶναι xal τῆς προσηγορίας 
αὐτῆς τῶν ἁποστόλων , καὶ τοῖς σφόδρα ἀναισθήτοις 
εὐδηλός ἐστιν οὐ διὰ δόξαν ταῦτα λέγων, ἃ μέλλει 
νῦν ἐρεῖν. Καὶ γὰρ, εἰ δεῖ τι xaX θαυμαστὸν εἰπεῖν, 
εἰς δόξαν αὐτὸν μάλιστα τοῦτο παρέθλαπτε , τὸ περὶ 
ἑαυτοῦ τι λέγειν xal προσίσταται τοῦτο τοῖς πολ- 
λοῖς. 'AXX' ὅμως οὐδὲν τούτων ὐπείδετο, ἀλλ εἰς Ev 
εἶδε, τὴν τῶν ἀχουόντων σωτηρἰαν. "sts οὖν μηδὲ 
βλάφαι τούτῳ τοὺς ἀνοῄτους, τῷ μεγάλα περὶ ἑαυτοῦ 
εἰπεῖν, &x περιουσίας χέχρηται ταῖς πολλαῖς ταύταις 
προδιορθώσεσι, xal φησιν, Εἰθε ἠνεἰχεσθό µου µιχρά 
τινα ἀνοηταίνγοντος ' nüAAor δὲ καὶ ἀνέχεσθα. 
Εἶδες σύνεσιν; Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν, Εἴθε, χυρίους 
αὐτοὺς ποιοῦντός ἐστι' τὸ δὲ xaX ἀποφήνασθαι, σφόδρα 
θαῤῥοῦντος αὐτῶν ἐστι τῇ ἁγάπῃ, καὶ ἑνδειχνυμένου 
ἔτι xal φιλεῖ xal φιλεῖται' μᾶλλον δὲ οὐχ ἀπὸ ἀγάπης 
ψιλῆς ἁπλῶς, ἀλλ ἁπό τινος ἔρωτος θερμοῦ xal 
μανικοῦ φησι δεῖν αὐτοὺς ἀνασχέσθαι xal ἀνοηταίνον- 

«ος. Διὸ χαὶ ἐπήγαγε, Ζη.Ίῶ γὰρ ὑμᾶς θεοῦ ζήὰφ. 

Οὐκχ εἶπεν, ᾽Αγαπῶ γὰρ ὑμᾶς, ἀλλ' ὃ πολλῷ τούτου 

αφοδρότερον ἣν τίθησι. Ζηλότυποι γάρ claw αἱ ψυχαὶ 

al σόδρα τῶν ἑρωμένων περιχαιόµεναι, καὶ οὐκ ἂν 
ἄλλως τεχθείη ζηλοτυπία, ἁλλ᾽ f) ἀπὸ σφοδρᾶς φιλίας. 

E'za ἵνα μ]νομίσωσιν, ὅτι δυναστείας ἕνεχεν, Ἱτιμῆς, 

χρημάτων, ἡ ἄλλου τινὸς τοιούτου, τῆς φιλίας αὐτῶν 

ἑφίεται, προσέθηχε, θεοῦ Qj 4o. Καὶ γὰρ ὁ θεὸς λέ- 
γεται ζηλοῦν, οὐχ ἵνα πάθος ὑποπτεύσῃ τις. xal 
γὰρ ἁπαθὲς τὸ θεῖον' ἀλλ᾽ ἵνα µάθωσιν ἅπαντες, ὅτι 
δυ οὐδὲν ἕτερον, ἁλλ᾽ f| δι’ αὐτοὺς τοὺς ζηλοτυπου- 
µένους πάντα motel * οὐχ ἵνα αὐτός τι χερδάνῃ, ἀλλ' 
ἵνα ἐχείνους διασώσῃ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀνθρώπων 
οὐχ οὕτως ὁ ζηλος Ὑίνεται, ἀλλὰ διὰ τὴν οἰχείαν 
ἀνάπαυσιν' οὐ διὰ τὸ χαθυθρἰξεσθἀι τοὺς ἑρωμένους, 
ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ πλήττεσθαι τοὺς φιλοῦντας, χαὶ παρ- 
ευδοχιµεῖσθαι, xal ἕἔλαττον ἔχειν παρὰ τοῖς ἑρωμέ- 
vote. Ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως. OO γὰρ τούτου pot 
µέλει, φηαὶ, μὴ ἔλαττον σχῶ map! ὑμῖν, ἀλλὰ μὴ 
ὑμᾶς ἴδω διαφθαρέντας. Τοιοῦτος γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ 
ζΏλος, τοιοῦτος χαὶ ὁ ἐμὸς, σφοδρὸς ὁμοῦ χα) χαθαρός. 
Εἶτα καὶ ἡ αἰτία ἀναγχαία' 'Ἠρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς 
ἐνὶ ἀνδρὶ παρθένον áyri|v. Οὐχοῦν οὐ» ἐμαυτῷ, 
ἀλλ) ἐχείνῳ ζηλῶ, ᾧ ἡρμοσάμην. Μνηστείας γάρ 
ἐστι χαιρὸς ὁ παρὼν χαιρὰς, ὁ δὲ τῶν παστάδων 
ἕτερος, ὅταν λέγωσιν, ᾽Ανέστη ὁ νυµφίος. Ὢ χαινῶν 
πραγμάτων ! igi τοῦ χόσµου παρθένοι µένουσι πρὸ 


τοῦ γάμου, μετὰ δὲ τὸν γάμον οὐχέτι. Ἐνταῦθα δὲ 
οὐχ οὕτως, ἀλλὰ x&v ph ὧσι παρθένοι πρὸ τοῦ γάμου 
τούτου, μετὰ τὸν γάμον παρθένοι γίνονται. Οὕτω 
πᾶσα ἡ Ἐχκλησία παρθένος ἐστί. Καὶ γὰρ «p^ 
πάντας διαλεγόµενος ταῦτά φησι, xal τοὺς Ύεγα- 
µηχότας xal τὰς Ὑγεγαµμημµένας. [996] Αλλ' ἴδω- 
μεν τί φέρων, ἡμᾶς ἡρμόσατο, mola ἕδνα. Οὐ χρυ- 
σὺν, οὖκ ἄργυρον, ἀλλὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν' 
διὸ καὶ ἔλεγεν, ᾿Υπὲρ Χριστοῦ πρεσθεύοµεν : 
xai παραχαλεῖ, ὅτε τὴν νύμφην ἔμελλε λαμθά- 
νειν. Τούτου τύπος ἣν τὰ ἐπὶ τοῦ ᾿Αδραάμ. Καὶ γὰρ 
ixelvog τὸν παΐδα τὸν πιστὸν ἔπεμψε μνηστευσόµε- 
vov * χόρην ἐθνιχὴν * χαὶ ἐνταῦθα ἔπεμφεν ὁ θεὸς 
τοὺς οἰχέτας τοὺς ἑαυτοῦ μνηστευσοµένους τῷ παιδὶ 
τὴν Ἐχχλησίαν, xai προφήτας ἄνωθεν ταῦτα λέ- 
γοντας * "Axovc'or, θύγατερ, xal ἴδε, καὶ ἐπι.1ἀ- 
θου τοῦ AaoU σου xal τοῦ olxov τοῦ πατρὀς cov, 
καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βασιῖεὺς τοῦ κἀ..Ίους σου. 
Εἶδες xai τὸν προφήτην ἁρμοζόμενον; εἶδες χαὶ τὸν 
Απόστολον μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥησίας τοῦτο τὸ 
ῥῆμα φθεγγόµενον, xaX λέχοντα, Ἡρμοσάμη» ὑμᾶρ 
ἐγὶ ἀν δρὶ παρθένο» ἀγγὴν παραστῆσαι τῷ Χρι- 
στῷ; Εἶδες πάλιν σύνεσιν; Εἰπὼν γὰρ, ὅτι Ὀφεί- 
λετέ µου ἀνέχεσθαι, οὐκ εἶπε, Διδάσκαλος γὰρ ὑμῶν 
εἰμι, xal οὗ, Δι ἐμαυτὸν λέγω: ἀλλ ὃ μάλιστα 
τούτοις ἔφερεν ἀξίωμα, τοῦτο τίθησιν, ἑαυτὸν μὲν àv 
χώρᾳ τῆς προµνηστρίας, ἐχείνους δὲ ἐν τάδει τῆς 
νύμφης στῄσας * καὶ ἐπάχει λέγων, Φοδοῦμαι δὲ 
{ή πως, ὡς ὄφις Εὔαν ἠπάτησε διὰ τῆς aar- 
ουργίας αὑτοῦ, οὕτω φθαρῇ τὰ γοήµατα ὑμῶν 
ἀπὸ τῆς ἁπ.]ότητος τῆς εἰς τὸν Χριστόν. El γὰρ 
χαὶ ἡ ἀπώλεια ὑμετέρα, ἀλλὰ dj ἀθυμία κοινἠ. Kat 
σχόπει τὴν σύνεσιν * οὐ γὰρ αὐτὸ ἁποφαίνεται, χαίτοι 
ἦσαν διεφθαρµένοι ’ xal τοῦτο δηλὼν ἔλεγεν, Ὅταν 
π.Ίηρωθῃ ὑμῶν 7, ὑπαχοὴ, xo, Πενθήσω πο.-λοὺς 
τῶν προηµαρτηκόεων * ἁλλ᾽ ὅμως οὐκ ἀφίησιν αὐ- 
τοὺς ἀναισχυντῆσαι * διό φησι, Μήποτε. Οὔτε γὰρ 
χαταδιχάζει, οὔτε σιγᾷ' οὐδέτερο» γὰρ ἀσφαλὲς, 
οὔτε εἰπεῖν φανερῶς, οὔτε χρύφαι διηνεχῶς. Διὸ τὸ 
μέσον τίθησι λέγων, Μήποτε. Τοῦτο γὰρ οὐδὲ σφό- 
ὃρα χατεγνωχότος, οὐδὲ σφόδρα θαῤῥοῦντος, ἀλλ᾽ ἐν 
τῷ µέσῳ τούτων ἑκατέρων ἑστῶτος. Οὕτω μὲν οὖν 
παρεµυθῄσατο ᾽ τῇ δὲ µνήμῃ τῆς ἱστορίας εἰς φό- 
6ov ἄρατον ἑνέδαλε, χαὶ πάσης ἀποστερεῖ συγγνώ- 
pne αὐτούς. El γὰρ xal ὁ ὄφις χαχοῦργος, χἀκείνη 
ἀνόητος, ἀλλ’ ὅμως οὐδὲν τούτων ἑξήρπασε τὴν γν- 
ναῖχα. 

β’. Ὁρᾶτε οὖν μὴ ταῦτα πάθητε, φησὶ, xal οὐδὲν 
ὑμῶν προστήσεται. Καὶ γὰρ χαὶ ἐχεῖνος μείζονα 
ἐπαγγειλάμενος, οὕτως Ἡπάτησεν. "Όθεν δηλον ὅτι 


α Μνηστενσόμενον, et infra µνη c. Sic lcgen- 
dum putat Savilius et sic ioterpres Lattus legit. Editi, 
μνηστενσάµενον el µνηστενσαμένους, male 


δδὅ 


IN EPIST. i]. AD COR 


BHOMIL. XXIII. $64 


ut tandem aliquando fortiter stemus , nosque a vitio οἱ benignitatem Domini nostri Jesu Christi , cui cum 
removeamus, ut promissa bona consequamur : que — Patre et Spiritu sancto gloria, imperium, honor, nune 


utinam nobis omnibus eonsequi delur, per gratiam 





et semper, et in saecula szculorum. Amen. 





HOMILIA XXIII. 


Cap. 41. v. 1. Utinam sustineretis modicum quid. insi- 
pientie meg, imo vero suslinetis me. 

4. Ingressurus in suas laudes, magna prxmunitio- 
ne utitur. Idque non semel dumtaxat atque iterum 
facit : quamquam alioqui argumenti necessitas ad eum 
purgandum sufücicbat, ct ea qux Ρ6Γ5ΦΡ6 ab ipso 
dicta fuerant. Nam qui peccata ea, qu: Deus e me- 
moria ejccerat, in memoria habebat, ob idque apostoli 
quoque nomine indignum se esse aiebat, perspicuum 
utique est vel admodum stupidis ac vecordibus, quod 
non gloriz studio ea dicit, qux» nunc dicturus est. 
Etenim , ut mirum aliquid dicam , hoc ei ad gloriam 
plurimum incommodi afferebat, quod suas ipse laudes 
pradicaret : id euim plerosque offendit. Et tamen ne 
hoc quidem faccre supersedebat , verum unum spe- 
ctabat , ut auditorum saluti consalerct. Ca:terum ne 
lioc nomine stultorum animos laderet , quod magni- 
ficis de se sermonibus uteretur, ex abundanti multas 
basce przmunitiones adhibuit, aitque, Utinam susti- 
neretis modicum quid insipientie mee ; imo vero susli- 
metis. Vides prudentiam ? Nam dum, Utinam, dicit, hoc 
eorum arbitrii esse statuit ; dum autem afílrmat, pla- 
num reddit, se eorum benevolentiz: majorem iu ΠΙΟ” 
dum confidere, atque et eos amare et vicissim ab ipsis 
amari. Vel potius, non tam a simplici ac vulgari 
benevolentia, quam a ferventi quodam et insano amo- 
re oportere ail eos se etiam insipienter gereutem per- 
ferre. Unde etiam subjunxit, 2. Amulor enim vos Dei 
enmulatione. Non dixit, Amo enim vos; sed quod 
multo vehementius erat, ponit. Zelotypia enim labo- 


rant eorum animi, qui erga eos quos amant ardentius 


affecti sunt. Neque enim aliunde oriri queat zeloty- 
pia , quam ab acri ac vehementi amicitia, Deinde ne 
putent ab eo vel honoris , vcl pecuniarum , vel alius 
cujusquam rei causa amorem suum expeti , adjecit, 
Dei emulatione. Deus etenim zelo af(ici dicitur, non 
ut perturbationem aliquam suspiceris ; Deus enim ab 
omni perturbatione remotus est ; verum ut omnes 
intelligant, eum non aliam ob causam , quam ob eos 
ipsos, quos zelotypia prosequitur, omnia facere : non 
ut ipse qu:estum aliquem hinc faciat, sed ut cis salu- 
tem afferat. Nam in hominibus nun ita zelus efficitur, 
verum ob privatani quietem : non quod contutvelia 
afficiantur qui amantur, verum quod non perinde 
tangantur ii qui amant, sed superentur minoresque 
partes ferant apud eos quos amant. Hic autem non 
ita se res habet. Nc3 οί, inquit, id mihi cur: est, 
ne inferiore apud vos conditione sim, sed ne vos 
corruptos videam. Hujusmodi enim Dei zelus est, 
talis quoque meus, vehemens simul ac purus. Sequi- 
tur autem causa necessaria : Despondi enim vos uni 
viro virginem castam exliibere Christo. Ergo non mea 
causa, sed illius, cui vos despondi, zelo ardeo. Spon- 


salium enim prasens hoe tempus, alterum nuptiarum, 
tum videlicet, cum dicetur, Surrexit sponsus. O rem 
novam! in mundo virgiues ante matrimonium ma- 
nent, post matrimonium non item. Πίο autem non 
sic ; verum etiamsi virgines ante hoe matrimonium 
non sint, post initum matrimonium virgines efficiun- 
tur. Sic tota Ecclesia virgo est. Etenim ad omnes et 
conjugatos et conjugatas Paulus loquitur. Videamus 
autem quid secuin ferens nos desponderit, quam do- 
tem. Non aurum, non argentum, sed cxlorum re- 
gnum : unde etiam dicebat, Pro Christo legationa 
[ungimur (2. Cor. 5. 20) ; atque obsecrat, cum spon- 
sam accepturus erat. Hujus rei figuram gerebant ea, 
qu: tempore Abrahz contigerunt. Etenim ille fide- 
lem servum misit, qui puellam ethnicam desponderet: 
hic quoque Deus servos suos misit, qui filio suo Ec- 
clesiam desponderent , ac prophetas , olim his verbis 
utentes : Audi, filia, εἰ vide, el obliviscere populum 
tuii et domum patris (ui ( Psal. 44. 41. 12). Et con- 
cupiscet rex decorem tuum. Vidisti eliam prophetam 
despondentem ? vidisti etiam Apostolum cum magna 
fiducia hoc verbum prcferentem ac dicentem, De- 
spondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo * 
Vidisti rursus prudentiam ? Postquam enim dixit, 
JEquum est ut me sustineatis, non dixit, Magister 
enim vester sum, nec, Mea causa ως dico ; sed quod 


» potissimum illis dignitatem afferebat, hoc ponit, ni- 


mirum 6ο pronub:ze, illos autem sponszx loco consti- 
tuens. Ας postea subjungit , 5. Timeo autem , ne forte 
ut serpens Evam decepit per astutiam. suam , sic. cor- 
rumpantur sensus vestri a simplicitate que est in Christo 
Jesu. Nam etsi exitium vestrum est ; at moeror tamen 
mihi vobiscum communis est. Ac vide qua prudentia 
ulatur : neque enim hoc perspicue indicat, tametsi 
ipsi corrupti erant ; idque his verbis ostendebat, Cum 
implela [uerit obedientia vestra, et, Lugeam multos qui 
peccaverunt (2. Cor. 10. 6. et 12. 21). Sed tamen non 
sinit eos pudorem mittere ; ideoque ait, Ne forte. 
Neque enim condemnat , nec rursus silet : ncutrum 
quippe tutum erat, nempe vel aperte dicere, vel per- 
petuo occultum tenere. Quocirca id quod medium 
erat ponit, dicens, Ne forte. Hoc enim nec admodum 
condemnantis erat, nec rursus magnopere fidentis , 
sed inter hzec duo stantis. Ita eos consolatus est: atque 
per historie commemorationem incredibilem quem- 
dam metum ipsis incussit, omnemque veniam ademit, 
Quamvis enim et serpens versutus esset, et illa stulta ; 
neutrum tamen horum mulierem supplicio exemit. 

2. Videte itaque, ait, ne hoc vobis accidat , nec 
quidquam vobis presidio sit. Nam ille quoque majora 
pollicitus , hac ratione ipsam in fraudem induxit. 
Unde liquet istos quoque sese jactantes atque in- | 
flantes, ipsos decepisse. Atque hoc non. mode hino 


555 
conjicere licet , verum eliam ex iis, qux postea ail : 
4. Si is qui venit, alium Jesum predicat quem non pre- 
dicavimus , aut alium spiritum accipitis quem non ac- 
cepistis, aut aliud evangelium quod non recepistis, rccte 
pateremini. Nec vero ait , Ne forte sicut Adam dece- 
ptus est; sed ostendit eos feminas esse, qui hxc pa- 
tiuntur : feminaruin enim est decipi. Nec etiam dixit, 
sie vos decipiamini ; sed perstans in metaphora ait , 
Ne forte corrumpantur sensus vestri a simplicitate qug 
est in Christo Jesu. À simplicitate, inquam, non a 
versutia : non, inquam, ex versutia, neque ex eo quod 
fides vobis desit ; sed ex simplicitate. Et tamen ne 
liuc quidem nomine veniam promerentur qui deei- 
piuntur : id quod Ενα indicavit. Quod si hoc veniam 
minime merelur , multo minus eum quis ob inanem 
gloriam in hanc fraudem incidit. Si enim is qui venil, 
alium Jesum pradicat quem. non predicavimus ; hinc 
videlicet ostendens , non ex se Corinthios csse cor- 
ruptos, sed aliunde irrepere, qui eos in fraudem im- 
pellunt : ideoque ait, Qui venit. Si alium spiritum ac- 
cipitis, si aliud evangelium , quod non recepistis, recte 
pateremini. Quid ais? qui Galatis dicebas, Si quis 
evangelizaverit vobis preterquam quod. accepistis, ana- 
thema. sit (Gal. 4. 9), nunc dicis, Εέείε pateremini? 
Atqui hoc nomine minime par erat sustinere, verum 
pedem reniovere : sin autem eadem dicunt, tum de- 
mum sustinere opus est. Qui fit igitur ul dicas, Quo- 
niam cadem dicunt , noi opus est sustinere ? si alia 
dicerent, aquumue essel. sustinere ? Advertamus 
itaque : magnum enim periculum imminet altutaque 
pr:ecipitium, si leviter hoc przetereamus ; adituimque 
omnibus hxresibus prx:bet id quod dictum est. Quae- 
uam ergo horum verhorum sententia est? Sic se 
.actabant illi, tamquam apostoli non perfecte doce- 
rent, atque ipsi plus aliquid quam illi afferrent. Veri- 
simile enim est, quod illi mulia blaterantes, stultam 
quamdam colluviem in hujusmodi dogmata invehe- 
bant. Unde etiam el serpeutis οἱ Evze, qua sic ampli- 
tudinis majoris exspeclatione decepta fucrat , men- 
tionem facit. lloc quippe ctiam in priore epistola 
subindicans, dicebat, Jum divites facii estis, sine nobis 
regnatis ; ac rursus, Nos stulti propter Christum , vos 
autem. prudentes in. Christo (1. Cor. 4. 8. 10). Quo- 
niam igitur illi, ut verisimile est, externa sapientia 
utentes, multa nugabantur, hoc inquit : Si quid prz- 
terea. dicerent, atque alium Christum prxdicarent, 
quem przdicari non oporteret, nos autem przter- 
misissemus , recle sustinerelis; idco enim adjicit , 
Quem non pradicavimus : si autem eadem fidei capita, 
quid amplius ? quidquid enim dixerint, nihil amplius 
dicturi sunt, quam quae diximus. Ac vide quam exacte 
hoc ponat : non enim dixit, Si is qui venit amplius 
aliquid dicit : nam illi amplius aliquid dicebant, ut 
qui cum majore auctoritate concionarentur , alque 
ingentem verborum clegantiain adhiberent: eaque de 
causa non hoc dixit, sed quid? Si is qui venit, alium 
Jesum praedicat ; quod quidem verborum probationem 
minime requirebat : Aut. spiritum. alium — accipitis ; 
neque enim hie sermonibus opus crat ; lioc est, locu- 


5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


556 
pletiores vos, quantum ad gratiam attinet , efficit : 
Aut. evangelium aliud quam quod recepistis ; ae hoe 
quidem rursus verborum elegantiam desiderabat ; 
Recte sustineretis. Ac velim consideres, quomodo ubi- 
que distiuctione usus sit, qua indicet nihil amplius 
atque copiosius ab ipsis allatum fuisse. Postquam 
enim dixit, Si is qui venit alium Jesum praedicat, sub- 
junxit, Quem mon pradicavimus : et alium spirits 
accipitis , adjecit, Quem non accepistis : aut evangelium 
aliud , addidit, Quod non recepistis. Per que omnia 
indicavit, non simpliciter an illi quid amplius dixerint, 
atiendendum esse , sed an aliquid amplius dixerint 
quod dici oporteret, et a nobis omissum sit. Quod si 
non opertebat, inquit, ideoque nec a nobis dictum sit ; 
quid causz afferri potest, cur eos admiremini ? 

9. AL, dicet quispiam , si eadem dicunt , quid est 
cur cos prolibeas ? Quoniam per simulationem alia 
dogmata inducunt. Verum id nondum ait, sed postea 
illud ponit, cum dicit , Transfigurant se in apostolos 
Christi : interim autem ab iis, qux minus molesta 
erant , discipulos ab eorum auctoritate abducit , non 
quod invideret illis, sed quod his prospectum vellet. 
Alioqui enim cur Apollo non impedit, virum prxser- 
επι eloquentem ac Scripturarum cognitione prazsstan- 
tem; eliamque se eum missurum pollicetur? Quod 
ille una cum eruditione dogmatum integritatem con- 
servarel ; isti aulem contra. Ob eamque causam eos 
bello lacessit, et discipulos insectatur quod in illos 
inhiarent, diceus : Nam si quid quod iu rem esset, a 
nobis pr:etermissum , ipsi implevissent , non impedi- 
remus; sin autem omnia cumulate a nobis przstita 
sunt , nihilque omissum est, unde vos illi ceperunt ? 
Ideo subdit, 5. Existimo enim me uihil minus hubere a 
magnis apostolis ; non jam scilicet cum illis, sed cum 
Petro reliquisque hujusmodi comparationem faciens. 
ltaque si isti scientia ine superant , sane et illos. Ac 
vide quo pacto lic quoque sermonem temperet. Non 
enim dixit, Nihil amplius quam ego apostoli dixerunt ; 
sed quomodo? Ezistimo; hoc est , arbitror me nihilo 
posteriorem fuisse excelleutibus apostolis. Nain quo- 
niam eo uomine inferiore conditione esse videbatur , 
quod illi, ut qui cum antecessissent , in majore fama 
essent ac major illorum celebritas esset, atque ἰδιὶ 
sese introducere parabant; idcirco sese illis modo 
sibi conveniente comparat. Unde etiam cum encomiis 
mentionem eorum facit. Neque enim simpliciter apo- 
stolos dixit, sed magnos et eximios, Petrum videlicet 
et Jacobum et Joannem | indicans. 6. Nam ctsi impe- 
ritus sermone, sed non scientia, Quia cnim in hoc su- 
periores illi crant, qui Corinthios corrumpebant , 
quod non rudes et indocti esseut , id quoque ponit , 
quo ostendat se propterea non modo pudore minime 
affici, sed etiam gloriari. Nec dixit, Si ego imperitus 
verbo , el illi quoque ; lioc enim visum fuisset esse 
hominis et illos traducentis ct istos attollentis ; vc- 
rum rem ipsam, hoc est, externam sapientiain de 
Jicit. Atque in priore quidem epistola vehementer in 
hoc incumbit, ut ostendat hoc ad prxdicationem 
non modo nihil utilitatis afferre, scd etiam crucis 


"5 IN EPIST. I1. AD COR, IIOMIL. XXIII. 558. 


χαὶ οὗτοι χρµπάκοντες, φυσῶντες αὐτοὺς * ἑξηπά- 
των. Καὶ τοῦτο οὐκ ἐντεῦθεν µόνον ἔστι στοχάσασθαι, 
ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν μετὰ ταῦτα λέγει, ὅτι El μὲν ὁ ép- 
χόµενος ἆ. ον ᾿ΙΙησοῦν κηρύσσει, ὃν οὐκ éxn- 
ρύξαμε», T] πγεῦμα ἕτερον «ἑαμόδάνετε, ὃ οὐκ éAd- 
θετε, ?) εὐαγγέ.ιον ἕτερον, ὃ οὐκ ἐδέξασθε, xa- 
Aéc ἠνείχεσθε. Καὶ οὐ λέχει, Μή πως ὡς ὁ ᾿Αδὰμ 
ἡπατήθη, ἀλλὰ δείχνυσι γυναῖχας ὄντας τοὺς ταῦτα 
πάσχοντας " γυναικῶν γὰρ τὸ ἀπατᾶσθαι. Καὶ οὐχ 
εἶπεν, Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀπατηθῆτε ' ἀλλὰ ἔτι µένων b 
τῇ μεταφορᾷ, ono, Μή πως «ᾠθαρῇ τὰ νοήματα 
ὑμῶν ἁπὸ τῆς ἁπ.Ιότητος| 9 ]]τῆς εἰς Χριστόν. Απὸ 
τῆς ἀφελείας, οὐκ ἀπὸ τῆς καχουργίας, λέγω’ οὔτε 
ἐχ χαχουργίας οὔτε x τοῦ μὴ πιστεύξιν ὑμῶν, ἀλλ' ἐξ 
ἀθελείας. ᾽Αλλ ὅμως οὐδὲ ἐντεῦθεν συγγνώµης ἄξιοι 
οἱ ἁπατώμενοι ' xai ἑδήλωσεν ἡ Εὔα. El δὲ τοῦτο o0 
συγγνώµης ἄξιον, πολλῷ μᾶλλον, ὅταν διὰ xzvobo- 
ξίαν τις τοῦτο πάθῃ. El μὲν γὰρ ὁ ἑρχόμεγος &AAor 
᾿Ιησοῦν χηρύσσει, ὃν οὐκ ἐκηρύξαμεν. Δείχνυσιν 
ἐντεῦθεν οὐχὶ διαρθειροµένους Κορινθίους ἐξ αὑτῶν, 
ἁλλ᾽ ἑτέρωθεν αὐτοῖς ὄντας τοὺς ἁπατῶντας ᾿ διό 
qnow, '0 ἐρχόμενος. El πγεῦμα ἕτερον Aag6d- 
ετε, εἰ εὐαγγέ.ιον écepov, ὃ οὐκ ἐδέξασθε, xa- 
Aoc ἠγείχεσθε. Τί λέγεις; 6 Γαλάταις εἰπὼν, Εάν 
εις εὐαγγε.1ίζηται ὑμᾶς παρ) ὃ παρε.λάδετε, ἀν ᾱ- 
0sua ἔστω, νῦν λέχεις, Κα.ῶς ἠνείχεσθε; Καὶ 
μέντοι διὰ τοῦτο οὐκ ἔδει ἀνέχεαθαι, ἀλλ᾽ ἀποπηδᾷν ᾿ 
εἰ δὲ τὰ αὐτὰ λέγουσι, δεῖ ἀνέχεσθαι. Πῶς οὖν λέ- 
χεις, Ἐπειδὴ τὰ αὐτὰ λέγουσιν, οὐ δεῖ ἀνέχεσθαι ; 
εἰ γὰρ ἄλλα ἔλεγον, φησὶν, ἔδει ἀνέχεσθαι;, Ἡροσ- 
ἐχωμεν τοίνυν’ καὶ γὰρ μέγας ὁ χίνδυνος καὶ βαθὺς 
ὁ χρημνὸ», ἂν ἁπλῶς αὑτὸ παραδράµωμεν, καὶ πά- 
cat; ταῖς αἱρέσεσι πάροδον δίδωσι τὸ εἰρημένον. Τί 
οὖν ἐστι τὸ νόηµα τῶν ῥημάτων τούτων, Οὕτως 
ἑχόμπαζον ἐχεῖνοι, ὡς ἀτελῶς τῶν ἀποστόλων διδα- 
σχόντων, ὡς αὐτῶν πλεῖϊῖόν τι εἰσφέροντες. Εἰχὸς γὰρ 
αὐτωὼς πολλὰ φλυαροῦντας, φορυτὸν ἐπεισάχειν 
ἀνόητον τοῖς δόγµασι τούτοις. Διὸ xal τοῦ ὄφεω, καὶ 
τῆς Εὔας ἀνεμνήσθη οὕτως ἁἀπατηθείσης τῇ τοῦ 
πλείονος προσδοχίᾳ. Τοῦτο xat ἐν τῇ προτέρᾳᾷ αἰνιτ- 
τόµενος ἔλεγεν, δη ἐπ.]ουτίσατε χωρὶς ἡμων 
ἐδασιεύσατε * xa πάλιν, Ἡμεῖς μωροὶ διὰ Xpi- 
στὀν, ὑμεῖς δὲ φρόνιµοι ἐν Χριστῷ. Ἐπεὶ οὖν 
πολλὰ εἰχὸς αὐτοὺς φλυαρεῖν τῇ ἔξωθεν σοφίᾳ χὲ- 
χρηµένους, τοῦτό φησιν, ὅτι El μέν τι περιττὸν 
ἔλεγον οὗτοι, καὶ ἕτερον ἐχήρυττον Χρ'ιστὸν, ὃν οὐ 
χηρυχθῆναι ἔδει, ἡμεῖς δὲ παρελίποµεν, χκαλῶς Ἠνεί- 
χεσθε' διὰ γὰρ τοῦτο προσέθηχεν, "Or οὐκ ἐκηρύ- 
taper. Εἰ δὲ τὰ αὐτὰ χεφάλαια τῆς πίστεως, τί τὸ 
πλέον; ὅσα γὰρ ἂν εἴπωσιν, οὐδὲν πλέον ἐροῦσιν ὧν 
ἡμεῖς εἰρήχαμεν. Καὶ ὅρα πῶς αὐτὸ ἀχριθῶς τίθη- 
Gty * οὐ γὰρ εἶπεν, El μὲν ὁ ἐρχόμενος πλεῖόν τι λέ- 
γει’ ἔλεγον Υάρ τι πλέον, μετὰ πλείονος δηµηγο- 
ροῦντες ἐξουσίας, xal πολλοῦ τοῦ άλλους τῶν ῥη- 
µάτων * διόπερ οὐκ εἶπε τοῦτο, ἀλλὰ τί, Ὁ ἐρχύμε- 
xoc ἅ-ι]ον ᾿Ιησοῦν κηρύσσει. ὅπερ οὗ χρείαν 


* Sic legit interpres Lat. et sic legendum. Editi éxv- 
τούς. 
5 Conjicit Savil. ἐπ'μένων. . 


εἴχε τῆς διὰ τῶν λόγων χατασκευῆς "Hi απγεῦμα 
érepov «Ἰαμδάνετε ' οὐδὲ γὰρ ἐνταῦθα λέγων Tw 
χρεία * τουτέστι, πλουσιωτέρους ὑμᾶς ποιεῖ xatà 
τὴν χάριν * "H εὐαγγέλιον ἕτερον, ὃ οὐκ é0££ac Qg- 
οὐδὲ τοῦτο λόγων ἐδεῖτο πάλιν, Κα.ῶς ἠνείχεσθε. 
Σὺ δὲ uot σχόπει πῶς πανταχοῦ τῷ διορισμῷ x£- 
χρηται, τῷ δηλοῦντι ὅτι οὐδὲν περιττὸν, οὐδὲν πλέον 
τι παρ) αὐτῶν εἰσενήνεχται. Εἰπὼν γὰρ, ὅτι El ὁ 
épxóuevoc &AAcv Ιησοῦν κηρύσσει, ἐπήγαγεν, 
"Ov οὖκ ἐχηρύξαμεν [50δ] καὶ πνεῦμα ἕτερον 
Ἰαμδάνετε, προσέθηκεν, *O οὐκ ἑ.λάδετε * 1) εὐ- 
aryéAvov ἕτερον, ἐπήγαγεν, "O οὐχ ἐδέξασθε : 
διὰ πάντων δηλῶν, ὅτι οὐχ ἁπλῶς, εἰ πλέον τι λέ- 
Υουσι, προσέχειν δεῖ, ἀλλὰ cU τι πλέον λέγουσιν ὃ 
λεχθῆναι ἔδει, xal παρ) ἡμῶν παρελείφθη. EL δὲ 
οὐδὲ ἔδει, διὸ οὐδὲ παρ᾽ ἡμῶν εἴρηται, ἵνα τί πρὸς 
αὐτοὺς χεχήνατε ; 

Υ’.. Καΐτοι εἰ τὰ αὐτὰ λέγουσι, nol, τίνος ἕνεχεν αὐ- 
τοὺς Χωλύεις; "Ότι ὑποχρίσει χεχρηµένοι, ἕτερα 
εἰσάγουσι δόγµατα. ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν τέως οὐ λέχει, 
ἁλλ' ὕστερον αὐτὸ τίθησιν, ὅταν λέγη, Μετασχηµα- 
τίζονται εἰς ἁποστόλους Χρ.:στοῦ " τέως δὲ ix τῶν 
ἀνεπαχθεστέρων ἀπάγει τῆς αὐθεντίας αὐτῶν τοὺς 
µαθητάς ' xal οὐχ ἐχείνοις βασχαίνων, ἀλλὰ τούτους 
ἀσφαλιξόμενος. "Enti τὸν ᾿Απολλὼ διὰ τί οὗ χωλύει, 
χαίτοι ἄνδρα λόγιον ὄντα , xax δυνατὺν ἐν ταῖς Γρα- 
φαῖς, ἀλλὰ καὶ παραχαλεῖ, xal ἐπαγγέλλεται mépe- 
Ψειν αὐτόν; "Ott μετὰ τῆς παιδεύσεως ἐχεῖνος xal 
τὴν τῶν δογμάτων ὀρθότητα διετήρει * οὗτοι δὲ τούν. 
αντίον. Διόπερ αὐτοῖς πολεμεῖ, χαὶ τοῖς μαθηταῖς 
ἐγχαλεῖ πρὸς αὐτοὺς χεχηνόσι, λέγων, ὅτι El µέν τι 
τῶν ὀφειλόντων λεχθῖναι παρελίποµεν ἡμεῖς, ἑπλή- 
ρωσαν δὲ ἐχεῖνοι, οὗ Χωλύομεν προσέχειν" εἰ δὲ 
πάντα ἀπήρτισται παρ) ἡμῶν, χαὶ οὐδὲν λέλειπται, 
πόθεν ὑμᾶς εἶλου ἐχεῖνοι; Διὸ χαὶ ἐπάγει λέγων, Λο- 
Ίίζομαι γὰρ μηδὲ ὑστερηχέναι τῶν ὑπερ.ίαν 
ἁποστόνων * οὐχέτι πρὸς ἐχείνους, ἀλλὰ πρὸς τοὺς 
περὶ Πέτρον ποιούµενος τὴν σὐγχρισιν. "Qsre εἰ 
ἐμοῦ τι πλέον ἴσασι, χἀχείνων. Καὶ ὅρα πῶς xàv- 
ταῦθα µετριάζει. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι 0ὐδέν µου πλέον 
εἶπαν ol ἀπόστολοι. ἀλλὰ πῶς; Λογίζοµαι' οὕτω 
νομίζω, ὅτι οὐδὲν ὑστέρησα τῶν ὑπερλίαν ἀποστό- 
λων. Ἐπειδὴ γὰρ xa τοῦτο ἑλάττωμα αὑτοῦ ἐδόχει 
εἶναι τὸ προλαθόντας ἐχείνους ὄνομα ἔχειν πλέον, xal 
µείζων περὶ ἐχείνους ἣν fj δόξα, xal ἔμελλον οὗτοι 
παρεισάχειν ἑαυτοὺς, διὰ τοῦτο πρὸς αὐτοὺς ποιεῖται 
την σύὐγχρισιν μετὰ τοῦ προσήῄήχοντος αὐτῷ σχἡµα- 
τος. Διὸ xai μετ ἐγχωμίων αὑτῶν µέµνηται, οὐχ 
ἁπλῶς τῶν ἀποστόλων εἰπὼν, ἀλλὰ, Tov ὑπερ.ίαν, 
Πέτρον χαὶ Ἰάχωθδον καὶ Ἰωάννην δηλῶν. Εἰ δὲ καὶ 
ἰδιώτης τῷ «όγῳ, àdAA' οὗ τῇ γνώσει. Ἐπειδὴ γὰρ 
τούτῳ ἐχεῖνοι ἐπλεονέχτουν οἱ διαφθείροντες Κοριν-. 
θίους, τῷ μὴ εἶναι ἰδιῶται, καὶ τοῦτο τίθησι, δεικνὺς 
ὅτι οὐχ ἐπαισχύνεται τούτῳ, ἀλλὰ xal ἑγχαλλωπίζεται. 
Καὶ οὐκ εἶπεν, Eli δὲ xai ἰδιώτης τῷ λόγῳ, ἀλλὰ. 
κἀχεῖνοι * τοῦτο γὰρ ἑδόχει διαθάλλοντος εἶναι χά- 
χείνους, καὶ τούτους ἑπαίροντος ἀλλ' αὐτὸ χαθα.-. 

sb τὸ πρᾶγμα τὸ τῆς ἔξω σοφίας. Καὶ ἐν μὲν τῇ 
προτέρᾳ Ἐτπιστολῇ καὶ σφόδρα ἀγωνίζετα: περὶ τοῦ- 


551 
κου λέγων, ὅτι οὐ µόνον οὐδὲν συντελεῖ πρὸς «b xfj- 
ῥυγμα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπισχιάζει τῇ δόξῃ τοῦ σταυ- 
poo: Ἡ ον γὰρ, qnatv, οὐ xa60' ὑπεροχὴν «ἰόγου 
ἢ σοφἰας πρὸς ὑμᾶς, ἵνα ufi χενωθῇ ὁ σταυρὸς 
τοῦ Χριστοῦ * xai ἕτερα πολλά τοιαῦτα ' ὅτι τῇ 
γνώσει ἰδιῶται σαν, Ἆπερ [599]. xaX ἑσχάτη icti 
ἰδιωτεία. 

Ὅτε μὲν οὗν by τοῖς µεγάλοις ἔδει συγκρί- 
νειν, τοῖς ἁποστόλοις ἑαυτὸν συγκρίνει" ὅτε δὲ δεῖδαι 
τὸ δοχοῦν ἑλάττωμα εἶναι, οὐχέτι, ἀλλ αὐτῷ συµ- 
πλέχεται τῷ πράγµατι, xal δείκνυσι πλεονέκτημα 
τοῦτο γενόµενον * καὶ ὅτε μὲν οὐδεμία ἀνάγχη xaz- 
ἠπειγε, xal ἑλάχιστόν φησι τῶν ἁποστόλων εἶναι, 
xaX οὐδὲ τῆς προσηγορίας ἄξιον ' ἐνταῦθα δὲ πάλιν, 
ὅτε χαιρὸς ἐχάλει, φησὶ μτδὲν ὑστερηχέναι τῶν 
ὑπερλίαν ἁποστόλων. "δει γὰρ τοῦτο μάλιστα ὦφε- 
λήσον τοὺς µαθητάς * διὸ καὶ ἐπάγει λέγων, 'AAA' ἐν 
παντὶ φανερωθδέντες ἐν πᾶσυ sic ὑμᾶς. Καὶ γὰρ 
ἐνταῦθα πάλιν διαθάλλει τοὺς ψευδαποστόλους, ὡς ἐν 
πανουργίᾳ περιπατοῦντας. Ταῦτα δὲ xaX ἔμπροσθεν 
περὶ ἑαυτοῦ ἔλεγχεν, ὅτι οὐ χατὰ πρόσωπον ἔση, 
οὐδὲ δολῶν xaX χαπηλεύων «by λόγον ἐχήρυττεν. 
Ἐχεῖνοι δὲ ἕτεροι μὲν ἦσαν, ἕτεροι δὲ ἐφαίνοντο, 
à))' οὐχ αὐτός. Διὸ xai πανταχοῦ µέγα φρονεῖ ἐπὶ 
τῷ μηδὲν πρὸς ἀνθρώπων δόξαν ποιεῖν, μηδὲ ἆπο- 
χρύπτεσθαι τὰ χαθ᾽ ἑαυτόν. ὍΌπερ καὶ ἔμπροσθεν 
ἔλεγεν , ὅτι Ti] φανερώσει τῆς ἁ.ηθείας συγ- 
ιστῶντες ἑαυτοὺς πρὸς πᾶσαν συνείδησιν ἀνθρώ- 
πων * xal vuv δὲ φησιν, Ἐν παγτὶ φΦαγέρωθεγτες 
εἰς ὑμᾶς. Τἰ ὃδ τοῦτό ἐστιν ; Ἰδιῶται, φησὶν, ἐἑσμὲν, 
καὶ οὐχ ἀποχρυπτόμεθα * λαμθάνομεν παρά τινων, 
xai οὗ σιγῶμεν. Παρ) ὑμῶν οὖν λαμθάνοµεν, καὶ 
οὐχὶ προσποιούµεθα μὴ λαμθάνειν, χαθάπερ οὗτοι 
λαμθάνοντες * ἀλλὰ πάντα ποιοῦμεν φανερὰ ὑμῖν. 
Καὶ σφόδρα θαῤῥοῦντος ἐχείνοις ἦν, xa μετὰ ἀλη- 
θείας ἅπαντα κχαταγγέλλοντος, Ad xal μάρτυρας 
᾽αὐτοὺς καλεῖ, καὶ νῦν εἰπὼν, "Er πᾶσιν εἰς ὑμᾶς, 
xai ἔμπροσθεν λέγων, Ov γὰρ ÓAJa γράφοµεν 
ὑμῖν, AAA dj d ἀναγιώσκετε, ἢ καὶ ἐπιγινώ- 
σχετε. Εἶτα ἐπειδὴ ὑπὲρ τῶν xa0' ἑαυτὸν ἀπελογή- 
gato, βαρέως τὸ ἑξῆς ἑπάγει λέγων, "H. ἁμαρτίαν 
ἐποίησα, ἐμαυτὸν ταπεινῶν, ἵνα ὑμεῖς ὑψωθῆτε; 
Καὶ ἑρμηνεύων αὐτὸ, φησὶν, Α.ι.Ίας ἸΕκχ.λησίας 
ἐσύἊάησα, «ἑαδὺν ὀψώγιον, πρὸς τὴν ὑμετέραν 
διακονγίαν. Ὁ δὲ λέγει, τοῦτό ἐστιν * "Ev azzvoyto- 
ρίᾳ διήγαγον ' τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Ταπεινῶν &pav- 
τν. Τοῦτο οὖν pot ἔχετε ἐγχαλεῖν; xai διὰ τοῦτο 
κατεπαίρεσθέ μον , ἐπειδὴ ἑταπείνωσα ἑμαυτὸν 
προσαιτῶν, στενοχωρούµενος, λιμώττων, ἵνα ὑμεῖς 
ὑψωθῆτε; Καὶ πῶς ὑψοῦντο οὗτοι, τούτου ὄντος kv 
στενοχωρίᾳ;, Μᾶλλον ᾠχοδομοῦντο, xaX οὐκ ἐσχανδα- 
AlQovso* ὃ χαὶ μεγίστη αὐτῶν ἂν εἴη κατηγορία, xal 
τῆς ἀσθενείας αὑτῶν ἔγχλημα, ὅτι οὐχ ἣν αὐτοὺς 
ἄλλως ἐνάχειν, ἡ πρότερον ταπεινωθέντα. Ἐγκχαλεϊῖτέ 
μοι οὖν ὅτι ταπεινὸς γέγονα; ᾽Αλλὰ διὰ τοῦτο ὑμεῖς 
ὑγώθητε. Ἐπειδὴ γὰρ xai ἀνωτέρω ἔλεγεν, ὅτι δι- 
ἐθαλλον αὐτὸν, ὅτι παρὼν μὲν ταπεινὸς, ἁπὼν δὲ 
θαῤῥεϊ, ἀπολογούμενος πλήττει πάλιν αὐτοὺς ἑνταῦ: 
θᾳ λέγων, ὅτι Καὶ τοῦτο δι ὑμᾶς. "A.Llac "Exx.lg- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$58 


clac &cóAnc'a. Ἐνταῦθα λοιπὸν ὀνειδιστικῶς * ἀλλὰ 
τὰ πρότερα οὐκ ἀφίησιν ἐπαχθῆ ταῦτα φανῆναι. El- 
πε γὰρ, ᾽Ανέχεσθέ µου μικρὸν «fj ἀφροσύνῃ * xal 
πρὸ τῶν ἄλλων αὐτοῦ χατορθωµάτων Ev τούτῳ πρώτῳ 
καυχᾶται. Τοῦτο γὰρ μάλιστα ζητοῦσιν [600] οἱ βιω- 
τικοὶ, xal ἓν τούτῳ χἀχεῖνοι, οἳ δι) ἑναντίας µέγα 
ἐφρόνουν. Διὰ τοῦτο οὗ πρότερον εἰς τὸν τῶν κινδύ- 
νων ἑμθάλλει λόγον, οὐδὲ εἰς τὸν τῶν σημείων, 
ἀλλ εἰς τὸν τῆς τῶν χρημάτων ὑπεροφίας, ἐπειδὴ 
ἐν τούτῳ ἑφρόνουν * ὁμοῦ δὲ αὐτοὺς xai αἰνίττεται 
πλουτοῦντας. 

ὃ’. Τὸ δὲ θαυμαστὸν αὐτοῦ τοῦτό ἔστιν, ὅτι ἔχων cl- 
πεῖν ὅτι xal ἀπὸ τῶν χειρῶν ἑτρέφετο, οὐκ εἶπε 
τοῦτο, ἀλλ) ὃ μάλιστα αὐτοὺς ἑνέτρεπε, χαὶ οὐδὲ αὖ- 
τοῦ ἐγχώμιον ἦν, τοῦτο λέχει, ὅτι Παρὰ ἄλλων ἔλα- 
60v. Καὶ οὐχ εἶπεν, "Ελαθον, ἀλλὰ, Εσύάησα 
τουτέστιν, ἐγύμνωσα, καὶ πένητας αὐτοὺς ἐποίτσα. 
Καὶ τὸ δὴ µεῖζον, ὅτι οὐκ εἰς περιουσίαν, ἀλλά εἰς 
τὴν τῶν ἀναγχκαίων χρείαν' ὅταν γὰρ εἴπῃ, ὀψώνια, 
τὴν ἀναγχαίαν λέγει τροφἠν. Καὶ τὸ χαλεπώτερον, 
Εἰς τὴν ὑμῶν διαχονίαν. Ὑμῖν χηρύττομεν, xat 
παρ) ὑμῶν ὀφείλων τρἐφεσθαι, παρ᾽ ἑτέρων τούτων 
ἀπήλαυον. Διπλοῦν τὸ ἔγκλημα, μᾶλλον δὲ τριπλοῦν’ 
ὅτι καὶ παρ᾽ αὑτοῖς ὃν, xal αὐτοῖς διαχονούµενος, 
xaX τὴν ἀναγκαίαν ζητῶν τροφὴν, ἑτέρους εἶχε τοὺς 
χορηγοῦντας. Kai πολλὴ τούτων ὑπερθολῃ πρὸς 
ἐχείνους. Οἱ μὲν γὰρ ἓν ῥᾳθυμίᾳ, οἱ δὲ £v σπουδῇ᾿ οἱ 
μὲν xai μακρὰν ὄντι ἔπεμπον, οἱ δὲ οὐδὲ παρόντα 
ἔτρεφον. Εἶτα ἐπειδὴ σφοδρῶς αὐτῶν χαθήφατο, ὃρέ- 
pa πάλιν χαλᾷ τὸ σφοδρὸν τῆς ἐπιτιμήσεως, λέγων" 
Καὶ παρὼν πρὺς ὑμᾶς xal ὑστερηθεὶς, οὗ κατ- 
ε)άρκησα οὐδεγός. Οὐ γὰρ εἶπεν, OD. δεδώκατέ 
μοι, ἁλλ', Ἐγὼ οὐκ ἔ.αδον. Φείδεται γὰρ αὐτῶν 
ἔτι. ἁλλ᾽ ὅμως xat Ev τῇ ὑφέσει τοῦ λόγου, λανθα- 
νόντως πάλιν πλήττει τὸ γὰρ, Παρὼ», σφόδρι ἐμ- 
φαντικχὸν, καὶ τὸ, Ὑστερηθείς' ἵνα γὰρ μὴ λέγωσι, 
Τί οὖν, εἰ εἶχες; ἐπήγαγε, Καὶ ὑστερηθεὶς οὗ xac- 
&vápxnca ὑμῶν. Ἐνταῦθα πάλιν µετρίως αὐτοὺς 
πλήττει, ὡς ὀχνηρῶς τὴν τοιαύτην τιθέντας φορὰν, 
ὡς βαρυνοµένους. Εἶτα καὶ fj αἰτία, κατηγορίας µε- 
στὴ xai ζηλοτυπίας γέµουσα. Διὸ καὶ τέθειχεν αὖ- 
τὴν οὐ προηγουμένως, àXX ὡς διδάσχων πόθεν καὶ 
παρὰ τίνων ἑτράφῃ, ὥστε ἀνυπόπτως διεγείρειν má- 
ty εἰς τὸν τῆς ἑλεημοσύνης λόγον. Τὸ γὰρ ὑστέρη- 
μά µου, φησὶ, προσανεπ.Ίήρωσαν οἱ ἀδε.ιροὶ &A- 
θόντες dxó Μακεδονίας. Ἐΐδες πῶς παροξύνει πά- 
λεν, εἷς μέσον ἄγων τοὺς διακονησαµένους; Πρότερον 
γὰρ εἰς ἐπιθυμίαν αὐτοὺς ἄγων τοῦ μαθεῖν τίνες ἂν 
εἶεν οὗτοι, ὅτε ἔλεγεν, "A.Llac "Exx.Anclac écóA4n- 
σα, τότε καὶ ὀνομαστὶ αὐτοὺς τίθησιν’ ὅπερ xal εἰς 
ἑλεημοσύνην αὐτοὺς προέτρεπε. Τοὺς γὰρ ἠττηθέντας 
ἐν τῷ μὴ θρέφαι τὸν ᾿Απόστολον, πείθει xaX ἐν τῇ 
τῶν πενήτων μὴ ἠττηθῆναι βοηθείᾳ. Τοῦτο δὲ xal 
αὐτοῖς Μαχεδόσιν ἐπιστέλλων λέχει, ὅτι Ἐν ταῖς 
χρείαις µου ἐπέμνατέ µοι xal ἅπαξ xal δὶς, καὶ 
ày ἀρχῇ τοῦ εὐαγγε.1ίου ' ὅπερ χαὶ ἐγχώμιον µέγι- 
στον αὐτῶν ἣν, ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν προοιµίων ἔλαμ- 
φαν. ᾽λλλ’ ὅρα πανταχοῦ τὴν χρείαν αὐτοῦ τιθέντα, 
xal οὐδαμοῦ περιουσίαν. Ti μὲν οὖν εἰπεῖν, ὅτι 


$57 


gloriam ebscurare : Veni enim , inquit , non in subli- 
mitate sermonis aut sapienlic ad vos, sil non evacuetur 
crux Christi (1. Cor. 2. 1. e 1. 17) : ac multa alia 
ejusmodi ; quod scientia imperiti essent : quz quidem 
summa est impertitiaz 

Paulus cur varie de se loqueretur. — Ergo cum in 
magnis comparatio facienda erat , seipsum apostolis 
confert; cum autem ostendendum id quod imbecilii- 
tatis speciem habeat; non item : quin potius cum 
re ipsa congreditur, ostenditque hoc lucro cessisse. 
Ac cum nulla necessitas urgebat, minimum etiam 
apostolorum se dicebat, ac ne apostoli quidem nomi- 
ne dignum ; lic rursus, cum tempus id postulabat, 
nihilo inferiorem se esse prxstantissimis apostolis. 
Norat enim hiuc magnam ad discipulos utilitatem re- 
diluram esse: ideoque subjunxit , Sed in omnibus 
manijestati sumus vobis. Etenim hic quoque falsos 
apostolos perstringit , ut in versutia ambulantes. 
Πιο vero de se ante. przedicabat , quod non secun- 
dum personam viveret, nec fraudulento animo atque 
ad questum praedicaret. llli autem alii erant, alii 
apparebant , non item ipse. Quo (it, ut ubique ma- 
guifice de se hoc nomine sentiat , quod nihil humanae 
glori: causa faceret, nec res suas occultoret. ld 
quod etiam ante dicebat , /n manifestatione veritatis 
commendantes nosipsos ad omnem conscientiam homi- 
num (1. Cor. 4. 2) : nunc item, In omnibus mani- 
festati sumus vobis. Quid autem hoc sibi vult? Impe- 
riti sumus , nec id celamus ; a nonnullis accipimus, 
nec tacemus. À vobis igitur accipimus , ncc dissi- 
mulamus nos accipere, sicut isti cuim accipiunt, vc- 
rum omnia perspicua vobis facimus. Id quod homi- 
nis erat magnopere illis confidentis, atque omnia 
cum veritate referentis. Unde etiam testes eos citat ; 
οἱ nunc cum ait, Vobis , et prius cum dicebat , Non 
enim alia scribimus vobis, quam qua legilis , aut ctiam 
agnoscitis (2. Cor. 4. 15). Deinde postquam se pur- 
gavit, durius postea subjungit , 7. An peccatum feci 
me humilians , wt vos exaltemini ? Idque exponens ait, 
8. Alias Ecclesias exspoliavi, stipendium accipiens ad 
testrum ministerium ; id est , In summis rerum angu- 
stiis versotus sum : hoc enim his verbis significatur, 
Ilumilians meipsum. Hoccine igitur est, quod mihi 
vitio vertitis ? atque ideo adversum me aniuos effer- 
tis , quod meipsum depressi , mendicans, in arctum 
redactus ac fame laborans , ut. vos exaltemini ? Et 
quonam pacto evelhebantur illi, ipso in angustia 
versante ? Amplius zxdificabantur , minimeque offen- 
debantur. Quod quidem maximum ipsorum probrum 
erat, et imbecillitatis argamentum : nempe quod 
aliter eos subvehere non posset , nisi ipse prius sese 
depressisset. llludne mihi crimini vertitis quod hu- 
milis factus sum ? At vos ob eam causam evecti es- 
tis. Quoniam enim superius dicebat , quod eum hoc 
nomine criminabantur, quia prxsens quidem humilis, 
absens autem liducia plenus erat, se purgat, ut rur- 
sus eos feriat , dicens : Vestra causa hoc a me fa- 
ctum est. Alias Ecclesias exspoliavi. Hic jam expro- 
brandi modo loquitur . verum, qua  przcesserunt , 


IN EPIST. Ἡ AD COR. HOMIL. XXIII. 


558. 
non sinunt hzec molesta videri. Dixit enim , Sufferte 
me paulum in insipientia : atque ante alia sua recte 
facta in hoc primo gloriatur. Hoc enim in primis 
quaerunt mundaui ; atque in lioc adversarii quoque 
illi animos attollebant. Quocirca non ante in peri- 
culorum ac miraculorum sermonem ingreditur : sod 
de pecuniarum contemptu prius verba facit, quandu- 
quidem hoc nomine sese efferebant : simul etiam 
tacite indicat, eos opibus przditos fuisse. 

4. Quod autem in eo admirationem habet , istud . 
est , quod cum dicere possct se manuum labore sibi 


. Victum parasse , non tamen hoc dixit; verum illud 


demum, quod pudorem illis incutiebat, nec ad ipsius 
laudem pertinebat : nempe, Ab aliis accepi. Nec 
dixit, Accepi, sed, Exspoliavi : hoc cst , diripui , 
pauperesque eos reddidi. Quodque majus est , non 
ad profusos sumptus , sed ad necessarios usus : sii- 
pendii enim vocabulo necessarium cibum intelligit. 
Quodque etiam gravius , Ad ministerium vestrum. 
Vobis prxdicamus , inquit , et cum a vobis ali debe- 
rem, ab aliis id percipiebam. Duplex culpa, imo 
triplex : quod cum apud eos esset , atque ipsis mini- 
straret , necessariumque alimentum qu:ereret , alios 
tamen liabebat qui ipsi suppeditarent. Ac sane isti 
illos longe superabant : illi enim in socordia erant ; 
hi in studio : 11li ne prossentem quidem alebant ; isti 
ad eum, eiiam longe remotum , mittebant. Postea 
autem , ubi illos vehementer perstrinxit , sensim 
rursus objurgationis acerbitatem lenit, dicens : 9. 
Et cum prasens. essem. apud vos et egerem , neminem 
gravavi. Non enim dixit, Non mihi dedistis, sed, Ego 
non accepi. Adhuc enim mitius cum illis agit ; sed 
tamen in orationis summissione tacite rursus eos 
percellit : hoc enim vocabulum , Praesens, admodum 
emphaticum est , et illud , Cum egerem. Ne enim illi 
dicerent, Quid igitur, si habebas? subjunxit, Et cum 
egerem , non gravavi vos. Hic rursus leviter eos ferit, 
quod segniter, tamquam gravati , hujusmodi colla- 
tionis munere fungerentur. Sequitur deinde causa, 
accusationis plena ac zelotypia referta. Unde etiam 
eam non ut przecipuam posuit, sed velut. docens, un- 
de et a quibus nutritus sit : ut eos citra omnem su- 
spicionem ad clecmosyn:e opus excitaret. Nam quod 
mihi decrat, inquit , suppleverunt fratres qui venerunt 
e Macedonia. Vides quomodo ipsos rursus perstringat, 
dum eos, quorum ope sublevatus est, in medium 
adducit? Nom cum prius in cupiditatem ipsos injecis- 
set sciendi quinam hi essent, cum diceret , Alias 
Ecclesias exspoliavi, tum demum illus nominatim pro- 
fert : quod quidem hos ad eleemosynam incitabat. 
Nam ipsis suadet , ut cum in hoc nomine inferiores 
exstitissent, quod apostolum non aluissent, saltem 
non conimitterent ut in sublevanda pauperum inopia 
viucerentur. Hoc autem ad Macedones scribens di- 
cebat , Ad usus meos mihi misistis semel et iterum , et 
in principio evangelii (Philipp. &. 16. 15) : quod ma- 
ximz ipsis laudi erat, quod ab ipso statim initio eo- 
rum virtus effulsisset. Ac vide quo pacto ubique 
necessitatem dumtaxat ponat , nusquam autem pro- 


559 
fusam €opiam. Et quidem eum dixit , presens , et, 
Cum egerem, illud indicavit, debuisse se a Corinthiis 
ali : cum autem dixit, Quod deerat mihi suppleverunt, 
ostendit se ne hoc quidem postulasse. Ác causam 
e(fert, qux non erat. Quam tandem hanc? Quod nem- 
pe ab aliis accepisset : Quod enim mihi deerat, inquil, 
suppleverunt qui venerunt. Ideo ait, Non vos gravati , 
non quod vobis non confiderem. Atqui ob hoc ipsum 
istud facit, idque demonstrat per ea quxe sequuntur : 
tamen hoc non aperte dicit , sed subiudicat , audien- 
tium conscientix id reliuquens. Idque tacite ostendit 
per ea quie sequuntur , dicens, Et in omnibus sine 
onere me vobis servavi, ac servabo. Neque enim velim 
existimetis hz:ec eo a me dici , ut accipiam. lllud au- 
tem , Serrabo , acerbius erat ; si necdum ipsis con- 
fidebat , scd se aliquid ab eis accepturum omnino 
desperabat. Ostendit autem quod hoc illi grave ac 
molestun esse censerent : unde dicebat , Sine onere 
me vobis servavi, ac servabo. Sicque etiam in superiori 
epistola dicebat , Non scripsi, ut ita. fiat in me : me- 
lius enim mihi es mori, quam ut gloriam meam quis 
evacuet (1. Cor. 9 15). Atque hic rursus , Sine onere 
me vobis servavi , alque etiam adhuc servabo. Postea , 
ne hoc idcirco dicere videatur , ut. eorum gratiam 
sibi magis conciliet, ait : 10. Est veritas Christi in 
me. Ne putetis , inquit, me ideo hzec dixisse , ut ac- 
cipiam , vosque magis ad me pertraham : Est euim , 
inquit, veritas Christi in me, quod gloriatio hec mea 
won infringelur in regionibus Achaig. Nam nequis rur- 
$us existimaret eum hoc nomine discruciari , aut 
infenso et irato animo bzec commemorare , cloria- 
tionem quoque hanc rem appellat. Atque in priore 
quoque epistola idem adstruebat. Nam etiam illic, ne 
eos percelleret , ait: Qua ergo mihi merces est ? Ut 
evangelizans sine sumptu ponam evaugelium Christi (Ib. 
v. 18) ? Atque ut illic mercedem, ita hoc loco glo- 
riationem vocat, ne ob hzc verba pudore suffundan- 
tur, ut petenti minime porrigentes. Quid enim , 
si detis? inquit; at ego non accipio. Atque illud , 
Non infringetur , metaphora est, ductum a flumini- 
bus ; faina ipsius ubique fluebat, quia niliil acciperet. 
Non , inquit , largitione libertatem meam obstruetis. 
Sed non dixit, Non obsiruetis, quod amarulentius 
erat ; verum, Non obstruetur in. regionibus Achaic. 
Quod quidem rursus grüvem plagam infligebat , 
abundeque sufficiebat ad eos dejiciendos ac meerore 
af(iciendos, utpote quos solos repudiaret. Nam si glo- 
riabatur , ubique gloriari oportebat : si autem apud 
vos solos, propter imbecillitatem fortasse vestram 
hoc facit. Quamobrem , ne hxc secum reputantes 
moestitia afficerentur , vide quomodo istud mitiget : 
11. Quare? quia non diligo vos? Deus scit. Propere 
solutionem adjecit, facilius eos liberaturus : quam- 
quam ne sic quidem culpa eos liberavit. Neque enim 
dixit, Non estis imbecilles ; neque, Non estis firmi ac 
robusti; sed, Quia diligo vos: quod accusationem 
vehementer augebat. Ab iugenti enim ipsius erga eos 
amore illud proficiscebatur , quod ab iis nihil acci- 
picbat , quandoquidem acriter perstringebartur. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


560 


b. Itaque res contrarias ex amore faciebat, nempe 
ut acciperel, et non acciperet : contrarietas porro 
hac ex eorum qui dabant affectu nascebatur. Ac non 
dixit, Propterea non accipio, quia vehementer vos 
amo, quoniam imbecillitatem eorum acctsaverat, at- 
que in anxielatem ipsos conjecerat ; verum ad aliam 
causam sermonem convertit. Quam tamdem ? 19. Ut 
ampultem  eccasionem. eorum qui qugrunt. occasionem 
ut in quo gloriantur. inveniantur, sicut et nos. Quia 
enim operam dabant, ul ansam aliquam invenirent , 
hanc quoque amputare oportebat. lloc enim solum 
erat, in quo gloriabantur. Lt itaque nulla re superio- 
res essent, lioc quoque correctum oportuit : siquidem 
in aliis inferiores erant. Nihil enim , ut a me dictum 
est, mundanos perinde zdificat , ut nihil accipere. 
Quocirca diabolus pro sua perversitate hanc potissi- 
mum illecebram injecerat, studens eos in aliis laedere. 
Mihi autem hoc quoque ab hypocrisi manasse videtur. 
Quamobrem nec dixit, In quo recte se gesserunt ; sed 
quid? 1n quo gloriantur. Quibus verbis eorum arro- 
gantiam cavillis incessebat : jactabant enim id quo- 
que quod non erant. Atqui prxstantem virum non 
modo de iis ης ipsi desunt , gloriari non convenit , 
sed ne de iis quidem qu:e habet : sicut beatus hic vir 
faciebat : ac patriarcha Abraham dicebat, Ego autem 
sum terra et cinis (ζει. 18. 27 ). Nam quia nulla pec- 
cata habebat, qux: commemorare posset, verum vir - 
tutibus splendebat; idcirco, cum nec gravem ullam 
adversum se reprehensionis ansam reperisset, ad na- 
turam confugit: et quoniam terr: nomeu quodam - 
modo honestum est, ideo cineris vocabulum adjunsit. 
Unde etiam alius dicebat, Quid superbit terra et cinis 
( Eccli. 10. 9)? Neque enim mihi oris florem com- 
memora, nec erectam cervicem, nec egregiam vestem 
et equum atque asseclas ; sed ubi Ίο omnia desi- 
nant considera, idque adjunge. Quod si ea qu:e oculis 
cernuntur dixeris, ego qux in picturis sunt, longeque 
hzc splendore superant, proferam. At sicut illa ob 
aspectum minime admiramur , quod ejusmodi eorum 
substantiam esse perspiciamus, ut nihil prxter lutum 
sint: sic ne hxc quoque. Nam et ista lutum sunt, 
prius etiam, quam intereant atque in pulverem dila- 
bantur. Ostende. mihi hunc elata cervice hominem 
febri laborantem, atque extremum spiritum edentem ; 
ac tum te alloquar et percontabor, quo ingens ille 
ornatus reciderit , quo ingens illa assentatio , ac ser- 
vorum obsequium abierit, opumque ac prediorum 
copia ; quis ventus obortus omnia flatu suo excusserit. 
Αι, inquies, in lectulo jacens , opum ac fastus sigua 
circumfert, imposita ipsi veste luculenia, pauperibus 
juxta ac divitibus funus prosequentibus, populis fau- 
μία illi precantibus. Maxime quidem h:ec merus risus 
$unt : verum utcumque sit, hec tamen protinus instar 
floris diffluunt. Nam simulatque ex urbis portis exces- 
serimus, traditoque vermibus cadavere redierimus, 
rursus ex (ie quaram, quonam ingens illa turba $e 
conferat, quo clamor ille ac tumultus evaserit, quo 
lampades, quo feminarum coetus ?* annon insomnium 
jsta sunt? quo clamores abscesscrunt ? quo multa illa 


239 
Παρὼν, καὶ, Ὑστερηθεὶς, ἔδσιξεν ὅτι παρὰ Κορ.» 
θίων [601] ἔδει τραφΏναι: τῷ 65 εἰπεῖν, ὅτι Τὸ ὑστέ- 
ρηµμά ου προσανεπ.1ἠρωσαν, δείκνυσιν ὅτι οὐδὲ 
ἔτησε. Καὶ αἰτίαν τίθησιν οὐκ o$cav. Ποίαν δὴ ταύ- 
371,9 ; Τὸ παρ᾽ ἑτέρων λαθεῖν' Τὸ yàp ὑστέρημά μου, 
qnoi, προσανεπ.1ήρωσαν οἱ ἐ.θόντες. Aux τοῦτέ 
φησιν, OD κατενάρχησα, οὗ διὰ τὸ μὴ θαῤῥεϊν. Καὶ 
μὴν διὰ τοῦτο αὐτὸ ποιεῖ, χαὶ δείχνυσι διὰ τῶν ἑξῆς: 
ἁλλ’ οὗ λέγει αὐτὸ σαφῶς, ἀλλὰ συσχιάζει, ἀφεὶς τῷ 
συνειδότι τῶν ἀχκρρωμένων. Καὶ λανθανόντως αὐτὸ 
ἑνδείκνυται διὰ τῶν ἑξῆς, λέγων, Καὶ ἐν παντὶ ἆδα- 
pn ἐμαυτὸ' ἐτήρησα, καὶ τηρήσω. Mt, γὰρ νοµί- 


σητε, φησὶ, ταῦτα λέγειν µε, ἵνα λάδω. Τὸ δὲ, Τη - 


ρήσω, βαρύτερον, εἰ pm ἔτι αὐτοῖς θαῤῥεϊ, ἀλλὰ 
χαθάπας ἀπέγνω τι λαθεῖν παρ) αὐτῶν. Δείχνυσι δὲ, 
ὅτι χαὶ βάρος ἑνόμιζον εἶναι τοῦτο" διὸ ἔλεγεν, 
Αδαρὴ ἐτήρησα, καὶ τηρήσω. Τοῦτο xai ἐν τῇ 
προτἐρᾳ λέγει, Οὐκ ἔγραφα, ἵνα οὕτω γένηται &r 
ἐμοί' κα.ὺν γάρ jv ἀποθανεῖν, ἡ τὸ καὐχημά 
pov Tra τις χενώσῃ. Καὶ ἐνταῦθα πάλιν, ᾽Αέαρῆὴ 
ὑμῖν ἑαυτὸν ἐτήρησα, καὶ ἔτι τηρήσω. Εἶτα ἵνα μὴ 
δόςτη ὑπὲρ τοῦ μᾶλλον ἐπισπάσασθαι αὐτοὺς ταῦτα 
λέγειν, φησίν' "Εστιν ἀ.ήθεια Χριστοῦ ἐν &pcl. 
Mi νοµίσητε, ὅτι διὰ τοῦτο εἶπον, ἵνα λάδω, ἵνα 
μᾶλλον ἐφελκύσωμαι’ Ἔστι γὰρ, φησὶν, ἀ.1ήθεια ἐν 
ἐμοὶ, ὅτι ἡ καὐχησίς µου αὕτη οὐ Φραγήσεται ἐν 
τοῖς κ.Ίίμασι τῆς ᾽Αχαϊας. "Iva γὰρ µή τις αὑτὸν 
γοµίσῃ πάλιν ἀλγεῖν ἐπὶ τούτῳ, f) ὀργιζόμενον ταῦτα 
λέγειν, χα) χαύχησιν τὸ πρᾶγμα χαλεῖ. Καὶ ἐν τῇ 
προτέρᾳ δὲ ὁμοίως αὐτὸ χατεσχεύαζεν. "oce γὰρ 
μηδὲ ἐχεῖ πλῆξαι αὐτοὺς, φησί: Τίς οὖν [ιοί ἐστιν 
ó μισθός; "Ira. εὐαγγειζόμενος ἀδάπανον θήσω 
τὸ Εὐαγγέ-λιον τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὥσπερ ἐχεῖ µι- 
σθὸν, οὕτως ἐνταῦθα χαύχηµα χαλεῖ, ἵνα μὴ σφόδρα 
αἰσχύνωνται τοῖς λεγοµένοις, ὡς αἰτοῦντι μὴ παρ- 
έχοντες. Τί Υὰρ, ἂν xal ὑμεῖς δῶτε, φησίν; ἀλλ' ἐγὼ 
οὗ δέχομαι. Καὶ τὸ, Οὐ «φραγήσεται, ἀπὺ µετα- 
φορᾶς τῶν ποταμῶν, αὐτοῦ φήμης ὡς πανταχοῦ ῥεού- 
σης ὅτι οὐ λαµθάνει. Οὐχ ἐμφράσσετε τῷ δόµατι xtv 
παῤῥησίαν τὶν ἐμήν. "AX οὐκ εἶπεν, Οὐχ ἐμφράσ- 
σετε, ὅπερ πληχτ,κώτερον, ἀλλ', OD φραγήσεται ἐν 
τοῖς κ.Ίίμασι τῆς Ἁχαϊας. Τοῦτο πάλιν χαιρἰαν δι- 
δόντος fv, καὶ σρὀδρα ἱκανὸν αὐτοὺς χαθελεῖν xal 
λυπῆσαι, €! Ye póvoug αὐτοὺς παρῃητεῖτο. E! γὰρ 
ἐχαυχᾶτο, πανταχοῦ ἔδει χαυχᾶσθαι' εἰ δὲ iv ὑμῖν 
µόνοις, διὰ τὴν ἀσθένειαν ἴσως τὴν ὑμῶν. "Iv' οὖν μὴ 
ταῦτα λογιζόµενοι ἀθυμῶσιν», ὅρα πῶς αὐτὸ διορθοῦ- 
ται’ Διὰ τί; ὅτι οὐκ ἁγαπῶ ὑμᾶς; Ὁ θεὺς οἶδε' 
ταχέως τὴν λύσιν Era Xv, xaX εὐαπαλλάκτως. Αλλ) 
ὅμως οὐδὲ οὕτως ἁπήλλαξεν αὐτοὺς τῶν ἐγκλημάτων. 
Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ἔτι οὐχ Ἑστὲ ἀσθενεῖς, οὐδ' ὅτι [02x] 
ἑστὲ ἰσχυροί, ἀἁλλ', "Οτι ἀγαπῶ ὑμᾶς' ὃ μάλιστα ἓπ- 
έςεινεν αὐτῶν τὴν κατηγορίαν. Too γὰρ μάλιστα o:- 
λεῖν αὐτοὺς ἣν τὸ μὴ λαμθάνειν παρ) αὐτῶν, ἐπειδὴ 
σφόδρα ἑπλίττοντο. 


[602] z'. Ὥστε ἑναντία ἐποίει ἀπὸ τοῦ φιλεῖν, xai 
ἑλάμθανε, χαὶ οὐχ ἑλάμθανεν' fj δὲ ἑναντιότης παρὰ 
τὴν τῶν διδόντων S£. Καὶ οὐχ εἶπε μὲν, Διὰ τοῦτὸ 


IN EPIST. II AD COR. HOMIL. XXIII. 


560 
οὗ )au6ávo, ἐπειδὴ σφόδρα ὑμᾶς ἀγαπῶ, ἐπεὶ xatm vo- 
ρίαν αὐτῶν εἶχε τῆς ἀσθενείας, καὶ εἰς ἁπορίαν ἓν- 
έθαλεν, ἀλλ’ ἔτρεψεν εἰς ἑτέραν αἰτίαν τὸν λόγον. 
Ποίαν 6t, ταύτην; "Ira ἑχκόψω τὴν ἀφορμὴν τῶν 
θε.Ίόνγτων ἀφορμὴ», ἵνα ἐν ᾧ καυχῶνται εὑρεθῶ- 
σι, καθὼς xal ἡμεῖς. Ἐπειδὴ γὰρ τοῦτο ἑσπούδα- 
ζον, λαθήν τινα εὑρεῖν, καὶ ταύτην ἀναιρεῖν δεῖ. 
Τοῦτο γάρ ἐστιν d σεμνύνονται µόνο. "Iva τοίνυν 
μηδὲν πλέον ἔχωσι, xat τοῦτο διορθῶσαι Ee ἐν γὰρ 
τοῖς ἄλλοις Ἱλαττωμένοι σαν. Ο0ὐδὲν γὰρ, ὅπερ ἔφην, 
οὕτως οἰχοδομεῖ τοὺς βιωτιχοὺς, ὡς τὸ μὴ λαµέά- 
γειν, Πονηρὸς οὖν ὢν ὁ διάθολος, τοῦτο μάλιστα τὸ 
δέλεαρ καθῆχε, βουλόµενος αὐτοὺς εἰς ἕτερα παρα- 
θλάψαι. Δοχεῖ δέ µοι xaY τοῦτο ὑποχρίσεως εἶναι. Διό- 
περ οὐδὲ εἶπεν, Ἐν ᾧ χατώρθωσαν, ἀλλὰ τί; Ἐν ᾧ 
χαυχῶνται ὃ καὶ εἰς ἁλαζονείαν σχώπτοντος fv: 
ἑκαυχῶντο γὰρ xaY τοῦτο ὃ οὖκ ἴσαν. Τὸν δὲ γεν- 
ναῖον ἄνδρα οὐ µόνον ἓφ᾽ οἷς o5x ἔχει χαυχᾶσθαι οὐ 
δεῖ, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐν οἷς χέχτηται' καθάπερ ὁ µαχάριος 
οὗτος ἑποίει, χαθάπερ ὁ πατριάρχης 'A6paàp, λέ- 
γων, Εγὼ δέ εἰμι y xal σποδός. Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ 
εἶχεν εἰπεῖν ἁμαρτήματα, ἁλλ᾽ ἔλαμπεν ἀπὺ χατ- 
ορθωµάτων, πανταχοῦ περιδραμὼν, xat μὴ εὑρών τινα 
χαθ) ἑαυτοῦ µεγίστην λαθὴν, ἐπὶ τὴν φύσιν κατα- 
φεύγει’ xai ἐπειδὴ τὸ τῆς γῆς ὄνομα ὁπωσδήποτε σε- 
μνὸν, xal τὸ τῆς σποδοῦ προσέθηχε. Διὸ xal ἕτερός 
τις ἔλεγε, Τί ὑπερηφαγεύεται 11] xal σποδός; ΜΗ 
γάρ µοι τὸ ἄνθος εἴπης τῆς ὄψεως, μηδὲ τὸν ἀνατε- 
ταμένον αὐχένα, μηδὲ τὴν χλανίδα καὶ τὸν ἵππον xat 
τοὺς ἀχολούθους, ἀλλὰ ποῦ τελευτᾷ ταῦτα πάντα λο- 
γίζου καὶ προατίθει. Ἐὰν δὲ τὰ φαινόμενα λέγῃς. 
xal ἐγώ σοι τὰ ἓν ταῖς Γραφαῖς Epio, τὰ πολλῷ τού- 
των λαμπρότερα. Αλλ' ὥσπερ ἐχεῖνα διὰ την ὄψιν 
οὐ θαυμάζοµεν, τὴν οὐσίαν αὐτῶν ὁρῶντες ὅτι πηλός 
ἐστ, τὸ πᾶν: οὕτω δἳ μηδὲ ταῦτα. Καὶ γὰρ xa* ταῦ- 
τα πηλός, μᾶλλον Ob, χαὶ πρὶν διαλυθῆναι xal Υενό- 
σθαι κόνιν. Δεϊξόν pot τοῦτον τὸν ἀνατεταμένον πν- 
ρέττοντα, φυχοῤῥαγοῦντα᾽ xal τότε σοι διαλέξομαι, 
καὶ ἐρήσομαι τί γέγονεν ὁ πολὺς χόσµος ἐχεῖνος, ποῦ 
δὲ οἴχεται dj πολλὴη κολαχεία, xa ἡ θεραπεία τῶν 
δούλων, xaX ἡ περιουσία τῶν χρημάτων, τῶν χτηµά- 
των, ποῖος ἄνεμος ἐπεισελθὼν ἐξεφύσησε πάντα. 
Ἰλλὰ ἐρεῖς, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς χλίνης χείµενος φέρει 
τοῦ πλούτου χαὶ τοῦ τύφου τὰ σύμβολα, ἑσθῆτος 
λαμπρᾶς ἐπιχειμένης, πενήτων xal πλουσίων προ- 
πεµπόντων, δήµων εὐφημούντων. Μάλιστα μὲν xa 
ταῦτα χατάχελως' πλὴν ἀλλὰ καὶ ταῦτα εὐθέως 
ἑλέγχεται ὥσπερ ἄνθος δ.αῤῥέοντα, "Όταν yàp τὸν 
οὐδὺν ὑπερδῶμεν τῶν τῆς πόλεως πυλῶν, xal τοῖς 
σχώληξι παραδόντες τὸ σῶμα ὑποστρέφωμεν, πάλιν 
[005] σε ἑρήσομαι, ποῦ πορεύεται ὁ πολὺς ὄχλος 
ἐχεῖνος ; tI Υέγονεν ἡ χραυγἣ καὶ ὁ θόρυδος ; nou δὲ 
αἱ λαμπάδες; ποῦ δὲ οἱ yopol τῶν γυναικῶν; ἄρα μὴ 
ὄναρ ταῦτά ἐστι; τί δὲ καὶ ἐγένοντο αἱ βοαί; ποὺ τὰ 
στόµατα τὰ πολλὰ ἐκεῖνα τὰ κρανγάδοντα, xai 
παραχελευόµενα θαῤῥεϊν, ὅτι οὐδεὶς θάνατος; Οὐ 
νῦν ταῦτα ἔδει λέγεσθα:. τῷ μὴ ἀχούοντι, ἀλλ ὅτε 
ἕρπαζεν, ὅτε ἐπλεονέκτει, τότε μ.χρὺν παραλλάξαν- 
πας ἔδει λέγειν" Οὐ δεῖ θαρσεῖν, οὐδεὶς ἀθάνατυς᾽ 


561 
ἐπίσχες τῆς μανίας, σθέσον τὸν ἐπιθυμίαν, μηδὲ 
θάρσει τῷ ἁδιχουμένῳ. Ἐπεὶ τούτῳ γε τὸ τὰ τοιαῦτα 
νῦν λέγειν, xal φειδοµένων ἐστὶ καὶ εἰρωνευομένων' 
οὐ γὰρ διὰ τοῦτο αὐτὸν χρὴ θαβῤῥεῖν λοιπὸν, ἀλλὰ δε- 


δοιχέναι καὶ τρέµειν. ᾽Αλλ' εἰ χαὶ ἐχείνῳ ταῦτα ἀνό-, 


vna λοιπὸν ἐξελθόντι τὸ στάδιον, χᾶν οἱ τὰ αὐτὰ νο- 
σούντες τῶν πλουτούντων, ναὶ ἐπὶ τὸ σῆμα ἆχολου- 
θοὔῦντες, ἀχουέτωσαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμπροσθεν ὑπὸ 
τῆς µέθης τῶν χρημάτων οὐδὲν τοιοῦτον ἐννοοῦσιν, 
ἀλλ’ Ev τῷ χαιρῷ ἐχείνῳ, ὅτε καὶ fj ὄψις τοῦ χειµέ- 
vou πιστοῦται τὸ λεγόμενον, σωᾳρρονείσθωσαν, παι- 
δευέσθωσαν, ἑννοοῦντες ὅτι μιχρὸν ὕστερον xal αὖὐ- 
τοὺς ἤξουσιν οἱ ἀπάγοντες ἐπὶ τὰς φοδερὰς Σχείνας 
εὐθύνας, καὶ τὸ δοῦναι δίχην ὧν ἤρπασαν, ὧν ἔπλεον- 
έκτησαν. Καὶ τί ταῦτα πρὺς τοὺς πένητας, qnot; 
Μάλιστα μὲν πολλοῖς καὶ τοῦτο fob, «b ἰδεῖν χολαζό- 
μενον τὸν ἁδιχήσαντα. ᾿Αλλ᾽ ἡμῖν οὐχ ἡδὺ, ἀλλὰ τὸ 
μη παθεῖν κακῶς. Ἐπαινῶ σφόδρα ὑμᾶς καὶ àmo- 
έχοµαι, ταῖς ἀλλοτρίαις οὐχ ἑφηδομένους συμφοοαῖς, 
ἀλλὰ τὴν οἰχείαν ζητοῦντας ἀσφάλειαν. Φέρε οὖν xal 
ταύτην ὑμῖν ἐγγνήσομαι. "Av. γὰρ παρὰ ἀνθρώπων 
πάσχωμεν καχῶς, ὑποτεμνόμεθα τοῦ χρέους οὐκ ὁλί- 
Yov, φέροντες Ὑενναίως τὰ γινόμενα. Οὐκ ἄρα ἆδι- 
χούμεθα” λογίκεται γὰρ εἰς τὸ ὄφλημα ἡμῖν τὴν 
ἐπήρειαν ὁ θεὸς, οὐ χατὰ τὸν τοῦ δικαίου λόγον, ἀλλὰ 
κατὰ τὸν τῆς φιλανθρωπίας. Διὰ τοῦτο χαὶ ἄνωθεν 
οὐκ ἥμυνε παθόντι καχῶς. Πόθεν τοῦτο δηλον, φη- 
σίν; Ἔπαθον ὑπὸ τῶν Βαθυλωνίων οἱ Ἰουδαῖοί ποτε 
χαχῶς, xal ó θεὺς οὐχ ἑκώλυσεν, ἀλλ᾽ ἀπήγοντο 
παϊΐδες καὶ γυναῖκες' ἀλλὰ μετὰ ταῦτα fj αἰχμαλωσία 
αὕτη χατὰ ἀναλογίαν τῶν ἁμαρτημάτων αὐτοῖς vé- 
Ύονε παραμυθία. Διὰ τοῦτο τῷ 'Hoata φησὶ, Hapa- 
κα.εῖτθ, zapaxaJAsite τὸν .αόν ου, lepeic* «ἷα,λή- 
cats ἐπὶ τὴν χαρδίαν Ἱερονσιωὴμ, ὅτι ἐδέξατο 
ἐκ χειρὸς Κυρίου διπ.1ᾷ τὰ ἁμαρεήματα αὐτῆς: 
καὶ πάλιν, Δὺς ἡμῖν εἰρήνην' πάντα yàp ἁπέδω- 
χας ἡμῖν. Καὶ ὁ Δαυῖδ φησιν, δε τοὺς ἐχθρούς 
(00, ὅτι ἐπ.ληθύνθησαν, καὶ ἄφες πάσας τὰς 
ἁμαρτίας µου. Καὶ ἠνίκα τὸν Σεμεεὶ χαταρώμενον 
ἔφερε, λέγει, "Agec αὐτὸν, ὅπως ἵδῃ Κύριος τὴν 
ταπείνωσίν µου, καὶ ἀνταποδῷ µοι ἀνεὶ τῆς ἡμέ- 
pac ταύτης. Ὅταν γὰρ ph ἀμύνῃ ἀδιχουμένοις, 
τότε μάλιστα ὠφελούμεθα * λογίζεται Y&p ἡμῖν εἰς 
κατόοθωµα, ἂν εὐχαρίστως ἑνέγχωμεν. 


[604] c'. στε ὅταν ἴδῃς πλούσιον ἁρπάζοντα 
πένητα, ἀφεὶς τὸν ἑπηρεαζόμενον, δἀχρυσον τὸν 
ἁρπάξοντα. Ὁ μὲν γὰρ ἀποτίθεται ῥύπον, ὁ δὲ 
προστρίδεται ῥύπον. Οὕτω καὶ ὁτοῦ Ἑλισσαίου παῖς 
ἔπαθεν, ἐπὶ τοῦ Νεεμάν" εἰ γὰρ xoi μὴ ἤρπασεν, ἀλλὰ 
τὸ ἓν ἀπάτῃ λαθεῖν, ἁδικία. Τί οὖν γέγονεν ; ἔλαδε 
μετὰ τῆς ἀδιχίας χαϊτὴν λέπραν' καὶ ὁ μὲν ἀδιχηθεὶς, 
ὠφελεῖτο, ὁ δὲ ἁδικήσας, τὰ μέγιστα βλάπτεται, 
Τοῦτο xai νῦν ἐπὶ τῆς φυχῆς γίνεται. Καὶ τοσοῦτον 
. τοῦτό ἐστιν, ὅτι τοῦτο µόνον πολλάκις ἴλεων τὸν θεὸν 
ἐποίησε ^ κἂν ὁ πάσχων κακῶς ἀνάξιος fj βοηθείας, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΒΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 


562 
ὅταν μεθ) ὑπερθολῆς τοῦτο πάθῃ, xal εἰς τὴν ἑαντοῦ 
συγγνώµην τὺν θεὸν ἐπισπᾶται, καὶ εἰς «tv ἄμυναν 
τοῦ ποιοῦντος ἐψτεῦθεν µόνον. Διὸ χαὶ τοῖς βαρθάροις 
ἔλεγεν ὁ θεὸς ἄνωθεν, Ἑγὼ μὲν παρέδωκα αὐτοὺς 
εἰς óAiya, αὑτοὶ δὲ συγεπέθεγτο εἰς κακά διὰ 
τοῦτο τὰ ἀνήχεστα πείσονται. Οὐ γὰρξστιν, οὐχ ἔστιν 
οὐδὲν τὸν ety οὕτω παροςῦνον, ὡς τὸ ἁρπάζειν xax βιά. 
ζεσθαι xal πλεονεχτεῖν. Τί δήποτε; "Οτι σφόδρα εἴ- 
χολον ταύτης ἀπέχεσθαι τῆς ἁμαρτίας. OO γάρ ἐστι 
φυσιχὴ ἐνοχλοῦσα ἐπιθυμία, ἀλλὰ ἀπὸ ῥᾳθυμίας γί- 
vetat. 


Πῶς οὖν ῥίζαν χαχῶν αὐτὴν ὁ ᾽Απόστολος χαλεῖ ; 
Καὶ γὰρ ἐγὼ τοῦτο λέγω * ἀλλὰ παρ᾽ ἡμᾶς ἡ ῥίζα 
αὕτη, οὐ παρὰ τὴν φύσιν τοῦ πράγματος. Καὶ, 
εἰ βούλεσθε, ποιησώµεθα σύγχρισιν, xat ἴδωμεν ποῖον 
τυραννικώτερον, χρημάτων f] σωμάτων ἐπιθυμία - 8 
γὰρ ἂν εὑρεθείη μεγάλους ἄνδρας καταθεθληχὸς, voutó 
ἐστι τὸ γαλεπώτερον. Οὐχοῦν ἴἵδωμεν τίνα µέγαν χατ- 
έσχε χρημάτων ἐπιθυμία. Οὐδένα, ἀλλὰ οἰκτροὺς 
σφόδρα xai ἀπεῤῥιμ[μ]ένους, τὸν Γιεζή, τὸν "Aya, 
τὸν Ἰούδαν, τοὺς ἱερεῖς τοὺς Ἰουδαϊκούς, ἐπιθυμία δὲ 
σωμάτων τοῦ μεγάλου προφῄτου περιεγένετο τοῦ 
Δανϊῖδ. Καὶ ταῦτα λέγω, οὗ συγγνώμµην διδοὺς τοῖς 
ὑπὸ ἐπιθυμίας τοιαύτης ἁλισχκομένοις, ἀλλὰ μᾶλλον 
αὑτοὺς νἠφειν παρασχευάζων. "Οταν γὰρ δείξω μέγα 
τὸ πάθος, τότε μάλιστα αὐτοὺς δείχνυµι συγγνώµης 
ἁπάσης ἀπεστερημένους. El μὲν γὰρ ἡγνόεις τὸ θη- 
ρίον, εἶχες εἰς αὐτὸ τοῦτο χαταφυγεῖν * νυνὶ δὲ εἰδὼς 
καὶ ἐμπίπτων, οὐκ ἂν σχοἰίης ἀπολογίαν τινᾶ. Μετὰ 
δὲ τοῦτον, τὸν τούτου παῖδα μετὰ πλείονος εἶλεν ὑπερ- 
θολῆς * χαἰτοι σοφώτερος ἐχείνου οὐδεὶς γέγονε, χαὶ 
πᾶσαν δὲ τὴν ἄλλην ἐπῆλθεν ἀρετήν * ἀλλ' ὅμως ὑπὸ 
τούτου οὕτω σφοδρῶς ἑάλω, ὡς καὶ ἐν τοῖς χαιρίοις 
δέξασθαι τὴν πληγην. Καὶ ὁ μὲν πατὴρ ἀνέστη , xol 
ἀνεμαχήσατο τὴν πάλην͵, καὶ πάλιν ἑστεφανώθη * οὗ- 
τος δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἐπεδείξατο. Διά τοῦτο χαὶ Παν - 
λος ἔλεγε΄ Κρεῖσσόν ἐστι γαµμῆσαι, ἡ zvpovc60ac 
xai ὁ Χριστὸς, Ὁ δυγάµενγος χωρεῖν, χωρείζω. 
Περὶ δὲ χρημάτων οὐχ οὕτως, ἀλλ, "Oc ἀφῆχε τὰ 
ὑπάρχοντα αὑτοῦ , ἑκατογταπ.]ασίονα «Ἰήγψεται. 
Πῶς οὖν, φησὶ, περὶ τῶν πλουτούντων εἶπεν, ὅτι 
δυσχόλως ἐπιτεύξονται τῆς βασιλείας ; Πάλιν τὴν 
βλαχείαν αὐτῶν αἰνιττόμενος, οὐ τὴν τυραννίδα τῶν 
χρημάτων, ἀλλά τὴν σφοδρὰν αὐτῶν δουλείαν. Kai 
τοῦτο xai ἐξ ὧν ὁ [605] Παῦλος συνεθούλευσε 
δηλον. Ἐχείνης μὲν γὰρ ἀπάγει τῆς ἐπιθυμίας M- 
γων, Οἱ δὲ βον.1όμενοι zAovcetr, ἐμπίπτουσιν sic 
πειρασµόν ἐπὶ δὲ ταύτης οὐχέτι, ἀλλά πρὸς χαιρὸν 
µόνον διαλύσας, xal τοῦτο συμφώνως, πᾶλιν dri 
τὸ συνέρχεσθαι συμδουλεύμι. Δέδοιχε γὰρ τὰ χύµατα 
τῆς ἐπιθυμίας, µήποτε ναυάχιον ἑργάσηται χαλεπόν. 
Τοῦτο χαὶ ὀργῆς εὐτονώτερον πάθος * ὀργίζεαθαι μὲν 
γὰρ οὐκ Evi, μηδενὸς ὄντος τοῦ παροξύνοντος ” ἐπι- 
θυμεῖν δὲ ἀνάγκη , xat τῆς ὄγεως τῆς εἰς τοῦτο χι” 
νούσης μὴ φαινοµένης, Διὸ ταύτην μὲν οὐχ ἑδέχοιε 


$61 


ora vociferautia, atque ad fiduciam adhortantia, quía 
nuila mors est? Atqui non nunc hzc accinere oporte- 
bat non audienti, sed cum rapiebat, cum avaritiz 
studebat, tunc verbis nonnihil iinmutatis dicere oporte- 
bat : Non est quod fidenti animo sis, nemo immortalis 
est; amentiam istam comprime,cupiditatem exstingue, 
nec lso confidas. Etenim huic nunc talia dicere non 
nisi ad delirantes οἱ irridentes pertinet ; non enim il- 
lum jam fidere oportet, sed metuere ac tremere. Verum 
etsi 1111, ut qui e stadio excesserit, nihi] hec jam utilita- 
tis afferunt, at saltem divites illi qui eodem morbo labo- 
raut, atque eum ad sepulcrum prosequuntur, audiant. 
Quia enim hoc illis opum ebrietas prius afferebat, ut 
nihil ejusmodi cogitarent; at eo certe tempore, cum 
ipse jaceutis aspeclus fidem verbis adstruit, castigen- 
tur et erudiantur, illud secum reputantes, paulo post 
fore ut illi veniant, a quibus ipsi quoque ad horrenda 
illa laca abducantur, ubi referend:e rationes erunt, pc- 
nzque subeundz? ob ea quz rapuerunt atque usurpa- 
runt. Et quid hzc ad pauperes? inquies. Sane qui- 
dem multis hoc quoque voluptati est, excruciatum 
eum cernere, a quo injuriam acceperiut. Αί nobis boc 
jucundum non est, inquies, verum illud, si nihil ipsi 
mali perpetiamur. Equidem hoc nomine vehementer 
vos laudo atque amplector, quod alienis calamitati- 
bus uon gaudeatis , verum propriam dumtaxat secu- 
ritatem qu:zeratis. Age igitur, hzc quoque vobis spon- 
debo. Etenim cum detrimento aliquo ab hominibus 
muletamur, non parvam debiti partem succidimus, si 
ea qu:e nobis inferuntur generoso animo perferamus. 
Ex quo fit, ut nulla injuria afficiamur : Deus euim 
vexationem nobis pro debito imputat, non secundum 
juris, sed secundum benignitatis rationem. Idcirco 
non ab initio eum, qui injuria affectus est, ulciscitur. 
Unde hoc perspicuum est? iuquies . Judzei quondam 
a Babyloniis vexabantur , nec Deus prohibuit, verum 
et pueri et mulierus in servitutem abducebantur : at 
postea lizc captivitas pro peccatorum ratione in con- 
solationem ipsis cessit. Ob eam causam [saix dicebat, 
Consolanmini, consolamini populum meum, sacerdotes : 
loquimini ad cor Jerusalem, quia suscepit de manu Do- 
mini duplicia peccata sua (1sai. 40. 1. 2) ; ac rursus, Da 
nobis pacem : omuia enim reddidisti nobis(Isai. 26. 12). 
Et David ait, Vide inimicos meos quia multiplicati sunt, 
el dimitie omnia peccata mea ( Psal. 24. 19. 18). Et 
cum Scmei dira ommia ipsi imprecantern ferret, aie- 
bat, Dimitte eum, ut videat Dominus humilitatem meam, 
et reddat mihi pro hac die (2. Reg. 16. 11. 12). Nam 
cum ille nobis injuria affectis opem non fert, tum 
maxiniam utilitatem accipimus : nobis enim hoc pro 
recte factis adscribit, cum acceptam injuriam feri- 
ius, ut ipsi gratias agamus. 

6. Quocirca cum pauperem a divite diripi videris, 
missum faciens eum cui injuria fit, ereptorem lacry- 
mis prosequere. llle enim sordes excutit, hic vero 
sordibus se inficit. Sic etiam Elisei puero in Naa- 
man contigit : nam et si non rapuit, tamen hoc ipsum 
injustiti:e rationem habebat, quod cum fraude acce- 
pit. Quid ergo evenit? Ex injustitia lepram conse- 


IN EPIST. II. AD COR. HOMIT.. XXIII. 


562 
quutus est; is , cui illata injuria fuerat, juvabatur ; 
qui autem inferebat, lx:debatur. Hoc nunc quoque 
in anima usu venit. Atque hoc tantam vim habet, ut 
eiiam-solum szpe Deum placarit : etiamsi alioqui is, 
qui male mulctabatur, subsidio indignus esset, cum 
supra modum vexatur, vel hinc solum Deum ad dan- 
dam sibi veniam allicit, ulciscendumque eum qui 
injuriam infert. Unde etiam Deus barbaris antiquitus 
dicebat, Ego quidem eos ad pauca tradidi ; ipsi autem 
adjecerunt ad mala (Zach. 4. 15) : ideoque atrocissi- 
mis suppliciis mulctabuntur. Non enim, non, inquam, 
est quidquam quod Deum ad iracundiam perinde inci- 
tet, ut rapere et vim afferre aliosque circumvenire. 
Quid ita? Quia perfacile cst ab hoc flagitio abstinere. 
Neque enim naturalis quzedam cupiditas hzec est, ne- 
gotium facessens, sed ab animi segnitie ortum trahit. 

Avaritia cur omnium malorum radix appelletur. Sa. 
lomon non resipuit.— Quonam igitur modo, inquies, 
Apostolus eam malorum radicem vocat? Kgo certe 
idem dico : vcrum nostro vitio, non rei ipsius natu- 
ra, radix ipsa est. Atque si ita lubet, comparationem 
inducamus, ac videamus utra violentior sit, pecunia- 
rumne an corporum cupiditas : loc enim. demum 
gravius judicandum est, quod magnos viros prostra- 
visse reperietur. Videamus itaque quem magnum vi- 
rum opum cupiditas invaserit, Neminem profecto, 
sed miseros admodum et abjectos, Giezi videlicet, 
Aclab, Judam, Judaicos sacerdotes. At vero corpo- 
rum cupiditas magnum illum prophetam Davidem 
superavit. Nec vero li:ec eo dico, ut iis, qui hujus- 
modi cupiditate correpti tenentur, veniam concedam, 
sed potius ut vigilantes sint. Nam cum magnum esse 
malum demonstro, tunc maxime eos omini veuia ΟΓ- 
batos esse ostendo. Etenim si feram hanc ignorares, 
ad hoc ipsum tibi confugere liceret : nunc autem 
cum noris, et tamen in eam incidas, nulla tibi excu- 
satio superest. Post liunc, ejus filium magis adhuc 
superavit. Atqui nenio umquam ei sapientie laude 
prestitit, virtutibusque aliis omnibus ornatus fuit ; 
sed tamen hoc vitio usque adeo captus est, ut letale 
eliam vulnus acceperit. Ac pater quidem surrexit, 
acceptumque damnum sarcivil, ac rursum coronam 
adeptus est; hic autem nihil tale ostendit. Quocirca 
Paulus etiam dicebat : Melius. est nubere, quam uri 
(4. Cor. 7. 9); et Christus, Qui potest capere, capiat 
(Matth. 49. 19). De opibus autem non ita, sed, Qui 
reliquerit bona sua , centuplum accipiet (1b. v. 29). 
Quonam ergo modo, inquies, de iis, qui opibus abun- 
dant, hoc asseruit, eos agre czelorum regnum obten- 
turos (19. v. 25)? lis rursum verbis ipsorum igna- 
viam subindicat, nec opum tyrannidem, sed vehe- 
mentem eorum servitutem. Idque etiam ex iis, quze 
Paulus consulendi causa dicebat, liquet. Ab illa 
enim cupiditate abducit, dicens, Qui autem volunt di- 
vites fieri, incidunt in. tentationem (1. Tim. 6. 9) : ab 
hac autem non item, sed postquam ad tempus dum- 
taxat disjunxit, idque ex consensu, rursus ut conve- 
niant admonet. Fluctus libidinis timebat, ne forte ea 
grave naufragium efficeret. fic affectus ctiam ira 


05 
acrior ac vehementior est. Neque enim irasci quis- 
quam potest, si nemo sil qui ad iram exstimulet : at 
concupiscentia oritur, etiamsi vultus qui ad hoc in- 
ciat, minime cernatur. ltaque eam non prorsus 
amputavit, sed, Sine causa, addidit; nec^ rursum 
lbidinem omnem sustulit, sed iniquam tantom: 
Propter concupiscentias enim, inquit, unusquisque uxo- 
rem suam habeat (1. Cor. "i. 2). Atqui vero pecunias 
aggerere, nec ob causam, nec sine causa concessit. 
Siquidem illi affectus ob necessitalem nobis insiti 
sunt, nimirum libido procreandorum liberorum cau- 
$3 ; ira aulem, ut iis qui l:eduntur auxilium affera- 
mus; pecuniarum autem cupiditas, minime : neque 
enim naturalis est affectus. Ac proinde, si ea te capi 
ac vinci sinas, lanto utique feediora patieris. Ideo 
Paulus, cum secundas nuptias permittat , in pecuniis 
tamen ac divitiis accurationem requirit, dicens: 
Quare nou potius injuriam patimini ? quare non potius 
damnum accipitis ( 1d. 6. 7)? Ac de virginitate 
quidem disserens, ait, Praeceptum Domini non itabeo ; 
οἱ, Ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis 
injiciam (1d. 7. $5) : at cum de divitiis ei sermo est, 
Habentes, inquit, vestes et alimenta, his contenti simus 
(1. Tin. 6. 3). Quid igitur causz est, inquies, cur 
plerique hoc affectu capiantur? Quia adversus eum 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIÉP. CONSTANT:NOP. 


5e 


non ila przeparati sunt, ut adversus impudicitiam ac . 
fornicationem : nam si que grave hoc malum ipsis 

visum fuisset, haud cito capti fuissent. Sic miserz 
quoque ille virgines e thalamo ejectz:e. sunt, quo- 

niam, majore hoste prostrato, ab imbecilliore ae 
nulle robore przdito deject» sunt. Huc accedit, 

quod si quis libidiuem superans, a pecuniis supere- 

tur, $:epe ne libidinem quidem vincit; verum a na- 

tura hoc nactus est, ut ab hoc affectu non admodum 

negotii ei exhibeatur : neque enim omnes im eom 

sque proni sunt, IIxc itaque perspecta habentes, ae 
virginum exemplum perpetuo cum animis nostris 

versantes, perniciosam hauc belluam fugiamus. Nam 

si virginitas illis nihil profuit, verum post infinitos 

labores ac sudores ob pecunie studium in exitium 

abierunt, quis tandem nos supplicio eripiet, si in 

hunc affectum inciderimus? Quocirca rogo, omnia 

agamus, ul nec capiamur nec capi sustineamus, sed 

gravia quoque hxc vincula perfringamus. Sic enim 

ad celum pervenire poterimus, atque innumerab:lia 

illa bona consequi : qu:e utinam nobis omnibus con- 

sequi detur, per gratiam εἰ benignitatem Domini 

nosiri Jesu Christi, cui cum Patre et Spiritu sancto 

gloria, imperium, honor, nuuc οἱ semper, et in sa-- 

cula sxculurum. Amen. 





HOMILIA XXIV. 


Cap. 11. v. 15. Nam ejusmodi pscudapostoli sunt ope- 
rarii dolosi, transfigurantes se in apostolos Christi. 

4. Quid ais? Qui Christum praedicant, qui yecunias 
non accipiunt , qui evangelium aliud non inducunt , 
pseudapostoli sunt? Maxime, inquit ; atque lioc prz- 
sertim nomine, quod h:ec omnia ficto animo faciunt , 
ut fillant. Operarii dolosi. Operantur enim, sed quz 
plantata sunt. evellunt. Quoniam enim exploratum 
habent, 6ο non aliter gratos acceptosque fure, verita- 
tis larva assumpta, ita demum fraudis fabulam agunt. 
Et vero, inquit, pecunias non accipiunt. Ut plura 
accipiant , ut animas perdant. Quin potius id quoque 
falsum ; nam et accipicbant, sed furtim : idque in iis, 
αυ: sequuntur, ostendit. Atque id quidem jam tacite 
indicavit, cum dixit , Ut in quo gloriantur inveniantur 
sicut el nos : ceterum idem dilucidius postea his verbis 
significavit, Si quis vos devorat, si quis accipit, si quis 
extollitur , hunc sustinetis (v. 90). Nuuc autem aliunde 
hos insectatur, dicens, Transfigurantes. Larva tantum 
ipsos, ac pellis ovis obtegit. 14. Et non mirum. Si enim 
ipse salanas transfigurat se in angelum lucis , 15. quid 
magnum est, si ministri ejus trans[ormantur velut mini- 
stri justitie ? ltaque, si quid adwirari oportet, hoc est, 
non autem quod isti agunt. Nam cum eorum magister 
nihil non audeat ac moliatur , nihil mirum discipulos 
quoque ipsius exemplum sequi. Quid autem est, An- 
gelum lucis ? Eum , qui loquendi libertatem habet, eum 
qui Deo adstat. Sunt enim etiam angeli tenebrarum , 
li qui diaboli sunt, ac caliginosi et feroces. Ac multos 
diabolus ad hunc modum fefellit, dum se in angelum 
lucis transfiguravit, non autem talis effectus est. Eodem 
Igitur modo isti larvam quidem apostoli circumferunt, 


non autem vim ac facultatem : neque enim possuut. 

Ad ostentationem aliquid facere diabolicum est. — 
Nihil porro tam diabolicum est , quam ad ostentatio- 
nem aliquid efficere. Quid autem est, Ministri justitie ? 
Id videlicet, quod nos sumus, evangelium quod justi- 
tiam habet, vobis pradicantes. Aut enim hoc est 
quod ait, aut cerle , quod justorum virorum famam 
sibi pepererunt. Quanam ergo ratione eos agnosce- 
mus ? Ab ipsorum operibus , ut a Cristo dictum est. 
Ob idque et sua recte facta , et. itfbrum vitia inter se 
conferre cogitur, ut ex comparatione falsi atque adul- 
terini appareant. Ác rursus in suas laudes ingressurus, 
primum illos accusat , ut ostendat sibi necesse csse 
in hoc argumento versari , ne quis alioqui ipsum , ut 
de suis laudibus verba facientem, reprehendat : atque 
dicit, 16. Hterum dico, Etenim multa jam przmonitione 
usus est ; Sed tamen his qux dixi, non sum contentus, 
inquit, sed rursus dico, ne quis me insipientem esse 
existimet. Hoc enim eorum negotium erat, cum nulla 
causa suppeteret, gloriari. Ac velim consideres, quo- 
modo quoties in suas laudes ingredi parat, id przpa- 
ret. Stulta enim res est , inquit , gloriari ; ego vero 
loc, non ut stolidus facio, sed ut coactus. Quod si 
vobis id non persuaderi sinitis , verum , quamvis id 
me necessario facere videatis, tamen me condemnatis; 
ne sic quidem hoc facere detrectabo. Videsne quo pa- 
cto magnam sibi loquendi necessitatem esse ostendat? 
Nain qui ne hanc quidem suspicionem reformidabat , 
quantam vim ad loquendum sustineret , quamque 
liujusmodi sermonem velut parturiret ac profundere 
cogeretur , velim consideres. At sic quoque tamen 
moderationem in liac re adhibuit. Non enim dixit, Ut 


505 
γαθάπαξ , ἁλλὰ τὸ, Εἰκῆ, προσέθηχεν * o9 αὐτὸν 
ἐπιθυμίαν ἀνεῖλεν, ἀλλὰ τὴν ἅδιχον' Διὰ Υὰρ τὰς 
ἐπιθυμίας , cerno, ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ qyvraixa 
ἐχέτω. θησαυρίζειν δὲ οὔτε εἰχη, οὔτε μὴ εἰχή συν- 
εχώρησξ. Ταῦτα μὲν γὰρ τὰ πάθη χρείας ἕνεχεν 
fulw ἐνεφυτεύθη - ὑπὲρ μὲν παιδοποιίας ἐπιθυμία, 
ὑπὲρ δὲ βοηθείας τῶν ἁδικουμένων ὀργή  ἐπι- 
θυµία δὲ χρημάτων οὐδαμῶς. Οὐχκοῦν οὐδέ ἐστι 
φυσιχὸν τὸ πάθος. ὍὭστε ὅταν ὑπὸ τούτου ἁλῷς, 
τοσούτῳ μᾶλλον τὰ αἴσχιστα πείσῃ. Διὰ δὴ τοῦτο χαὶ 
δεύτερον ἐπιτρέπων γάμον ὁ Παῦλος, ἐπὶ χρημάτων 
πολλὴν ἀπαιτεῖ τὴν ἀχρίθειαν, λέγων , Διὰ τί οὗ 
pàAAor. ἀδικεῖσθε; διὰ τἰ οὗ μᾶ..Ίον ἀποστε- 
ρεῖσθε; Καὶ περὶ μὲν παρθενἰίας διαλεγόµενος, φη- 
σίν' Ἐπιταγὴν Κυρίου οὖν ἔχω . καὶ, Πρὸς τὸ 
συμφέρον ὑμῖν Aéro, οὐχ Tra βρόχον ὑμῖν ἐπι- 
6dÀo* ὅταν δὲ περὶ χρημάτων ὁ λόγος αὐτῷ, 
"Exovt£c, ᾳΠσὶ, σκεπάσµατα καὶ τροφὴν, τούτοις 
ἀρχεσθησόμεβα. Ylog οὖν, qnot, τούτῳ μᾶλλον ἁλί- 
σχονται πολλοί; "Ότι οὐχ οὕτως εἰσὶ πρὺς αὐτὸ 
παραταττόµενοι, ὡς πρὸς ἀσέλγειαν xal πορνείαν * 
ὡς EL ve ὁμοίως ἑδόχει εἶναι δεινὸν, οὐχ ἂν τα- 
fio; ἑάλωσαν. Οὕτω καὶ αἱ ἅθλιαι παρθένο: ἐκεῖναι 


IN EPIST. i1. AD COR. IIOMIL. XXIV, 


£61 
τοῦ νυμφῶνος ἐξεθλέθησαν, ἐπειδὴ τὸν μείζονα &ve- 
αγωνιστὴν χαταθαλοῦσαι, ὑπὺ τοῦ ἀσθενεστέρου xat 
px9iv ὄντος ἐθλήθησαν. Μετὰ τούτου χἀχεῖνο ἔστιν 
εἰπεῖν, ὅτι εἴ τις ἐπιθυμίας χρατῶν , ὑπὸ χρημάτων 
νιχᾶται, οὐδὲ ἐπιθυμίας πολλάχις χκρατεῖ, ἀλλὰ ἀπὸ 
φύσεως ἔλαχε τὸ μὴ σφόδρα ἐνοχλεῖσθαι ἑντεῦθεν * ο) 
γὰρ πάντες ὁμοίως εἰσὶ κατωφερεῖς. Ταῦτ οὖν εἰδό- 
τες, xal τὸ ὑπόδειγμα τῶν παρθένων συνεχῶς παρ᾽ 
ἑαυτοῖς στρέφοντες, φεύγωμεν τὸ πονηρὸν τοῦτο θη- 
ρίον. El γὰρ παρθενία οὐδὲν ὤνησεν, ἁλλ᾽ ἁπώλοντο 
μετὰ µυρίους πόνους xai ἱδρῶτας ἑχεῖναι διὰ τὴν 
φιλαργυρίαν * τίς ἡμᾶς ἐξαιρήσεται. εἰ τούτῳ περι- 
πέσοιµεν 9 τῷ πάθει; Διὸ παραχαλῶ πάντα ποιεῖν 
μήτε ἁλῶναι, μήτε ἁλόντας ἐναπιμεῖναι, ἀλλὰ καὶ 
διαῤῥηξαι τὰ χαλεπὰ ταῦτα δεσμά. Οὕτω γὰρ δυνη- 
σόµεθα πρὺς τὸν οὐρανὸν στΏναι, χαὶ τῶν poplov 
ἐπιτυχεῖν ἀγαθῶν ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἔπιτυ- 
χεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν "In- 
σοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ- 
ματι δόξα, χράτος , τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. "Apt. 


ἃ Legebatur προσπέσωµεν. 





[606] OMIAIA KA. 


Oi γὰρ εοιοῦτοι γευδαπόστοΊοι, ἑἐργάται δύ- 


τοι, μµετασχηματιζόµενοι εἰς ἁποστό-ους 
Χριστου. 


a. Τί λέγεις ; οἱ Χριστὸν χηρύττοντες, ol χρόµατα 
μη] λαμθάνοντες,οἱ Εὐαγγέλιονξτερον μἡἐπεισάγοντες, 
ψευδαπόστολοι; Na, φησί’ καὶ δι αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο 
μάλιστα, ὅτι ταῦτα ὑποχρίνονται πάντα, ἵνα ἁπατί- 
σωσιν. Ἐργάται δόΊιοι. Ἐργάζονται μὲν γὰρ, ἀλλ 
ἀνασπῶσι τὰ πεφυτευµένα. Ἐπειδὴ γὰρ ἴσασιν, ὅτι 
ἑτέρως οὔχ ἂν Υἐνοιντο εὐπαράδεχτοι, τὸ προσωπεῖον 
λαθόντες τῆς ἁληθείας, οὕτω τὸ δρᾶμα τῆς πλάνης 
ὑποχρίνονται. Καὶ μέντοι χρήματα, φησὶν, 00 λαμθά- 
νουσιν. "Iva πλείονα λάθωσιν, ἵνα ψυχὴν ἀπολέσωσι. 
Μᾶλλον δὲ xai τοῦτο φεῦδος. καὶ ἐλάμθδανον, ἀλλ) 
ἑλάνθανον' χαὶ τοῦτο δξίχνυσιν Ey τοῖς ἐπιοῦσι. Καὶ 
ἤδη μὲν γὰρ ἡνίξατο αὐτὸ εἰπὼν, "Iva ἐν ᾧ καυχῶν- 
ται εὑρεθῶσιν ὡς xal ἡμεῖς πλὴν à" ὕστερον 
αὐτὸ σαφέστερον ᾖνίξατο εἰπὼν, ὅτι ET τις ὑμας 
κατεσθ!ει, s! τις «ἑαμόδάνει, el τις ἑπαίρεται, τού- 
του ἀνέχεσθε. Νῦν δὲ ἑτέρωθεν αὐτοὺς διαθάλλει 
λέγων, Μετασχηματιζόμενοι. ΣχΏμα µόνον αὐτοῖς, 
ἡ δορὰ τοῦ προθάτου ἐπίχειται. Kal οὐδὲν 0avpa- 
στὀν. El γὰρ αὐτὸς ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται 
εἰς ἄγγελον φωτὸς, «i. µέγα, εἰ καὶ οἱ διάκονοι 
αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύ- 
νης; ἜὭστε εἰ δεῖ θαυμάζειν, τοῦτο δεῖ θαυμάζειν, 
τὸ δὲ τούτων, οὐχέτι. Ὅταν γὰρ ὁ διδάσχαλος αὐτῶν 
πάντα τολμᾷ, οὐδὲν θαυμαστὸν χαὶ τοὺς μαθητὰς 
ἔπεσθαι. Ἡἱ δέ ἐστιν, "AyreAov. φωτός ; Tov παῤῥη- 
clay ἔχοντα λέγειν, τὸν τῷ Θεῷ παρεστῶτα. Εἰσὶ 
γὰρ xai ἄγγελοι σχότους οὗτοι οἱ τοῦ διαθόλου, 


οἱ σχοτεινοὶ χαὶ ἄγριο. Καὶ πολλους ὁ διάδολος 
οὕτως Ἱπάτησε, μετασχηματιζόµενος, οὐ γινόµενος 
ἄγγελος φωτός. Οὕτω καὶ οὗτοι σχΏμα ἀποστόλου 
περιφέρουσιν, οὐχ αὐτὴν τὴν δύναμιν οὐδὲ γὰρ 
ἰσχύουσιν. 

0ὐδὲν δὲ οὕτω διαθολικὸν, ὡς τὸ πρὸς ἐπίδειξίν τι 
ποιεῖν. Τί δὲ ἐστι, Διάχονοι * δικαιοσύνης; Ὅπερ 
ἡμεῖς ἔσμεν, Εὐαγγέλιον χηρύσσοντες ὑ μῖν δικαιοσύ- 
νην ἔχον. Ἡ γὰρ τοῦτό φησιν, 7| ὅτι δικαίων ἀνδρῶν 
ἑαυτοῖς περιτιθέασι δόξαν. Πῶς οὖν αὐτοὺς ἑπ.γνω- 
σόµεθα; 'Amb τῶν ἔργων αὐτῶν, χαθὼς ὁ Χριστὺς. 
εἶπε. Διὸ ἀναγχάζεται τὰ ἑαυτοῦ θεῖνα. χατορθώµα- 
τα xai τὴν ἐχείνων καχίαν παράλληλα, ἵνα ἀπὸ τῆς 
συγκρίσεως φανῶσιν οἱ νόθοι. Καὶ µέλλων πάλιν ἐμ- 
6alvety εἰς τὰ ἐγχώμια τὰ ἑαυτοῦ, χατηγορεῖ πρῶτον . 
ἐχείνων, ἵνα δείξῃ ἀναγχαίαν οὖσαν αὐτοῦ τὴν ὑπό- 
θεσιν, ἵνα μὴ τις ἐγχαλέσῃ ὡς περὶ ἑαυτοῦ λέγοντι, 
xal φησι, Πά.ιν' .Ίέγω. Καὶ γὰρ ἔδη πολλῇ προδιορ- 
θώσει ἐχρήσατο" 'AXX ὅμως οὐχ ἀρχοῦμαι τοῖς εἴρη- 
µένοις, ἀλλὰ xaX πάλιν λέγω, μή τίς µε δόξῃ ἄφρονα 
εἶναι. Τοῦτο γὰρ ἑχείνων Ἡν ἔργον, τὸ, αἰτίας μὴ οὗ - 
σης, χανυχᾶσθαι. [607] Σὺ δέ pot σχόπει ὅτι, ὁσάχις 
ἐμθδαίνειν μέλλει εἰς τοὺς οἰχείους ἐπαίνους, προανα- 
κρούεται. Τὸ μὲν γὰρ πρᾶγμα ἀφροσύνης Eat, φησι, 
τὸ καυχᾶσθαι. ἐγὼ δὲ οὐχ ὡς ἀνοηταίνων αὐτὸ 
ποιῶ, ἀλλὰ ἀναγχαζόμενος, El δὲ οὗ πείθεσθε, 
ἀλλὰ xai ἀνάγχην οὖσαν ὁρῶντες, χαταγνώσεσθε, 
οὐδὲ οὕτω παραιτήσομαι. Εἶδες πῶς ἔδειξε πολλὴν 
οὖσαν τὴν ἀνάγχην τοῦ λέγειν ; 'O γὰρ μηδὲ ταύτην 


a Legebatur διαχονία. 


565 
ὑποστελλόμενος τὴν ὑποφίαν, ἐννόησον ὅσην Blav ὑπ- 
ἐμεινεν εἰς τὸ λέγειν, χαὶ πῶς (we xal ἐθιάζετο 
εἰπεῖν. ᾽Αλλ' ὅμως καὶ οὕτω μετρίως τῷ πράγματι 
χέχρηται. Οὐ γὰρ εἶπεν, "Iva καυχῄσωμαι. Καὶ µι- 
κρὸν µέλλων χαυχᾶσθαι, πάλιν xai ἑτέρᾳ κἐχρη- 
ται παραιτῆσει, λέγων, Ὅ «α.ῶ, οὐ κατὰ Κύ- 
Ριον «α.λῶ, dAA. ὡς ἑν ἀφροσύνῃ., ἐν ταύτῃ τῇ 
ὑποστάσει τῆς χαυχήσεως. 'Opig πῶς τὸ καυχᾶ- 
σθαι οὐχ ἔστι κατὰ Κύοιον; "Οταν yàp πάντα 


ποιήσητε, quot, Aéyece, ὅτι Ἀχρεῖοι 6ovAol éc uev. | 


"'AXX αὐτὸ μὲν χαθ) ἑαυτὸ οὐχ. ἔστι χατὰ Κύριον’ ἀπὸ 
δὲ τῆς διανοίας τοῦτο Ὑίνεται. Ax τοῦτο εἶπεν, *O 
α.1ῶ' οὗ τὴν αἰτίαν διαθάλλων, ἀλλά τὰ .ῥήματα. 
Ἐπεὶ ὁ σχοπὸς οὕτω θαυμαστὺς, ὡς xai τὰ ῥήματα 
σεμνύνειν. Ὥσπερ γὰρ ὁ φονεὺς τῶν σφόδρα χεκυ- 
λυμένων ὧν, ἀπὺ διανοίας πολλάχις ηὐδοχίμησε, xal 
τὸ περιτέµνεσθαι οὺκ ὃν χατὰ Κύριον, ἀπὸ τῆς δια- 
νοίας τοῦτο Yéyovev* οὕτω xal τὸ χαυχᾶσθαι, Καὶ τί 
δήποτε οὗ κέχρηται ἀχριθολογίᾳ τοσαύτῃ; "Ότι πρὸς 
ἵτερον ἐπείγεται, xal Ex περιουσίας xal τοῖς ἐπι- 
λαμθάνεσθαι βουλομένοις χαρίζεται µόνον, ἵνα em 
τὰ ὠφελοῦντα) xai γὰρ ἱκανὰ ἣν πᾶσαν ἀνελεῖν τὴν 
ὑποψίαν λεχθέντα. 'AJA' ὡς ἐν ἀφροσύγῃ. Πρότε- 
Qóv Φησιν, "0γε.Ίον ἠγεἰχεσθέ µου μικρὸν τῇ 
ágpocurqg vov δὲ, Ὡς àv ἀἁφροσύγῃ. Όσῳ γὰρ 
πρόεισι, τοσούτῳ μᾶλλον ἐχχαθαίρει τὸν λόγον. Ela, 
ἵνα μὴ νοµίσῃς πανταχοῦ ἀνοηταίνειν αὐτὸν, προσ- 
έθηχεν, 'Ey ταύτῃ τῇ ὑποστάσει τῆς καυχήσεως. 
Κατὰ τοῦτο τὸ µέρος, qnolv: ὥσπερ xal ἀλλαχοῦ 
ἔλεγεν, "Iva μὴ καταισχυν»θῶμεν' xoX προσετίθεε, 
Ἐν ταύτῃ τῇ ὑποστάσει τῆς καυχήσεως. Καὶ 
ἀλλαχοῦ πάλιν εἰπὼν, Ἡ d βου.ϊεύομαι κατὰ σάρκα 
βουεύομαι, ἵνα ᾗ παρ) ἐμοὶ τὸ, Ναὶ, val, καὶ τὸ, 
Οὔ, οὔ ; χαὶ δείξας, ὅτι οὐ δύναται πανταχοῦ ἅπερ 
ἐπαγγέλλεται xal πληροῦν, ἐπειδῆ οὗ κατὰ σάρχα 
βουλεύεται, ἵνα μὴ τὴν ὑπόνοιαν ταύτην xaX ἐπὶ τοῦ 
δόγματος ἑλκύσωσέ τινες, φησί’ Πιστὲς δὲ ὁ θεὸς, 
ὅτι ὁ Aóyoc ἡμῶ» ὁ πρὸς ὑμᾶς οὖκ ἐγέγετο Nal 
xal Ob. 


B'. Καὶ ὅρα πόσα ἔμπροσθεν εἰπὼν, máXty καὶ ἑτέ- 
pas τίθησιν ἁπολογίας, προστιθεὶς οὕτω, xal λέγων, 
Ἐπεὶ xoAAol καυχῶνται κατὰ σάρκα, χἀγὼ χαυ- 
χήσομαι. Τί ἐστι, Κατὰ σάρκα; Απὸ τῶν ἔξωθεν, 
ἀπὸ εὐγενείας, ἀπὸ πλούτου, ἀπὸ σοφίας, ἀπὸ τοῦ 
περιτομὴν ἔχειν χαὶ προγόνους "E6palouc, ἀπὸ τῆς 
τῶν πολλῶν δόξης, Καὶ θέα σύνεσιν' ἐχεῖνα τίθησιν 
ἅπερ οὐδένα δείχνυσιν, καὶ τότε xai ἀφροσύνην. Ei 
γὰρ τὸ ἐπὶ τοῖς ὄντως ἀγαθοῖς χανχᾶσθαι ἀφροσύνη, 
πολλῷ [608] μᾶλλον ἐπὶ τοῖς μηδὲν οὖσι. Καὶ τοῦτό 
ἐστιν ὅπερ, Οὐ κατὰ Κύριον, χαλεῖ. Οὐ γὰρ ὄφελος 
Ἑδραῖον εἶναι, xai ὅσα τοιαῦτα. Mh) τοίνυν νοµίση- 
τε, ὅτι ὡς ἀρετὴν αὐτὰ τίδηµι: ἀλλ ἐπειδὴ ἐχεῖνοι 
χαυχῶνται, ἀναγχάζομαι κἀγὼ ἐντεῦθεν τὴν σύγ- 
πρισιν ποιῄσασθα:' ὅπερ xol ἀλλαχοῦ ποιεῖ λέγων, 
El τις δοκεῖ πεποιθέναι ἐν capxi, ἐγὼ μᾶ..1ον. 
Καὶ ἐχεῖ, διὰ τοὺς πεποιθότας ἐπὶ τούὐτφ. Ὥσπερ ἂν 
εἴ τις γένους λαμπρηῦ ὧν, καὶ φιλόσοφον ἑλόμενος 
βίον, ἴδοι μέγα φρονοῦντας ἑτέρους ἐπὶ εὐγενείᾳ, xai 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


. 
e 


βουλόµενος χαθελεῖν αὐτῶν τὸ φύσημα, ἀναγκασθείη 
την οἰχείαν περιφἀάνειαν εἰπεῖν, οὐχὶ καλλωπιζόμε- 
vog, ἀλλὰ ἐχείνους ταπεινῶν. Τοῦτο δῆ καὶ ὁ Παῦλος 
ποιεζ. Εἶτα ἁποστὰς ἐχείνων, ἐπὶ Κορινθίους ὁλό- 
Χληρον τὴν αἰτίαν χενοὶ λέγων Ἡδέως ἀνέχεσθε 
τῶν dgpóruv. Ὥστε ὑμεῖς αἴτιοι τούτων, xat μᾶλ- 
λον f| ἐχεῖνοι. El γὰρ μὴ ὑμεῖς αὐτῶν ἡνείχεσθε, καὶ 
παρεθλάπτεσθε τὀ γε ἐχείνων µέρος, οὐδὲν ἐφθεγξά- 
μην ἀλλὰ τῆς ὑμετέρας κήδοµαι σωτηρίας, xal 
συγχαταθαίνω. Καὶ ὅρα πῶς xal τὴν ἐπιτίμησιν μετ' 
ἐγχωμίου τίθησιν. Εἰπὼν γὰρ, Ἡδάως ἀνέχεσθε 
τῶν ἀφρόνων, ἐπήγαχε, Φρόγιµοι ὄντες. ᾿Αϕροσύ- 
νης yàp τὸ χαυχάσθαι xal ἐπὶ τοιούτοις. Καΐτοι 
ἐχρῆν ἐπιτιμῆσαι, καὶ εἰπεῖν, Mh ἀνέχεσθε τῶν ἀνοή- 
των ἀλλὰ μετὰ πλείονος αὐτὸ ποιεῖ περιουσίας. 
Ἐκείνως μὲν γὰρ ἔδοξεν ἂν ὡς ἀπεστερημένος αὖ- 
τῶν ἐπιτιμᾶν' νυνὶ δὲ δείξας ἑαυτὸν xal ἓν τούτοις 
κρατοῦντα, καὶ οὐδὲν εἶναι ταῦτα νοµίζοντα, µειζό- 
νως αὐτοὺς διορθοῦτα.. Τέως δὲ πρὶν 1| εἰς τὰ ἐγ- 
χώµια ἐμδάλλειν καὶ τὴν σύγχρισιν, καὶ την πολλην 
Κορινθίων δουλοπρέπειαν ὀνειδίζει αὐτοῖς, ὅτι μεθ' 
ὑπερθολῆς αὑτοῖς χαθυπεχλίνοντο. Καὺ σχόπει πῶς 
χωμφδεῖ. ᾽Αγέχεσθε γὰρ, qnot, e τις ὑμᾶς xat- 
εσθίει. Πῶς οὖν ἔλεγες, "Ira ἐν ᾧ καυχῶνται εὖ- 
ρεθῶσι καθὼς xal ἡμεῖς; Ορᾶς ὅτι δείχνυσιν αὑ- 
τοὺς λαµθάνοντας, xal οὐχ ἁπλῶς λαμθάνοντας, ἀλλὰ 
xai μεθ’ ὑπερθολῆς; τὸ yàp χατεσθίειν τοῦτο δηλοῖ. 
Ei τις ὑμᾶς καταδου.Ίοῖ. Καὶ τὰ χρήματα ὑμῶν, 
qnoi, xai τὰ σώματα, xal τὴν ἐλευθερίαν ἐξεδώχα- 
τε, Τοῦτο γὰρ μεῖζον τοῦ λαθεῖν, τὸ μὴ µόνον τῶν 
χρημάτων, ἀλλὰ xal ὑμῶν αὐτῶν χυρίους εἶναι. "O 
χαὶ ἔμπροσθεν δηλοῖ λέγων, El ἄ.ϊ-ἲοι τῆς ἐξουσίας 
ὑμῶν µετέχουσιν, οὐ zoAAQ μᾶ.1-Ίον "pei; Εἶτα 
τὸ χαλεπώτερον προστίθησι λέγων, ET τις ἑπαίρε- 
ται. Οὐδὲ γὰρ σύμμετρος ὑμῶν ἡ δουλεία, οὐδὲ ἥμε- 
pot οἱ δεσπόται, ἀλλὰ φορτικοὶ καὶ ἐπαχθεῖς. ET τις 
ὑμᾶς εἰς πρόσωπον δέρει. Εἶδες πάλιν ἑπίτασιν τυ- 
ραννίδος; Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, οὐχ ὅτι εἰς ζψιν ἑτύπτοντο, 
ἁλλ᾽ ὅτι διέπτυον αὐτοὺς xal ἠτίμαζον δ.ὸ προσ- 
έθτχε, Κωατὰ ἀτιμίαν «λέγω. Τῶν γὰρ εἰς ὄψιν τυπτο- 
µένων οὐκ ἕλαττον πάσχετε. Τί τοίνυν τούτου γένοιτ' 
ἂν ἰσχυρότερον; mola δὲ ταύτης τῆς δεσποτείας πι- 
κροτέρα, ὅταν χαὶ τὰ χρήµατα ὑμῶν xal τὴν ἐλευθε- 
plav xa τὴν τιμὴν ἀφελόμενοι, μηδὲ οὕτως ὧσω 
ημεροι, [609] μηδὲ ἐν τάξει δούλων ἑῶσιν ὑμᾶς μέ- 
νειν, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀργυρωνήτου ὑδριστικώτερον 
ὧσιν ὑμῖν κεχμηµένοι; Ὡς ὅτι ἡμεῖς ἠσθενήσα- 
µεν. Ασαφὲς τὸ εἰρημένον. Ἐπειδὴ Υὰρ φορτιχὸν ἦν, 
διὰ τοῦτο οὕτως αὐτὸ τέθειχεν, ἵνα χλέφῃ την ἐκ- 
άχθειαν τῇ ἀσαφείᾳ. "O γὰρ βούλεται εἰπεῖν, τοῦτό 
ἐστι’ Mi] Υὰρ οὐ δυνάµεθα καὶ ἡμεῖς ταύτα ποιεῖν; 
'AXX* οὐ πὀιοῦμεν. Τίνος οὖν Évexev αὐτῶν ἀνέχεσθε, 
ὡς ἡμῶν μὴ δυναµένων ταῦτα ποιεῖν; Ἔγχλημα μὲν 
οὖν xa τὸ µωραινόντων ἀνέχεσθαι' τὸ δὲ καὶ οὕτω 
χαταφρονούντων ὑμῶν, ἁρπαξόντων, ἑπαιρομένων, 
πυπτόντων, οὐδ ἂν ἁπολογίαν ἔχοι, οὐδ' ἂν λόγον 
τινά. Καινὸν γὰρ τοῦτο τὸ τῆς ἁπάτης εἶδος. Οἱ μὲν 
γὰρ ἁπατῶντες xal παρέχουσι, xal κολαχεύουσιν’ 
οὗτοι δὲ xal ἁπατῶσι, xai λαµθδάνουσι, xai ὑδρίζον- 


565 


εἰοτίογ. Cumque paulum glorialurus esset, rursus 
etiam altera prxemonitione usus est, dicens, 17. Quod 
loquor, non secundum Dominum loquor, sed ul in insi- 
pientia , in hac substantia glorie. Vides quomodo glo- 
riari, secundum Dominum non sit? Cum enim omnia 
feceritis , inquit, dicite, Servi inutiles sumus (Luc. 17. 
10). Verum hoc per se quidem secundum Dominum 
non est, scd ab animo ac voluntate tale eflicitur. Ideo 
dixit, Quod loquor ; non causam, sed verba reprehen- 
dens. Etenim scopus adeo eximius erat, ut et verbis 
ornamentum afferret. Quemadmodum cnim homicida, 
tametsi facinus hujusmodi valde interdictum sit , ta- 
meu ab animo et voluntate spe laudem est assequu- 
tus ; et circumcidi, licet secundum Dominum non sit, 
tamen ab animi instituto tale efficitur: sic etiam gloriari. 
Cur autem non tai accurata sermonis diligentia usus 
est? Quia alio properat , atque ex abundanti iis , qui 


. eum carpere gestiebant , solum obsequitur , ut qu:e 


profutura suut dicat: etenim quz dieta erant, ad tollen- 
dam omnem suspicionem sufficiebant. Sed ut in insi- 
pientia. Prius ait, Utinam sustineretis modicum quid 
insipieniie mec ; nunc autem , Ut in insipientia. Quo 
enim altius progreditur, eo magis sermonem repurgat. 
Deinde, ne eum ubique stultitiam adhibere arbitreris, 
adjecit, In hac substantia. gloriw. loc est , quod ad 
hanc dumtaxat partem attinet : quemadmodum et alio 
loco dicebat , Ut ne confundamur ; et adjecit , In hac 
substuniia glorie. Et rursus alio loco , cum dixisset , 
Án qua cogilo, secundum carnem cogito, wl sit apud me 
Est, est, Non, non (2. Cor. 1. 17)? atque ostendisset 
se idcirco non posse ubique, quie pollicetur, explere, 
quoniam non secundum carnem consilium init; ne 
hanc suspicionem etiam ad doctrinam nonnulli per- 
traherent, ait : Fidelis auem Deus, quod sermo noster 
ad vos non fuit Est et Non (16. v. 18). 

2. Λο vide quam multa prius loquutus, alias adhuc 
purgationes afferat, proponens ad hunc modum ac 
dicens , 18. Quoniam multi gloriantur secundum car- 
sem , et ego gloriabor. Quid est autem, Secundum 
carnem ? Hoe est , ab externis rebus, a nobilitate , ab 
opibus , ab eruditione , a circumcisione , ab Hebrais 
avis, ab ea, qua apud plerosque floret, existimatione. 
Ac vide sagacitatem : illa ponit, quze nihil esse osten- 
dit , ac tum denique insipientiam. Etenim , si ob ea, 
qu:e vere hona sunt, gloriari stultitize est, multo certe 
magis ob ea, qu.e nullius pretii sunt. Atque id est 
quod , Non secundum Dominum , vocat. Neque enim 
quidquam prodest llebrzum esse, aliaque id genus. 
Non ergo existimetis me hrec virtutis loco ponere ; 
sed quoniam illi gloriantur , hinc ego comparationem 
ducere cogor : quod etiam alibi facit dicens, Si quis 
videtur confidere in carne, ego amplius (Philipp. 5. 4). 
Atque illic quidem hoc facit ob eos , qui in boc con- 
fidebant. Quemadmodum si quis claro genere natus , 
ac philosophicum vitze genus amplexus, alios ob no- 
bilitatem magniflce de se sentientes videat, atque eo- 
rum fastum deprimere cupiens, generis sui splendorem 
commemorare cogatur, non ut se efferat, scd ut eog 
^uiiles reddat. ldem Paulus quoqne facit. Ac tum 

ParRor. Gg. LXI. 


IN EPIST. 11. AD COR. 1IOMIL. XXIV. 


μου 


missis illis totam eousam in Corinthios effundit, di- 
cens : 19. Libenter su[fertis. insipientes. Ttaque. vos 
harum rerum causa potius estis , quam illi. Nam nisi 
voS cos sulferrelis, atque, quantum iu illis est, detri- 
mentum accepissetis, nullum verbum fecissem : verum 
cur:e mihi est vestra salus, meque ad vos indulgenter 
demitto. Ac vide quomodo objurgationi laudem ad- 
jungat. Postquam enim dixit, Libenter suffertis insi- 
pientes , addidit, Cum sitis ipsi sapientes. Insipientis 
enim hominis est, de talibus gloriari. Et quidem 
objurgare oportebat , ac dicere, Nolite sufferre insi- 
pientes; verum hoc cum majore abundantia facit. 
Nam illo modo idcirco eos objurgare visus fuisset , 
quod his rebus careret : nunc vero, cum se in his 
quoque superiorem esse ostendat , et tamen nihil ea 
esse ducat , magis 605 corrigit. Caeterum priusquam 
in laudes suas atque comparationem ingrediatur, in. 
gentem servilis animi dejectionem Corinthiis probro 
vertit,quod majorem in modum ipsis sese subjecissent. 
Λο vide quo pacto cos traducat. 90. Sustinetis enim, 
inquit, si quis vos devorat. Quonam erzo modo dicebas, 
Ut in quo gloriantur inveniantur sicut et nos? Videsue 
quo pacto 908 accipere ostendat ; ac non simpliciter 
accipere, sed etiam supra modum? hoc enim voca- 
hulo, Devorat, hoc indicatur. Si quis in servitutem re. 
digit. Et pecunias vestras, inquit, et corpora , «4 
libertatem dedistis. Hoc. enim majus est quam acci- 
pere, quod ipsi non modo pecunias, sed vos eliau 
ipsos in potestate habeant. Quod etiam superius hi« 
verbis demonstrabat, Si alii potestatis vestra participes 
sunt, annon multo magis nos ( 1. Cor. 9. 19)? Postea 
quod gravius est adjungit , dicens , Si quis extollitur, 
Neque enim mediocris quadam est vobis servitus, 
nec mansueti domini , sed graves ac molesti. Sí quis 
vos in faciem cedit. Vides rursus tyrannidis argumen- 
tuin ? Hoc porro dicebat, non quod eorum ora verbc- 
rarent, sed quod eos despuerent, atque dedecore 
afficerent : unde etiam adjecit, 24. Secundum igno- 
miniam dico. Nec enim mitius vobiscum agitur , quam 
cum iis qui in faciem c:eduntur. Quidnam igitur hoc 
vehementius esse queat , aut qu:enam dorninatio hae 
acerbior , cum et pecuuiis vestris et libertate atque 
honore ademptis, ne sic quidem lenes se prz bent, ac 
ne in servorum quidem gradu manere vos sinunt , 
verum mancipio quovis pecunia empto contumelio- 
sius vos tractant ? Quasi nos infirmi fuerimus. Obscu 

rum est quod ait. Nam quoniam molestum erat, idcirco 
hoc ita collocavit, ut acerbitatem obscuritate falleret 

Quod enim ait, hanc sententiam liabet : Annon ipsi 
quoque lic facere possumus? At non facimus. 
Quam ob causam eos suffertis, ac si nos πο efficere 
uequeamus? Atqui illud quoque reprehensionem me- 
retur , quod et stulte se gerentes suffertis : quod au- 
tem etiam vos ita aspernantcs, diripientes , sese 
extollentes , vos czedentes, id nullam excusationem , 
nullam rationem habere queat. Novum enim est hoc 
fallacixe genus. Nam cum alii, qui fallunt, largiri atque 
assentari soleant, isti contra fallunt et accipiunt, con- 
tumcliamque inferunt. /taque ne umbra quidem ulla 


36 


501 


venis vobis esse possit , quippe qui eos, qui vestra 
causa, ut vos subveliamini, sese deprimunt, respuitis, 
ac contra eos, qui , ut vos deprimaniini , sese efferunt, 
suspicitis. An nos quoque idem facere non poteramus? 
At nolumus, ut qui utilitatem vestram nobis proposi- 
tam habeamus. Nam illi qui vestra sunt rapientes , 
qus sua sunt quzrunt. Vides quomodo ubique per 
qu: ad eos libere loquitur, per eadem terreat ? Ete- 
uim si ob eam causam , inquit , eos honore afficitis , 
quia vos cxdunt atque contumeliose vexant; nos 
quoque hzc facere possumus, servitute vos opprime- 
re, verberare , atque adversum vos extolli. 
$. Vides quo pacto causam omnem tum illorum 
arrogantix*, tum sua, ut videbatur, insipientize , in 
bos confert? Etenim non ut splendidiorem meipsum 
ostendam, sed ut vos ab liac acerba servitute cripiam, 
nonnihil gloriari cogor. Operz pretium est autem non 
simpliciter νεο verba expendere, sed causam etiam 
adjungere. Nam et Samuel ingentem laudem de se- 
ipso contexuit, cum Saülem ungebat , dicens : Cujus 
vestrum. bovem, απί asinum, aut calceamentum tuli ? 
quem oppressi (4. Reg. 19. 5)? Et tamen nemo eum 
accu&abat. ld autem ea de causa dicebat, non ut 
plausum et gloriam captaret ; sed quia regem creatu- 
rus erat, sub purgationis specie eum erudire vult, 
ut lenem se ac placidum przbeat. Atque prophetze 
prudentiam, vel potius Dei benignitatem animadver- 
tas velim. Nam quia eos deterrere cupiebat, de futuro 
rege gravia multa collegit; nimirum quod pistrices 
uxores eorum facturus esset, viros pastores, et mu- 
lorum curatores (siquidem diligenter regni cultum et 
obsequium enumerabat) : postquam autem eos ita 
affectos esse videbat, ut nullo prohiberentur, verum 
incurabili morbo laborarent : sicque indulgenter cum 
ipsis agit, οἱ regem ad lenitatem componit. Ob id 
ctiam testem eum profert. Neque enim quispiam tunc 
cum in jus vocabat nec accusabat , ut ipse sese pur- 
garet ; sed, ut eum meliorem faceret, his verbis ute- 
batur. Unde etiam ut ipsius fastum comprimeret , 
subjuniit, Si audieritis vos el rex vester (Ibid. v. 14), 
hzc οἱ hxc bona vobis contingent : sin autem non 
audieritis, contraria omnia habituri estis. Atque 
etiam Amos dicebat, Non eram propheta, nec filius 
prophete, scd armentarius, vellicans sycomoros. Et 
tulit me Deus ( Amos 7. 14. 15 ). [πο porro non eo 
dicebat, ut seipsum efferret, sed ut eos, qui ipsum 
non ut prophetam existimabant, reprimeret, atque ut 
ostenderet etiam se minime fallere, neque ex se ea 
dicere qux» dicebat. Atque alius rursum lioc idem 
indicans dicebat : Verumtamen ego repletus. sum for- 
titudine Domini in spiritu εἰ potentia ( Mich. 5. 8 ). 
Quin David quoque, cum de urso ac leone verba fa- 
ceret (4. Reg. 17), non eo hiec commemorabat , ut 
plausus aucuparetur, sed ut magni aliquid et admi- 
randi procuraret. Nam quoniam nemo credebat ipsum 
barbaro superiorem futurum, ut qui nudus esset, nec 
arma gestare posset , fortitudinis sus argumentum 
prehere necesse. habuit. Et cum Saüli oram chla- 
nydis abstulit (4. Reg. 24) , non ostentationis causa 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΠΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOD. 


F61 
dicebat ea qu:e dicebat, sed ut pravam suspicionem 
ase depelleret, quam adversus eum sparserant, di- 
centes eum in animo habere regem obtruncare. 
Quamobrem ubique causa. investiganda est. Nam qui 
auditorum utilitatem spectat, etiamsi seipsum laudi- 
bus efferat, non modo nullam reprehensionem , sed 
coronam quoque meretur : imo si tum tacuerit, re- 
prehensione dignus est. Nam et David, si cuin ineun- 
dum erat cum Goliath certamen, conticuisset, mon 
euim ad dimicationem exire permisissent, nec splen- 
didum illud trop:z:um erexisset. (uocirca necessitate 
compulsus hoc dicit, et quidem non fratribus suis, 
sed regi : nam fratres nou ipsi credidissent : invidia 
enim ipsis aures obturabat. Quare, iis missis, eum 
alloquitur qui nondum invidia laborabat. 

4. Invidie damna. — Noxia enim res est invidia, 
noxia, inquam, ae. propriam salutem aspernari per- 
suadet. Sic Cain quoque sibiipsi exitium attulit, atque 
ante eum rursus diabolus, qui ipsius patrem inter- 
emerat. Sic Saül pravum dzemonem adversus animam 
suam accersiverat : cumque accersivisset , medico 
rursus invidebat (4. Reg. 18). Ea enim invidiz natura 
est : norat se ab eo servatum, malebatque perire, 
quam eum, a quo salutem accepisset, florentem 
conspicere. Quid hoc affectu gravius esse queat * Non 
aberrarit, qui diaboli foetum eam dixerit : atque in 
ea quidem inanis glorixze fructus, imo etiam radix 
est : hec enim duo vitia sese mutuo struere solent. 
Sic nempe tunc quoque livore afficiebatnr Saü], quod 
dixissent, Perecussit David decem millia ( lbid. v. 7 ). 
Quo quid stultius fingi possit? Quid enim, quzso, in- 
vidia te aflicit ? an quod quispiam laudibus aliquem 
ornarit? Atqui gaudere oportebat : alioqui nescis an 
vera hzc laus sit. An ob id luges, quod cum nihil in 
eo sit admiratione dignum laudem tamen consequutus 
sit? Atqui misereri potius convenit. Etenim si bonus 
sit, nemo laudato invidet, verum ad aliorum laudew 
suam quoque adjungit: sin autem talis noun est, 
quid discruciaris ? quid in teipsum gladium impellis ? 
An quod apud homines eximius quidam vir habeator? 
At apud homines, qui hodie sunt, et cras esse desi- 
nunt. Λη quia gloriam obtineat? Quamnam tandem? 
de qua proplieta ait, quod flos fceni sit (/sai. 40. 6)? 
Hoccine ergo nomine invides, quod sarcinam non 
gestas, nec hujusmodi feni onera circumfers ? Quod 
si tbi ille hoc nomine beatus videtur, cur non etiam 
lignatores, qui quotidie onera gestant, et in urbem 
ingrediuntur Τ Neque enim hxc sarcina melior illa 
est, imo etiam deterior. llla enim corpus solum pre- 
mit; h»c vero animam quoque ipsam plerumque 
damno afficit, plusque anxietatis quam voluptatis a- 
fert. Nam etiamsi dicendi laude celebretur, majorem 
tamen meinm, quam laudem habet : imo hanc bre- 
vem habet, illum perpetuum. At apud principes in 
gloria splendet? Verum illie rursus livor et perieu- 
lum. Ut enim tu erga illos affectus es, ita etiam alii 
complures. At perpetuo laudatur? Hoe vero acerbam 
servitutem efficit. Neque enim libere quidquam ei 
animi sententia facere audebit, ne in eorum, a qui- 


561 
atv. Ὅθεν οὐδὲ σχιὰν ἂν σχοίητε συγγνώµης, ὅτι 
τοὺς μὲν ταπεινοῦντας ἑαυτοὺς δι ὑμᾶς, ἵνα ὑμεῖς 
ὑφωθητε, διαπτύετε, τοὺς δὲ ὑψοῦντας ἑαντοὺς, ἵνα 
ὑμεῖς ταπεινωθῆτε, θαυµμάξετε. ΜΗ γὰρ xaX ἡμεῖς 
οὐχ ἡδυνάμεθα ταῦτα ποιεῖν; 'AXX οὐ βουλόµεθα, τὸ 
συμφέρον ὑμῶν σχοποῦντες. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ τὰ 
ὑμέτερα χαθαιροῦντες, τὰ ἑαυτῶν σκοποῦσιν. Ορᾶς 
ττανταχοῦ, ἐξ ὧν παῤῥησιάζεται πρὸς αὐτοὺς, Ex 
χούτων αὑτοὺς καὶ φοθεῖ; El γὰρ διὰ τοῦτο αὐτοὺς 
τιμᾶτε, φησὶν, ἐπειδὴ τύπτουσιν, ὑθρίζουσι' δννά. 
µεθα xai ἡμεῖς ταῦτα ποιεῖν, δουλοῦαθαι, τύπτειν, 
ἐπαίρεσθαι xa0* ὑμῶν. 


Υ’.Εἶδες πῶς ὅλη» Ex αὐτοὺς ἄγει τν αἰτίαν xaY της 
ἐχείνων ἀπονοίας, καὶ τῆς δοχούσης εἶναι ἀφρασύνης 
ξαυτοῦ;: Ob γὰρ ἵνα ἐμαυτὸν δείξω λαμπρότερον, 
ἀλλ ἵνα ὑμᾶς ἁπαλλάξω ταύτης τῆς πικρᾶς δουλείας, 
ἀναγκάζαμαι μµιχρὀν τι χαυχᾶσθαι. Act δὲ οὐχ ἁπλῶς 
τὰ λεγόμενα ἐξετάδξειν, ἀλλὰ καὶ τὴν αἰτίαν προσ- 
τιθέναι. Ἐπεὶ xal Σαμουὴλ ἑγχώμιον ὑπὲρ ἑαυτοῦ 
συνέθηκε μέγα, ὅτε τὸν Σαοὺλ ἔχριε, λέγων Ὄνον 
ειωνὸς ὑμῶν &lÀnga, i) µόσχον, ?) ὑπόδημα; 3 
ἐξεπίασά τινα ὑμῶν; 'AXM ὅμως οὐδεὶς ἐγχαλεζ. 
T5 δὲ αἴτιὸν, οὐ καλλωπίζων ἑαυτὸν ἔλεγεν, ἀλλ ἐπειὸ 
δὴ βασιλέα χαθιστᾷν ἔμελλεν, ἓν ἀπολογίας τάξει 
βούλεται παιδεῦσαι ἐχεῖνον πρᾶον xal ἥμερον εἶναι. 
Καὶ σκόπει σύνεσιν προφήτου, μᾶλλον δὲ Θεοῦ φιλ- 
ανθρωπίαν. "Ott μὲν γὰρ ἀποστρέψαι αὐτοὺς ἠδού- 
Ἄστο, πολλὰ φορτικὰ συναγαγὼν, ἔλεγε περὶ τοῦ μὲλ- 
λοντος βασιλεύειν olov, ὅτι µυλωθβίδας và γυναϊ- 
Χας αὐτῶν πο.ῄσει, ποιμένας τοὺς ἄνδρας, ἡμιόνων 
ἐπιστάτας (χαὶ γὰρ μετὰ ἀχριδείας ἐπεξῃει τὴν τῆς 
βασιλείας θεραπείαν)΄ ἐπειδὴ δὲ εἶδεν οὐδενὶ τούτων 
κιωλυοµένους, ἀλλά ἀνίατα νοσοῦντας, καὶ οὕτως αὖ- 
vu» φοίδεται, xal ῥνθμένει τὸν βασιλέα πρᾶον εἶναι. 
Διὰ ταῦτο xal αὐτὸν παρἆγει μάρτυρα. Οὐ γὰρ δὴ 
ἐδιχάζετό τις πρὸς αὐτὸν τότε, οὐδὲ ἑνεχάλει ἵνα 
ἀπολογήσηταν ἁλλ' ἕνα ἐκεῖνον ποιήσῃ βελτίονα, ταῦτα 
ἔλεχε. Διὸ χαὶ ἐπήγαγε χαθαιρῶν αὐτοῦ τὸ φύσημα, 
Ἑὰν ἀκούσητε ὑμεῖς καὶ ὁ βασιωεὺς ὑμῶν, τὰ xal 
κά ἐστιν [6ἱ0] ὑμῖν ἀγαθά' ἐὰν δὲ μὴ ἀχούσητε, τὰ 
ἑναντία ἅπαντα. Καὶ ᾽Αμμὼς δὲ ἔλεγεν, Οὐχ ἥμην 
προφήτης, οὐδὲ vióc προφήτου, ἀνὶ 1) f) αἰπό,ος 
Άμην συκἀµινα κγίζων. Καὶ àréAa64 µε ὁ θεός. 
Oóx ἑπαίρων δὲ ἑαυτὸν ἔλεγεν, ἀλλά ἐπιστομίζων 
τοὺς ὑποπτεύοντας αὐτὸν οὐχ ὡς προφήτην, xal ἵνα 
δείξῃ ὅτι οὐκ ἁπατῷᾷ, οὐδὲ οἴχοθεν λέγει ταῦτα ἃ λέ- 
χει. Καὶ ἕτερος δὲ πάλιν τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐμφαίνων 
ἔλεγεν' 'AAAÀ μὲν ἑγὼ ἐγεπ.ήσθην ἰσχύος Kv- 
ρίου ἐν Αγεύματι καὶ δυναστείᾳ. Καὶ ὁ Αανῖδ δὲ, 
ὅταν τὰ κατὰ τὴν ἄρχτον χαὶ τὸν λέοντα διηγεῖτο, 
οὐχὶ χαλλωπικόμενος, ἁλλ᾽ οἰχοδομῶν τι µέγα xal 
θανμαστὸν, ἔλεχεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἠπιστεῖτο ὅτι περι- 
έσται τοῦ βαρθάρον γυμνὸς, ὁ μηδὲ ὅπλα ἐνεγχεῖν 
δυνάµενος, ἠναγχάσθη πκαρασχεῖν ἀποδείξεις τῆς οἱ- 
χείας ἀνδρείας. Καὶ τὸ χκράσπεδον ὅτε ἀφεῖλε τοῦ 
Σαοὺλ, οὐχ ἐπιδειχνύμενος ἔλεγεν ἅπερ ἔλεχεν, ἀλλὰ 
πονηρὰν διακρουόµενος ὑποψίαν, ἣν χατεσχέδασαν 
αὐτοῦ λέγοντες, ὅτι ἀνελεῖν αὐτὸν Ίθελε, Asi τοίνυν 


IN EPIST. H. AD COR. ΗΟΜΙΙ.. ΧΧΙΥ. 


μεν 
πανταχοῦ τὴν αἰτίαν ζητεῖν. Ὁ γὰρ πρὸς τὸ συµφέ- 
pov τῶν ἁκουόντων ὁρῶν, χὰν ἐγχωμιάζῃ ἑαυτὺν, οὐ 
µόνον οὐκ ἐγχαλεῖσθαι ἄσιος, ἀλλὰ xal στεφανοῦσθαι" 
χᾶν σιγᾷ τότε, ἐγχαλεῖίσθαι ἄξιος. Ἐπεὶ καὶ ὁ 
Aavtó τότε εἰ ἐσίγησεν ἐπὶ τοῦ Γαλιὰᾶθ, οὐκ ἂν 
εἴασαν αὐξὸν ἐξελθεῖν ἐπὶ τὴν παράταξιν, οὐδὲ 
τὸ λαμτρὸν ἐκεῖνο ἕστησε τρόπαιον. Aib δη τοῦτὸ᾽ 
λέχει ἀναγκασθεὶς, χαὶ οὐχὶ τοῖς ἁδελφοῖς ἆἁλ)ά 
τῷ βασιλεῖ. $ γὰρ ἂν παρ αὐτοῖς ἠπιστήθη' ὁ 
γὰρ φθόνος ἐνέφραττεν αὐτῶν τὰς ἀχοάς. Av 
περ ἐχείνους ἀφεὶς, τῷ µηδέπω βασχαίνοντι διαλέγε- 
ται. 


9. Δεινὸν γὰρ ἡ βασκανία, δεινὸν, καὶ τῆς οἰχείαξ 
ἀναπείθει χαταφρονεῖν σωτηρίας. Οὕτω χαὶ Κάῑν 
ἑαυτὸν ἀπώλεσε, χαὶ πρὸ τούτου πάλιν ὁ τὸν τούτου 
πατέρα ἀνελὼν διάδολος. Ὀὕτως ὁ Σαθὺλ δαίμονα πο- 
νηρὸν ἐχάλεσε χατὰ τῆς ἑαυτοῦ φυχῆς' xat χαλέσας, 
τῷ ἱατρῷ πάλιν ἐθάσχαινε. Τοιοῦτον γὰρ ὁ φθόνος’ 
ᾖδει ὅτι ἐσώθη, xal ἀπολέσθαι μᾶλλον Ίθελεν, ἡ τὸν 
σώσαντα εὐδοχιμοῦντα ἰδεῖν. TÉ τούτου χαλεπώτερον 
γένοιτ) ἂν τοῦ πάθους ; Οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι διαδόλου 
γέννημα τοῦτο εἰπών' καὶ Ey μὲν ἐχείνῳ χενοδοξίας 
παρἎτὺς, μᾶλλον δὲ xai pita: ἀμφότερα γὰρ ταυτὶ τὰ 
λαχὰ ἑαυτὰ συγχατασχευάζεὶν εἴωθεν. Οὕτω δὴ xal 
τότε ἑδάσχαινεν ὁ Σαοὺλ, ἐπειδὴ εἶπον, Ἑ λάταξε 
Aavtó ἐν µυριάσω”' οὗ τἱ γένοιτ᾽ ἂν ἁλογώτερον ; 
Ti γὰρ, εἰπέ pot, φθονεῖς ; ὅτι ἑπῴνεσεν ὁ δεῖνα; Kol 
μέντοι χαἰρειν ἔδει. ἄλλως δὲ οὐδὶ οἶδας, εἰ ἀλῆθὴς 
6 ἔπαινος ᾗ. Καὶ διὰ τοῦτο Κενθεῖς, ὅτι οὐκ v θαὺ- 
μαστὸς ἐπῃνέθη; Καὶ μὴν ἐλεεῖν χρἠ. Καὶ yàp ἐὰν 
μὲν ἀγαθὸς 3j, οὐδεὶς φθονεῖ ἐπαινουμένου, ἀλλ᾽ ἔπαι- 
vei μετὰ τῶν εὐφημούντων, el δὲ μὴ τοιοῦτος, τί δά- 
xvn; τί κατὰ σαυτοῦ τὸ ξίφος ὠθεῖς; "Ott θἀυμαστὸς 
τοῖς ἀνθρώποις: ᾽Αλλὰ ἀνθρώππις τοῖς σήμερον οὖσι, 
[614] xai αὔΌριον οὐχ οὖσιν. Ἁλλ' ὅτι δόξης átto- 
λαύει; Ποίας, εἶπέ µοι; περὶ fi; ὁ προφήτης φησὶν, 
ὅτι ἄνθος ἐστὶ χόρτου ; Διὰ τοῦτο οὖν βασλαίνεις, ὅτι 
οὐκ ἀχθοφορεῖς, οὐδὲ χόρτου Δεριφέρεις φορτία 
ποιαῦτα: El δὲ αὐτός σοι ζηλωτὸς εἶναι δοχεῖ διὰ 
«οῦτο, τί μὴ καὶ δρυτόµοι xa0* ἑκάστην ἀχθοφοροῦν- 
τες ἡμέραν, καὶ iv τῇ πόλει εἰσιόντες; Οὐδὲν γὰρ 
τούτου ἄμεινον τοῦτο τὸ φορτίον, ἀλλά xol χεῖρον. 
Ἐχεῖνο μὲν γὰρ τὸ σῶμα πιέζει µόνον’ τοῦτο δὲ καὶ 
τὴν ψυχὴν Λολλάχις παρέθλαψε, xaX μείζονα παρ” 
έσχε τὴν ἀγωνίαν τῆς ἡδονῆςι Κἂν γὰρ λέγων εὖδο- 
xtd, μείζονα ἔχει τὸν φόδον [φθόνονῖα ] τῆς εὐφη- 
μίας * μᾶλλον δὲ, τὴν μὲν βραχεῖαν, τὸν δὲ δτηνεχη: 
᾽Αλλὰ παρὰ ἄρχουσιν εὐδοκιμεῖ; Κάχεῖ πάλιν φθό- 
vog xai κίνδυνος. "O vàp σὺ πρὸς αὐτὸν πάσχεις, 
τοῦτο καὶ ἕτεροι πλείους. ᾽Αλλ’ ἐπαινεῖται συνεχῶς ; 
Τοῦτο δουλείαν ποιεῖ. πικράν. O0 γὰρ τολμήσει τι 
πρᾶξαι ἀδεῶς τῶν χατὰ γνώµην, ἵνα μὴ προσκρούσῃ 
τοῖς δοξάζουσιν αὐτόν' δεσομὰ γὰρ αὐτῷ χαλεπὰ f 
περιφάνεια. "Dose ὅσῳ ἂν Ἀλείοσι γνώριµος fj, το- 
όούτῳ πλείους ἔχει δεσπότας, xa ἐπιτείνεται τὰ τῆς 
δουλείας αὐτῷ, τῶν χυρίων αὑτοῦ πανταχοῦ φαινο- 


à Pulo leg. τὸν φθόνον. Dunes. 


569 


µένων. Καὶ ὁ μὲν οἰκέτης, ὅταν ἁπαλλαγῇ τῆς ὄνεως 
τοῦ δεσπότου, χαὶ ἀνα πνεῖ καὶ µετ᾽ ἐλενθερίας ἐστὶν 
ἁπάσης' οὗτος δὲ πανταχοῦ δεσπόταις περιτυγχάνει’ 
πάντων γὰρ δουλός ἔστι τῶν ἐν ἀγορᾷ φαινομένων. 
Káv χατεπείγῃ τι τῶν ἀναγχαίων, οὐ τολμᾶ εἰς 
ἀγορὰν ἑμδαλεῖν, [sl] * p χαὶ τῶν οἰχετῶν ἑπομένων 
xai τοῦ ἵππου, xa τῆς ἄλλης φαντασίας συγχεχρο- 
τηµένης, ἵνα μὴ οἱ δεσπόται χαταγνῶσι. Κὰν φίλον 
ἴδη τινὰ τῶν Υνησίων, οὗ θαῤῥεϊ μετὰ ἰσοτιμίας 25- 
τῷ διαλεχθῆναι’ δέδοιχε γὰρ τοὺς δεσπότας, μὴ καθ- 
έλωσιν αὐτὸν ἀπὺ τῆς δόξης. Ὥστε ὅσῳ περιφανέστε- 
póc ἐστι, τοσούτῳ μᾶλλον δὲδούλωται. Κἂν πάθῃ τι 
τῶν ἀηδῶν, ἡ ὕδρις χαλεπωτέρα, ὅσῳ καὶ πλείους 
ἔχει τοὺς μάρτυρας, χαὶ παρ ἀξίαν «b πρᾶγμα εἶναι 
δοχεῖ. Οὐ µόνον δὲ fj ὕθρις, ἀλλὰ χαὶ ἡ συμφορά. 
Καὶ γὰρ πολλοὺς ἔχει τοὺς ἐφηδομένους' ὥσπερ οὖν 
x&v ἀγαθοῦ τινος ἀπολαύση, πλείους τοὺς φθονοῦντας 


* [nelusimus, st, quo caret Α. 


—— A m—— P — —— —— P "7 DM 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI- ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


€——— — —— PnnMQ 


NO 
xa: βασχαίνοντας xa χαθελεῖν ἑτγουδαχότας. Touca 
οὖν ἀγαθὸν, εἰπέ µοι; τοῦτο δόξα, Οὐδαμῶς' ἁλλὰ 
ἀδοξία, xaX δουλεία, καὶ δεσμὰ, xal πᾶν ὁτιοῦν ἄν 
εἴποι τις φορτιχόν. El δδ xal οὕτως ἑπέραστόν σοι fj 
παρὰ ἀνθρώπων δόξα, xaX πάνυ σε θδρυδθεῖ παρὰ 
πολλῶν χροτούµενος ὁ δεῖνα, ὅταν ἴδῃς ἁπολαύόντα 
τῶν χρότων, πρὸς τὸν μέλλοντα alova διάδηθι τῷ λο- . 
γισμῷ, καὶ τὴν ἐχεῖ δύξαν' χαὶ ὥσπερ θηρίον ἐπιὸν 
σπεύδων διαφυγεῖν, εἰς οἰχίσχον εἰσελθὼν ἀποχλείεις 
τὰς θύρας οὕτω xai νῦν ἐπὶ τὴν µέλλρυσαν ζωὴν 
χατάφυγε, καὶ τὴν ἀπόῥῥητον δόξαν ἑχείνην. Οὕτω 
γὰρ xal ταύτην χαταπατήσεις, xal ἑἐχείνης ἐἔπι- 
λήψη ῥᾳδίως, xai τῆς ἀληθοῦς ἑἐλευθερίας ἁπο- 
λαύσεις, καὶ [613] τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν' ὧν τέ- 
νοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτνχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρω- 
mig τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος. τι- 
μὴ. vov καὶ del, καὶ εἰς τοὺς αἱἰῶνας τῶν αἰώνωτ. 


Ἆ μὲν. 


OMIAIA ΚΕ.. 


Ev o δ' ἄν τις tolud, ἐν ἀθροσύνῃ «έχω, 
τοῖὶμῶ xáyo. 

α. "Opa πάλιν αὐτὸν ἀναδυόμενον, xaX παραιτήσει 
γρώμενον, καὶ προδιορθώσει’ xalsot xaX Ίδη πολλὰ 
τοιαῦτα εἴρηκεν' Ὄφεον ἠγείχεσθέ µου μικρὸν 
τῇ ἀφροσύνῃ' χαὶ πάλιν, Μή τἰς µε δόξῃ ἄφρογα 
εἶναι εἰ δὲ µή γε, κἂν ὡς dgpora δέξασθε' *0 
-Ία4ῶ, οὐ xarà Εύριο», AAA" ὡς ἐν ἀφροσύνῃ' 
Ἐπεὶ πο..]οὶ χανχῶνται κατὰ σάρκα, κὰγὼ 
χαυχήσοµαι’ χαὶ ἐνταῦθα πάλιν, Ἐν ᾧ δ' ἄν tic 
τομᾳ, ἐν ἀρροσύγῃ «Ίέγω, τοῖμῶ κἀἁγώ. Τόλμαν 
xaX ἀφροσύνην λαλεῖ τὸ περὶ ἑαυτοῦ µέγα τι λέγειν, 
xai ταῦτα ἀνάγχης οὔσης, παιδεύων ἡμᾶς ἐκ περι- 
ουσίας τὸ το,οῦτον φεύγειν. El γὰρ μετὰ τὸ πάντα 
ποιῆααι, ἀχρείους δεῖ χαλεῖν ἑαυτούς * οὐδεμιᾶς 
χατεπειγούσης αἰτίας, τίνος ἂν εἴη σνγγνώµτς 
ἄξιος ἑπαίρων τις ἑαυτὸν xal χομπάζων; Διὰ τοῦτο 
xai ὁ Φαρισαῖος ἔπαθεν ἅπερ ἴπαθε, χαὶ àv λιμένι 
νανάγιον ὑπέμεινεν, ὅτι τούτῳ προσέῤῥηξε τῷ σχο- 
πέλῳ. Διὰ τοῦτο xal ὁ Παῦλος µυρίαν ἀνάγχην 
ὁρῶν, ὅμως ἀναδύεται, καὶ συνεχῶς ἀναμιμνήσκει 
ὅτι ἀφροσύνης τὸ τοιοῦτόν ἐστι. Καὶ τότε λοικὸν 
κατατολμᾷ, τὴν ἀπὸ τῆς ἀνάγχης ἀπολογίαν προ- 
θαλλόμενος, xal φησιν, ᾿Εδραϊῖοί ici; xáyo. 
Ἰσραη.ἒῖταί εἰσι; κἀγώ. O0 γὰρ ἣν πάντας τοὺς 
Ἑδραίους Ἰσραηλίτας εἶναι, ἐπεὶ xai ᾽Αμμανίται 
γαι Μωαθῖται τοῦτο ἦσαν. Διὸ ἐπήγαγεν ἐχχαθαί- 
οων τὴν εὐγένειαν, xal φησι, Σπέρµα Ἀδραάμ εἶσι; 
κἀγώ. Διάχονοι Χριστοῦ εἰσι; παραφρονῶν Aaa, 
ὑπὲρ ἐγώ. Οὐκ ἠρχέσθη τῇ προτέρᾳ παραιτήσει, 
ἀλλὰ xal ἐντεῦθεν πάλιν αὐτῇ κἐχρηται Παραφρο- 
νῶν Aalo, ὑπὲρ &yo. Κφρείττων αὐτῶν ἐγὼ καὶ 
βελτίων. Καΐτοι τὰς ἀποδείξεις εἶχε σαφεῖς τῆς 
νπκροχῆς ' ἀλλ ὅμως παραφροσύνην xal οὕτω τὸ 


πρᾶγμα καλεί. Καὶ μὴν εἰ ψευδαπόστο)οι ἦσαν, οὐ « 
ἔδει χατὰ σύγχρισιν εἰσάγειν τὴν ὑπεροχὴν, ἀλλὰ 
ἀνελεῖν τὸ εἶναι αὐτοὺς διαχόνους. ᾿Ανεῖλε μὲν οὖν 
αὑτὸ εἰπὼν, ὕευδαπόστο.ῖοι, .ἑργάται δό.1οι, 
µετασχημαιτιζόµεγοι εἰς ἁποστόῖους Χριστου 
νῦν δὲ αὑτὸ οὐ ποιεῖ οὕτως" εἰς γὰρ ἐξέτασιν ἔμελ- 
Atv ὁ λόγος. προδαίνειν. Οὐδεὶς δὲ, ἐξετάσεως οὐχ 
οὔσης, ἁπλῶς ἀποφαίνεται, ἀλλὰ πρῶτον χατὰ σύγ- 
Χρισιν θεὶς τὴν διὰ τῶν πραγμάτων ἀναίρεσιν, ἑπι- 
δείχνυται τὴν xal πολὺ στεῤῥὰν οὔσαν. "Άλλως δὲ, 
γνώµην αὐτῶν ἐχείνων τίθησιν, οὐκ αὐτοῦ ἀπόφα- 
σιν, [6413] λέγων, Διάκογοι Χριστοῦ εἶσι. Kat 
εἰπὼν, Ὑπὸὲρ ἐγὼ, προάχει τὴν αὐγχρισιν, xal δεί- 
χνυσι πῶς οὐχ ἀποφαινόμενος, ἀλλὰ τὴν διὰ τῶν 
πραγμάτων ἐπίδειξιν ἐἑπάγων, τὸν χαρακτῆρα τῖς 
ἀποστολῆς διατηρεῖ. Καὶ ἀφεὶς τὰ σημεῖα πάντα, 
ἀπὸ τῶν πειρασμῶν ἄρχεται, οὕτω λέγων’ Εν κό- 
ποις περισσοτέρως, ἐν απ. ηγαῖς ὑπερόθαλλόντως. 
Τοῦτο ἐχείνου μεῖνον, τὸ xal πλήττεσθαι καὶ µαστί- 
ζεσθαι. Ἐν φυ.αχκαῖς περισσοτέρως. Καὶ ἐνταῦθα 
πάλ.ν ἑἐπίτααις. Ἐν θανἀάτοις xoJAAdxic. Καθ 
ἡμέραν γὰρ, φησὶν, ἀποθνήσκω. Ἐνταῦθα δὲ xai 
ἔργφ' πολλάχις Υὰρ εἰς χινδύνους παρεδόθην θάνα- 
τον ἔχοντας. Πεντάκις τεσσαράκοντα παρὰ µίαν 
ἔλαδον ὑπὸ Ἰυνδαίων. Διὰ τί, Παρὰ µία», Νόμος 
ἣν παλαιὸς, τὸν πλέον τῶν εεσσαράχοντα λαθὀν- 
τα, ἄτιμον εἶναι παρ αὐτοῖς. "Iva οὖν μὴ dj τοῦ 
τύπτοντος ῥύμη xaX ὁρμὴ πλέον ἐπενεγχοῦσα τοῦ 
ἀριθμοῦ, ἄτιμον ποιῄσῃ, ὥρισαν παρὰ μίαν τύπτε- 
σθαι' ἵνα xàv πλεονάσῃ ὁ τύπτων, μὴ ὑπὲρ τὰ τεσ- 
capáxovta ἑχπέαῃ, ἁλλ' sou τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ νενο- 
µισµένου µείνας, μὴ ἀτιμάσγῃ τὸν τυπτόµενον. Τρὶς 
ἐῤῥαθδίσθη», ἅπαξ ἐλιθάσθη», τρὶς ἐναυάγησα. 
Καὶ τί τοῦτο πρὸς τὸ εὐαγγέλιον;, "Οτι μαχρὰς ὁδοὺς 


ο 


bus celebratur, offensionem incurrat : grave enim 
ipsi vinculum est nominis claritas. Quocirca quo plu. 
ribus notus est, eo etiam plures dominos habet, 
ejusque servitus crescit : ut qui dominos suos, quo- 
Quo se vertat, inspectel. Ac servus quidem, cum ab 
heri sui vultu remotus est , respirat ac summa liber- 
tate Íruitur ; hic autem ubique dominos obvios habet : 
omaium enim, quos in foro videt, est servus. Quod si 
Recessitas aliqua urgeat, forum ingredi non audet, 
pisi famuli quoque assectentur, atque equus et omnis 
alia pompa parata et adornata sit, ne alioqui a do- 
minis improbetur. Quod sisincerum aliquem amicum 
videat, familiares cum eo tamquam zquali sermones 
babere non audet : doininos euim metuit, ne ab ipsis 
de glori» sux gradu dejiciatur. Ex quo efficitur, ut 
quo clarior est, eo graviore servitute opprimatur. 
Quod si quid molesti patiatur, eo acerbior est hiec 
«contumelia, quo plurcs illius testes habet, ac przeter 
dignitatem res ea esse videtur. Nec contuimelia 
dumtaxat istud est, sed etiam calainitas. Nam per- 


IN KPIST. H AD COR. HOMIL. XXV. 


$70 
multos habet, qui una simul lstentur : ut contra eum 
bono aliquo fruitur, complures qui ipsi invideant ac 
livore afficiantur, eumque dejicere studeant. Hocue 
igitur, dic, quaso, bonum est? hocne gloria? Minim 
vero, sed ignominia, et servitus , et vincula, et quid- 
quid grave dici possit. Quod si tibi tam expetenda ea 
gloria esse videtur, qu:» ab bominibus proficiscitur , 
teque plausus ille, quo quispiam a plurimis excipi- 
tur, majorem in modum conturbat; cum eum bujus- 
modi plausu frui videris, cogitatione ad futurum 
evum gloriamque illam transeas : et sicut irruentem 
feram effugere festinans, in cubiculum ingressus , 
fores occludis; sic tu nunc quoque ad futuram.vitam 
arcanamque illam gloriam confuge. Sic enim et hanc 
calcabis , et illam facile assequeris, et vera libertate 
wternisque bonis frueris : qux» utinam nobis omni- 
bus consequi detur, per gratiam ct benignitatem Do- 
mini nostri Jesu Christi, cui cum Patre οἱ Spiritu 
sancto gloria, imperium, honor, nunc et semper, et 
in sccula s:eeulorum. Amen. 


HOMILIA XXV. 


Car. 11. v. 21. In quo quis audet, in insipientia dico, 
audeo et ego. 

4. Vide rursus quomodo refugiat, ac deprecatione 
et prrmunitione utatur: etiamsi permulta quoque jam 
hujusmodi dixerit, nempe , Utinam sustineretis modi- 
cum quid insipientig meas; et rursus, Ne quis me εχὶ- 
slimel insipienteim esse : sin minus, ut et. insipientem 
accipite ; et, (Quod dico, non secundum Deum dico, sed 
ul in insiptentia ; et, Quoniam multi gloriantur secun- 
dum carnem , el ego gloríabor. Atque hic rursus, In 
quo quis audet , in. insipientia dico, audeo et ego. Àu - 
daciam videlicct οἱ insipientiam appellat , agni ali- 
quid de se predicare, idque etiam. urgente necessi- 
late : quo nimirum nos doceat rem hujusmodi sum- 
mopere fugerc. Nam cum , omnibus etiam muneribus 
perfuncti , inutiles tamen nos vocare debeamus (Lc. 
47. 10) ; qua tandem is venia dignus esse queat, qui 
nulla necessaria causa impulsus, seipsum attollit ac 
jactat? Ideo Phariszus quoque ea passus est qu 
passus est, atque in portu naufragium subiit, quod ad 
hunc scopulum ratem suam allisisset. Ob eam causam 
Paulus, etsi summa necessitate constrictum se con- 
spiciens, tamen refugit , atque identidem admonet , 
hujnsmodi rem insipientiz: nola non carere. Ac tum 
denique necessitatis excusationem obtendens , audet 
et ait, 92. Hebraei suni? et ego. lsraelite suni? et ego. 
Non enim Hzbrxi omnes Israelitze erant : quando- 
quidem et Àmmonit et Moabitz: Hebrzi erant. Ea- 
que de causa, ut generis nobilitatem repurgaret , 
subjunxit, Semen Abrahae sunt? et ego. 25. Ministri 
Christi sunt? ut minus sapiens dico, plus ego. Non 
satis esse duxit prxmunitionem antehac adhibuisse, 
misi hic quoque rursus ea uteretar : Ut minus sapiens 
dico, plus ego. Ego his melior sum ac pr:estantior. 
Et quidem perspicua przstantix: ο: argumenta ha- 
bebat ; nihilominus tamen insipientiz: vocabulo hanc 
rem appellat. Atqui, inquics , si falsi apostoli erant , 
przccellentia ista per comparationem induci minime 


debebat, sed prorsus hoc adimi, quod ipsi ministri 
essent. Istud vero ipsum, inquam, sustulit, cuui di- 
xit, Pseudapostoli , operarii dolosi , transfigurantes se 
in apostolos Christi : at nunc haud. ita hoc facit : ad 
examen quippe sermo processurus erat. Nemo porro 
re non exaniinata simpliciter sententiam pronuntiat ; 
verum cum prius sublationem eam, quz per res ipsas 
efficitur, comparationis modo collocarit, tum demum 
rem eam ostendit, αν multo plus firmitatis habeat. 
Aliequin sententiam ipsorum, non judicium suum 
ponit, dicens , Ministri Christi sunt. Et addens Plus 
ego, comparationem provehit, atque ostendit 5e 
hon pronuntiantein , sed demonstrationem eam, qu;e 
ex rebus ipsis exsistit, inducentem, peculiarem apo- 
stolici muneris notam retinere. Atque omissis omni« 
bus miraculis, a tentationibus exorditur, sic loquens : 
In laboribus abundantius , in plagis supra modum. Hoc 
enim illo majus est : nempe cadi ac verberibus af. 
fici. 1n carceribus abundantius. Hic quoque rursus in- 
crementum est. ]s mortibus frequenter. Quotidie enim, 
inquit, morior ( 1. Cor. 15. 52). Hic autem etiam re- 
ipsa : perscepe siquidem in mortifera pericula con- 
jectus sum. Α Judeis quinquies quadragenas una. mi- 
sus accepi. Quare, Una minus? Prisca lege sancitum 
erat, uL si quis plus quam quadraginta verberuim 
ictus accepisset , infamis apud ipsos esset. [taque ne 
verberantis impetus hunc numerum in. infligenda 
poena excedens, ignominie notam reo inureret, 
prescriptum est ab illis, ut ei qui vapularet uude 
quadraginta tantum plags üicnterentur : ut quam- 
libet is, qui verberaret, in cz:edendo acer esset, tamen 
quadragenarium non excederet , sed infra numerum 
lege constitutum subsistens, ei qui vapularet nou 
hoc dedecus inferret. 25. Ter virgis cesus sum, semel 
lapidatus sum , ter naufragium feci. Et quid hoc ad 
evangelium? Quia longas viss, οἱ marinas obivit. 
Die ac nocte in profundo maris fui. Quidam in medio 
mari fuissc , quidam natavisse dicunt , quod quidem 


-— — 


ρτι S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


ad similitudinem veri magis accedit. Nam illud ne 
sdimniratione quidem dignum est: neque ita positum 
iuisset, tamquam naufragio majus. 26. Periculis ffu- 
sinum. Etenim flumina quoque trajicere cogebatur. 
Periculis latronum, periculis in civitate, periculis in so- 
titudine, Ubique mihi certamina proponebantur , in 
locis, in regionibus , in civitatibus , iu solitudinibus. 
Periculis ex gentibus, periculis ex falsis fratribus. Vide 
alterum belli genus. Non cnim ab hostibus solum, 
sed etiam ab illis, qui fraternz benevolenii:» speciem 
prie se. ferebant , petebatur, magnaque animi con- 
tentione ac prudentia opus liabebat. 27. Jn labore et 
erumna Pericula labores, ae rursum labores peri- 
cula frequentia excipiebant, nec vel tantillum eum 
respirare sinebant. Ju vigiliis muliis, in fame et siti et 
uuditate, 23. preter illa qua extrinsecus sunt. 

9. l'lura pr:zetermissa, quam enumerata sunt : imo 
ne ea quidem, qux» enumerando recensuit, quanta 
sint, verbis explicari potest. Neque enim ea speciatim 
posuit, verum illa commemoravit, quorum exiguus 
facilisque numerus erat, ter et ter dicens, et semel : 
alia antem non item, quod videlicet ea sepe pertu- 
lisset. Nec vero, quis harum rerum fructus exstiterit, 
refert, hoc est , quantam hominum multitudinem ad 
Christum converterit, sed tantum ea, quie pr:edica- 
tionis eausa perpessus sit ; simul modestiam retinens, 
et illud ostendeus , quod etiainsi nihil effeetum fuis- 
sel, non tamen ipsi labores fructu caruissent : sic 
nanque merces plena et cumulata est. Znstantia mea 
quotidiana. 'Tumultus , commotiones, populorum op- 
p'gnationes, urbium impetus. Judaei etenim supra 
omnes eum bello lacessebant , qnia prz cxteris om—- 
nibus eos eoufuudebat , maximumque furoris eorum 
argumentum hine. przsbebat, quod tam subito ab iig 


ad Christum sese transtulissel. Atque ingens adversus . 


eum bellum, tum a suis, tum ab alienis , tum ab hy- 
pocritis excitabatnr; fluctusque. ubique et pracipitia 
erant, in orbe, in desertus locis, in terra, in mari, in- 
tus, foris. Ac ne necessarius quidem cibus ipsi suppe- 
tebat, nec vel tenue. indumentum ; verum ille orbis 
terrarum pugil nudus dimicabat , ac fame oppressus 
decerlabat : tantum aberat, uj opibus cogendis stu- 
deret. Nec ideo angebatur , sed pro his rebus certa- 
minis pr:esidi gratias agebat. Sollicitudo omnium Ec- 
clesiarun. 1stud omnium caput est, quod animus 
quoque ipsius distorquebatur, atque cogitatio distra- 
hebatur. Nam etiamsi nulla res ipsum externe impe- 
tivisset, satis tamen superque intestinum bellum 
erat, aliis alii superjecti fluctus , curarum aguina , 
cogitationum conflictus. Nam si quispiam uuius tan- 
tum domus curam gerens, servosque et procuratores 
atque administratores habens, plerumque pra cura- 


rom mole ne respirare quidem potest , etiamsi nemo : 


sit qui negotium ipsi facessat : cogita quidnam hic 
pertulerit, qui non unius domus, sed urbium et po- 
pulorum et nationum atque adeo totius orbis curam 
gerebat, et pro tantis rebus, cum tot esscnt a quibus 
vexabatur, ipseque solus esset tantaque pateretur, 
tque sollicitudine afficeretur, ut nullus pater pro li- 


-— 
lio in pari cura versetàr. Ne etenim dicas, Quid énim 
&i sollicitus quidem erat, sed utcumque ac leviter * 
subjunxit quam vehemens ea cura esset, dicens, 
29. Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non dixit, 
Non meestitizx: sum particeps; sed perinde ac si eodetn 
ipso affectu ac morbo laborem, ita perturbor ac tu- 
multuor. (Quis scandalizatar , et ego non wror? Vide 
rursus incredibilem quamdam doloris magnitudinem, 
que quidem in hoc inflammationis vocabulo inest. 
lucendor , inquit, atque ardeo : quod quidem majus 
omnibus erat. ]lla enim, qüamquam aspera, tamen 
confestim przteribasnt , voluptatemque non marce- 
scentem afferebant ; hoc autem erat quod eum pre- 
mebat atque in arctum redigebat , mentemque ipsius 
sauciabat, quod pro unoquoque infirmo, quicamque 
landem is esset, tanta perpeteretur. Non enim de 
majoribus quidem hxe dicebat, minores autem con- 
lemnebhat, verum abjectissimtm etiam quemquae inter 
hecessarios reponebat. Unde etiam dicebat, Quis in- 
firmatur 2 et, ac si ipse üniversa orbis Ecclesia esset, 
sic in unoquoque membro discruciabatur. 50. Si glo- 
riari oportet, in his que infirmitatis meg sunt gloriabor. 
Videsne quomodo nusquam ob miracula, sed ob per- 
sequutiones et tentationes glorietur? Hoc enim, in- 
quit, imbecillitatis est, Et multiplex bellum esse in- 
dicat. Nam οἱ Jud:i bellum ipsi inferebant, ef 
gentiles adversus euin stabaut, et falsi fratres cum eo 
luctabantur, ct fratres infirmitate laborantes ae scan- 
dalum patientes maerore ipsum afficiebant : undique 
ipsi tumultus ac perturbatio erat , a suis, ab alienis. 
ll:ec peeuliaris apostolici muneris nota est : per lizc 
lexitur. evangelium. 31. Deus εἰ Pater Domini Jesu 
scit quia non menlior. 52. Prapositus gentis Αγεία re- 
gis custodiebal civitatem Damascenorum, volens me com- 
prehendere. Cur hoc loco affirmatione atque asseve- 
ralione utitur, cum nulla in re ante istud fecerit? 
Fortasse quia antiquius lioc erat et ignótius ; illa au- 
tem ipsis quoque nota, nimirum sollicitudo Ecclesia- 
rum, aliaque omnia. Perspice itaque quanta belli vis 
esset , quippc cum ideo civitatem praesidio cinctam 
teneret. Porro eum bellum dieo , Pauli zelun dico : 
nam nisi acer ac vehemens exstitisset, non utique 
tanto furore prafectum incendisset. Hxc sunt animi 
apostolici, tot adversa perpeti, nec tamen usquam 
subverti, sed forti ac generoso animo ea quae accidunt 
perferre , non autem periculis obviam ire , nec in ca 
insilire. Vide quippe quomodo hie obsidionetn effu- 
gere sustinuerit , 93. Per murum demíssus in aporta. 
Quamquam enim ex hac vita discedere cupiebat, 
at hominum tamen Salutem expetebat. Unde etiam 
$rpe eadem moliebatur, ut se przedicátioni servaret ; 
ac ne humanis quidem artibus, cum terhpüs$ ita po- 
siularet, uti recusabat : usque adeo prudens ας vigi- 
laus erat. Nam cum ejusmodi mala erant, quz vitari 
uullo modo possent, tum gratia sola opus habebat : 
cum autem quadam mediocris tertatio erat, riulta 
quoque snopte ingenio excogitàbat ; atque hic quoque 
rursus Deo toium adscribeus. Ac si scintilla quirdam 


ignis, qui exstingui nequeat, in mare prolapsa, incus- 


5]! 
ἑστέλλετο χαὶ διαποντίους. Νυχθήµερον ἐν τῷ βυθῷ 
πεποίηκα. Οἱ μὲν ἐν µέσῳ πελάγει φασὶν, οἱ δὲ, ὡς 
γηχόµενος * ὅπερ xai ἀληθέστερον εἰπεῖν. "Exsivó γε 
οὔτε θαύματος ἄξιον, οὐδ᾽ ἂν ὡς τῶν ναυαγίων μεῖζον 
τέθειχε. Κιγδύνοις ποταμῶν. Ἠναγχάζετο γὰρ xat 
διαπορθμεύειν ποταμούς. Κινδύνοις ἁῃστῶν, xtv- 
δύνοις ἐν πόλει, χι’δύνοις ἐν ἐρημίᾳ. Πανταχοῦ 
μοι τὰ ἆθλα προύχειτο, ἓν τόποις, iv χώραις, iv 
πόλεσιν, Ev ἑρημίαις. Κινδύνοις ἐξ ἐθνῶν, κυνδύ- 
γοις ἐν ψευδαδέλφοις. "Opa ἕτερον εἶδος πολέμου. 
O0 γὰρ οἱ ἐχθροὶ µόνον, ἀλλὰ xa ol ὑπεχρίνοντο 
τὴν ἀδελφότητα, ἕδαλλον' xaX πολλῆς ἑδεῖτο τῆς 
εὐτονίας, καὶ πολλῆς τῆς συνέσεως. Ἐν κόπῳ xal 
µόχθῳ. Κίνδυνοι πόνους, πόνοι χινδύνους διεδέχοντο 
ἐπάλληλοι καὶ συνεχεῖς, καὶ οὐδὲ μιχρὸν ἀναπνεῦσαι 
συνεχώρουν. Ἑν ὁδοιπορίαις zoAAdxic, &r Aui 
xal δίψει καὶ γυµνότητι, χωρὶς τῶν παρεκτός. 
β’. Πλείονα τὰ παραλειφθέντα τῶν ἀπαριθμηθέν- 
των * μᾶλλον δὲ οὐδὲ αὐτὰ τὰ ἀπαριθμηθέντα ὅσα, 
ἔστιν εἰπεῖν * οὐδὲ γὰρ χατ᾽ εἶδος αὐτὰ τέθειχεν, ἀλλ 
ὧν μὲν εὔληπτος ἣν ὁ ἀριθμὸς xat βραχὺς, ἐμνήσθη 
τούτων, τρὶς καὶ τρὶς, λέγων, καὶ ἅπαξ: τῶν δὲ ἅλ- 
λων οὐχέτι οὕτω, διὰ τὸ πολλάκις ὑπομεμενηχέναι. 
Καὶ o5 λέγει τὰ ἐξ αὐτῶν κατορθώματα, οἷον «o- 
σούσδε καὶ τοσούσὸὃς ἐπέστρεψεν, ἀλλ & ἔπαθε µόνον 
ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος) ὁμοῦ μὲν µετριάζων, ὁμοῦ δὲ 
δειχνὺς, ὅτι xÀv μηδὲν γένηται, ἔστι τι πλέον πονου- 
μένῳ' οὕτω Υὰρ τὰ τῶν μισθῶν ἐστι πεπληρωµένα. 
Ἡ ἐπισύστασίς µου καθ) ἡμέραν. Οἱ θόρυδοι, αἱ 
[614] ταραχαὶ, αἱ πολιορκίαι τῶν δήµων, xal τῶν 
πόλεων ἔφοδοι. Τούτῳ γὰρ μάλιστα πάντων ἐπολέ- 
µουν οἱ Ἰουδαῖοι, ἐπειδὴ μάλιστα πάντων αὐτοὺς 
συνέχεε, xaX μέγιστος τῆς µανίας ἔλεγχος fjv, µετα- 
ταξάμενος ἀθρόον. Καὶ πολὺς ὁ πόλεμος ἔπνει κατ' 
αὐτοῦ, παρὰ τῶν οἰχείων, παρὰ τῶν ἀλλοτρίων, 
παρὰ τῶν ὑποκρινομένων' καὶ πανγαχοῦ χύµατα xal 
κρημνοὶ, ky τῇ οἰχουμένῃ, Ev τῇ ἀοιχήτῳ, &v τῇ Yi, 
àv τῇ θαλάσσῃ, ἔξωθεν, ἔσωθεν. Καὶ οὐδὲ τῆς ávay- 
xalac ηὐπόρει τροφῆς, οὐδὲ φιλῆς περιβολῆς, ἀλλ' 
ὁ τῆς οἰχουμένης ἀγωνιστὴῆς γυμνὸς ἡγωνίζετο, xal 
λιμµώττων ἐπύχτενε' τοσοῦτον ἀπεῖχε τοῦ χρηµατί- 
ζεσθα.. Καὶ oóx ἑδυσχέραινεν, ἀλλά χάριτας ἴδει 
τούτων τῷ ἁγωνοθέτῃ. Ἡ μέριμνα πασῶὼν τῶν Ἐκ- 
χ.λησιῶν. Τοῦτο τὸ χεφάλαιον ἁπάντων, ὅτι xa ἡ 
ψυχὴ διεσπᾶτο, χαὶ ἡ διάνοια διετέµνετο. El γὰρ xal 
μηδὲν ἔξωθεν προσέδαλεν, ὶχανὸς ὁ ἕνδον πόλεμος, 
τὰ χύµατα τὰ ἐπάλληλα, αἱ νιφάδες τῶν φροντίδων, 
ὁ πόλεμος τῶν λογισμῶν. El γὰρ οἰχίας τις μιᾶς 
προνοῶν, xat οἰχέτας ἔχων xal ἑπιτρόπους xat oixo- 
νόμους, οὐδὲ ἀναπνεῖ πολλάκις ὑπὸ τῶν φροντίδων, 
οὐδενὸς ὄντος τοῦ ἑνοχλοῦντος' οὗτος ὁ οὖκ οἰχίας 
μιᾶς, ἀλλὰ χαὶ πόλεων χαὶ δήµων xol ἐθνῶν xai 
ὁλοχλήρου τῆς οἰχουμένης τὴν φροντίδα ἔχων, xal 
ὑπὲρ τηλιχούτων πραγμάτων, xal τοσούτων ὄντων 
τῶν ἑπηρεαζόντων, xai μόνος ὧν, καὶ τοσαῦτα πά- 
σχων, xal οὕτω χηδόµενος ὡς οὐδὲ πατὴρ παίδων, 
ἐννόησον τί ὑπάμενεν. "Iva. γὰρ μὴ λέγῃς, Τί γὰρ εἰ 
ἐμερίμνα μὲν, ἐμερίμνα δὲ ἁπλῶς; ἐπήγαγε χαὶ τὴν 
ἔπίτασιν τῆς Φφροντίδος, λέγων, Τίς ἀσθεγεῖ, καὶ 


IN EPIST. Η AD COR. HOMXIL. XXV. 


573 
οὐκ ἀσθενῶ; Ox εἶπεν , OO κοινωνῶ τῇ ἀθυμία". 
ἀλλ ὡς iv αὐτῷ Ov τῷ πάθει, ὡς ἐν αὑτῇ ὢν τῇ 
ἀῤῥωστίᾳ, οὕτω θορυθοῦμαι χαὶ ταράσσοµαι. Τίς 
σκανδα.1ίζεται͵, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι; "Opa πά- 
Atv την ὑπερθολὴν τῆς ὀδύνης, πῶς πάρεστιν ἓν τῇ 
τῆς πυρώσεως προσηχορίᾳ. Ἑμκίπραμαι, καίομαι, 
φησίν' ὃ 6h πάντων μεῖζον fjv. Ἐκεῖνα μὲν γὰρ. εἰ 
χαὶ σφοδρὰ, ἀλλὰ xal παροδεύεται ταχέως, xal τὴν 
ἡδονὴν εἶχεν ἁμάραντον' τοῦτο δὲ fjv τὸ θλῖδον αὐτὸν 
xai στενοχωροῦν, xal διατιτρῶσχον αὐτοῦ τὴν δ.ά- 
νοιαν, τὸ xaÜ' ἕχαστον τῶν ἀσθενούντων τοιαῦτα 
πάσχειν, εἰ χαὶ ὁστισοῦν ἣν. 0ὐδὲ γὰρ ὑπὲρ τῶν µει- 
ζόνων μὲν Ίλγει *, τῶν δὲ ἑλαττόνων κατεφρόνεε, 
ἀλλὰ xai τὸν ἀπεῤῥιμμένον ἓν τοῖς ἀναγχαίοις ἑτί- 
θετο. Διὸ xal ἔλεγε, Tíc ἀσθεγεῖ; δηλῶν ὅτι ὅστις 
ἐὰν ᾗ- καὶ καθάπερ αὐτὸς Ov ἡ Ἐκχλησαία ἡ κατὰ 
τὴν οἰχουμένην, οὕτω χαθ᾽ ἔχαστον ὠδυνᾶτο µέλος. 
Ei καυχᾶσθαι δεῖ, τὰ τῆς ἀσθεγείας µου χαυχή- 
σοµαι. "Opi; ὅτι οὑδαμοῦ ἀπὸ σημείων, ἁλλ᾽ ἀπὸ 
τῶν διωγμῶν χαυχᾶται, xal τῶν πειραασμῶν ; Τοῦτο 
γὰρ, φησὶν, ἀσθενείας. Καὶ ποιχίλον τὸν πόλεµον 
δείχνυσι. Καὶ γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι [615] αὐτὸν ἐπολέμουν, 
xaX τὰ ἔθνη πρὸς αὐτὸν ἵστατο, χαὶ οἱ φευδάδελφοι 
αὐτῷ ἐπύκτενον, χαὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτὸν ἑλύπουν ἆαθε- 
νοῦντες xal σχανδαλιξόµενοι’ πάντοθεν αὐτῷ θόρνδος 
καὶ ταραχὴ, ἀπὸ τῶν οἰχείων, ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων. 
Οὗτος ἀποστολιχὸς χαραχτήρ' διὰ τούτων ὑφαίνεται 
Εὐαγγέλιον. 'O θεὺς καὶ Πατᾗρ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ 
olüsv, ὅτι οὐ ψεύδοµαι. Ὁ ἐθνάρχης Ἀρέτα tov 
βασιλέως ἑφρούρει τὴν Δαμασχηνῶν πὀ.ιν, πιά- 
σαι µε θέλων. Ti δήποτε ἐνταῦθα διαθεθαιοῦται χα) 
πιστοῦται, ἐπ᾽ οὐδενὸς τῶν προτέρων τοῦτο ποιἠ- 
σας; Ότι ἴσως τοῦτο ἁρχαιότερον ἦν xaX ἀδηλότε- 
pov * ἐχεῖνα δὲ xat αὐτοῖς γνώριµα, f) μέριμνα τῶν 
Ἐχχλησιῶν, χαὶ τὰ ἄλλα πάντα. θέα τοίνυν τὸν mó- 
λεμον ὅσος, εἴ γε OV αὑτὸν τὴν πόλιν ἐφρούρει. Otav 
δὲ τὸν πόλεµον εἴπω, τὸν ζηλον λέγω τοῦ Παύλου: 
εἰ γὰρ μὴ σφοδρὸς ἔπνει, οὐκ ἂν εἰς τοσαύτην ἀνῆψε 
τὸν ἑθνάρχην µανίαν. Ταῦτα φυχῆς ἀπηστολιχῆς, τὸ 
πάσχειν τοσαῦτα, χαὶ μηδαμοῦ περιτρέπεσθαι, ἀλλά 
φἑρειν γενναίως τὰ ἑμπίπτοντα, xai μὴ ὁμόσε χω- 
ρεῖν τοῖς χινδύνοις μηδὲ ἐπιπηδᾷν. Opa γοῦν ἐνταῦθα 
πῶς Ἡνέσχετο διαφυγεῖν τὴν πολιορχίαν, διὰ θυρί- 
δος χα-ἰασθεὶς ἐν σαργάγῃ. El γὰρ χαὶ ἐπεθύμει 
τῆς ἐντεῦθεν ἀποδημίας, ἀλλ᾽ ὅμως xal τῆς τῶν &v- 
θρώπων fpa σωτηρίας. Διὸ πολλάχις xal τοιαῦτα 
ἐμηχανᾶτο, τηρῶν ἑαυτὸν τῷ χηρύγματι xal οὐ 
παρῃτεῖτο οὐδὲ ἀνθρωπίνοις χρἠσασθαι µηχανήμα- 
σιν, ἠνίχα ἁπῄτει καιρός οὕτως Tv νήφων xai 
ἐγρηγορώς. Ἔνθα μὲν γὰρ ἄφυχτα ἣν χαχὰ, τῆς 
χάριτος ἔδει µόνης * Ev0a δὲ σύμμετρος ὁ πειρασμὸς, 
πολλὰ χαὶ οἴχοθεν ἐπινοξῖ ' καὶ ἐνταῦθα πάλιν τῷ 
Θεῷ τὸ πᾶν λογιζόμενος. Καὶ χαθάπερ τις b σπω- 
0hp πυρὸς ἀσθέστου εἰς πέλαγος ἐμπεσὼν, χυµάτων 
πολλῶν ἐπιόντων βαπτίξοιτο, xal πάλιν ἀνέρχοιτα 
λαμπρός ' οὕτω 65 xaX ὁ µακάριος Παῦλος, vov μὲν 


8 Legebatur ἔλεγε. 2L 
b Lege Kai καθάπερ εἰ, inquit Dunaus, 


bio 
bnovyoto. κινδυνεύων, * νῦν δὲ αὐτοὺς διαδὺς, φαι- 
ἑρότερος &vfe:, τῷ πάσχειν χαχῶς περιγινόµενος. 


Υ’. Abt, yàp dj λαμπρὰ νίχη, τοῦτο τῆς Ἐκκλησίας 
τὸ τρόπαιον, οὕτως ὁ Σιάθολος βάλλεται, πασχόντων 
ἡκῶν χαγχῶς. Ἡμῶν γὰρ πασχόντων ἁλίσχεται, xat 
πάσχει χαχῶς, ὅταν ἡμᾶς ποιεῖν βούλεται. Ὅπερ 
xai ἐπὶ Παύλου αυνέθχινε * καὶ ὅσῳ μεῖζον ἐπῆηγε 
τοὺς χινδύνους, τοσούτῳ μᾶλλογ ἡττᾶτο. 0ὐδὲ γὰρ 
ἓν εἶδος χατεσχεύα-ε πε,ρασμῶν, ἀλλὰ ποικίλον καὶ 
διάφορον. Τὰ μὲν γὰρ πὀνον εἶχε, τὰ δὲ ἀθυμίαν, 
τὰ δὲ φόθον, 1X3 δὲ ὁὀδύνην, τὰ δὲ φροντίδα, τὰ δὲ 
αἰσχύνην, τὰ δὲ πάντα ὁμοὺ' ἀλλ ὅμως £v πᾶσιν 
ἑκράτει. Καὶ χαθάπερ στρατιώτης εἷς τὴν οἰχουμέ- 
νην πολεμοῦσαν ἔχων ἅπασαν, àv. µέσοις στρέφοιτο 
τοῖς τάγµασι τῶν πολεµίων, xal μηδὲν πάσχοι δει- 
vóv* οὕτω xal ὁ Παῦλος μόνος £v βαρδάροις, Ev "EX- 
Ἅηαι, πανταχοῦ γῆς, πανταχοῦ θαλάσσης Φαινόμενος, 
ἀχείρωτος ἔμενε. Καὶ ὥσπερ τις σπινθὴρ εἰς χαλά- 
µην xal χόρτον ἐμπίπτων, [616] πρὸς τὴν ἑαυτοῦ 
φύσιν µετατίθησι τὰ xatópeva* οὕτω xal οὗτος 
ἅπασ.ν ἐπιὼν, πάντας µεθίστα πρὸς τὴν ἀλήθειαν, 
γειµάῤῥου δίχην πάντα ἐπιὼν, xal ἀνατρέπων τὰ 
χωλύμµατα. Καὶ χαθάπερ τις ἀθλητῆς αὐτὸς παλαίων, 
τρέχων, πυχτεύων, 7| στρατιώτης τειχομαχῶν, πε- 
ζομαχῶν, ναυμαχῶν' οὕτω πᾶν εἶδος µετῄει μάχης, 
χαὶ πῦρ ἑνέπνει, xal πᾶσιν ἀπρόσιτος ἣν, E. σώ- 
µατι καταλαμθάνων ἣν οἰχουμένην, uid γλώττῃ 
πάντας τρεπόµενος. Οὐχ οὕτως αἱ πολλαὶ ad) my vec 
ἐνέπιπτον τοῖς λίθοις τῆς τῶν Ἱεριχουντίων πόλεως, 
καὶ καθῄρουν αὐτοὺς, ὡς ἡ τούτου quvh Ἰχοῦσα τὰ 
ὀχνρώματα τὰ διαθολικὰ xal ῥίπτει χαμαὶ, xal τοὺς 
ἑναντίους πρὺς αὐτὸν µεθίστησι. Καὶ ἠνίχα συνέλε- 
ξεν αἰχμαλώτων πλῆθος, αὐτοὺς τούτους ὁπλίσας, 
oix£loy στρατόπεδον πἆλιν ἐποίει, χαὶ δι αὐτῶν 
ἐχράτει θαυμαστῶς. Δαυῖδ τὸν Γολιὰθ χαταφέρει 
ἀπὸ λίθου µόνον ἑνός * ἀλλ᾽ εἰ τὰ Παύλου χατορθώ- 
µατα ἐξετάσεις, παιδὸς ἔργον ἐχεῖνο, xal ὅσων ποι- 
μένος χαὶ στρατηγοῦ τὸ µέσον, τοσοῦτον ὄψει τὸ διά- 
φορον. Οὗτος yàp οὐ λίθον ῥίπτων χατέφερ: τὸν Γο- 
λιὰθ, ἀλλὰ φθεγγόµενος µόνον ἅπασαν τοῦ διαθόλου 
Ἀατέλυε τὴν φάλαγγα b* xai χαθάπερ λέων βρυχό- 
µενος, xaX φλόγα ἀπὸ τῆς γλώττης ἀφιεὶς, οὕτω πᾶ- 
6.ν ἀφόρητος, xal πανταχοῦ µετεπήδα συνεχῶς, 
ἕδραμεν ἐπὶ τούτους, ᾖλθεν ἐπ᾽ ἐχείνους, µετέστη 
πρὸς τούτους, ἀπεπήδησε πρὸς ἑτέρους, ἀνέμου ταχύ- 
τερον ἐπιὼν, xa χαθάπερ µίαν οἰχίαν, ἡ πλοῖον &v, 
τὴν οἰχουμένην ἅπασαν χυδερνῶν, τοὺς μὲν βαπτιζο- 
µένους ἀνέλχων, τοὺς δὲ ἑλιγγιῶντας στηρίἰζων, τοῖς 
ναύταις παραχελευόµενος, ἐπὶ τῶν αὐχένων χαθήµε- 
νος, τὴν πρώραν περισχοπῶν, σχοινία τείνων, χώπην 
µεταχειρίζων, ἰστὸν ἕλχων, πρὸς τὸν οὐρανὸν βλέπω», 
πάντα αὐτὸς (v, χαὶ ναύτης, χαὶ χυδερνήτης, καὶ 
πρωρεὺς, καὶ ἱστίον, xai πλοῖον, xal πάντα πάσχων, 
ἕνα τὰ ἑτέρων λύσῃ xaxá. Ἀχόπει δὲ’ Ὑπέστη ναυά- 


liue [ntellige κινδύνους, quod in κινδυνεύων implicite cori- 
ur. 
^ Sic legit interpres Latinus, et sic haud dubie legen- 


Quin. Editi, τὴν φλόγα. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


576 


γιον, ἵνα τὸ ναυάνιον παῦὺσῃ τῆς οἰχουμένης * νυχθ- 
ἦμερον ἓν τῷ βνθῷ πεποίηχεν, ἵνα τοῦ βυθοῦ τῆς 
πλάνης ἀνιμβσηται' £v χόπῳ Υέχονεν, ἵνα τους χο- 
πιῶντας ἀναπαύση ' πληγὰς ὑπέμεινεν, ἵνα τοὺς ὑπὸ 
τοῦ διαθόλου πληγέντας ἰάσηται ' iv φυλαχαῖς 5:- 
έτριψεν, ἵνα τοὺς £v φυλαχῇ χαὶ σχότῳ χαθηµένους 
εἰς φῶς ἐξαγάγῃ’ ἓν θανάτοις πολλάχις, ἵνα θανάτων 
ἁπαλλάξῃ χαλεπῶν. πεντάκις τεσσαράχοντα παρὰ 
μίαν ἔλαβεν, ἵνα αὐτοὺς τοὺς ταῦτα πιιοῦντας ἔλευ- 
θερώσῃ τῆς τοῦ διαθόλου µάστιγος' ἑῤῥαθδίσθη, ἵνα 
ὑπὸ τὴν ῥάδδον καὶ τὴν βαχτηρίαν ἀγάγῃ τοῦ Χρι- 
ατοῦ. ἑἐλιθάσθη, ἵνα ᾽ἁπαλλάξῃ τῶν ἀναισθήτων 
λίθων; ἐν ἐρημίᾳ γέγονεν, ἵνα τῖς ἑρημίας ἐξέλητα:" 
&v ὁδοιπορίαις, ἵνα στήσῃ πλανωμένους, χαὶ τὴν εἰς 
τὸν οὐρανὸν φέρουσαν ὁδὸν ἀνοίσῃ * ἐν πόλεσιν Extv- 
δύνευσεν, ἵνα τὴν ἄνω πόλιν ὑποδείξῃ Ev λιμῷ xat 
δίψει, ἵνα ἀφέληται τοῦ χαλεπωτέρου λιμοῦ: ἐν 
γυµνότητι, (va ἀσχημονοῦντας ἑἐνδύσῃ τὴν στολὴν 
«o9 Χριστοῦ: ἐν [017] ἐπιστασίᾳ ὄχλου, ἵνα τῆς 
περιστάσεως τῶν δαιμόνων ἁπαγάγι ' ἑπνρώθη, ἵνα 
σδέση τὰ πεπυρωµένα βέλη τοῦ διαθόλου * διὰ θυρί- 
δος ἀπὸ τείχους ἐχαλάσθη, ἵνα χάτωθεν ἄνω δια- 
πἐμΦῃ τοὺς ἑῤῥιμμένους χαμαἰ. "Ext οὖν φθεγςό- 
µεθα, οὐδὲ εἰδότες ἅπερ ἔπαθε Παῦλος; ἔτι χρη- 
µάτων µνησθτησόµεθα; ἔτ' γυναικὸς χα) πόλεως xal 
ἐλευθερίας, ἐκεῖνον αὐτῆς τῆς ζωῆς µυριάχις χα- 
ταφρονοῦντα ἱδόντες: 'O µάρτυς ἅπαξ ἀποθνῄήσχει ΄ ὁ 
δὲ µακάριος ἐχεῖνος ἑνὶ σώματι καὶ pud quy τοσού- 
τους χινδύνους ὑπέμεινεν, ὅσοι καὶ ἁδαμάντινον «χα- 
νοὶ θορυδῆσαι φυχἠν ' xal ἅπερ ἅπαντες ἐν τοσού- 
τοις σώμασιν οἱ ἅγιοι ἔπαθον, ταῦτα αὑτὸς ἐν EU 
πάντα fjveyxe* xal χαθάπερ εἰς στάδ.ον τὴν οἴχου- 
µένην εἰσελθὼν, xal πρὸς πάντας ἁποδυσάμενος, 
οὕτως ἴἵστατο γενναίως. Καὶ γὰρ ἴδει τοὺς πυκτεύον- 
τας αὐτῷ δαίμονας. Aw καὶ λαμπρὺς εὐθέως ἐκ 
προο!µίων ἐφάνη * ἐξ αὐτῆς τῆς βαλθῖδος xai i57 p: 
φέλονς ὅμοιος διέµεινε" μᾶλλον δὲ xal ἐπέτεινε τὸν 
διωγμὸν, ἐγγὺς τοῦ βραθείου γενόμενος. Καὶ τὸ δὴ 
θαυμαστὸν, ὅτι τοσαῦτα πάσχων xal ποιῶν, σφόδρα 
µετριάζειν ᾖδει. Καὶ γὰρ εἰς ἀ ὀγχην ἐμτεσὼν τῆς 
διηγήσεως τῶν οἰκείων χατορθωµάτων, ταχέως 
ἅπαντα παρέδραµε κχαίτοι γε µυρίας βίδλους ἓν- 
έπλησεν ἂν, εἰ τῶν εἰρημένων ἕκαστον ἑξαπλῶσαι 
Ῥθούλετο, xal τὰς Ἐκκλησίας εἶπεν ἃς ἑμερίμνα, 
εἰ τὰς φυλαχὰς xal τὰ ἐν αὑταῖς χατοοθώματα, si 
τῶν ἄλλων xa0' ἑχάστην τὰς περιστάσεις, τὰς ἐφ- 
όδους. ΑἉλλ) οὐχ ἠθέλησε, Ταῦτ) οὖν xat ἡμεῖς εἰδότες, 
xai µετοιάζειν µάθωμεν, xai µηδέποτε ἓν πλούτῳ 
καυχᾶσθαι, μηδὲ ἓν τοῖς ἄλλοις βιωτικοῖς, ἀλλ' ἐπὶ 
ταῖς ὕθρεσι ταῖς διὰ τὸν Χριστὸν, γαὶ ἐπὶ ταύταις, 
ὅταν ἀνάγχη γένηται’ ὡς εἰ μηδὲν εἴη τὸ κατεπεῖγον, 
μηδὲ τούτων μνημονεύωμεν, ἵνα μὴ ἑπαιρώμεθα, 
ἀλλὰ ἁμαρτημάτων µόνων. Οὕτω γὰρ ἀἁπαλλαγιῃ- 
σόµεθα αὐτῶν ῥᾳδίως, xal -ὺν Θεὸν ἴλεων ἜΈξομεν, 
καὶ τῖς µελλούσης ἐπιτευξόμεθα ζωῆς” fic Υένοιτο 
πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ) οὗ τῷ latet 
ἅμα τῷ ἁγίω Πνεύματ: δόξα, χράτος, τιμη, vov xai 
ἀελ, καὶ εἰς τους αἰῶνας «6v αἰώνων. Αμίν. 


51$ 


santibus multis fluctibus, demergatur rursusque 
splendida emergat : ita quoque beatus Paulus nunc 
quidem periculis obruebatur, nunc vero ex ipsis 
emersus splendidior ascendebat, eo ipso, quod vexa- 
batur, victoriam referens. 

9. Pauli egregia [acinora. — Πο enim iuculenta 
victoria est, hoc Ecclesia tropzeum : sic. diabolus 
profligatur , dum nos male mulctamur. Nobis euim 
perpetientibus, capitur ille, ac male mulctatur, dum 
uos malis afficere studet. ld quod in Paulo quoque 
usu veniebat : quo cnim majora pericula illi diabolus 
creabat, eo magis vincebatur. Neque unum ten- 
tationis genus , sed varia ac multiplicia cotnparabat. 
Alia enim laborem, alia merrorem, alia metum, alia 
dolorem, alia curam, alia infamian, alia li:ec cuncta 
simul afferebant : et tamen in. omnibus superabat. 
Ac quemadmodui si miles unus, ab universo terra- 
rum orbe bello impetitus, iuter medios hostium cu- 
605 versetur, nec quidquam adversi patiatur : sic 
etiam Paulus solus inter barbaros, iuter Gracos, 
ubique terrarum atque in omnibus maris partibus 
apparens, invictus manebat. Atque ut scintilla aliqua 
in stipulam ac fgsinum incidens, in. naturam. suam 
vertit ea. qui uruntur: ita hic quoque invadens, 
uimnes ad veritatem traducebat, torrentis instar omnia 
peragrans, atque obstacula subruens. Ac velut unus 
et idem athlela luctans, currens et. pugnis certaus, 
aut ut miles muros oppuguans , pedestrem vel nava- 
lem pugram iniens : sic omne certaminis genus ob- 
ibat, ignemque spirabat, atque ita se comparabat, ut 
nemo ad eum accedere posset : uno corpore terrain 
universam comprehendebat, una lingua omnes fuga- 
bat. Non ita mult illae tubae in. Jerichuntinz urbis 
muros incidebant (Jos. 6. 20), eosque solo :quabant, 
ul vux ejus resonans diabolica prasidia prosterne- 
bat, atque hostes ad suas partes traducebat. At post- 
quam ingentem captivorum copiam collegisset, ar- 
misque eos induisset, exercitum suum rursus effi- 
ciebat, ac per eum exiinias palinas obtinebat. David 
uno tantum lapidis jactu Goliath dejecit ( 1. Reg. 
47) : atsi egregia Pauli facinora expendas, pueri fa- 
cinus illud invenietur ; quantumque inter pastorem 
et belli ducem interest, tantum inter utrumque dis- 
criminis esse conspicies. Ilic euim non lapidis jactu 
Goliath prosternebat, vcrum sola voce totam diaboli 
plialangem opprimebat ; atque ut leo rugiens, igneu- 
que e lingua emittens, sic ipse a nemine sustineri 
poterat, assidueque quoquo gentium transiliebat , ad 
lios currebat, ad illos se conferebat ; ad hos migra- 
bat, ad alios transibat, vento celerius procurrens, 
atque, iustar unius doinus aut navis, universum ter- 
raruni orbem gubernans, eos qui deinergebantur re- 
trahens, vertigine laborautes fulcieus, nautas exhor- 
tans, ad puppim sedens, proram circum-pectans, 
funes tendeus , remum tractans, velum trahens, in 
celum oculos conjiciens, omnia ipse munera obiens, 
nautze, gubernatoris, proretz, veli , navis : quidlibet 
patiens, ut aliorum mala solveret. Sic autem consi- 
deres velim : naufragium subiit, ut orbis terrarum 
u:u'ragium sedaret : noctem. et. diem in* imis maris 


* 


IN EPIST. ΙΙ AD COR. DOMIL. XXV. s 


gurgitibus egit, ut homines ex erroris profundo ex- 
tralieret : in. Jabore versatus est, ut laborantes re- 
crearet : plagas sustinuit, ut iis, quibus diabolus vul- 
nera intulerat, mederetur : in carcere commotatus 
est, ul eos, qui in vinculis ac tenebris sedebant, in 
lucem educeret : in mortibus frequenter, ut. acerbis 
morlibus liberaret : quinquies quadragenas una mi- 
nus accepit, ut eos, qui hzec. perpetrabant , a diaboli 
verberibus eximeret : virgis cx:sus cst, ut sub Christi 
virgam et baculum adduceret : lapidibus impeliius 
est, ut a lapidibus sensus expertüibus removeret : in 
solitudine fuit, uta solitudine extrahcret : in itineri- 
bus, ut errantes reprimerct, viamque in cxlum fe- 
rentem aperiret : in urbibus periclitatus est, ut su- 
peruam civitatem ostenderet : in fanie et. siti, ut a 
graviore [ame vindicaret : in nuditate, ut indecore se 
gerentes Christi stola convestiret : in vulgi incursione, 
ut a dieinonum impetu ac molestia abduceret : ustus 
est, ut ignita diaboli tela exstingueret : per fenestram 
e muro demissus est, ut luni stratos e terra inaltuin 
Iransmitteret. Adhucne igitur loquemur, cum ne ca 
quidem sciamus, qux» Paulus perpessus sit ? adhucne 
pecuniarum, adhuc uxoris et civitatis οἱ libertatis 
mentionein faciemus , cum illum etiam vitam ipsam 
millies aspernari videamus? Martyr semel inoritur ; 

at beatus ille vir in uno corpore atque uua anima tot 
jyericula tamque gravia sustinuit, ut vel adamantiuum 

pectus turbare possent : ac, quax sancti omnes in tot 
corporibus pertulerunt, ea hic universa in uno tulit : 
atque in universum orbem, tamquam in stadium in- 
gressus, et contra omnes concertans, ita fortiter sta- 
bat. Norat enim diemones, qui adversus eum decer- 
tabant. Unde etiam ab ipsis statim initiis virtus ejus 
euituit; atque ab ipsis carceribus ad metam usque 
idem semper suique similis permansit : imo ctiam, 

cum a palma jam nou longe abesse!, persequutionem 

augebat. Quodque mirabile est, tot tantaque, tun 
patiens tum faciens, summam modestian retinere 
norat. Nam cum in eam necessitatem incidisset , ut , 
qui recte et cuin. virtule gesserat, narrauda ipsi 

essent, celeriter omnia percurrit. Atqui sexceuta 

volumina implevisset, si singula qu:e dixit amplitic..re 
voluisset, si Ecclesias , quarum sollicitudinem gere- 

bat, enumerasset, si carceres, el ea qux in ipsis 
praestitit; si aliarum rerum «zrumnas, si aliorum in 
se impetus exposuisset; sed noluit. Hec igitur cum 
nobis explorata sint, modestiam colere discamus, 
nec umquam in opibus aut in aliis 3xecularibus glo- 
riari; verum in contumeliis, quas Christi causa acce- 
perimus, in iisque tum denique, cum necessitas id 
postulaverit. Quod si nibil sit quod urgeat, ne harum 
quidem rerum inentionein faciamus, ne animis effe- 
ramur, verum peccatorum dumtaxat. Sic enim his 
facile liberabimur, Deumque propitium habebimus, 
ac vitam zetern3m consequemur : quam utioam nobis 
omnibus nancisci detur, per gratiam et benignitatem 
Domini nostri Jesu Christi, cui cum Patre et Spiritu 
saneto gloria, imperium , bonor, nuuc ct semper, ct 
in szecula sxculoruin. Amen. 


519 


5. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


μμ οσο  α --------------α ΕΕ. 


HOMILIA XXVI. 


Cap. 19. v. 1. Gloriari quidem non expedit mihi. 
Veniam aulem ad visiones et revelationes Domini. 


4. Quidnam hoc sibi vult? qui tot ac. tanta dixit, 
his verbis utitur, Gloriari non expedit mihi, ac si uihil 
dixisset? Non hoc ait, quasi nihil dixisset, sed quia 
ad alterum gloriationis genus migraturus est; quod 
etsi non tantam mercedem habet, tamen illustriorem 
eum plerisque ostendere videtur, non antem iis, qui 
rem diligenter perpendant. Idcirco ait, Gloriari qui- 
dem non expedit mihi. Magnz enim jactationes erant 
illz, quas ante enumeravit, qu:v ex tentationibus pro- 
ficiscebantur. Habet autem nunc alia qua dicat, re- 
velationes atque arcana mysteria. Cur autem dicil, 
Non ezpedit mihi? Ne te, inquit, hujusmodi comme- 
moratio in arrogantiam extollat. Quid ais? an ea 
nescis, etiamsi non dixeris? At non aque animus 
noster attollitur, cum nos ea scimus, et cum ad alios 
efferimus. Neque euiin. recte factorum natura arro- 
gantiam afferre consuevit, sed vulgi testimonium at- 
que cognitio. Ideo ait, Non expedit mihi » ac ne ma- 
jorem auditoruin animis de me cogitationem iinmit- 
tam. Etenim psendapostoli ea, quibus carebant , de 
seipsis praedicabant; hic contra ea etiam, quie ipsi 
insunt, occultat : idque cum lanta ipsi necessitas in- 
cumbat : alique, Non expedit mihi : ut omnes doceat 
hanc rem omuino fugere. Neque enim istud fructum 
ullum, sed potius detrimentum liabet, nisi utilis qux- 
dam ac necessaria occasio sit, qu:e ad id impellat. 
Postquam itaque pericula, tentatioties, insidias, πι - 
rores ac naufragia commemoravit , ad alterum glo- 
riationis genus se confert, dicens : 9. Scio hominem 
ante quatuordecim annos (sive in corpore nescio , sive 
ertra corpus nescio : Deus scit) raptum hujusmodi 
usque ad. tertium celum. 9. 4. Et scio quoniam raptus 
est. in paradisum ( sive in corpore , sive extra. corpus, 
nescio ) , et audivit arcana verba que non licet homini 
loqui. 5. Pro hujusmodi ergo gloriabor : pro me autem 
non gloriabor. Magna certe h:ec revelatio est : nec 
tamen hzc sola fuit, sed alix complures ; verum ipse 
unam ex multis pouit. Nam quod multze essent , audi 
quid dieat : Ne magnitudo revelationum extollat me. 
Atqui, dixerit aliquis, si eas occultare cupiebat , 
omnino nec significationem ullam obscuram dare, nec 
quidquam ejusmodi dicere debebat ; sin autem dicere 
volebat , aperte proferendz erant. Cur ergo nec per- 
spicue eas exposuit, nec omnino reticuit? Ut hine 
quoque ostendat , invitum se ac repugnantem ad id 
accedere. idco etiam quatuordecim annorum tempus 
posuit. Neque enim frustra hujus temporis mentionem 
fecit, sed ut demonstret, quod qui tot annos tacitum 
id tenuerat, non id nunc enuntiasset , nisi summa eum 
necessitas impulisset, verum aque tacuisset , nisi 
fratres pereuntes. vidisset. Quod si ab ipsis primor- 
diis talis erat Paulus, ut ejusmodi revelatione dignus 
haberetur, cum nondum tot ac tantis pr:eclarc gestis 


ornatus esset : caglta, quieso , quantus vir in. qua- 
tuordecim annis evaserit. Αο vide quomodo hic 
quoque modeste se gerat, cum quadam narrat, quae- 
dam autem se ignorare confitetur. Se raptum fuisse 
dicit; si in corpore, si extra corpus, se nescire 
profitetur. Et quidem sufficiebat, cum raptum dixis- 
set, lacere : at nunc pro sua modestia hoc quoque 
adjungit. Quid igitur ? itane mens et anima rapta est, 
ut corpus mortuum manserit? an corpus quoque ra- 
ptum est ? ld vero dicere non licet. Nam cum Paulus 
ipse, qui raptus est, ct cui tot ac tantis arcanis frui 
contigit , id ignoraverit, multo sane magis hoc nobis 
ignotum est. Nam id quidem sciebat, quod in para- 
diso esset et quod in tertio cxlo, at nodum haud 
perspicue norat. Atque etiam aliunde, quam a fastu 
alienus esset, considera. Etenim cum de Damasceno- 
rum civitate verba faceret, fidem sermoni suo ad- 
struit; hic autem non perinde : nec enim hoc admo- 
dum confirmare volebat, sed tantum dicere ac tacite 
siguificare. Ac proinde hxc verba subjicit, Pro hu- 
juemodi gloriabor. Quibus verbis non indicabat, alium 
fuisse qui raptus fuerat, verum ut licebat et quantum 
fas erat, diceret, et de se aperte loqui vitaret, sic 
orationem conformavit. Num etiam alioqui consenta- 
neum fuisset, cum de se verba faceret , alium in me- 
dium proferre? Cur ergo sic rem composuit? Non 
idem erat dicerc, Raptus sum, et, Scio liominem 
raptum; nec, Glorior pro me ipso, et, Pro hujus. 
modi gloriahor. Quod si quis dixerit, Quomodo fieri 
poterat, ut sine corpore raperetur? vicissim ex 
eo quaeram, Quo pacto fleri poterat, ut cum cor- 
pore raperetur ? etenim hoc si ratiociniis expendas , 
nec fidei concedas, difficilius quam illud explicari 
potest. Cur autem raptus est? Mea quidem seutentia, 
ne reliquis apostolis inferior videretur. Nam quia illi 
cum Christo consuetudinem habuerant, ille vero mi- 
nime ; idcirco eum, ut gloriam ipsi conciliaret, in pa- 
radisum rspuit. Siquidem ingens hujus loci nomen 
erat, atque ubique celebrabatur. 

2. Quocirca etiam Christus dicebat : Hodie mecum eris 
in paradiso (Luc.25.45). Pro hujusmodi gloriabor. Quid 
ita? si enim alius raptus est, quid tu gloriaris? Ex quo 
illud intelligi datur , eum de seipso hxc praedicassc. 
Quod si subjunxit, Pro me ipso autem non gloriabor, 
niliil aliud his verbis significat, quam quod nulla urgen- 
te necessitate nihil hujusmodi leviter dicturus sit : 
aut certe, ut rursus quod dixerat, quantum lieri pote- 
rat, adumbraret. Nam quod de seipso tota esset ora- 
tio, ex iis qux sequuntur liquet : subjunxit enim, 6. 
Si autem etiam voluero gloriari, non ero insipiens : ve- 
ritatem enim dicum. Cur ergo prius dicebas, Utinum 
sustinerelis modicum quid. insipientic mem ; et, Quod 
dito non secundum Dominum dico, sed ut in insipientia 
(2. Cor. 11. 1. 17); hic autem, Si autem etiam voluero 
gloriari, non. ero insipiens? lloc non gloriationis ra- 
tione dicit, sed mendacii : nam si gloriari insipien- 


5158 


IN EPIST. II. AD COR. HOMIL. ΧΧΥ. 





5:6 


OMIAIA KG'. 


Καυχᾶσθαι δὴ οὐ συμφέρει µοι. ᾿Εεύσομαι γὰρ 
εἰς ὁπτασίας xal ἁἀποκαύγψεις Κυρίου. 

a. Tí τοῦτο; ὁτοσαῦτα εἰπὼν, qvo, Κάνχᾶσθαιδη 
οὗ συμφέρέι pot, φησὶν, ὡς οὐδὲν εἰρηχώς; Οὐχ ὡς 
οὐδὲν εἰρηχὼς, à))' ἐπειδῇ μέλλει µεταθαίνειν sl, 
ἕτερον εἶδος καυχῄσεως, ὃ μισθὸν μὲν οὐχ ἔχει τοσοῦ- 
τον, λαμπρότερον δὲ δοχεῖ δειχνύναι τοῖς πολλοῖς, 
οὐ τοῖς ἀχριθῶς ἐξετάζουσι’ φησὶ, Καυχᾶσθαι δὴ 
οὐ συμφέρει µοι. Τὰ γὰρ μεγάλα χανχήµατα ταῦτά, 
[6018] ἅπερ ἀπηριθμήσατο, τὰ τῶν πειρασμῶν ' ἔχει 
δὲ xai ἕτερα λέγειν, τὰ τῶν ἁποχαλύψεων, τὰ τῶν 
ἀποῤῥήτων µυσττρίων. Καὶ τίνος Évzxév φησιν, Ob 
συμφέρει uoc; "Iva µή µε εἰς ἀπόνοιαν ἑπάρῃ, φησί, 
Ti λέγεις; ἂν γὰρ μὴ εἶπῃς αὐτὰ, οὐχ olbag αὐτά; 
Ἁλλ' o2y ὁμοίως ἐἑπαιρόμεθα αὗτοὶ εἶδότες αὐτὰ, 
καὶ εἰς ἄλλους ἐχφέροντες. Οὐ γὰρ ἡ τῶν χατορθω- 
µάτων φύσις ἑπαίρειν εἴωθεν, ἀλλ d) τῶν πολλῶν 
μαρτυρία xal γνῶσις. Διὰ τοῦτο οὖν φησιν, OO συµ- 
Φέρει poi, χαὶ ἵνα ut μείζονα ἑνθῶ περὶ ἐμοῦ ἕν- 
νοιαν τοῖς ἀχούουσιν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οἱ ψευδαπό- 
στολοι xal τὰ οὐκ ὄντα περὶ ἑαυτῶν ἔλεγον * οὗτος 
δὲ καὶ τὰ ὄντα ἀποχρύπτεται, xal ταῦτα ἀνάγχης 
τοσαύτης ἑἐπιχειμένης ΄ xal φησιν, Οὐ συμφέρει uot, 
παιδεύων ἅπαντας Ex πολλῆς περιουσίας τὸ τοιοῦτον 
φεύγειν. 0ὐδὲν γὰρ ἔχει τὸ πρᾶγμα x£pboc, ἀλλά xal 
βλάθην, πλὶν tàv uj ἀναγχαία τις ᾗ πρόφασις καὶ 
ὠφέλιμος ἡ εἰς τοῦτο ἐνάγουσα. Εἰπὼν τοίνυν τοὺς 
κινδύνους, τοὺς πειρασμοὺς, τὰς ἐπιθουλάς, τὰς 
ἀθυμίας, τὰ ναυάγια, Éq' ἕτερον µεθίσταται xav- 
χήσεως εἶδος, λέγων Οἶδα ἄνθρωπον πρὸ ἑτῶν' 
δεκατεσσάρων (εἴτε ἐν σώματι, οὐκ ol2a: εἴτε 
éxtóc τοῦ σώματος. οὐκ olóa* ὁ θεὸς οἶδεν ) 
ἁρπαγέγτα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου αὐρανοῦ. Kal 
olóa ὅτι ἡρπάγη εἰς τὲν παράδεισο» (slve ἐν 


σώματι, obx οἶδα ' εἴτε ἑχτὸς τοῦ σώματος, οὐκ. 


οἶδα), xal ἤκουσεν ἄῤῥητα ῥήματα, d οὐκ ἑξὸν 
ἀνθρώπῳ «ἴα.λησαι. "Yxép τοῦ τοιούτου χαυχή- 
σοµαι ’ ὑπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ οὐ καυχήσοµαι. Μεγάλη 
μὲν αὕτη d ἀποχάλυψις. Οὐκ αὐτὴ δὲ γέγονε µόνη, 
ἁλλά χαὶ ἕτεραι πλείους ' αὐτὸς δὲ µίαν ἐκ πολλῶν 
τίθησιν. "Οτι γὰρ πολλαὶ σαν, ἄχουσον τί φησι" 
Τῃ ὑπερδο.ῇ τῶν ἀποκα.λὐγεω», ira μὴ ὑπεραί- 
ρωμαι. Καὶ μὴν εἴποι τις ἂν, εἰ κρύψαι Ίθελε, παν- 
τελῶς ἔδει μὴ δοῦναι αἴνιγμα, μηδὲ εἰπεῖν τι τοι- 
o9toy* tl ὃξ εἰπεῖν Ἠθελε, σαφῶς εἰπεῖν. Τίνος 
οὖν ἕνεχεν οὔτε σαφῶς εἶπεν, οὔτε ἑσίγησεν; Ἵνα 
χἀνταῦθα δείξῃη, ὅτι ἄχων ἐπὶ τὸ πρᾶγμα ἔρχεται. 
Αιὰ τοῦτο χαὶ τὸν χρόναν ἔθηχε τῶν δεχατεσσάρων 
ἑτῶν. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς αὑτοῦ µέμνητάι, ἀλλὰ δει- 
χνὺς ὅτι οὐχ ἂν ὁ τοσοῦτον χαρτερῄσας χρόνον, νῦν 
ἂν ἔξεῖπεν, εἰ μὴ πολλὴ fjv. ἡ ἀνάγκη, ἀλλ' ὅμως 


* Suspicatur Savilius legendum ἀλλ) ὁμοίως. 


ἐσίγησεν àv, εἰ ph τοὺς ἁδελφοὺς ἀπολλυμένους 
ἑώρα. El δὲ ix προοιµίων τοιοῦτος ἣν ὁ Παῦλος, ὥστε 
τοιαύτης κχαταξιωθῆναι ἁποχαλύφεως, ὅτε οὕπω 
τοιαῦτα κατορθώματα siyev* ἐννόησον ἡλίκος iv 
τεσσαρεσκαίδεχα ἔτεσι γέγονεν. "Opa δὲ πῶς καὶ ἓν 
αὐτῷ τούτῳ µετριάσει τῷ τὰ μὲν εἰπεῖν, τὰ δὲ ὁμο- 
λογεῖν ἠγνοηχέναι. "Οτι μὲν γὰρ ἡρπάγη, εἶπεν, εἴτε 
δὲ Ev σώματι, εἴτε οὐκ Ev σώματι, οὐχέτι φησὶν εἰ- 
δέναι. Καΐτοι.χε ἐξήρχει τὴν ἁρπαγὴν εἰπόντι, σιγῆ- 
σαι ' νυνὶ δὲ µετριάζων καὶ τοῦτο προστίθησι. TI 
οὖν; ὁ νοὺς ἡρπάγη καὶ ἡ φυχη, τὸ δὲ σῶμα νεχρὸν 
ἔμεινεν, ἀλλὰ τὸ σῶμα ἡρπάγη» Ἁλλ' οὐκ ἔσειν 
εἰπεῖν. [619] El γὰρ ὁ Παῦλος Ἠγνόει ὁ ἁρπαχεὶς, 
xa τοιούτων xal τοσούτων τυχὼν ἀποῤῥήτων, πολλῷ 
μἍλλον ἡμεῖς. "Οτι μὲν γὰρ ἓν παραδείσῳ ἣν ᾖδει, 
χαὶ ὅτι Ey. τῷ τρίτῳ ἣν οὑρανῷ, οὐκ Ἠγνόει, τὸν δὲ 
τρόπον οὐχ δει σαφῶς. Σχόπει δὲ xai ἑτέρωθεν 
αὐτοῦ τὸ ἄτυφον. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς Δαμασχκηνῶν 
πόλεως πιστοῦται τὸν λόγον, ἐνταῦθα δὲ οὐχέτι ' οὐδὲ 
γὰρ σφόδρα αὐτὸ κατασχευάσαι ἠθούλετο, ἀλλ᾽ εἰπεῖν 
xai αἰνίξασθαι µόνον. Διὸ xaX ἐπάχει λέγων. 'Υπὲρ 
τοῦ τοιούτου χαυχήσοµαι oí τοῦτο δηλῶν, ὅτι 
ἕτερός τις ἣν ὁ ἁρπαγείς' ἀλλ ὡς ἑνεχώρει xal 
δυνατὸν ἂν καὶ εἰπεῖν, καὶ διαχρούσασθαι τὸ περὶ 
ἑαυτοῦ εἰπεῖν φανερῶς, οὕτω σχηματίζει τὸν λόγον. 
Ποία γὰρ ἀχολουθία fv, περὶ ἑαυτοῦ διαλεγόµενον, 
ἄλλον παράχειν εἰς μέσον; Τίνος οὖν ἕνεχεν οὕτως 
αὐτὸ τέθειχεν; Οὖὐκ ἣν ἴσον εἰπεῖν, Ἡρπάγην, καὶ, 
Οἶδα ἁρπαγέντα' χαὶ, Καυχῶμαι ὑπὲρ ἑμαυτοῦ, καὶ, 
Ὑπὲρ τοῦ τοιούτου καυχήσοµαι. El δὲ λέγοι τις, Καὶ 
πῶς ἕνι χωρὶς σώματος ἁρπαγῆναι; ἐρήσομαι αὖ- 
τὸν, Πῶς δὲ ἔνι μετὰ σώματος ἁρπαγΏναι; xol γὰρ 
χαὶ τοῦτο ἐχείνου ἁπορώτερον, ἐὰν λογισμοῖς ἑξετά- 
ζῃς, xaY μὴ τῇ πίστει παραχωρῇς. Τίνος δὲ ἕνεχεν 
καὶ ἡρπάγη; Ὑπὲρ τοῦ δοχεῖν αὑτὸν, ὡς ἔγωγε οἶμαι, 
ἔλαττον ἔχειν τῶν λοιπῶν ἁποστόλων. Ἐπειδὴ γὰρ 
ἐχεῖνα. συνεγένοντο τῷ Χριατῷ, οὗτος δὲ οὐδαμῶς, 
διἁ τοῦτο εἰς δόξαν Άρπασε xa τοῦτον εἰς τὸν πχρά- 
δεισον. Πολὺ γὰρ ὄνομα τοῦ χωρίου τούτου, xal 
πανταχοῦ Ίδετο. 

P. Διὸ xai ὁ Χριστὺς Deve, Σήµερο» μετ 
ἐμοῦ ἔσῃ év τῷ παραδεἰσφ. Ὑπὲρ τοῦ τοιού- 
tov καυχήσοµαι.  Tívog ἕνεχεν; εἰ γὰρ ἄλλος 
ἡρπάγη, ob τί xavyd ; "0θεν δῆλον, ὅτι περὶ ἑαυτοῦ 
ταῦτα ἔλεγεν. El δὲ ἐπήγαγεν, ᾿Υπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ 
ob καυχήσοµαι ' οὐδὲν ἄλλο λέγει, ἡ Ovi, ᾿Ανάι- 
χης οὐκ οὔσης, οὐδὲν ἐρῶ τοιοῦτον ἁπλῶς xal 
exi: ἡ συσχιάξων πάλιν τὸ εἰρημένον, ὡς ἓν- 
εχώρει. "Οτι γὰρ περὶ ἑαυτοῦ πᾶς ὁ λόγος ἦν, xai τὰ 
ἕξης δπλοῖ' ἐπήγαγε Υὰρ λέγων, ᾿Εὰν δὲ xal 0s- 
Alc o καυχήσασθαι, οὐκ ἔσομαι ἄρρων ' ἀ.λήθδια» 
γὰρ £p. ἹΠῶς οὖν ἔμπροσθεν ἔλεγες, "Ogelor 
ἠνείχεσθέ qv. μικρὲν τῇ ἀφροσύνῃ, xa "O 


571 
λιὠῶ, οὗ κατὰ Kópior. Aa Ao , ἆ 13 ὡς ἐν dypo- 
σύνῃ" ἐνταῦθα δὲ, ᾿Εὰν δὲ καὶ θεΊήσω καυχή- 
σασθαι, οὐκ ἔσομαι ἄφρων; Οὐ χατὰ τὸ χαυ- 
χᾶσθαι, ἀλλὰ κατὰ τὸ φεύδεσθαι' εἰ Υὰρ τὸ xav- 
χᾶσθαι ἀφροσύνης, πόσῳ μᾶλλον τὸ φεύδεσθαι; 
Κατὰ τοῦτο οὖν φησιν, Οὐκ ἔσομαι ἄφρων. Ad xal 
ἐπήγαγεν, ΑἈ-ἰήθειαν Τὰρ ἐρῶ, Φείδομαι δὲ, µή τις 
εἰς ἐμὲ .Ἰογίσηται ὑπὲρ ὃ β.έπει, ἢ ἀκούει τι ἐξ 
ἐμοῦ. Αὕτη ἐστὶν dj ὡμολογημένη alzía* xal γὰρ 
xa θεοὺς αὐτοὺς ἑνόμισαν διὰ τὸ μέγεθος τῶν ση” 
µείων. Καθάπερ οὖν ἐπὶ τῶν στοιχείων ἀμφότερα 
πεποίηχεν ὁ θεὸς, xal àcÜcvt xal λαμπρὰ κχατα- 
σπευάσας, τὸ μὲν, ἵνα χηρύξη τὴν αὑτοῦ δύναμιν, τὸ 
δὲ, ἵνα κωλύσῃ τῶν ἀνθρώπων τὴν πλάνην ' οὕτω 
δὴ xai ἐνταῦθα χαὶ θαυμαστοὶ σαν xai ἀσθενεῖς, 
ὥστε δι) αὐτῶν τῶν ἔργων παιδεύεσθαι τοὺς ἁπί- 
στους. El γὰρ µένοντες θαυμαστοὶ µόνον, xaX μηδὲν 
ἀσθενείας δεῖγμα φέροντες, [620] λόγῳ τοὺς πολλοὺς 
ἀπῆγον τοῦ μείζονα περὶ αὐτῶν ὑποπτεύειν τῆς 
ἀληθείας οὐ µόνον οὐδὲν ἂν Άνυσαν, ἀλλὰ xal τοὺν- 
αὐτίον ἂν χατεσχεύασαν. AL γὰρ διὰ τῶν λόγων 
χινόµεναι παραιτήσεις, ταπεινοφροσύνης ἂν ἔδοξαν 
εἶναι μᾶλλον , χαὶ πλέον αὐτοὺς θαυμασθῆναι παρ- 
εσχεύασαν. Δ:ὰ τοῦτο ἔργῳ xal πράγµασιν dj ἀσθένεια 
αὐτῶν ἐξεχαλύπτετο. Καὶ τοῦτο ἴδοι τις ἂν ἐπὶ τῶν 
ἐν τῷ Παλαιᾷ γενοµένων ἀνθρώπων. Καὶ γὰρ ὁ 
Ἠλίας θαυμαστὸς ἣν, ἁλλ' Ἠλέγχθη ποτὲ ὑπὸ δει- 
Mag: καὶ ὁ Μωῦσῆς µέγας, ἀλλὰ καὶ οὗτος δι’ αὐτὸ 
τοῦτο τὸ πάθος ἑδραπέτευσε. Ταῦτα δὲ ὅπασχον, τοῦ 
Θεοὺ ἀφιστῶντος, xat συγχωροῦντος ἐλεγχθῆναι τὴν 
ἀνθρωπίνην φύσιν. El γὰρ, ἐπειδὴ ἐξήγαγεν αὐτοὺς, 
)£vovat, Ποῦ ἔστι Μωῦσῆς ; εἰ χαὶ εἰσῆγαγε, τί οὐκ 
ἂν εἶπον; Διὰ τοῦτο χαὶ αὐτός φῆσι, Φείδομαι μή 
τις εἰς ἐμὲ «λογίσηται. Οὗὖκ εἶπεν, Εἴπη, ἀλλ᾽, "Ίνα 
μγδὲ λογίστηταί τι μεῖζον τῆς ἀξίας τῆς ἐμῆς. Ὥστε 
χἀντεῦθεν δῆλον, ὅτι περὶ αὐτοῦ md; ὁ λόγος. Διὸ 


xai ἀρχόμενος ἔλεγε, Καυχᾶσθαι δὴ οὗ συμφέρει 


µοι. 00x ἂν, ei περὶ ἑτέρου ἔμελλεν ἐρεῖν ἅπερ εἶπε, 
τοῦτο εἶπε * τίνος γὰρ ἕνεχεν οὐ αυμφἑρει περὶ Exé- 
ρου χαυχᾶσθαι, 'AXX' αὐτὸς ἣν ὁ τούτων ἀξιωθείς * 
δι) xai ἑπάγει λέγων, Kal τῇ ozep6oAm τῶν ἁπο- 
κα.λὐνεων, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη uou σκό- 
Joy τῇ capxl , ávyeAoc σατᾶν, Tra µε xoAazitm. 
Τί λέγεις; ὁ τὴν βασιλείαν οὐδὲν εἶναι νοµίζων, οὐδὲ 
τὴν γέενναν πρὸς τὸν πόθον τοῦ Χριστοῦ, τὴν παρὰ 
τῶν πολλῶν ἑνόμιζέ τι εἶναι τιμὴν, ὥστε xat ἕπαρ- 
0nvat, xai διηνεχοῦς δεῖσθαι τοῦ χαλινοῦ ; οὗ γὰρ εἷ- 
πεν, Ἵνα χολαφίσῃ, ἁλλ᾽ "Iva xoAagitg. Καὶ τίς ἂν 
τοῦτο εἶποι; Τί οὖν ἐστι τὸ λεγόµενον: Όταν ἆνα- 
χαλύψωμεν cie ποτέ ἐστιν ὁ σχόλοψ, xaX τίς 5 ἄγγελος 
τοῦ σατᾶν, τότε καὶ τοῦτο ἑροῦμεν. Τινὲς μὲν οὖν 
χεφαλαλγίαν τινὰ ἔφασαν αὐτὸν λέγειν ὑπὸ τοῦ δια- 
6όλου Υινομένην ἀλλὰ ph γἑνοιτο. OQ γὰρ ἂν τὸ 
σῶμα τοῦ Παύλου ταῖς τοῦ διαδόλου χερσὶν ἐξεδόθη, 
ὅπου γε αὐτὸς ὁ διάθολος ἐπιτάγματι µόνον εἶχεν 
αὐτῷ τῷ Παὐλῳ; xoi νόµους αὐτῷ χαὶ ὄρους ἑτίθει, 
ὅτε τὸν πορνεύοντα παρέδωγεν εἰς ὄλεθρον τῆς σαρ- 
πός’ xai ὑπερθῆναι τούτους οὐχ ἑτόλμησεν ἐχεῖνος. 
T! οὖν ἐστι τὸ λεγόμενον; Σατᾶν ὁ ἀντιχείμενος 


S. JOANNIS 6ΗΠΤΘΟΡΤΟΝΙ ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


518 
λέγεται τῇ τῶν Ἑδραίων φωνῇ’ xaX Ev τῇ τρίτῃ τῶν 
Ἡασιλειῶν τοὺς ἀντιχειμένους οὕτως ἐχάλεσεν ἡ 
T'gaqh, xai περὶ τοῦ Σολομῶντος διηγουµένη φησὶν, 
Οὐκ ἦν σατᾶν ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ. τουτέστιν͵ 
ἀντιχείμενος, πολεμῶν, Pd ἐνοχλῶν. "O τοίνυν 
λέγει, τοῦτό ἐστιν Οὐχ εἴασεν ὁ θεὸς προχωρῃ- 
σαι τὸ χήρυγμα, τὸ φρόνημα χαταστέλλων ἡμῶν, 
ἀλλὰ συνεχώρησε τοῖς ἀντιχειμένοις ἐπιτίθεσθαι 
ἡμῖν. Τοῦτο μὲν γὰρ ἱχανὸν ἣν χατασπάσαι τὸ φρό- 
νηµα, ἐχεῖνο δὲ οὐχέτι, τὸ τῆς χεφαλαλγίας. "Αγγελον 
τοίνυν σατᾶν λέγει ᾽Αλέξανδρον τὸν [621] χαλχέα, 
τοὺς περὶ Ὑμέναιον xa Φιλητὸν, πάντας τοὺς ἀντι- 
χειµένους τῷ λόγῳ, τοὺς φιλονειχοῦντας αὐτῷ καὶ 
πολεµουντας, τοὺς ἐμθάλλοντας εἰς δεσµωτήριον, 
τοὺς δέροντας, τοὺς ἁπάγοντας' ἐπειδὴ τὰ τοῦ σατανᾶ 
ἕπραττον. Ὥσπερ οὖν υἱοὺς διαθόλου καλεῖ τοὺς 
Ἱουδαίους τὰ ἐχείνου ζηλοῦντας, υὕτω καὶ ἄγγελον 
σατᾶν ἅπαντα τὸν ἀντιπίπτοντα. Τοῦτο οὖν φησιν, 
Εδόθη uoi σχό.λογ’, tva µε κο.λαρίζῃ' οὐχ ὡς τοῦ 
Θεοῦ τοὺς τοιούτους ὀπλίζοντος, μὴ Υένοιτο, οὐ 
χολάξοντος οὐδὲ τιµωρουμένου, ἀλλὰ συγχωροῦντος 
καὶ ἀριέντος τέως. ᾿Υ πὲρ τούτου τρὶς τὸν Κύριον 
παρεχά.1εσα’ τουτέστι, πολλάκις. 

Y". Καὶ τοῦτο πολλῆς ταπεινοφροσύνης, τὸ μὴ χούψαι 
ὅτι οὐχ ἔφερε τὰς ἐπιθουλὰς, ὅτι Exapve , xal δεἠ- 
σεως ἐδεῖτο ὑπὲρ ἁπαλλαγῆς. Καὶ εἶπέ pov Ἀρκεῖ 
σοι ἡ χάρις gov: ἡ γὰρ δύκαμίς µου ἐν ἀσθενείᾳ 
τελειοῦται. Τουτέστιν, 'Apxel σοι ὅτι νεχροὺς ἐγείρεις, 
ὅτι τυφλοὺς θεραπεύεις , ὅτι λεπροὺς χαθαἰρεις, ὅτι 
τὰ ἄλλα θαυματουργεῖς μὴ ζήτει xai τὸ ἀχίνδυνον 
xai τὸ ἁδεξς χαὶ τὸ χωρὶς πραγμάτων κηρούττειν. 
Αλλὰ ἀλγεῖς, xal ἀθυμεῖςς Mi) δόξῃ τοῦτο ἀσθενείας 
εἶνα' ἐμῆς, τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς ἀπιθουλεύοντας xai 
δἐροντάς σε xal ἐλαύνοντας καὶ µαστίζοντας ΄ τοῦτο 
μὲν αὐτὸ δεἰχνυσἑ µου τὴν δύναμιν' 'H γὰρ δύναμίς 
µου, qn3lv, ἐν ἀσθενείῳ τε.τειοῦται ὅταν διωκό- 
µενοι τῶν δ.ωχόντων περιγίνησθε, ὅταν ἑλαυνόμενον 
τῶν ἑλαννόντων κρατῆτε, ὅταν δεσμούμενο: τοὺς 
δεσμοῦντας τρἐπησθε. Mh τοίνυν ζήτει τὰ περιττά. 
ορᾶς πῶς ἄλλην μὲν αἰτίαν αὐτὸς τίθησιν, ἄλλην 
δὲ ὁ θεός; Αὐτὸς μὲν Υὰρ λέγει, "Ίνα μὴ ὑπεραίρω- 
μαι, ἐδόθη pot σκόὀ.]ού τῇ σαρκί» τὸν δὲ θεὸν εἷ- 
ρηχέναι φησὶν, ὑπὲρ τοῦ δεῖξα. τὴν δύναμιν αὐτοῦ, 
τοῦτο συγχωρεῖ. OÀ τοίνυν περιττὸν µόνον ζητεῖς, 
ἀλλὰ χαὶ ἐπισχοτοὺῦν τῇ τῆς δυνἀάμεώς µου δόξῃ 


, πρᾶγμα. Τὸ γὰρ, Apxet σοι, τοῦτο δηλοῦντός ἐστι», 


ὡς 00x ὀφείλοντος προστεθῆναι ἑτέρου τινὸς, ἀλλ ὡς 
τοῦ παντὸς ἀπηρτισμένου. "Ὥστε χἀντεῦθεν δῃλον, 
ὅτι οὗ χεφαλαλγίαν Φφησίν. O0 γὰρ δη νοσοῦντες 


"ἐκήρυττον (o0 γὰρ ἡδύναντο χηρύττειν ἀσθενοῦντΈςς), 


ἀλλ ὅτι ἑλαυνόμενοι, διωχόµενοι, πάντων περιεγέ- 
νοντο. Ἐπειδὴ οὖν ταῦτα Ίχουσα, φησὶν, Ἡδιστα οὖν 
χαυχήσοµαι ἐν ἀσθενείαις pov. "Iva. γὰρ μὴ χατα- 
πέσωσιν, ἑχείνων τῶν ψευδαποστόλων ἐπὶ τοῖς évav- 
τίοις χαυχωµένων , xai τούτων ὄντων ἐν διωγμοῖς, 
δείχνυσιν, ὅτι διὰ τοῦτο λαμπρότερος γίνεται, xai 
οὕτω μᾶλλον dj δύναµις τοῦ Θεοῦ διαλάµπει, χαὶ 
χαυχᾖσεως ἄξια τὰ Ὑινόµενα. Διό row, Ἔδιστα 
οὖν καυχήσοµαι. Οὺχὶ λυπούµενος ταῦτα εἶπον 


N71 IN EPIST. li. AD COR. IIOMIL. XXVI. 


ti: est, multo cerie magis mentiri. Hac igitur ratione 
ait, Non ero insipiens. Unde etiam subjunxit, Verita- 
tem enim dicam. Parco autem, ne quit. me existimet su- 
pra id quod videt, aut audit ex me. Hxc indubitata 
causa est : nam etiam ob miraculorum magnitudinem 
dii ipsi habiti sunt. (Act. 14. 10). Quemadinodum 
ergo Deus in elementis utrumque fecit, nempe ut et 
imbecilla ea et przclara crearet, tum ut ipsius po- 
tentiam priedicarent, tum ut hominum errorem pro- 
hiberent : sic etiam hic quoque simul et admirabiles 
et inbecilles erant, ut ex operibus ipsis infideles 
erudirentur. Nam si admirabiles solum manentes, 
ncc ullum imbecillitatis argumentum circumferentes, 
sermone suo vulgus prohibere studuissent, ne majo- 
ra, quam veritas paterctur, de ipsis existimarent ; 
non modo nihil perfecissent, sed etiam contrarium 
plane effecissent. Etenim Πα laudum recusationes, 
ab humilitate potius ac modestia proficisci vis: fuis- 
sent, majoremque ipsis admirationem peperissent. 
Ιάευ ergo factum est, ut opere ipso ac rebus ipsis 
corum imbecillitas detegeretur. Quod ipsum in iis 
hominibus, qui tempore Veteris Testamenti fuerunt, 
conspiecre possis. Nam Elias etiam eximius vir erat; 
at timiditatis tamen quandoque notatus est : et Moses 
ilem. magnus ; al hic quoque ob eumdeni affectum 
fugam fecit. Hzc porro idcirco ipsis accidebant, quud 
Deus abscederet, atque humanz natur: imbecilliia- 
tem declarari sineret. Nam si, cum lsraelitas ex ZEgy- 
pto eduxisset, dixerint illi, Ubi est Moses? si eos 
eliam in Palxstinam induxisset, quid non dicturi 
fuissent ? Ideo ipse quoque ait, Parco, ne quis me 
existimet. Non ait, Dicat, sed, Ne quid majus quam 
pro dignitate mea existimet. Itaque hinc etiam li- 
quet, eum de seipso hanc omnem orationem habere. 
Eaque de causa initio quoque dicebat, Gloriari qui- 
dem non expedit mihi: quibus quidem verbis, si de 
alio quopiam ea dicturus fuisset qux» dixit, non usus 
esset : cur enim de altero gloriari non conducit? 
Verum ipse erat qui his dignatus fuerat. Uude 
etiam hsec verba subnectit, 7. Et ne magnitudo 
revelationum me ezxtollat, datus est mihi stimulus car- 
mis, angelus satang, qui me colaphizet. Quid audio? 
isne, qui pra Christi amore nec ca:lorum regnum, 
nec gehennam quidquam esse ducebat, vulgi honores 
alicujus pretii esse censebat, ut etiam attolleretur, ac 
perpetuo freno opus haberet? non enim dixit, Qui 
colaphizaturus sit, sed, Qui colaphizet. Quis autem id 
dixerit? Quaenam ergo verborunv sententia est? 
Postquam, quisnam tandem iste stimulus, et quis 
angelus satanz sit, aperuerimus, tum hoc etiam expo- 
nemus. Nonnulli ergo eum dolorem quemdam capi- 
tis, qnem diabolus ipsi conflavisset, intelligere cen- 
suerunt. Absit autem ut ita sit. Neque enim Pauli 
corpus diaboli manibus addictum fuit : quippe cum 
diabolus ipse vel Pauli jussis cederet, eique Paulus 
et leges et certos terminos przscriberet, cum forni- 
catorem illum in carnis interitum ipsi traderet ( 4. 
Cor. 5. 5), nec eos ille transire ausus fuerit. Quid 
igitur his verbis sibi vult ? Satan [lehrzorum lingua 


518 
adversarium sonat ; ac Scriptura tertio Regum libro 
adversarios hoc nomine appellavit, Nam de Salomone 
verba faciens, ait, Non eral satan in diebus ipsius (5. 
Reg. 5. 4), hoc est, adversarius, qui bellum ipsi in- 
ferret, aut molestiam exhiberet. Quod ergo ait, hane 
liabet sententiam : Deus przedicationem feliciter pro- 
gredi non permisit, quo animos nostros demitterct, 
verum adversarios in nos impetum facere passus est. 
lloc enim ad deprimeundum fastum vim habebat, 
illud autem minime. Quocirca per augelum satan:o 
Alexandrum xrarium, Hymen:zum, Philetum, ac de- 
nique omnes, qui fidei doctrinz adversabantur, atque 
cum ipso contendebant ac bellum gerebant, eumque in 
carcerem conjiciebant, czedebant ac raptabant, intelli- 
git: quod ea, qux satanz erant, perpetrarent.Quemad- 
modum enim Judzos diaboli filios vocat, quod illius 
opera imitarentur : sic etiam satan:ze angelum omnes 
eos nuncupat, qui sibi obsisterent. Hoc itaque ait, Da- 
(us est mihi stimulus qui me colaphizet : uou. quod 
Deus hujusmodi homines amaret, absit, sed qued 
eos minime cocrceret, ac suppliciis afficeret, verum 
ad quoddam tempus eos grassari permitteret. 8. Pro- 
pter quod ter Dominum rogavi. Hoc est, sw penumero. 
9. ldque summa humilitatis est, non celare quod 
ferendis insidiis impar essel, quod laboraret, atque, 
ut liberaretur, precibus opus haberet. 9. Et! dizit 
mihi : Sufficit tibi gratia mea : virtus enim mea in in- 
firmitate perficitur. lloc est, Sufficit tibi quod mortuos 
in vitam revocas, quod c:ecis mederis, quod leprosos 
purgas, quod alia miracula edis : ne insuper id po- 
scas, ut a periculis immunis sis, tranquille degas, ac 
sine molestiis munus przedicationis obeas. At doles 
et maerore afliceris? Ne mihi hoc imbecillitati adscri- 
batur, quod multi sint qui tibi insidias adstruant, 
teque cxdant et exagitent ac. flagris conscindant : 
nam hoc potius meam potentiam indicat : Virtus enim 
mea, inquit, in infirmitate perficitur : cum videlicet 
vos persequutionem patientes, eos qui vos perse- 
quuntur superatis, cum vexati, de iis qui vos vexant 
palam refertis, cum vinculis adstricti, eos qui vos 
vinciunt convertitis. Quocirca supervacanca ne pos- 
cas. Vides quomodo ipse aliam causam afferat, aliam 
Deus? Ipse enim ait, Ne extollar, datus est mihi sii - 
mulus carnis : Deum vero dixisse ait, se istud idcirco 
permittere, ut potentiam suam ostendat. Non igitur 
supervacaneam dumiaxat rem postulas, sed etiam 
qu: potentie mex glori:e tenebras offundat. Mie enim 
verbis, Sufficit tibi, hoe indicatur : nihil aliud ad- 
jungi debere, verum omnia perfecta ae numeris om- 
nibus absoluta esse. ltaque hinc etiam liquet, eum 
non de capitis dolore loqui. Neque enim :egrotantes 
praedicabant; non enim morbo detenti praedicare 
poluissent ; sed exagitlali ac vexati, omnia supera- 
bant. Posteaquam igitur hzec audivi, inquit, libentis- 
sime in infirmitatibus meis gloriabor. Ne enim animis 
conciderent, cum scilicet pseudapostoli illi ob con- 
traria gloriarentur seseque jactarent, hi autem in 
persequutionibus versarentur, ostendit se propterea 
illustriorem Geri, Deique potentiam hac ratione m:« 


679 
" gis elucere, eaque, qui ipsis coutingebant, gloria 

digna esse. Ideo ait, Libentissime igitur gloriabor. Non 
— muesto animo hzec dixi, quz supra enumeravi, aut 
etiam hoc, quod nunc dixi, nempe datum mihi sti- 
mulum esse, sed velut eo nomine glorians, majorem: 
que hinc vim contrahens. Unde etiam subjungit, Ut 
inhabitet. in me virtus Christi. Hoc loco aliud quiddam 
tacite significat, quod quanto magis tentationes auge- 
bantur, tanto etiam magis gratia crescebat, ac per- 
manebat. 10. Quamobrem mihi placeo in infirmitatibus 
muliis. Quibus qu:eso? /n contumeliis, in persequutio- 
nibus, in necessitatibus, in angustiis. Videsne quo pacto 
hoc nunc apertissine declaravit? Infirmitatis enim 
genus commemoraus, febres non dixit, aut liujusmodi 
aliquem circuitum, aut alium corporis morbum, sed 
contumelias, persequutiones, angustias. Perspicisne 
animi zquitatem ac probitatem? Molesuis liberari 
cupiebat : eum autem a Dco audivit hoc fleri non 
oporlere, non modo tristitia affectus non est, quod 
voti sui compos non extitissel, sed etiam voluptatem 
cepit. Ideo dicebat, Placeo mihi : Lzeiitia afficior, in- 
quit, ac pro Christo contumeliis affici, vexari, op. 
primi cupio. ο porro dicebat, tum ut illorum arro- 
gantiam comprimeret, tum ut horum animos erige- 
ret, ue Pauli calamitates ipsis pudori essent. Hxc 
enim res, inquit, nos omnibus mortalibus clariores 
reddere potest. Ac deinde aliam quoque causam po- 
nit : Cum enim infirmor, tunc potens sum. Quid miraris, 
si Dei potentia tunc ostendatur? ipse quoque tunc 
potens sum , siquidem tunc maxime gralia accede- 
bat. 

JAErumne pro Christo , consolationem habent. — 
Quemadmodum enim abundant ipsius passiones, ita 
eliam abundat consolatio nostra. Ubi afflictio, illic 
etiam consolatio : ubi consolatio, illic et gratia. Cum 
ergo in vincula conjectus fuisset, tunc demum miri- 
fica illa patrabat : cum naufragium fecisset, atque in 
barbarorum regionem delatus fuisset, tunc potissi- 
mum effulsit ac celebratus est : cum tribunal vinctus 
ingressus est, tum judicem ipsum superavit. Sic in 
Veteri quoque Testamento contingebat : in tentatio- 
nibus enim justi florebant : sic tres pueri, sc Daniel 
et Moses et Joseph : omnes hinc splendorem ac ma- 
gnas coronas consequuti sunt. Nam tunc etiam anima 
purgatur, cum propter Deum premitur : tunc majori 
auxilio fruitur, atque ampliori gratia digna exsistit, 
cum majore subsidio opus habet. Qui ante illud quo- 
que premium, quod a Deo propositum est, ingentia 
bona percipit, cum philosophice se gerit. Nam affli- 
elio et fastum amputat, etscgnitiem omnei exscindit, 
atque ad patientiam instruit, ac velut inungit ; rerum 
humanarum utilitatem detegit, atque ingentem phi- 
losophiam inducit. Omnes enim turbulenti animorum 
motus ipsi cedunt, invidia, :emulatio, libido, poten- 
tia, divitiarum et corporum amor, arrogantia, fastus, 
ira ac reliquum hujusinodi morborum agmen. Quod 
οἱ in robus ipsis et privatim virum aliquem et popu- 
lum universum cernere libet, in promptu erit mi- 
hi ostendere, et qui in calamitate, et qui in quiete 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


55b 


atque oblectatione versati sint, ac docere, quan- 
tum illinc fructus, quantum illioc socordie pro- 
manarit. 

4. Etenim Hebrai, cum exagitarentur atque in- 
comnodis et calamitatibus affcerentur, ingemisce- 
bant ac Deum obseecrabaut, plurimumque auxilii € 
czelo pertrahebant : cum autein incrassati sunt, re« 
calcitrarunt. Ninivite rursus, cum tranquille vive- 
rent, Deuin usque adeo ad iracundiam incitaruni , ut 
se urbem funditus deleturum minaretur : at postquam 
Jonz pr:edicatione humiles redditi sunt, nullum non 
philosophizt argumentum praebuerunt. Quod si ho- 
minem unum privatim intueri libet, Sa'omonem tibi 
animo propone. Nam cum hic in cura et perturbas 
tione versaretur, de gentis videlicet illius imperio at- 
que gubernatione consilia agitans, illa visione digna- 
tus est : cum autem deliciis se dedidit, in ipsaimn vitii 
voraginem devolutus est. Quid ipsius pater? quonam 
tempore eximium atque admirandum virum se prz- 
bebat? annon cum in tentationibus versaretur? Absa- 
lon vero annon inodeste se gerebat, dum fugeret ; 
postquam autem reversus est, οἱ tyrannidem invasit 
et parricida factus est? Quid Jub? Hic enim clarus 
erat cum prospere ageret; clarior autem visus est 
post calamitatem. Quid autem prisca et vetera com- 
memorare attinet? nam si quis presentem rerum 
statum expendat, quantum fructus ex afflictione na- 
scatur, perspiciet. Nunc enim, cum pace fruimur, 
elanguimus et defluximus, ac sexcentis Ecclesiam 
malis implevimus : cum autem exagitabamur, et mo- 
deratiores et meliores et studiosiores et ad hosce 
conventus promptiores eramus. Quod enim auro ignis, 
hoc animis est afflictio ; spurcitiem abstergens, puros 
efficiens, luculentos et illustres reddens. Hz:c ad το- 
ghumn inducit , illa ad gebennam. Quocirca hzc qui- 
dem angusta ; illa autem lata. Unde etiam Christus 
dicebat, In mundo pressuram habebitis (Joan. 16. 53) : 
tamquam ingens bonum ad nos emittens. [taque si 
inter discipulos censeris, arctuin et angustum iter 
capesse, nec indignare atque animum desponde. Nam 
nisi ad hunc modum premaris, omnino te iníructuosa 
alia de causa premi necesse erit. Nam et invidus et 
pecuniarum avidus, et qui meretricis amore flagrat, et 
inanis gloriz cupidus, et quilibet eorum qui prava 
consectantur, multos merores multasque calamitates 
subit, nec minus, quam ii qui lugent, angitur. Quod 
si non collacrymat ac maret , pudore scilicet ac stu- 
pore probibetur : si animum ipsius cognitum liabeas, 
inünitis eum fluctibus refertum conspicies. Cum ita- 
que et eum qui hanc, et eum qui illam vitam sequitur, 
premi necesse sit, cur non hoc potius vitz: genus 
amplectimur, quod innumeras cum afflictione coronas 
afferi? Etenim Deus sic sanctos omues per afflictio- 
nem et anxietatem duxit; simul et ipsas juvans , et 
aliis consulens, ne majorem quam par esset, de se 
opinionem conciperent. 

Alexander tertius. decimus deus constitutus. — Sic 
enim idolorum cultus primo imperium obtinuit, cum 
bomines ampliori, quam :equum esset , adinirationi 


519 
-, Kwsp ἀπηριθμησάμην, 3| τοῦτο ὅπερ εἴρηχα νῦν, ὅτι 
Ἐδόοη µοι σκύ.Ίοψ., ἁλλ' ἑγχαλλωπιζόμενος καὶ 
απλείονα δύναμιν ἐφελχόμενος. Διὸ καὶ ἐπάγει, "Ira 
ἐπισχηγώσῃ ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ δύναμις [033] τοῦ Χριστοῦ. 
Ἑνταῦθα xai ἕτερόν τι αἰνίττεται, ὅτι ὅσῳ τὰ τῶν 
πειρασμῶν ἐπετείνετο, τοσούτῳ τὰ τῆς χάριτος ηῦ- 
ξετο xal ἑπέμενε. Διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθεγείαις πο.- 
Jac. Ποίαις, εἰπέ pov; "Ev ὕδρεσι», ἐν διωγμοῖς, 
ἐν ἀνάγκαις, ἐν στενοχωρίαις. Elbe; πῶς αὐτὸ vov 
ἀπεχάλυψε σαφέστατα; Λέγων γὰρ τῆς ἀσθενείας 
τὸ εἶδος, οὐχ εἶπέ πυρετοὺς, f| msplobóv τινα τοι- 
αύτην, ἡ ἄλλην ἀῤῥωστίαν σωματιχὴν, ἀλλὰ ὕδρεις, 
διωγμοὺς, στενοχωρίας. Εΐδες φυχὴν εὐγνώμονα : 
Ἐπεθύμει ἁπαλλαγῆναι τῶν δεινῶν' ὅτε δὲ Ίχουσε 
' παρὰ τοῦ θεοῦ, ὅτι οὗ δεῖ τοῦτο γίνεσθαι, οὗ µόνον 
obx Ἠθύμησεν ἁποτυχὼν τῆς εὐχῆς, ἀλλὰ xa ηὺ- 
φράνθη. Ad ἔλεγεν, Εὐδοχκῶ, χαίρω, ἐπιθυμῶ, 
ὑδρίζεσθαι, διώχεσθαι, στενοχωρεῖσθαι ὑπὲρ Χρι- 
στοῦ. Ταῦτα δὲ ἔλεγε, κἀχείνους χαταστέλλων, xat 
«ούτων ἑπαίρων τὰ φρονήἠµατα, ἵνα μὴ αἰσχύνωνται 
«ol; Παύλου παθήµασιν. ᾿Αρχεῖ γὰρ dj ὑπόθεσις 
πάντων ποιῆσαι λαμπροτέρους. Elsa. καὶ ἄλλην αἱ- 
τίαν τίθησιν "Οταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός 
εἰμι. Τί θαυμάζεις, εἰ τοῦ θεοῦ fj δύναμις τότε δ:α- 
δείχνυται» xal ἐγὼ τότε δυνατός εἰμι' τότε γὰρ μά. 
λιστα ἡ χάρις ἔπῄει. 

Καθὼς γὰρ περισσεύει τὰ παθήµατα αὐτοῦ, πε- 
ρισσεύει καὶ fj παράχλησις ἡμῶν. Ὅπου θλίψις, 
ἐχεῖ xat παράχλησις» ὅπου παράχλησις, ἐχεῖ xal 
χάρις. Ὅτε γοῦν ἐνέπεσεν εἰς τὸ δεσµωτήριον, τότε 
τὰ θαυμαστὰ ἐποίησεν Excelva *. ὅτε ἐναυάγησε xol 
εἰς τὴν βάρδαρον ἐξηνέχθη χώραν, τότε μάλιστα ἔδο- 
ξάσθη. Ὅτε εἰς τὸ δικαστήριον εἰσῆλθε δεδεµένος, 
τότε χαὶ τοῦ δικαστοῦ περιγἐγονεν. Οὕτω xal ἐν τῇ 
Παλατᾷ συνέδαινεν bv τοῖς πειρασμοῖς Ίνθουν οἱ 
δίχαιοι’ οὕτως οἱ τρεῖς παῖδες, οὕτως ὁ Δανιῆλ, χαὶ 
Μωῦσῆς, xat ὁ Ἰωσήφ ' πάντες ἐντεῦθεν λαμπροὶ, 
xa μεγάλων χατηξιώθησαν στόφάνων. Τότε γὰρ 
xai fj ψυχη χαθαίρεται, ὅτε διὰ τὸν θεὺν θλίθεται » 
τότε μείζονος ἁπολαύει βοηθείας, πλείονος δεοµένη 
συμμαχίας, καὶ πλείονος ἀξία χάριτος. Καὶ πρὸ τοῦ 
μισθοῦ δὲ τοῦ παρὰ τοῦ θεοῦ χειµένου, μεγάλα χαρ- 
ποῦται ἀγαθὰ φιλόσοφος Ὑινομένη. Καὶ γὰρ τὸν τῦ- 
Φον περισπᾷ, xat τὴν ῥᾳθυμίαν ἑχχόπτει πᾶσαν d) 
θλίφις, χαὶ πρὸς ὑπομονὴν ἀλείφει' ἐχχαλύπτει τῶν 
ἀνθρωπίνων πραγμάτων τὴν εὐτέλειαν, xal πολλὴν 
εἰσάγει φιλοσοφίαν. Πάντα γὰρ αὐτῇ παραχωρεῖ τὰ 
πάθη, βασχανία, ζῆλος, ἐπιθυμία, δυναστεία, χρη- 
µάτων ἔρως xaX συµάτων, ἁλαζονεία, τῦφος, θυμὸς, 
ἅπας ὁ λοιπὸς τῶν νοσημάτων τούτων ἑσμός. Καὶ εἰ 
βούλει ἐπ᾽ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἰδεῖν, καὶ ἄνδρα 
ἰδίᾳ χαὶ δημον ὁλόχληρον, δυνἠσοµαί σοι δεῖξαι, καὶ 
ἐν θλίψει γενοµένους, χαὶ iv ἀνέσει, χαὶ διδάξαι 
“πόσον ἐντεῦθεν τὸ χέρδος, xal πόση ἐχεῖθεν ἡ ῥᾳθὺ- 


μία. 


IN EPIST. 1 AD COR. HOMIL. XXVI. 


$50 

δ. Καὶ γὰρ 6 τῶν Ἑδραίων δῆμος, ὅτε μὲν Exaxobv- 
το xat Ἠλαύνοντο, ἔστενον xal τὸν θεὸν παρεχάλουν, 
[630] καὶ πολλὴν ἄνωθεν ἐπεσπῶντο τὴν ῥοπήν: ὅτε 
δὲ ἐλιπάνθησαν, ἀπεσχίρτησαν. Οἱ Νινευῖται πάλιν, 
ὅτε μὲν ἀδείας ἀπήλανον, οὕτω τὸν Θεὸν παρώξυναν, 
ὡς ὁλόχληρον ἀπειλῆσαι τὴν πόλιν ἐκ βάθρων &va- 
σπᾷν ὅτε δὲ ὑπὸ τοῦ κηρύγματος ἑταπεινώθησαν 
ἐχείνου, πᾶσαν ἐπεδείξαντο φιλοσοφίαν. El δὲ xoi 
ἄνδρα xa0* ἑαυτὸν ἰδεῖν ἐθέλοις, ἑννόησον τὸν Σολο- 
μῶντα. Καὶ γὰρ οὗτος ὅτε μὲν ἦν ἐν φροντίσι xal 
ταραχῇ περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἕθνους ἐχείνου βουλευό- 
µενος, τῆς ὄψεως Ἠδιώθη ἑἐκείνης, ὅτε δὲ ἐν τρυφῇ 
Υέγονεν, εἰς αὐτὸ τῆς χακίας cb βάράθρον ἐξωλίσθησε. 
Τ[Σδὲ ὁ τούτου πατἠρ; πότε θαυμαστὸς ἦν xat παρά- 
δοξος; οὐχ ὅτε Ev πειρασμοῖς ἣν; 'O δὲ ᾿Αθεσσαλὼμ, 
οὐχ ἕως μὲν ἔφευγεν, ἐσωφρόνει, ἐπειδὴ δὲ ἑπαν- 
Άλθε, χαὶ τυραννικὸς καὶ πατραλοίας ἐγένετο; Τί δὲ 
6196; Οὗτος yàp λαμπρὸς μὲν fjv xai ἐν ἀνέσες, 
λαμπρότερος δὲ μετὰ τὴν θλῖψιν ἐφάνη. Καὶ τί δεῖ 
λέχειν τὰ ἀρχαῖα xaX παλαιά, ἂν γὰρ τὰ ἡμέτερά τις 
ἐξετάσῃ τὰ νῦν, ὄψεται ἠλίκον τῆς θλίφεως τὸ χέρδο;. 
Νῦν μὲν γὰρ εἰρήνης ἀπολαύοντες, ἀναπεπτώκχαμεν, 
xai διεῤῥύημεν, καὶ µνυρίων τὴν Ἐκκλησίαν ἑνεπλή- 
ca pv χαχῶν' ὅτε δὲ ἠλαννόμεθα, καὶ σωφρονέστερο: 
καὶ ἐπιειχέστεροι xal σπουδαιότεροι καὶ περὶ τοὺς 
συλλόγους τούτους Ίμεν προθυµότεροι, χαὶ περὶ τὴν 
ἀχρόασιν. Ὅπερ γὰρ τῷ χρυσίῳ τὸ πῦρ, τοῦτο, ἡ θλῖ- 
ψις ταῖς ψυχαῖς, τὸν ῥύπον ἀποσμήχουσα, χαθαροὺς 


Ἐργαζομένη, λαμπροὺς χατασχευάζουσα xat φαιδρούς. 


Αὔτη εἰς βασιλείαν εἰσάγει, ἐχείνη δὲ εἰς γέενναν. AU 
3$ μὲν ἔστιν εὑρύχωρος, fj δὲ στενἠ. Διὰ τοῦτο καὶ 
αὐτὸς ἔλεγεν, Ἐν τῷ κόσμῳ 0A ἕξετε' ὡς μέγα 
τι χαταδάλλων ἡμῖν ἀγαθόν. El τοίνυν µαθητὴς el, 
την στενὴν xal τεθλιμμένην ὅδευε, μηδὲ δυσχέραινε 
μηδὲ ἀποδυσπέτει. Κἂν yàp οὕτω μὴ Ὁλιδῇς, ἀνάγχη 
θλιθηναι πάντως ἐξ ἑτέρας ὑποθέσεως ἀκχερδοῦς. Καὶ 
Υὰρ ὁ βάσκανος, xoi ὁ χρημάτων ἐρῶν, καὶ ὁ πὀρ- 
νης περικαιόµενος, xal ὁ χενόδοξος, χαὶ τῶν ἄλλων 
Éxacvog τῶν τὰ πονηρὰ ἐπιόντων πολλὰς ἀθυμίας 
ὑπομένει χαὶ θλίψεις, καὶ τῶν πενθούντων οὐκ ἑλάττω 
θλίδεται. El δὲ μὴ δαχρύει μηδὲ πενθεῖ, δι αἰσχύ- 
νην xai ἀναισθησίαν * ὡς εἴ γε τὴν φυχΏν αὐτοῦ xa- 
ταµάθοις, µυρίων ὄψει χνµάτων γέµουσαν. "Όταν 
οὖν καὶ τοῦτον xa ἐχεῖνον µετιόντας τὸν βίον ἀνάγχη 
θλίθεσθαι, διὰ τί μὴ τοῦτον αἱρούμεθα τὸν μετὰ θλί- 
Ψεως µυρίους φέροντα στεφάνους; Καὶ γὰρ τοὺς ἁγίους 
ἅπαντας οὕτως Ίγαγεν ὁ θεὸς διὰ θλίψεως χαὶ στε- 
νοχωρίας, ὁμοῦ μὲν ἐκείνους ὠφελῶν, ὁμοῦ δὲ τοὺ: 
λοιποὺς ἀσφαλιξόμονος, ὥστε μὴ μείζονα τῆς ἀξίας 
περὶ αὐτῶν δόξαν ἔχειν, 


Οὕτω γὰρ καὶ εἰδωλολατρεῖαι τὴν ἀρχὴν ἐχράτησαν, 
τῶν ἀνθρώπων ὑπὲρ [624] τὴν ἀξίαν θαυμαζοµένων: 
οὕτως ᾿ΑἈλέξανδρον τρισκαιδέχατον ἑνόμισεν εἶναι 
θεὺν d σύγχλητος Ῥωμαίων. Καὶ γὰρ αὕτη ταύτην 


-- 


581 
εἴχε τὴν ἀξίαν χε:ιροτονεῖν xai ἑἐγχρίνειν θεούς. 
"τε γοῦν τὰ χατὰ Χριστὸν ἀπηγγέλη πάντα, ἔπεμφεν 
ὁ τοῦ ἔθνους ἄρχων πυνθανόµενος, εἰ δοχεῖ αὐτοῖς 
xai αὐτὸν χειροτονῆσαι ΑΞόν. UL δὲ οὐχ ἐπένευσαν, 
ὁργιζόμενοι καὶ ἀγαναχτοῦντες, ὅτι mpb τῆς αὐτῶν 
(oou xal γνώμης, Ἡ δύναμις τοῦ σταυρωθέντος 
ἐχλάμφασα, εἰς τὸ οἰχεῖον επεσπάσατο σέθας την 
οἰκουμένην ἅπασαν. Τοῦτο δὲ ᾠκονομεῖτο xal ἁκόντων 
σὑτῶν, ὥστε μὴ ἐξ ἀνθρωπίνης Φίφου τὴν θεότητα 
ἀναχηρυχθῆναι τοῦ Χριστοῦ, μηδὲ ἕνα τῶν πολλὼν 
αὐτὸν εἶναι νομισθΏναι τῶν ὑπ' ἐχείνων χειροτονη- 
θέντων. Καὶ Υὰρ χαὶ πύχτας θεοὺς ἑνόμισαν, χαὶ τὰ 
παιδιχὰ τὰ ᾿Αδριανοῦ * ὅθεν xal fj πόλις ᾿Αντίνους 
λέγεται. Ἐπειδὴ γὰρ θάνατος χαταμαρτυρεῖ τῆς θνη- 
τῆς φύσεως, ἐφεῦρεν ὁ διάθολος ἑτέραν ὁδὸν, τὴν τῆς 
Φυχῆς ἀθανασίαν, f| τὴν ὑπερθάλλουσαν κολαχείαν 
ἀναμίξα:, εἰς ἀσέθειαν πολλοὺς ἐξήγαγε. Καὶ θέα 
χακουργίαν ' ὅταν μὲν ἡμεῖς εἰς δέον αὐτὴν παράγω- 


μεν, ἀνατρέπει τὸν λόγον * ὅταν δὲ εἰς βλάθην αὐτὺς 


Χχτασχευάσειν βούληται, μετὰ πολλῆς αὐτὴν ἵστησι 
t5; σπουδῆς. Κῑν εἴπῃ τις, Πόθεν θεὸς Αλέξανδρος ; 
οὐχὶ τέθνηκχε, καὶ ἀθλίωςν Αλλ᾽ ἀθάνατος { ψυχη, φησί. 
Νὸν ὑπὲρ ἀθανασίας ποιῇ τὸν λόγον, χαὶ φιλοσοφεῖς, 
ἵνα ἀποστήσῃ: τοῦ ἐπὶ πάντων θεοῦ * ὅταν δὲ ἡμεῖς 
λέγωμεν τοῦτο µέγιστον τοῦ Θεοῦ τὸ όῶρον, τοὺς 
ταπεινοὺς xai χαμαιπετεῖς, xai τῶν ἁλόγων οὐδὲν 
ἅμιινον διαχειµένους, ὡς Ἡπατημένους πείθεις. Kv 
εἴπωμεν, ὅτι ὁ ἑσταυρωμένος ζῇ, Υέλως εὐθέως, χαί- 
τοι τῆς οἰκουμένης βοώσης ἁπάσης, xai πάλαι xal 
v9v τότε μὲν ἀπὸ τῶν σημείων, vuv δὲ ἀπὸ τῶν 
ἐπιστρεψάντων * οὗ γὰρ Of, νεχροῦ ταῦτα τὰ χατορθώ- 
pasa. "Av δὲ εἴπῃ τις, ὅτι Αλέξανδρος CT), πιστεύεις, 
καΐτοι ya οὐδὲν ἔχων σημεῖον εἰπεῖν. Nat, φησί» 
πολλὰ γὰρ χαὶ μεγάλα χατώρθωσε ζῶν * xat γὰρ xal 
ἔθνη χαὶ πόλεις ὑπέταξε, xal πολέμους πολλοὺς καὶ 
μάχας ἑνίχησε, xai τρόπαια ἕστησεν. 


5’. EXv οὖν ἐγὼ δείξω, ὄπερέχεινος ζῶν οὐκ &vevón- 
σεν , οὐχ αὐτὸς , οὐκ ἄλλος τις τῶν ποτε γενοµένων 
ἀνθρώπων, ποίαν ἑτέραν ζττεῖς ἀναστάσεως ἀπέδει- 
ξι; Τὸ μὲν γἀὰρζῶντα χκατορθοῦν πολέμους xat νίχας 
βασιλέα ὄντα, xal στρατόπεδα ἕχοντα, θαυμαστὸν 
οὐδὲν, οὐδὲ παράδοξον xai χαινόν ' τὸ δὲ μετὰ σταυρὸν 
καὶ τάφον τοσαῦτα ἑργάσασθαι πανταχοὺ γῆς xa θα- 
λάττης, τοῦτό ἐστι τὸ μάλιστα πολλῆς ἐχπλήξεως 
γέµον, xai τὴν θείαν χαὶ ἀἁπόῤῥητον ἀναχηρῦττον δύ- 
ναµιν. Καὶ ὁ μὲν ᾿Αλέβανδρος μετὰ τὴν τελεντὴν 
[620] αὐτοῦ, διασπασθεῖσαν τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ xai τέ- 
λεον ἀφανισθεῖσαν οὐχ ἐπανήγαγε' πῶς δὲ ἔμελλεν ὁ 
νεχρός ; ὁδὲ Χριστὺς τότε αὐτὴν μάλιστα ἕστησεν, 

, ὅτε ἑτελεύτησε. Καὶ τί λέγω περὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅπου 
γε χαὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, μετὰ τὸ τελευτῆσαι, λάμ- 
qa: ἔδωχε ; Ποῦ γὰρ, εἰπέ pot, τὸ σημα ᾽Αλεξάνδρου ; 
δεῖςόν uot, xa εἰπὲ «hv ἡμέραν καθ) fv ἑτελεύτησε. 
Τῶν δὲ δούλων τοῦ Χριστοῦ xal τὰ σήματα λαμπρὰ, 


S. JOANNIS CHRYSOSTUMI ARUIIIEP. CONSTANTINOP. 


τὴν Βασιλικωτάτην χαταλαθόντα πόλιν, καὶ αἱ ἡμέραι 
καταφανεῖς, ἑορτην τῇ οἰκουμένῃ ποιοὺσαι. Kol τὸ 
μὲν ἐκείνου καὶ οἱ οἰχεῖοι ἀγνοοῦσι, τὸ δὲ τούτου xal 
οἱ βάρθαροι ἐπίστανται. 


Καὶ οἱ τάφοι τῶν δούλων τοῦ σταυρωθέντος λαμ- 
πρότεροι τῶν βασιλικῶν εἰσιν αὑλῶν, οὗ τῷ µεγέθει 
καὶ τῷ κάλλει τῶν οἰχοδομημάτων µόνον * xai τούτῳ 
μὲν γὰρ σρατοῦσιν * ἁλλ', ὃ πολλῷ πιέον ἐστι, τῇ 
σπουδῇ τῶν συνιόντων. Kal γὰρ αὐτὸς ὁ τὴν ἆλουρ- 
χίδα περιχείµενος ἀπέρχεται τὰ σἡµατα ἐχεῖνα πε- 
ριπτυξόµενος, xai τὸν τῦφον ἀποθέμενος ἕστηχε 
δεόµενος τῶν ἁγίων, ὥστε αὐτοῦ προστῆναι παρὰ τῷ 
θεῷ, xai τοῦ σχηνοποιοῦ xal τοῦ ἁλιέως Άπρο- 
στατῶν xai τετελευτηχότων δεῖται ὁ τὸ διάδηµα 
ἔχων. Τολμµήσεις οὖν, εἶπέ quot, τὸν τούτων 
Δεσπότην vexpby εἰπεῖν , οὗ οἱ οἰχέται xal τετελευ- 
τηχότες , προστάται τῶν τῆς οἰχουμένης βασιλέων 
εἰσί; Καὶ τοῦτο οὐκ ἐν τῇ ᾿Ῥώμῃ ἴδοι τις ἂν γινό- 
µενον µόνον, ἀλλά καὶ Ev τῇ Κωνσταντινουπόλει. Καὶ 
γὰρ xai ἐνταῦθα Κωνσταντῖνων τὸν péyav µεγάλη 
τιμῇ τιμᾷν ἑνόμισεν ὁ παῖς, εἰ τοῖς προθύροις χατά- 
θοιτο τοῦ ἁλιέως * xdi ὅπερ εἰσὶν οἱ πνλωροὶ τοῖς 
βασιλεῦσιν ἐν τοῖς βασιλείοις, τοῦτο ἐν τῷ σήματι οἱ 
βασιλεῖς τοῖς ἁλιεῦσι. Kal οἱ μὲν ὥσπερ δεσ/τόται τοῦ 
τόπου τὰ ἔνδον κατέχουσιν , οἱ δὲ ὡς πάροιχοι xal 
γείτονες Ἱγάπησαν τὴν αὔλειον αὐτοῖς ἀφορισθῆναι 
θὗὖραν , ἀπὸ τὼν ἐνταῦθα καὶ τοῖς ἀπίστοις ἐπιδει- 
χνύντες, ὅτι πλείων ἐν τῇ ἀναστάσει d) ὑπεροχὴ 
ἔσται τοῖς ἁλιεῦσιν. El γὰρ ἐνταῦθα οὕτως Ev «oi, 
τάφοις, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῇ ἀναστάσει. Καὶ ἀντὴλ- 
λαχται ἡ τάξις * οἱ μὲν βασιλεῖς οἰχετῶν xal ὑπηρε- 
τῶν, οἱ δὲ ἀρχόμενοι βασιλέων τὴν ἀξίαν περίχεινται, 
μᾶλλον δὲ καὶ λαμπροτέραν. Καὶ ὅτι οὐ χολαχξία τὸ 
πρᾶγμα, αὕτη δείχνυσιν ἡ ἀλήθεια * ἀπὺ γὰρ ἐχείνων 
xai οὗτοι λαμπρότεροι γεγόνασι. Πολὺ γὰρ τῶν ἅλ- 
Au? τάφων τῶν βασιλικῶν τὰ σήµατα ταῦτα σεµνό- 
τερα * ἐχεῖ μὲν γὰρ πυλλὴ ἡ ἑρημία, ὀνταῦθα δὲ 
πολλὴ ἡ πανήγυρις. El δὲ βούλει xal ταῖς βασιλικαϊῖς 
παραθαλεῖν αὐλαῖς τοὺς τάφους τούτους, πάλιν iv- 
ταῦθα τὰ νιχητήρια. Ἐχεῖ μὲν γὰρ πολλοὶ οἱ σοδοῦν- 
τες , ἐνταῦθα δὲ πολλοὶ οἱ χαλοῦντες χαὶ ἐπισπώμενοι 
πλουσίους , πένητας , ἄνδρας, Υυναἶχας, δούλους. 
ἐλευθέρους * ἐχεῖ πολὺς ὁ φόδος, ἐνταῦθα ἄφατος ἡ 
ἡδονή. ᾽Αλλὰ γλυχὺ θέαµα χρυσοφοροῦντα βασιλέα 
καὶ ἑστεφανωμένον ἰδεῖν, xal παρεστώτας στρατ- 
ηγοὺς, ἄρχοντας, ταξιάρχους, φυλάρχους, ὑπάρχους. 
Αλλά [026] τὰ ἐνταῦθα τοσούτῳ σεµνότερα xal φρι- 
χωδέστερα, ὡς ἑχεῖνα σχηνὴν εἶναι xat παιδιὰν νοµί- 
σαι πρὸς ταῦτα. "Αμα γὰρ ἐπέθης τῶν οὐδῶν, xat πρὸς 
τὸν οὑρανὺν ὁ τόπος τὴν διάνοιαν παρέκ:µψε, πρὸς 
τὸν ἄνω βασιλέα, πρὸς τὸ στρατόπεδον τὸ τῶν ἀγγέλων, 
πρὸς τὸν θρόνον τὸν ὑφηλὸν, πρὸς thv δόξαν «hv 
ἀπρόσιτον. Καὶ ἐνταῦθα μὲν ὑπέταξεν ἄρχοντι τῶν 
ὑποχειμένων τὸν μὲν λῦσαι, τὸν δὲ δε ται * τὰ δὲ ὁστᾶ 


681 


haberentur : sic Romanorum senatus Alexandrum 
decimum tertium deum esse censuit (a). Is enim hanc 
potestatem habebat, ut deos crearet atque conscri- 
beret. Cum res omnes a Christo gest» nuntiatze sunt, 
Romam misit js qui Jud:sorum nationi praerat, scis- 
citans ex ipsis num eum quoque deum creare place- 
ret. ld vero illi facere recusaruut, quod iniquo atque 
iufenso animo ferrent, ante decretum suum alque 
sententiam Crucifixi potentiam effulgentem , univer- 
sum orbem ad sui cultum attraxisse. Hoc porro vel 
invitis ipsis ita divinitus procurabatur, ut ue humanis 
suffragiis Christi divinitas promulgaretur, neque unus 
e multis illis ipse esse censeretur, qui ab ipsis desi- 
gnati fuerant. Nam et pugiles pro diis habuerunt , at- 
que cinzdum illum, quem Adrianus in deliciis habe- 
lat: unde etiam urbs Antinoi appellatur (b). Quia 
enim mors adversum humanam naturam testimonium 
dicit, diabolus alteram viam excogitavit, nimirum 
animz immortalitatem : cui immodicam adulationem 
admiscens , quamplurimos in impietatem abduxit. Il- 
lius vafritiem perspice. Nam cum nos eam utiliter in 
. medium afferimus, sermonem ille evertit : cum au- 
tem in perniciem eam adstruere cupit, magno studio 
eam constituit. Ac si quispiam dixerit , Qui fieri po- 
test, ut Alexander deus sit? annon mortuus est, et 
quidem misere? At immortalis est animus , inquit. 
Nunc immortalitatem asseris ac philosopharis , ut a 
przpotente Deo nos abducas : at cum nos summum 
Dei beneficium eam dicimus, humiles et humi abje- 
ctos , nibiloque melius quam bruta animalia affectos, 
ut deceptos in tuam sententiam abducis. Quod si 
Crucifixum vivere dixerimus , risus statim consequi- 
tur : quamvis etiam orbis universus et olim et nunc 
quoque id clamet, tunc per miracula, nunc aulem 
per eos, qui ad eum sese converteruni : neque enim 
mortui est ista przestare. Sin autem quispiam Alexan- 
drum vivere asserat, huic fidem adhibes, cum tamen 
nullum miraculum proferre queas. lmo vero, inquis : 
multa enim et magna , cum viveret , gessit : nam et 
gentes et urbes imperio euo subjecit, et in iuultis 
bellis ac praeliis victoriam obtinuit, tropxaque erexit. 

5. Quid si ostendero id, quod nec ille dum viveret, 
nec alius quispiam ex his qui umquam exstiterunt, 
cogitavit; quod tandem aliud resurrébtiouis argu- 
mentum quazris? Nam quod quispiam vivens bella 
feliciter confecerit victoriasque adeptus sil, rex cum 
esset exercitusque haberet, nec mirum nec novum 
atque insolens videri debet : at vero post crucem ac 
tumulum, tot ac tania in tola terra et mari eflicerc, 

hoc ingenti stupore plenum est, ac divinam et area- 


(a) Alexandrum Magnum templum habuisse sibi dicatum 
significat Lampridius paulo post iuitium vite Alexandri se- 
veri, cap. $. Quod autem a Senatu Romano tertius decimus 
deus declaratus sit, ut ait Chrysostomus, certe non constare 
vklelur. Tertius autem decimus hic deus censetur, quia 
duodecim 2 yrecipul Rome habebantur : Juno, Vesta, 

ine*ta , Ceres u,Ventu:, Mars, Mercurixs is, Ne- 
ptunus, Vuleanus, Apollo. ' ini η Jos, Ne 
A corpos i liadriani cinedum ale deos relatum, et 

n ejus nomine dictam 1 
Vide Spartianum in vita Hadriani, cap. 14. ener nemo, 


PaTROL. Gg. LXI. 


IN EPIST. Ἡ AD COR. HOMIL. XXVI. 


522 
nam potentiam promulgat. Ac quidem Alexander 
imperium suum, post ipsius e vita discessum lacera- 
tum ac penitus deletum, non instauravit : qui enim 
id potuisset homo mortuus? at Christus tunc ipsum 
maxime excitavit, postquam ex hac vita. migravit. 
Quid autem Christum commemoro , cum ipse disci- 
pulis quoque suis, ut post mortem clari essent. con- 
cesserit? Ubi enim , quaeso, Alexaudri tumulus est ? 
estende mihi , et dic quo die mortuus sit. At Christi 
servorum vel sepulcra spiendida sunt, ut quz» urbem 
prostantissimam ac regiain occuparint, et dies noti 
atque clari , qui festi a toto orbe celebrentur. Atque 
illius quidem tumulum sui quoque ignorant; hujus 
autein barbari quoque exploratum habent. 

Sepulcra Martyrum regias. aulas superant. — Ac 
sepulcra eorum , qui Crucifixo serviere , regias aulas 
splendore vincunt, non solum magnitudine aut pul- 
chritudine zdiliciorum ; nom hac quoque parte illa 
superant ; sed, quod multo majus est, coeuntium stu- 
dio. Nam et ille qui purpuram ges:at, ad sepulcra illa 
se confert , ut ea exosculetur ; abjectoque fastu sun- 
plex stat sauctosque obsecrat, ut ipsi apud Deum 
sibi presidio sint ; atque, ut et Lentoriorum opilicem 
et piscatorem, el quidem fato functos, patronos lia- 
beat, precibus is contendit qui diademate cinctus est. 
Ergone, dic, quaeso, horum dominum mortuum dicere 
audebis, eujus servi, etjam defuncti, corum qui uni- 
vereo orbi imperant, patroni sunt ? Atque id non 
Roms solum fieri quispiam viderit, sed etiam Con- 
slantinopoli. Nam et hic quoque Constantinum Ma- 
gnum filius ita demum ingenti honore se affccturum 
existimavit, si eum in piscatoris vestibulo conderet : 
quodque Imperatoribus sunt in aulis janitores , hoc 
in sepulcro piscatoribus sunt Imperatores. Atque illi 
quidem, velut domini, interiores loci partes obiüi- 
nent : hi autem velut accolz ac vicini , pra:celare se- 
cum agi putarunt, si vestibuli janua ipsis assignetur; 
ab iis, qux hic fiunt, etiam infidelibus ostendentes, 
quod piscatores in resurrectione prastantiorem gra- 
dum obtinebunt. Nam cuim hic in sepulcris tanto 
superiores sint, multo certe magis in resurrectione : 
atque mutatis rerum vieibus, Imperatores famulorum 
ac ministrorum , subditi autem Imperatorum digni- 
tatem tenent, imo splendidiorem. Quodque hoc non 
οὐ adulationis studio proficiscatur, veritas ipsa os- 
tendit : ab illis enim bi quoque majorem splendorem 
sunt consequuti. Hoc quippe sepulcra aliis Imperato- 
rum sepulvis multo splendidiora et venerabiliora 
facta sunt : in illis enim mira solitudo , in hig ingens 
frequentia. Quod si cum imperatoris aulis hec se- 
pulera ceníerre libeat, penes hac rursus vietoria 
futura est. lilic enim multi suut, qui turbam sub- 
moveant ; hic contra multi qui invitent, atque et di- 
vites et pauperes , et viros et feminas, et servos ac 
liberos attrahant : illic ingens terror; hic letitia, 
qua nullis verbis explicari queat. At dulce speetacu - 
jum est Imperatorem auro amictum et coropa redi«- 
initum videre, adstantesque bellices duces, prxfeetos, 
tribunos, centuriones , jw&tores? Verum hec adeo 
31 


(583 
illis augustiora magisque tremenda sunt, ut pr: istis 
- illà scena. qu:edam ac merus ludus censeri possint. 
' Simul enim atque limina transilieris, locus ipse men- 
tem ad cxlum , ad supernum ftegem , ad angelorum 
exercitum , ad &ublime illud solium , ad inaccessam 
gloriam transmittit. Atque hie quidem [mperator sub- 
ditos suos praefecto ita subjecit, ut ei liberum sit alios 
solvere, alios vinculis astringere : at sanctorum ossa 
non miseram hanc abjectamque potestatem habent ; 
verum illa -multo majorem. Dzinones enim sistunt 
et excruciant , acerbissimisque illis vinculis eos, qui 
adstricti sunt, solvant. Quid Loc tribunali terribilius 
fiugi potest? Cum- nemo cernatur, nemo d:xmonis 
lateri incumbat , voces et dilacerationes, verbera et 
cruciatus, lingus conflagrantes audiuntur , deemone 
admirabilem potentiam minime ferente. Atque isti, 
qui corpora gestarunt, virtutes corpore vacantes su- 
perant ; pulvisque, ossa et cinis naturas illas invisi- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


σι 


biles dilacerant. Ideo nemo est qui peregrinationem 


' umquam inire sustineat, ut Imperatorum aulas videat : 


contra multi plerumque Imperatores peregre profecti 
sunt, ut hoc spectaculo fruerentur. Siquidem sancto- 
Tum martyrum templa futuri judicii vestigia et signa 
exhibent, dum dzxmones flagris ezeduntur, homines- 
que castigantur ac liberantur. Viden' qu: sanctorum, 
eliam vita functorum, vis sit? vides (ας peccatorum, 
etiam viventium, imbecillitas? Proinde vitium 'foge, 
ut eos qui tales sunt superes, ac virtutem omni sta- 
dio consectare. Nam si przsentia ejusmodi sunt, 
cogites velim qualia futura sint. Atque hoc amore 
perpetuo correptus , sempiternam vitam arripe : 
quam utinam nobis omnibus consequi detur, per 
gratiam et benignitatem Doinini nostri Jesu Christi, 
cui cum Patre οἱ Spiritu sancto gloria, imperium, ho- 
nor, uunc et semper, οἱ in s&xeula seculorum. Amen. 


LL LLL 
HOMILIA XXVII. 


Cap. 19. v. ΕΙ. Factus sum insipiens gloriando ; vos me 
coegistis. Ego enim a vobis debui commendari. 

1. Absoluta de suis Jaudibus oratione, hic minime 
gradum fixit, verum se rursus excusat, ac de iis qux 
dixit veniam petit, necessitate nempe adduetum se 
-[uisse dicens, non voluntate. Et tamen, quamvis eo 
mecessitate periractus fuerit, insipientem se vocat. 
Alque, eum hunc sermonem ordiretur , diccbat , Ut 
insipientem accipite me ; et, Tamquam in insipientia : 
nunc vero sublata hac particula, wt, insipientem 
seipsum vocat. Posteaquam enim , per ea quic dixit, 
id. quod volebat effecit, libere jam atque audacter vi- 
tium liujusmodi notat , quo videlicet omnes erudiat, 
ne, nisi summa necessitas urgeat, quisquam suas 
Jaudes przdicet : quippe cum Paulus, necessaria etiam 

.€causa oblata, insipientem tamen se appellarit. 
. Deinde eorum , qua loquutus est, causam oninem, 
non ad pseudoapostolos , sed ad discipulos suos con- 
vertit : Vos enim, inquit, :e coegistis. Nam si ipsi 
iia se jaetarent, ut id sine vestra fraude facerent, 
nec vos in exitium impellerent, non eo progressus 
essem , ut in ejusmodi sermones meipsum demitte- 
rem : quoniam autem universam Ecclesiam labe- 
factabaut, utilitatis vestrz-causa insipientix vitio la- 
borare coactus sum. Nec vero dixit, Metui, ne si 
primas apud vos tulissent, dogmata sua sererent ; 


verum hoc quidem superius posuit, eum dixit, Timeo - 


aulem ne, sicut serpens Evam seduxit , ita corrumpan- 
(ur sensus vestri : nunc autem non eodem modo, 
verum majori cum auctoritate ac potestate, ut qui ex 
jis, qux ante dixerat , liberius loquendi facultatem 
nactus esset : Ego enim a vobis debui commendari. 
Postea causam affert : rursusque baud revelationes 
ac miraeula tantum commemorat , sed etiam tenta- 
tiones. Nihil enim minus habui iis, qui sunt. supra 
todum apostoli. Vide quomodo hic quoque liberius 
. &€ majori quadam cum auctoritate loquatur. Prius 
siquidem aiebat , Ezistimo me nihil minus habuisse : 


liic autem absolute pronuntiando ita, uti dixi, post 
allatas probationes libere deinceps loquitur : quam- 
quim ne sic quidem a modestia suisque moribus 


abseedit. Perinde enim ac si quid magni dixisset , 


suzque dignitatis modum excessisset, quod in ape- 
stolorum numerum sese aggregasset, sic rursus ora- 
tionem temperat aitque : Tametsi nihil sum, 19. signa 
(amen apostoli facta sunt in vobis. Ne, inquit, hoe 
inspicias , an vilis et exigui pretii ego sim; verum 
&n nen iis, qux ab apostolo exspectanda erant. tibi 
frui contigerit. Nec dixit, Vilis, sed, quod hoc voca- 
bulo adhuc inferius erat, Nihil. Quid enim refert 
magnum esse, si nemini prosis? quemadmodum nil 
prodest medicum artis sux peritum esse, si nulli 
iegroiantium  medeatur. Ne ergo, inquit, hoc expen- 
das, quod nihil sim, sed illud spectes quod in iis , in 
quibus vos beneficio affici conveniebat , πα] mex 
partes desiderate sunt, verum apostolatus mei expe- 
rimeutum przbui. Non ergo oportebat ut me ipse 
predicarem. Hoc porro non eo dicebat , quod com- 
mendatione opus baberet : quomodo enim, cum 
ipsum cxlum pr:& Christi amore parvi facerct? sed 
quod salutis ipsorum cupiditate teneretur. Postca, 
ne ipsi dicerent, Quid nostra interest, si eximiis 
apostolis nulla in re inferior fueris? ideo subjunxit, 
In vobis (acta sunt signa apostoli, in omni patientia 
et signis εί prodigiis. Papae, quantum recte factorum 
pelagus paucis verbis przteriit ! Ac vide quid primum 
collocet, nimirum patientiam. Hoc enim apostoli 
specimen est , nempe omnia forti animo ferre. Istud 
porro breviter tenui vocabulo complexus est : coairà 
miracula, ut qux non ipsius virtute ederentur, plo- 
ribus verbis expressit. Cogita enim quot careeres, 
quot plagas, quot discrimina, quot insidias, qui 
tentationum agmina hic tacite significarit , quot in- 
testina bella , quot externa, quot dolores , quot im- 
petus, unico patienti:e vocabulo indicavit. Per sigu: 
rursus quot homines a morte ad vitam revocati, qui 


. 965 
τῶν ἁγίων o0 ταύτηνξΣχειτὴν ἑξουσίαν τὴν οἰχτρὰν xat 
καπεινἣν, ἁλλ᾽ ἐχείνην τὴν πολλῷ μείζονα. Δαίμονας 
γὰρ παρίστησι καὶ βασανίζε